141 Qo 0
Porró Gen.8$, fimpliciter dicitur, Fignentum cordishumanieffe malum inde ab adolefcentia, uel potius àpueritia:ubi maffa ipfa accufatur perpetuz malicie,fiecut prius omnes eius motus ac conatus damnati funt.Cogitationes Dei erga nos,Pfal.40,id eft, confilia& o»pera. Cogitareut paruulus,1.Corint.1. Item copiare fecunodum carnem,2.Cor.1,perípicug phrafes funt. Cogitationesalicuius ordinare,ibidem:pro,fatis intelligere ac expendere. Cogitationes Jlatuere,id eft, perficere. Cogitationes malasexire corde, Matth.16. pro, mala confilia& cupiditates,uota ac conatus. Cogitationes enim non exeunt excorde,fed in eo manent: uerüm cófilia& conatus exe,unt. Nonincogitationum diíceptatione fufcipiendüeffe infirmum,Rom 14,uetat queftiuncularum nimiüfpinofam& fcrupulofam diíceptationem, quibus im-perit& imbecillus magis illaqueetur& excrucietur,quam fanetur& confirmetur. Vir cogitationum, Prouer.14& 24, proaítuto& uafro accipi uidetur: tametfi inprioriloco aliqui de cogitabundo& cüctabundo, quidiu cogitat,& nihil unquam agit,accipiant.COGNATYVY S,aliquando pro eiufdem gentis ho-mine accipitur, de qua catachrefi in uoce Fratris dice:tur.Ideo Paulus uocat Ifraelitas(uos cognatos, Ro.9.CO G O,uide infrà Compello,c? Necefiitas.quandoquidem Graecum a/zj«f», non raró per uerbum Cogoaut Compello uerterunt interpretes.COGNOSCERE, propriéfignificat alicuius reinoticiam habere aut percipere.ut Kom.1. Gentes De-um cognouerunt. Secuidó ponitur figuraté aliquandopro inquirere, aut dare operam ut cognoícas. ut Ne:hem.6.Etcognoui,& ecce Deus non miferat eum: jp,dedi operam ut cognofcerem, acliquido deprehen-di. Tert, pro fpeciali quadam circumítantia cogno.Ícere quampiam rem,ut r.Sam.?, Samuel nondum co^gnoícebat Dominum,fcilicet illo fpeciali modo reue-lationum, nondum erat affuetusiliis fpecialib. acno-€turnis reuelationibus. Qsar9,pro perpendere, Nam.32.Cognofcite peccatum ueftrum,quod inuenietuos:id ell, perpendite. Eftueluti effectus cognitionis, feu
accuratior quzdam cognitio, aut etiam preélica confi 40 prié in Sacris literis accipitur, fed etiam fi
deratio, contritio& perterrefactio de peccato... SicPíal.51.Peccatum meum ego cognofco:id eft,graui cádoloreaccontritione expendoacperpendo. Quinto,pro uarijs cognitionis effectibus ponifolet. Recitauiemus autem alibi regulam uniueríalem,latifsimed: pa-zentem,Quód uerba Hebraea noticiz,non folam Ípe,culatiuam ac ociofam noticiam fignificent,(ed& pras&icam ac uiuam fcientiam,ac fequentes motus animi,quin& externa opera ac conatus inde neceffarió fe
Ce Oo 142malam:id eft,non fentit poenas. Sicut& nidereac gu-ftare mortem,fimili plané phrafi dicitur.Sic p falm.14.Án non cognofcent omnes operarij iniquitatiszid eit,an non erudientur diuinis panis an nontandem magno fuo malo experienturz Significat& credere,quzeft quzdam uberior cognitio: nec cognitio tantum,fed& fiducia.ut Iohan. 17. Hzc eft uita eterna, ut co-gnofcant te uerum Deum,& quem mififti 1E S y MCHRISTVHM,. Pofsidere,aut in fua poteftate habes
Io re. ut Pfalm, 5o, Noui omnia uolatilia. Et Num. 14
Cognofcentterram,quam uos fpreuiftis, Sic Gal, 4^dicimur effe cognitiàDeo. Sic& Amos dicit, Tan-tummodo uos cognoui exomnibus populis terrz: ideft,mihi in uiros cultores affumpfi,aut poffedi.Cognofcere uirum aut mulierem,nota phrafis cft, Gen.4..Reg.1Iudai.| Cognofcere de longinquo: id eft, negle-&im,autnon curare, Píalm.1;7. Etíublimem de lon-ginquo cognofcat:id eft,Deus fuperbos negligit,nonuult eos de propinquo contemplari. Sicenim olent
20 homines neglectim aut quafi à longé afpicere, que có
temnunt,. Dicuntur& labia cognofcere(cientiam,Prouerb 1o,id eft,(cienter ac prudenter loqui,Siclob34 dicitin cognitione loqui.
Cognofcere faciem in iudicio, P rouerb.28,de profopo-^lepfia& iniquitate iudicij dicitur. Non cognofcereuiam pacis, Pfalm.r4, id eít, non eligere, ingredi, nonire,non fequi. Cognofcere Deum,ficut cognitus fis à Deo.1. Corinth.r?,id eft,uera fide,timoreac dile&tione adherere Deo,(icutipfe fuo nobis fauore ac patrocinio ad-
jo heret,nos'ueamplectitur. Sic diciturz.Corinth.$(i
quis diligit Deum, hic cognituseft abeo. Ex hifceHebraifmis uerbi Cognofcere, poffunt nonpaucgcon-traditiones Scripturz conciliari. Aliàs enim diciturDeus omnia noffe, aliàs peccatum ac impiosnon no-uiffe; id e(t, nontueri, probare ac promouere. Vici(2fim ueró etiam peccatanouit, cum ad poenam obfer-uat, ut peccantes caftiget. Sed de hoc& uicinis uer-bis mah reperies infrà in uerbo N OVI,&scio.OLAPHYVY M alicui infringi, non tantum pro-guraté praomni contumeliofa uexatione, r. Corinth. 4. Quoti-die colaphis cedimur,, P etr.2.Qug enim gratia,fi peccantes colaphis cedimini?Sic 2. Corinth.m Libenterfertis, fi quis uos colaphiscedit. Ibidem dicitur fa-than colaphizaffe,id e(t, duriter affixiffe p aulum.COLER E uerbü Latinis plurimas habet fignificationes. Ná&agros,& literas,& graues uiros,& deni--que Deum ipfum colere dicimur. nec eft in Sacris literis ulla fermé fpecialis aut óbfcura fignificatio huius
quentes. Poniturigitur pro approbationeaclauda- 2o uocis. Accipitur nihilominus aliàs pro tota pietate,
tione.ut,Nouit Dominus uiam iuftorum,Píal. 1. id e(t,approbat,& fimul etiam tuetur. Rom.7.Q uod facio,non agnof(co;id eft,non approbo peccata, quz fubin
de uolenti noléti ex peísima radice natiug corruptio-niserumpunt. Procurare& fouere. ut Prouerb. 12.C ognofcitiuftus animam iumenti fui. Sic Chriftus dicitur cognofcere oues fuas.In hocfeníu Paulus inuertithocuerbum Gil. 4. Atnunc poftquam cognouiftisDeum,uel potius cogniti eftis à Deo:id eft accepti ab
quam Deo prz(tamus,aliàs pro fingularialiquo facri»ficio, ceremonia, autobferuatione feíti. Adorareali-quando aliquid leuius fignificat, nempe folum exter»num geítum aut incuruationem,qua uel Deo uel ho-minibus honorem exhibemus,
COLL1S, aliquandonotat imbecilliores poten.tes, aliquando etiam ipíos communes chriftianos.Sic Píalm 71quidam interpretantur: Colles ferent iufticiam, C olles exultatione accingi, P falm.65,profpe»
eoincuramipíius. Ponitur interdum etiam pro ad. 6o ritatem, fertilitatem& pacem fignificat: quód ubique
mittere,patrare,aut facere.ut2. Cor, 5. Eum quinonnouit peccatum,fecit peccatum: id eft, qui nec patra-uit,nec approbauit peccatum, Sic Pal. 7. inícribitur,Sigaion Dauid, id eft, innocentia Dauidis, quiain eofuam innocentiá conítantifsimé afferit& tuetur. SicPÍal.35.Qug non noram,interrogarunt me: id eít,ob-iecerunt ea quorum non fuireus. Intelligere denotatIohan.1o Difcipuliautem non cognouetunt ea: id eft,nonintellexeruntea, Perpeti.fentire,experiri.ut Ec.
erit caufa exultandi aclztandi,COLLIGERE,notz fignificationis uerbum eft.Crebro autem admodum de frugum collectione di»citur.unde feftum collectionis Exod.uigefimo tertio,& trigefimo quarto. Porró quia fruges ideo colli-guntur, ut abfumantur,& quafi perdantur: ideo hocuerbum crebró pro perdi accipitur. ut& Palm. uige»mo fexto, Ne colligas cum peccatoribus animam me-am. Sic Zoph.r. c olligendo colligam omnia à faci
cle.8. Quicuítodit preceptum, non cognoícitrem 70 terra: id eftperdam, Sic&i, Sam, decimo quinto.
Preterea,