DE PONDERAIBVS ET MENSVRIS LIB.

accen[us,etfi flnElibus negociorum nunquam non obruaris,que maxima cum dexteritate adminiflras:femper tamen philofophis fludus incumbis, in eis tam feliciter promoues, yt diuinum isludingenium tuum fepenumero admivari compellav. Ne autem hic noflro commentaviolo contingat,

quod patria Ytriuíq noflrum commumi Secobis accidit, cuius quide, fubovyvbia funt ciuitate ipfa am-

pliora,mon agam hic tecum pluribus,cum tempe[lwm iam fit, vt promifsis fatufaciamus.

12893 Orum quz metiri homines folent,quedam folida,corpulenta, grauia,& fibi continua funt, vt lapis, cera,lignum, ferrum:quzdá folida qui-dem& ficca, fed di(foluta& minu-tula,qualiaaccumulare cófueuimus,vt hordei,oryza,& triticum: quzdam demumiin liquidisfluidifg confiftunt,€ quorii numero eft oleum,vinum,€ mel. Quz igitur fub prima differentiacomprehenduntur, grauitate diiudicantur: cuinegocio ftatera eftinuenta.Quue vero humidamconfiftentiam pofsident, vafculi cauitate expenduntur. Át ea qux cüm fintarida, aggerari in cumulum poffunt, medio genere ambigüt: modóquippe ipfalibrare, modo vaículis menfurareconfueuimus: quemadmodiü liquores fluentes.Quand hi quoq fepenumero revocant ad ftateram.Liquida quippe omnia qu« corpori admi-niftrant,vniuerfiferé iam ponderát,fi Hifpanospharmacopolas excipias.Hi nanq; nó pondere,quéadmodiá in Italia, Gallia, Germania,& An-glia mos eft, fed vafculi cauitateliquida medicamenta metiiitur: id dd equidé probare vllo mo-do non poffum.Nam cüm ex liquoribus, hi quidem grauiores fint,illi aute leuiores,atq; tenuipartium: certé neceffum eft, dum eos omnes ex2quo pari vafculi cauitate difpenfant, grauifsi-mceinterdum hallucinentur,capitaliq; errorela-bant. Nemini fiquidé in ambiguo eft, qua crafía

Ue

3AP

cs

1:90morii.Quamobré ea defcribemus imprafentia-rum duntaxar, quz vrbi Romz,antiquiísimaetotius orbis metropoli,femper fuerunt familiarifsima: cim prafertim Galenus vniuerfas ferepharmacorü compofitiones, ad menfuras Ro-manorii,ponderaq;,reduxerit: cum quibus, vbíexpofita fuerint,facillimum cuig etit, qua apudalias ciuitates in vfu habentur,conferre,

De ponderibus.

Nomina ponderü medicinaliü,in que medicipaísim incidunt, funt,mina, libra,vncia,drach-ma,fcriprulus,obolus,filiqua,& granü. Roma-naigitur mina continet libras xx. Nam Aegy-ptia, S Attica,xvj.tantüm confiant. Libram au-tem xij. vnciz conftituunt, quarü fingulc ex drachmis octo cóflantur. Porro drachmá Galenusidé effe vult cum Romano denario: quávis contendant aliqui, eam cfle partem feptimá vnciz,Conftat autem drachma(criptulis tribus,qua à

20 Graccis yp uus], ícrupuli à ncotericis, corrupta

voce,appellant.Quorü quifq; duos obolos continet: vt horum finguli, filiquas tres, quz& ceratia dicunt. At vero vnaqugq; filiqua,grana qua-terna pendet. Reperiuntur etiá creberrime internomenclaturas ponderum, faba Graca& Aegyptia:ac praterea nux iuglans,€ Pontica. E qui-bus Greca quidé faba,duos obolos pendit: Ae-gyptia autem;drach.j.s.At iuglans nux,filiquasIxxij.vt Pontica xviij. Qua omnia ordine refo-

rum funt partium, ea contracta€ exigua mole 5o lutorio explicata facile ex hac tabella difcernes.

plurimü continere fubftantiz: vt pauxillum fubtumore laxiori,qua raram confiftentiá fortiun-tur.Etenim fi accipias vnam heminam olei,vinialii, actertiam denig mellis: cóperies planc o-leum quidé ipfum, vncias ix.pendere, vinum autem x. mel tredecim cum dimidia: ita vt hocadvinü fit feíquiplum, Quod vero aiunt,fe nó vnacadémg meníura,oleü,mel,atq; vini metiri,(edeorum liquorü fingulis habere fuá deftinatá: idillos non reddita culpa immunes. Nam cüm ingeneribus fingulis non paruum difcrimen fit penes grauitate€ leuitatem(omphacinii enim o-leum,exempli gratia,quod oliuz immaturz fu-derunt, hyofcyaminümve, tenuitate partiü& leuitate,multis numeris ab irino relinquitur)contingit fané, vt dum cuiuíq; indiuidui vncià vnàfefe adminiftrare arbitrant, alterius quidé plus,alterius autem longé minus exhibeát, ac ficar-tis prcepta evertant.Deberentitag autliquo-

rcs vniuerfos librare,aut fingulis eorum fpecie-$0

bus, menfura peculiare praícribere: quam qui-dem inveftigare, effet nimis operofi negocij.Porró menfura olei erat Galeni tepore apudRomanos cornea,pellucidág,,& lineis quibu(-dam orbicularibus, quibus vnciz difcerneren-tur,incifa, Sunt auté innumera ponderii ac menfurarum genera, fecundi varietates regionü ac

Mina Aegyptia vnc.xvj.Mina Romana vncexx,Libra Romana vnc.xij,Vncia drach.viij.

Drachma,fiue denarius, fiue olca, fcript.iij.

Scriptulus,fiuefcrupulus obolos ij.Obolus filiquas iij,Siliqua grana iiij.Faba Greca obol.ij.

4o Faba Aegyptía drach.i.s.Nux iuglans filiquas Ixxij.Nux Pontica filiquas xviij.

Siigitur vbig locorü& gentiü, librz, vnciz,

& drachmz, effent inter fe ez dem,liceret profe-&to nobis, iuxta Galeni dogmata, in quavis or-bis plaga& regione, medicamenta citra difcri--men praícribere. Cüm autem evarict pafsim eapondera, certé nifi quis omnia illa ad tabellampraícriptá revocet,finguldq; adamufsim expendat, priufquá alicui pharmacü catharticü porri-gatfieri vllo modo nó porcft, quin ab fcopo aberret, videlicet aut plus fit ex vfu, propinans,aut minus quàm morbus poftulet. Equidé experictia didici, Hifpanicá vncia Romana effe 6bolis duobus maioré.Parifienfem, feré integra drachma.Coloniefis, Bruxellenfis,atg; Antuerpienfis vncig funt fimiles:quarü fingulz Romanamtribus