ORIBA SII SARDIANI MEDICI | LONGE EXCELLENTISSIMf OPERA, Q.V AE EXTANT O Mnia,tribus tomis di gefta,Ioanne Baprifta Rafario interprete, PRIMYS zz ABET Synopfeos ad Euflathium filum libvos noueys, quibustota Medicinain compendium vedatla,continetuy. iTEMDvoOsS LIBELLÓSpg&àA: ' chinamentis& laqueis,füis figuris exquifité illuftratos, Cun indice eo rerum ez uerborum tay buius quàm fequentis towi locupletif?img. B A SIL E AE, apud Michatlem Jingrinium, Anno Domini M.D., LVII, .BIBL PURI| ÜBASILEENSIS: em——Á— o 8 DTI | COSMO MEDICI ILLYV., STRISS ET EXCELLENTI S S, DY CI FLORENTIAE,IQANncs Baptifla Rafavius Nonarienfis micdicus S.P, D. ELM mibiab ineunte etate perfuafiffent; 3|| Come Medice Dux maxime, nibil inge437] hij exercitatione, fludirsq; literarum dZ^ fe preflantius, nibila; effe bomini magis proprium, quàm pro uirili parte omnibus prodefJe: ita femper in literis fam uerfatus, ut quoad eius fieri à me po[Jet.publice onmium utilitati confulercm; itaq; € libellos aliquot admodum adolefcens de er«ecis lati nos feciyet ovcecas literas multos annos in AcademiaTi cineti publice docui: quo etia munere in bac urbe cla vifiina nunc fenoor. Cumá; ardere incredibili defides rio, ut aliquod mearum uigiliarü munus in tuo nomi. ne appareret,ut quonia tuo, malorum; tuorum bcne ficio litere, fcientied; omes, que iandiuexulcs in tcnebris lacebant,refliutz atq; in Ytalie luce collocat, C7«d fummum eradum euccte fuerunt, aliquam tibi €80 quoq; erati animi mei fienificationem darcin: ut id pofJem efficere, mibi fuppcditauit Nicolaus Sammi cbelius Nouocomenfis uir preflatifimus, c fingula rimcdicine multarum; avtium ac fcientiavum cogni» tionc ornatifüimus: is enim cm faret ea, que fufa la» tius antiquiorcs Medici berfequuti effent, omnia ab Oriba[io unum in wolunicn crudité, diligenteri; fuilJe A 3 4 EPISTOLA vcdatta, ut uno quafi afpectn quilibet totá medicinam intucatur jnibiperfuafit, ut cum librum latinitate donavem, quod ur maturius facerem, codice fuum peruetuftum, quem olim ex Grecia deportauerat, mibi ac cómodauit. Cumq; is liber ad cundem,qui autor ipfius cofedtionis fuilfet; quafi iure quodam effct deferendus, ipe Princeps admonere me cepit, atq; hortari, nett iid, quod fciretme iandiu animo exoptaui[Jc, debe" vem diutius: quin ctiam mibi urgendam effe bancocca fionem,neq; ullam reperiri meliorem polJc corfirmauit. Quod eum uir[umma uirtute C bumanitate Petrus Carnefeecus tui obferuantifsumus ex me cognouiffetitaapprobauit, cófilium boc commendauit, c7 ut inco omnino perftarem, ampliffümas uerbis admonuit,ut licet ego non effe mibi properandà flatuiffem, quanquá boc ualde cupiebam, tamen eruditifsimorum bominum, ey quibus me charifsimum effc fentirem, bortatu ac uafu fatus fim promptiorzmam preter va tiones, quas i ebant,uidebam ego multas cau[as e[fe quamobrem€ vibaJius medicus tibi effet dedican dus. Etenim preterquám quód tanta fit nominis tui ce lcbritas atq; famaytantaq; fuerit ufq; à puero de tecon cepta opinio,re poftea confrmata, C7 factain dies ma ior,ut nó modà tua felicifüma Refpub. te ucbementer diligat atque obferuct, fed etiam ut omnes mortaleste maximopere admirentur, cim omes uno ore fummá prudentiam tuam,eg in ifla Repub. adminiftranda&^ quitatem commendent, morcs tho5 optimos celebrent, tempe DEDICATORIA.; temperantiam in te ita fufpiciant, ut licet in urbe pul eberrna, cr in omni genere deliciarum affiuenti, fum ma cum poteftate fis, ita tamen femper uixcris, ut no modo crimine, fed etiam fufpicione omnino carueris: € te quafi numen quoddam in bac vaundi fede ad ufus bominum bonorum, ez prefertim corum quiin litevis tenpus operam; fuam ponunt, diuinitus colloca» tum uenerentur, Quedam etiam non mediocris intev medici c Medicem intercedit fimilitudo:nam ut medicus corporis morbos profligat,ut animi fedes ac domiciliuns coferuetur; ita Medices animos faauit, ut fe unà cum corporibus tueri c7 conferuare diutius poffint.atq;Cut dete Duxmaxine,tuisq; maioribus fimul uerba faciam) id cognominis Dei optimimaximi uoluntate nobis fuiffe impofituna uidetur. Cim enim totan fcre Yalia barbaries quedam occupafftt, ut lite» v ones iaccrent, artes fordefcerent,[cientie contem pti ducerentur, ut uix ullum effet cavum ueftigium z militaris deniq; difciplina ita cj]et defpetta, ut Vtaliomnii ignauifstmi baberentur: ita uos oninia reflituiflis,omnia inflauraflis,omnia dcniq; à torte ad uitam reuoca[tis, ut quemadmodum refolutos, attonitos, cz «os, quorum ntens caligine quadam opprefJa munere fuo non fungitur medici curant,ey bominum falutere custodiuntzita uos languidos e prope iacentes ercxiftis, enerues vobuflos rcddidiflis ftupidos excitaffis,te nebras ex animis bominum expuliflis, ez à bavbarie, qué erat rerum omnium pernicics,liberaftis,ut ue[lra Á s 6 EPIST. DEDICAÁTORIA. uirtute, ucftroq; beneficio onmia priflino nitori et decori fuerint re]tituta.quas in res tu nunc etia fic incur bis,ut nó modó ab optirais[ummisq; principibus originem ducere, c7 à Yoatie Medice clarifsimo fortifstmod; Imperatore genitus effc uidearis,[cd ficut uirtutem,ita etiam gloriam corum omnium longe fuperes: quód quidem ves quamplurime à tepreclarifimé gefle innumera fanctifiimaG; in[tituta tua, 7 ingenium omni liberali dottrina politiftimit, ct perpetua fludiit in bomines eruditos, perfi picue declarant. que omnid propter fingulavem meam erga te obferuantiam nune libentiftime explicarem, nifi imparem factis orationem meam futuram plane fciremzeg Oribaflus me ad.. moncrct,fe ideo compendii boc confcripfi[Je, ne liber in ingens uolumen excrefceret:&y tu deniq; maxima» vum rerun, c7 iftius optime Reip.adminiftratione,et vei militaris tegotijs fis impeditus, ut multa buiufmodilegerenó pofsis. Quamobrem te maiore in modum rogo, ut Oribafium in fidem amicitimq; tuam Jic vecipis t quamuis tulianis eruditifiimi Imperatoren, cui charus fuit,amiferit,munc tamen bac multo meliove patroni comulatione gratuletur:cy quefo, ut banc animi inte mei propenfioncim ita accipias, utab bomi ne quite plurimüm colit, ey obferuat, profectam putcs: nec buius opufculi exiguitatent, fed animum, quo nomini tuo confecratur, times atq; perpendas, Cue rautualeas,/— Venetijs, Calend, Deccinb, M, D. LIII, PRIMI LIBRI ARGV-? mentun. Primo libro continentur ca, que ad bonam ualetudinem tuendam pertinent:deq; exercitationibus,ey ewácuationibus, quee uiris mulieribusq; conueniunt;gg de«cre, fadovibus, balneis naturalibus, ey arte paratis, cataplafmatis, dropacibus, finapifinis, c7 ijs quee ruborem inducunt, agitur, Eits ucró capita funt bec; Préfatio ad filium. De frictione preparante Cap.1. De exercitationibus Cap.it. De generibus erercitationunt Cap.111r, De frictione Cap.1111. De uociferatione Cap.v. De rcbus uenereis Cap.vt. Deuene fectione Cap.vir, De iterata fanouinis mifiione Cap.v1it, Quantum fanouinis mittendum fit Cap.ix. Que uena fit fecanda Cap.x. Detempore uene fecandee Cap.x1, De arteriarum fectione Cap.x1t, De cucurbitulis Cap.xii1, Ee fcarificatione Cap.x11i1, De birudinibus Cap.xv. Depurgatione Cap.xvt. Que per inferiores partes puygant— Cap. xvi, De uomitibus Cap.xv111, A 4 peclyfleribus Cap.xixX. pe glandibus Cap.xx. De ijs quibus caput purgatuv Cap.xxt. Que menflvuas purgationcs ducunt—— Cap.x xit. Sudores mouentia Cap.xxi1r, Deaere Cap.xxi111. Dc fomentis Cap.xxv« De cataplafmate Cap.xxVI. De lotionibus Cap.xxv tt De balneis induftria paratis. Cap.xxv1rt, De balneis per nafcentibus Cap.xxiX. De dropacibus Cap.xxx. Dr finapifmo Cap.xxxt. De infcfJu in folio ex oleo Cap.xxxit. Deingre[[u in bydreleum Cap.xxXxtit. Deremedijs metafyncriticis Cap.xxxit11. Que ruborem inducunt Cap.xxxv. ORI ORIBASII SARDIANI COMPENDII AD EVST ATHIVM FILIVM, LIBER DPRImus, Ioanne Baptifla Rafario Nouarienfi medico interprete, v^ Diuus Iulianus Imperator nobis olim iniunxiffet, vt quzcunq; Medici preftantifsimi confcripfiffent,que ad tuendam valetudinem pertinerent, vnum in volumen redigeremus: nos ea feptuazinta libris prompto animo. comprehendi : mus. Nuncveró cüm tu Euftathi£li fuauifsime, ea etiam in compendium redigi cuperes, id quoq; impigré confeci:fiquidem videbam hoc non folüm tibi.cüm iter faceres, fed alijs etiam qui non ofcitanter medicina operam dant, maxime accómodatum fore. Quicunq; enim in latis medicine fpatijs vagati, ftudiofe& diligenter fe in ea exercuerunt, hoc compendium habebunt, quod facilé eis fuppeditabit ea qua fuerint agenda: quandoquidem quihze, quz à me breuiter fummatimque dicuntur, perlegent, ad memoriam reuocabunt omnia, quz ad cu1ufq; rei cognitioné pertinent:& fiet, vt eorum qua in vfu medicinz verfantur, fatis magna eis fuppetat copia, neque onus pergraue fecum ferant. Ea autem morborá remedia folüm defcribentur,que in prom ptu funt,& parari facile poffunt:& quzcunq; medicamentis& vius ratione quod fa&to opus eft;preftare confueuerunt. De parte veró medicing qua: manu medetur, quód eain itineribus tratari diffici liter pofsitmentionem nullam faciam:ad eam enim pleruuq; opus eft machinis atq; infra yqu& $ 10 ORIB. SYNOPSEOS neutiquam facile fuppetunt,quemadmodum in fra&uris perfepe,& articulorum luxationibus contingit.ex quibusque folüm manu curari queüt, ab 1s, qui pueros corporis exercitationem docent, quid; athletarü curam gerunt, optime reftituuntur. Hec igitur& alia omnia,que manu opera curantur,meliusab exercitoribus obeuntur: quocirca hzc demandantes eiufmodi hominibus, eorü,quz nos vrgent,quzq; diutius confultandi tempus non conce dunt, curationes, quz medicamentis& ratione vi&us abfoluuntur,percenfebimus. De fri&ione przparante, Cap. I. A Ne exercitationes corpus mediocriter calefacere fri&ione ex linteis oportet: mox oleo manibus nudis fricare, donec corpus probé calefiat,& molliatur,& rubor floridus appareat,& in molem extollatur. Deexercitationibus. Cap. II. Exercitatio eft vehemens motus. Terminus vehementiz'eft anhelitus ad frequentiorem alteratio. Porró laboriofe exercitationes membra organica preparant,& robuftiora ad a&iones,& ad validifsimam alimenti attractioné promptifsimamQ; alterationé,& meliorem appetitü propter calorem excitatum reddunt,meatus purgant,& vehementi fpiritus impetu excrementa expellunt. Cüm igitur dige ftionem in corpus adiuuent, neq; crudorum,neque inco&orum ciborum, aut fuccorum in ventriculo, atq; inteftinis multitudo fit,oportet.Periculü enim effet,ne antequá per conco&ioné vtiles facti effent, in omnes animaatis partes raperentur. ex quo perfpicuum eft, exercitationes debere cibum przcedere. Opportuni temporis nota, vrinz color eft.qua enim aquz fpeciem prefert,crudum adhuc effe eum fuccum LIBER PRIMV S, u fuceum indicat, quià ventriculo fubmittitur: que vetó rufa biliofaq; eft, iandudum conco&um effe: quz mediocriter pallet, nuper facte concoctionis fignum eft.actunc quidem adeunda eft exercitatio, eie&is ramé prius excrementis,quz in vefica,& ven tre continentur, De generibus exercitationis. Cap. IIT. Onus exercitationum commune illud eft, vt animanti caloris incrementum ex ipfis excitetur. Ex fingulis porró cxercitationibus alia valens eft,in qua refpiratio eft violenta fine velocitate, quz muÍculis& neruis robur parat. eiufmodi funt, fodere, & onere maximo fublato, aut manere eodem inloco;aut paululum procedere. Decliues etiá inambulationes huius generis funt,vt fi quis per funem manibus comprehenfum fcandat,& alia quamplurima his fimilia. Aliz veró citra robur& violentiam peraguntur,cuiufmodi funt,curfus,& vmbratilis armo rum exercitatio,& cüm duo fummis manibus concertant inter fe. quz veró per follem,& paruam pilam fit exercitatio, eft compofita ex robufta& citata.Quecunq; autem exercitationes robufte funt,ijs omnibus vt vehementibus vti poffumus, motus celevitate abiecta. Praeterea ex ipfis exercitationibus alie magis lumbos,quàm manus vel crura exercent: ali fpinam,aut thoracé folüm,aut pulmonem.Vfq; €ó exercendum eft,dum corpus intumefcat,&floridum fiat:motusq;& prompti& equabiles,& cócinni edantur: inter que fudoré calidum cómiftum intueberis.Ac tum primüm inhibenda exercitatiocft, cüm aliquod horum fuerit immutatü: veluti(i contractor corporis moles videbitur, illicó defiftendum cft.eodemá; modo fi floridus color euanefcat, eft ceffandá, In motib.quoq;(i quid remitti videa 15 ORIB. SYNOPSEOS turftatim eft definendá. itemq; in fudoribus fi qua mutatio aut in copia, aut in qualitate contingat, vt fi vel minor, vel frigidior edatur, erit itidé quicfcen dum:tum corpus oleo perfundendü,& deinde vten dum apotherapia.poftremó autem apotherapeutica fri&ione vtendá, vt exercitores facere cófueuerüt. et De propria fri&ione. Cap. ILI. Ex fii&ionibus vehemens, denfandi:lenis,rarefaciendi vim habet. quocirca ea corpora, quz fupra inodum laxata funt, vehementer funt fricanda. quz conftri&a funt, leuiter. quz mediocriter fe habent, in ijs nec vehementi,nec leni frictione,fed quoad eius fieri poteft, vtroq; extremo declinato,vtendum effe, perfpicuum eft. Nimia frictio extenuat:que veró quantitate media eft, nutrit. Atque he tres diffc. rentiz fri&ionum, qux à qualitate ducuntur,tribus quz ex quantitate exiftunt, coniun&z, coniugationes nouem efficiunt. Devociferatione. Cap. V. Ix vociferationibus fuauis& lenis vox nihil ad bo nam valetudinem confert. at fonus vocum grauiorum vtilis eft, quocirca in eo exerceri conuenit: ita enim plurimus aer per infpirationé attractus,in corpus, thoracem atq; ventriculum extendit,& totius corporis meatus dilatat atq; diducit. quam ob rem inle&ionibus humores exuberantes excernuntur: acin latioribus quidem le&ionibus per fudores, in fübmifsioribus veró,per occultum totius corporis perfpiratum lla enim attenuatione efficitur, vt multa excrementa, fcreatus,fputaymucus,& pituita expellant,& confumantur.nam quibus calore opus cft propter frigiditaté, quódnam afferri accommodatius auxilium poteft, quàm id quod atio refpirationis prftat?Ergo fepe legendum eft, vt toto corpore LIBER PRIMVS. 858 pore laxato,carneQ; raritate perfufa, arteriam,ceterosQ; fpiritus tranfitus ftudiofe raros efficiétes per grauiores vocis terminationes modulemur. Vocis a&ione neg; temeré, neq; incófultó vtendü eft, neque etiam cüm prauorü corruptorumQ; humorum adfuerit copia.Quin ctiá vox exercenda nó eft,cüm magne& cuidentes ftomachi cruditates apparét,no corrupti vaporcs largius per corpus diftribuantur. De venereis ex Rufo. Cap. VI. Ex rebus venereis hec commoda fünt: quod fuperuacaneum eft,inaniunt,corpus agile reddunt,ad incrementum promouent,& magis vtile efficiunt. Animo veró id przftaturà venere,vt impeditam ra. tionis vim explicet, iram; vehementem fedet.ideo fit,vt venus melancholicis, fi quid aliudjaccommodatifsimü fit remedium.eadem integros fenfus reddit eorum, quicung; alio infaniv genere laborant. fummé facit etiam ad morbos qui ex pituita nafcuntur. alij ab inedia ad cibum facilé fumendum redierunt.alij à cótinuis pollutionibus,qua in fomnis fie bant, funt liberati. Naturz autem venerceis idonez, funt calidz,& humida: pre caeteris veró,que proniores ad venerem funt. Minimé omnium ad venerem facit victus exiccans& refrigerant, atque etas fenilis, tempus autumnale. ergo victus ratio humida& calida inftituenda eft. labores& cibi moderati fint.quemadmodü labores moderati,ita etiam con€ubitus moderati conueniunt: nam& ad rem ipfam incitant,& confuctudine facilitatem quandam przbent.Libido,fi quid aliud,alimentiexuberantiá exigit. ex quo fit, vt qui cibi valde nutriunt jjj funt accómodati, atque ex pifcibus, Polypodes opti funt: excitare enim venerem mirum in modum exiftiman tur.quicung; etiam molles carnes habét, huius funt ORIB.SYNOPSEOS 14 generis.Ex oleribus,orminü,ery(imum,eruca,& rápahecq; vt medicaméta apta funt. Ex Keen profunt fabz,cicer, eruilia,phafeli,& pifi: àquibus corpus cüm flatu impletur, tum veró etiam copiofe alitur. Ruta autem quia flatus difcutit ac propellit, ideo cómifcendi corporis libidine obtuudit. Vuas ego i ARN cómendo:nam& humectant,& fpiritu replent fanguinem, qui impetu ferturin venerem. Qui ad venerem eft acceflurus,recentes fatietates,cruditates,ebrietates,& famem caueat: coire enim cum excrementis malum eft. Qui venereis vtl voluerit, optimé vteturà cibo, qui ad fatietaté non fitingeftus: nam hocad vires confert,& refrigerationes que fubfequi folent, minus contingunt. noxium cft poftlabores concumbere.Cauendus etiam cócubitus eft àlafsitudine,& poft vomitus,qui precefferint, itemq; purgationes,& alui luxus recentes: fiquidem diuturnos quandoque venus exiccat. fta vehementes quoque cupiditates nonlaudo:imó veró tum continendum magis cenfeo, ac praefertim ijs, quos morbus aliquis infeftat. De venz fectione,ex Gal.fententia. Cap.VII. V Enz fe&tio non folüm cüm plenitudo eft, eaque (iue ad robur, fiue ad vaforum, quibus fucci continentur, amplitudinem pertineat, fed etiam fi plenitudo nulla fit, magnopere prodeft initio inflammationis,que vel ex dolore, vel ex plaga, vel ex partiá corporis imbecillitate oriatur. Si magnus morbus expe&tetur, fanguis omnino mittendus erit, etiam fi plenitudinis figna non ad(int, habita tamen ratione «tatis, anni temporis,& virium. Vtrümne ad vena fc&ioné omnino progrediendum eft, in vtroq; plenitudinis genere,cüm hec ipfa appareant in aliquo, qui adhuc confucta munia obeat?an minimé neceffe efty LIBER PRIMYS|. a feeft, cüm nullus magnus morbus imminere videatur/an flatuendü hoc omnino eft, vtinomnibus ma nis morbis neceffe fit venz fe&ioné cófeftim adhifei Qui veró aihil eiufmodi pafsi funt, omnium; corporis partium conftru&ioné vitio carentem fint fortiti, duplici via€uacuantur:fanguinis quidé miffione, fiin vi&u fint intemperantes:fine vene fectione auté,fi temperaté vitam degant:nam& multa fri&ione,balneisá;»& ambulationibus, atq; alijs motionibus,& item vncdionibus, in quibus digerendi vis ineft, ftatim exhaurire plenitudinem poteris:nifi forté crafsi, melancholiciá; fanguinis abundantia tibi adeffe videatur, quandoquidé tunc venz eft facienda fe&tio. Vbi autem crudi fucci exuperant, antequá morbus incipiat,euacuabis, fed cauté.ybi verÓ febris iam accedit, non item. Si qui autem facilé 1n morbos incidant, nectamé vllum fymptoma apparcat, cis initio Veris fecanda vena eft. Omnibus etiam, quos fingulis annis morbi, qui ex plenitudine oriuntur,in eftate exercere folentjineunte Vere mittendus eft fanguis. Idem quoq; faciendum eft in ljs, qui eiufmodi morbis verno tempore corripiuntur.Id veró facere antequàm alas incipiat,& fub finem Veris expedier. p... Deiterata fanguinis mifsione. Cap. VIII. I N quibus multa euacuatione opus eft, vires autem infirmz funt, inijs partiri euacuationem preftat,vt cüm parum fanguinis detraxerimus, iterum, fid; lubet, etiam tertió eundem mittamus:quemadmodum in ijs fit, in quibus crudorum humorum ineft copia. Ceterüm vbi feruefcentis fanguinis copia redundat, acutifsimam febrim accendens, euacuatio confertim facienda eft, conandum(; eft inanire vfque ad animi defcétionem,virium robore di. 16 ORIB.SYNOPSEOS enter infpe&o: quemadmodá fcio quibufdam fes fubinde heminas fanguinis fuiffe detradtas. Quam ob rem etiam de no&te venam interdum incidere ne verearis.animum neró diligenter adhibere oportet ad detra&ionem, pulfus tangendo dum fanguis adhuc fluit,ne forté pro animi defectione,mortem afferrete nefcias. Quantá fanguinis mittendü fit. Cap. IX. Mosi magnitudo& virium robur primi fcopi funt mittendi fanguinis, hi aucti maiorem euacuationem effe faciendam jndicant: non aucti, tantum effe diminuendum de fanguinis mifsione,quantó illi minores fint redditi. Deinde expendendum eft, ualis Gt hominis natura: quibus enim venz amplze FR quid; mediocriter funt graciles, nec candidi, neq; tenera carne,eos copiofius euacuabis.Qui veró contrà affe&i funt,parcius,nam& parum fanguinis habent,& facile exoluuntur. Eadem etiam ratio ne pueris vena incidenda non eft vfq; ad decimumquartum atatis annum. Poft veró fi copiam fanguinis congefferint, tempus Q; anni vernum fit,regiod; temperata, ac puer fit natura fanguinea, fanguinem minues.id quód multó etiam magis facies, GN ris morbi periculum immineat. Primüm autem detrahes víq; ad heminam, ad fummum. quód fi vires firmz cffe tibi videbuntur,dimidium adijcies iterata mifsione. Iam feptuagenarios quoque, cüm vires robuftz fint,euacuabis.Menté veró adhibere oportet ad fanguinis mutationem tum in colore, tum etiam in con(iftentia, ac praefertim vbi inflanmationis caufa vena fecetur. ^ Quevenafitfecanda. Cap. X. T opautoni: caufa venam fecato é directo partium ad quas fanguis fluit, vt affe&o liene, vena quz eft pro| | : | LIBER PRIMV S, 1j eft propeannularem digitum finiftrze manus:vel interna cubiti fecanda eft. In lateris dolore eam qua rectà ad locum effe&tü pertinet,incides. Oculorum praterea dolores vehementes mirum in modum fedátur,fi vena humeraria in cubito é directo fecetur. Sunt hi tres modi fanguinis ex cubiti vena mittendi, interior,exterior, medius. Interior autem vtilis eft ijs, quorü partes,quz infra collum funt, patiuntur: exterior veró ijs, quibus facies& caput laborant: medius deniq; adinferiores& fuperiores partes elt accómodatus. Si in ven fe&tione error com mittaturjin media vena neruus fubiedtus incidetur: camqQue;nifi magna necefsitas vrgeat,fecare cauendum eft. Humerariam venam omnino fine periculo fecabis. Et tamen ex hac quoque nonnulli diuturnos dolores acceperunt: fed nemini eorum qui ita fuerunt affe&i, femel vena fuit percuflà,fed bis& terab ijs, qui eam fecabant, pofteaquam aberrauiffent. Maxima veró incifione femel fa&a ,nemo inflammationem,nec dolorem fenfit: idcirco citra timorem incidenda eft. Magna veró cura adhibenda eft in fecanda media.Infernam veró ne fecemus dan da opera eft. Porró vt partes memorate fecta cubiti vena iuuanturjita quz his funt inferiores,hoc ett, coxa,vefica,& vterus,curantur fectione earum qua prope malleolos& poplité fitz funt. Renes ab vtraque parte venarum fubleuantur. In principijs autem inflammationum venafecanda cft ad reuelleridum.Íín inueteratis,przcipué mittendus eft fanguis ex ipfis affectis particulis.Si ab ijs non queas,à propinquis mittito. In quibus autem corporibus nulla adhuc particula affecta eft, euacuationemque Vere ineunte anté molimur,vena omnis eque eft ad india dendum accommodata.| B 18 ORIB. SYNOPSEOS I Detemporevenefecande.— Cap: XL N quacung; diei no&isQ; horaanimum attendeti doad fingularum accefsionü in febricitantibus declinationem,venam fecabis. In ijs veró qui febrem non habent, hocQ; indigent auxiliomagnitudo affe&ionis, ad quam venz fectione opus eft, fpe&tari debet: cüm nihil horum aut vrgeat, aut prohibeat, praftat mané vená fecare interiecto vnius hore fpatio,ex quo quifpià eft experrectus. Alios lauari melius eft: alios etiam prius deambulauiffe:alios veró, poftquàm nónullas res confuetas confeciffent. Vbi veró fimpliciter euacuare volumus, eodem etiam die iteranda erit fectio:at in quibus reuellere,fi duo bus deinceps diebus fiat,optimé fiet. Dearteriarunfecione.| Cap. XII A ntaiss, quz in temporibus funt,medici fecant, cüm humores calidi& flatuofi in oculos confluunt. eas veró que poft aures funt, in vertigini obnoxijs, atque ijs przfertim, quos diuturni capitis morbi calidi& flatuofi exerceant.Iam veró& in alijs quoque diuturnis capitis morbis,arterias, quz poftaures funt, incidunt: alij vero incidere arterias verentur, quia fanguinis Ruxus difficiliter fupprimitur, & quia cüm(c&io ad cicatricem venit, aneuryfma efficitur. C De cucurbitulis. Cap. XIII. Vcurbitularum vfus neq; in principijs morborum adhibetur,neque cüm fucci omnes zquabiliter exuperantin corpore:fed cüm antea euacuatum totum corpus fuerit,neque quicquam ad partem preterea fluat,opusq; fit mouere,excutere,& ad partes extimas trahere. Ne veró prope mammas aífigátur cucurbitulz, cauendum cft:illapfe enim cücurbitulis nonnunquam mamma& inturgefcentes,magna admo LIBER PRIMVS, 19 &dmodum difficultate auclluntur.quo quidem cafu eucurbitulas fpongijs ex calida aqua circundare oporem fiquidem ita remittentur; fin minus,cucuritulas perforare confilium eft, De fcarificatione ex Apollonij commentarijs. Ca.^ XHMIL NVinm in 4nno fepe incidere,non effe accommodatum puto,quoniam vnà cum multo fanguine,fpiritus quoque vitalis effunditur:quo crebrius exhau fto, tota corporis compages refrigeratur,& omnes naturales actiones peius obeütur.quocirca mca fen tentia eft, ab ignobilifsimis partibus, vtpoteà cruribus,fanguinem mitti. Przitantifsimum hoc auxilium eft tum ad tuendam fanitatem,tum ad récuperandam,cüm auerfà fuerit.Oculis quoq; diutina flu xione opprefsis, ac ceteris affc&ionib.capitis,itéq; thoracis,& anginz,;prodeft fcarificatio. Conftipationes autem que aliqua in parte fint, locali fcarificatione funt diffoluendz. De hirudinibus ex Antyllo. Cap. XV. Eine: capte ynum diem feruanda, atque exi guo fanguine alendz funt.Vbi vti volueris, partem cui applicande funt,nitro fricabis,& fanguine illines aut fouebis:hirudinesQ; in aquam puram& tepidam inijciendz funt, deinde fumendz,tum fpongia excipiendu,& flrigmentis purgande, ac deniq; admouende.Intumefcentes autem trahere non definét,donec fale aut cinere ora ipfarum perfpergantur. Cüm exciderint, fpongijs fouendus cft locus. Si fanguinis fluxus perfeueret, gallam vftam, aut fpongiam nouam pice liquida il. litam,& chartam vftam aceto madefa&tam applicato, ORIB. SYNOTPSEOS De purgatione. Cap. XVI. S Ana corpora difficiliter purgantur: nam& vertiine véexantur ac torquentur,htque molefta purgatio,& celerius praterea exoluuntur. Quiigitur adhuc valent,cafuri tamen in morbum funt, nifi prius pusewerseieeint funt ineunte Vere.In comitia ibus veró, quid; egre fpiritum ducunt, pituitofos humores fubducendo: in doloribus vero articulorum,fi cum multo calore fint, amaram bilem, fi cum tumoribus frigidis, pituitam. prius tamen crafsi& glutinofi humores attenuádi,fecandiq: funt,& mea tus etiam, per quos humores à purgantibus medica mentis traijciantur ac ducantur, aperiendi, fioptimain rebus omnibus fit fucceffura purgatio. Ergo in principio ferofos tenuesque humores vacuabis: crafforum atq; tenacium,quales fuapte natura funt pituita& atra bilis,conco&ionem expecabis.In ijs autem qui iam zgrotant,fi diuturnus morbus eft fu turus, femper eft expectanda cócodtio: at in acutis, cüm materia turget, etiam in initio potes medicanientum prebereydà; magna cum animaduerfione, cüm humores in motu funt, praecipites feruntur ac fluunt.Quicunq; autéin aliquam partem decubuerunt;ij neq; vllo alio auxilio mouendi, neq; medica mento purgandi funt prius,quàm fuerint concod&ti. quo etiam tempore crifis efficitur. Cüm veró medicamenta purgantia ventriculi os edant, excogitatum eft, odorata eiufdem admifcere, vt ne fola,néue fyncera ipforum vis ventriculi os attingat. Qua per infernas partes purgent,quibus vtamur. Cap. XVII. Enoras niger bilem& pituitam per aluum ducit fcamonea admifta. Si purgare mitius uelis fatis erit ellebori radices(iccas ad drachmas duas incidere, o LIBER PRIMVvySs,^ D dere,vinoá; dulcijaut oxymcelite perfpergere, dein. deinlentibus,aut ptfana coquere, vel cum iure gal linz forbendü dare. fcamonez vero tres oboli poffunt elleboro admifceri. Przftat autem iucunditatis gratiayanifi,& petrofelini,& dauci parum ellebo ro adiungere. Cnidius coccus pituitam,& bilem,&aquofa,& pleraq; expurgat. eft autem feruens,& acutifsimus ad purgandum. Dantur eius grana triginta:fi lenius purgare velis,viginti. cortex auferendus eft: internaQ; pars cum melle& polenta trita prebetur, aut in melicrato potui datur fed cum vino melius bibi tur. A potu veró parum olci abforbeto, ne fauces exurat. fumitur etiam ex melle Co to,grana contritamelle illinendo. Mercurialis fi tenera folia decocta comederis, abundé ftercus expellent: fi veró decoctum vino admiftum bibas, valentius aluus deijciet. Polypodiü pituitá, bilem,& aquofa educit.radicis dáturdrachmz dux affufz aqua mula, vel aqua. Non pefsimé etiam fuper falamentum deraditur,& ante prandium comeditur. Radix quoq; in ptifana, aut gallinaceo iure incocta,citra moleftiam purgat. Colocynthis pituitá& bilem puram educit.Datur Mei interioris drachma vna exaqua mulfa. Si mitior purgatio quzratur,colocynthidos femen €ijcito 1n corticé vinü dulce perfundito, fub molli cinere coquito vfquedá probé cócaluerit: idd; potui dato ijs, quib.nó veheméti purgatione opus eft, & quib.liuida exanthemata per cutim efflorefcunt. Alo&non acriter purgar,ftomacho accommodatifsima eft. Satis eft dare drachmas duas cum aqua mulfa.pituitam& bilem ducit.Sumi ctiam commodé poteft quotidie à coena: pertranfit enim,neq; ci3 ipic cci eee boten mguoQue me cscmedbe P cp CR t 2 ORI. SYNOTPSEOS boscorrumpit.Praterea neq; fitimneq; famem inducit. Tritam alocn fucco brafsice excipe,& catapotia ad ciceris aut fabe magnitudinem confice:ex 1js duo aut tria fumito, vt euacuandi necefsitas fit. Potes etiam cum refina catapotia conficere,& cum melle co&o.re&é quoq; fcamoneam admifcebis. Epithymü atram bilem, pitaitamq; educit. Dato eius triti& cribrati drachmas binas cum vino dulci, aut plus eo cum melle, falem admifcendo. Confert latuofis,& hypochondriacis a&ectionibus,& cruditatibus,& quibus iecur grauatur, quiq; diffi ciliter fpirant. Agaricum pituitá& bilem purgat,& non acuté, Dantur drachme duz ex aqua mulfa vel oxymelite. Euphorbiü,aquofa& biliofa copiofe educit,eftq; eorum que norim acutifsimum atq; ardétifsimum. Hoc quidé hydropicis, colicisq;,& ijs qui ventres frigidiores babent, conuenit;fed cateros vehemen ter perturbat,fitimq; affert. Odoratü aliquod femé mifcédü ei eft:bibédá ex melicrato ad tres obolos. Cnicus pituitam& bilem ,fed non vehementer purgat. Seminis triti fuccus excolandus cft,& iure gallinaceo admifto forbédus. Quidam anifo, melli, amygdalisq; commifcent,& catapotia ad arquatos conficiuntihuius quatuor drachma fufficiunt. Scamonea nulla parte fuperaturab ijs quz agitant& commouent,neq; in acrimonia,neq; in viribus. Stomachi doloré affert, graue olens, infuauis, & valde fiticulofa eft. Ex quo fit,vt aliqui nó incom mode aloén ei mifceant,& ita prebeant: alij veró addant thymi comam,& falem:alij femina odorata. Pituitam& bilem vehementer educir.datur eius pu rt drachma vna ad fummum. Si vomitus inftent,apium aceto intingendum, ac mádendum efeisenis oliua LIBER PRIMVS. 5 oliua alba fale condita, atq; ctiá falis grumus in ore eft cenendus, que quidem omnia vomitum prohibent. Przterea confert coriandrum odorari,& pulegium,& calamintham.Sed przftat in le&o paululum in quiete contineri ventré,& fummos pedes fo uendo:vcluti etiam confeftim deambulare,& copio fos vomitus,& ventriculi morfus,& vertigines excitat. Cüm veró ad priftinum ftatum redierint,tum deambulatio imperáda eit, vt fubinde fenfim fe fubmoueant: id quod magis quàm celer greffus irritat, Purgatione ceffante, vtilius erit in lecto recübere, & ita vigiles quiefcere, magis enim confluet: tunc veró etiam paulatim forbeant modicü aque calidae cum aceto:nam& morfus abfterget,& excretiones pror. ui veró non purgantur,aquá mulfam for eant,aut nitrum aqualiquefactü: fed mclius etiam erit glandem ex fale& nitro.confe&am ano indere. De vomitibus. Cap. XVIII. onim€os qui violenter vomüt multa incommoda fequi confueuerunt, opereprecium erit modos, quibus facilé quis vomat, exponere. Vomitus enim pituitam euacuat, caput leuat,& quandoque eum qui auidius cibum ingefiit,cruditatibus vexar1, eumd; qui nimio vino fe ingurgitauit, ledi non finit. Quz autem ad ciendum vomitü adhibentur, funto neq; acerba, neq; arida, fed partim dulciora, & liquidiora,partim acriora.Inter hzc probátur raphanus, eruca, vetus falfamétum, origanum viride, cepe parum,& porri. Conferunt etiam ptifana&leguminibus melle adie&o,itemQ; lomenta fabarum, & pingues carnes. Non tamen oportet horum fuccos tantummodo fumere, fed totam molem deuora reineq; etiam diutius eft in ijs manducandis immorandum,fi quis velit euomere.int autem omnia coB 4 24 ORIB. SYNOPSEOS quendo emollita. Inter vina, dulciora anteferenda funt: hzc enim magis fluitant. Potus efto tepidior. amygdalas etiá melle intinctas par eft edere, tumq; placentam guftare;peponis,ac cucumeris femen ma ceratum,& leuigatum cum melle offerre.ad hoc facit etià cucumeris radix trita ex melle. Qui volunt vehemétius euomere,narcifsi bulbü aqua coquunt, eaq; vinum mifcent. Ciet etiam vomitü irinum vnguentum, fi quis illitis eo digitis iritet.Valet etiam ad vomitum excitandü,non ceffare,neq; quicquam intermittere. A vomitu tum os abluere, tum veró etiam faciem debemus pofca diluta abftergere: hoc enim& dentibus prodeft,& caput alleuat. De clyfteribus. Cap. XIX. Cy quiinijciütur,vel mites,vel acres funt: educendarum fecum caufa in febribus continuis,& malignis,& in ijs qui ob longam imbecillitatem vires reficiunt,& excreméta difficulter eijciunt,& in quibus flatus excitantur, calidioré aquam imponemus, cü tepida ipfa infletidq; vna exprefsione clyfteris faciendü eft. Feenogreci veró decoctum muliebribus corporibus& delicatis inijciemus:malue itidé,& js prafertim in quibus ficcitas ineftin quibus veró morfus fint, feminis lini decoctum conue niet.Furfuris cremor,tragiQ;,& item panis,& alice afferunt etiam aliquid alimenti:& quandoque vfus poftulat, vt vnà cum ftercoris euacuatione aliquid, quod alendi vim habeat,adiungamus.Inteftinorum etiam vlceribus, que in fuperlicie fint,hzc prodeft iniectio,ad quz accómodata etiam erit ptifana adipe fuillo e Betz fuccus& decoctum ad vertigines,& palpitationes inteftinorum iniecta ualent: cercus etiam diffoluunt;ac continuis morfiunculis occurrüt. Portulaca fuccus vtilis eftin feruoribus, caterisQs LIBER PRIMVS.. z$ exterisá; quz confequuntur:& ijs,quibus propter duri ftercoris excretioné extrema recti inteftini par telzfa eryfipelatis affectio oborta eft:fed in ciufmo di& ouum,& oleü in quacunq; inflámatione commifcetur. Conuenit hoc etiam ijs, in quibus torminàà flatibus excitátur.magis veró flatus difcutit de co&um rutz,vel cumini,vel anethi,vel baccarü lau ri.jjs quoq; in quibus frigus febrim excitauit, prodeft. Lac quandoq; inijcitur, cüm inteftina vlcerataautinflammata funtjitemQ; renes& vefica,& vte rus. Roboris addendi gratia fumendum ctiam eft mel,& anferinus vel caprinus adeps. Hydrelzo vte murin diftentionibus,& ftercoris retentione,atq; etiam bitumine,cü ee ex refrigeratione obueniunt. Butyrum ijs indimus, in quibus propterinflammationé inteftini recti excrementa continentur,& for dida vlcera circa inteftiná funt. Maluz fuccus& de coctum vfui funt ad diutina tormina& inflammationes,quibus inteftina vexantur, cüm anus quoq; morbo fimul affli&atur. Mulfa inijcitur,cüm partes inteftinorum illzf permanent,& ftercus difficulter mollefcit, Vino autem& oleo, velptifane fucco 'aut maluz vtimur in ijs,qui opium fumpferunt. Vinum autem cum rofaceo,& alba ouorá, aut fapam, aut rofaceum inco&tum initió adhibemus ijs, qui à tencfmo infeftantur: mulfam veró,aut lentis deco&um cü melle, aut pariter erui, aut ptifanz fuccum cum rofaceo in abfcefsibus colum inteftinü difcindentibus.Menfura eorum quz inijciuntur, ad fummü tres hemine funt:ad minus,vna:mediocris inic€t0 duabus heminis perficitur. Sapeautem& bis, & ter inijcimus,ac prxcipue in ijs, inquibus exulceratio& inflammatio in recto inteftino adiacens ftercus cohibet, Ceterum acribus clyfteribus vtiBs 26 ORIP. SYNOPSEOS murin ifchiadicis,& ere&a ceruice fpirantibus, in quibus fpiritus à ftomacho nó efflatur. Clyfter qui fanguinis ducendi vim habeat, conftat ex garo filurimuria,&aqua marina. Paratur etiamhoc modo: Mellis heminz dimidium, aquz heminz duz, muriz olcz tres, olei quarta heminz pars,componantur: nonnulli bina oua adiungunt. Ijs veró qui fungos mortiferos comederunt,nitrum,abfinthium,& raphani fuccus,& rut decoctum inijcitur. Ad lumbricos,qui afcarides dicütur,faciunt muria, vel cen taurij deco&tü,vel abfinthij, vel lupinorum,vel alo&s, vel cedria cum alicuius decocto. Mihi veró vfu compertü eft, auriculz muris fuccum triduo potui datum,fiepenumero quod opus erat,confecifle.datur fextarij quarta pars. In refolutione inteftini re&i,clyfter ex muriaimponendus eft.Quoshelminthelumbrici infeftant;ijs deco&um lupinorum,aut eorü cremor,aut rhus,aut muria debet imponi.Cupiditatibus autem nimijs defidendi, quas tinefmus excitat, parum muriz adhibendum. 5i veró fanguis fyncerus propter inteftinorü exulcerationé fluat, herbz fanguinalis, aut plantaginis fuccü, aut myrti baccarum nigrarum vino inco&arum dabimus. His poftea admifcemus thus,vel acaciam,vel hypocifti; dem,vel malicorium,vel alumen. Vlceribus inteftihi non fluentibus lac caprinum indimus, aut etiam bubulum, aut lycij drachmas duas,aut terre famiz drachmas quatuor: fluentibus autem,& perhumidis vlceribus, charte cóbuftz,aut lentifci cinerem, aut medicamentü ex charta conftans cum aqua, aut deco&um adftringentium. De glandibus. Cap. XX. Gradibus fepe vtimur ftercoris educendi gratiaatq; cti in ijs, in quibus quod clyfteri iniectum eft,non LIBER PRIMVS. 22 eft,non excernitur. Conficimus glandes ex fale tofto,melle,& nitro:& thymü coé&to melle excipitur. fiunt etiam ex rcfina tercbinthina,& nitro:quadoq; grani cnidij parum addimus.morfus autem excitat, 1dcirco partes oleo funt vngenda.Pyrethro itidem" vtimur,oleo perfufo:conuenitq; paralyticis,& flatibus ex frigore obortis. Centaurium veró cum pice& cerato,accommodatum eft ad pudendi remiffionem.Infantibus grumus falis inditur.Ficus etiam cum nitro atq; cumino conficitur. Deijs quibus caputpurgatur. Cap. XXI. Ivo qui in capite funt, fputis euacuamus, fi parum euacuare velimus:idq; facimus piperis.& ma ftiches admiftione. Si veró copiofius euacuare propofitum fitpyrethrum,aut vuam taminiam mande. reiubemus.Praterea anemonz vtriufq; radix manfa pituitam euocat: item; cortex radicis capparis. Igitur ferofum excrementum his remedijs expelli tur. Craffum veró& pituitofum educit finapi cum oxymelite gargarizatü, aut fapa, aut origanum,aut hyffopum coctum.Ezo veró fapam iinapi cum oxymelite admifceo.Si veró cerebrü muco purgandum fitacribus eum remedijs, quorum nónulla mouent fternutamentum,euocabimus.Per nares igitur purgat anagallidis vtriufq; fuccus, omnisq; anemone, & betz. Naribus etiam infunditur foliorum cucumeris fylueftris fuccus vel per fe,vel cum betz fucco,aut deco&to.Sternutamentum autem crudis humoribus,qui in thoracis,pulmonis,& capitis partibus continentur,minime conuenit.Os ita illinetur: finapi cum bete fucco palatum,columellamq; vngiro,& proderit: idemque per nares purgat,& facile fuppetit.Szpe etiam melanthio ad nares illiniendas víus fum,quandoq; acri aceto pridie maccrans:po 28 ORIB. SYNOPSEOS ftero veró die aceto iterum leuigans,& naribus infundens.Quandoq; veró cum oleo veteri idem melanthiü tero,& vid modo vtor.Ita etiá Archigenes eo víus eft ad nariü obftructa foramina. Id veró quod aceto paratur,ad arquatos adhibebat Crito. Quzmenftruaducant. Cap. XXII. Cureeonq; vrinam cient,eadem menflrua ducunt: Braísice radicis decoctum epotum, perficz radix, ruta, chryfanthemon, di&amnum,& erucz femen. Mouent etiam menítrua, que ori vulux admouentur, vt ruta cum melle trita, aut anethi radix excalfacta, aut podium cum melle, aut porri fuccus,aut allium cótufum adhibitum, aut myrrha lzuigata,& ex vino,aut leporis coagulum. Sudores mouentia. Cap. XXIII. Ex fudorem prouocantibus eft chamzemelum ficcum,tritum, oleo perfufum, cute valenter perfricata: fefeli, pyrethrum, cachry, anifum,oleo fimiliter perfufa, nitrum toftum& tenuifsimum cum oleo. Salis los oleo commiftus, fuccus Cyrenaicus aqua refolutus ad corpus confricandum. De aere. Cap. XXITITL Opin: aér eftqui pur binos eft. Talis erit, qui neq; éftagnorü, neq; paludum euaporatione, neq; ex barathro quopiá perniciofam aurá expirante,tur betur. Ita quicunq; ex cloaca magná ciuitatem expurgante inficitur, malus eft. Itemq; is qui nebulofus eft, non eft bonus: ficut etiam quicunq; in caua regione magnis vndiq; montibus includitur, neq; auram vllam fufcipit. De fomentis. Cap. XXV. Cwviün rarefacere, camq; facile perfpirabilé red-. dere, fanguinemq; ininflammationibus attenuare & digerere fomenta confueuerunt. Sed fi totü corpus ex LIBER PRIMVS. 19 us excrementis abundet,plus materie ad parté cafeta trahetur, quàm difcutiatur. quam ob rem ante fomentorü vfum totum corpus euacuandü eft. Humida igitur fomenta inflámationibus, quas fucci biliofiores pepererunt, cóueniuntzarida veró ijs, uz extenuiaqueoq; fanguine oriuntur:non mormee mordacibus fuccis accómodata funt: mordacia,quia attenuant, crafsis& glutinofis. Precordia autem irrigationibus aut fomentis calefacere ,non femper eft tutü: fed in illis folüm egrotis cft faciendum, in quibus nullum excrementü in toto copore abundat:ceteris omnibus fummü malum cft.In prin cipijs igitur, cüm adhuc materia ad affe&ium locum confluit;praftat repellere.Si veró latio materiz rcpellentib.remedijs cohibeatur, denfitasq; partibus affeétis inducta crafsiora contineat, tunc iam tem. pus eft laxandi,vt cótenta vacuentur:prafertim verO vbi ad iecur aut ventriculum decubuerint fuperflua;adftringentibus vtendum eft:principales enim hz partesfunt. Imó veró vbi etiam tépus fuerit ea que impacta fuerint difcutiendi,tunc quoq; hz par tes adítringendz funt,vt abfinthium oleo coquentes irrigemus, aut etiam melino, aut lentifcinoyaut maftichino.Ad eundem modá cataplafmata compo fità exlaxante& attenuante,& examara atq; aftrin ente facultate vim habeant.Si colum,aut alia inteiiit. mufculi precordiorum,aut abdomen fuerint affe&a, adftringentia mifcenda non funt; ficut etiam neq; cüm vefica, aut vulua affe&z funt,mifce ri debent, cüm, vt dictum eft,nihil amplius defluat, neque plenitudo aut excrementum in toto corpore redundet.Sic etiam cucurbitulis,euacuato prius toto corpore,non in principijs affectionum,vtemur, [s ORIB.SYNOPSEOS De cataplafmate ex fermento. Cap XXVI. Ho. cataplafma ad diffundendum liquandumq; compaéta valentifsimum eft. Surculos extrahit,& durities iuuat,& plantarum pedum cótufiones.Fermentum veró cft oleo fubigendum quantum fatis fit,coq; vtendum. Si augere vim volueris, nitri parum adiungito. Si veró aceto fermentum diffoluas, & coquendo fpiffaueris, crit ad fplenis hepatisQ; tu znorcs duros accómodatifsimum.Si thymum& pulegium& abfinthium ei admifcueris, optimum medicamentum confeceris. Aliud ex ficubus. Tis pingues vnà cum feminib. ita exquifité contundito, vt nulla pars nó contufa relinquatur, 1/54; vnguenti irini parum addito. facit hoc ad durities neruorum,& ad articulos contractos,aut plus iufto loxatos,& ad fcirrhos,prafertimQ; lienis& iecinoris.Si veró nitri parum addas,abfceffus rumpet, acu leosá; extrahet. Si veró ficubus ita paratis mifcueris pulegij, aut origani,aut thymi, aut abfinthij comam minutifsimé tritam,hydropicis cóuenict.Prete1ca ficus probé co&te, vt diffolui queant,& contritz,iterü ea coquantur aqua, in qua prius fuerant coétz, deinde hordeaceam aut frumentaceam farinam mifce,& iterum coque ad cófiftentiam:valebit hoc ad tubercula qug non facilé maturefcunt.Si inijcere pinguedinem velis,butyrum mifce.Si rute fo lia trita leuigata mifceantur, ad dolores inteflinorum, quos flatus excitarint,faciet. Cuminum quoq; olco admifto non fecus facit. Delotionibus. Cap. XXVIL Aqu frigida lauari ita quidem cómendo, vt non ijs, qui nullo vius dele&u degunt ex vfu effe afferam,fed ijs folis, qui eodé accurato, laboribusQ; ac cibis, LIBER PRIMVS y cibis,vt cóuenit, vtuntur.Multis autem quibus maiore interdum refrigeratione opus eft,fatis eft efti uo tempore,cüm iuuenes fünt, carnofi,& frictionibus prius calefactijin frigida natare.Sint autem neque venereis, neq; alia ratione lafsi,neque cruditatem fentiant, neq; pervomitum;aut per aluum ina niti, neque vigilijs fatigati: periculofum enim eft, fi aliter quifpiam fe lauet. Calidum balneum& optimum& tutifsimü eft:lafsitudines foluit, humorum lenitudiné digerit,& excalfacit,mitigatQ;,ac molAPR vbicunque decubuerint, diffundit: fomnum conciliat,carne replet,& facilé omnibus,& viris,& fceminis,& pueris,& fenibus,& priuatis adminiftrari poteft. De balneis quz induftria parantur. Cap. XXVIIL Ban indutria noftra calefaciétia paramus, aut refrigerationis fedandz, aut lafsitudinis foluendz, aut cóuulfionis mitigandz, aut doloris leniendi,& reficiendi gratia. Calidz autem aque fiunt pulegio incocto,aut origano;aut hyffopo,aut thymo, aut fa turcia,aut folijs lauri;aut pyrethri radice, atq; his fi milibus. oleum etiam inijcimus. Balnea quoque digerentia facimus, cüm totum corpus attenuare volumus. Adijcitur autem vis digerendi balneis aut fa le impofito, aut ipfa marinainiecta, aut nitro. Mel quoq; admiftum addit aqux vim digerendi, itemá; cinis farmétorum& baccarum iuniperi decoGum. Molliendi gratia vtimur balneis in inflammationibus,ac duritie. Ac in ijs quos inflammatio male habet, malue decoctum inijcimus,itemq; feminis lini, & foenigraci. In fluidis autem inflammationibus, plantago aut polygonum incoquitur, aut malicorium;aut rofz,aut rubi cima. In ijs quibus imminet 2 ORIPF. SYNOPSEOS €onuulfio,vtimur ijs quz inflámationibus non flutdis cóueniunt: maximé veró ijs prodeft oleum cum aqua, in quibus malua& foenumgrecum cota fint. Ad duritiem fine inflammatione,vtumurijs quz ad digerendum adhibentur. Balnea enim tum refngerant,tum adftringunt,cüm materias habentjin quibusadftringendi& refrigerandi vis ineft. De balneis fuapte natura nafcentibus. Cap. XXIX. D locorum fponté nafcentium alia nitri, alia falis, alia aluminis, alia fulphuris, alia bituminis,alia zris,alia ferri vim obtinent;alia ex ijs cópofita funt. Atque omnium quidem aquarum fponte fcaturientium ea vis eft,vt prorfus calefaciát,& exiccent,humidioribusQ; ac frigidioribus maxime conueniant. In primis veró nitrofzac falfz, capiti,ac thoraci lu xione infeftato,itemq; ftomacho perhumido;atque hydropicis adiumento funt.Aluminofz autéad fan guinis reiectationem fiftendam, ad ftomachum qui ad vomitum procliuis fitjad mulieres quz inordina té purgantur,& quz frequenter abortum faciunt, funtaccommodatz. Sulphurez veró neruos molliunt atq; refoluunt;ac dolores fedant,ventriculum tamé relaxant,& peruertunt. Bituminofz caput repene fenfuum inftrumétis nocent;atq; etiam caefaciunt iugiter,& progreffu temporis emolliunt. Quz eris naturá referunt, ori,tonfillis,vuz,& oculis excellenter profunt. Ferrez deniq; ventriculum & fplenem iuuant. Inaquam veró immerfio facienda eft fenfim, vt virtus corpori laxato occurrens,interius penetret. De dropacibus. Cap XXX. Dn diuturnis morbis maximé conuenit. Calefaciendi gratia adijcitur piper, pyrethrum, roris marini LIBER PnIMVS. marini femen,bitumen. Si opus exiccandi fit,fal fu] phur viuum, cinis farmentorum: i aperire, limnefüs,euphorbium. De(inapifmno. Cap. XXXI Siaspifmus, qui dropace vehementior eft, diutinis morbis eftaccómodatus.Eo vtendum eft in fegnioribus affe&ionibus,& immoderatis Circa c&rnc partibus,& quarü vi etiam adhibita fenfus obtufus eft. Terminus autem actionis medicaméti efto,vt zero tus vehementer doleat, caroq; nigrior reddatur,& fiat altior quàm ea quz adiacet,& poftquam ablotum füerit;puftule mitius erumpant. Ad morbosau tem,& partes facilé fentientes, mitius vtendum eft finapi,vt cius vfus menfura fit, vt caro fiat pauló rubicundior. Conficiendi modus eft huiufmodi. Ca. ricas in aqua tepida pridie macerare oportetpoftri die veró eius diei vehementer expreffas, probé con tundere:deinde acre finapi,quale eft Syriacü& Aegyptium, capere, ac períe conterere,aquam in qua caricz fuerint infufie paulatim affundendo: tum in maffas redigere, alterá ex caricis, ex finapi alteram, poftremó mifcere. Si vehementi finapifmo vti vclimus, duas finapi partes vni caricarü addémus; fi me diocri;pares portiones adhibebimus: fin mitlus,ter tiam partem finapi, duas caricarü commifcebimus, Poft corpor finapi,& balnei vfum»fi vehemens fit dolor,& rubor,& puftule eruperint,lana rofaceo& aqua intincta adhibenda eft:aqua veró fit malue deCoCtü,aut fcenigraci fuccus. Poftea vero cerato rofaceo cum ceruffa vtemur. Hoc etiam fciendum eft, fiin aceto finapi maceretur, minus efficax cataplafma fieri. Caprarum fimus cum aceto compactus efficacior finapi eft; precipue autem& mirum in modum i(chiadicis conuenit. C 4 ORIR. SYNOPSEOS Deinfeffainfoliumexoleo.| Cap. X XXIL Ius: in folium ex oleo febribus diuturnis ex fri gore, itemq; laffatis,& quibus vrina fupprefla eft, conueniunt.Quinta autem olei pars igni calefacien da eft, reliquum veró in balnei folio: oleum enim in balneis non fatis calidum efficitur. Deingreffu in hydrelzum. Cap. XXXIII. S imbecilh fint quiin hydrelacü fe demittunt, endromide amicti ingrediantur.Oleum autem cum àqua diligenter mifcendum cft,neq; minus quàm fexta pars elfe debet. De remedijs metafyncriticis. Cap. XXXIII. Iu omnibus diuturnis morbis, cüm cetera auxilia nihil profecerint, omnes feré ea remedia que methodici nominát metafyncritica)hoc eft,quz ex intimis partibus humores euocant; adhibere cofueue runt. Ego veró vbi intéperies queda humida& frigidain affectis particulis ineft,ijs medicaméta ex finapi,thapfiaq;,& his fimilib.adhibeo:ad ficcas veró & calidas,nó vtor.Ceterü qui affectiones cognofce re nó poffunt,fepe quod conuenit;perficiunt:quod pleroíq; homines eiufmodi frigide atq;humidz affe&iones,ob malà ac vitiatà victus rationé infeftét. Quz ruborem inducant. Cap. XXXV. INanunij fsmen ruboré excitat,& calefacit mque ac finapi.hclenij radix equé ac fimus columbarü fyl ueftrium,quo admodü frequenter vtimur.eo etiam cá nafturtij femine contufo pro finapi vtorin ifchia de,hemicrania, vertigine, diuturnis doloribus capi tis,laterum, humerorum, tendinum,& lumborum. Jam veró facit& ad renum vitia,& ad colicas affe&iones,itemq; podagram,& articulorum dolores, cüm nondum callum obduxerint. FINIS PRIMI LIBRI. Secun» | | | ; | CAPITA SECVNDI LIBRI LIB. IL ARGV3 MENTVM. IN fecundo agitur demateria, quam naturamyyim atios tem; babeat: e quenam quibufque affe£Iibus conueniat. Deinde fimplicia medicamenta expenduntur, de; eorum meis Jfiiraymixttone, e cot lione,itemá; de ponderibus cz menfaris, dei; emplaflris,que wr AxrVo puer dicanturyverba fiunt. Eius vero bac. funt capita, Que media fint inter calefacientia, C2 re rigerantia. Caput I, Que calefaciunt. IT. Que calefacit primo ordine. Caput IIT. Que calefaciunt fecundo ordi ne.Caput HII Que tertio ordine calefacit. Caput V. Que calefaciunt quarto ordineCaput—. VI, Que Gan refrigerét. VII. Que primo gradu refriverent. Caput VIII. Quefecundi evadus fint. 1x. Qua tertu fint ordinis refrigerantium. X. Que fint quarti ordinis, XI. Que modicé exiccent, XII Que fimpliciter exiccét. XII Qua primo ordine exiccent, Caput XIIII. Que fecundo ordine Jficcent; Ca pu t XV. Qi^e tertio ordíne exiccent. Caput XVI. Qu« ficcent quarto ordine, Caput XVII. Media inter ficcantia ez by metclantia. XVIII, Qus primoordine bumetler, Caput XIX. Que fecido ordine bumetlat, Caput: XX. Que aquofam frigiditaté baeant. XXI. Que tenutis[int parti XXII. Que crafsis e partibus conftt, Caput XXIII, Corroborantia.— X XII Que uppurent. XXV, Que concoquant. XXVI. Mollientia. XXVII, Qu« mderent. XXVI LI. Que humiditatem ex ore trabant. XXIX. Que per nares ducant, X XX. Qn ab oculis ducant. XXXI, Qu per aures purect. XXXI, Que apertant, e pgent. Caput XXXIII. Que abflervant. XXXI HT, Quee vrinà moueat. XXXV, Que per vrin e(Mene éducant, XXXVL Go T NN 36 CAPITA LIB. IL Qua ex bepate educant. Caps. XXXVII Que ex renibus ducunt. Caput XXXVIII. Quibus educantur ea, qua in. tboraceinfant.X X X VX. Renes purgantia. XL. Cutem rarefacientia. XLI Ora vaforum apertentia. Caput XL. Que cutim códenfent.X L VAT. Q»«corrodant, XLI. Qua reprimunt. XLV. Que ad cicatrice perducant, Caput XLVIL Superficie exulcerátia.XLVI, Adurentia. XLVIII. Attrabentia. XLIX. Difauientia. L Adfiri ngen tia. LI. Qu lac gionant. LI Ad men[Irna fappreffa. L. 111. Que Jemen generen, ac p uocent. LIII d Que femen cobibeant. L V. De fimplicium medicamentos vum electione. LVI. Qui cere modus cwm eleo fit. Caput LVIT. De ponderibus(o menferis. Caput L VII Medicamétum vencs à calculo feruans. LIx.g Delati emplaftris. LX.] De cotlione medicamétorum.— Gaput LXL ORIBASII SYNOPSEOS AD EVSTATHIVM FILIVM, LIBER SECVNDVS. Quz media int inter calefacienia& refrigerantia. en Cap. primum, DIANTVM, afparagus, myacany thinus, mufcus,qui etiam fplanchnon WI dicitur,glycyrhizz fuccus,oleum dul | M cifsimum, cera, faba, lycium,lotus fiz 3i] ue trifolium, citrij cortex, filicis radix,pinei nuclei, lentifcus, lens,terra chia,& famia, cadmia;argenti fpuma, Que LIBER SECVNDV& p Quz calefaciant. Cap II. Mtücis folia& femen moderaté, vrtice fructus& folia, amyg dala dulcia, anagallis vtraq;, atractylis, enicus agreftis, aphace, rubi fru&us maturus,radix glycyrhuze,olezx fru&us maturus,fermétum,eryngitrefine omnes,cicerbita aridajiunci odorati flos palme fru&us,cochlearum aduftarum cinis,brafsi ca canina multum, ranunculi radix& tota herba,pu, legium,lauri folia,ac magis etiá bacca, di&amnum, flfodi&tamnum,faluia,eryfimum, lanz vftz, zinziber,thapfia,cardamomü;liquores,capilli vfüsbryonie radix,ariftolochia;afphodcli radix, daucus,cha 1vdaphne, dracunculi radix; oleum raphaninü,cicer,vifcum, caucalis ligufticum, ferula lemen, fagapenumyfatyrium, apium, fium,finon, Ítyrax,idnon, piper hypericon,falfulphur,fanguis,fel,vrina,fali— uacaro viperarum, adeps, falforum pifcium muria. Quz calefaciant primoordine,— Cap. III. A LoGchamemclumrum,bnthium acaricum, ladanum, lini femen,malabathri folium»Ípicanardi, nardum celticum, vinum nouum, ferum,cafeus, ficus ficce. Quz calefaciant fecundo ordine. Cap. IIII Awurcaanethum fed viride minus,artemifia,balfamum,elaphobofcü, calamus aromaticus, crocus, libanotus,chia mafticheymelviná, pix, meliffophyllum,marrubiü,propolis,cucumeris agreftis fuccus, fcandix,fcilla,cardui radixymyrrha, terebinthi cortex,& folia,& item fru&tus,faenumgrecum,chama leontis vtriufque radix, chamapitys,ocymum. Qua tertio ordine calefaciant. Cap. V. A Broronum,ac prafertim vftum,lolium,populi ni grz flores& refina, acorum, amomum, ammi, anethum vftum, anifum, iuniperus, afari radix,fabina, C 5 j^ ORIB. SYNOPSEOS elleborus vterq;epithymum,mentafatureiaarundinis vallaris cortex vítus,carum,cafia, cedrus vtraque,cnici femen,conyza,cuminü, thuris fuligo,fcc niculum,melanthiü, fulphur,mei radix, moly,ruta, raphanum,rhododaphne,vinum vetus,omne origà num, opopanax, petrofelinum, fampfuchus, fmyrnium,hyflopum,chamzdrys,galbanum. Quz calefaciant quarto ordine. Cap. VI. Darce,ampeloprafum,euphorbium,oleum cedri pum,coftus,capa,lepidid,finapi;allium,ftruthij radix, tirhymalorum fucci,& quzcung; adurendi vi prodita funt, Quz moderate refrigerent. Cap. VII. Gnancen mediocriter,auricula muris citra adftri&ionem,pira illita mediocriter,balauftium,rubi foliagerminajacerbus fru&tus& flores:auena mediocriter, mufcus marinus, glaucium mediocriter, conyon vcheméter,lichen petris adnafcens,omne papauer,pomi frondes& fru&us,olez frondes& fru&tus immaturus, oleum myrteum, fefaminum,balaninum,helxine,quz& perdicium nominatur:mode raté,panicum, violz folia& fucci& cortices, dulcibus exceptis: perfici fru&us, caro citrij, fungi fatis, omphacij füccus,amylum quod ex frumento fit mo deraté:rofaceüi moderaté,fordes ex paleftra,cicerbi ta nó ficca,tribulus vterq;, palmz ramorü fuccus,fa mia terra moderaté,terra cimolia,naxie cotis fcobs, plumbago,ceruffa, fandyx,moderaté,cafeus recens. Qus primo gradu refrigerent. Cap. VIII. A Cacia non lota, atriplex fine adftri&ione, acini vus,miliumhordeum,platanus,rhamnus feris. Quz fecundi gradus fint.— Cap. VIII Acacia lotaplantago,beta,galla immatura,Cucur bita,rhois,cucumis,pepo,folanü hortenfe, lens paluftris LIBER SECVNDYUS 39 luftris;alga viridis é mari euulfa;pfyllij femen. Qus tertij(int ordinis refrigerantium. Ca. X. S rnpertiua vtraque,portulaca,mandragora;citrij pars acida, herba fanguinalis, potamogiton, altercum,eiusq; flos,& femen album. Que fiat quarti ordinis. Cap.. XI. Vccus papaueris,& cicuta. Quz modicé exiccent. Cap. XII. Rticz femen& foliajamurca, side e vtraque, plantago,auena, oleum dulce, infulfüm lotum: erica,fermentü, quod etiam cxalto trahit ac difcutit, lupinus amarus,cauda equina, ifatis vcehementer,fa licisflos& folia cum adftri&tione quadam.nonnulli ex eis fuccü exprimunt, habentq; pro ficcante me dicamento ad multa vtili. Nullá enim eft ad plures vfus accommodatius medicamentü,quàm quod citra mordacitaté exiccat& adftringit.Iuglandis putamen vftum,quod eft etiam tenuium partium,centaurium minus vehementer,cerafi gummi,lilium,fa ba foris appofita, cuprefsi omnia, cyperi radix, nuclei pinei in aqua macerati,nymphez radix,malicorium valde, quinquefolij radix, polypodium, myrrha;farcocolla,fteebe,tragacantha,terra omnis,cad mia, afi» petrz flos marcefcentcs carnes arefacit, pompholyx continenter lota, calx extincta&lota, ftrenué, ouorum candidum,& putamen,& eorundem etiam vitelli. Quz fimpliciter exiccent. Cap. XIII M itis folia& femen, radix graminis mediocriteradiantum, femperuiuum vtrunq;, populi flores & refina,acte vtraque, amaranthus, quz etiam pota fluxiones fiftitbryonie radix,populi nigre folia ficca, pira illita. Mediocriter exiccant ariftolochie, afparagus;afpalathus;afphodcli radix, eiusQ; potius C 4 495 ORIP. SYNOPSEOS exufte cinis:balauftium valde,ruborum fructus imz maturi,bulbus illitus, pzonic radix, lauri folia magnopere,& multo etià magis bacca,quercus,& pha gi partes omnes: oleum cyprinum, laurinum, tzdinum,panicum illitum,eryngium, cinis corticis falicis vehementer deficcat:cannabis fru&tus,cardamo mum,caucalis,daucus,lixiuiü,& magis etiam ex cinere ficulno,chrethmum, lilij folia,& radix, lichen qui in petris nafcitur, fuligo omnis, lotus, omphacium,polypodiü, amylum,falnitrum, gypfus,cadmiz omnes, omniaq; metallica, lapideaq;& terreftria, tefta clibanorum, coagulum,& omne ftercusz anferum tamen inutile cft propter nimiam acrimoniam:fordes,caro viperarum,capita menularü falfarum adufta, cornu ceruorü& caprarü vftum, caftoreum,offa vfta veheméter exiccant: capilli, fepic tefta,cancrorum, cinis, garum abundé,itemQ; muria. 4 Quzprimoordineexiccent.— Cap. XIIII. Cnazmelum,ianiperi bacce,carum,hordei polenta,crocus, thus,faeniculum, rhododaphne, muftum, cucumeris peponis femen,& radix ficca, focnumgrecum. Quz fecundo ordine deficcent. Cap. XV. Lois, amaracus,bitumen,anethum,balfamum, acinus vuz gingidium,elaphobofcum,calamus aro maticus, thuris cortex& femé, maftiche, mel, citrij cortex& femé,& arboris ipfius folia, mei radix,fpica nardi,nardum celticü,vinum, eruum,opopanax; ix, myrrha, lentifcus, terrebinthi fru&us& folia, RR Ri viridismalabathri folium,galbanum. Quz tertio ordineexiccent, Cap. XVI A nrotonü,& precipue vftum;acaciaacorus;aloé, ammi ,anethum vílum, anifi femen, iuniperus, afarum;ab(inthium,elleborus, cpithymü,thymbra,calamintha, LIBER SECVNDVS. 4 lamintha, arüdinis vallaris cortex vftus,cafia,cedri, conyza,thuris fuligo;nigella, citrij femen,vinü vetus valde,acetum,origanum, quinquefolij radix,pe trofclinum, fmyrnium, ruta hortenfis,marrubium, rhus,fampfuchus, feriphiü, hyffopum,chamedrys, chamzleontes vtriq;,& eorum radix,chamapitys. uz quarto ordineficcent. Cap. XVII. Aer ae oleum,finapi,ruta agre ftis,allium. Quz media fint inter ficcantia& humedtantia. Cap. XVIII. CGnaninis radix illie oum dulcifsimum. Quz primo ordinehume&ent. Cap. XIX, A vricula murisbugloffum,elycyrhiza uccus,la&uca modicé,violz folia modicé, mali perfice fru&us, fungi, rofaceum, fatyrium, ftratiotes fluuiatilis,& qui in ftagnis nafcitur. P Quz fecundo ordine hume&ent. Cap. X X. Ortulace fructus& herba! atriplex, blitum, cucurbita,mali armeniace fru&us,cucumis;pepo,lenticula paluftris. Quz aquofam frigiditaté habeant. Cap. XXI. À Caciaportulaca,p antago, rubi folia,cucurbita, cotyledon,cicuta,picea arbor,malua hortenfis,malaprzcocia, papauer, cucumis qui edendo eft,fonchus,iuncus odoratus, tribulus,lenticula paluftris, pfyllij femenplumbum. Qui tenuium fint partium.— Cap. X XII. A Brotorium vftum, vitex,fcandix,populi nigre flo res,vrticz fructus& foliaacorusyamomum,afari ra dixbryonia,chamemelü,aparinejariftolochia,plan tago ficca, afphodeli radix,ciusq; vft cinis potius, balfamtü,fabina, finapi,rubi radix,oleum vetus,glycyrhize radix, dictamnü,dracunculi radix,cicinum, C 5 «$ ORIE. SYNOPSEOS claphobofcum, euphorbium,fermentum,falicis fuc cus, calamintha,calamus aromaticus,canne vallaris cortex vftus,cafia;carpefiü milium, cedrinü oleum, gummi prunorum,maftiche,nigelle,fuccus cyrenai cus,opobalfamü,ruta,pix,piftaciorum fru&us,proolis,terebinthina,oleum rofaceü,fagapenum,fampfuchus,fefelis,cucumeris femé,ficus ficce modera té, iunci odorati flos,cinis, calx,hyffopum fal, falis flos,mtrum,alcyonium milefium,arfenicum vftum, gypíam vftum, fulphur, cadmia, pumex vftus, lixiuiü,afie petre flos,melanteria,myfi, los eris,chryfocolla, fandix fucus, adeps leonis& pardi,& hyenz valde,caftoreum,fzpiz teftajlanz combuftz. P Quz crafsis partibus conftent.. Cap. XXIII. Lantaginis radix, balauftium, acinus vuz,zinziber,cope,cucumis,fquamz omnes,fory,alumen. Corroborantia. Cap. XXIIII. Cas fechas,galla acerba,palmz fructus,abíinthium. Qu fuppurent. Cap. XXV. A Qua temperata fuperfufa,hydreleü,oleum temperatum,farina triticea, panis triticeus,alica,adeps fuillus& vitulinus,butyrum,thus,pix,refina. Quz concoquant. Cap. XXVI AMomnum,vui paffa,cera, ladanum,colla,thus,pix egyptiaymaftiche,oleum rofaceum,myrrha,ftyrax, albanum,alica,butyrum,oefypus,adeps fuillus. Mollientia. Cap. XXVII. Suum caprinum,adeps gallinaceus;anferinus,tau rinus,hircinus,medulla cerui,vitulijammoniacum, flyrax,galbanü,oleum ficyoniá, oleum liliaceü,cha memelum, radix althex, cucumeris agreftis radix, folia malux fylueftris,maluz c aules,maftiche,terebinthina,colophonia,opopanax,lutum,butyrum. Que LIBER SECVNDVS 4a Quz indurent. Cap. XXVIII. Smperuiuum,portulaca pfyllium,lenticula paluftris,folanum.Indurantur autem partes aut propter ficcitatem,& tunc eas humectare oportet: aut propter plenitudiné,& tunc euacuatione opus eft: aut ropter concretionem,& tunc concretz partes caPropyee co funt,& cócretio moderate diffoluenda, & ijs,quz di&a funtmollienda:nam que vehementer ficcant,concretionem maiorem faciunt. Quz humiditaté ex ore trahant. Cap. XXIX. Predirem i nt capparis,ficus pingues, tz:da, melmyrica,abfinthium,origanü,raphanus,vua fine acinis, itemá; vua taminia, canchry,(inapi, elleborus albus, elaterium, thymum,fal,omphacium,anifum,piper, coccus gnidius, lauri baccz, balfamum, anemone,ammoniacum,fex ficca combufta. Qua per nares ducant. Cap. XXX. Laterium, piper,betz fuccus, cortex radicis cyclaminis,thlafpi, coccus gnidius,anagallis,anemone,veratrum album,omphacium,marrubium,hederc tenells folium. Quzab oculis ducant.— Cap. XXXI. ES Pp ciicil vetuftum,anagallis,oleum laurinum,nardum,cafia,coítus, fuccus papaueris,fa gapenü,daucus, feeniculü,malum punicum, amygdala,marrubiü,veratrum album, anemone;ruta;caftoreum,lapis hematites,adeps anferis,felymyrrha, chalcitis,fulphur,alumen fcifsile,fepiz tefta, cortex thuris, fcilla,ammoniacum, hepatis caprini fanies, yuz acerba fuccus. Quz peraures purgent. Cap. XXXII. M xipiper, fel bubulum aut taurinum, mercurialis, betz,& radicum capparis fuccus, granum gnidium, fru&uü ficus fylueftris fuccus, bdelliü, cafia, 4 ORINM$YNOPSEOS veratrum album,galbanum,omphacium. Quzaperiant& purgent.— Cap. X XXIII. Opuli nigra folia ficca,& radicis cortex, agaricum,vrtice femen, amygdala amara,ipfaQ; arbor,adiantum, radix ari,pulegium, dracontium, daucus, gentiang radix valdé,cicer,eupatorium citra calidi tatem,rhymü,carice pingues,calamintha, cafia,pru ni arboris gummi, nigella, ruta;pepones, fpondylij fructus& uiii: SR pA Fl alia omnia, inquibus amara qualitas excellit,& preterea attenuandi facultas ineft. Quz abítergant. Cap. XXXIIIL STercus caprinum vftum,& non vftum, teft» omnium teftaceorum, fepie tefta, erinacei vtriufq; vfti cinis,ferü eoram epe bryoniz,amygdala cícu léta, itemq; arbor,anagallides,anemone omnes,ari ftolochia,plantaginis E lia, ex quibus ficca magis faciunt, arum,afpara us, myacanthinus,ftaphis,afhodeli radix, n fru&us, abfinthij fuccus, Wil impofitus, elleborus vterque, parietaria, que& perdicium dicitur, falicis fuccus,cannz vallaris radix cum cortice facit fine acrimonia:centaurium minus,& eius etiam fuccus, brafsica, eruum, hordeum moderate, lilij folia& radix trita mediocriterfabz caro mediocriter, lampfana in cataplafmate impofita, lichen in petris nafcens, viole alba partes omnes,meum, platani cortex,& radix moderaté;marrubium illitum,propolis mediocriter,vlmi folia,magis veró faciunt cortex& radix,ptifana,terebinthina magis;quàm maftiche,fagapenum mode raté, cucumeres, peponis partes omnes, cucumeris agreftis radixmyrrha,beta,tithymali, phu,chamzpitys, alcyonia omma, terra chia& famia moderaté& cretenfis, cadmia,pumex vítus,& nó vftus,argend LIBER SECVNDVS 4 enti puma moderaté,finiris abundé facit, tefta cli SCORE pM ceruinum& caprinum vftum. Quz vrinam moueant. Cap. XXXV. A Pius, petrofelinum, faeniculum, daucus, finyrnium,anifi femen, ameü,afarum, acorus,afparagus, oxymirfinum,bdelium,bryonia,cicer,thymum,calamus aromaticus,carum, carpefia, caucalis,coftus, cuminus,Ccyperi radix, ligutticum,meum,fpica nardi,& nardum celticá, ruta, polium,fefelis, cucumis qui editur,melopepo,fcandix,allium,paftinaca, iun ciodorati flos,terebinthi fru&us, abíinthium,fabina.Sanguinem per vrinam ducit rubie radix.Vrinas craffas& multas,& quandoque etiam fanguinolentas mouet capnium: biliofas& multas educit oro bus, qui fumptus copiofior, fanguinem per vrinam educit. Cardui radix magnam copiam educit graue olentium vrinarum, fi quis vino incoquat,& deco€um bibat. Faetidos vrinz odores abfterget aqua mulfajoxymel,vinum tenue& dilutum. Que per vriná éfplene educant. Ca. XXX VI T'hynah vallaris femen, cuminum, thymum,radix vitis fylueftris, capparis radix,alliü, cytifus,dracontium,ariftolochiz radix, origanum,polium,colocynthis agreftis,bryonia,cyclamé, portulaca;potus vini in quo fcorpius marinus fuffocatus fit. Qui ex hepate educant. Cap. XXXVII. M tics femen, dauci folia, foeniculum,:balfamum, capnium,anifum,dactylorum offa,lauri folia, abfin-thium,(myrnium,anagallides,mentha,cenanthe, fil. phij fuccus,eryngium,aqua in qua hordeum madue ritagaricum,afarum. Que ex renibus ducunt. Cap. XXXVIII. Api femen, piper;paftinacaymarrubium, cnicus,ra dicum bryonic cortex, gramen, oua fepiz, fulphur, 46 OnIB. SYNOPSEOS cicer album. Quibus educantur eaque in thorace funt. Cap. XXXIX. (ecunque adaperiendi vim habent, accommo^ data ad id funt,nuclei pinei recétes,nuclei picec,bu tyrum, caftoreum fuper carbonibus fuffumigatum, & per infpirationem attra&um:id enim humidain, frigidamq; intemperiem, quz pulmonem ac cerebrum infeftet, maximé iuuat. Spica nardi capitis& thoracis fluxiones exiccat. Porró ex pulmone educunt catapotia attráhentia, quz dantur: vrticz femen,dauci,& liniypapauer nigrum,thymum,raphani fuccus, finapi,anifum, fifamum, eryfimum, fcilla, eruum,cucumeris femen,piper,ruta, polium,arum, dracontium,coftus nardum fulphur,myrrha,bacca rum lauri interna pars, cortex radicum capparis, amygdala amara, glycyrhiza, caftoreü, abrotonum; ftyrax, bdellium,f Filmen vua fine acinis, omphacium, ariftolochia, galbanum, marrubium, eryngij radix. Renes purgantia. Cap. XL. Tucidentia omnia renes expurgant, vt plantaginis ficcz radices& fruétus, afparagus, myacanthinus, glycyrhiza, cicer,amygdala. Cutem rarefacientia. Cap, XLL C Hansemelum;anethum,althza,cucimeris erra^ tici radix,oleum vetus,abrotonum vftum. Ora vaforum aperientia. Cap. XLII. Aci omnia,anemone omnes;allium,cepa,fel tau rinum,irini,& amaracini feces. Quz cutim condenfent.— Cap. XLIII. Aou frigida femperuiua,portulaca,tribulus viri dis, píyllium,lenticula paluftris:& vno verbo,quzcunque non exiccando refrigerant. Quz LIBER SECVNDVS 4 pA Que putrefaciunt. Cap. XLIIII, Cis, auripigmentum, fandaracha, chryfocolla,pityocampe, veratrum nigrum. Quz reprimunt. Cap. XLV. E Laenunc cumeris fylueftris radix,ochra,man dragora,afie petrz flos:teftacea omnia cóbufta que in carne eminét,mediocriter reprimunt:echini víti, lapis hematites(iccus tritus,& in pulueré reda&us, viola,& fabafquame zris,& chryfocolla. Quz ad cicatricem perducant. Cap. XLVI, A. Lumen, galla immatura,es vftum,& prefertim lo tum, malicorium aridum, x Me recrementum,lithargyrus, plumbü vftum, ceryces,teftacea omnia, purpura,vitrum, pumex, fpecularius lapis, gypfum vftum,ceruffa,pompholyx,fpodiü, chryfocolla,ftibium vítum,diphryges,farcocolla.Hxc omnia(i vlceribus infperferis, ea ad cicatricé re&é perducent. Mordendo autem cicatrice inducunt;atramentü;fu tori vftum,cadmia, fquama eris& ferri, ftomomatis,eruco,calx vfta,& lota. Superficiem exulcerantia. Cap. XLVIT. Ri canin: foliajbete radix,allium,pulegiü,hyffopum,origanum,fepiz tefta;afphodeli radix,lini fe menjquzq; falfa;acria,& amara funt. Adurentia. Cap. XLVIIIL (C Antharis diphryges fes vfta, anemone puniceü habens florem, allium,cinis ficulnus, nitrü toftum, zs vftum,alumen, buccinarum tefta vfta,capita menularum, arfenicum, canchry,vua taminia, granum gnidium, pyrethri radix, calces vehementer: non extin&a vehementer vrit,extincta cruftam inducit: finapi. Attrahentia. Cap. XLIX, A Neon omnes vtraq; anagallis,dictamnum ci 4$ ORIP. SYNOPSEOS cer,thapfia,cyclaminus,narcifsi radix,propolis valde trahit fermentum,ftercus omne,fagapenum,fuc cus Cyrenaicus& Medicus, filphij fuccus& radix, fparti fru&us,& virgarum fuccus valde,terebinthina magis,quàm alie refine fulphur,ftercus boum,& precipue eorü qui eruü comedunt,calamintha cata plafinatis more impofita, coftus,vifcü valde trahit. Difcutientia. Cap.^ L. A Brotonum vftum,agaricus,adiantus,eg tice femé& folia RAS TUNE NMMARCC AREE femen,ariftolochiz radix, atriplex,bulbus,herba fabina,mufcus, qui& fplanchnon dicitur, daucus, ibifcus,althza, oleum dulce,vetus,raphaninü,thapfia, cannz vallaris cortex vftus abundé difcutit, brafsica,lilij folia& radix, hedere folia, ladanum, mercurialis, malua agreftis, maftüiche chia, mali perfice ermina& folia,rhododaphne,prima ficus, opobal HN] fuccus cyrenaicus vehementifsimé, paliuri radix& folia,ruta,marrubium,terebintbina,oleum rofaceü,fordes ex ftatuis, fordes ex gymnafio, fampfüchus, cucumeris agreftis radix, myrrha:ex cariCis,pingues magis,quà que ex caprificu exiftunt,be ta difcutit& non calefacit, vehementius facit alba, galbanü, fal vftum,falis flos, nitrü,omnia alcyonia, terra famia, faba, cafeus tener ex la&te acido moderaté,carnes viperarü veheméter,adeps leoninus ma gis quàm cateri;offa cóbufta;echini vtriufq; cinis. Adftringentia. Cap. LI OLaer;rofelentifcus,pirus agreftis,apium,fem peruiuum,papauer, cytifus, aloc, vrtica, acini,piray crocusalthea,terebinthus,glans,altercum,hedera, nymphza,palmz, oui vitellus,paliurus,caude equinz radix& herba,fanguis cócretus,cyperus,oenanthejbrafsica coda, coagulum leporis, fpongia vfta, rhamnus. gilops,vr LIBER.SECVNDVS 49 xhamnus.Sunt etiam alia pleraq; adítringentia,qua notafunt omnibus. Quz lac generent. Cap. LII. ES nM Ann, viridia funt)fmyr nium,itemq; apium,fifamum,cucumeris femen,can chry, fmyrna,polypodium, glaux,cerebrum,bryoniz radix,crithmon,cuminum. Ad menttrua füppreffa. Cap. LIII Ix potuaccepta valet fabina,meum,iris,ruta,calamintha,pulegium,ditamnum,afarum,coftus,cafía, ariftolochia. vnicuiq; mifceturaut tritici deco&ü, aut aqua in qua feeniculum coctum fit; autptifanze fuccus. Cataplafma autem fit ex tceniculo, nigella, fmyrna,hordei macerati fucco;portulaca,adipe anferis, vlmi folijs, cera,fülphure,& felle taurino;apponuntur etiá adeps ceruinus recens,itemq; adeps anferis,fex vftajfal,oleum,cyperus,aphronitrü,ftyrax,abfinthium,artemifia,fampfuchus, veratrum nigrum,granum gnidium,mercurialis, cuminum,foenumgrecum, vua paffa fine acinis,cittia. Qua femen generentac prouocent. Ca. LIIII, Ep. femen gignüt eaque magis nutriunt,queue flatum excitant:medicamenta vero,que flatuo fa,quzque calida fnnt.Ita fit,vt bulbi, cicer,fabz,ac ficusjinter edulia multü feminis gignant: fcincus& fatyrium, inter medicaméta: edulium veró fimul& medicamentum,eruca,& lini femen. Quz femen cohibeant. Cap. LV. Qu cdulia atque medicamenta refrigerare poffuntitemQ; quz craffum humoré gignunt,quaue códenfant, ca femen inhibent omnia: eiufmodi que eum betz,atriplex, cucurbita,mora,melopepones,cucumeres, Quz veró initio ficcant,eane femen quidem gigni permittunt, licet fuapte natuD fo ORIBP. SYNOPS£EOS ra calida fint,qualis eft ruta. Si veró nó aléfacient, multó magis cohibebunt,vt facit nymplza. De fimplicium medicamentorum ele&ione. Cap. LVi A Garicum praftantiüs eft, quod pectines re&o$ habet. Acaciam eligito modice fuluam& ocoratam. Aloén pinguem capito, non lapidofa ,fplendidam, fubflauam,friabilem,hepatis colorc predizam, facilé liquefcentem, amaritudinis intenfz: nigram, & valde duram reijcito. Ammoniacum thymiama eligendum eft, quodli gneum nó eft,& granis thus refertpurum, denfum, nihil fordium habens, caftorei odoré prz fc ferens, guftuq; amarum eít. Amomum proftantius eft, quod recens;albu mq; aut fubrufum, non compacti: aut fpiffum, fcd folutum,& diffufum,femine plenum vt racemulis,valde raue& odoratü,non cariofum,acre ad guftum, co d fimplex,nó vari&.Adulteratur à quibufda'amomide ei perfimili admifta: femper enim reprobatis fragmétis,ramos ab vna radice prodeuntes eligito. Afpalathus bonus eft, qui grauis eft, quiq; poft detractum corticem fübrufus,& guftui am erus eft. Bitumen przftantius eft,quod ad mo dum purpu rz fplendet: intenti, ac grauis odoris. nigrü malum efi:fiquidem pice admixta adulteratur. Abinthium preftat ceteris id, quod in Ponto& Cappadocia nafcitur: eius fuccus amurca coda& Commmuxta vitiatur. Bdellium probatifsimum eft,quod guftui eft ama rum, colore glutinis, pingue in profundo,& quod molliri facile poteftjlignorü& fordium Op an uc olens in fuílitu,& vngui aromatico fimile. Elle| | LIBER SECVNDbvs. Di Elleborus niger preftantior eft adultus,quid; tenuem medullam habet, acer guftui,& ignitus. talis eft quiin Helico ne,Parnafo,& Anticyris nafcitur. Euphorbium eligendum eft pellucidum& acre. Viícum optimum eft quod in Helicone nafcitur, cuius interior pars marrubij coloré refert, exterior fubflaua. Gluten pifciü probatur album;fubcraffum, non fcabrum,celerrimé liquefcens. Calamus aromaticus przftantifsimus eft fuluus denfis geniculis,& qui fractus in multa frufta difsiliat:fiftula plena telis aranearü, fub candidus,in man dendo vifcidusadftringens,& fubacris. Cardamomü optimum eft, quod ex Armenia ad.: uchitur. elige quod difliciliter frangitur,plenumq; eft& conclufum. Cafsiam elige rufam, boni coloris,corallum refé rentem, anguftam,admodum longam& craffam;fiftuli plenam, in guftu mordacem,& adfiringentem €um aromatico feruore quodam, vinum redolentem.Purpurea veró& craffa,que gizera dicitur,rofam odore referens, eftad medicinz vfum accommodatifsima. Cera optima eft rufa; fubpinguis, odorata,pura, pontica. Ladanum optimü eft odoratum,fübuiride, quod facile mollitur;pingue, fine arenulis,aut refinofum: tale eft quod in Cypro nafcitur. Colla quam NES ad nonnulli appellant,opti rna eft Rhodia, eftQ; alba, pellucida: nigra vero deterior eft. Gummi excellit caeteris id, quod vermiculatum, vitreum;pellucidum,nonlignofum eft:deinde veró album:refinofum vero& fordidum inutile eft. Da 51 ORIBR. SYNOPSEOS Coftus praftantior eft Arabicus, qui& albus ,& leuis eft,quiq; plurimo& fuaui odore preftat.Secü-" dum locum tenet Indicus, qui buxei coloris eft,naresQ; odore percutit. Optimus autem eft recens,albus,ex omni parte plenus,denfus,ficcus, minimé ca riofus, qui edédo nó fit, guftuiq; mordax,& igneus appareat. Hunc nonnulli corrumpunt helenij radicem mifcentes: fed id facilé cognofcitur:nam helenium non feruefacit guftum, neque intentam habet odoris bonitatem,neque mordacem. Crocus Corycius optimus eftrecens,ac boni có loris, parum cádoris in caprcolo habens, procerus; integer,non friabilis,non pinguis, plenus,manus ta *menattritu facilé tingens,non cariofus ,validi odoris& acris:nam qui eiufmodi non eft, aut vetus eft; aut maceratus. Vt auté facilé teri pofsit, in fole erit continendus,aut in fi&ilinouo vertendus. Crocomagma fit ex crocino vnguento aromati^ bus exprefsis& cófectis.Praftantius eft odoratum, quod dimidium ex myrrha conftat, graue, nigrum, non lignofum,coloré crociin attritu referens, fub amarum, dentes ac linguam vehementer inficiens. Cyperus optima, eft grauifsima& denfa,& folida,& difficiliter friabilis, odorata cum acrimonia quadam. Viola optima eft lutea. "Thus primas fert mafculum, rotundum, non fe&tum,album,& quod fe&um intus pingue eft.Adul teratur refina, aut gummi:fed facile deprehenditur: nam guinmiin fufhitu flammá non excitat,refina ve« ró in fumum abit. 'Thuris cortex preftantior eft is, qui craffus eft, pinguis, bóni odoris, recens, leuis, non fcaber; aut mébranofus. Vitiatur admifto pinus, aut nucis eius cortice. LIBER SECVNDVS 5 €ortice. Index eft ignis: nam alij fuffiti fumü edunt, thuris veró cortex ardet cum odoris fuauitate. Malabathri foliá probatur quod recens eft, fubalbidiá, quod halitu odoris fenfum tentat,& in fuauitate odoris perftat,nardo fimilis ad guftum, nullo falis fapore admifto. Medulla primas tenet ceruina, fecádas vitulina, tertias taurina. Bona eft quz vítate ad Autumnum vergente colligitur: alijs enim temporibus fanguinemadmixtum habet. Paratur ad reponendum recens fubacta& aqua affufa: deinde per linteü traijcitur,tum denuó lauatur,vfquedum aqua pura reddatur: pofteain duplici vafe liquatur fordibus fluitantibus penna fublatis. Poftquam cócreuerit;in fi&ili nouo reponitur, derafà prius diligenter fece, fi quz poft liquefa&ioné PES AT fubfederit. Melilotus optimus eft Atticus, qui; in Cyzico nafcitur,croci colore& odore. Papaueris fuccus optimus eft denfus& grauis,& halitu odoris fomnum inducens, guftu amarus, qui inaqua facilé liquefcit,leuis,albus,non afper neque conglobatus,neque dum liquefcit conglomeratus, non durus,& qui foli Em dee non diffunditur,& uo ad lucernam admoto non atra flamma luceat. adulteratur la&uce agreftis fucco admifto. Spica nardi melior eft recens, leuis,comata,colo re flauo,admodü odorata, cyperi odorem referens, Ípicam habens breué, guftu amaram, linguam exiccans,odoris bonitate M permanéte.Hzc etiam diluta aqua véditur.id quod cognofcitur ex fpice can dore& fqualore,amiffa lanugine. Omphacium eligito fubflauum, friabile,egregie adítringens,linguamQ; mordens. Onyx praftat is, qui é rubro mari efetor albe3 14 ORIB. SYNOPSEOS fcens& pinguis.— Panacis radices praftantiores funt ficce,albz,ex tentz,nó corrofz,feruido guftui,& aromatice. Liquorveró probatur is,qui guftu eft amarifsimus,intrinfecus albus,extrinfecus croceus, qui leuoré habet, pinguisq; ac friabilis cft, quiq; celeriter diluitur,& grauem exfe odorem mittit. Piper probatur quod grauius eft, plenum, nó admodum rugofum,recens,& non furfuraceum. Paucedani fuccus preftátior eft is,qui graur odore,& colore rufo preditus eft,guftuq; calefacit. Polio montano vtimur. Refina terebinthina probatur quz dilucidiore eft colore,odorataQ;:minus veró illa, quz vitro eft fimilis. Myrrha primas fert eaque Troglodytica nominatur. Eligito recenté myrrham,fragilem,leuem,ex omni parte fibi ipfi concoloré,& que cófracta intus habeat candidas diuifiones humanorü vnguiü figura:qua minutis glebis fit, amara,odorata;acris:qua veró ponderofa eft& picei coloris,ea eft inutilis. Stade myrrha bona eft,que odorata eft,.leuorem habet,& cui oleum non fit admixtum. Styrax preftat qui flauus eft,& pinguis,& refinofus, grumos habens fubalbidos, cuius fuauis odor diu perdurat, dumá; mollitur melleum humoré ex fe remittit. crematur flyrax,&igni torretur,& ad fuliginem thuris modo vaporatur. "Tragacátha eft lachryma fectz radiciinhzrens, in qua bonitate si quz pellucida eft, l2uorem; habet;ac tenuis eft,pura,& fubalbida. Hyofcyamo vtédum eft eo, qui albis fit floribus, & femine itidem albo.S$11s nó adfit, flauo vtendum: nigrumqQ; vt inutilem repudiare. Galba. | | | LIBER SECVNDVS.$$ Galbanum excellit, quod thuri(imile eft,cartilaginofum,purum, minime lignofum,& quod ferulz, feminisq; aliquid admixtum habeat,odore graui,ne ue admodum humidam,neque etiam ficcum. Chalcanthum,hoc eft, atramentum futorium,eli gendum eft quod lzuoré habet,& colore caeruleo, zqualeq; eft,& cruftas habet fquamarü modo, non lapidofum,& boni coloris. Auripigmentum optimum eft babendum, quod cruftaceum eft,& aureo colore. Terra ampelitis czteris anteferéda eft nigra,exiguisq; picearum carbonibus fimilis& fplédefcens. Diphryges anteferendum alijs eft, quod guftui cris Eye reddit, linguamq; abunde adftringit & exiccat. Sulphur probatifsimü eft, quod ignem nó eft expertü,quod4; in eo genere fplendet ac pellucidum eft,& minime calculofum. In eo autem quod ignem expertü fuerit,primas tenet viride& pinguifsimü., Indicus lapis probatifsimus eft,qui coeruleá fpeciem,& leuorem habet,eftq; fuccofus. Cadmia optima eft que botryitis,hoc eft,acinofa nominatur,mediocriter ponderofa,quzq; extremitatem acinis fimilem habet, colore fpodij:fracta cinerem intus habet atque rubiginem. Secundo loco céfetur que foris eft caeculei coloris, intus veró ma culis onychitz lapidi fimilibus. Pumex probatur qui leuifsimus eft, ac fiftulofus, fcifsilisQ;, nec lapidofus, qui$; friabilis eft,& candidus. Lithargyrus,hoc eftargenti fpuma;probatur ma gis ea quz chryfitis, quafi aurea nominatur, quzq; Íplendet. Lapis Aftus anteferendus eft cxteris qui colore D 4 46 ORIPE. SYNOPSEOS pumicis eft,fiftulofus& leuis,itemq; friabilis, quid; difcriminationes luteas in profundo habeat. Lapis hematites probatifsimus eft, qui friabilis, rubens,& in feipfo durus,& equalis eft,quiq; nihil habetadmixtum. Gagates lapis probatur qui celerrime accéditur, & dum vritur,bituminis odor fentitur. Magnes probatifsimus eft, qui facile ferrum trahit,& coloread coeruleum vergente,& denfus. Mclanteria cateris praftat,que fulphureo colore eft, leuorem habet,zqualis,pura,& in aque contactu ftatim nigrefcit.vim in vrendo habet eandem, quam mify. Rubrica finopica optima eisque eft denfa& gra uis,iecinoris colore, nó calculofa,fibi ipfa tota concolor:& quz cüm diluitur,copiofe diffunditur. Mify CONRENN eft cyprium, quodauri fpeciem refert, durü:cumq; frangitur,aureas fcintillas emittit,&ftellarum more fplendefcit. Vritur eo modo quo chalcitis,nifi quod ex eo pforicü non cóficitur. Plumbago probatifsima eft, qux Sen Ípuma fpeciem pre fe fert,flaua, modicéfplendens,& in attritu rufa apparet. Nitrum probatur quod leue eft, rofacco colore, aut albo,& foraminibus plenum. Spuma nitri optima elt leuifsima,& grumofa,& friabilis.eodem quo fal comburitur modo. Pompholyx optima eft Cypria: hzc aceto macerata eris halitum ex fe emittit. Sandaracha praeferenda cateris eft ea,quz admo dà rufa eft,florida, pura,colore cinnabaris, habet; fulphuris halitum.: Stimmi praftatifsimum eft quod radiat, fulgetq; cüm frangitur. Alumen LIBER SECVNDVS.*"$& : Alumen probatifsimum eft(cifsile,recens,admo dum candidum,nec calculofum. Sorianteferendü eft Aegyptium, quodq; in fran gendo nigrius apparet. Fex przftat ceteris,quz ex vino eft. Aes vftum probatur quod rubrum eft,& in attritu cinnabaris coloré profert. lauatur vt cadmia, ter in die aqua effufum. Qui cere modus cum oleofit. Cap. L VII. Si vnguenta que à leuanda laf;itudine acopa dicun tur,conficere iC oleum cerz quadruplá inijcies: fi veró liquidum ceratum, vt in fra&uris fit,du plum. Si medicamentum emplaftri modo conficere velimus,tantundem vtriufq; mifcebimus, fi acr nos ambiens fit moderatus:fin autem cera vetus, aut ari dajacr; frigidus fuerit,pauló plus oleiadhibédum eft:ficut etiam fi cera fuerit pinguis, aérq; calidior, pauló minus olei debet effe. Hec veró pauló minor portio, eft duodecima pars medij inter vtramlibet parté exceffus:etenim& vndecim& tredecim olei vncijs cerz libram admifccbimus. De ponderibus& menfuris. Cap. L VIII. A wphora Italica habetfextarios XL VIII. Sextarius continet libram vnam,vncias o&o. Sextarius mellis libras duas continet. Chus fextarios fex continet. Sextarius heminas duas habet, Cyathus drachmas duodecim. Mina vncias octo continet. Vncia fcrupulos vigintiquatuor. Olca fcrupulos tres habet. Obolus fcrupulum medium. Oxybaphum quartam heminz partem. Cheme magna drachmas tres continet. D $$ ORIB. SYNOPSEOS Ex libro de compofitione medicamentorum xazà zíaws, renes calculo obnoxios feruans ; medicamentum.| Cap. LIX. M varum paffarum vnc.r.adiant: drach.r 1 1 1.feminis apij drachma dimidiü,lithofpermatis drach.1 1. amygdalarum amararü drach.1 1.damafonij drach.r. phutantundem,fucci plantaginis puri drach.1.femi nis peponis repurgati,& feminis cucumeris fingulorum drach.1.lemniz fphragitidos drach.med.thu ris infecti grana v 1 1 1. fubigantur in minutifsimás partes redacta,& in grana redigantur:tum cum oxy faccharo fermententur:fiantQ; grana magnitudinis ciceris:ex ijsq; fingulis menfibus per octo dies grana quinque ain ex mixto oxyfaccharo fumantur:cateris veró menfis diebus,prater eos o&o deinceps infequentes, hoc facito quod fequitur.Cice rum iusinquo vuz paffz abfque acinis,itemq; anethum, menta, fceniculi radicum parum,faccharum, & amygdala fubacta incocta fint, per colum traie:€um bibe,ipfoq; per interualla vtitor,. Locain quibus vipere comperiuntur, funt Phanus, Typanges,Achlada,Xerocaftellum,Alonitzin. Inhorum montanis ftationibus preftantiores&lau dabiles viperz degunt. Delatis emplaftris,qua»z72,hoc eft,contufa dicuntur. Cap. LX. Ix emplaftris, quz à latitudine platyfmata vocantur,fi medicamenti vim moderatam effe velis ad cicatricem inducendam vlceribus,quz difficiliter fanefcunt,quartam metallicorum partem cerz admifcebis:fi vehementius medicamentü conficere propofueris, tertiam: itatamen, vt cera in fole, aut ad ignem, aut aqua calida molliatur,atque ita metalli&a admifceantur. Ex An LIBER SECVNDVS y Ex Antylli commentarijs de coctione medicamentorum,quz ad emplaftra conficiendaadhibentur. Cap. LXI. IN coquédis medicamentis argéti fpuma cum oleo decoquetur,eam veró lxuigatá rurfus ex oleo conterere oportet,vt eei pn deinde ita leni igni continuó agitatá coquere. Primüm autem intumefcit, bullasq; emittit: vbi veró iam feré fatis cocta fuerit,colore feci fimiliorem recipiet.Co&ionis ter minus eft,cüm tumor fe remittit,& non inquinat. Molybdena eodem modo,quo fpuma argenti co quitur:eius codionis modus eft,vt non modó digitós noninquinet, fed etiam vt colorem ex igneoin fuluum,& admodum floridum commutet. Aesnonin ipfo protinus initio ad coquendü imponitur, fed femico&o iam emplaftro. Modus co&ionis,nifi admodü paucum iniectum fit,erit, cüóm coloripfius exuperet,& fuluum emplaftrum facit. Sory,& diphryges ipfa quoque medio co&ionis tépore inijciuntur. Diphryges autem, veluti etiam Íquama, coquitur vfquedum eius color vincat reliqua. Sory veró non habet peculiarem coquendi ter minum: fed is omnibus cómunis eft,vt emplaftrum non inquinans reddatur. Chalciti: ficut es coquitur.coquendi finem metimur,fi emplaftrum magis fuluum,magisd; phoeniceum euaferit. Aeris flos,eo modo quo vS,coquitur.eius terminus eft is,qui co&ioni communis eft. Atramentum futorium medio co&tionis temporeinijcitur, coctum emplaftri colorem vehementio rem efficitac nifi reliqua obítiterint,emplaftrum ni grum reddet. Mify ad iné co&tionis inditur, neq; vllum habet 66 ORIB. SYNOPSEOS coquendi finem fibi definitum. Arfenicum& fandaracha,in fine co&tionis imponuntur. Plumbum vftum ini media co&ione adhibetur. Ceruffa in alba emplaftra ad finé inditur:fic enim & colorem fuum conferuat,& magis exalbefcit. In nigra veró emplaftrajin initio: fiquidé cocta ceruffa fit nigrior. Aerugoin emplaftris viridibus poft co&ioné inijcitur. In quibus veró nein ollam quidem conijcitur,cetera ad ipfam ex aceto detrità, in mortarioq; manenté affunduntur.In melinis emplaftris cüm femico&ta confectio eft,imponitur: hec enim mediocriter cocta melinum coloré efficit. Inijs veró que geminam faciem, duplicem; coloré prz fe ferunt, quee durgéruzu& ix qune nominantur,in ipfo ftatim initio crugo ponitur. In quibufdam enim coquédo melinum colorem primüm inducit,qui duplicis coloris fpeciem praefert: poftremó autem mcn colorem reddit. Alumen pleranque poft coctionem additur.prorium coctionis modum nullum habet. Rubrica ad finem inijcitur. Cadmia& pompholyxin principio imponütur. Sal& nitrum in medio coctionis inijciuntur. Sulphurin fine adijcitur.ipfius coctio nigra facit emplaftra. "Terra omnis, itemq; lapides,atque etiam pumex ad finem plerunque inijciuntur. Oleum fiin initio refinz alicui, aut pici liquide fueritinie&um, facit vt emplaftrum non cohazreat. Quam ob rem cüm illa cocione coaluerint& conftiterint, oleum indetur.Reliqua pinguedines falis expertes in medio co&tionis tépore imponéde funt. Ex vn LIBER SECVNDVS. 6x Ex vnguentis, irinum coquitur, cypriná veró& rofaceum minus,cetera nequaquam coctionem ferunt:idcirco ad finem co&tionis funt immittenda. Cera per feipfa non coquitur, aduritur enim fola:fed nec etiam cum refina liquida,nec cum piceliquida: neq; enim coit:verüm adijcituraut oleo puro, aut oleofo quod cum aliquo metallico co&ü fit, autrcíinz, aut pici prius cocte. ac cera quidé prius inijcitur, quàm catera quz inijcienda funt, cocant atque cohzreant. Refina arida poft ceram inditur, liquida veró ipfa perfeante alia omnia coquitur, nifi eius perexiguafumatur portio. Pixante alia inijcitur. Finis co&tionis eius picis, quz liquida eft, habetur cüm coit& fpiflatur: aride veró,prefertim Ó i cum aceto coquitur,cüm non ame Rer emittit,neque intumefcit. Bitumen in principio impofitum coquitur: id veró non eftin leuorem redigendum,habet enim afpe ritates ficuum granis fimiles.In crafsiores ergo partes eft frangendum,& aceto incoquendá, fic,vt non apitetur, donec non amplius bullas mittat. Propolin przmollire oportet& coquere:à co&ione enim neutiquam diffunditur. Ammoniacum circa mediam coctionem imponitur.Si veró ad cruenta vulnera emplaftrum paratur, aceto aut vino erit macerandum. Si molle fuerit em plaftrum,qualia funt quz ad anum parantur,cum aqua erit leuigandum, atq; ita ceteris iam co&is infundendum. Opopanax multó poft ammoniacü inijcituromnino autem paucam; co&ionem requirit.id quoque ex vino aut aceto prius eft leuigandum. Galbanum coctionem neutiquam fert, fed vt ne &— ORIB. SYNOPSEOS inquinet digitos, emplaftrum ab igne auferenduni eft;ipfumq; emollitum infundendum. Sagapenum in mortario tunditur,& cüm teneriufculum fa&um eft, cum emplaftro quod ab igne fublatum fit,emollitur. Alo&poft coctionem infpergitur. Succus papaueris pridie in modica aqua maceratur,&in mortario teritur, atque ita ei emplafirum affunditur. Thapfia poftremo loco inijcitur. Bdellium lzuigatum emplaftro ab igne iam fubla toinfpergitur.Sin autem pingue fit vt lzuigari non queat, ipfum eque ac fagapenum contufum ,acin emplaftri formam reda&um, firiul cum emplaftro molliemus. Thus& manna co&ione iam perfecta infperguntur. Myrrha cum modico mellis leuigata, aut cum aceto&aqua, fi modó humida AA admittat;abfoluta co&tione inijcitur. Semina,radices,& herbae coctionem non ferunt: ergo l»uigatis,& in mortario adhuc fubfiftentibus; liquefacta reliqua affunduntur. FINIS SECVNDI L1 BOROL LIBER TERTIVS^ QVID TERTIO LIBRO CONTINEATVR HOC libro babetur, que vnguenta, emplaftra, mala» gmata,cataplafmata,pafhllr, ficca collyria,liquidad; probata Jtntzitémq; de aeglutinantibus fmegmatis,dropacibusq; inunchonibus,antidotispurzatiomibus,e uffitibus differtur. CAPITA HYIV$ LIBRL Bafilicon emplaftrum. enncapharmacum. ex cad mia. attalicum album. phenianum Galens. viride, quod lite appellatur. dichromon. pentatbeton. ex byofcyamo. myrtenm. album ad ambufta. copton platyfina, aphrum. geranon Poletis, ex diflamno. ex limi femine, ex verbenaca, elephantinum, ex antbemide, balmyron. ex falicibus Magns, € buccinis; ad alopeciaz, adamantini ad idem. ex falicibus Critonis. ad cancros vlceratos. «d»lcera phagedenica Adamantini. ad cancros depaftentes e ero» dentes. ad inteflina prolapfa. Ad berniam Adamantini. aliud ad idem, ad ramicem inguinis Adamá tini. ad idem. aliud. ad aquofós ramices. ad meliceridas adamantini, corax ad nomas. ad ramicem gutturis. ad fedis inflammationes. ad tentiginem ciendam. ad fratluras ofsium. ad teneros,(7 qui ex vylceris bus nimis grauiter confüt^ antur. ad phagedenas Galeni. Adamantini ad phagedenas, aliud ad omnia vlcera malin4. aliud. ad vlcera carcinode. ad vlcera perbumida. é4 ORIPB. Ad idem. ad vlcera maligna fluentia. ad vlcera chironta. ad eadem: ad putrida e depaftentía. ad vermes in vlceribus. ad cauitates fifliclofasimueteratasq;ad vlcera. flaccida. ad»lcera, quibus«gré cicatrix inducitur. ad vlcera»vetufla. ad maculas cz cicatrices exterendas. ad vngues[cabiofos. dia balon. ad cancrum vlceratum. cerata(7. perfefrones ad parotidas€ phymata. ad bubonocalem. ceratum ex quatuor rebus. aacttiites. by ochondriaca anethine. E RPM illinitur. perfufio capitis. alia ad percufiiones et plagas. ad caratacos. ad poda C05. ceratium quod xdg dicitur. perfifro capitis alia. d vlcera férpentia. ad faniem. ynclio ad neruorum affctliones. amytbaonis ad precordiorum affetliones. ex feminibus. SYNOPSEOS exptifana. aliud. malagma ex fünoeraco. epitbema flomacbo aptum. malagma tonfori. ex micis ad omnem duritiem. ex palinulis. epitbema ad flamacbicos. aliud quod Cxeiancv dicitur. ophoides. ex enantbe. ex Gale lib.ceratum ad ori flomachi inflámationem, malaema ad lienem. malavma ex bacas lauri. malaema Apollophana. ad ifcbiadicos. clidion Pbilomeni Mnafat. epithema infrigidans Galeni cataplafma ex fermento. cataplafma ex pane. cataplafina ex furfure: cataplafma ex ficubus, acopon decamaron. pentamaron.— acopon. vneuenti ex caftorea. aliid fonplex. ad eos,qui ob fene£lutem refers gerati funt. ad pallorem, c7 liuores. ad peuem erigendam vnguen tum Rufi. iftbiadicum, ex bedera. t/ebiadicum vnguentum. sfchiadicum Antoni archiatri. metafyn LIBER TERTIVS Metafyncriticum. paftillus Androniz. pafilius Mufz. paftilas Here, alius eiufdem. Jaflillus ex charta ad nomas, palftillas ad vitilicines, paftillus croceus, altius ad lichenas, paflillus ad tormina, palus Pafionis, paftillus podagricus,Procly, pafitllus ex electro. paftilus ex acacia. fallillus ad bemicraniam, ficcum medicamentum ad ai. catricem inducendam, aliud ad idem, cephalicum. aliud cruflas inducens, aliud patefactens citra. dolorem. rbodiacum., ex charta. ad nomas. adurens. antbera Philumepg, collyrium libyanum, ffilotbrum Apollinaris, nicus flauns Bafii, ex ertca, "cranium. echarifton. ex thure, Cygnus. lbyanum 4d bul ula, et Alí4 permulta, 6$ ex cornu ceruino. nilium Demofibenis, collyrium madicum, fpodiacum., nardinum, collyrium aromaticum, chiacum, Jiccum ad anculos oculorum Jéabiofos, lacenteton, TÁYX pagos Frafiffrati. €ollyrium ad purae impwrá vlcera. aliud ad pira vlcera, Dionis collyrium. collyrium. zezicuyoy appellatum. collyrsum ad carbunculos. collyrtum ad tabem. collyrium ad faffufiones. Archivenis adoculorum clari tatem. Demofthenis ad."veteres affeChones. Cleonis gluten. Jiceum. palpebras pulchras efctens, arida ad lippitudiné arida. liquida compofitio. alia ad callos. collyrii ad. afbetlus clavitate, 4 cicatrices oculorum, gluten ad pilos. ad eritbas.halaxjad;. ad&?ilopas. e LA cataplafma ad vebemétes da lores oculorum. E ORISP. 66 Vnguentii ad. vehementes dolores, dia rbodon Diagore, eroceum quod puerile infaribi tur. Afclepia d« pacianum. ad oculorum caligationem. fmegma, quod Afclepias nomi natur. fimegma caput extecans, fapo repellendi yim babens. dropax Gallus. alius fimplex. pfilotbyum. ad corrugationem. fmegma fplendorem afferens. flomaticum Philagrg. antbera. dia moron Galeni. dia befafa. «d anginam. ad columellam laxatam. aliud. ad dentes cifernádos Galemr. ad dentes tremulos. Philagrij ad oris erofiones. antidotum ad colicos. antidotum Vbilonis. trigonos. carapotiii Diofioride ad exuJos. ad quartanartos Galeni. ad eos, qui à cane vabiofo mor fi funt; Galeni. ad eos, qui. ex fungorum vfi fiiffücati funt Galem. ad comitiales ex Scilla. SYNOPSEOS paftillus ad voce firmandam. alius. medicamentum. ex fystibus omaceuw. antidotum. Quinti. diofpoliticon. ex tribus piperis generibus, ex calamintba. ex ficco cydoniorum. antidotumgLenopbili. Galeni biera picra. qué fabducunt ventrem, grana falubria. à pegas, quod noz]&puev aps pellatur. pafilus purgans. grana purgantia. à medicamentum ad colicos. fymbiotarium. medicamenti purgans ad eos qui elepbantia detinstur, jus veteris galli. inunélro fedis ad flatus emittendos. biera Rufi. Lyci purgans medicametum,' aliud. purgans eos, quos elephantiafís exercet, inunélio purgans. fuffia. alius. alius. biera fimplex Rufi vxeromyron cópofitio Arabica. fuffitus ad omnii ciciliádum. Jféffitus e cupreffo; quod C)phi luna dicitur, Oribais LIBER TERTIVvs. 67 ORIBASII SYNOPSEOS AD EVSTATHIVM FILIVM, LIBER TERTIVs De emplaftrorum,& trochifcorum com. pofitionibus. IASILICO N,quod etiam tetraphar Hj macum diciturhaber pares portiones cera,picis,refinz fri&e,feui taurini.Si celeriter concoquere,carnemQ; inducere volueris, vnam thuris partem ad duodecim bafilici partes admifceto. Enneapharmacon valet ad fuppurandum: egregi6 facit ad vacuas diftentiones,& ad eas etiam qua 1n thorace funt,& ad fiftulas,quas etiam emollit.eft item ad vteri duritias aptum, atq; vlcera quz in eo funtfolutum fanat.Habet autem cerz,medulle ceruinz, adipis anferini, taurini,butyri, terebinthinz, mellis, olei rofacei, ciciniyparia pondera.nónulli au tem rofàcei loco liliaceum ponunt. Hoc purgat,ad cicatricem perducit,carnem creat. 'Ex cadmia ad cicatricem inducédam, habet cad. mie vfte& vino przparatz,chalcitidis víte,fingulo rum vnciam vnam: olei myrtei, cere, refinv,colophoniz, fingulorum libram vnam, vini Italici quod fatis eft. Chalcitis& cadmia ex vino terantur, vt liquidi cerati confiftentiam habeant: ceram veró ac refinam eliquans,in ollam teftaceam immittito. Me tallica cum vino imponantur,omnibusá; in mortario lzuigatis vtitor. ad inueterata vtere hoc puro emollito.ad recentia,cum cerato rofaceo. Attalicum album, quod facit ad vlcera fenum,& ; Ea 68 ORIB. SYNOPSEOS eorum qui mollem cutim habent,& eorum, qui vlceribus humidis infeftantur,fanatq; vlcera crurum, & egregie valet ad abrafa genu,& in quibus membrana offa tegens,nuda eft.Habet fpume argéti pon do denariüm centum,ceruff pondo denariüm cen tum, cere albz pondo denariüm quinquaginta,tere binthinz pódo denariüm vigintiquing;, thuris vncias tres, aluminis fcifsilis pondo fcrup.fex, piperis pondo denariorü trium, olei veteris heminas duas, aquz heminas duas. Merallicain fole coquito donec non amplius digitos inquinent: refinà& ceram diligenterin vnum componito, thus primüm indito,Íecundoloco alumen, vltimo piper. Aliqui pro pipere cyperum inij ciunt. Phocnicinü Galeni habet adipis fuilli veteris, falisq; expertis libras duas,fpume argenti libras tres, olei antiquifsimi libras tres,chalcitidis vncias quatuor.chalcitidé tritam ac contufam tenuifsimo cribro cribratáin mortarium conijce,& diligenter tere donec fuübtilifsima reddatur:deinde argenti fpumam tenuifsimo itidé cribro cribratá,& in tenuifsi mum pollinem redactam infunde,& in mortario diligenter vnà contunde, oleum; in fole admifceto, vt liquidum medicamentü permaneat:poftremo loco Cn caprinus pondo librarum duarum adijcitur,qui ipfe quoq; eft diligenter contundendus:ita omniain cacabo coques,& rudicula ex palma agita bis.Cortex viridis externus ipfius virge palmee auferendus eft, vt fuum humorem impertiri medicamento queat. Vnusautem palme ramus tibiad co&ionem fatis erit, vt crafsiore eius parte pro fpatha vtaris: ramulos auté qui craffe particulz adharent, quiq; vtrinq; cxoriuntur,refecabis,& corticem detrahes,&in minutas partes cócifos in medicamentum. LIBER TERTIVS. 69 tum conijcies, vt eorum fuccum eidem 1mpertiant. Spathaautem ftatim ab initio vti par eft: tenues vero palmz particulas inijcere Oportet, cüm videbis medicamentü cerato fimilem habere cófiftentiam: nam fi ab initio easimmittas, earum fuccus coquen do confumetur,quem nos propter eius adftringendivim,manere copiofe,volumus. Quinetiam ipfius Ípathe pars quz à medicamento exiccata fuerit,pre cidenda eft:id quod bis& rer erit faciendum,(i eam arcfa&am videbis.Perfpicuum autem eft,palmz ramum,& recens,& eodem die precifum effe debere, vt fucci plenus fit. Medicamentüveró tum demum erit co&tü,cüm nó inquinabit.Hoc vtéris ad cruenta vulnera, qued; ad cicatricé difficiliter perducuntur,& ad finus oleo dilutü. Conuenit omnibus partibus inflammatis, podagris, articulorü doloribus, nifi quo tempore dolores vehementes funt. Aptum eft bubonib.tuberculis, ambuflis, pernionibus, offium fra&uris,& omnibus deniq; fluidis afectionibus. In hoc medicaméto diffoluendo hunc modum feruabis, vt medicamentü paululum olei menfuram excedat, ac praefertim eftiuo tempore:vt,fi medicamenti fint vnciz decem, olei nouem apponantur. Viride,quod lite appellatur,rofaceo dilutum,vl. Cus canum& apertü fanat. Conftat ex cere refined; frice, fingulorum libra vna, ruginis libris duabus, olei heminis duabus. hoc delicatis adhibendum eft. Dichromon, id eft, duplicis coloris, eft in quo funtzris víti, aluminis fcifsilis,ammoniaci thymiamatis fingulorum vnciz vnz,cerz,colophoniz,adi pis taurini aut fuilli, fingulorum vncia vna. ficca ex aceto leuipentur. Pentatheton habet cerz,adipis taurini,refinz fri &a, picis, calcis,pares portiones. Vfus tempore olei E 3 j. ORIPF. SYNOPSEOS ficyonij quadrantem, cerz vncias tres, olei vnciam medicamenti quadranti adijcito, ex vino& aceto contundito,atque vtitor. Ex hyofcyamo,quod pfitacion dicitur, habet refinz frictz,cere,adipis fuilli,liquoris hyofcyami pa res portiones. Myrteü habet fpume argéti vnc.fex,cere vnciam vnam,olei myrtei vncias duas,vini quod fatis eft. Album ad ambufta,habet fpume argenti,ceruffe, fulphuris viui,fingulorü vncias fex,cerz vncias qua tuor,olei myrtini quod fatis eft. Aliud: Spumeargenti vncia,plumb: combulfti vncia,cere vncie due, olei myrtini vncia. Copton platyfma habet eruginis vnciam, fquame eris vnciam,terebinthine vncias duas,cere vncias quinque. Cera& refina in pila terantur,&in vnum redigantur: deinde erugo adijciatur, vt emplaftrum fiat,quod in tantam latitudinem extendatur,quanta fatis fit ad vlcus comprehendendum,fin ulis autem diebus foluatur. Aphrum fanguinem fupprimens facit ad infignes diuifiones, prefertim que in capite funt,ad fiftulas, finus,fra&uras. Item hepaticis& lienofis conuenit: abfq; inflammatione glutinat.Cartilaginibus etiam ac neruis, ofsibusq; precifis mirabiliter prodeft. va let quoq; ad vlcera profunda,& finus: nam infigniter glutinat. Iam veró in abfcefsibus cüm eiecta eft fanies,imponitur. Eft etiam ad fupprimendü fangui nem preftantifsimum,& prefertim in 1j$ qui fangui nem rciectant.Duobus autem linteis eft infpergendum,alterum pe&ori& coftis imponendü,alterum dorfo:nam prater omnium opinioné fanguinem fiftit. Eft pretereaad canum morfus accómodatum, & inflammationes omnino fedat:& ca quz vulneribus LIBER TERTIVS. n bus adhibentur, vincit omnia.Hyberno tépore diebus feptem foluitur, zítiuo quinq;:(i necefsitas vrgeattribus, Habet autem cerz,picis,bituminis,pityinzliquidz fingulorum» vnciam vnam, manne vncias fex, ceruffze vncias quatuor, atramenti futorij tantundé,opopanacis vncias duas, rofacei libras duas( alij felibram) aceti heminas duas.Ceram,bitumen,oleum, acetum in ollam conijcito;ac parum liquato, deinde picem ac refiná in minutifsimas par ticulas diligenter cócifas adijcito, vbi femiicoctum fuerit,ollam tollito,& aliquádiu refrigerato,& atra mentum fütorium percolatum leuigatumq; ex dua hus aceti heminis paulatim,ne efferuefcatjinfpergito.Hocinfufo,iterü leniter coquito agitando: cum nonamplius inquinat, ab igne amoueto: opopanacemin aceto, quod reliquum fuerit,ita pridie mace ratü vt diffoluaturjinfundito: deinde ceruffam man nam; vnà pariter probé tritas infpergito,& paululum tepefaciens quoufq, in vnü cocant, obferua ne opopanax& manna comburantur,in mortariü funde,& refrigerari finito,ac rurfus fuba&tá reponito. Geranion Poletis facit ad neruos crafforü humo rum plenos ac laxatos,& in quibus periculi refolutionis imminet,& ad fluxiones quz ad articulos ferunturjin quib.tumor etiam oritur,& ad partes que prolapfe funt,& ad recenti cicatrice contratos articulos& incuruatos, quid; fi vi moueantur, ftrepunt,vt finguli fonum edant. Valet ctiam cüm in cu bitis,aut genibus,aut aliqua alia particula lentus hu mor,;aut flatus continetur. Sanat ganglia,& omnes concretiones,& fteatomata,& atheromata.Accommodatü etiam eft ad aneuryfmata,ad ftrumas& panos. Omnia preterea indurata emollit,rumpit,exterget,attenuat& glutinat, ac celaxata corroborat. E 4 * Gal. babet lbram. 7$ ORIB. SYNOPSEOS Eius compofitio eft hec:ramenti zrez ftatue fordidz& zruginofz,quale in ijs quz inunguntur reperitur,vnciz vigintiquatuor,cere tantundem, fandy cis libra,fandarachz libra,terebinthinz libra.Si ramentí durius fit,tunc tantundé terebinthinz impo nito. Gruis pennas omnes hoc modo crematas addito. In ollam fi&ilem nouam pennas omnes pone, os& totam ollam argilla illine, eamQ; in fornacem conijce donec ignita argilla fit: tunc extrahe atque aperi, pennz aduftz& in vnum redacte comperien tur:cas ad ftrigmenti formam terito, deinde cerá ac refiná fuper carbonibus liquato: tum fandaracham & fandycé cótritum M ACA,& donec probé mixta hac fuerintagitato:poftea ramentum in mortarium coniectum ligenter conterito, vt omnia affu fa cum cera mifceantur,& medicamentü ad emplaftri formam redigatur, Quod ex di&amno cóficitur, habet di&amni par tes vigintio&o, chamzmeli partes duodecim,fphagni partes quinque,pentaphylli partes quatuor, cyperi partes fepté, ariftolochiz partes trigintaquinque;ireos partes fepté, polij partes duodecim, centaurij partes duodecim,gentianz tantundern, libanotidos partes fex,gagatis partes feptem, fpumzear genti partes centum quinquaginta,olei veteris partes octo& quadraginta, cere partes duodecim,refi nz ficce partes triginta dnas, calaphonis paetes quinquaginta, terebinthinz partes quatuor ecim, terre ampelitidis partes vigintiquatuor, aut pityine ficcz partes duodecim,ammoniaci thymiamatis partes trigintaquinque,fquam cris partes triginta o&to,zris cóbufti partes duas de viginti, propoleos y Alis partes duodecim, diphrygis partes o&o,* amyli rubrice. partes duodecim, ceruffz tantundem, alos partes fexde| | | | LIBER TERTIVS. 7 fexdecim,chalciteos partes decem,atramenti futorij partes vigintiquatuor, thuris albi partes duode. cim,myrrhz partes fepté.Oleum prius leni igni calefacere oportet,deinde argenti fpumá in fubulifsimum pollinem reda&am inijcere paulatim agitan-do donec colorem mutet,& aliquantulum cófiftat: deinde picem,terramq; ampelitidé addere. Cumq; denfari tnceperit, cera inijcienda eft, deinde re(ina & colophonia, tum ammoniacü contritum: ad hec Íquama zrisatq; es,tum rubricá,& diphryges:tum chalcitidem,atramentü futorium,& ceruflam,dein delibanotida& myrrhá,& alocn, deinde totam terebinthinam& thus: hzecá; omnia,vt par eft;mixta ab igne detrahes,& ita herbas lzuigatas inijce fpathaagitando, vltimo veró loco chamemelum infun dito, Vtere hoc medicaméto ad neruos vulneratos, ad vlcera vetufta, ad venenatorü animaliü idus,& morfus,ad fcorpionum morfus, ad condylomata& ganglia,ad ftrumas& lenticulas» parotidas& phy-mata,& fiftulas,& ad chironia,& malignavlcera om nia,& ad offa. Itemq;euellit fpicula& tela, carné& cicatricem inducit,inflammationes difcutit:facit& ad omnia thoracis vitia,& ad precordiorü affectio. nes& duritias,vel fcirrhos,& ad aquá inter cuté,& ad articulos cótratos,& ad ofsium fracturas,& ad vlcera curatu difficilia,& depafcentia,& ad neruos precifos,& ad contufiones& putredines,& abfceffus,& perniones,& carbones,& ad quecunq; emollienda funt. ItemQ; fluxiones oculorü fronti admotum fiftit. Rofacco autem dilutü ad aures purulentas,ad ca que in pudendis& ano funt, valet.Prodcft etiam in fuffitu vuluis,quas frigus oblzfit,& ijs que difficiliter parti edunt: nam ita foetum viuum educes,neque vlla cx parte lxdes:itemd; fccundas,quz TE 74 ORIB. SYNOPSEOS vocantur,fi vfu veniat.Auxiliatur ctiam morbis qui ex circuitu redeunt jfi ante accefsionem fróti adhibeatur. Iam veró fiin domo fuffitus ex eo fiat,& viperas,& emnia quz venenü iaculantur,extrudet. Ex lini femine Poletis facit ad thoracis affeiones, emollit, ac digerit, ac neruofarum partium inflammationes mitigat. Facit ad podagricas exacerbationes,& contra&tos articulos relaxat.Lini feminis pars vna, cera partes quatuor, colophoniz tantundé,farine hordeacez partes duz,refinz cupreffi tantundem, thlafpeos pars vna,chamzm elipilula rum viridium cuprefsi claufarum cuiufq; pars vnà, olei veteris partes due, Ceram& colophoniam ad carbones liquato,oleumQ; mouédo adijcito. His di ligenter miflisollam ab igne auferto,cuprefsi pilulas tritasimponito,animum adhibendo,ne medicamentáü efferuefcat,& intumefcat,& ollam egrediatur:deinde farinam,tum lini femen,poftea thlafpin, poftremó chamzmelum adiungito;ad ignemq; iterum ponito,cómifceto donec probé cocant. Hisin vnum reda&is, refiná cuprefsi ad finéinijce: cumqs hzc eliquata fuerit, medicamentum in mortarium aqua femiplenum verfa:deinde emolli;atq; vtitor. E£ verbenaca, vcl ex facra herba, quod ad Poletem refertur,facit ad capitis dolorem veterem& re centem: ad hemicraniá, fi fronti& temporibus applicetur.Valet etiam ad dentium dolores,& oculorum fluxiones:itemQ; ad vrinz difficultaté pubi impofitum. Eft etiam accómodatum ijs,qui à fcorpione icti funt:& deniq; neruofarü partium inflammationibus. Habet autem facro herbo,aut verbenace partes noué, reíinz colophoniz partes vigintiquatuor,cerz partes quatuor,olei partes duas. Emplaftrum elephantinü,fiue ex decycnio qued Poletes LIBER TERTIVS^ Poletes confecit, valet ad articulos contrados ,ad callos fracturarum( emollit enim,& foluit vitiofas agnationes) itemQ; ftrumas amotu difficilesatque adea quz induruerunt,& qu? gré matarantur, quzeà; contumacia fünt: nam diffundit,emolht,digerit,ac difcutit veheméter.Quód fi eboris portionem medicamento illinas, ita; decem dies illitam dimiferis,ita mollé effeceris,vt perfodi queat.Si veró plures dies ita cótinueris,molle videbis, equé ac lorum. Medicamentum£t ex his:Dorycnij recentis viridis, aut in vmbra arefacti partes decem, radicis mandragorz vel viridis vel fice, partes duz, radicis panacis partes fex,refing colophoniz partes viginti, refinz liquid pinez partes quatuor, opopanacis partes duz, terebinthinz partes duodecim, bdellij partes viginti,cere partes duodecim, aceti al bihemina,aut plus eo,fi medicamentü capax fit.Do rycnium fi viride fitjtotum cum radicibus euulfum in mortarium conijciendum eft,& vehementer con tundendü aceto paulatim inftillato.Idem faciédum eft,cüm mandragore radix imponitur, Panacis autem radicé in frufta fecans& conterens per feinijcies, deinde bdellium,quod cüm in mortario prius confregeris,acetü inftillando;admotis viribus contunde,víquedá emplaftri formá acquirat:deinde ap paratas herbas mifce,poftremoQ; opopanacé ex ace toleuipatü infunde.medicamento confecto vtitor. Emplaftrá ex anthemide.Anthemida verno tempore florentem& coloratá legere oportet, ex eaQ; fuccum exprimere,& in fole exiccare:deinde fumere refine colophoniz partes duas& quadraginta,pi nee partes octo,cere tantundé,olei partes quatuor: tum fuccum herbe Finn paulatim compones, ab igni auferes, in mortarium conijcies, diligenter 974 ORIB. SYNOPSEOS permifcebis vtin vnum conducantur.Vtere ad vulnera cruenta, carnis fracturas,vlcera maligna,vetufta,quzq; labra pertumida habent,graueq; olent,& difficiliter ad cicatricem perducütur: ad beftiarum virus eiaculantiü morfus, ad vnguium pterygia, ad neruos craffo humore imbutos, ij; fiue in articulis fint diuturni& doloré excitantes, fiue etiam ex inflammatione zgré moucátur,& dolore afficiant;ad fiftulas,ad(trumas, ad ofsium denudationes,ad gan | glia, ad dothienas, ad fteatomata, ad nomas, ad finus,ad coli inteftini flatus, ad partes, in quibus frigus dolorem excitauit, ad ambufta,ad prcordia,vi fcera,& ftomachü, ad vitia thoracis,&item aliaad abfceffus.Importunum& copiofum fanguinis e naribus fluxum fiftit: in quo cafu ftomacho applicandum medicamentum eft:preftat tamen fronti etiam adhibere. Fluxiones, quz ad oculos feruntur, eius fpleniü fronti appofitum cohibet: rofaceo veró dilutum imponitur vlceribus ,quz in genitalibus depafcendo ferpunt. Halmyron veró dicitur, in quo lapis eft quidam denfus,grauis, lenis, totus falfus,vnius tantum coX Alius loris,quem* Indicum vocant. Hic aduftus,& ignilib. ba- tus, ac refrigeratus,albus apparet. Hunc diligenter bet Mi- teras,& per cribrü traijcias,& oui albü admiíceas, iP y|ceraq; puerorü quz aperta non funt,unges. quinetiam vlcera ferpentia fiftes,atq; exiccabis,& ex eo optimum medicamentum parabis: refinz colophonig partes vigintiquatuor, liquid: partes fex, cera partes quinque, ae partes tres, lapidis partes fex. Hoc medicamentum habet vim purgandi, exiccandi,per halitum digerendi,attenuandi, diffundendi, lutinandi, cicatricem inducendi. Valet ad eos qui dolore conficiuntur,& quibus ventriculus propter eus im : | LIBER TERTIVS 77 eius imbecillitatem,grauitaté affert. Facit etiam ad nuper perforata,& ad vetera vlcera,& ad ftrumas, & ere ex rofaceo ad aures purulentas. Ex falicibus, quod Magnus inuenit,fine mordica tione exiccans ad omnes deftillationes facit. Salicis folia virentia terito, vini veteris quantü ad infuficnem fatis fitaddito,& ad lentum ignem diu coquito:deindein pilam iterum reijcito,& Ginul contundito diligenter,& linteo denfo hzc ita contrita extipito,& comprimito,vt fuccus exprimer pefca fumito colophoniz vncias vigintiquatuor, olei vncias duas fucci exprefsi librá, colophoniamá; prius cum oleo percolatá placido igni decoques, quoufquein aquam coniecta,& manibus fübacta, non inquinet: tum veró cere vncias vigintiquatuor admiÍceto, ead; liquefacta, ollaá: ab igni amora, falicis fuccus paulatim admodü inijciatur, deinde igniadmoueatur,& placidé coquatur, vt ne corhburatur. Cüm medicamentum ita in vafe commiftum fuerit, mortariü eodem fucco perfunde,& in ipfum conijce medicamentum, idá; manibus fubigito,& emollito,atque vtitor. E buccinis quod valet ad digerendü per halitum, nó mordendo,habet fpume argenti drachmas xvr. cineris buccinarü vnc. x v 1 1. ceruffe vnc.x x. olei antiqui heminam, terebinthinz drach. x 1 1 1. thuris drach.x x. aque cyathos rr 11. Ad Mu ue bb& thapfiz vtriufq; partes duas,fulphuris viui partes quatuor,ellebori albi aut nigri parté vnam:his cerz partes quindecim admifceto,& oleo laurino antiquo eliquato. Erit hoc medicamentum preftantifsimum ad i1nueteratas& curatu difficiles alopecias. Si thapfia tibi non fuppe tat; tantundem ponito aut feminis nafturtij, aut eru p ORIM.SYNOPSEOS €x.Si3; lauriná non adfit,liquidam picem adijtito. Adamantij ad alopecias.Alliorum cinere ex mel le vngito. Ex falicibus preclarum,& ad multos vfus accom modatum medicamentum, non fecus quàm qua fuprà funt allata, Crito fic recenfuit. Medicamentum ex falicibus facit ad vlcera cruéta, articulos folutos, & ad fiftulas impofitum,ad flaccidas carnes, prefertim que in extremis funt partibus,& ad eryfipelata, aliasq; plerafque affe&iones fine vftionibus. Habet autem mifyos, chalcitidis, eruginis,ceruffz, gallarum non tritarum,aluminis fcifsi& rotundi, melan teriz, fingulorum vncias fex,cerz refinz pityinz,pi cis,bituminis,foliorü falicis,ingulorü vncias duas, olei heniinam vnam& vncias quatuor,atramenti fu torij vncias fex, malicorij vncias tres, aceti fextariosíex. Folia falicis triduü aceto madefa&a coque quoufque acetü in fextarios duos redigatur:deinde erugini,ceruffemelanteriz;atq; alijs prius tritis fo lia, quz ipfa quoq; diligenter lzuigata fint, deinde ficca lzuigata addito,& in vnum redigito:poftea liqucfa&a fuperfundito,& componito;atque vtitor, Ad cancros vlceratos medicamentü mitifsimum ex his fiet. Argenti fpumz,cerz,adipis fuilli,ingulo rum libram cape,vitellos ouorum toftorum decem, ocli cyathos octo. Argenti fpumá exaqua,quz fatis fit,contere,(imul etiam aliquid olei affundens,ouorumq; vizellos fimul terejadipemq; expurgatü cum cera cliquato,& contritz argenti fpumz adijcito, acreliquum oleum indito. Huius medicaméti vfus eft,vr fi cum linaméto adhibeatur, cum rofaceo;aut lentifcino, aut irino,vt conuenire videbitur, imponendü fit. Si veró vlcus doloris expers fitmyrtha, ireos, ariftolochie;fingularum drachme tres commifcean LIBER TERTIVS$. 75 rüifceantur,atq; ita etiam non vlceratis conuenier. Adamantij medicamentum ad vlcera phagedeni ca. Althza viridis vel ficca feuo hircino excepta vte re.Si veró mirum in modü humida fint vlcera, linamenta ficca prius impone,& fcuum cum althea adhi be.Ad hoc ctiam vtere ijs, quz trigefimoquinto capite defcribuntur. Ad cancros in quibus multa ac depafcens erofio fitjhoc auxiliü mirabjliter facit, quod habet vini bo ni potentis fextarios* vigintiyrhois excoriarie lib. Alter codes vnam,rotularü cuprefsi tantundem,gallarum imma babet nis turarum non contufarum vncias fex, cafsie optima /extarium tantundem.Contufaà macerantur quatridunm,& co quütur ad tertias aut quartas,rudicula cuprefsi agitando. HisQ; valde exprefsis& abiectis, reliqua ad mellis fpifsitudiné coquuntur,& in vas vitreum ef funduntur. Víus eius medicaméti eft,vt eo puro vta ris ad depafcentes cancros: quod fi fpifsius fit,vino poteris liquidü reddere, id quod maximé vfu venit in pudédi muliebris finu. Dolores etiam fedat la&e dilutum,quodaliàs quoq; nomas mirabiliter fanat. Ad inteftina prolapfa facit hoc, quod habet cuprefsi pilularum paruarum& tenerarum, malicorij, fingulorá vncias tres,vini nigri quod fatis eft. Co-que vinum affundédo, donec omnino diffoluantur: deinde in mortarium conijce,& fubige diligenter, & adipe fuillo veteri excipe,vt emplaftri fpifsitudinem habeat:tum fuper linteo extende, ac prius inte ftinü reducito. Foris autem pharmaco mollem fpon giam applica. folues autem medicamenti tertio aut quarto quoque die, Adamantini ad hernia, cüm inteftinüin fcrotü de fcendit,habet gallará,halicacabi,radicis vrtice por tiones pares:vino adftringente prius coque; deinde $0 ORIP. SYNOPSEOS 1zuiga donec fiat cerati crafsities.pcritonzo applica. folue feptimo dieà curatione: prius tamen delapfum inteftinum ad priftinum locum retrahito. Aliud ad idem.Vug paffz acinis eiectis libram,cu miniad ftrigmentum redadi vncias fex,nitri vncias tres. leuigatis vtitor. Si veró propter adftri&ionis moleftiam opus fit cerato ficyonio,locum maftiche trita perfpergendo,vtéris. NAdamantini medicamentü ad ramicem inguinis, habet gallarum vnciam, lapidis pyritis vncias tres, pyrethri vncias duas, nitri vnciá, terebinthinz vnciam ,filphij tátundem, fandarache drachmas duas, cerz vncias tres,axungiz veteris vncias duas,zlumi nis liquidi vnciam.Sicca vino quod mare expertum non fit,& fapa leuigato,& liquata adijcito. Ad ramicem inguinis,€ aquofum.Bdellium faliua ieiunus macerato, donec habeat emplaftri confiftentiam, atque vtere. Aliud.Folia,ramulos,& pilulas cuprefsi recentes ac teneras leuigabis,& ad emplaftri fimilitudinem alligato. Quidam cüm ex vino prius coxerintjidem faciüt:hoc enim corporib.nimio humore languenti bus magnopere cófert:exiccat enim,& corroborat. Ad aquofos ramices: Carnium paffularum, ammeos, terebinthinz, fingulorum drach.v 1 1 1. nitri rubei drach.x.mellis optimi vnc.1 r.arida per fe minutifsimé cótundito,& cribrato,paffulasq; diligen ter fubactas mifceto,& fimul cóficito: tum mel cum terebinthina parce deco&tü infundito,& ad emplaftri formá redigito:ficca demum luigata melli adij cito, emollitoq;,& vtere. Porró coxendicem vitta deuincies:zger veró quiefcat,& abftineat à balneo. Alternis diebus vinculá folues,& loco fpongia foto nouum medicamentum adhibebis. Adaman LIBER TERTIVS.$í Adamüátini ad meliceridas,& que fimilia funt.Ce te vnciz 1 1, terebinthinz vnc.1 j, Íquamz zris vncie 1 r.fülphuris ignem nó experti vncia,radicis fic€z cannabis agrellis denariüm pódo x x x v.olei ve teris vncia.radices ex oleo coque. Corax ad nomas valens, habet thuris vnc.duas, €ruginis Vnc.r i 1 1.terebinthinz vncias VILI.dtramenti futorij vncías x v t.cere vnc.v r1 r.gallarum vnc.1 1. feui taurini vnciá,mellis vnc.1 I.aceti quantum fatis eft. Ad ramicem gutturis, ex fale. facit etiam ad eos, in quibus per halitum digerere oportet. Habet autem falis communis tofti drach.1. cineris porrorum drach.ceruffe vnciam,olei tantundem.coquito donec manus non inficiat. Ad fedis inflámationes facit hoc,quod habet oui vitellum toftum;opij obolum, croci tantundé,mel. lis quod fatis eft. Emplaftrum ad tentiginem ciendam, habet eupá torij vncias octo,feminis eruce;pyrethri, vtriufque vncias quatuor,canchryos vncias tres, pudendi cer uini vncias duas, caudz fcinci vncias duas,euphorbij vnciam vnam, terebinthinz tantundé, cera vn€ias quatuor, oua pafferum troglodytarum numero tria. ftelliones oleo laurino aut irino adhuc viui ma defcant,& ex aceto in vafe ex fimo,& co&o,diebus quadraginta feruentur. Ad fra&uras ofsium.Picis brutiz librá vnam,fpu me argenti libram vnam,vncias quatuor:thuris vn cias octo, terebinthinz vncias octo; feui taurinilibram vnam, vncias quatuor: galbani vnciam vnam, opopanacis tantundé,cerz vncias quatuor,olei veteris libram vnam,aceti vncias quinq; componito. Ad teneros,& qui ex vlcerib.nimis grauiter con. F t ORI. SYNOPSEÓS » fli&átur,adhibe cere vnc.r.ceruffe vnc.2.thuris vri» ciam,falis ammoniaci vnc.4.fquame Cyprie vnc.2« aluminis fcifsilis;eruginis,malicorij, caleis viuc,fin ulorum vnciam.Alij pro erugine habent fulphuris duplum,& fquamz dimidium. Ad phagedznas ex quarto extremo de conipofitione med!camentorum per genera, habet ccruffie vnc.8.fulphuris ignem non experti vnc.2. fquame; thuris, eruginis)hingulorü vnciam,malicorij vnc.2. falisammoniaci vnciam, aluminis vnc.2.calcis viuaé vnciam,cere libram, rofacei vnciam:ceram& rofaceum eliquans refrigera, catera lzuigato. C üm vti velis,linteum latum quantum vlcus eit, capito, medicamentumq; imponito,& füperdabis fpongià ex aqua frigida,& medicamentü tertio aut quarto die commutàbis. Adamantini ad phagedznas,& antiqua vlcera; quz; difficiliter ad cicatricé perducuntur. Bulborum fcillz vnius, quod maxime tenerum eft, in olei fextarium conijce,& coque donec ad tertiam pártem redigatur:oleo vtere, vlcus pennainügens,nec linamentü indens.Idem purgat carné, cicatricemqs inducit.Qui veró maiore auxilio indigeat, cüm hoc medicaméto-vnétus fuerit, appouat paftinacz folia trita ex melle.Erit auté preftantior ad hanc rem paftinaca erratica:fi ea non fuppetat,fatiua capiatur. Aliud ad omnia vlcera maligna,& phagedenica; quod habet, fucci Cyrenaici, vpgule afini cóbuftze, cancrorum fluuiatilium combullorum, fingulorum ynciam,plumbi vitiylentifci,cadmig, th uris,fingulo rum vnciam mediam. Vngulam autem ex la&e afinino louigabis,cancros exaqua:plumbü veró& cadmiá oxyrhodino féparatim. His ligatis adde fuccum&thüs cum modico oleo myrtino,omnias imul E LIBER' TER TIVS. 5 inul commifce,& conficito ad modü agglutinamen ti& linteo infperfum impone,& vbi exiccatü erit, fepe mutabis,cüm folüm à fanie inquinetur; Ad vlcera maligna, difficiliter ad cicatricem peruenrentiaputrefcentia& flaccida. Lemniü figillum huiufmodi vlcera valde adiuuat preparatum ad luti confiftentiam:fi veró vlcus fordidüm,& valde flaccidum fuerit,& in confpectu fit,figillá aceto acerrimo afperges: fi minus,vino,aut aqua, aut pofca,aut oxymelite;aut mulfa. Ad vlcera carcinode& maligna,& ad inflammationes pudendi, teftium,ani,m ammarum:itemQ; ad rhagadas,rugas,& ardores fedis& teftium.In morrario lumbeo& piftillo plumbeo tere ad ftrigmenti cralsitudinem cum rofaceo,aut omphacino oleo, femperuiue fuccü,aut vmbilici veneris,aut la&uce, aut pfyllij,aut vue acerba,& inunge.Centauriü minus recens illitü cicatricé inducit vlceribus,quz ad eam vgré perueniunt,& que maligna funt fanat.. Ad vlcera perhumida: Cuprefsi foli& rami,& fructus noui& teneri, ad emplaftri modum appofifita, vel perfe, vel vino madida, vlcerü flaccidorum & putrefcentiü cicatrices fine dolore& tutó depafcuntur.Vtere etiam remedio,quod füprà vigefimo quinto& fexto loco defcripfimus. Adidem.Cyperi radices maxime accommodate funtad vlcera,quz propter nimium humoré ad cica tricem zgré perueniunt.cucurbitz fice combufta cinis vlceribus nó inflammatis,at liumidis& putrefcentibus conuenit: prafertim veró ijs,que in prz putio pudendi funt.Radicis ancthi cinis idem facit: Ad vlcera maligna fluentia& putrefcentia,plana tàginem viridé adhibe, aut ficcá contufam appone. Vatis fatiua efficax eft contra huiufmodi vlcera puT. $4 ORIS. SYNOPSEOS rtefcentia& depafcentia:fi veró vehementior ifatis videatur, quàm ferre queat habitus zgrotátis,eiufdem folijs aut panem, aut hordeaceá aut triticeam farinam& polentam adijciemus. Ad vlcera chironia.Squamz eris denarios x.aluminis fcifsilis denarios 1 1. cer quantum fatis eft: ceram calefac& emolli,ficca fubtilifsimé trita commifce,in linteum conijce,loco admoue. Vel alumen fcifsile combuftum& tritum infpergito. Adeadem. Hyffopivnciz 1111. vuarum paffarum drach.1 1 11. nitri vnc.1. leuigato& apponito, vlcus melle prius inungito. Adputrida& depafcétia, Chalcitis,auripigmentum, calx vel per fe, vel(imul admota, faciunt: aut marrubium cocum ex vino adhibe: aut eruum tritum ex melle imponito: aut oliuz folijs teneris co&is invino& contritis fimiliter vtitor, aqua autem marina calida perfundito. Ad vermes qui in vlceribus putrefcétibus nafcun tur,valet calaminthz fuccus;aut ipfa calamintha viridis leuigata& adhibita. Adinueteratas,fiftulofas,& in quibus caro difficulter crefcit, vlcerum cauitates,qui ex diftillationibus funt. Oftreorü offa combure,lzuigajinfperge. Item peucedani radix ficca contrita ad flrigmen ti formam: hec enim expurgat carnem ,.& cicatricem inducit. Ad vlcera flaccida. Lane combuftz trite admote. Marcefcentes porró carnes in vlcerib.ftatim abfumit platani cortex vítus& tritus infperfus. Quae veró propter humoris copiam flaccida& fordida funt,ea etiam curat. Ad vlcera, quz:gré ad cicatricem perueniunt. Aloé anat vlcera,que difficiliter ad cicatricem per-| ducun LIBER TERTIV$. 8r ducuntur,prefertim veró in fede& pudendo:& eo. rum etiam inflàmationé precipue fedat aqua diluta. Ad vlcera vetufta facit cera in fole emollita, cui fÍquame eris ad ftrigmentü reda&z quamplurimum potes,aut chryfocollam addas: linteo autem imponendum medicamentü eft,& non fepe auferendum. | Ad maculas& cicatrices exterendas. Gallas immaturas,melanteriam,itemQ; malicorium,contufa, vt fuccum emittant, impone:& ampelopraforü fuccum viridem adhibe, donec teneri cerati crafsitudi nem babeat.Facies,aut alia corporis pars nitro perfricanda& abftergenda eft. Macula etiam exteruntur bete deco&o, aut nitro tofto, aut fmegmate, quod ex eruo conficitur: fi veró nigror exhocappa reat, florem; ris quifpiá admifceat, aut períeinfpergat, fatis erit. Tolles porró maculas& cicatrices, cutim nitro confricando ad hunc modum:Maculas illine refina per dies quinq;, fexto die foluas, acubus maculas uiis pun&uris punge, vtlocum €que vellicesfanguinemq; fluenté abiterge:cumq; horz dimidium ita permiferis,fpongialocum munda,ac medicamentum in quamcunque maculam inde, tertio die iterü folues,& de ligaturis expedies. |! Sed propter medicamenti vfum nigror imd " non diuturnus erit, exorietur:ac viginti dierum fpa tio neq; vlcus, neq; cicatrix vlla, neq; nigror apparebit. Medicamenti autem cópofitio fit ad hunc mo dum:cerz,nitri,aphronitri, calcis viuz,lixiuij,thuris pares portiones contere,& melle excipe, quod : fit duplum vnius praedictorum,quodq; cum cera fit liquatum. Ad vngues fcabiofos.Vifci quercini vncias duas, |! farinze foenigrzci, fucci thapfie, vtriufq; vnc.duas, cantharidum vnciam vnam, fandarachz vnc.duasy Fog $$ ORIP. SYNOPSEOS aceti quod fatis fit. Dia halonjhoc eft,ex fale, facit ad abfceffus,ftrumas,& ca omnia,ad quz ferro opus eft.Salis ammoniaci,plumbaginis,olei,lixiuij farmentorum ftillatitij, fingulorü vncia;ftercoris columbini vnciz tres: falem in mortarium conijce, itemQ; lixiuium,& tan diu lzuiga,quandiu fal diffoluatur:deinde plumbaginem,oleum,& ftercus adijce,& omnia probé fimul contere,donec fordium fiat fpifsitudo,& in ollam conijce,aclento igni coque, vt non inquinet, X— erue,atque vtitor.| '" Adcancrum vlceratü. Spumz argenti, cerz,adi-| pis fuilli,f(ingulorum vnciam,vitellos ouorum tofto| rum decé,olei cyathos o&o fume. Argenti fpumam| ex aqua que fatis fit;tere, aliquid olei affundés, tum vitellos fimul contunde, adipé exemptis fibris cum cera eliquato: fpuma autem argenti lauigatz reliquum olei addito. Vfus cius eft fiapponas,vt exrofaceo cum linamento laneo imponas, aut cum peffo laneo,ut conuenire videatur. Si veró vlcus doloris expers fit,addito myrrha,ireos;ariftolochiz,fingulorá drach.3.quod etiam nó vlcerato cancro conueniet.In quib.veró multa,ac depafcens erofio eft;admirabile eft,quantü adiumenti afferat hoc, quod ha bet,uiniquod Adrianum dicitur, fextarios viginti; thois coriarij,pilulará cyprefsi,fingulorü lib.r.galla iumacerbarum nó contufarü vnc.6. cafsie optima tantundépilule c onfra&z madefcant uatriduum; & coquantur ad tertias aut quartas, e n ex cupreffo verfando:deinde expreffe auferuntur:fuccus coquitur vfqueadeo, dum fiat tam craffum, quàm mel,& in uitreo uafe feruatur. Hoc ad depafcentia ulcera puro utimur:quod fi crafsius fit,uino erit hu ieétandü,& przfertim in muliebris pudendi finu, ! Jam CLIBER,TERTIVS. 87 Yam ueró la&e dilutum dolores mitigat, ceterosq; depafcentes morbos mirabiliter nat: Cerata,& perfufiones,ad parotidas, phymata om nia,& dothienas.Olei,cerz,faponis,ftacz,nitri,fin gulorum libra:ceram cum oleo liquabis: füpo ueró cum fta&e in mortario leuigetur: deinde nitrum in mortarium conijciatur: queq; in mortario fintjin ca cabum conijcito,& idem adiungito. Ad bubonoccalem. Taurocolle,malicorij,utriufque libra, thuris, fucci hypociftidos, utriufque uncia:excipe paffo. Ceratum Zi ziamáguv,ex quatuor rebus, habet,ce rz,adipis taurini,frictz,axungiz pares portiones. Azanites ceratum habet,cere,pinee, adipis fuilli, finira libram:picis,oefypi, medulle ceruinz,(in orum uncias tres. Hypochódriaca anéthine.Olei unc.z.marine lib. una;anethi unc.6.fcille unc.1. adipis recétis tantundé, dre lihsde Inardentib.ueró febrib.& fracturis, aqua fluuiatilis pro falfa,& etiam anchufa ponitur. Ad eryfipelata quod illinitur.Ceruffe uncie due, fulphuris uiui drach.duz, opij drach.quatuor;aceti quantum fufficit. Perfufio capitis. Vnguenti irini unc.8.opobalfami unc.2.fta&tes unc.z.cedris laconice unc.z. Aliaad percufsiones& plagas,utinflámatio non fubfequatur. Olei partes 4.aceti pars vna,ancthilligna Cip uerfes dum coquitur in ralio cinere, qued acetum co&um fit:deinde ceram adde,ut ad rigmenti crafsitudinem redigatur. Ad cardiacos. Ceram cumcenanthino eliquato, rhu fyriacum addito,ac totum perungito. Ad podagricos. Oleum uetuftifsimü coque ufq; dum emplaítri confiftentiam acquirat,& afpergens F4 DORÉ 88 ORIB. SYNOPSEOS nitrum fubtilifsimé tritum,& cómifcens, acfüper linteo extendens vtere. Ceratium,quod Manus appellatur. Cerz vnc.v. adipis taurini vnc.r 111. butyri vnciz r 1 1. eefypi vnc.11. terebinthinz vnc.1.colliquato. Perfufio capitis, qua vtimur: irini vncie v.nardi vnc.1r111. opobalfami vnc.1 1. laurini vnc.1 1. Ad vlcera ferpentia,& eryfipelas:mentz,fulphuris,ceruffz,acaciz pares portiones, paffo excipe: fi vfus poftularit,aceto:idq; fpe ego paraui. Ad faniem. Spume argenti vnc.x x. calcis viue vnc.x x. aceti hemina,ea cx aceto diligenter lzuiga bis,oleiq; lib.addes,excipies,atque vteris. Vnéio ad neruorum affe&us: olei feenigreci vncie r1. cere ync.1 1 11. terebinthinz vnc.r 1 1. fpumz argéti vnc.1 1 1.adipis fuilli vnc.r.fridte vnc.vr. Amythaonis ad hypochondrioruma ffediones: omnem duritiá foluit. Facit etiam ad articulos qui egré mouentur.Gutte ammoniaci vnc.x x x v r.cerz tantundem,terebinthinc,bdellij,chalbane,fingu lorum vnc. v 1 1.thuris,myrrhz,olei cyprini;fingu lorum vncie 11 1 1-myrrha,thus,& bdellium in vino madefcunt: ammoniacum aceto diffoluitur: omnia veró piftillo, cyprino oleo perfufo,víque ad perfe€tam diffolutionem contunduntur. Quod ex feminibus fit ad omnia interna valens medicamentum,habetjammonaaci vnc.v 1 1 1.foenigrzci, panacis, iridis, nitri, adipis taurini,fingulorum vncie x x v.mellis vnc.x x.aceti heminá vnam, cyprini olei parum. Quod ex ptifana conficitur, babet fcenigreci,feminis liniyptifanze, fingulorum vnc.1.meliloti, radicis althzc,(ingul.vnc.r 1.Hec coquito quoufq; fuccum reddiderint,cuius tráfcolati fumito lib.r 1.olei antiqui pr emEEEEEEEERRERRE LIBER TERTIVS. f, antiqui lib.r 1 1.& fimul decoque donec oleum tantum remanferit: deinde oleo adde taurini adipis vncias v 1. fricte vncias v r.cere lib.r.galbani vnc.r. confice ad ignem ex lignis.; Cerz ync. v r. adipis taurini noui vnc.1 t r. rofa cei vnc.x 1 L.fucci feminis lini quantum capi à cera-to pofsit: quz eliquari poffunt, liquentur,mifceantur,ac manu verfentur,& fuccus paulatim adhibea-tur,quem füccum ita conficies. Lini femen diligen: ter laua,& ad lini feminis fextarium,tres aque M rios cape,bis coque,& ita vtere. Facit ad eos qui fe bri ardenti ia&antur: itemQ; ad eos, qui fiti ene&i funt,& ad iecoris lienisQ; inflammationes. Malagma ex foenogreco:cere vncie 1 1. terebinthin vncie v 1. oefypi vnc.r 1 1 1.farinz foenigraci ync.1 1 1 aliquando etiá fri&&e refinz vnc.additur, Epithema ftomacho multiplicis vfus:cere drachma,nardi drachma,aloés maftiches,abfinthij,fingulorum vnciz quatuor,cafiz ftyracis, S CR rum vnciz tres, Malagma tonforis, quod facit ad fpleneticos,hepaticos& ifchidiacos,habet picis ficcz vncias quatuor, cerz,pinez,ammoniaci, baccarum lauri, adipis taurini,fingulorá vncias duás, nitri rubri vnc.r. farine fcenigreci fextarios 11 1. chameleontis nigri radicis fubtilifsimé trit fextarium. Ex micis ad omnem duritiem: Succi feenigraci, feminis lini, althez,fingulorum drachma vna, fpume argéti drachma vna,micarü panis drachme tres, fricte vncia vna drach. due;olei libra vnajiridis,eru ginisyriftolochiz rotunda, fingulorum vncie due, melilotijmannzs floris falis, fingulorum vnciz tres. Ex palmulis, quod Ziz gemínoy idinied habet famnigreci, feminis lini,vtriufque lib.1.meliloti vnc. Fx, p| ORIB.$YNOPSEOS tres,palmularum lib.2.vini odorati fextarios 2.aque lib.r.panis puri lib.2. fpumz argéti lib.z. cerufis ho 2.olei lib.s.cerz lib.r.colophoniz lib.z. terebinthinz lib.r.coque donec non inquinet. Epithema ad ftomachicos, hepaticos,& ad hypo chondrium inflammationes,& ad omnes neruorum affe&tus.Cerz drach. c.ammoniaci drach. c.melilotorü drach.rz. croci drach.12. myrrha drach.rz.olei cyprini lib.r. Aliud,quod fzenuxiv dicitur, valens ad predictas affectiones,&ad omnem neruorü affe&iionem per cófenfum. Cerz minas tresammoniaci minas duas, relinz fri& miná vnam,fertulz campanae minz di« midiü,propoleos, myrrhe,ftyracis,nardi celtici,cy peri Indice,iridis Illyrice,cardamomi,panacis,fingulorü drach.2o.cafiz,maftiches,opobalfami,amomi,fingulorü drach.16.vini Italici odorati quantum fatis eft:nardiniAfiani aromatici lib.r.Sicca vino ma cerentur,& medicamentum pro more apparetur. Cyphoides ad hepaticos& omnia thoracis vitia. Vue paffe carnis drach.25.croci drach.r.allij obolos tres,cafie obolos tres,nardi tantundé, iunci drach. y.myrrhe drach.4.terebinthing drach.4.allij drach. 16. ramétorum afpalathi obolos i». mellis drach.16. vini quod fatis eft. Hoc medicamentü poteft etiam per fuffitum adhiberi. Ex cenantbe epithema valde efficax ad cibi faftidium,ftomachi xftum& diffolutionem. Oenanthes ficce, gallarum, acacie, rofarum ficcarum, omphacij, aluminis rotundi, aloés, fingulorü vncia 1. ole myrtini,cerz,picis, fingulorü vn.1.rhois fyriaci vncie quatuor.arida vino aminzo afpergantur. Ex Galeni commentarijs ceratum ad oris ftomathi inflammationé,habet,cerz ponticz,aut tyrrhenicz, LIBER TERTIVS. or nicaaut cuiufuis alterius lote,hyeme drach.9.efta: te veró drach.7. nardini vnguenti vncia r. Liquefiat cerain duplici vafe, deinde erafum ceratum mifce aloés& maftiches diligenter tritarü drachma vni:fi maiore adítrictione opus fit, vt tanta fit imbecillitas vt cótinere cibü non queat, omphacij drachma addatur.Omphaciü autem primüm mifceatur, dein de alia. Quandoq; etiam abfinthij fuccum admifcebis,& quandoq; vtrunq;:vt etiam hypociftidis, aut cenanthes;aut rhois fuccü.Sed& nardini cerati copiafemper augenda eftad proportioné numeri alio rum medicamentorum. Malagma ad lienem valde efficax. Farine myrobalani vnc,tres;nitri vnc.quatuor, cerz vnc.fex, terebinthinz vnc.8. aceti quantum fufficit. id; fplenem eliquat. Malagma ex baccis lauri ad fplenicos, hydropicos, diffoluit omnem duritiem,& omnes abfceffus quiin profundo funt, abforbet. Cerz,re(in: pinus, picis arid, nitri rubri, baccarum lauri, ammoniaci thymiamatis, adipis vitulini fubacti fingulorum libra vna:que liquanda funt,liquátur,ficcaQ; eis adijciuntur,& fimul contunduntur. Malagma Apollophanis habet, cerz, ammoniaci, thymiamatis, bdellij, iridis Illyrice, fingulorum drach.o&o,refinz terebinthinz,mannz;thuris,finulorum drachmam vnam.ex 1rino contunduntur. ' Ad ifchiadicos. Seminis rute fylueftris, filphij, baccarü lauri fpumz nitri, abrotoni,colocynthidis medullz,nafturtij, ammeos, fingulorum drach.4.ru te viridis minz octauam partem, cere tantundem, picis tantundem, terebinthinz tantundem, galbani drach.fex, opopanacis drach.4. Hoc medicamentum magná calefaciendi vim habet,& humores qui LE ORIB. SYNOPSEOS in profundis corporis partibus nobis moleftiam afferunt;poteft elicere. Ex Philomeni Mnafzi cómentarijs Clidion. GalIg immaturz, hypociftidos, aluminis rotundi, acaciz,rhu obfoniorum,malicorij ficci;apij feminis,fin gulorum vncia, vifci quercini lib.quatuor, ammoniaci drach.quatuor,picis ficce drachme duz, cere drach.quatuor,olei lentifcini aut myrtini vnc.quatuor. Galle coquendz funtin vini cyathis nouem víq; ad tertias:deinde frangere,& cum alijs ex vino conterere oportet. Ammoniacü aceto leuigandum eft ad mellis fpifsitudinem: vifcum ex modico oleo eft molliendum: deinde pix, vnà cum cera eliquentur,& cum reliquo oleo ceteris omnibus affundantur,& leuigentur,ac poftremó in pila tundantur,do necin vnum omnia conueniant. Ex Galeni commentarijs epithema infrigidans. Expreffo humore alicuius infrigidantis, S eftla &uca,aut folanum,aut oxalis,cum ilie Us mifcemus: deinde contundentes exprimimus, vafe; in aqua gelida aut niue conftituto, farinze tenuis modicum addimus,& fübipentes inijcimus. Hoc veró fepius iterandum eft, donec egrotus refrigerationem fentiat. De cataplafmatibus. Cataplafima ex fermento,quod cópacta diffunde re& eliquare maximé poteft: nam& dothienas& fuppurationes tardius ad mutationes peruenientes iuuat,furculos educit, fcirrhis auxiliatur,plátarum pedum contufionibus fubuenit:multis modis confi citur.Nam vel fermétü cum oleo emollitur,quod fa tis eft ad dothienas& tardiores fuppurationes diffoluendas: aut tenuis pars nitri tofti cum eo mifcetür;vbi acriore epithemate opus eft,vt in vehementioribus LIBER TERTIVS. m tioribus fcirrhis: vel quandoq; fermentum diffundimus,& rurfus componunus,& coquimus,parum oleiautirini vnguentradmiícentes. Eftetiam alia praparatio. Fermentum aceto diffoluitur, vt fucci craísitudo fitjid quod ad fcirrhos hepatis& fplenis eft accómodatum:vel abfinthij comam, aut iridem, aut abrotonü,aut thymum, aut pulegium admifcemus:nam hzc omnia cum fermento fatis funt ad tumores duros iecoris& lienis difcutiendos. De cataplafmate quod ex pane fit. Cataplafma ex pane efficacifsimum eft: nam om-nibus fermé inflanmationibus conuenit. Modi autem eius cóficiendi funt admodum multi: vel enim frigida aqua madefactus panis& fubactus cum rofa ceo illinitur,& inflammationibus que ad eryfipelatis naturam tendunt, plané conuenit:vel ex aqua ca lida madefcit,ac cum oleo emollitur:deinde ita cali dus adhibetur,vt durioribus,& non adurétibus inflammationibus profit: vel pro oleo butyrü addes, atq; ita multó ad eafdem VC ia accómodatius reddes. Atqueita etiam paratur. Panis multa aqua diffoluitur, vt fucci fpifsitudinem acquirat, eid; oleum aut butyrü mifcetur: deinde ad confiftentiam coquitur. Hocautem eft omnium eorum, que quidem ego nouerim, ad inflammationes vulnerum,& ad fuppurationem perducendum ea, ad que fuppuratione opus eft;preftantifsimum.Vbi veró neruus, aut nerueum aliquid contufum eft,ibi ego etiam picis liquid parum mifcens,noui effe accómodatum cataplafma. Id veró eft etiam podagricis inflammationibus idoneum.Alius efficiendi modus. Hefterni panis medullam manibus cóterimus ad farinz fimilitudinem, inde melliin olla calefacto admifcenda cít,& coquenda ad mediocré confiftentiá, oleijj RE REGERE ZUM ELEME TUM E t t $à| ORIB. SYNOPSEOS mediocrem portionem affundes.' Hoc precordio» rum inflanmationibus conuenit. Sed melius etiam fiet,fi parum aquz melli admifcueris: ita enim in co quendo melius diffunditur. Iam veró quod ex triticea farina cataplafma componitur, eaídé feré vires habet,& eifdem etiam apparatur modis. De cataplafmate ex furfuribus. Furfures ita parabis. Par eft furfures in tenuifsimas partes in mortario contundendo redigi,& eribro traijci,atq; itidé contundi, ijsq; vti crim ad om» nium partiü corporis tumores duros,tum veró pra cipué ad eos, qui in Jecinore atq; liene funt fixi. Fut fures ex oxymcelite, vel etiam ammoniaco funt parandi,& calidi applicandi. Sed prattiterit etiam, fi vicifsim imponantur,ne calor vnquá deficiat.Si veró quandoq; tefticulus inflammatione tentaretur, hoc effet accómodatifsimum: fed fine aceto fieri de berct.Faciet quoque id cataplafma ad dothienas,& cctera dura tubercula.Sed furfures aceto imbuti,& vicifsim impofiti, mirum in modum valent contra i&us animalium venena iaculantium. ; De cataplafiriate ex ficubus. Multiplex eft huius cataplafmatis compofitio,& ad multa valet. Ficus igitur diligenter contunduntur,vt nulla pars neq; ficuum,neque feminis,quoad eius fieri poteftnon contufa relinquatur.lis ita con fcétisfuauitatis gratia, parum irini vnguenti admifcetur.Facit ad duritias neruorum,ad articulos con tra&tos,& preter modum laxatos,& ad fcirthos,ae profertim hepatis& fplenis.Si veró nitri parum ad1unxeris, finus rumpet,& cufpides euellet; Si verà ita ficus cótundas,& pulegij,aut origani, aut thymi comam, aut abíinthij, in tenuifsimas redactá partes mifcueris,fiet cataplafina hydropicis idoncü: quod precoi LIBER TERTIVS.» pPrecordijs omnibus,& lumbis,& dorfo imponetur. Alius cóficiendi modus. Coquantur ficus donec facilé& valde diffundantur: deinde cum modico eius aquz in qua fuerint co&z lcuigentur,tum hor deacca farina,aut triticeajaut panis eis mifceatur,& diligenter fubigantur,& rurfus coquantur ad cataplafmatis confiftentiam. Conuenict hoc phymatis, que non facilé maturefcunt,& parotidibus, quas ad fuppurationé perducere oportet,& furunculis.Pinguedinéautem fi quis velit admifcere, butyrü erit 1mponendü:fed fi rute etiam folia fübtiliter trita mi fceatur, fiet medicamentü ad dolores inteftinorum à flatu excitatos valens: pinguedo autem tunc adda tur,aut oleum in quo cuminum,aut ruta coquatur. De Acopis. Acopum decameron habet,fpice nardi,folij,euphorbij, piperis, cofti, adarces fingulorum vnciam vnam,maftiches,opobalfami vnciam vnam, nardini vnguenti libram vnam, cere vncias tres. Pentamzron habet, ftyracis vncias duas, maftiches vncias duas, cere albz vncias tres,opobalfami vncias quatuor,vnguenti nardini vncias quinque. Acopon vnguentum ex caftoreo ad paralyfes,& diuturnas affectiones, habet,aefypi vncias tres,teré binthinz tantundem, medulle cerui vnc.4.ammoniàci, galbani,caftorei, piperis albi,euphorbij,adarcesnitri fpume,opopanacis,fingulorum vnc.unam, olei ftyracini unciá unam, olei irini uncias nouem, olei ueteris unc.quatuor,cere libras duas. confice. Aliud fimplex. Butyrü,refina,& colophonia,cera alba noua pari f capiantur,& eliquentur. Ad habitus ex fenectute refrigeratos. Qui felauat,ad ignéfe hocabftergat:calaminthe,fampfachi, hyllopi, baccarum lauri,& eius ex qua coronaméta 96 ORIB. SYNOPSEOS funt rorifmarini, lapidis pyrite;falicis,fecis vfteni tripumicis,fingulorü ratam portioné cape: itemq; parum finapi,& vu: taminie,& gnidij grani: à balnco veró vtatur acopo buiufmodi, quod habet nardini,amaracini,& comageni,fingulorum mine quar tam partem,cucumeris agreflis radicis,& bryoniz, vtriufg; mine dimidiü,canchryos;pyrethri,euphor bij, zinziberis;alcionij ficci, cofti,fingulorü drach. uatuor, piperis longi, foliorum ficcorum rhodoqueer; fing.drach.duas, fulphuris viui vnam, liquoris thapfie vnam: omnibus valde contritis vnguenta affunduntur, hoc diu perfricádus homo eft, ac nonnulli etiam languidi& foluti, hoc prefidio re fe&i funt. Adpallorem& liuores valet oleum, in quo bryo nig radix diu fit inco&a:id quod etiam corpus ruga rum expers efficit.Liuores auté tollit hoc, quod habet, falis lcuigati lib.6.pulmonis hircini vfti drach. fex,ftruthij drach.octo, adhibe fouens deco&o raphanorum,aut abfinthio. Ex Ruffi commentarijs vuguentum valde ef' ficax ad penem erigendum. Myrrhe, fulphuris, cnici interioris, fingulorum drachma vna, melanthij drach.due, pyrethri oboli duo, piperis nigri grana triginta, gnidij grana pura viginti contundito,& cum drachma vnaícille conterito:cumq; recte fuerint trita,cere parü cum modico cicini olei atq; mellis eliquato, perfundito,& terito. Mellis autem& olei menfura fit vtriufq; hemina. Nonnulli etiam hoc vnguento anum illinunt. Poft concubitü veró locus eít linteo diligenter abftergendus. Ifchiadicá.Olei cyprini,axungic,olei veteris, fin gulorum vncia, cera vnc.6.fulphuris uiui drach.g. adarces LIBER TERTIVS. 97 adarces drach.x.nitri drach.x r1. piperis drach. xvr, pyrethri drach.x.rute tenerc,origani,(ingul.drach. x v I. baccarum lauri drach.x 1 I.euphorbij tantundem. quz liquari poflunt,cüm ficcis mifceantur. Ex hedera.Facit ad lafsitudines,& omnem nerua rum aut mufculorum affe&ioné ex confenfu ortam, Fanigrecilib.i.baccas lauri numero C.cuprefsi pilulas nu.x x. herbe fabinz lib.r. roris marini drach, 1-0lei veteris lib.z. cere lib.r. terebinthing vnc.v r, pinez vnc.r. fucci hedere vnc.r 1 1 1. aquz fextarij I11.herbe in aqua madefcant triduü,deinde oleum infundito,& coque quátum fatis eft: tum diffolutis ijs quz liquari poffunt,addito,& fuccum hedere fta tim leuigato& refrigerato, eliquatisque in mortarium coniectis vtitor. líchiadicá vnguentum efficax. Euphorbij drach. v.piperis drachmz v 1. adarces drach.1 1 1. caftorei drach.r.fampfuchi drac.1 1. fucci panacis drach.v r, ftruthij drach.r 1 1 1. olei Cyprini drach.z 1 1 1. olei irini drach.1 1 1. olei ficinijlaurini, fingulorü drach. III.cerz, ocfypi,refinz liquidz,Gngulorum drach, dugz.confice. Ifchiadicum Antonij archiatri.Olei veteris fexta rios v. pilulas cucumeris agreftis numero quinque, coque in oleo donec frigantur: cerz vnc.fex, py| rethri. vnc.r. fulphuris viui vnc.r1 1. terebinthinage | Vnc. v 1. euphorbij vnc.1 r. vuz taminie vnc.1. ca^ | chryos vnc.t. thapfiz vnc.1. dictamni vnc.1 1. adar-ces vnc.1. Metafyncriti cum. Opopanacis,ammoniaci,tere. binthinz, caítorei, acfypi, euphorbij,galbani,adarces fingulorum vnc.duz:piperis albiymedullz ceruinz,fiugulorum vncia: laurini,ftyracini,vtriufque VDC.1 LI 1, iriDi VnC. V I. Cerz, olei veteris, amaracis G 9. ORIS. SYNOPSEOS$ ni fingulorum vncia. Opopanaxin mortario leuia gandus eft donec ftrigmenti crafsitudo fiat: cera vé ró& oleum liquanda funtideinde ammoniacü contufum adhibendá: tum reliqua eliquata, deinde olla ab igne fublata, arida inijce,& in mortarium depofita limul omnia lzuigabis,& recondes. De paflillis,qui zgexiene: dicuntur. Andronis paftillus. Atramenti fütorij, niyrrhe, malicorij, fingulorum drachmz duz,thuris,aluminis fcifsilis fingulorum drachmz quatuorariftolochiz drach.v 11 1. ex vino auftero coactis,&aceto diffolutis vtere. Mufz. Aluminis fcifsilis, alocs,myrrhz,fingulorum drach.fex, croci, crocomagmatis,zris combufti, atramenti futorij, capitulorum punici mali, fingulorum drach.fex, vino mulfo excipe. Heread faggillata,lichenas,maculas,carnem excrefcentem fittulas,& alia permulta. Sinapios,eruginis raf, thuris mafculi;aluminis fcifsilis equales portiones;aceti quod fatis eft. Herz, ad nomas omnes,& praefertim eas que in pudédis,& ore pafcédo ferpunt. Croci drach.octo, aluminis drach. c.myrrhe drach.o&o, diffolue oxymelite,& linteo duplici madefa&o vtitor. Paftillus ex chartaad nomas. Charte combuftx drach.x x x 1 1. calcis, auripigméti,fandarache,finulorum vncia vna,fucco plantaginis excipito. Paítillus ad vitiligines,alphos, leucas, lepras, lichenasq;.Ellebori n. piperis longi,cachryos, alcyonij, fulphuris viui, fandarachz,calami aromaticiadarca, pates portiones tritz,& cribratz in aceto diffoluuntur,& paftilli funt: partes autem infe& confricandz funt in balneo& vngenda, ac deindein fole diu continenda. pattillus| LIBER TERTIV S. 99 Paftillus croceus cóftat ex myrrhe drach.r.cafto. rei drach.x. croci drach.v r. fucci papaueris, feminis apij, hyffopi, ricis fingulonem drach.r.feminis hyofciami drachmis v 1. aqua excipe,& paftillos trium obolorum confice. Paftillus ad lichenas.Chalciteos,mifyos,fulpku. ris viui, atramenti futorij, thuris,(ing. drach.r 1 1 r. ficus foliorum viridium vnc.v 1. vino excipe. Pafüllus ad tormina,& ad fanguinis fcreatum,& fluxum muliebrem.Succi hypociftidis,terrz famiz, gallz omphacitidis,acacie ficcz fingulorum drach. octo,excipe aqua pluuia. Ad tormina vtimur diluto fucco orizz,aut lentis,aut alio eiufmodi: in fanguinisveró fcreatu adhibetur huius medicaméti drach. vna ex aquz frigidz cyatho. Ad luxum muliebrem diluitur fucco T, aut thapfus lana imbuitur& fucco folani,aut plantaginis,aut polygoni, aut alterius fimilis diluitur. Paftillus Pafionis habet,fquame eris,drach.x 1 r. ris combufti, falis ammoniaci; aluminis rotundi, eruginis rafz, thuris,fingulorum drach.oc&to.ces,& alia in fole terito,pofteriore loco thus:paftillos cófi ce,cumq; vfus poftulabitaceto diffolue,& inunge. Paftillus Podagricus Procli:hic odagrá, ifchiada,& omnes penitus articulorü PUDE, RRER la bores annuo fpatio potui datus curat,omnesq; fenfus magisvegetos reddit:placidé pec vrinas purgat, & totü corpus efficit valétius.Sanat etiá epilepfiam, tumoresq; duros iecinoris ac lienis tollit.haber autem,chamedryos vnc.9.cétaurij albi& fru&ü feren tis vnc.8. ariftolochis mótane vnc.7. gentiang non contuf? vnc.fex, hyperici vnc.v. petrofelini vnc. tres, phutantundem, agarici vnc.1.mellis heminas duas. Contundeac cribra fingula per fe,& mifce, . E 3e Gale.drach. AxX xe ORIS. SYNOPSEOS ac cum melle emolli,& deinde contere;ac paftillos conficito drach.vnius. Vfus auté& eius potus efto ei qui bene cócoxit circa horam tertiá ante cibum, oftquam aluus deiecerit. Diluitur autem aquz cafas cyathis duob.isq; qui fumpfit pi aut eftetur. Initium vero fumendi huius medicamenti ne fit eftas, fed aliquo alio tempore initiü fumatur. Jnteruallum inter fumptum medicamentum& bal.neum,aut cibü, efto horarü trium. Eiveró qui non concoxit omnino cauendus eft hic otus.Complea turQ; anni dierum numerus, viétusQ; ratio ita inftituatur, vt cibibonifucci,& facilis ad concoquendum fumantur, neq; ad fatictatem cibus ingeratur. Atq; ego quidem eos,quos articulorü dolores exer cent, vt brafsica vefcátur admoneo:craffos enim gignihumores vetat.Vinum mediocre bibendum eft, & moderaté mixtum,cüm poft cibum potui datur. Ex cle&ro paftillus facit ad fanguinem fpuentes; tuffes diutinas,tabidos,cruenta extufsientes,celiacos,dyfentericos,& flatu plenos. Valet etià ad aures. Pfyllij mundi drach.x L.iridis Illyrice,ramento rum ele&tri,croci fingulorum* lib..opij drach.xv. pfyllium in aquam calidam conie&um macerari finito. Cumq; vifcofa ac glutinofa effecta fit aqua,liquorem e pivilie exprimito, ac medicamentum parato, Paftillos conficito;ac dato obolos tres dormitum euntibus.Aquz veró fextarij tres funto. Paftillus ex acacia faciens podagricis articulorum doloribus;inflammationibus,& ijs omnibus vi tijs, quz pruritus affert, in principio adhibitus,habet acacic nigrz& flaue vtriufque vnc.1 11 1.colle| artificum pellucida(fed praftatcapere collam pifcium) vnc.1 1 1 t. ammoniaci thymiamatis vnC.I I. alocs,glaucij,fingulorum vnc.1 1.thuris mafculi,ve. ratri | | j : LIPTER^.TERTIYS, Tot ratri albi& nigri vtriufq; vnc.t. coacta aceto fcillinoin paftillos redige,cüm vfus poftulat,codem ace to dilue,& illine,finitoQ;(iccari,& in balneum mittito,cüm exierit,dato. Paftillus ad hemicraniá. Seminis nafturtij drach. quatuor, foliorum rutz viridium drach.r x 11. opij drach.quatuor,ex aceto confice. Siccum medicamentum ad cicatricem inducendam, quod facit etiam ad vlcera maligna,& nomas. Corticis pini drach.fex, cornu ceruini víti drach. quatuor,zruginis raf drach.vna.tritis vtere. Aliud ad cicatricem inducendá.Oftreorum com buftorü drach.1 r.manne drach.r.cadmie obol.quatuor.leuigatis vtitor& ad nomas etiam adhibeto. Cephalicum ad caput accómodatum;aufert fqua mas, educit offa, eaq; digerit,& cauas partes carne implet.Iridis drach.t 1 1 1. panacis drach:r r1 r. ariftolochie drach.duasthuris drach.dux,mannz tantundem. omnia conterito& cribrato,vtitor vel per fe,vel ex melle. Aliud cruftas inducens,& vellicans,& abícindens cataplafinatis modo adhibiti, fpecilloq; igni; tocontritum. Valet etiam ad excrefcentia compri. méda.Chalciteos cruda drach.octo,cadmie drach. quatuor, aceto acerrimo excipiuntur, ficcantur& lvuigantur. Putrefaciens abfque dolore. Auripigmenti,clialciteos, fandarachz,fingulorum drach.quatuor,cal| cis drach.odo.' Rhodiacum ad carnem fupercrefcentem continendà.Gallo immatura drach.nouem,fquamz zris drach.quinque,atramenti fütorij drach.tres,aluminis fcifsilis drach.quatuor. gallas ad dimidias adurito,& vino extinguito. G 3 102 ORIB. SYNOPSEOS Ex charta.Chartz cóbufte vnc.fex, auripigmenti fandarachz,calcis, fingulorü vncia& drach. quatuor.Si paftillos velis conficere, fucco plantaginis, aut vino auftero excipito. Ad nomas. Chalciteos,mifyos,fquame, gallarum pàres portiones. Adurens fine mordicatione ftatim alterans.Calcis vius vnc.vna, fecis vini drach.vna, nitri vnciam mediá aceto lzuiga,coque in ftillatitia ficulnea donec bis autterferueat. Ántequá veró coquatur,habeat pafsi crafsitudiné.Si vero ad emplaftri formam velis redigere,excipe vifco,quod ad vaporem aqua dulcis calida fit folutum. Anthera ex Philumeni fcriptis ad vlcera oris.San darachz, iridis, fingulorum drach. quatuor, c peri drach.o&o, myrrha,croci,aluminis fcifsilisfingulorum drach.vna,florum 10farum drach.vna. De collyrijs. Libyanum collyrium habet ftimmeos vfti&loti drach.duodecim, cadmie combuftze& lotz tantun dem,ceruffze cóbuftz& lote drach.fexdecim ,amyli tantundem,fpodij drach.octo,afteris famij drach. o&o,plumbi vfti& loti tantundem,myrrhz tantun dem,opij tofti drach.octo,gummi drach.vnam,alba Ouorum recens natorum viginti, X aquam pluuiam ad excipiendum. Pfilothrum Apollinaris. Ceruffa drach. vigintiuatuor, cadmiz drach.o&o,zris combufti drach. LRMCAE AGE RWACN drach.: r.aloés drach.octo,cro-| citantundem, acaciz drach.quatuor, tragacantha drach.vndecim, amyli drach.fex, opij drach. x 1 1. gummi drach.x.aque pluure uantum fatis eft.| Cnicus flauus Ba(siad deftillationes, doloris ve-| xationes, exulcerationesQ;, ouo aut aqua dilutus..| Cadmi] LIBER TERTIVS. 163 Cadmiz víte&lote drachme x x x 1 r.ceruffz lotze drach.x v r.fpodij tantundé,opij toti drach.v 1 1 1. acacie fuluz,amyli, gummi, tragacáthe, fing. drach; quatuor,aquz pluuialis quantum fatis fit. Ex erica: habet ericz feminis,myrrhz,opij,fingu lorum drach.x x x v 111. atramenti futorij combufti drach.r.gummi drach.v r. acaciz drach.v 1.cadmiz tantundem,aque pluuix quantum fatis eft. Vranium collyriü ad vlcera, puttulas,ruptiones, inuftiones,prolapfus,ftaphylomata, fuggillata,corrofiones, nomas,carbunculos,& omnes magnas affc&iones: prafertim veró ad ruborem& glaucedinem oculorum valeas. In principijs magis dilutum infunditur: càm autem fluxio tenuis,mordax,& feruida fuerit, cum lacte vtitor:cüm veró repurgare,ac craffam fluxionem uelis diffoluere,cum aqua. Terre fami víte& lote vnc.tres,fpodij loti vnc.vna,cadmiz lotz vnc.duz, ftibij loti vnc.duz, fquamz aris lotz vnc.quatuor, opij drach.fex, gummi vnc.quatuor.confice ex aqua pluuia. Collyrium acharifton, facit ad maximas humorum fluxiones,& przcipué in agreftiá corporibus.. Cadmie drach.fex,acacie drach.octo,zris vfti&lo ti tantundé, opij drach.quatuor, feminis eric tantundem,myrrhaz drach.quatuor, gummi drach.fex, aqua excipito.Vfus cft cum lacte muliebri.temperatura fit media. Cüm veró non fluxio,fed affediio cir ca oculos fit,ab hoc collyrio abftinebimus. Collyrium ex thuread fluxiones,& chemofes,ha bet cadmiz vftz& lote drach.oc&o, thuris drach. octo, ceruffe lotz drach.x r. opij drach.fex. aqua itidem excipito, Collyri cygnus;ad vlcera ois generis, fluxiones, doloris vexauiones,oculos fuggillatos, habet fpodij 4 14. ORIB. SYNOPSEOS loti drach.quatuor,terrz famiz,amyli,acaciz,opij, fingulorá drach.quatuor,tragacanthe drach.vnam, excipe aqua pluuia.vfus eft ex ouo. Libyanum collyrium ad puftulas,inuftiones,ruptiones, calomata;fuggillata,chemofes,ftaphyloma ta,magnos dolores& affectiones oculorum:cicatri ces etiam tollit. Habetautem cadmiz víte& lotz, drach.fexdecim, ceruffe drach.tres,myrrhz drach. duodecim,ftibij vfti& loti drach.duodecim,bdellij vfti& loti drach.duodecim,aque veró quantum fatis fit,& ad excipiendum alba ouorum x x. In alio exemplari additum erat,opij drach.vndecim. Collyriü ex cornu ceruino ad vlcera, puftulasq; ac cicatrices exterit. Cornu ceruini vfti drach.quatuor,thuris tantundé plumbi vfti&loti drach.due, opij drach.vna, gummi drach.duz, aqua pluuia excipiantur. Collyrium Nilium Demofthenis ex rofis. Rofarum tenerarum drach.quatuor, croci drach.duo,pa paueris obolus,nardi obolus, gummi drach.11.aqua excipitur. Valet hoc ad chemofes& prolapfus ocu lorum ,& puftulas,& vlcera etiam fordida, ad vehementes dolores,& afperitates palpebrarum. Madicü collyrium habet glaucij drach. quatuor, farcocolle tantundem,croci drach.vnam,tragacan the tantundem. Caterain aqua lauigato ita,vt re& madefacta(int,& cum tragacantha conterito,& emolliens vterc.Sepeautem fubungens hocfpifsiore vtitor. Spodiacum faciens ad inflammationes& defluxus,habet thuris, flibij,fingulorü drach.c.cadmiz, ceruffze, fingulorum drach.vigintiquatuor: terre fa meafteris, fingulorum drach.tres: papaueris drach. tres, gummi drach.x v. fubige cum fucco felire oliuz. LIBER TERTIVS. tos oliuz. Quem quidem fuccum ita conficies: Oliug folia que magis tenera(int,abluta in mortario contundito, aqux modicum affundens, exprimitoQ;,ac puro linteo excolato. Nardinum collyriü habet cadmiz drach. xvrir. eris combufti drach.fex, ftibij drach.x x. nardi Syriaci drach.quatuor, acacie drach.x.gummi drach. X x. croci drach.vnam.ex aqua pluuia fubigito. Collyria quedam funt que non condenfant craffosq; humores reddunt, fed difundunt atq; difcutiunt: quale eft aromaticum& chiacum. Aromaticum autem componitur ad hunc modum. Pompholygis drach.tres,eris vfti drach.due,myrrhz drach. tres, vino Chio aut Phalerno exceptis vtere. Chiacum ita conficitur. Spodij drach.tres, eris combufti drach.tres, croci drach.1.myrrhe drach. 1111. meconij tantundem, piperis albi grana o&to, gummi drach.vna, cóficeex vino Chio marina non permifto,aut aminzo. Siccum ad oculorü angulos fcabiofos,habet chal citidis drach.o&o, cadmie drach.quinque.trita in vas fictile ponuntur,& vafculü opertum in acetum temperatum conijcitur, vt exterius quidem madefiat, interius veró nihil humoris cófluat: ita feptem dies dimittito,deinde exiccato. Collyriü diacenteton. Cadmiz drach.quatuor, «ruginis drach.vna, mifyos tofti obol.tres, piperis tofti drach.tres, gummi drach.r. Facit ad vifus hebetudines, ad incipientes fuffufiones, attenuatq;. efto autem calidum. Erafiftrati zvy enecsjid eft, omnino vtilis,liquida compofitio atq; admirabilis, faciens ad oculorü inflammationes,ad ophthalmias incipientes,& ad pal pebras maleaffe&as,& formé ad omnem ophthal$ $6 ORIBR. SYNOPSEOS miam.Ea etiam vfus eft ad pudenda cótuía,& aures purulentas,ad tonfillas,ad vuam,& ad reliqua vlcera corporis,que alioqui non fanefcunt,& ad nigrores, qui in vlceribus funt,&ad morbos in naribus orientes,& quib. etiam os infeftatur. Habet autem gris combufti drach.duas,myrrhe drach.vnam,mifyos toíti drach.vnam, piperis obolos* duodecim, croci obol.tres.Vino Chio l»uigentur donec medi camentum mifceatur: deinde mifcetur pafsi heminà,& iterum conteruntur,tum in ereum vas conie€&alento igni coquuntur quoufq; medicamentü ad vifci formam redigatur. Poftremó in zncam pyxida reijcitur,& ita ad vfus anté dictos adferuatur. Collyrium ad pura& impura vlcera,& depafcen tiaatque ad eminentias,itemá; ad veteres aficctiones,& afperitates palpebrarum,& fycofes,& inuerfiones WEM ORA ARE clauos,ad ftaphylomata,om nem defluxum,& graues dolores,& fcabiem palpebrarum,accommodatum. Facit ad recentia& craffa mala;ad carbunculos, ad puris colle&ionem: ipfum enim pus cófumit:&,vno verbo, ad omnia vitia ocu lorum valet.Spodij drachme tres, atramenti futorij drach.due,croci drach.vna,myrrhe oboli quatuor, meconij tantundem, piperis albi grana duodecim, ummi drach.r.vini Chij aufteri quantum fatis eft. Aliud ad pura vlcera, quz carne implenda,& ad cicatricem perducenda funt. Cleonis autem collyrium appellatur, quo etiam nos vtimur,& vehemen ter laudamur:nam& vlcera profundifsima replet ce lerrimé,& tenuibus,& oculorum obtutum pené fugientibus cicatricibus reliéis ad cicatricem perducit, vlceraq; abfq; inflammatione conferuat. Habet ípodij drach.vnam,bdellij cóbufti cum fulphure vivo& loto drach.quatuor,fquame lote obolos tres, gummi LIBER TERTIVS. 107 gummi drach.duas, aqua lzuigans& cogens, vtere cum lacte aut albo oui. Dionis collyriü habet,;fpodij drach.quatuor,cor ticis thuris obolum, myrrhe tantundem, quam ris,acaciz, nardi Indicimeconij tofti fingulorum obolum, gummi drach.quatuor. excipe aqua pluuia tili,& vtere ex ouo. Collyrium,quod zezaciiwvy dicitur, praftantifsimum eft ad cicatrices, ad carnem excrefcenté,& ad afperitates palpebrarü purgandas, ad earum inuerfiones, lithiafes, chalazia,& fcirrhofas affe&iones, ad vngues oculorum, ad encanthides, fcabiem palpebrarum,& membranarum crafsitiem,& ad multos craffosq; defluxus tollendos,& ad aquofas copiofasq; fluxiones cohibendas: nam& abfumit,& perpurgat tutó, attenuat& confumit vehementer mordens, oculum clarum cóferuat, ad afpectum iucundifsimum& blandifsimum. Habethoc,eris& combufti& loti obol.quatuor, croci drach. 1.myrrhz obol.tres, vini Chij quantum eft fatis. Si veró Ípodij drach.quatuor adijcias, crit ad omné fluxionem,omnemq; lippitudinem accómodatifsimum. Collyrium ad carbunculos aptum, quod àvierzey nominatur.Spodij loti drach.1 1 1 1. meconij drach. 1.fucci ex hyofciamno exprefsi drach.1. acaciz tátun dem,nardi obol.1 r.eris rubri obol.1 1.fuliginis thu ris obol.1111. gümi drach.vr.fucci€ cicuta exprefsi drach.r. Eft ctiam perutile ad carbones hoc, quod habet opij, acaciz, hyofciami, aut mifyos,feminis myrice pares portiones: contere,vino craffo dilue, & carbüculos oculorü,atq; alias etiá partes inunge. Collyrium ad tabem:ammoniaci drach.r.crocom3gmatis drach.quatuor, croci drach.1 1. zruginig diach.1.aqua excipiantur. X8 ORIP. SYNOPSEOS Collyriü ad fuffufiones.Fceniculi viridis fuccum^ cum melle mifce pari portione, ac fimul coque donecumellis habeat confiftentiam: hocautem vngues etiam oculorü tollit. Nos veró fubfequéti collyrio przcipué vtimur, quód in plerifque id effecit quod opus erat. Habet caucalidis fucci, chamzdryos, ceronopidos,fingulorum pares portiones:contere,ac collyria confice. Quandoque autem othonis fucci partem vnam mifcui, quam fané othonem aliqui ma num chelidonium vocant, vt Diofcorides author eft. Paruum autem Chelidoniü,quod etiam agrefte triticum nominant,vitandü eft, quippe quod acres vires hábet,& cutim exulcerat, vtetiam Galenus memorauit.mitius autem eft primü ad fuffufiones. Archigenis ad oculorum claritatem maximé valens. Afelli pifcis pinguediné quz in ventre eft,caI pondo vnc.tres, fcamonez vnciam mediam, his cuigatis cedriz vncia vna admifcetur. Vngédus eft locus aut in balneo,aut in fole,fomentiloco. Demofthenis collyrium ad veteres affectiones. Lycij drach.tres,eris cóbufti drach.vndecim, cadmix drach.duodecim, opij drach.fex, croci drach. duodecim,acaciz tantundem:aqua excipe. Cleonis gluten flluxionem cohibens:terrz famie| pars vna, myrrhz p vna, mannz pars vna:excipe albo oui, deindelinteo impofitum, temporibus& fronti applica. Siccum palpebras pulchras faciens, pueris maximé accommodatum:ftibij drach.fexdecim, plumbi vfti drach.octo,fquame eris,cróci,florum rofarum; myrrhz,nardi Indici,thuris mafculi,piperis albi,fin gulorum drach.r. palmulará nuclei numero x x x. omuiain vas fi&ile conijcito, diligenter torrefacito,inde in mortarium rcijce, ac contere& epe: ami LIBER TERTIV S. 109 fami cochlearia duo adde,& fimul contritis& arcfaclis vtere. Aridum ad aridam lippitudinem, fycofin;putredines,& carnes excrefcentes, habet, cadmie drach. 1.chalcitidis drach.o&o,piperis grana xv.nardi ccl tici drach.z.cadmiam& chalcitida ex vino contunde,cumq; mifta fuerint,nardü& piper adde,& ombus in puluerem redadtis vtitor. Liquida cópofitio ad fycofàs eruptiones,& omnes carnis exuperátias,& ad encanthidas,habet miÍyos tofti drach.fex, atramenti futorij drach.quatuor, mellis attici cyathos x. Alia ad callos,& omnem eminentiam: eris combuftiymifyos combufti, myrrhz,croci, vue acerbe, fingulorü drach.r. vini Chij cyathi o&o, mellis attici vncia vna. Collyrium ad vifus claritatem& glaucedinem: fellis perdicis pars vna,mellis attici partes tres,fuc€i centaurij pars vna. Ad oculorü cicatrices,fel leporis cum melle contere,& inunge. Gluten ad pilos:cerz,picis,glutinis quo lapides inter fe componuntur, fingulorum drachma: fimul «liquata reponito,vfus tépore fpecilli acumine medicamentum cape,& eo diffoluto pilos agglutina. Ad crithas,& chalazia,fagapenü cum aceto contere,& vtere. Ad zgilopas,thuris drach:oco,myrrhz tantundem,ladani drach.quatuor, cerz drach.octo;aluminis fcifsilis drach.quatuor;nitri fpnumz tantundem, coaguli leporis drach.quatuor, contunduntur omnia,& cum irini vnguenti fedimento molliuntur. Cataplafma ad vehementes oculorü dolores,habet rofarum ficcarum drach.quatuor; opij drach, no ORIB. SYNOPSEOS croci tantundé. dulci deco&o meliloti excipiütur, Vnguentum ad vchementes dolores:alocs,lycij, rofarum viridium, croci, opij, mms, fiagulorum pares portiones, vino Coadia sin piftil los: coge, in vmbra exicca, c cun vfus poftularit;paffo dilue, oculos,frontem,tempora perunpe. -Disrhoden Diagorz, quod Meenum appellatur. Valet hoc ad dolores vehementes,ph! y&tenas, aduftiones, prolapfus,& fuggillata in oculis,& item ad defluxus; veteres lippitudines,& affectione s curatu difficiles, Cótinet autem rofarü virentiü refe&tisvnguibus drach... x x 11. cadmiz drach.x x 111 1.cro ci drach.fex,opij drach.tres,ftibij drach.1 1.fquame gris drach.11.nardi Indici drach.r.myrrhe vnc.ii. gummi drach.x x 11 1 1. excipe aqua pluuia. Croceum, quod Puerile infcribitur, ad magnas fluxiones vehementes; dolores,& ad eas affe Bio. nes,quz ex plagis oriuntur,va sens: Cineris pópholygis drach.16.croci drach.15.tragacanths drach.8. aqua pluuia excipe,& ad medicamentum conficien dum albà ouorum numero quatuor adhibeto. Afclepiadz pacianum valens ad doloris vexationes,tenuem multumq; defluxü,feruorem,pultulas, menbranará eminentias, afpritudines, àáffe&iones diuturnas,& eos qui multis lzfi funt illitionib.hoc confeftim adiuuat. Habet veró cadmiz,ris,croci, fquamz eris, fingulorü drach.x 1 1. myrrha, lapidis hamatitz,rofarü ificcarum, nardi Indici, opij, fingu lorü drach. tres,piperis a grana fexdecim; gummi drach.: x.vini Chij quantü eft fatis.vfus ex ouo eft. Ad caliginem oc due Singulis diebus in oculos imponendü eft medicamentum, quod ita cóficitur: Feeniculum viride diebus& menfibus in uas fi&ile conijciendum eft,& foris pice vas eblinsdem qa pluuia LIBER TERTIVS. mnt pluuia infundenda, feeniculü deinde eximédum,& eo quod reliquum fuerit,vtendum. Smegmata& Dropaces. Smegma, quod Afclepius dicitur.Salis cómuni» falis aminoniaci,falis cappadocici, rend comi cis,aphronitri albi, baccarü lauri ficcarum, fingulorum drach.r.veratri albi ftruthij, vus taminiz,finapis alexandrini, fulphuris viui, pyrethri,fecisfloris 1unci odorati,cyperi,fingulorü vnc.v 1. fampfuchi, aluminis fcifsilis,gallarü,gummi,thuris,alcyonij,pi eris, cachryos,radicis cucumeris agreftis, chamzp iridis, marrubij fici, fingulorum vnc.r.vel vnc.11 r.contundito,per cribrü traijcito,& vtitor. Smegma caput exiccans,habet cimolie drach.tr. nitri, bryoniz, ficci corticis radicis cucumeris fylucftris,cumini, farine lupinorum, fingulorü drach. mediam,trita componito,& in balneo vtitor: auxiliatur vehementer. Sapo repellendi vim habens.Balauftiorum vnc.r. aloés,gallarum, aluminis, thuris, foliorum rofarum, malicorij,vtriufq; tunicarum fingulorum vnc.1.farcocollz vnc.r.gallici faponis vnc.fez, deco&i lupinorum amarorum quantum fatis eft. Quidam addunt myrrhze& citrinorum vtriufque vnciam. Dropax Gallus. Colophoniz quz thus redolet lib. 11 1. pinez lib.r 111.& eius quz lignofà dicitur,& in Íralia folüm nafcitur, lib.1: 1 1. refine à nauibus derafg,que àzéyvua nominatur,picis ficce,cerv,fingulorum lib.1 1 1 r. frixe vnc.x V.picis brutie lib. 1. bituminis,galbani,adarces,pyrethri,fingula rum vnc.v r.opopanacis,euphorbij,veratri albi;piperis, fingulorü vnc.r 1 1 1. fulphuris viuivnc.r 1 1. caítorij,ammoniaci,vug taminiz, fingulorum vnc. 11. olei icyonij lib.t.opobal(ami vnc.fex. ALbabet mediam choam, ho ORIS. SYNOPSEO! Alius fimplex. Cere lib.t.brutiz;pinez,fingulorum lib.r.frixz lib.1.vnc.tres. Pfilothrum. Oryzam,farinam fabarum, ptifanam. aqua coquito,horum fucco pro aqua vfus miíce auripigmenti vnciam, calcis viuz libram, pumicis tofü femiffem,opobalfami cochlearia duo. Ad corrugationem ex Rufi commentarijs fmegma,quod continuó corpori rugofo adhibetur: extenditur hoc cum ficubus pinguib.Bryonia conteri tur,& farina erui, itemq; fepiz tefta combuftaymellc paulatim inflillato excipiuntur. Smegma fplendorem afferens,& fitum auferens, habct fatinz fabarum choas* duas, foeniculi in ptifana cocti,& poftea in oxymellite loti, deinde cótufi choas duas, faponis ee lib.r r. mifce faponem cum cateris,fubigens manibus,& in balneo vtitor. Stomaticü Phieri ad oris corrofiones: fru&us lentifci nondum nigrefcentis,drach.x x 1 1 1 1.galla rum drach.1 1 1 1. cofti drach.1.folij drach.r. Anthera, id eft,floridum fmegma, ad oris vlcera. Sandarachz, iridis, fingulorum drach.quatuor,cyperi vnc.oco, croci, myrrhe, aluminis fcifsilis,fingulorum drach.1 1. florum rofarum drach.1.mifce, Smegina odoratü ad dentos, vt& albi fint,& ne corrodantur:nitri,fepiz tefte,myrrhas fingulorum vncia vna,tritis vtitor. Diamoron, vt Galenus tradidit, habet mellis li bram vnam, fucci mororum heminas quinq;, croci drachmám,myrrhz drachmá,& dimidium alterius, omphacij drachmam, vini aufteri heminas quing;:fi omphacium defit, in eius loco rhois fuccum pone. Succus perfe ipfe coquendus eft,donecfordium ha beat fpifsitudiné, deinde fic mel adijciendü: cumq; lcbeté ab igne fublaturus eris; omnia agitato, vt in vnum P PMMMIDS LIBER TERTIVS. nj vnum probé componantur. Ac coctura quidem& fymmetria huius medicamenti, quod facultate medium eft, moderatis inflammationibus congrua eft, &in maiorum etiam inflamnmationum ftatu, itemá; 1n principijs& incrementis conuenit. Ceterum ad induratas inflammationes,cüm iam flatus ceffat,nihilq; preterea fluit, venit autem tempus in quo di-fcutiendum eft,aliquid eorum quz difcutiendi vim habent, ftomatico medicamento admifcendum eft: fufficit autem ad predi&a medij medicamenti com menfurationem nitri femiffem» thuris veró vncias duas adiungere. Diabe(aía, hoc eft, ex ruta fylueftri medicamentum ftomaticü, quod inungitur,celebre ad anginas defperatas.Seminis anifi, floris iunci odorati,alumi nis fcifsilisjiridis,rute fylueftris,quam nónulli harmala appellant,cinnamomi, myrrhz troglodytidis, ariftolochiz longz, cafiz,crocomagmatis,rofarum ficcarum,(ingularum vnc. 1.hedere,pullorum hirun dinis cineris recentis,fing.vnc.tres,croci vnc.r.nar di Indiciyamomi,fing.vnc.dimidid,gallas tres:leuigatis ex mellevtitor,& vbivtendü cftmelle diluito. Cancri fluuiatiles in hemina aquz frigide contu. fi& contriti gargarifma faciunt ad anginam praftantifsimum: crafforum enim eductio anginas ftatim lenit. Ad anginam. Stercus caninum album cape, exicca,leuiga,cribra,& paratum habe: cüm vfus poftulabit,melle dilue,& inunge.Hoc medicamento nullum melius cognouineq; in anginz, neq; in tonfillarum magna inflammatione, neq; in glandulis,que fuffocationis periculum minantur. Cum veró canes ofsibus vefcuntur, eorum ftercus candidum eft, atque optimum, H 314. ORIB. SYNOPSEOS Ad columellam laxatam. Mellis lib.1 1. aluminis liquidi lib.1. Horum rofarum tantundé, fucci hypociftidos vnc.v.coque alumé cum melle, deinde ficca conijce,& ita vtere: coque autem modice. Hoe enim medicamentum bonum eft,tribusq; modis eo eft vtendü.Vnus modus eft,& praefertim in principio,vtmedicamentü aqua calida diffoluatur, vel ex aqua mulfa fuccus medicaméti exprimatur: id enim & dolorem fedat,& quantum opus cft,proficit.Inte rea vcró dum hoc ita vtimur, conuenit etiam puro medicamento vti, id; tum digitis inungendo,tum veró cochleari cótingendo,& cóprimendo,& colu mellam foras trahendo: cófert enim vel maximé ad linguam ipfam vergere,& à re&itudine deflectere. Aliud.Lina multa,& prefertim que à marina pur pura fumuntur, in viperz collum conijcejijsq; vipe ram fuffoca:deinde vnumquodq; linum collo appli cabis.mirum eft,quantum tonfillas,ceteraq; qu in collo vitia funt,adiuuent. Galenus hoc medicamentü ad dentes conferuan dos commendat, quod habet cornu ceruini& vfti, & loti parté vnam,mafttiches Chiz partem mediam, cyperi parem portion m.his diligenter contufis,& cribratis vtitor. Ad dentes tremétes. Alumen rotundum cum altero tanto falis dentibus adhibe: aut vlmi corticem ex vino deco&tü admoue. Gallam omphacitida l1zuigatam excipe terebinthina, hyffopo, aut melle:& inunge. Ad ftuporem autem dentium arcendá,pinguedine aliqua expurgata bubula,vel anferina fubunge. Philagrij ad oris erofiones.Lentifci fructus nondum nigrefcentis, gallarum,fingulorum drach.quatuor:colti;folij, vtriufque drach.vna. Dean LIBER TERTIVS ny De antidotis. Antidotum ad colicos. Lupinum ftercus quidam colicis potui deditjnon tamen in accefsionibus,fed reliquo tempore:ex quo eft effe&um, vt qui fine inflammatione hoc morbo laborarent, eorum aliqui morbo capti amplius non fuerint,neque etiam vehe mentes dolores fint pafsi, neq; breui póft tempore ijfdem correpti. Accepit is candidifsimum ftercus, quale cft eorum qui offa comedunt.Qua in re mirari foleo,quód fepenumero ex folo contactuymagno quibufdá fuit adiumento. Stercus veró fumendum €ft,quod in terram non cecidit:id quod facilé comperies.Eft enim huicanimili perinde atq; cani,natu ra comparatum, vt altero ex pofterioribus cruribus clato,& veficam& aluum exoneret edito fupra terram loco. Porró in hifce ftercoribus ofsium quoq; : particule inueniuntur:quz ipfa itidem contundenda,conterendaq; funt,& colicis in potu propináda. In ijs veró quz puriora funt,alius quidá piper commifcuit,& ex vino puro tenui,& quandoq; ex aqua bibendum dedit. Quod autem lumbis imponitur, habere condimentum debet;przcipué veró excretum àlupo, qui bouem, aut ouem comederit. Siid non fuppetat,corio ceruino ad excipiendü vtemur. Philonis antidotum ad colicos, dolorem fedans, :eonftat ex his. Croci drach.v. pyrethri drach. quatuor, euphorbij drach. i.fpicz nardi drach.r.piperis ,drach.r. hyofcyami drach.x x. opij drach.x. eftq; hoc medftanentum percelebre. L. Trigonos,reficcans& dolorem leuans,habet:fe(minis hyofcyami drach.r 1 1 r. anifi drach.r r. opij 'drach.i.cum aqua pafüillos efficito,& mane vnum, & vefperi alterum ex aqua frigida propinato. pO Canpotiü Diofcoride ad M s fa. 1 16 ORIB. SYNOTPSEOS tiui feminis drach.octo,tragacáthz drach. quatuor: dilue tragacantham ex albo oui crudi& recentisz cum; ea fuerit diffoluta,cóterens diligenter& mifcens,catapotia conficito,& in vmbra exiccato, datoq; vnum fub lingua tenendum, vt humor qui inde emanat, deglutiatur. Ad quartanarios Galeni.Liquoris Cyrenaici;pipens, myrrha,rute foliorum, fingulorum drach.z. tritis& mixtis vtitor.Ante accefsioné obolos duos tantüm in oxymelite dato. Ad eos qui à cane rabiofo morfi funt, Galeni.Flu-| uiatilium cancrorá cinis ad rabiofi canis morfus mi rabiliter valet, isq;& folus,& cum gentiana atque thure. Efto autem thuris vna pars,gentianz quinq, cancrorum decem. Comburendi fuut cancri itavt in patella zris rubri pofiti vfque có comburantur, donec in cinerem redacti,facilé leuigentur. Commodumleft hoc facere poft Canis exortum,cüm Sol| in Leone eft: Luna autem eft decimaoctaua.i Bibant| quià rabido cane morfi funt hoc medicamentü quo| tidie ad quadragefimü víqs diem,menfura cochlea-! rij magni aqua infperfum. 5i veró non protinus ab initio, fed aliquot poft dies curam huiufce demorfi fufcipias,quotidie duo cochlearia infpergas. Ad ip-| fum autem vulnus medicamento quod ex brutia pice conficitur, vtéris.Habet veró,picis libram vnamy; acerrimi aceti fextarium vnum Italicum, opopanacis denique tres vncias. His Aefchrion vfus eft, nec quifquam vnquam cft mortuus. e f Galeni, ad eos qui ab efu fungorum ftrangulantur. Valde prodeft ab efu fungorü fuffocatis aphronitrum,& nitrum, fimiliterQ; ftercus gallinaceum, Atque ipfe quoq; vfus fum eo ex tribus aut quatuo exycrati& oxymelitis cyathis leuigato:nam& peti Ípicu& LIBER TERTIVS n7 fpicue,& celeriter profuit. Qui enim fuerant ftran-. gulati, paulà póft fuccü pituitofum crafsifsimum qs euomuerunt, ex quo planéab eo cafu funt liberati. lam veró calaminthz etiam fuccus, aut eius deco€tum,potui datum fanat. Ad comitiales medicamétum ex fcilla. Cape vas melleum, à quo mel fit extra&um, fcillam in tenues partes manibus difcerptam in id conijce, vas operculo firmo obtura,& extrinfecus totum os vafculi pelle circundans diligenter ligaj1dQ; in loco aliquo conftitue, qui meridiem fpectet, ui; à Borealibus ventis fitremotus, vtab illis nulla ex parte perfletur. Ego veró id facere confueui quadraginta caniculz diebus:in quibus quidem diebus paulatim vafculum ad folem cóuerto,vt ex omni parte equé incalefcat: tranfa&is quadraginta diebus vas aperio, corpusq; fcillz elixato fimile comperio, fuccum verQ ex ea fluxiffe, quem colle&um optimo melle iucundi facio, eiusq; do quotidie cochlear vnum ple num, ac pueris quidé paruü, adultis veró magnum. Quinetiam fcillz ipfius partium contufarum ,&ex melle lxeuigatarü do cochlear vnum. Sed hoc quantum ad efficaciam pertinet, fecundum à primo medicamento locum tenet.: Paftillus ad vocem firmandi. Sinapi tofti& contufi,& tenuifsimo cribro cribrati partes tres, piperis tenuifsimi pars vna: melle incocto excipiuntur, & paftilli vnius oboli effinguntur, quorum vnus co medendus eft:nam& morfum& ferüorem non exiguum excitabit,& arteriam etiam lenem efficiet. Alius,cuius fub lingua tenetur quod fabz magni udinem impleat, vt liquor inde emanans paulatim cglutiatur, Hoc arteriam valde lenit,& ci vim adit.Eius haceft cópofitio. Dulcis radicis drach.1 1. 1.3 r8 ORIPR. SYNOPSEOS cafix drach.quatuor, croci, myrrha, folij,nardi cel. tici, thuris, fucci hypociftidis, lycij, gummi,fingulorum drach.1 t. partim contunduntur, partim teruntur,& omnia melle attico, cui terebinthina fit admiftajin vnum commifcentur. Medicamentum Zi izáguw,hoc eft,cx fru&ibus po maceis confe&um ad dyfentericos,& colliacos accommodatum.Mala punica integra x x. mala cotonea x. rofarum ficcarum fextar.1. prunorum agreftium fextar.1 r.forborum maturorum fextar.1 I.pira Tarentina x x. poma Scandiana x x x. rhu fyriaci fextar.1 1 r.mufti aminzi co&i tertia co&tione fex tar.x L V 11 1. coque fimul, donec mellis habeant| fpifsitudinem,& in teftaceum vas repone. Antidotum Quinti, doloré leuans.Styracis,opij, afari, feminis hyofcyami, caftorij pares portiones,| melle excipito.| Diofpoliticá aliàs ex paribus omnibus, cumino, pipere longo vel albo,ruta,& nitro conficiturzitadg| magis ventrem foluit. Aliàs veró cüm catera paria funt omnia,nitri dimidiü ponitur. Cuminü aut in| aceto acerrimo maceretur, deinde cótinuó contun^ datur,aut ctiá prius modice frigatur:rute quoq; fo: lia funto modicé ficcata. Quatuor his aliquádo mel. fuba&ü& defpumatü admifcetur, quandoq; nihil: fed fola ine melle reponuntur, ac ptifanz cremoris, aut alijs efculentis,quibus conuenire videaturjin:jciuntur. Aii piüp mim pep, quod ex tribus piperis generi bus fimplex cóficitur,hoc modo paratur. Ad cuiufz que trium piperum drach.1.. fatis eft addere anifi, 8€ thymi,& zinziberis,fingulorum drachmas oo. Ex calamintha medicamenti habet:calaminthzg pulegij,petrofelini, fefcleos, fing.drach.o&to,femi h LIBER TERTIV:S, 16 nis apij drach.quatuor, cacuminum thymi tantundem, libyftici drach.x v 1. piperis drach.x 1 v 1 11. meloptimum& defpumatum. Exfucco cydoniorum medicamentum componi tur ad hunc modü.Succi malorü cotoneorum fexta rios binos capimus: his mellis quamoptimi tantun dé mifcemus,acetiq; fextariü addimus: hecq; prius coquimus mediocriter ad ignitos carbones,& fpuma abiectazinziber admifcemus:& iterü ad carbones igne cádentes ad mellis fpifsitudiné coquimus. Antidotum Zenophili ad veficam vlceratá, ad re nes,& lapides frangens,à Deo donatum.Cafiz fiftu lz vnc.rfaxifragi vnc.r.betonicz, cyperi,petrofeli ni,coftifineulorum obol.tres, feminis paftinace,fe minis lini tofti,(ingulorá vnc.1 t. folij,fpice nardi, afari, dictamni, baccarü lauri, ocimi feminis, fingul. vnc,I.pinez vnc.v r.mellis lib.1 1. Vbi vtendum eft, 1d quodatticz fabz magnitudinem impleat,in balnco vel ante balneü in potione vini mulfi diluitur. Galeni picra. Aloés drach.c. cinnamomi, fpice nardi, xylobalfami, maftiches, afari, croci,fingulorum drachmz v r. Ego veró alocs drach.x c. croci drach.v. pono,& ita vtor.datur drach.vna. Quz fubducunt ventré aut purgant. Zinziberis, fcamonez,vtriufq; vnc.r.falis ammoniaci vnc.t111. aloés totidem:acetigari, fingulorum heminz duz.! Coccaria falubria;apta ftomacho,aluum maxime fubducentia,que typos etiam denotant.Aloés vnc. 1.fucci abfinthij vnc.tres,fcillz arcadice vnc.r.fcillain fermentü conijcienda eft,& affanda ita, vt coquatur.Scillà extrahe,& facito vt eius par pódus fit, atq; in mortariü couiectà vehementer cótunde,abfinthij fuccü affundens:deinde alocn tenuifsimá adiunge,& emolli,vt medicamenti perficiatur.Facito H4 po ORIB.SYNOPSEOS fermétum,& excipito,& compone coccaria, id eft, granula,que ciceris magnitudinem impleant,& datoijs qui exlongo morbo vires difficiliter recolliunt. Aliud. Scamonij vnc.r.alocs tantundem,co aiia interioris vnc.dimidiü, bdellij drach. tres,abfinthij fucci;brafsice fucci,fing.drach.rr.excipe,& ad erui magnitudinem confice, dato valenti /busxvirautxix.autXXI. vgrotantibus autem vIIautxI.autx y. aut X I L I. 1dd; deinceps diebus quinq;,vel feptem,vel nouem.$i veró pituitam ab his duciaut validiora effe velis, adde ferméto 1n totum euphorbij drachmam vnam. Medicamentum purgans,quod wz/arier, hoc eft, placentula nominatur. Simile drach.z.coni drach. quatuor,piperis drach.r r.fcamonez drach.r r. exci e melleattico. Perfe&ü pondus quod dari queat, eft drach.1 1. Vtere etiam ad morbum regium. Paftillus purgans. Amd mere mulo rum drach.quatuor, piperis drach. r. folij vnc.1 1. mellis lib.yna.datur vncia vna. Grana. Scamonee vnc.1 1.aloés vnc.quatuor,euphorbij drach.quatuor. Confice ex aqua ad erui ma gnitudinem, datoQ; v 1 1. aut 1x. aut x 1, aut X L I I. autx v.autX V I I. aut X I X. Medicamentum ad colicos,purgans. Euphorbij, cyperi,petrofelini,iridis,pares portiones. Symbiotarium.Scamonez vnc.r.piperis,zinzibe ris,falis,petrofelini,fingulorum vnc.vna. Medicamentum purgans,ad eos qui elephantiafi detinentur. Colocynthidas duas paris magnitudinis circüfcalpe, foramend; facito,& femina omnia abijcito,interioré veró parté relinquito,oleum impone,& operculo proprio occlufas vnam no&é ita finito,die autem fequenti euacuato:oleo coquende funtin -————M——— LIBER TERTIVS. 121 funt in aqua colocynthides donec flaccefcant, deinde eas abijce:oleo veró& aqux mixtis, adde veratri nigri obolos tres,fcamonec drachmam vnam, & vnà cum his polenta ex(imila incoquitur,& ex hoc datur laboranti,qui tenui victu vtatur,quátum 24.nucum ponticarum magnitudinem impleat,& aqua potui detur. Medicamentü purgans ex iure veteris galli compofitum.Interiora abijcienda funt,& fal inijciendus ita, vt gallus impleatur,& confuendus eft, multaás aqua in quiporem olei fitymultumq; anethi& porriincoquendus: his colliquatis ius fuaue,& ftomacho aptum, magisQ; accómodatum ad purgandum redditur: eius colati dentur ad minus hemine due. Summé facit ad inueteratas ad fomnum propenfiones,qua xazaQogai nominantur, Inunctio fedis ad flatus emittendos. Ruta cum melle co&o leuigatur& teritur, vt fucci plena efficiatur,& ex ea fedes interior confricatur.Efficaci(fima erit,(i cumini parum accedat, itemá; nitri, aut cyclamini fucci. Cepa quoq; non fàlita appofita ad id valet:flatus enim. fatis multi,& aluum leuantes erumpunt. Hiera Rufi.Sicyoniz fiue colocynthidis interioris drach.tres, chamzdryos drach.x.agarici drach. x.fagapeni drach.o&o, opopanacis drach.octo,petrofelini,ariftolochiz rotundz,piperis albi,(ingulo rum drach.v.cinnamomi, aut duplum cafiz fiftulz, fpice nardi,crocimyrrhe,(ingulorum drach.r 111, polij drach.tres& dimidia. Hzc omnia mifce,in tenues partes redige, melle excipito, dato ad fummum dráchinás quatuor. Lyci purgans medicamentum.Scamonea cum fa le candidifsimo quantum fátis eft lzuigatur, deinde H5 p. ORIB. SYNOPSEOS in pyxide plumbea in duplici vafe coquitur. Modus auté duplicis co&tionis eft huiufmodi:pyxis duplex modius eft, eius operculü aut foramen,aut meatum habere debet:in eum meatum fcamonea cum fale le uigata conijcitur,&in vas imponitur, atque ita coquitur: eftd; non iniucunda ftomacho,& nihilominus purgat. Aliud purgans eos, quos clephantiafis exercet. Cape colocynthidis fuccum,atque oleo perfperge, ipfamá; colocynthida in vafe nouo cum aqua donec flaccefcat,coquito:deinde tantum fimile addito,quantum capere aqua pofsit. Cumq; cocta fuerit, admifce ellebori nigri drach.vnam,& furculo anethino agita,& verfa vfquedum calefcat: dato au tem in potione, quantum nucis ponticz magnitudi nem impleat. Inun&tio purgans,quz aluum ciet. Alumen cum melle lzuigatum vfque coquitur, dum giluum fiat, exquo Arai inungunt: hocq; medicamentum x:£ov&ysn, hoc eft,quod aluum cogit deijcere,nomina tur:multa T non finelabore,educuntur. Suffitus. Rofarum nouarum lib.r.ficcarum lib.rr.folij,cro ci, cafiz, fingulorum femis: ftyracis vnc.r.amomi, onychis,fingul.vnc.r. myrrhe vnc.r r. bdellij vnc.1. carpobalfami vnc.r.chie vnc.r.opobalfami vnc.1 r. Rofarum femuncia,myrrhe vnciasmyrrham cum vino lzuiga,& omnia emollens cum modico opobalfami confice. Cofti, amomi,myrrhe,cafiz fing.vnc.r.ftyracis; chiz,bdellij;onychis mufci,ladani,fing.vnc.r.rofarum expurgatorum vnc.x x 1 X. Rufi hiera fimplex. Colocynthidis drach.1 1.mar rubijchamedryos,fteechados,fingul.drach.x.gentianz, LIBER TERTIVS. 13 tianz, agarici, fing.drach.x r 1. bdellij, fpice nardi, croci,cinnamomi,fing.drach.v t: 1.cafig,iunci odo rati floris,piperis albi;/piperis longi fcille tofte,finulorü drach.v x.radicis centaurij drach.r 1 1 1.0mnia trita bdellio eliquato,& decocto panacis,& mel le cocto admifcentur. Xeromyron compofitio Arabica.Foliorum amomi,cofti,zanazi,fing.vnc.1.carpobalfami drach.r, Suffitus ad fomnum cóciliandum:Styracis,amomi,coftiyammoniaci hy del Scythici, radicis mandragorz,fucci papaueris. Suflitus ex cypreffo, quod cyphi Lunz dicitur. Bdellij vnc.v 1 1. helenij tantundé, florisiunci odorati vnc.1. fphagni vnc.v. bacc iuniperi paruz 1. afpalathi vnc.v 1 1. nafturtij vnc.v. fpicz nardi vnc. * V I.cyperi vnc.1 x.radicis afphodeli vnc.1 1 1 1.feminis cuprefsi vnc.t 1 r.fabine vnc.1 1 1 r.nardi celtici vnc.1 1 I.co(ti vnc.1 I.myrrhz vnc.v 1 1. caricarum pingulum lib.1 1. vuarum paffarum fine acinis lib.1 1. forborum vnc.1 1 1. terebinthilib.r.rofarum ficcarum vnc.1 11, ftyracis vnc.v 1 r. palmularum pinguium lib.r. mellis lib.v. vini odorati quantuim fatis eft. FINIS TERTII LIBRI x Alíus babet ync.L ORIB. SYNOPSEOS QVARTI LIBRI ARGVMENTVM. ma wartus liber facultates alimentorum continetivyt,qua at» tenuent; qua boni fucei fint,que calefaciant,qua FHcve que facile c? drfiribuantur et concoquanturqu apta flomacho,quaq; flatus fint expertia,que a»flergeant,aperiant, diffe cent, que cra[fa fint, que difficulter corrumpantur, que emolliant, que inter b&c media, cz contraria fint,ac quomodo forbitiones coquende: itemq; iura, efculenta, C potiones, Cz quomodo lac poti detur, cz que aquarum vis G? natura fit, in tellivamus. LIBRI CAPITA SVNT HAEC, Queresextenuent.— Cap.T. Caput XVI. Que crafJos fuccos gienant. II. Queres flomacho idone« fint. Caput Media inter attennantia, c eraffum fucci faciétia. VI. Que vifidum fuccum innobis faciant. III. Que crudos bumores in nobis pariant. Y, Que frigidos bumores creent. Caput VI. Quas pituitam gienant. V 1L. Que melancbolicum fuccum pariant. VIII. Que fücciá biliofum faciant. Caput IX. Que gignant excrementa. X. Que multum nutriant. XI. Que minus nutriant, XI. Que res boni fucci fint, X VLL. Que mali fucci fint. X YII, Queres faalé concoquantur. Caput XV. Qua diffialiter cócoquantur, XVIL Qua res lomaclo aliena fint. Caput XViIll. Queres capiti noceant. XIX. Queresnon infant. XX. Queres inflant. XXI. Que res abftervant,incidant, aperiantq;. XXII Que resobflruant..— XVI Que tardi tranfitus fint. Caput XXIIIL we facilé corripitur. XXV. Qua difficulter vitiantur. Gaput XXVI. Qu res in cibis aluum moueant, XXVII. Que res medie fint. inter aluum purgantia, e? fib Hcentta. XXVIII. Que res aluum füpprimunt. Caput XXIX. | Que Qu«rei calefaaunt. XXX. Que res fint acres, c7 calide. Caput XXXI Qua res refrsverent. X X X LI. Quaeres exiccent. XX XIII. Qua res bumetlent. XXXIII. Quomodo forbitiones coquende fint. XXXV Qua res loco olei in forbitiones LIBER QyRTVS. 1e XXXVI De confetlione alimentorum, muciantur, Caput XXXVIL Deaqua mula. XX X VY De potionibus que"vtiles fant &erotantibus. XX XIX. De lach potione ex Rufo. Caput XL Deaquis ex Herodoto. X LY, ORIBASII SYN OPSEOS AD EVSTATHIVM FILIVM, LIBER QVARTVYVS. Quz natura ac proprietas cuiufque rei fit qua vefcimur: ac primüm quz res extenuent. Cap. primum. SST778] N alimentis extenuant, allium, C2pe, y nafturtium,porrum, finapi;piper, fmyr nium, pyrethrü, origanü, calamintha, hyffopum,fifymbrium,pulegium, thy3 mum,.fatureia,viridia:nam exiccata nó amplius alimenta funt,fed iam medicaméta.Id enim eft perpetuü, quicquid ficcius eft, vehemétius effe, quàm id quod eft virens;itemQ; omnia quz in collibus;aut in agris durioribus creuere, ijs, que in pratis, aut hortis, aut locis paluftribus nafcuntur, effe robuftiora: atq; hzc quidem in omnibus funt communiter cognofcéda. Porró eas resque dicte funt, fubfequuntur eruca,fium,apium,petrofelinum,ocimum,taphanus,brafsica,beta,carduus,iringium,co riandrum,vrtica;feniculum,anethum,ruta,ligufticum;cuminum, capparis,& terebinthi fru&us, cari n6 ORIB.SYNOPSEOS femen, anifi, finapi, ameos, dauci,fifeleos,trochifci, & omnium deniq; odoratorü,& acrium,& plané ca lidorum femina Inter ea veró quz valde attenuant, eft rute femen,& cannabis,quippe quod;ad medica menti naturam accedat.Ex cercalibus femizibus ad vi&tum attenuanté fine moleftia folum hordeum va let:poft hoc,triticei panes in clibano co&i: à cetexis danda eft opera vt abftineamus,;nifi fortaffe quif piam per longa téporis interualla pifum, aut lentem uftare velit. Plurimá autem,eam; iunoxiam eduah copiam, fi velis, ad victus attenuantis rationem tibi fuppeditabunt pifces faxatiles,& auiculae montanc:omnia enim animátia que degunt in móti bus,& ficciore,& calidiore natura funt predita,corumQ; caro minimé eft pituitofa. Pafferesigitur& turdos,merulos,perdices licet edere:aues etià qu turricolz vocantur,€ quecunq; in vineis degunt, aptz funt. Ex colübis,agreftes domefticis praftant, & omnino agreftia domefticis przcellunt, queque ficciorib.alimentis,quàm quz humidiorib.vefcuntur:& item quz purü ac tenuem aérem infpirant;ijs quz hoc nó faciunt,meliora cenfentur. Ex pifcibus autem faxatilib.vefci poterimus iulide, phznicide, merulo,turdo,& fcaro:& vno verbo;ijs omnib.quo rum eft mollis caro;atq; friabilis:ab ijs cótrà,qui du ram& glutinofam carnem habent, abftinendü omnino. Afellorü autem caro mollis quidé eft,fed minus friabilis: at mullorü eft friabilis illa quidem, fed non mollis: ex quo fit,vt mollities& friabilitas fint indicia, que nobis de cuiufq; animalis carne fuppetant:ad que animum diligenter aduertentes,in quo vtrunq; inefle cópertum fuerit,eius carne,quantam velimus,vefcamur. coterorü carnes in quibus neutrum fit,omnino vitemus:in quibus alterutrü,ex ijs interdum LIBER QVARTVS uu interdum comedamus,cüm aliarum nobis non fuppetat copia:in quo cauendü cft,ne eas ad fatietatem ingeramus, Quocirca cüm faxatiles defunt;afellos, & mullos,ceterosque pelagios pifces, ac praefertim €os qui cum finapi manduntur, qualis eft fcorpius, prabere poffumus. Sunt porró quedá animaliü genera,quibus altera ex ijs quas dixi,ineft nota, fed ea propter alterius exuperantiá non funt ad cibü adhibenda.Anguille autem& pifces cartilaginei,etfi car nem mollé habent,tamen propter fuccülentü& pituitofum qui in eis redüdat,fatis noxiz afferunt. lis vcró qui attenuante vi&us ratione indigent,ex cartilagineis folatorpedine& turture vcfci licet,/cüm faxatiles non fuppeditentur. Eadé facultate praediti funt buglofsi,& paff:res.Non veto auté gallinarum efum ijs qui fe exercent, itemQ; columbarü& turtu rum,non recens,fed pridie ad minus interéptarum: quod etiam in czteris omnibus que carnem modicé duram habent,obíeruandü eft. Pifces autem(iliti exquifitifsime extenuant. Ex his eligédi funt,qui tenera carne fuapte natura funt. Cetaceü genus eft cauendum.Iam veró fuillas carnes fale conditas guftare quifpiam tutó poterit.Ex fru&tibus,ij qui ventrem molliunt,minimé nocebunt. Molliores igitur magis quàm duros,& eos qui tardé tranfeunt,come dere licet, non tamen ex vllo genere ad fatietatem. Qui auté vehementer aufteri& adftringentes funt, huic rationi vi&us funt contrarij.magis veró omnino accómodantur carice, nuces, piflacia,& amygdala fübamara. Oliuz eiufmodi funt, vt eas neque laudem,neq; vituperem.Ex dulcibus autem nó modó efculents,fed etiam poculentis folum mel,vt ita dicam, fuccum tenuem gignit. Vina autem huiufmodi fuccum faciunt alba& tenuia:atque alba qui n$ ORIB. SYNOPSEOS dem craffos fuccos incidunt,& per vrinas exputgant. Iam veró ferum lactisinter ea numeratur,que attenuandi vi funt przdira:fed oxymel ad victus rationem attenuantem multó eft accommodatius. Quz res craffos fuccos gignant. Cap. II. Ci fuccos gignunt panes qui fub cinere coquuntur,quiq; rite non conficiuntur,& qui tragus appellatur,& placentz ex mufto& fimila,& lagana, & placentz quz itria dicuntur,& quodcung; ex tri ticea farina fine fermento conficitur:& placétz que ex eadem materia elaborátur.Przterea fimila& alica abundé crafsi funt fuccizamylum veró mediocriter.Lobi quoq; crafsi fucci funt& lupini,& interna lentis pars,fabze friétze, fami femen,eryfimi femen, pifces qui molles appellantur,loligines,fepie;polypi,cetaceum genus. Satis veró crafsi funt fucci patelle;pectines,& omnia tefta intectazitemqQ; anguil1z,cochlez,carnes ceruinz, caprinz,bubulz,leporinz,porcinasiecur, renes,pudenda,cerebrum,fpinalis medulla, glandulz,lingua mediocriter:lac nimis co&tum, cafe omnes: recentes veró,& qui ex acido lacte funt facti, minus: lac acidum igni deco&um:ex ouis,quecunq; ad perfectam cócretionem funt cocta,& affata etiam magis,& longé maxime uz in fartagine fricta funt:palmulz,caftanec,glany PPP AE rádix,tubera,nuces pinee, ficus non probé mature»citrij caro,cucumeres vberius fumpti. Inter vina, quz dulcia funt,ea craffum fanguinem gignunt,& magis etiam id quod defrutum nominatur,& muftum eodem modo: itemds craffa& nigra vina. Que media fint inter attenuantia,& craffum fuccum facientia. Cap. III Emtzodi funt optimé confecti panes, carnes gallinarum; LIBER QVAnTVs. ng linarum, gallorum gallinaceorá, phafianorum,perdicum, columbarum, atragenum,turturum,turdorum,merulorum,& paruarum auicularum omnium: itemq; faxatilium pifcium,& pe agiorü, gobiorum, murenarum, buglofforum,& abfolute omnium pifcium, quicunq; neq; lentorem,neq; foctorem eden do referant:& ficus,& pepones,& ex oleribus aprefübus,ferisiid quod eft commune multorum genus. Singulorü autem fpeciales appellationes apud Atticos funt, vt lactuca,chondrile,& alia fexcenta.Hu ius veró funt generis corruda,myacáthinus,& chamzdaphnes,afparagus,& bryonie. Vinum flauum fimul& dulce& pellucidum, quale eft Aruifium,& Lesbium,& Falernum,& Tmolite.Hzc enim omnia & bonum,& moderaté craffum fanguiné gignunt. qo. Quz vifcidá fuccü in nobis faciant. Ca. I1IT. "Tiiitcun omne, quod graue, denfum,& interius flaucfcens eft,vifcidü fuccum gignit: quod veró leue rarum, candidumq; intus efl;minus eft huiufmo di. Simila quoq;& lica abüdé vifcide funt:itemq; tendines, muículorum extremitates neruez,& partes que circa labra funt,& lingua,omnis fuilla caro, itéà; agnina:fefami femé, bulbi,& pingues palmule. Quz crudos humores in nobis pariant. Ca. V. P usus virides crudis humorib.replent eos, qui ipfis vefcuntur, vt rigoribus, qu calefieri difüciliter pofsint, caplátur:& radix rape, fi quis liberalius €a vtatur:& caro teftaceorü, quorum caro dura eft, & falfum fuccum ex nimia coctione amifit:& que mollia nominantur, polypi,fepie,& qux funt geneis eiufdem: cetaceum genus in mari degens:anima lium ventriculi,inteftina,vteri;acidum lac,panes in pn cocti cum cafco, lupini, vua in ventriculo ontenta& non excreta, I so ORIB SYNOPSEOS Quzres frigidos humores creent. Cap. VT. Vife cucumeribus valde explent,ijs vt frigidum fuccum coaceruent natura comparatü éft, cüm non facile pofsint in bonum fanguinem cómutari. Eiufmodi etiam fuccü ventres, inteftina,vterimala non dum matura,& bulbi pariunt. j Quz pituitam gignant. Cap. VII. SVccum abfoluté pituitofum gignunt neruec animalium particulz, cerebrü, pulmo,fpinalis medulla, glandulz,agnina caro,boleti,fungi amanitz,ca-| ro teftaceorum,mala non matura. Quz res melácholicü fuccü pariant. Cap.VIHL Qamnes bubule, caprinz,& his multó magishir-—| cinz& taurine melancholicum fuccum fáciunt:& magis etiam afininz, camelinzs,vulpinz, caninz,le-porine,& fuum agreftiü.Ex pifcibus huiufmodi fuc cum pariunt thynni, balene, cete,canis,delphin,& omne cetaceum genus: itemQ; cochlez,brafsice,ar borum germina quz muria, vel ex acida muria fint condita, vt lentifci,& terebinthi,& rubi,& canini rubi germina:cinarz etiam caro,& lens edulium;eft fuccum melancholicum gignens vel maxime: poft hanc panes furfuracet, quiq; ex tipha conficiuntur: cafei vetufti,& vinum craffum& nigrum. Quz fuccum biliofum pariant. Cap. IX. Siliqua& cinarz fuccus amaram bilem facit: preflat igitur cinaram coctam edere. Mel quoq; facilé in bilem vertiturin calidis corporibus: omnia enim dulcia alimenta,& vina item dulciaymateriam flauz bili gignundz fuppeditant. Quz gignant excrementa. Cap. X. P Alumbi anferes,prater alas:vifcera omniajfpinanalis medulla,cerebrü,aues paluflres;& quein ftagnis ac pratis vitam ducunt: cicer,fabz virides;faba BIBER QvARTVS,& ba*gyptia, porcelli nuper in lucem editi, caro pecudum,& omnium animantiü recens natorü, qued; 1n OCIO vitam tranfigunt:& pifcium fluuiatilium,& paluftrium,&quiinlimo degunt,& omnes cetacei generis in mari,excrementa faciunt. Qus res careant excrementis. Cap. XI. : ANimalium colla, caudz, alz,aereftiü animalittm cáro,& corum qua in ficcis locis viuunt,excrementis carent, 4. Quemultüm nutriant., Cap; XII. Svum domeflicorü caro prz omnibus edulijs maximum alimentum prabet: bubulum cerebrum,tefte$,cor, fpinalis& alia etiam medullajalz anferum, & magis adhuc gallinárum:omnium volucrium ven tres, cochlez, ac przcipué bis coctze. Ex teftaceis, quz dura carne fünt predita, vt chymz, purpurz, buccina,& cetera generis eiufdem plurimum alimenti afferunt. Iam veró aftaci, paguri, cancri,locuftz,fepizfquille,& ijs fimiles:& ex cartilagineis torpedo&turdus moderate nutriunt: itemq; bati, liobati,& rhina magis: muliautem& obij minus. Lac magis alit quod crafsius eft: E esed liquidius cflid minus alit. Ex panibus magis nutriunt filiginei,, deinde ij qui ex fimila parantur, tertio loco Ijin quibus etiam furfur fit. Triticü coctum,fimila, alica, fabz, carnem gignunt non firmam illam quidem& denfam,fed potius laxioré, Cicer magis nutrit quàm fibe:magis phafeoli:& ochri magis quàm | faenumgrzcum. Dolichi quoslobos& phafelos vo | cant,non minus quàm pifi nutriunt. Egregié etiam alunt lupini, caftanez, lentes,palmule dulces, vus dulces& pingues, glandes, rapa quam napum nomi nant.Bulbi maxime nutriunt& prefertim bis co&i: mel defpumatü& ad diftributionem& ad nutritio| 1:2 ] gy ORIB. SYNOPSEOS nem redditur accommodatum,& melicratum probà coctum.Omne vinum pro portione crafsitiei nu trit. Rubrum igitur,& craffum maximé omnium ad fanguinem gignendum accommodatum eft: fecundo loco id quod nigrü,craffumq; fit,& adftringens. His minus nutrit album fimul& craffum,& adítringens.Minimé veró omniü,album,& tenue. Ad fummam ,omnia que crafsi fucci funt, fi probé concoquantur,& conuertantur in fanguiné;alimenti mul.| tum przftant. Quz res minus nutriant. Cap. XII. Pc nutriunt extremz animalium partes, vterus, venterjinteftina, caudajaures,pinguedo;adeps. Omne volucrium genus terreftrium generi compa ratum,minus nutrit. Caro eorum qu& fenio cofecta funt,minus alit, quàm caro eorum quz adhuc augefcunt. Alimentum quod pifces dant,tenuiorem fanguiné gignit, vt neque abundé nutriat,& citó etiam digeratur. Exijs que tefta intecta funt, quz molli funt carne, velut oftrea,exiguum alimentü prebent. Panes hordeacci,quomodocung; cóficiantur, mini mé omniü aliorum nutriunt:minus veró alit polen-| taque ex ijs efficitur.Itemq; panes furfuracei,acim puri omnes,& lotijamylü,maza ex polenta hordea-: cea, auena, millium, coq; magis panicum,oryza,faba virides, femen papauerisormina,morayrubi ca nini fru&us, iuniperus, myrta, sunygdala, pitecue: pruna,perficayarmeniaca,precocia,o iug,& prefertim maturz: nuces auellanz,& magis etiam regie: nuces,ferica, corna,pruna fylueftriayziziphaiuglan des, halicacabus, capparis,& prafertim fale códitaz terebinthi partes omnes: brafsica, beta, lapathum, portulaca, folanum, raphanus,napi, cardamum,pyrethrum, afparagi omnes, paftinaca; daucus, carus cxpa| LIBER OQVARTVS. n Cx*pa autem& allium,& porrum,& ampeloprafüm, cruda quidem alimentum nullum praebent: bis autem térue coda, paucifsimum. Mala punica parum nutriunt:pira veró,& prefertim magna,nefcio quid alimenti in fe continent. Cucurbitz quoque modicum alunt,itemQ; vuz paffze aufterz,& nó piagues. Porró inter ca quz multá,& ea quz parü nutriunt, medij interiecti funt phafeoli, ochri, araci,cicercuIz,& ficus, quz non vqué ac alij eftiui fru&us, parum nutriunt: laxam enim carnem faciunt, id quod faciunt etiá vuz: ipfe veró minus quàm ficus(qu laxamd;& humectam carnem ignunt. Omnia autem MOM in quibus aliqua m emunt medicamenti qualitas infit, cüm eam qualitaté aut aflando, aut decoquendo, aut parádo depofuerint,exiguum alimentum corpori dant,prius veró nullum prebent. Quz res boni fucci fint. Cap. XIII. Mnium fermé eorum,quibus vefcimur,lac optimi eft fucci:optimum autem lac eft animalium integre valetudinis, cüm nuper expreffum potatur.Oua tremula& forbilia boni funt fucci: itemq; gallinz, & pifces feré omnes, pretcr eos qui in paludibus& ftagnis,& fluminibus limofis degunt: ac praefertim - fi aqua à ciuitate aliqua prodeat, cuius cloacas& | balneas expurget,vel aquam admiftam habeat qu : fullonib.ad veftes tingendas vfui fuerit.ergo tutius erit femper eos pifces offerre, qui de mari, quod aque dulci mixtü non fit,excepti fuerint:quales funt |, qui pelagij,& faxatiles appellátur: hi enim tum fuc| ci bonitate,tum iucunditate ceteris longe preftant. Si veró quidam(int, qui vtraq; in aqua foliti fint viuere,vt capito, lupus,afellus,gobius,murena,& can | cri,& anguillz, ftatim quzrendum erit,vbi nam(int capti: deinde odoratu& guílatu difcernere:etenim l.3 134 ORIP SYNOPSEOS quiinaqua vitiata vitam duxerunt,etfi ceteris funt pinguiores, tamen& male olent,& infuaues ac mucofi funt,& ftatim putrefcunt:atq; etiam ex confuetis pifcium alimentis, aut meliores, aut deteriores effe ex zuftu atq; odore facile cognofcuntur: quem admodü mulli ómnium pefsimi funt,qui cancros co mederunt. Aliorü veró caro durior eít illa quidem, fed non mali fucci: fidicula, rhombus, hepatus, bugloffum, pfitza,& lacertus medij quodámodo funt inter eos,qui tenerà carnem habent. Alimentumqs corum eft optimum ijs, qui fe non exercent, qui imbecilli funtzijs veró qui cóualefcunt,friabile& molle alimentum eft ad bonam valetudinem accommodatifsimum. Omnium autem optimi fucci funt carnes quadrupedü animalium,que fi probé cócoquan tur,optimum fanguinem gignunt,& prafertim ez, quz boni fucci animaliá funt, quale fuillum eft gcnus:füum enim caro,& ad iucunditaté,& ad concoionem eft praftantifsima,& eorü vel maximé,qui in media etate funt cóftitui: vetuftifsimi nang; fuis caro deterior eft, item; eius, qui nuper natus comeditur: nimis enim humide funt carnes eorü,qui recens funt nati,& pituite plurimü factunt: fed tameniecur boni fucci eft: at partes quz circa labia funt& ala, minus boni fücci funt,quàm caro.Glandule probe conco&e equé ac carnes boni funt fucci: cor non mali fucci effe cenfemus: meliores funt pedes porcorü,& roftrum,& aures.Ceterorum animantium, quanto carnes à porcorü carnibus in alimenti viribus fuperantur, tanto partes extrema in eifdem,partibus fuillis cedunt.Cerebrü volucrium longé preftat cerebro terreftriü.Ferarü caro melioris fucci eft,quàm cicurü. Panis purus rite cófedtus| boni fucci eft, itemq; alica, ptifana probé co£ta. fabz,ca | LIBER. QVARTV S. 5 bo,caftanezá; n6 mali fucci funt:nec ficus mature, & vua matura,penfilis veró reprehédi nó poteft.Ca rice ftatim diftribute boni fucci funt: quz veró diu tius in vétriculo morátur,mali fucci euadüt,& pedi culos generát.Hax cum nocibus] in cibo accepte pre ftantifsimü eduliü faciunt: qui veró ficus& caricas cum alijs edulijs cemedem, nó mediocri detrimento afficiuntur. REALM vtolus,bonü gignit fanguiné:fecüdo poft eam joco jintyba. Vina odorata boni fucci funt:optimi veró funt fucci falerna,& potifsimü dai jitéq; aruifid,& fuluü T molite dulce. uz res mali facci int. Cap. XIIII. Mais fucci nó vna fpecies eft,alius enim frigidior eftalius calidior;alius biliofior ali lius denique adaquz naturá propius accedit, vtctiam magis melancholicus eft alius. Ab omnib.autem mali Sacci edulijs,etiam fi facilia cóco&u fint, abftinendü effe com fulo. Succus enim malus ex eis coaceruatus diu latet in venis: cüm veró occafioné aliquam ad putredinem nancifcitur,febres malignas gignit. Mali autem fucci funt hec: pecudü caro& caprarü ex acrimonia.hircorum caro pefsima eft:proximé fuccedit caro arietina, deinde taurina. inter hec omnia caro caftratorü eft potior,feniorü veró funt pefsime.Leporü caro gignit illa quidé fanguinem cráfsiore,fed tamé qui melior fit ad fuccos bonos faciédos,quàm boum;aut pecudü:& tamé ip(a quoq; mali fucci eft. Qertiua caro mali eft fucci. Renes& teftes adultorum animaliü,prater teftes gallorá gallinaceorum, mali fucci funt.cerebrü, fpinalis medulla, cor, lien, omnia vifcera animaliü,oua frixa, cafei veteres,boleti Amànitze fungi, had fucci fac: ceteros fungos non effe tutius eft. Faenumgrzctü, lens ,tipha, auent, & panes ex his cófe&i nó bonü fucci pariunt. cicer lI 4 nó ORIB. SYNOPSEOS bonum fuccum non gignit: olyra veró pefsima eft. panicum, millium,& cetera generis eiufdé bonum fuccum non creant. Pifces veró, dracones, cuculi, callionymi, fcorpij, trachuri, muli, orphi,glauci,& cetera animalia cetofa que in mari degunt,mah fucci funt omnia. Fructus omnes, qui horzi dicuntur, mali fucci funt: ficus veró minus quàm alij fructus. at caricz,fi quis frequentius eis vefcatur,nó admodum probum fangen gignunt: ex quo fit, vt ex eis magna pediculorü copia confequatur. Mala non matura,pira antequam maturefcant,terebinthi fru&us mali fucci funt:cinara quoq;& praefertim cüm durior eft:itemQ; cucumeres& pepones,fed minus. cucurbita his omnib.przftat, fed hzc quoq; in ftomacho corrupta abundé eft mali fucci. Ex oleribus nullum boni fucci eft.mediü inter vtranque partem locum tenet lactuca,& intyba,& malua:deinde atri plex,& portulaca,& beta,atq; lapathü. Radices autem plantarum, olerum,mali fucci funt quecunque acres funt,quales funt ceparum,porrorum,& alliorum,& daucorü,& raphanorü: mediz funt,radices ari,rapz,que napus appellatur,& eius,quem carum nominant. Ocimum fucci eft pefsimi. Rapa cruda, brafsica, bulbi non probé co&i: cepe, porra, allia, ampeloprafa, bis cocta fucci prauitatem deponunt. Pefsimi veró omnino fucci funt olera omnia, quz fylueftria nominantur, vt agreftis la&uca,chondrile, fcandix,gingidium,feris,& cichorea. Vina,que craffa funt& fcetida,& adftringentia, quale eft vile Bithynum, quodin magnis dolijs cóportatur: nam quod in paruis conuchitur, neque boni neque mali fucci eft,fed medium inter vtrunque locum tenet. Quz resfacilé concoquantur. Cap. XV. Faat concoquitur panis probé confectus, pifces faxa LIBER QVARTVS. faxatiles omnes, gobius, torpedo, turtur, fi auium generi cóparetur. Volucrum caro terreftrium carni comparata,facilius cócoquitur,przfertim veró per dicis, attagenis, columbz, galline, galli gallinacei, phafiani.alz anferum faciles ad concoquendü funt, fed gallinarum funt faciliores:& ad fummam,ale be ne educatorü,& iuniorum,optimé concoquuntur, pefsimé veró macilentorum ,&feniorum.quz veró fero lactis educata funtjiecurá; anferum,& ceterorum quz fimiliter alunturjitemq; gallinaceorü gallorum tefticuli,facilimé CÓcoquuntur.extremz por corum partes funt concocu facillima: ex bubulis, & caprinis carnibus, meliores ad conco&tioné funt vituliatque hoedi capris omnibus praftant.Carnes corum quz adhuc crefcunt, facilius cócoquuntur, quàm carnes eorum quz declinant: queque in ficcis locis funt educata, carnibus ad concoquendum facilioribus predita funt,quàm que alijs in locis. Iu glans facilius,quàm auellana,concoquitur: bulbi fa cilius Concoquuntur, qui bis cocti funt:itemd; Oua tremula& forbilia, lactuce,intyba,malua,cucurbi.ta co&a,cüm non corrüpitur in ventriculo. Vinum dulce facilius quàm adftringens concoquitur. porró ex ijs quae eque falubria funtyid effe concoctu fa cilius fciendum elt, quod fit iucundius. Quz res difficiliter cócoquantur. Cap. XVI. Ifficulter cócoquitur caro capre,bouis,ceruiq;: difficillime autem caro hircorum, deinde arietum, poftea taurorum. animalium veró annoforum pefsi mé cócoquitur:itemq; fuum,fi feniores fuerint.ven triculus quoq;:egré concoqui ur,inteftina,vterus, Cor, ICCur, aures, caudow,renes,vifcera omnia,cerebrum, fpinze medulla, adultorum animalium teftes, fanguis deniq; omnis. Anferum vero preter alas,& 1^5 p& ORIR. SYNOPSEOS item palumborum, ftürnorum, merulorum,& paruarum auium caro eft durior: ac magis etiam caro turturis antiqui,& anatis:& his magis caro pauonum,& otidum.Ventres omnes volucrum egré con coquuntur:qua in re quidam ftruthiocameli& mer gi ventrem qn medicamentü ad concoquendum valens falfo laudant: fiquidem neq; ipfe facilé concoquitur, neq; aliorum ciborum concoquens medi camentum eft. Cochlez difficiliter concoquuntur, atq; etiam lac acidá,& cafeus vetus: at recens& ex acido la&e confe&us,eft preftantior. Purpurarum autem caro,& buccinorum,& aliorum teftaintecto rum,quorum dura caro eft, difficulter cócoquitur: aftaci veró, paguri,cancri locuftz,fquille,& cxteri generis eiufdem: polypi, fepiz, loligines,& omnes quz molli cute prediti nominátur:bati,liobati,rhinz, dracones, cuculi, calionymi, fcorpij, trachuri, P phi glauci,rygenzsfilpenz, gongriphteri, amiz,aquilz,oua to a,cocta,fricta,triticü cocum, tragus, cui foli ineft vt fit quàm polenta concoctu difficilior: tipa, auena, panes ex eis confecti, faba, ochri, dolichi, phafeli,cicercula;araci,cicer,oryza, lupini,panicü,milium,& cetera huius generis:lens, rufsilago,fefamum,eryfimum,caftanea,glandes,po ma, pira,& ficus antequam maturuerint: vus acid & aufterz, palmulz omnes,filique,citriá,cuius par te exteriore fi quis pro medicamento vtatur, ea ad concoctionem faciet,quemadmodum alia pleraque acria faciunt: ocimum,rapa minus co&a,bulbi crudiores, paftinaca, daucus,carus,& omnes olerum ra dices,& ipfa itidem oleraomnia, preter lactucam& intybum, funt eiufmodi. Vinum quoq; craffum& nouum, atque etiam aqua omnis difficiliter concoquitur. Que LIBER OVXARTVS. no S Que res ftomacho idonez fint. Cap. XVII. Tomacho autem apte funt palmulz aufterz, mala cydonia. Oliue fale conditz praftantiores funt quz ex aceto funt parata, vux paffz aufterz, vua in vinaceis repofita, nux regia,& magis quàm auellana,& multo magis fi cum caricis comedatur. Spinofa omnia ftomacho apta funt mediocriter:huius gencris funt,carduus,atra&ylis incifa magis quàm có ueniat:cinara,fiferis radix co&a,gingidium€quéac fcandix, quod crudá& co&um fi edatur, ftomacho mirum in modum idoneum eft, longioré autem co€ionem non fert:napiraphanus,rapa,cardamá,pyrethrum,regius afparagus& paluftris,myrtus fylue ftris,chamedaphne,oxyacanthz,& bryoniz. Bulbi appetitü excitant,itemq; capparis fale condita. Extima citrij pars ftomachum roborat in medicamenti vicem fumpta. Vinum aufterum os ventriculi firmat;atque ipfim ventriculum,przfertim calida a£fc&um intemperie. Vtmedicamenta vero abíinthium,&aloé eundem corroborant. Que res alieng ftomacho funt. Cap. XVIII. T onacm ledunt bacce iuniperi,magis veró ce driz, fructus arbuti,amaranthus,viticis femen: beta veró ita ftomacho aliena eft, vt fi eftur largius,morfum etiam inducat:itemá; lapatiü, ocimü,rapa crudior, blitum;atriplex,nifi ex aceto,olco,& garo comedantur.Feenumgrecum ftomachum fubuertit,& eodem etiam modo fefamum. Lacjin ijs qui frigido ventriculo funt, acefcit:in ijs veró qui calido funt, in hidoré tranfit: ex quo fit, vt febricitantibus iura noccat: fi quis veró cum melle propinet, vomitum ciebit,Pepon nó probé cóco&us cholericos induce re morbos cófueuit:etenim priufquàm corrüpatur, ad vomitum prouocandá eft idone 5:fids copiofius x05. ORIB. SYNOPSEOS eo quifpiam vefcaturneq; quicquá quod boni fucci(itpoft comedat,omnino vomitü moucbit.Idem melopepon facit. Iam cerebrü omne ftomacho non conuenit,& naufeá ciet: quemadmodü facit etiam ofsium medulla. Vinum nigrum&aufterum facile aceícit: craffum veró& nouum ad vomitum impellit.Inter medicamenta, abrotonum, feriphum, fpuma nitri,ftomacho non conueniunt. Quz res capiti noceant. Cap. XIX. Morbi&u&us,caput ledunt:iuniperi bacce, fru&us arbuti, cedriz,cánabis femen,radix mei, pal mule omnes, eruca, fcenumgrzcum,lini femen,vinum fuluum& aufterü, caput ledit,& mentem tentat magis,quàm nigrum& aufterü. odoratum quoque caput petit.at vinum aquofum neq; capitis dolorem excitat,neq; neruos ledit.Lac non eft aptum capiti,nifi quis caput admodá valid habeat. A inqua vuz madefactz fint, quz fex etiam appellarur,capiti dolorem infert: itemQ; vua,quz fuerit in vinaceis tepofita. Que res non inflent. Cap. XX. Noninfant cuminü, liguftici radix& femen,viticis femen, fru&us canríabis. Preterea ex ijsque alioqui inflandi vim habent, non inflant faba elixatz aut frictz, bulbiaut multá aut bis cocti,& cum oleo,garo,& aceto fumpti. Mel defpumatum;oxymel,flatus difcutit.Panes hordeacei quomodocunue cóficiantur,minime flatus excitant.Inter ea veró quz inflant, aut non inflant, medij funt phafeli, ochri,cicercule,araci. Que res inflant. Cap. XXI Infant autem hec:ypifa,phafeli fabz,cicercula,len tes,cafci,cicer,lupini,ochri, panicum, milium, ceteraq; generis eiufdé. Faba frefa magis inflat cüm per fefo LIBER OQVARTYVS. 14t fe folapquàm cum aliter cocta eftur. Maza ex polenta flatum gignit, fubacta veró,diud; contufa,magis peraluum ducit, precipue veró fi mellis portio ei fuerit indita. Succi omnes inflant,prz ceteris cyre naicus, fatyrium,filphij liquor,& radix. Ex ficubus breuis flatus excitatur,quia facile deijciuntur: que vero exquifité maturz funt, parum abeft quin nihil penitus noceant, veluti caricz. Palmule virides ita flatum excitant, vt ficus,rapa cruda. Lac in ventricu lo facilé ciet flatum, bulbi crudiores,mel non perfe &6 coctü. Vina dulcia diuturniores flatus excitant, * dulcia fimul& auftera quz neq; difiribuuntur,neq; digeruntur,;fed in ventre fuperiore manent, flatum inducunt.Muftum veró ipfum quoque inflat. Quz res abftergantjincidant,aperiantQs. Cap.— XXIL ABftergec veró ptifana, foenumgracum, melopepon, pepon, vuz paff dulces, fabe, cicerac magis nigrum,quod lapides etiam in renibus egregie con fringit.Capparis fatis tenuium partium eft:quz veró fale condita eft,abfterget,& pituitam quz in ven triculo eft, deducit,& lienis atq; hepatis obflru&io nes expurgat:ad quem vfum adhibéda eft cum oxymelite veloleo ante alios cibos omnes, Betarü fuccus abftergendi vim habet,eas; obftru&tiones qui bus hepar infeftatur,diffoluit:fed praefertim cüm ex aceto& finapi eftur.Lapatia quoq;5,& vrtica. Ari ve ró& afphodeli radix tenuiü partium eft. Bulbi vim habent extergendi, attenuandi,& aperiendi: quocirca& afparagum,& afphodelum i&ericis vt ae mum remedium praebent. Capo, alliaporrum,ampeloprafum,attenuant, fecant(; craffos& glutinofos humores qui redüdant in corpore: atqui bis aut ter cocta acrimonizm deponunt,& tamen etiam at ms ORIS. SYNOPSEOS tenuant. Serum lactis humorum crafsitudinem atte nuat.Ficus abftergent:quam ob rem multe arenulz ex ficuü vfu in nephriticis excernuntur. Caricz extenuant,& incidunt:ex quo renes expurgant.Bacce iuniperi ea que iniecinore& renibus funt purgant, craílosq; ac tenaces humores attenuant.Amygdala extergent,& attenuant,vifceraQ; expurgant,& humorum rciectiones quz per fputü ex pectore& pul mone fiunt,expeditiores reddunt. Piftacia ad 1ecoris firmitatem vtilia funt,& ad purgandos humores qui in eius meatibus infarcti funt,valent. Raphanus attenuádi vim habet. Melhabet maioréattenuandt vim,quod ex calidis& ficcis plantis fa&ü eft: quocirca etiam aqua mulfa ad fputü educédü eft accom modata. Oxymd ea facilé deducit,quz neq; tenacia,neq; crafla admodáü funt:vifceraQ; fine moleftia expurgat, morbisque thoracis& pulmonis mirificé códucit.Ijs qui fuccü craffum aceruant,vina tenuiffima conueniunt.quód fi frigidi quoq; humores illi fuerint,tenuia&antiqua& cum acrimonia cóferét. Vinum veró aquofum ad humorü ex pulmone edu€tioné aptü eft:roborat enim,& fuccos hume&at,& fecat mediocriter. Vinü dulce in morbis acutis,velutiin peripneumoniajatque pleuritide,cüm iam fit facta cócoctio,eft ad vires reficiendas accómodatü. Quzres obftruunt. Cap. XXIII La in quo plurimü feri fit, minimé pcriculofume eft, ctiam fi. femper eo vefcare: quod veró feri parum, cafceiq; multum habet, non tutum eft ei,qui in eius vía diu perfeueret: renes enim,qui ad calculos generandos apti funt,ldit:& iecinoris obftru&iones facit inijs, quiin eiufmodi morbos facilé potfint incidere.Carice funt iecori& fpleni inflammatis noxiz, veluti etiam ficus,nó aliqua propria K excellen LIBER QVARTV S. 144 ecllenti earum facultate,fed communi omnium dul cium ratione:omnia enim dulcialienem& iecur ob ftructa,& fcirrho laborantia ls dunt: ipfz veró fuapte natura neq; obfunt, neq; profunt vehementer; addit veró ijs medicamentis in quibus abftergendi& incidendivis eft, non mediocré vtilitatem affe runt. Aqua mulfa incómoda eft ijs, quorü vifcera in tumorem elata,aut fcirrho,aut cedemate,ant inflam matione laborant: fiquidem mel natura fua in biliofum fuccü celeriter mutatur. Papaueris femen eare tinet,quz ex thorace prodeunt.Palmule pingues ct dulces obftruüt:id quod virides magis faciunt. Pre terea omnia liborá genera, et que ex fimila cóficiun tur,obturant, et lienem augent,et lapidé in renibus pariunt.Idé facit triticea farina ex la&e. Alica etiam incómoda eft ijs, quorum iecur obítrudá eft,et qui bus renes funt lapidi generando idonei.Vinü dulce "obturat,et vifcerü tumoribus incremétum praefat, T Quz tardi tranfitus fint. Cap. XXIIIL Arde autem tranfeunt omnia quz ex itrijs et fi. mila conficiuntur, fabz frictz, panes puri, lens detracto cortice, cerebrü, fpinalis medullajiecur,cor, triticum co&um,oua cocta,et magis affata,et magis etiam fricta:lupini,phafli,pifi fefamum,eryfimum, glandes,mala,pira non matura: filiquz,vinum dul€e,et magis quod aufterum eft,et nigrum finc dulce dine,itemd; craffum et nouum omne. Aqua omnis tardi tranfitus eft. P Quz facilé corrumpuntur. Cap. XXV. Erfica,armeniaca;precocia facile corrumpuntur. Omnes itéfru&tus horvi, quor natura humida eft, in ventre facilé vitiátur, nifi prius citó deijciantur, idcirco ijs ante cetera omnia vefci oportet:ita enim celeriter deijciuntur,et alia etiá deducunt.gp fi pof 144 ORIB. SYNOPSEOS alias dapes comedantur,eas etiam fimul corrüpunt. Quz difficulter vitiantur. Cap. XXVI. CiHands paruz,purpurz,buccina,& cetera omnia tefta inte&a.Quz duram carnem habentijs qui propter humorü malitiam cibos corrumpunt, dare confueuimus: eaq; bis& terinoptimaaqua incoquim as,& in aliam puram transferimus. Eiufmodi quoq; funt aftaci, paguri, cancri locuft,fquillz,& quxcung; carnem habent quz difficiliter vitietur, non fecus quàm tefta conte&ta,quorü caro dura eft. uz res incibisaluü moueant. Ca. XXVII. Arum fübducunt,lens,brafsica. Marina veró feré omnia quz teftacea nominantur, compofitam ex contrarijs facultatibus naturá habent: ipfum enim folidum vniufcuiufque corpus tardi tranfitus eft,& ventrem fiftit. Humiditas veró ad excernendü irritat, Si quis igituraut lentem,aut brafsicá,aut aliud uoddá ex ijs marinis animalibus,que dixi,coquat,. ERA eius decoctum oleo, garo,& pipere códiat, tum potui det cui velit,ventré eo potu fubduci con fpiciet. Quin etiam marinorü erinaceorum,& conchularum omniü,& veterum gallorü iufcula cient aluum.Brafsicam,fi velimus aluum fubducere,cacabo vnà cum aqua in qua fuerit co&ta,propé collocaz tayextrahimus,& ftatim in oleum& garü inijcimus: ca enim non eft admodü coquenda. Mouent aluum panes furfuracei,& quia in ventre multü excremen: ti faciunt,& quia furfur abftergendi vim habet.Foenigreci fuccus cum melle co&us,& fumptus,ad om nes vitiatos humores, qui in inteftinis funt, fubducendos idoneus eft: ea etiam vi abftergendi, quz in €o eft,cateros ad excretioné trahit. Mel veró quod ei mifcetur, parum effe oportet,ne morfum excitet. Oliuz falitz fi ante alios cibos ex garo comedátur, aluum LIBER QVARTVS 14$ aluum mouent. Quemadmodum tefta inte&is, ita etiam cóchulis ineft fuccus ventri fubducédo idoneus:€ propterea nonnulli eas ex oleo,vino,& garo parant,& iure, quod inde fit, ad aluum ciendam vtuntur. Lac, quod liquidius eft, magis fubducit: quod crafsius eftyminus. Serum la&tis valde aluum mollit, eid; tantum mellis addendum eft, quantum fatis fit ad condiendü citra ftomachi fubuerfionem: eodemque modo tantum filis adijciendum, quantum fatis fit, ne euftus offendatur:quod fi velis magis fubducere, Jurimum falis in tenuifsimum leuorem redacti indito. Carnes animaliü quibus parum admodum etatis accefsit,ac magis etiam eorum extremitates;per aluum tranfeunt.Simili quoq; modo ex pifcibus cartilagineis torpedo& turtur mediocriter tranfeunt. Beta& lapatium,vrtica,cafeus recens cum melle, atriplex, blitum, cucurbita, pepones, melopepones,ficus,caricz, vua dulces,& prefertim cüm humida fucrint, ficamina purain ventri culum incidentia,& pre ceteris cibis fumpta, celer- rimé fübducuntur,& ceteris etiam cibis viam pa| rant: poft alios veró cibos accepta etiamfi vitiofum fuccum in ventriculo cóperiant,tamen zqué ac cu- curbita,celerrimé corrumpuntur. Nuces recentes ' adalui excretionem faciunt: fed& ficcz, fi prius in aqua permaduerint,zqué ac virides faciunt. Pruna humida fübducunt, ficca veró in aqua mulfa, in qua multum mellis fit, infufa, etiamfi quis ea fola comedat,fatis abundé ventrem leniunt: fed multó magis fi mulfam etiam ebibat. Eft enim perfpicuum facere | adventris fubductioné, vt poftquam ea fumpferis, | aliquo poft tempore vinum dulce bibas,neq; ftatim randeas, Mora, cerafia,praecocia;perfica,& omnia proe»&aquea, X omnino que ulluninfigne 146 ORIB. SYNOPSEOS habere qualitaté ea guftantibus& olfacientibus videntur,fi re&é affe&tus fit ventriculus, facilé per infernas partes deijciuntur: fi veró non,& ipía fupra cxtera manent, nihil ventrem ad expellendum 1uuant, quia nulla in eis ineft acrimonia, aut nitrofa ualitas.Hzc4; eduliorum materia eft quodammoPs mediajinter ea quz aluum fubducunt,& ca que fiftunt, parum ad alteram partem vergens cüm vfuuenit,vt neq; languide ventrem fubducat, neq; vali dé ad diftributionem faciat:quandoque enim aluus fiftitur,& ea quibus cohibetur, in Cie partem parü quid vergunt.Ex quo fit,vt aqua mulfa in quibus celeriter diftribuitur, in ijs no folüm aluum ad excernendum excitet;fed ceteros etiam cibos com miftos deducat: fi veró non properet diftribui, ftatim irritet ad excretionem,quia habet aliquid acrimoniz. Quin ipfum etiam mel folum,fi quis non co &um lambat,aluum re&té fubducitzaqua autem mul fa, parumper vel nihil coa, antequam diftributio fiatfubducetur. Oxymel imbecillius inteftinum ra dit.Vinum dulce nonnihil adiuuat ventris excretio nem: paffum aluum füubducitjitemQ; oua recentiajft ex multo oleo primo loco forbeantur. Quz res mediz(intinter aluum purgantia,& M fubducentia. Cap. XXVIII. lViEdium veró locü inter purgantia& mollientia tenet mercurialis, per fe, vel cum alijs oleribus coéta,& primüm in cibo fumpta,& cum eius iure abforpta. temq; polypodium,fimiliterQ; alypum,cuius femen in potione acceptum ad cochlearis quantitatem, nigram bilem purgat.Pari quoq; modo cnt ci femen cótufum,& fuccofum redditum cum aqua mulía, aut iure gallina, aut amygdalis,& nitro,& anifo,& melli,& caricis commixtum. Que LIBER QVARTVS. 147 Quz res aluum füpprimunt. Cap. XXIX. Pin ule aufterz,vuz aufterz,mora rubi aluü fupprimunt. Rubi canini fru&us magis etià fiftit.Myrtafylueftria,pruna agreftia, que etiam pruna appellantur, mala adftringentia ventré detinentzacida ve ró cümin ventriculo füccü craffum inueniunt,eundem incidédo aluum fübducunt,& ob cam caufam feces liquefaciunt. At fi purü ventriculü inueniant, eum magie fupprimunt. Que dulci fücco funt predita,ea fine acrimonia facilius defcédunt:aquea veró,& qug expertia funt qualitatis, iniucunda funt, neq; quicquam commodi in fe habent.Quod de ma lis di&um eft, idem quoque de malis punicis, deq; piris di&um puta. Si quis lac excoquat ferumq; con fumetur,aluum non ciebit:nam fi lapides ignitos to ties in lac immittas, vt ferum confumptum fit, lac itaparatum adftringetidà; ijs,quorum acria excrementa ventrem morfu infcftant,dare confueuimus. Sed nó minus etiam quàm ex lapidibus ignitis id fa cies ferreis orbiculis igne candentibus. Verüm lac, quod ita confeceris,in cafeum facilé coit in ventre: idcirco ei mel& falem admifcemus:fed tutius eft aquam affundere.Neq; mirum videri debet,fi cófum 'to fero lactis,aquá adhuc affundimus: quia nó feri To eo us fed acrimoniam, qua ventré fubducit, vitamus& fugimus. Aftaci,cancri;paguri,locuftz, fquille,& cetera omnia que molli tefta inte&a funt, aluü fupprimunt, fed minus quàm ea que tefta funt intecta: habent; hzc falfum in fe humorem, quem | fiin aqua depofuerint,non minus quàm oftreorum, & aliorum tefta inte&orum caro, ventrem compriment. Lenticula quoque& brafsicabis coctz ,& cüm fuccum depofuerunt, ventrem fiftunt: cámque humidum vétrem exiccare in animo habemus, K s nf ORIB. SYNOPSEOS brafsicam mediocriter coctam, prima aqua abiecta, ftatim in aliam calidam inijcimus,& in illa iterum eam coquimus,donec flaccefcat: idd; quod bis coquendum cft, neq; acrem,neq; aquam frigidam debet contingere:fi quidem nó poterit exquifite flaccidum cC fi plurimum decoquas. 5i corticem à lenticula auferas, vehementem adftringendi vim amittet, neque ita fluxiones que in ventriculo funt,exiccabit.$i vero eam contundas,bisq; excoquas, prioremq; aquam abijcias, deinde modicü faIis, aut gari cómifceas,& aliquid eorü quibus aluus conftringitur adijcias;ita vt guftus non ledatur,iucundifsimum vtilifsimumq;& medicamentum,& eduliü parabis. Polenta ex vino auftero pota exiccat.Oryza cohibet aluum,itemQ; panicum,milium, fri&ta omnia, leporis caro,vinum aufterü,& nigrum vacans dulcedine, albumq;& aufterü, fuluum quoque& aufterum. Quz res calefaciunt. Cap. XXX. A1 calefaciunt triticum co&á,& panes ex eo con fecti, tipha, auena, faenumgrecum,1uniperi bacca, almulz dulces, poma dulcia, fefamum, eryfimum, & ob id fitim inducunt: cánabis femen, vue dulces, vuz paffz dulces, malua mediocriter: apium,finyrnium, eruca, raphanus, rapa, radicula, napi, cardamum,pyrethrum, Quzresíntacres& calide. Cap. X XXI. Aftinaca, daucus, carus manifeftó calefacit. Allium, gummi, porrü,ampeloprafum fatis acria funt, fed tamen bis teráe cocta deponunt acrimoniam. Cafeus vetus calidus eft,& idcirco fitim affert: vinum dulce mediocriter: fuluum eft nigro calidius: flauum veró eft omnium calidifsimum, deinde fuluum,tum rubrü;poftea dulce: poftremo album,minus LIBER, QVARTV$S. mg nus quàm cetera omnia calidum eft, vetuftifsimum veró abundé calefacit. Quz res refrigerent. Cap. XXXII. Rz zerat hordeum quibufcunq; modis conficia tur,(C One CHE ea cocta,melo pepones, cucumeres, pruna, fycomora, aufterz& acide vue,& paffe. Malanon adftringentia frigidi & terreftris fucci funt;acida veró frigidum& tenulum partium fuccum habent:que perfecta zoo, hoc eft, qualitatum expertia funt,& velutiaquea. Idem de piris,& malis punicis iudicato.Non pauci quoqs funt aliorum arborü fru&us qui refrigerent,& prefertim ij qui reponi& afferuari non queunt.Palmulz adítringentes frigidum fuccum habent: la&uca, intubus, fed hec moderatius: portulaca, papaueris femen,cuius fi plurimum fümatur,foporiferum fiet. Eos auté quibus tenuis deftillatio fluità capite iuuat;in quo cafu id quod candidius eft, ceteris przftat. Myrta refrigerant,fed non vnà cum adftritione: quandoquidem acrimoniam quandam habent. Solanum efficax eft in refrigerádo& adftringendo. Aqua,vinum aquofum,nó aperte calefacit:quam ob rem cum minore periculo febricitátibus prebetur. Vinum autem album& aufterum, minime, vt inter vina numeratum,calefacit: quod veró album fimul, & aufterum eft,itemq; craffum,& nouum,aperté refrigerat. Acetum quoq; tenuium partium eft,& idCirco cüm intimas partes penetret,magis quàm alia refrigerantia neruos ledit. Porró media quodammodo inter calefacientia& refrigerátia funt panes loti,amylum,& vinofz vuzx. Quee res exiccent. Cap. XXXIIL lis& brafsica pariter ficcant,& ob eam caufam alpectü obtundunt;nifi forté cótingat vt totus ocuK 3 xo ORIB. SYNOPSEOS Ius fit humidior.Afparagus veró minus quàm brafsi ca ipfa ficcat: at aliorum olerum caulis eft ficcior. Contr fit in raphano& rapis,& napis,cardamoq;, ac pyrethro,atque omnibus quorü acrem effe afparagü contingit.Polenta ficcat:viticis femen, eruum bis aut fepeinaqua coctum, edulium exiccans fit: praftantius autem eft album. Quod veró affatum, aut frictum eftur,ficcius alimentum przbet. Quzcunq; autem in aqua prius elixantur, humidius alimentum prabent:quecunq; veró in fartagine condiuntur,medium inter hc locum tenent:quodcun queautem plus vini& gari habet, ficcius eft, quàra id quod nó haber. Alia funt his longe inferiora:nam quz defruti plus habent, aut in fimplici& puro albo iure coquuntur, multó funt predictis humidiora: que veró ex fola aqua coq uuntur,funt etiam his humidiora: magnum enim difcrimen ex 1pfà conditura accedit feminibus, oleribus,& plantis: omnibus quidem exiccantibus, fed alijs ma is, alijs minus,iuxta facultatem eorum,quz eis(MA Quzreshume&ent.| Cap. XXXIIII. Pr. cucurbita co&a, pepones,melopepones,. cucumeres,nux viridis,pruna,fycomora,& fycaminanon corrupta omnino humectant: non refrigerant autem omnino, nifi frigida fumantur. Hume&at quoque lactuca, intubusq;,fed his debilius por tulaca. maluà autem,& blitum,& atriplex magis aquea funt olera.quinetiam alij plerique fru&us alio rum arborum humidi funt, ac praefertim ij, qui reponi non poffunt. Iam& lactuce,& papaueris femen humeétat, itemq; fabz virides. Aqua humettat& refrigerat;ac calefacta, humectat, & calcfaeit. LIDER QVARTVS, 5t Quomodo forbitiones coquende fint. Cap.XXXV. Quod quidem totum eft deprauatum,& in eo multa defunt, nec reftitui coniectura fatis tutó poterant. Prio, vt decet;parabitur,cüm coquendo in tumorem fuerit elata:deinde lento igni coquatur,donec per multum ocium in fuccum abeat. Quo quidem tempore cüm plané intumuerit, acetü ei mifce tur:cumqQ;probe fuerit cocta,fub edendi tempus fal tenuifsimus eft inijciendus: fi veró oleum ab initio impofueris, coctioni nihil incómodabis: aliud veró nihil admifcendum eft,nifi porri modicü,& anethi, idd; in ipfo ftatim principio. Quz veró ex lentibus & ptifana cóponitur,recté paratur,fi maior lentium imponatur copia,& eodem coquatur modo:preterquam quód fatureia, aut pulegium ei adijcitur,fitq; edulium fuauifsimü.Ex cucurbita quoq; iucundifsi mus fit cibus, fi cum aliquo falfamento ex ponticis, quz mylla dicuntur,mandatur. lis veró qui funt ad continendos cibos imbecilliores,neq; fumere craffius alimentü queunt, optimum erit,alimentü aqua macerare,deinde coquere,deinde contundere. Poteft ergo quifpiam polentà, panemq; calidü macera re:panes enim cófracti& macerati,plurimü facultatis,veluti caliditatis,amittunt:eorum veró decocto rum potio longé praftat,& multó etiam melius alimentü prebet. Hordeü veró quod febricitantibus dandá eft, non eft confricandum, fed lauandü,& in aqua coquendü: ac primüm quidé cüm intepuerit, aqua abijciéda eft,tum alia adie&a coquendü: re&e autem coquetur, fi decé aqux heminas in vnam hor dei heminá inijcias: coquitur auté donec hordeum crepet, deinde abijciatur tenuifsima aqua,& melle admifto id per fe potui detur:hoc enim& vétriculo K 4 ni ORIB. SYNOPSEOS commodum eft,& vrinam cit,& abundé nutrit.Daturitem hordeum in polenta fri&um, quod etiam nayxMdo appellant: fed antequam maceretur,leuiter fricandum eft, vt preufta Sq abftergeatur: deinde macerádum,& coquendü eft: magis enim,quàm quod anté dixi, ventrem cohibet. Ita etiam alimentum quodcunq; egrotanti effe accómodatum cenfetur,coqui poterit. Quz veró fubtrita funt,ea maceratis& coctis efle crafsiora& validiora videntur. poffet autem omne fere alimentum fübteri. Similiter quoq; in potionibus,quz dátur. Panes veró ficcos& recentes infundimus,& aqua emollitos conterimus,& ex linteo percolamus. Vt veró id album non videatur, addimus cucumeris femen frictum, item; amygdala,& nuces pineas,& forba,& cum his fingulis, vel cum aliquo eorü, vel cum omnibus anifi vel faeniculi femé admifcetur, datur; id febri citantibus exaqua mulía:qui veró febré nó habent, ijs datur ex vino. Milium veró& panicü contuía,& maximéfrida,& detra&o cortice,precipué conueniunt ijs,quibus venter biliofa laborat affe&ione,& quibus multz tenuesq; excretiones peraluü fiunt. Hecautem cótufa in aqua funt refoluenda. Nec mi nus effe horum debet,quàm quod acetabulü contineat: aque veró acetabula decé. Cumq; in fuccum fint reda&a, per défum linteü excoláda funt,& vini aufteri modicü eft perfundédü,& poftea coquéda: tum ita cófecta ieiunis exhibéda.Q uinetiam accom modatü fuerit vnà cum milio nuces Euboicas cum internis membranis vfquedum n6 admodü fuccofz reddantur,(icuti miliü contundere. Auena maxime omniüleguminü eft ad concoquendü accómodata: & eius optima eft forbitio.Fit eodé modo quo ptifa nà,vt hemina in decem aqua heminis incoquatur. Que LIBER QVARTVS. 93 Quz res loco olci inforbitionibus imponantur. Cap. XXXVI. IN omni forbitione, przter cam quz ex lentibus fit, pro oleo aptum erit cucumeris femen crudá cli. quat. Ptifanz veró ac czteris decoüis,vel conus, vel nux, velauellanz,vel thafiz nuces, vel amygdalamifcentur. Iis veró quos perturbata aluus exercet;pro oleo papauer album leuiter frixum:idq; roburaddet. Iam ad fluxum ventris caftanez quoque cum interioribus membranis contritz adhibentur. De confe&ionealimentorü. Cap. XXXVII. Simia coquitur vt quartupla eius portio in decem aqua heminas imponatur, parumque olei& anethi addatur. Pridie veró lauanda fimila eft. Panis aqua calida maceretur, qu aqua cótinéter fubinde commutetur: nó omnis tamen panis pars infundendain aquá eft, fed interior. Huiufce rei terminus efto,vt nonfolüm panis intumefcat, fed etiam vt fermentum euanefcat,nec panis fermentü redoleat. Ptifane coquitur, vt in vna eius parte quindecim aque partes fint:vfq; aüt coquitur,dum quinta pars rema neat, eaq; ditblurs fit. Itrium veró,& pané aridum coques donec in partes admodü teneras abeat,& in mortario teres,& iterü ex aqua,fale& oleo coques. Oua coquéda funt ex aqua, ca femper mouédo:mota enim neq; fimul cohzrent,neq; défantur.Sed me lius in pofca coquütur:nà ita remanent humidiora, De aqua mulfa. Cap. XXXVIII. Mvi non admodá vtilis eft biliofis,in ipfis enim in bilem mutatur: ergo eiufmodi naturis mulfa dilu tior cóueniet. Eft etià incómoda mulfa ijs,qui vifce ra habét morbis opportuna. Porró ita paráda mula eft, vt octupla aque portio melli admifceatur,coqua turQ; donec fpumam definat emittere. Spumá veró K 5; s4 ORIB. SYNOPSEOS fimujatq; orta eft;ab ea perpetuó tollere conuenit. De potienibus quz vtiles funt egrotantibus. Cap. XXXIX. Froidntibu: optima potio eft mulía, vel oxymel,& aqua omni morfu vacans.Quz veró adftrinendi vim habent, in ventris turbationib.non funt incómodz. Porró ad vomitü ciendü etiam mel admifceri illis poteft. Ac cftiuo quidé tempore malain frufta diffe&a in aqua infunduntur, donec ea colorem inde cótrahat.Similiq; modo cydonia mala ma tura fecátur in partes,& macerátur: hec; precipue dantur ijs qui bilé vomunt.Pira veró in aqua infunduntur,quz adítringétia,& dulcia funt.Myrta veró recentia vino dulci infufa potioné quidé infuauem, fed tamen non mordenté,& lené faciunt. Acini quo que vuarü aridiin aqua macerantur:fed eorü decoétü,cüm neq; acre neq; acidü fit,multó eft vtilius. Delactis potione ex Rufoautore. Cap. XL. Vi lac potatab alijs abftinere cibis debet, donec fuerit cócoctü,& ad partes infernas defcéderit.Pre ftat auté mané bibere lac recens mul&ü,& poft nihil fumere:eoq; tempore nimios labores vitare.Neceffe enim eft vt in ijs acefcat, qui fe tum laboribus dedüt.Sed melius eft quieté inambulare,& interim vigiles quiere m hoc pa&to quamprimü per aluum defcendit.Vbi hoc deiectü fuerit,aliud bibendum eft:cumQ; hoc defcenderit,aliud deinde biben dum. In initio autem,nó quidé ex reliqua corporis mole,fed que in vétriculo funt,vtiliter purgat.Qua re cófe&ta, venas mox ingreditur, ac optime nutrit, neq; amplius deijcitur. In biliofis auté fluxionib.& cüm ad ventriculá colliquationes confluunt; deco&um lac dandü eft:ac primü quidem lenté& paulatim coquetur,vt pars defcédat,pars cófumatur: an inde LIBER QVARTVS 154 inde multó magis coquetur, adhibita diligentia ne aduratur,ncue in cafeü coalefcat:quod fane diligen tifsimé curabitur, fi leniter coquamus,& agitando quod fecefferit,ex omni parte detrahamus.porró fe rulaleni& tenui agitádü erit.Si quid veró labris ol. le adheferitid etià fpengia erit abftergédü.Sepe.n. vfuuenit,vt ex eo totü preterea lac fuerit corruptü. -*» wx€. Quemadmodü igitur dictá eft,lac vfquedà craísius zqualiter dulciusq; crudo euaferit,percoquatur. De Aquis,vt ab Herodoto autore traditum eft. Cap. XLI. Qv. autem virtus aquarü fit, quodque vitiü,fcire nos oportet. Aquz enim multiplicioris vfus funt, quàm reliqua fermé omnia, ad victus rationem infti tuendi.Ergo fciendü eft optimá aquá effe eam,quz nullá omnino qualitaté neq; guftatui,neq;odoratui afferat: que quidem eft bibentibus iucundifsima,& adafpe&tü pura videtur. Cüm veró przcordia celeriter permeet,nulla eft quzerenda praftantior: nam quzin przcordijs diu moratur,ventremq; fcrit,flatuimplet,& pregrauat, licet ea bona quz dixi habeat, eatamen* femiuitiata exiftimanda eft: fiqui-* Alius codex dem neque citó calefcitneque citó frigefit. Quin- babet ágiu iec€tiam quz in ipfa coquuntur,tardifsime coquuntur x^w«, id eff, & peius:éergo melius eft huiufmodi aquá experiétia»obs mala. iudicare. Aquz,is qui iudicare voluerit,ex his ipfis fignis facere coniecturá poterit:Aquz enim quz ad Septétrioné vergunt, Solemq; auerfum habét, cüm tardiores funt,tum veró etiá difficilius coquuntur, & tardé refrigerantur& calefiunt.Quz veró ad Orientem Solem fitz funt,& per meatü aliquem, aut terram ipfam fluunt, celerrimeq; calefiunt& frigefiüt,eas effe optimas fperádü eft.Ille etiá bone funt, quc cftate frigidiores funt, hyeme veró calidiorcs. y6 ORIB. SYNOPSEOS Nonnulli aquas pódere metiuntur,easQ; que leues funt;potiores ori fi aquis,preter cetera,accedat,laudabile eft: folum veró nó fatis argumento eft aquas bonas effe.Pluuiales autem,inquit Hippocrates, leufsimz funt, itemq; dulcifsimz, tenuifsimzq;& limpidifsimz:quia Sol quod leuifsimum te nuifsimumq; eft trahit:id quod non ex alijs aquis fo làm, fed ex ipfo etiam mari,& ipfis itidem corporibus facit. Quocirca aqua pluuia citifsimé omnium putrefcit,vtpote quz ex diuerfis& plurimis fit permifta qualitatib.Sed nemo exiftimet aquam quz facili putrefcit,effe pefsimam: nam facilitas mutationis, potius virtuti, quàm vitio attribuitur. Exquo conficitur,vt cüm alix optimarü aquarü note adfue rint, etiam fi facilé putrefcat, ea fit céfenda optima: & tamen cüm mutari incipit, bibentibus raucitates, tuffes,& vocis grauitates affert. Ex pluuijs aquis zftiua,queq; ex tonitruo fit;p reftitior eft, quàm que ex nimbis eft demiffa. Quz veró ex glacie& niue funt,pefsimz funtzin aquz enim cócretione tenuis pars omnis excernitur. Porró paluftres ac fcetidz, quzxd; qualitatib.abfurdis praditz funt, coquendo sneliores fiunt:& bibédz funt vino mifte,vt adftrin gentibus dulcius vinü mifceatur, alijs veró id quod magis adftringat. Vtile eft eti paluftres,falfas,bituminofasq; percolare:at que valde frigide fungjà cibo funt potui dandz, fed neq; confertim,neq; affatim,neq;: fine vino. Nónulli potus atq; paftus inueneruntquibus aquarum vitium emendant:alij cicerum decoctü prius bibunt, ciceribusq; vefcuntur: alij caucalida comedunt cum aliquo pifciculo co&á:fimili quoq; modo fceniculü: alij deniq; bet& cucurbitá cum muria& vino diluto anté comedüt. FINIS QVARTI LIBRI. : Quinti LIBER QOQVINTYS. 157 QVINTI LIBRI ARGVMENTV M. In quinto agitur de grav idis, nutricibusanfantium educa tione, z deomns atate,€7 de dentium, auditus, o culorumq; curatione;«temi; quomodo caro auferatur C7 reficiatur; ege sbidem etiam temperaturarum cognitio, ez curatio traditur. HVIVS VERO LIBRI CAPITA $vV NT Que grauidis eueniant, Ca.T. Denutrice eligenda. LI. De lale nutricis. III. Quomodo lac vitiatum corrigatur, 1III. Educatio puerulr. V. De puftulis,quibus puellus afitur. VI. De tufsi et erauedrne eiufdem. Caput VII. De pruritw ginginarü. V LT. Deortu dentium. Ix. De»vlceribus, que&glau dicuntur. Ad fémorum intertrigines. XI. Adaurium bumores., XII. De aduflione que firiafis nominatur. XILI. Ratio viélus infantium, c? aliarum.«tatum v/q; ad ecdinantes. XIII, Dc lafittudinibus, qua ab exercitatione oriuntur. XV. De adfiriclionc. XVI De lafiitudinibus que per fe obueniunt. XVII H AE C. Senum vitlusratio. X V I1. Ad eos qui"venereis vti nons poffint. XIX. De corpore vugofo. xx. Vt corpus[uauiter oleat. X Xt. Vt habitus calefiat. X X1. Ad vitiatum coloré emenda dum. XXII Ad liuores. XXIIIL Qua dentes coferuent. X X V. Vt ne grauis auditus fiat. Caput XXVI. Ad cali giné oculorit. X X VM. Derepletion. XX VIIL Ratio vi&lus eorum, qui funt negotus ocaipati. X. X LX. Quibus cibi vittantur tn. flomacho. XXX. Vi£lus eor qui iter faciunt, Caput XXXL Ex Erafifvato, quid facienwm pereerinatibus in aquis cómutandu. XXXII. Viclus nauigantiit. XXXIII, Deebrietate..— X X XIII De£squi rebus yeneres nie ORIP. SY mium v(i fant. XXXV. Derefiigeratzs, XXXVI. De exufhis. XXXVII Ex Galeno depituita que m ventriculoeff, XXXVIII. Ex eodem, quid in conflitutto nibus intemperati facien. dum fit. XXXIX. Ex eodem, de carne minuéda. Caput. P4 L. Quomodo graciles reficiendi fmt. Caput XLI. Quomodo attenuata particu le curari debeant. X L 11. Optime temperature dignotío. Caput— XLIIL Corporum intemperatori note. Caput XLIIIL 18 NOPSEOS De capiti formatione. X L V. Temperature cerebri figna. Caput XLV Vetriculi temperatura figna. Caput XLVIL Pulmoni figna. XLVIII. Temperatur cordis mot. Caput XLIX. Iecoris téperaturg dignotio. L. Calidioru ficcioris,atq; bwmidioris intemperier corporA corretlio. Caput. L L Intempertei frigide correélio. Caput LII. Curatto ficce intemperie ven triculi, que"velut exemplum MUR curandarum proponitar. Lil ORIBASII SYNOPSEOS AD EVSTATHIVM FILIVM, LIBER. QVINTVYS. Quz grauidis cueniant, ded; earum viétus ratione. Cap. primum; VONIAM hac przcipué grauidas infeftant, naufea,continuus vomitus, fputa, ftomachi erofiones,& cibi fafti dium,nó ab re fuerit,eis remedia prefcribere.Ambulationes ergo,cibi neque admodum dulces, neq; admodum adftringentes, vina fulua,odorata,quinque annorum,maxima funt remedia. Vt medicamentum autem herbe fanguinalis LIBER QVINTVS& ag guinalis deco&ü bibant.Prodeft codem modo anethum& pótica radix, quam rha patrio vocabulo no minant: hec& ante& poft cibum fumi poffünt.Extrinfecus auté precordijs imponitur cataplafma ex cenanthe,balauftio,cytifi,&(myrnij coma,foeniculi femine promifcue:poteris eadem cum palmulis& vetere vino permifcere. Stomachi autem erofiones aquz calidz potus leuabit: c6fert etiam quiete ambulare;przcordiaq; lana molli fouere.Eas veró ue cibü faftidiunt cohortaberis, vt varios& due cibos,& amylum ficcum edant:idq; magis erit offe rendum ijs, que terram edere cupiunt.Appetitü excitant etiam abotes,& longior peregrinatio. Que veró quietá agere vitam confucuit, ca cüm grauida eft,egré repétinos motus fert. porró acria quádoq; guftare, praefertim finapi, conueniet eique cibi faftidio teneatur. Ad magnos auté pedü tumores con fert anthyllis aceto excepta: itemq; cómodü eft fuperimponere folia brafsicz latiora,& affe&ü locum creta cimolia ex aceto illinire: alumen quoque cum aceto erit accómodatü. Iam veró mala que medica nominátur,aque incoca pedib.vtiliter admouétur; De nutrice eligenda. Cap. IL Nvaix eligenda eft nullo affe&a morbo,que neq; nimis 1uuenis fit,neq; nimium etate procefferit.Iuniorautem fit quinque& vigintiannorum,& vnde. triginta:quz veró grandior fittrigintaquinque annos fit nata. Pectore amplo fit,mammis magnis pas pillis neq; conniuentibus,neq; auerfis. Habeatautem reliquum corpus neq; admodum pingue, neq; nimium gracile. Magnum etiam eft infanti commodum, nutricem nó multó anté peperiffe:& maius,fi marem. Caueat nutrix valde ficcantia, falfaque,& acria& acerba,& acida,& amaraquz; veheméter 160 ORIB. SYNOPSEOS calefaciunt: itemque odores foedos,& przter modum fuaues,& condimenta,& cetera acria.Iam veró Àvenereis abftineat, manusq;& humeros exerceat,id quod molendo,texendoq; faciet. Puerulum veró trimeftrem,aut quadrimeftrem vlnis geftet. Dela&e nutricis. Cap. III. La preftantifsimum eft,quod fpifsitudine,copia, colore,odore,& guftu moderatum eft. Illud etiam commendatur, quod in vnguem pollicis ftillatum, &in luce fpectatum,vngue inclinato,neq; citó,neue tardé defluit. Probari auté hoc etiam pacto poteft: la&iin vas vitreum infufo, coaguli portio mifceatur, digitis; agitetur, atq; ita permittatur donec cogatur:deinde infpiciendum eft,vtrum minor fit pars, quz in cafeum concreuit, quàm ea, que in ferum abijt. Quod fi fit, vtile erit lac: fi contrà,erit conco&u difficilé.Quod veró equam vtriufq; portionem habebirt,id erit probatifsimum. Quomodo lac vitiatü corrigatur. Cap. IIII. LG: vitia corrigenda funt hoc modo.Si crafsius fit, pituita vomitu eliciatur: optimum veró erit oxy melite vomitum ciere. Eadem quoq; laboribus,qui cibum przcedant,ten uanda eft: ac tunc quidem ori ganum,hyffopü,fatureia,fcandix,& thyrmnü, itemás radicule parum,& vetus falfamentum cum oxymelite accómodata funt. Si veró acrius,tenuiusq; fiat, multis laboribus alleuanda nutrix eft: forbitionibusd;, ac fuillis carnibus eft reficienda,fapaq;& vinum dulce potui dandum. Si diminutum lac fuerit, & forbitiones erunt offerendz,& vberius erit alenda: vinum dulce propinandum, peétus& mammz confricandz: nonnullis etiam affixa cucurbita mirum in modum auxiliata eft. Medicamenta veró,etfi ad lac giguendum proficere aliquid cognovi, tamen LIBER QVINTVS 16; men ijs continenter effe vtendum nó cenfco: vehe. mentius enim liquefaciunt. Ea funt,foeniculi radix & femen ptifanz incocta, cytifi folia in vino nigro, aut ptifana: melanthium in vino dulci, itemá; anethum,paftinacz radix,& fructus:hzcá; calida prius perfperfa ita funt prebenda.Omne veró lacm alum, fiue craffum fit, fiue acre, fiue faetidum,puerum qui ipfum prius füxerit,eadem inficit qualitate:acre au tem lacieiuno nunquá dandum eft. Corrigere verà lactis foetoré vinum odoratü,& cibi fuaues poffunt. Educatio pueruli. Cap. V. Pva nuper in lucem editus melle primüm nutriatur:deinde la&e bis in die,aut ter ad fummü:cumq; id alacriter puer affumit, Ípesq; eft eum effe conco&urum,tum cibus iam offerri poteft, qui ipfum non impleat. Si veró nobis ignaris impleatur, ftatim ad fomnü procliuior& fegnior efficitur,venterq; intu mefcit& inflatur,& vrina redditur aquofior: quibus notis perfpedtis, nihil dandum eft prius, quàm quod in ventre habet,confumpferit.Satis erit bienniü lae nutrire:deinde veró ad cibos tráfeüdi eft. De puftulis,quibus puer affectus eft. Cap. V I. Pva; quz circa pueri cutem oriuntur, primüm ita finemus:cümveró valde creuerint,tum eft ei ad. hibenda curatio:ea fiet balneis, in quibus myrti,aut lentifci foliayaut rofa incoquantur:deinde rofaceo, aut lentifcino erit vtendum,& item cerato ceruífato,leniterq; nitro abftergendum:neq; enim puer fe ret vehementiora.Erit etiam accommodatifsimum, . nutrici vi&tus rationé ex dulciorib.inflituere.Opti| mum quoque fuerit,fi puerulü ipfum ita educemus, | vt neq; expleamus, neq; nimis tenuem vi&um pre| beamus. Si pueri aluus adftringatur, mel cibo erit | affundendum,& fimul coquendum. Si veró neq; ita 162 ORIB. SYNOPSEOS deijciát, terebinthinz quantum ciceris magnitudinem impleat,adijciemus.aluo autem humectata,milium przcipue offerendum eft. Detufsi,& grauedineinfantis. Cap. VII. S veró tuísis aut grauedo quandoq; puerum exerceat, linctus ex melle,qui mellitifmi dicuntur, offerédi funt.Puero igitur multa aqua calida loto,caput eius copiofo melle calido illinendum eft, deinde lin guà digito comprimenda:ita enim magnam pituite copiam vomet. qQ De pruritu gingiuarum. Cap. VIII. PPIquis puritus gingfuarum puero contingat fotu vtendum eft,&liberaliore etiam vn&ione ex oleo non.co&o,in quo parum cerz liquefactum fit. Deortu dentium. Cap. IX. Drzse: feptimo menfe oriuntur,ac tum quidéinflámationes gingiuarü,maxillará,& tédinü,& quan E etiam cóuulfiones fubfequütur:tunc nihil pue ro dandü eft,quod mafticatione indigeat. Gingiuas auté continéter digito prater lauacrü contrectare, adipeque gallinaceo, vel leporis cerebello emollire oportet. Vbi veró détesiam eruperint,ceruix,caput a maxille delicatis lanis puris inuoluctur,oleoq; dulci& calido fouebütur, quod etiam in meatus au ditus inftillabitur:quo fane tépore puer eritvberius alendus,& aqua calida lauádus. Si veró profluuium ventris dd epithematib.quz precipue fiftunt,cu minü,aut anethü,aut MAE infpergendoyinhibere tétabimus.Proderit etiam rofarü femen admifcere,& fummatim calidis exiccare: at fi nihil véter deijciatmelle in glandis formá coa&o leniter irrita bitur:aut calamintha cum melle trita illinetur.Con uulfionib.auté puerorü auxiliari potifsimü videtur heliotropiü aqua incoctü,fi in ea puer lauetur. Vtile quoq LIBER QVINTvSs5. 163 quoq; eft irino, aut Cyprino,aut ficyonio perungere;& totü calefacere.Cüm veró exortis den tib.digi tos vulnerat, benefaciet iridis radix derafa,nec mul tum ficca ore detéta: id quod etiam vlcerib.auxilio eft.Iamveró butyrü etiam cum melleillitü prodeft, De vlceribus,quz aphthz dicuntur. Cap. X. "V CU oris, quod aphtha dicitur,puero oritur mo dó fübalbidum,modó fubrubrum,modó nigrumve luti crufta: ac nigrum quidem pefsimum eft,& maxi mé mortiferum. Succurritautem iris cum melle,& fi velis ficcam infpira:& rofarum folia contufa,& ro farum flos,& crocum,& myrrha portiuncula,& gal la,& thus,& cortex thuris:&(im ul,& fingula per fe melle intincta.Preterea mulía,& mali punici dulcis fuccus conuenit. Ad femorum intertrigines. Cap. XI. Emorum intertrigines myrto arida,cypero,& ro fis infpergenda funt. Adaurium humores. Cap XII. Arion humores exiccat lana ex alumine impofita, aut vinum mulfum, aut vinum vetus inftillatum, aut crocum ex vino tritum. De aduftione,que firiafis appellatur. Cap.XIII. ADutio eft inflanmatio partium circa cerebrum & eius membranas, in qua finciput cauum efficitur, & caui cum pallore oculi,corporisq; ficcitas fit.Remedio eft,vitellus oui cum rofaceo fincipiti impofitus ad modum linamenti,vt cótinenter cómutetur. Ratio victus infantium,& aliarum atatum víq; ad declinantes. Cap. XIIII. IN&ntes, ui$s la&entes nó funt,finendi funt vt liberius& hilariter viuát:exercitationes,atqs alimen ta lenia funt eis prefcribéda: ab anno fexto& feptimo pueri& puellz literatoribus blandis huzanisáj : La 64. ORIE. SYNOPSEOS tradentur:ita enim quieto animo,& iucundé perdifcént. Atq; animi quidem quies ad bonam corporis educationem valet plurimüm. Cüm duodecimum annum.agunt, ad gràmaticos ram& geometras adducendifunt,& corpus exercendum eft. A quartodecimo anno vfq; ad vigefimumprimü annum, exer cendi erunt in mathematicis difciplinis,& philofophia ftudio:& propter corporis robur plures exercitationes erunt eis imperandz,vt animo& corpore laborantes, venereis vti prohibeantur: his etiam auferendum vinum eft. Aetati florenti abfoluta vi&us ratio animi& corporis conuenit:idcirco omni bus exercitationibus;ac prefertim quibus quifq; affueuit, itemq; cibo pleniore,& qui boni aliméti fit, vtendüá. vii NEM veró cóuenit victus ratio& animo& corpori debita. Exercitationes enim,qualefcunq; fint, pro horum ratione fubtrahendz funt: cumq; eorum habitus frigefcere incipiat, alimétum eft diminuendum. De lafsitudinibus qua ab exercitationibus contrahuntur. Cap. XV. D Aitudo que vlceris fenfum inuchit,ex copia excrementorü tenuium fimul& acrium oritur:queveró tenfionis fenfum reprefentat,in qua tendi partes corporis videntur,nullum quidem excrementü notabile ineffein corpore indicat,fed in neruis& mufculis-affectio quedam exiflit, qua videntur tendi, etfi mmimé renduntur. Ea veró quz inflammation fimilis eft, in qua veluti contufas,& inflammatione obfeffas partes fentimus, tum folet incidere, cüim mufculi nimium excalfacti quippià ex circunfufis fibi excremétis attraxerunt.Elft etiam alia quarta que dam affectio,que oritur cüm mufculi vltra debitum exiccantur; vt cum fe homines exuerint, fqualens con LIBER QVINTVYVS. 16$ contra&umq; corpus& ad motus pigrum videatur. Remediü veró eius quz vlceris fenfum przfe fert, erit excremétorü euaporatio,quce fiet frictione mul ta, mollique cum oleo copiofiore, in quo nulla adftringendi vis infit. Altera veró lafsitudojin qua ten fio fentitur,pro remedio relaxationem rm dus om laxatur autem quod diftentum eft, tum pauca mollique fictione ex oleo dulci,& apricato, tum veró omni intermifsione& quiete,& balneis téperatis, atq; in aqua calida mora diuturniore,adeó vt fi bis, & ter etiam laueris, plus fis profe&urus. Sanationi veró tertiz lafsitudinis funt tria propofita: fuperua canei euacuatio, diftenti remifsio,& inflámationis refrigeratio:ergo& oleü copiofum,& tepidü,mollifsimzd; frictiones,& in aquis téperatis moralongifsima, huiufmodi lafsitudines curat. Multa itidem quies,afsiduaá; inun&tio idem prarftat. Quarta denique affectio primo die nihil fanà diuerfum àfuperioribus poftulat, nifi calidioré aquam, quz fenfim contrahat& roboret cutim,fecundo die apotherapis exercitatione, In balneis veró ex calido folio in frigidam protinus exiliant.Porró quicunq; lafsitudine grauantur,boni fucci nutrimentum poftulant. De adítri&ione. Cap. XVI. A Diiáio oritur aut obítru&is meatibus,aut den fatis. Deprehéditur autem protinus,vbi fe exuerint ex colore albo,& cutis duritie ac denfitate:in exercitatione veró ex eo,quód veré incalefcant.Remedium huius affectionis eft calefa&tio:ergo valentiore exercitatione,& balneis calidioribus vtendü eft, Mora vero in frigido folio diuturna ne fit: fed nec ipfa aqua valde fit frigida» Induendi autem vngan-, tur aliquo, quod mediocriter calfaciar,vt olco dulci& tenui. Cutis etiam denfitati fanandz fatis eft L 3 166 ORIB. SYNOPSEOS oleum anethinü,prefertim fi ex anetho viridi fiat.o. leum quoq; ex populo nigra cófectü ad idem facit. Delafsitudinibus quz fponte fua nobis irrepunt. Cap XVIL Quoniam lafsitudo que vlceris naturam refert,ex acrium excrementorum vitio oritur: fi vitiofus humor paucus omnino fuerit,apotherapie exercitatio fufficiet:fi copiofior fit,& altius in corpore refideat neq; exercitationem hanc,neq; aliud genus exercitationis, neque motum vllum penitus iniungemus, fed quies, fomnus,& inedia diei totius imperabitur:deinde vefperi pingui vn&tos,& temperato balneo lotos, exiguo boni fucci cibo€ forbili alemus. Sed neq; à vino erunt abftinendi: hoc enim,fi quid aliud,femicrudos humores cócoquit.Si ergo ex his malum conquieuerit, homo ad confüeta munia pau latim erit adducédus.Si veró poftero etiam die perfeueret,iam validioris remedij ineunda eft ratio. Si vites conftiterint, duorum alterum erit faciendum, aut fanguis mittendus, aut exhibenda purgatio diftin&ione adhibita,vtrum magis oporteat. Si vires fint inbecillz ,fanguiné quidem nullo patto detrahemus,fed tamé moderate purgabimus.Si veró permagna fit humorum crudorum copia,tum neq; fanguinem mittere,neq; purgaré,neq; exercere,neque penitus mouere, neq; lauare conuenit: fed in omnt quiete feruandi funt, danda; efculenta,& poculentajac medicaméta,in quibus attenuandi& incidendiabfque manifefto calore vis infit: ergo victus ex oxymelite, portiunculaq: ptifane inflituetur,nonnunquam veró aqua mulfe parum offeretur.Et quo niam omnibus his turgidajinflataq; precordia funt,| & quicquid fumpferint in flatus facilé conuertitur, praftabit cibo piper admifcere. Sed erit etiam aecommo-| LIBER QVINTVS. 167 commodatius vti medicaméto, quod diofpoliticon dicitur:& eo,quod ex tribus piperibus fimplex con ficitur. atque oxymel eft eis vtilifsimum. Pro potu vtátur apomelite,& praefertim vbi coacuit:& vino quod leuiter acefcit:& cibis vefcátur attenuantibus fine calore, qualis eft capparis, fi ex oxymelite, aut xeleo arat:r.Lafsitudo veró tenfionis fenfum re freno enn fine exercitationibus incidit, copiam fo lidas corporis partes diftendétem indicat. Cüm veró fanguinis copia fubfit, perfpicuü eft, optimü effe aut venam incidere,aut malleolos fcarificare.Spontaneaautem lafsitudojin qua vlceris fenfus nobis fe offert,ne paucis quidé horis,nedum duobus aut tribus ebd ita lenté occupat, fed protinus febrim vehementifsimà inducit,nifi przueniendo fanguinem detrahas.Melius auté erit ji fieri poterit, bis eodem die fanguinem mittere: primüm autem ita euacuabi mus,vt ne animi defe&ioné inducamus:fecundo ve róloco, ne ipfa quidem animi erit formidanda defe Gio.Qui veró ita affecti fanguinis mifsione vacuati non fuerintij vt feruentur,bona fortuna indigent. Senum vi&us ratio. Cap. XVIII S knedus ficca& frigida eft:calefacientibus& humectantibus corrigitur. Eiufmodi funt calida dulcium aquarum balnea, vini potio,& cibi omnes humeéctandi(imul& ealefacieti facultate prediti. Fricandi funt fenes poft fomnum cum pinguedine aliqua: deinde ambulare& geftari citra laisitudiné de bent. Imbecillioribus ter in die dandus cibus eft:ac tertia quidé hora panis modicü cum melle attico:fe primaveró cüm fri&ione,& exercitationib.cógruis vfi fuerint, atq; lotiprimü fument quza aluum molliunt, dei Md pifces,vel aues: ipofteaveró i in ccena ali quid optimi fucci& quod nó facilévitietur.Nó pro L 4 168 ORIB. SYNOPSEO:S hibeo etiam eis vinorum ex melle paratorum vfum, prafertim ijs fenib.quibus fufpicio eft calculi in renibus gignendi,aut podagrz: tuncq; petrofelinum in vinum conijciendum eít.Si quádo veró ob pituitam in ventriculo obortam, cogimur aliquid ex ijs uz eam incidant, eligere,ad humectantem victum Fh mora eft reuertendü,Eis vero ficus maturas ante alios cibos dabimus, hyeme veró caricas, fi nul]um vitium in dextra przcordiorum parte fentiant. Quoniá autem tum ferofa,tum pituitofa excrementain fenum corporibus aceruantur, vrinas moueri uotidie cóuenit,& aluum foluere, przfertim oleo ante cibum abforpto. Perfpicuum autem eft,omnia olera ex oleo garoq; ante cibum fumi oportere.$i veró aluus preter modum fit adftrita, mercurialis, & cnicum,ad eam ciendam fufficient. Facit ctiam te rebinthina, ead; fumenda eft quádoq; ad vnius auel lanz, quandoq; ad duarü, quandoq; veró ad trium magnitudiné.Oleum quoq; clyfteri infufum 1js,qui bus aluus adftricta eftfummam affert vtilitatem. Ad eos qui venereis vti nó poflunt. Cap. XIX. Podenda continenter pinguedine vngenda funt, cui adiuncta fit exigua narcifsi radicis portio, aut grani gnidii,aut pyrethri,aut vuz taminiz,aut vitieis nores etiá penis,fi quis fucci cyrenaici quantum.milij magnitudo eft,ei imponat.Ante cibum ve ró prodeft bulbos affatos,rubentes,exiguos,cum fa le& oleo:aut mazam frictam cum falfamento, aut denique fcille tabefactz modicum edere. R. De corpore rugofo. Cap. XX. Vgas corporis expellit erui farina viti albe admifta. Aliud fmegma, quod continue illinitur.Ficus pingues cum bryonia contufas,farinam erui,aut fcpiz teítam vftam cum modico melle infillato. Vtcor LIBER QVINTVYS. 169 Vt corpus fuauiter oleat. Cap. XXI VT veró corpus fuauiter oleat, eidem vnctioni mi fcenda eft cuprefsi coma arida& contrita, aut pini cortex.Illud veró meminiffe oportet,vt mané poftquam ftolam induerint, parum cafiz, aut herba fabinz guftent. Vt habitus calefiat. Cap. XXIL Ap habitum corporis calefaciendum hoc puluere in balneo vtitor.Habet veró nepitam,fampfuchum, hyffopum, lauri baccas, rorem marinü,lapidem pyritem,falem,fecem vftam,nitrum,pumicem,pro cuiufq; ratione: itemQ; modicum finapi,vuz taminiz, & grani gnidij. A balneo veró vtendum erit acopo; quod calefaciendi vim habeat. Ad vitiatü colorem emendandi. Cap. XXIII. V itistum corporis coloré vita iucunda, cibus fuauis emendat:cibo autem admifcere oportet radiculam;porra,viride cicer. Bonum etiam colorem facit dulcis mali punici fuccus abforptus. Prodeft etiam oleum,cui bryoniz radix diu fit inco&a:id quod ad corporis quoq; cutim intendendá valet. Smegmatis porró admifcenda funt glutinátia,que ex aliquo abftergentiü fiunt,farina,bulbo narcifsi,& bryonie radice: quz res corpus etiam intendit, Bene etiam colorant, fi copia fuppetat, amare amygdalz radix & femen in aqua cocta,& in balneo adhibita. Adliuores. Cap.^X XTIIIL 1Lsoses conftare prohibebimus, fi cutem craffam, & inturijs minus patentem,& habitum valde admodum calidum effecerimus. Quod vt celerius fiat,falein balneis füperea parte, qu? nigrorem contraxerit,vtemur:deinde veró candem partem fpongijs in decocto radicule aut abfinthij madefa&s fouebimus. Ls 170 ORIB. SYNOPSEOS Que dentes conferuant. Cap. XXV. Dre: integri manebunt,fi quis faciat hzc.In pri mis caueat ne cibos corruptos edat,ne continenter vomat. Caueat efcas dentibus incommodas,quales funt ficus ficcemel coctum& valde durum:palmulequz difficiliter franguntur:quzcunque glutinofa funt& vix frangi poffunt, ita vt dentes moueant: quz denique ftuporem dentibus inducunt ,Poft cibum veró dentes quoque purgare oportet. N Vt ne grauis auditusfia.— Cap. XXVI. E orauis auditus fiat primü conducit fordes que in auditus meatu funt,abftergere:per interualla autemlinum dropaciintin&um in meatum inijcere, & expreffum euellere:meatus enim ita valde purgatur,& auditus auribus reftituitur.Deinde autem ali quid'ad erui magnitudinem indere,& meatum per vnum diem obturare conuenit: eo exempto vngere diebus quinq; oleo amygdalino,aut nardino,aut chamemelino, aut pinguedine anferis, cum exiguo fellis bubuli.Poft veró id tempus finapi& ficus con teres, fa&umdq; ex eis collyrium ad duas horas imponas: deinde eximes, oleumq;, quod in afphodeli radicis fucco deferbuerit,infundes. Ad caliginem oculorum. Cap. XXVIL Nr tenebrz oculis offundantur,cüm in aquam fri gidam quifpiam fe mergit,oculos in eadem apertos diu teneat: afpe&tus enim inde robur fumit. Oculi rion funt le&ione fatigandi. Vinum craffum& dulce vitent,itemque cibos qui inventre fuperiore diu . morantur: qui difficiliter cócoquuntur, humores; lentos& craffos gignunt:atque ctiam erucam,porrum,& omnia,quorum acrimonia ad fuperiores par tes fertur. Supinum quoq; decubitum diuturnum, frigus, ventosq; contrarios,& fumum& puluerem fugiant, LIBER QVINTVS. 17 fugiant. Porró aquam ita confectá quotidie ad men fem& diem vnum oculis inftillent.Fceniculum viri de in vas fictile foris picatü cum aqua pluuia conijcitur:feeniculo extra&o reliquum reponitur. Derepletione. Cap. XXVIII M axima ex repletione in cibis noxa contrahitur: quamuis enim vétriculus probé concoquat, tamen vene fupraquam par eft explete laborant,diftéduntur,rumpuntur,obftruuntur,& flatu implentur. Tibi veró plané perfuadeas repletionem pefsimarum vgritudinum caufam effe. Cüm igitur venter expletus eft, id quod fuperfluit, tum per fuperiores partesvacuatur,tum per infernas excernitur.Sed id om nino eft imbecillius ea repletione quzin venis eft, non tamen eft admittendá: fed fi quis plura ingeffit, ftatim debet euomere:periculum enim eft,ne fa€ta conco&tione vene expleantur:atq; etiam magis, cüm immoderato potu atq; paftu fe cótinenter expleat,nec vllam interim inanitionem moliatur. Vomitus autem ciendus eft antequam cibus corrumpa tur: quód fi aliquid impediat ne vomitus excitetur, aluus foluta fepe iuuit:fi ea non fluat, plurimum dor miendum eft,& aqua calida potui frequenter danda. Cüm veró abundé fit fa&a conco&io,prafertim fialuus deiecit, tum& lauare,& fomentis vti,& parum cibi dare,& potionem dilutam offerre licebit: at fi neq; aluus detecerit, neque flatim fit fa&a concoctio, ad hec vero, reliquum corpus graue;fegne, & fomniculofum fit,& aliqua etiam inertia preter rationem mentem occupet, hzc inquam omnia repletionem in venis effe commonftrabunt.Qui veró preeres lafsitudine premuntur,cos,dum ventricuus conco&ionem obiuerit, quiefcere oportet:dein de veró laboribus inaniendi funt. 92 ORIB. SYNOPSEOS Ratio vi&us eorum,qui funt negotijs occupati, Ex Galenicommentarijs. Cap. XXIX. Cvs quifpiam negotijs occupatam vitam ducit, confiderandum eft, vtrum fuperiore vitz tempore exerceri cófueuerit, an exercitijs peractis lauari, an minimé exercitatus,huiufmodi confuctudinem mo deraté ferat,vt cüm tráfpirabile corpus habeat,non continéter egrotet.Hzc enim corporis natura non eft ad aliam confuetudiné traducenda: vt nec etiam eorum;qui exlógo temporis interuallo in morbum incidunt. Si vero quifpiam egrotare cótinenter videatur, fi ex humorum redundantia id eueniat, tibi propofitü fit,rationem victus falubrem ita inftituexe, vt femper moderatos humores habeat: fi veró ex vitiatis humoribus, vt optimos. Qui igiturfuccos omnes equaliter coaceruant,ij plane in balneü funt ducendi, deinde fricandi,& paululum prius dimouendi:qui veró hec antea facere cófueuerant,ljs eadem parü augere, cibi aliquid fubtrahere,& cibos, qui parum nutriant,effe confulemus. In ijs veró qui humores prauos colligunt, nó vnum propofitü eft, quia neque etiam vna eft prauorum humorum Ípecies: nonnulli enim frigidiores,magisq; pituitofos colligunt:ergo& à cibis,&à potibus ijs arcebütur, quicung; colle&um in eis humoré prompté genera re confueuerunt. Sed& alui fubdu&tio horum omnium eft commune przfidium. Quibus cibi vitiátur in ftomacho. Cap. XXX. Cni: in ftomacho vitiatis ,fi quz corrupta funt deijciantur, erit maxime iididC ad fanitatem via:fin minus;ijs quz leniter fübducunt,irritáda al uus eft. Ijs,qui ita funt affe&i, vomitus ante cibum, 1s$; vini pafsi potione excitus, prodeft. Hoc etiam confilij dandá eis eft, vt nihil affumant,quod nidorem LIBER QVINTVS. 1$ rem afferat,vel grauiter oleataut omnino cibü,qui facilé corrumpatur:ea veró quz boni fucci udi: ligant.Eis etiam ex moderato téporis interuallo al uü fubducere,rebus moderate purgantib.expediet. Victus eorum qui iter faciunt,ex Dioclis fententia. Cap. XXXI lie facilé cóficiet qui vn&us fit,& nó magno impetu proficifcatur:»per zftatem veró fafcia tenui fex aut feptem digitos latajnon minus autem quinq; cu bitis longa, lumbos ad ilia vfq; complectatur.Baculus quoq; ad iter eft vtilis: in decliuibus enim locis pramiffus, corpus quod przceps ruit, tanquam bafis quedam continet:in accliuibus veró eidem innixi,corpus facilé ad afcéfum promouemus: nam hoc fcità eft, minus labi eum;qui tribus,quàm qui duobus firmamentis nixus incedit.Cüm veró in itinere ceffamus,eo tempore vn&tio,& parum cibi ex fructi bus, qui aftate fuppetunt,& modica potio conuenit. A prandio requiefcendü eft anté quàm in viam fe dare.Quód fi necefsitas cogat feftinare,fitisQ; vr geat,tenuis polenta ex aqua& exiguo falepotui de tur.lam vero Solis&ftus,atq; ardores cauendi funt, neq; corpus nudum ei cít exponendum, fed conte&um, ne ficcefcens indurefcat, praterquá quod ex itinere fit:ita enim& minus lafsitudine fatigatur,& nullam ex affe&ionibus anté didis pariratione perfentit, At hyberno tépore cüm frigus efl,antequami vi? te committas, aluum fubducere,inungi,hyberni Ccibinon multü fumere, atq; exigua potione contentum effe oportet. Fafcia quoq; longiore non mo dó lumbos,fed etiam fpinam& pectus re&e& diligenter obuolues.Cüm veró requiefcis,tali prefidia firmatus,fi vehemens frigus fit,neq; vngi,neque cibum,neq; potü galtare eft melius: quin neq; etiam y4/ ORIB. SYNOPSEOS alia quauis ratione te fouere, nifi ibidem fis perman furus.Poft longiveró itineris confectionem,aliosq; vehementes labores,etfi laffus quifpiam non eft,tamen non fecus quàmij quilafsi funt, curandus eft: fic enim minus incommodi quidpiam accidit. Ex Erafiftrato quid faciendum fit peregrinantibus inaquis commutandis. Cap. XXXII. A Quis 1n quibus nitri qualitas& falis ineft,pluri^ ma corum que odorata funt,queq; vrinam ducunt, mifcere optimü eft e1,qui potaturus eft: qui veró to tam aquam immixtá bibit,non multum debet bibere:hac enim ratione ab aquarü malitia minus ei moleftiz afferetur, cüm ipfi aqua fuccos confuetos,& aquaráü malitiz plurimüm repugnantes mifcebit,& totius aque non multü potabit:ceteraq; quz ad vi&um pertinent, cóuenienter aqua mutationi fimul etiam cómutabit.Decet quoq; eos qui peregrinantur, acris,& ceterorü omnium,quz offeruntur,habere rationé:que enim aduerfam valetudiné allatura funt,vel ex nimia copia alimenti,vel ex fuccorum malitia vcl ab actis infpiratione caufam ducunt. 7; Vi&us nauigantiü exDiocle. Cap. XX XIII. V Onmitibus,qui nauigantes infeftos habent,quiq; primüm oriuntur,neq; facilé,neq; vtileeft fuccurre re:omnino enim iuuare cófueuerunt. A vomitu autem neq; multi, neq; quiuis cibi funt offerendi: fed vel lenticula ficca& decocta, cui pulegij modicum additü fit,vti:vel pane macerato in vino diluto;atq; odorato, potud; modico, eoq; vel ex vino prorfus diluto, vel aceto mulfo. Lentes autem coquenda funt, deinde cüm molles fuerint, ad lzuorem redigendz,tum ficcandz,atq; ita in vas fi&ile reponendz.Si veró vomitus diutius& crebrius infeftent,ci bo qui vehemétius eos cohibeat, vtédü crit,itemqs j modica LIBER QVINTVS. 175 modica potione,que ex aceto mulfo cum aqua conftetin quo thymü,aut pulegium fueritinfufüm:aut ex aqua cum poléta diluta, aut etiam vino odorato. Ad graues autem nauiü odores, vel mala cydonia, vel thymum,vel pulegiá naribus admouebunt.Mare Vero intueri minime debent, víquedü in nauibus verfari affueuerint.aquis preterea eft adhibenda di. ligentia,ne turbida,ne fcctidz,néue falfz fint. -. De ebrietate. Cap. XXXIIII. Brijs vomitus ftatim excitatus conueniet: aqua autem& mulfà liberalius pota, vomendum eft víqs dum plurima reiecta fint,& ventriculi morfus obtundátur. Poft vomitum,folium ingrefsi largé perungantur:reliquum veró tempus quiefcant,& vefti bus tecti plurimüm dormiant, quoufq; difcutiatur vinolentia.: De ijs qui immoderaté venereis vfi funt. Cap. XXXV. Qs, immodicé coiuerunt, ijs veftimenta calida, quies,fomni longiores conueniunt, quoufq; ab imbecillitate feipfos vindicent. Derefrigeratis. Cap. XXXVII. Qux; in nimio frigore verfati funt, locis calidioribus cyprino aut irino perunéti decumbant: deinde Veró cüm parum fuerint excalfacti, piper& myrrha In potione cum vino veteri odorato;aut liquor cyrenaicus cum vino,vel aceto, aut pyrethrum,aut ca ftoreum cum aceto dabitur:cibo autem calidiore& moderato nutrientur. De exufüis. Cap. XXXVII. Viveró in fole funt exuftiij decumbant in locis perflabilib.faciesQ;, manus& crura funt aqua frigida perfundéda.Si fitis vrgeat,frigidá bibát«ui ei affueuerunt:hancá; nó confertim fed paulatism.Cibo x6 ORIPR. SYNOPSEOS vtantur exiguo,quiq; facilé diftribuaturiisq; humidior fit potius quàm denfior. Ex Galeno de pituita,quz in ventriculo eft. Ca OUXXXVIIL, S vnquam in aliquem incidifti,qui cibos valde nutrientes auerfaretur, ab ijs; mirum in modum abftineret,fig; cogeres affumere,naufea corriperetur: ea veró folüm qua acriora funt, expeteret;atque ijs uidé oble&aretur, fed tamen& venter inflaretur, queer sur ac naufeabundus fieret,parumq; ru&ibus folis leuaretur,ipfig; cibi affumpti corrumpe rentur,&in acorem potifsimüm cóuerterentur:nofti omnino auxiliorum caput effe,vt pituitam àventriculo abítergeres. Equidem noui quandoq; homi nes itaaffe&os,qui cüm radiculis ex oxymelite fum tis magná crafsifsimee pituitz copiá euomuiffent, integra valetudini ftatim fint perfecté reftituti. Ex eodem,quid in conftitutionibus intemperatis faciendumfit.— Cap. XXXIX. Iu omnibus conftitutionibus«tas, naturaq; fingu lorum hominum, quam relationem ad conftitutionem habeat,confiderandü eft. Conftitutiones enim quz naturis fimiles funtmorbos pariunt:contrariz veró iuuant. Ac temperatis quidé corporibus,temperate conflitutiones funt falubres:intemperate ve ro noxiz. Sed quemadmodum nulla ex intemperatis conftitutionibus eft bona temperatis, ita ctiam non eft magnopere dánofa, veluti intemperatis effe folet.Corpora enim que inibi funt, vt in talé quempiam morbum propter familiarem eis intemperiem cadant,ea à fimili acris nos ambientis intéperie corripiuntur:quz veró contrà atq; acr ambiens,affecta funtpreterquàm quód nihil offenduntur,ad melio rem etiam ftatum perducuntur,cüm prefertim con« trarid LIBER QVINTvs. 17 traria conftitutio temperature naturalis intéperiem corrigat. Id qui norit, 1s victus rationem conftitutioni aduerfam inftituens,corpora in bona valerudi ne conferuabit. Ex eodem de carne minuenda. Cap. XL. Cyn nimia carne au&um corpus fuerit liquádum erit,& comprimendum. Porró autem calidius ficciusá; temperamentü corpus gracilé reddere often fum nobis eft:ergo tale temperamentum obefis ho. minibus eft inducendum»ficosad mediocritatem velis perducere. Nofti autem veloces exercitatio nes,victum attenuantem,& fimilia medicamenta,& animi curas totam temperatura ficciorem,& ob id etiam corpus tenuius reddere. Quis auté victus attenuet;perfpicuum eft.Medicaméta veró vehementiora funt hec:rute femen,prefertim fylueftris,cum ipfis etiam corymbis, ariftolochia rotunda, tenuis centaurea, gentiana,€ polium: quzd; ad ciendam | vrinam multum valent,quale eft petrofelinum: hec | enim& fingula per fe,& omnia inter fe mixta attenuare€ vacuare humores poffunt.Sed& fal ex vipe ris crematis valde extenuat,& ipfa itidem theriace. Difcutit etiam& extenuat inunáio olei, in quo radix cucumeris agreftis,&althza,& gentiand,& panacis radix,& ariftolochia fit incocta. Polium quoque& centaureaidem faciunt. Cibus non ftatim à balneo dandus eft, fed fomnus eft prius imperádus. Preftaret autem aquam balnei vim habere difcutien di, fi naturalem habere poffent,vt Mitylenz eft: fin minus,flos falis marin admiíceatur. Vino vtédum albo& renui.Iam veró ficca frictio ex linteis crafsio tibus ad attenuandum multum valet. Cibus praterea non eft pro ratione exercitationum offerendas. Apricatio quoque obefis prodeft. Potus non eit eia y$ ORID. SYNOPSEOS ante cibum permittendus,praftatq; femel in die cibum capere.In balneo quoq; corpus ex multo nitro fricarejipfum attenuat; paucum verójirritamentum! eft vt probé corpus nutriatur. Attenuat etiam hoc, quod habet piperis& petrofelini duplum,afari& anifi fimplum: id quod ciere vrinam,& fubducere aluum poteft. Quomodo graciles reficiendifint. Cap. XLI. Vm attenuatos renutrire volumus, vinum craffum, eduliaq; multi fucci dabimus: exercitationes tardas,& fridionem moderatam,& vt fummatim di cam, omnia füprà di&tis contraria iniungemus. lifdem quoque accommodatum elt,tribus quatuórue diebus pice oblini.Si quis ieiunus lauetur,ante balneum fricare corpus linteis debet, donec ruborem acquirat:poft veró frictione nó admodü dura vtendum erit, ne cóftringentes, denfam duramQ; cutim cfficiamus.Decoloribus veró,quiq; nó nutriuntur, opus eft neq; ad iram impellineque animi commotionibus affici. Quomodo attenuata particula curanda fint. Cap. XLII. Ex gracilitatibus quz particulis eueniunt, quamplurimz ex diuturna ipfarum quiete, aut ex deligationis fra&urz modo oriuntur: ergo vis extenuatae partis firmanda eft, fanguisq; ad cam copiofe attrahendus tum moderatis frictionib.tum motibus accommodatis,& moderata calentis aque perfufione. Hac autem eoufque facienda funt,quoufq; pars rubra facta extollatur. Ceffandá vero eft prius,quàm collabatur. Medicaméto etiam picatorü,vt dictum eft, vti oportet. Cüm veró particulam frigidiorem effe fenferis, tunc linteis confricanda eft,& medicamentum aliquod calefaciens adhibendum. Ego veró LIBER QyINTV$^ 5 ró etiam thapfia quandoq; vfus fum,quam tum cum melle,tum veró cum cerato illinebam. Optime téperaturz dignotio. Cap. XL III. "Tienes homo eft, qui corpus habet in medio oninium extremitatü exquifité conftitutum, vtinter gracilitatem,crafsitudinem, mollitiem,duritiem, caliditatem, frigiditaté humiditatem,& ficcitatem,atq; vno verbo,cuius naturales animales; actiones culpa vacant.Is quoq; medius eft inter m brum& pilofum, nigrum&album: atq; in pueritia rufos magis, quàm nigros capillosjin florente veró xtate contrà habcbit. j^» Corporü intemperatorü nota. Cap. XL HII. Corpora qua iuftó calidiora funt, dentes citius emittunt,& fimiliter augentur. Tangétibus calidiora,& minus pinguia videntur. Eorü color rubidus; capilli nigriymodicé hifpidi,venzq; latz.Si quis veró& pinguis& craffus fit, venasque latas habeat,is non natura,fed confuetudine pinguis euafit. Frigidioris autem temperature notz funt, vt corpus frigidum ta&tui appareat, glabrum fit,& pingue,color vnà cum capillis rufus. Si frigiditas multa fit, liuidus quodámodo& plumbeus color eft,& venz anguílz. Cui autem vene angufte funt jipfed; eft gracilis,is nó neceffarió talis eftfed ex cófuetudine ad eum ftatum eft redactus. Arida temperatura durior, graciliord; eft, quàm quz téperata eft atq; hifpida. Ac durities quidéà ficca temperie feparari omnino non poteft:eracilitas veró non folüm naturales tem peraturas fed etiam lóga acquifitas cófuetudine fequitur,Siccitatis fignü eft, corpus difficiliter moucatur, fqualidumq; ac ficcum ab exiccantibus fiat. Humida veró temperies in ceteris quidé eft fimilis téperate:fed tamen eft mollior,& maiore carnis coM a 180 ORIR. SYNOPSEOS pia referta, atq; ab ea fcparari mollities non poteft: ficut ctiam crafsitudo,que non modó innatam temperaturam fed eam etiam,quz ex longa confuetudi ne contra&a fit,comitatur.Proprium veró huinidiratis fignum eft, corpus ab liumectantibus grauári. Qua veró calida& ficca eft,hirfuta niaxirie eft: capill in capite celerrimé nafcuntur, ijdeniq; nigri,& 1uuenili tate copiofi. Temporis veró progreilu cal uitium confequitur. Vena amplz funt,veluti etiam arteric tum magne funt,tum veró eziam pulfant vehementifsimé. Totum preterea corpus robuftum, articulatum,mufculofum,& expers pinguedinis eft. Cutis veró durior eft,atq; nigrior. Cüm veró temperies fngida atque humida É pectus eritomnino peranguítum,totumq; corpus pilis vacans,cutis tenera atq; dlba, capilli fubrufi,& prafertim in iuuentute:cumdq; fenectus aduenetit,caluitium nó fequitur.Huiufmodi autem homines ftatim timidi,pufillanimes fegnesq; funt,venasq; latétes liabent,craffifunt& pingues,& femoribus& mufculis rion afpe &ubilibus funt: itemq; inarticulati funt& blefi. Síque frigiditas& humiditas magis aucta fuerit, color vnà cum capillis rufus eritifi veró plutimüm augeatur,liuefcit. Calida veró atq; humida temperies mollior eft,& plus carnis habet,quàm optimatemperatura, Cüm veró plurimüm au&ta fuerit, ftatim morbis putridis corripitur.Cüm autem páuló humi dior eft, multoq; calidior, tum ea prediti& pauló molliores funt,& plus carnis habent, quàm temperati:hifpidiores veró non pauló,nec paulo funt tangentib.calidiores.Si vero frigiditas& ficcitas equé ANEERRHOrpus fuapte natura erit gracilé,nó mu fculofum, ncc articulatü,nec coloratum,& pilis vacans:ta&tuiq; frigidum apparebis.Pinguedo Be icet LIBER QVINTVS. 18r licet graciles fint,carni infpería erit. Capillorum co lor pro portione frigiditati refpondebit. Quantum vero ad animi mores pertinet, pufillanimes, timidi, & triftes erunt:& yt fümmatim dicam,in temperatu ris coniugatis qualitatis exuperantis figna, caterarum fignis femper przftabunt, De capitis formatione. Cap XLV. Dacuin autem caput prauz cerebri cóftitutionis proprium indicium eft: ma num veró non neceffarió bonz eft indicium.Sed fi ob innatz facultatis ro bur, que bonam multamá; materiam effecerit, hoc ceueniat,bonum fignum erit: fi veró ob folius mater2 copiam,non item bonum.Sed hec diftinguenda funt ex forma,& ex ijs quz inde oriuntur, Atque ex forma quidem,fi concinna fit: hoc enim femper bonum eft fignum. Ex ijs veró quz oriuntur à capite,fi optimé fint affecta:fiq; neruea ipforü pars bene alatur,robuftad; fit: fi denique oculi acriter afpiciant. Capita autem acuminata mancá habent circa frontem aut occiput,aut vltra debitum auctam eminentiam.Ita plerunq; fit, vt quemadmodü magnum caput, fic etiam ea quz funt huiufmodi,vitiofa compe riamus;& tamen quandoq; nonnulla ex ijs,cüm vir: tus efformans valida fit,bona inueniuntur. "Temperaturz cerebri figna. Cap. XLVI, d? Wii cerebrü actiones animi habebit mo deratas,& excrementa itidem moderata, minimed; ab omnib.externis rebus offendetur.Qui hoc predi ti funt,capillos in infantia fubrufos,in pueritia fubflauos, in perfecta etate flauos,& medios inter cxuifité crifpos& fimplices habent,nec facile calueTum Si cerebrum calidius temperato fit, omnia ea quz circa caput funt,rubicüdiora& calidiora erüt, venzq; in oculis apparebunt;ijsQ; in lucé editis ca3 182 ORIP. SYNOPSEOS illi ftatim in capite nafcentur. Qui veró multó caidiores funt, ijs capilli nigri,& robufti,& crifpiin primisque non multum fubflaui: deinde veró nigri fiunt,& cüm etate procedunt, caluitio afficiuntur. Horum pauca funt excreméta,cüm valetudine,qua vitio& culpa omni vacet,perfruütur. Caput ijs impleturgrauaturq; à cibis potionibusQ; calefacientibus:itemq; odoribus,& rebus foris incidentibus. Modicus fomnus atq; is non profundus huiufmodi naturis fatis eft. Frigidioris porró quàm par eft cerebri notz funtmagna excremétorü copia per mea tus peculiares manantium, capilli re&i,rufiac ftabi les: facile; à frigidis caufis ledi:deftillationibusq; atq; grauedinibus cótinenter corripi:venasq; oculorum non apparere:& ad fomnum fermé procliuio res effe. Sicciores autem cerebri figna funt, fi nihil excrementorü in meatibus fluit, fi fenfus acres fint, fi vigilátes,fi capillos robuftiores,& celerrime exorientes: cumq; orti fuerint,potius crifpos habeant. Hi veró citó calui fiunt. Humidioris veró cerebri, capilli plani, nulla caluities, fenfus obtufi funt, excrementorü copia redundat,fomnus multus& profundus.Qui calido ficcoq; cerebro funtjij carét excremétis, fenfibus funt exquifitis,& vigilantifsimi, & celeriter caluefcunt:& tamen capilli in eis primo quoq; ortu celerrimé nafcuntur,& optime nutriun tur:nigro crifpoq; ca illo funt:caput tangenti calidum eft: rubri veró Hin ad vigentem etatem vfqs. Vbi veró humiditas accefferit caliditati,& vtraque mediocritatem paululum excedat, tum& bonus co lor,& calor adeft,venzq; in oculis magna vidétur: excrementa plura funt,& mediocriter co&a: capilli recti fubflauiq;, nec facile caluitium patiuntur. Caput vero impletur atq; aggrauatur calefacientibus. Cumdá; LIBER^-OVINTVS. 18; Cumq; humor& calor plurimim increuerint, mor bofüm caput redditur, ac facile à calefacientibus& humetctantibus lxditur.Eiufmodi tamen diu vigilare non poffunt, neq; fenfus exquifitos habent.Frigidz vero, fimülque ficce cerebri temperaturz,frigidum& coloris expers caput efficiunt:qui; hacnatura przditi funt,venas in oculis nó habenc. A frigi dis caufis ftatim offenduntur:ex quo fit, vt inzquali valetudine fruantur.. Senfus in iuuentute exquifiti funt,& culpa omnino vacát: at progreffu temporis, celeriter contabefcunt: atq; vt vno verbo comple&ar, quantü ad totü caput pertinet, citó fenefcunt. His inluccm editis capilli vix prodeunt:atq; ij quidem nó aluntur, flauiq; funt.Humidaveró& frigida cerebri natura facit foporofos, fomniculofos,& fen fibus obtufos: itemQ; capita excremétis redundantia/frigori& repletioni opportuna,& dcftillationibusac grauedinib.obnoxia.Hi tamé nó caluefiunt. Ventriculi temperature figna. Cap. XL VII. M potricnhi qus natura ficcior fit,notz funt,fi celeriter fitibüdi fiant;paucaq; eis potio fufficiat,largio re grauentur,flu&tuationib.infeftentur,aut quod re düdat,fuperfluitet,cibisq; ficciorib.dele&tétur. Hu midior natura vétriculus cognofcitur,fi eo praditi, fiti nó afficiantur,& copiofioré humorem fine mole ftia ferant,& cibis gaudeant humidioribus.Calidio rem atteftátur hec:vt co prediti melius cócoquant, quàm appctant,& dura potius,& item ea,que immu tari difficulter poffunt:cibis preterea potionibusq; calidiorib.oble&entur,neq; à frigidis,nifiimmodicé eis vtantur,noxam vllam percipiant. Ventriculus autem natura frigidiorad appetendum quidem valet,ad concoquendü veró non item,prafertim veró fi edulia,qua difficulter immutantur, quz dq; frigida M 4 S4 ORIP. SYNOPSEOS funt,affumpferit:ftatim enim in ea coacefcunt.Itéds frigidis quidem gaudet,fed tamen ab corum vfu nimio leditur. Intemperies autem ventriculi ex morbo contra&zab ijs quz ei natura infit funt, differunt, quód contraria, non autem fimilia expetant. Ventriculus ergo qui probé concoquit,temperatus eft:qui non concoquit,intemperatus. Siru&us nidorofos& fumeos edat, immoderatum,& igneum eius calorem effe indicabit:fi acidos,contrarium. Si veró cibos conco&u difficiles conficiat immoderatum:fi veró illos non concoquat;pifces veró conco uat,imbecillá. Hocautem vtrum ex humore aliun $T cófluente accidat necne, confiderandü eft: nam pituitofi acidum, bilioft nidorofum,& graue olens, aut alias extraneas qualitates eru&tant:cómunia vero fymptomata,naufez funt. Sed fi vitiofibumores in cauo fpatio ventriculi fupernatent, euomuntur: qui veró in corpore ventriculi funt,& eius tunicis continentur,fruftra naufeis vomitu vacantibus turbabuntur. Pulmonis figna. Cap. XLVIII. Nos folüm vétriculus fitim affert atq; aufert, frigidzQ; ac calidv potionis cupiditatem inuchit, fed etiam vifcera qux thorace cótinentur:& tamé cüm bibunt,nó ftatim fitis fedatur, ac frigida potio fitim eorá magis, quim valde calida reftinguit. Aér quoque frigidus infpiratus eos refrigerat,cüm eos,quibus vétriculus fitim affert,nihil leuet.Qui veró con trà funt affe&ti, à frigida infpiratione moleftia mani fefta fenfibus afficiuntur: eftq; hoc maximum frigidi pulmonis indicium: atq; etiam pituitam fcreatu cum tufsi reijciunt. Sicci pulmones excrementis& pituita carent, quemadmodum humidi redundznt excrementis,& obfcuram atque raucam vocern faciunt: LIBER QYINTVS."ty ciunt: cumque vehementius,aut acutius loqui ftudent,tunc intercidunt excrementa, "Temperaturz cordis notz. Cap; XLIX. Coxi: calidioris figna funt magnitudo refpirationis, pulfus velox& frequens,audacia,& furibun da temeritas: thorax hirfutus,ac praefertim pectus, & que przcordijs funt propinqua:magnaá; ex parte totum corpus calidum eft, nifi iecur magnopere obítet.Thoracis quoq; amplitudo caliditatem cor: dis arguit, nifi etiam tunc cerebrum valde refiftat. Cor veró frigidius pulfusymediocribus minores ha bet: quiq; tali funt corde,& timidi,& pufilli animi, & fegnes fuapte natura funt, pe&usq; glabrum habent.Siccior cordis natura pulfus duros facit, iram non fuübitam, fed agreftem,& quz fedari difficulter pofsit,excitat. Plerung; autem nifi iecur repugnet, vniuerfum corpus eft calidius. Humidius cor effe teftantur pulfus molles,& mores ad iram quz placari facile queat,procliues,totumd; corpus,nifihepatis partes contrà faciant,humidius.Calidü& ficcum effe cor oftendunt pulfus duri,& magni,& veloces,& frequentes:& refpiratio itidem magna,& velox,&frequens.Quibus huiufmodi corineftyma-: ximé omnium hirfutum pe&us habent;atq; precor dia. Ad actiones promptijiracundi,temerarij,& tyrannicis moribus prediti funtzin iram veró que non facile fedatur,pracipites ruunt.Si veró vnà cum calore humiditas fuperauerit, hi minus, quàm qui fuprà memorati funt,hirfuti erunt: porró ad actiones 1mpieri:neq; in eis eft agreftis animus,fed tamena iram magis pronus: pulfus veró magni,mollesá;,& veloces,& frequentes. Cüm veró humidius frigidiusQue cor eft,pulfus molles funt: morcs vero hu iufmodi,vt puilli animi;timidi,& fcgnes fint, ScmiM g; mé| ORIB. SYNOTPSEOS nimé furibundi,ficut etiam ad iram non funt procliues. Frigidioris veró ficciorisqs cordis, pulfus duriores, exiguique funt:quique ita funt,minimé omnium funtiracundi:vbi vero irafcüturjiram diu reti nent:eorumq; minime omnit hirfuta funt pe&tora. Iecoristemperaturedignotio.— Cap. L. CyAlidjoris hepatis note ai venz amplz, flaux bilis maior copia, in atate veró confiftenti etiam aiz: fanguis calidior,& ob hanc ipfam caufam totum quoq; corpus,nifi cor obftiterit: venter& precordia hirfuta. Frigidius iecur oftendunt venz anguítz, pituita copiofior, fanguisq;& totus habitus corporis frigidior:nifi quid ei caloris à corde imper tiatur. Precordia nuda pilis,itemq; venter. Siccioris figna funt fanguis crafsior,& minor eius copia: vene duriores,& totus corporis habitus ficcior.Hu midioris figna funt fanguis copiofior& humidus, venz molliores,atq; ita etiam vaiuerfum corpus,ni fi cor cótrà repugnet. Calidi veró ficciq; figna funt ugner o iiccigi hg pracordia maxime iu fingsis crafsior,& fimul etiam minor eius copia:amara bilis plurima, in ftatu veró etiam atra:venz ample durzQ;:& ita quoque corpus vniuerfum calidà& ficcum. Calor enim qui manat à corde, frigus quod ab hepate exiftit,non fe cus quàm frigus calorem,poteft vincere: at ficcitas ab humidiore corde ad contrarium traduci non poteft.Perfpicuü autem eft, fi vtriufq; principij tempe rature in vnum cóueniant, totum corpus cóuenien ter illis exquifite affici. Humidü fimul& calidü hepar habet przcordia minus hirfuta, quàm quod cali dum ficcumq; eftzitemd; multü sie Hia venas, habitumQ; humidü& calidum obtinet,nifi cor obfiftat. Si veró vtriufq; qualitatib.naturz modum magis, quàm par cft, excedat, ftatim in eos morbos incidit, LIBER) QVINTYV'$; 127 incidit, quos putredo,& malitia humorá procreát, ac tum quidem magis,fi humiditas plurimum fit auGa:calor veró perexiguus,& vitiofi etiam humores fiunt.Humidi& frigidi figna funt glabra precordia: fins autem magis pituitofus vnà cum venarü anguítia redditur:totum praterea corpus eodé modo eft affectum, nifià corde ad contrariü habitum perducatur. Frigidum veró fimulatq; ficcum iecur parum fanguinis gignit, venas anguftiores,& corpus reddit frigidius,nifi cor hoc etiam loco dominetur. Calidioris,(iccioris,atq; humidioris intemperiei corporis corre&io. Cap.: LL Cum in calida intemperie biliofum excremétum redundet,fi per inferiora defcédat,perfpicuü cft nihil effe moliendü: fi veró ad ventré feratur fuperiorem,euacuandum effe vomitu, qui poft exercitationemyante cibum,aque potu cieatur.Eosveró qui ita funt affecti, preftat exerceri,neq; veloci& cócitata exercitatióe,fed tardiore,ac molliore. Quibufdam veró qui admodum calidi funt, nihil exercitatione opus eft:fed fufficit deambulatio,& balneum:atq; ij etiam balneis poft cibum dele&antur.Quibus verà ficcitas adiuncta eft, ijs opus eft vi&u humectáte ex cibis huiufmodi,balneisq;,& exercitationü concitatorum& multarü abftinentia:ex quo cóficitur,vt zftiuo tépore& citius,& à cibo rurfus fint lauandi. quod humidü eft,& frigida potio, his prodeft. Siccis naturis maximé aduerfa eft venus: cauere autem precipue debét lafsitudines,eftus,folicitudines,vigilias.Humidz natura temperature in pueritia mor bis,quos defluxiones,& plenitudines,quosq; deindehumor(ü corruptelz pariunt,funt obnoxia: quibus quidé fit rebus, vt eis plurib. exercitationib.& exquifita ventriculi cócoctione opus fit. Quocirca, 188 ORIB. SYNOPSEOS huiufmodi nature ex bina& terna ante cibum lotio ne,& exbalneorum naturalium vfu maximum fru&um ferent;ne veró defluxionibus infeftentur,pro fpiciendum eft:id quod lauacris, multis ante cibum exercitationibus, vrinzQ;& alui excretione conficietyr, Nihil etiam prohibet apophlegmatifmis interdum vti,& etiam purgationibus:itemQ; cibis bo ni fucci,& vino quod vrinz ciendz fit, vtantur. Intemperieifrigide corredio.— Cap. L II. [M intemperiei tres funt differentie, quarum pefsima eft ficca. Nam quod progreffu temporis fenefcentibus contingit, 1d ipfum 1js,qui ea temperatura funtjab initio ineft:ergo humectádi,calefacien diq; funt.Id fiet exercitationibus moderatis,humidis,calidisQ; alimentis, vini calidioris potu,& fomnis etiam REA in quo danda nobis opera eft,vt excrementa quz quotidie fiunt in corpore,vacuentur omnia.Cócubitus omnes ficciores ledit,cos ve ró przcipué, qui preterquàm quód ficci fint, frigidi etiam funt: folis veró calidis& humidis eft innoxius.Iam veró temperaturz,que humidz& frigide funt, vitiofie funt, corripiunturá; à morbis ijs, qui defluxionibus accepti referuntur: hos iuuat balnei abfünentia,& multa exercitatio, vi&tusQ; tenuior: itemq; calida mediocriter inunctio.Qui veró natu. ra frigidiores, mediocriterque ficci& humidi funt, eorü calor excirandus,& cófirmandus eft. In totius autem viétus ratione conflituenda, vi&us qui inter humidá& ficcum medius fit interic&us,deligatur; Curatio ficcz intemperiei ventriculi, qua velut exemplum reliquarum curandarum proponitur. Cap. LIIL Tncenperies ficca eft,vel cüm folida fubftantia par tium fimiliü inter fe fit ficcior:qua quidem eft eiuf; modi, LIBER QVINTV$ 15 modi;vt ei adhiberi medicina non pofsit: vel cüm propria humiditas,vnde partes nutriuntur,omnino confumpta eft.Ea autem continetur in omnibus ani malis partibus,ceu ros quidam per eas fparfa,quam inferere particulis fine aliméto nó poffumus: quam ob rem difficillima eft huiufmodi affe&ionum curatio.Alia veró ficcitas eft,que in exilibus arterijs,venisQ; confiftit.Huiufmodi ficcitates curare oportet aliméto hurnectante, fingulas particulas fimiles inter Íc propria humiditate implendo. Balneum ergo temperatum conuenitjin qs diutius morari Tgrotum decet:à balneo veró lacafininum recens mul&um,cuiq; mellis tepidi modicum fit adie&ü,nulla morá intérpofita dandum eft: hominemá; ità ad fecundam víq; lauationé quiefcere permittemus,tum modicé fricabimus,& pinguiter;fi vtique lac, quod datum füeritjiam ad vngué cóüfeceritid quod tum ex ru&tibus, tum ex ventriculi mole conijcerelicebit.Moderatü veró temporis interuallum inter primam& fecundá lauationé erit,fi quatuor aut quinque horatum equinoctalium fpatium orant QM fi modo lauare tertió paras: fin minus, plurimum. Quinetiam poft vnamquanque lauationem oleo ho minem prius quàm fe veftiat, vngemus. Si veróla€&e oblectetur, id etiam poft fecundam lauationem dabis:fin aliter, ptifanam diligenter co&am,aut alicam ptifanz modo confectam. Deinde veró vbi rur fus quieuerit, ad tertiam lauationem, aut illicó ad ceená eft ducendus. Efto autem ei paratus panis diligenter confe&us;in furno coctus,purusq;: obfonium ex pifcib.faxatilibus, aut ex albo iure afellus: &,vt paucis alimenti fummam complear,fit cou facilé,& nutriens, minimed; glutinofum,& excremento vacans, Potus efto vinü aquofum,albumnd; d9o ORIB. SYNOPSEOS purum,& quod minimá fuftineat aquo miftionerm, quodq; leuiter adftringat. hzcQ; eft maxime ficcita tis curatio.Modice veró ficcitates non tam exquifitumvi&tum poftulant;fed pleniore cibo vti poflunt. Ponamus ergo nunc ficcitatem fuperiori parem,fed fit ci coniuncta frigiditas:fane ijs que dicta funt,calefacientium materiam mifcebimus,& ceteris adde mus.ergo la&i mel copiofius addetur,& vinum minus aquofum,quàm prius dabimus. Quinetiam ipfa quoq; efculenta calidiorajidd; non folüm naturalibus ipforum temperaturis, fed etiam recens acquifi tis qualitatib.exhibenda erunt. Nardino etiam vnguento, aut maftichino afsidué vngemus. Si veró cum ficcitate multa fit cóiun&a frigiditas, primüm ipfam grauifsimam,& ad corrigédum difficillimam exiftimabis:ijfdem vero vtendum eft, itemQ; melle perfe defpumato. Vinum eligendum eftantiquius. Optimü autem his omnibus medicamétum eft,quo picatores continenter vtuntur:eoq; venter illinendus eft,& calidum etiamnum auferendü. His etiam rodeft boni habitus puellus vnà dormiens, fic, vt abdomen femper contingat.Deinceps vero ficcitati iun&a caliditas efto mediocris. In eiufmodi intemperie primam vi&us inflitutionem feruabimus, vt mel prorfus non guten minimé vetuftum exhibeatur: cibos veró tepentes,&lacteos offeremus,vétriculumq; omphacino& melino vngemus.Hos autem vehementius refrigerare;periculofum eft;cüm huiufinodi conflitutio quodámodo febris naturam,cüm calor abundarit,imitatur.Rurfus itaque proponamus intemperié calidam exuperare, buicq; humiditatem effe coiunctam: hancintemperiem minore metu aque frigide potione curabimus: huic accómodatus eft ciborum adftringentiü vfus, qui LIBER QVINTVS.: 19t qui tamen citra caloré aufteri fint. Humidz veró intemperiei fi fola confiftat,cibi exiccantes ità,vt non calefaciant,nec refrigerent,item q; confuete potionis parcitas valde auxiliantur.Intemperiei veró que cum frigiditate eft coniun&a, optimaremedia funt acria omnia, quibus admifceátur adítringentia, fed quz non manifefté refrigerent.optima etiam his eft exigua potio, eaq; vini egregid calefaciétis.Atq; hze quidem funt earum intemperierü, qua in qualitatibus confiftunt,curationes. Quoniam veró perfepe in ipfo finu ventriculi contentus humor,aut in ipfas ventriculi tunicas impa&tus intemperies creat;operepreciü erit de his etiam loqui:ergo prior affe&io, fi femel cóftiterit, vomitu expurgata facile quiefeit. Sin rurfus ex alia parte quada, vcl alijs particulis hu mor confluxerit, exquifita dignotione opus eft.curatio veró ftatim fubfequetur. Vniuerfam enim curationem parti affe&tz debemus accommodare; cura adhibita, ne particulz,quz recipiunt ea quz con fluunt,facilé admittant. Fiet autem hocadftringentibus,& ijs quee totum corpus ad bonam habitudinem perducunt. Vitiofüs autem fuccus quiin ventriculi tunicis eft receptus,curatur modice purgantibus medicamentis,vt eft aloc,& picra medicamen tum,quod ex ea cóponitur. Sed quibus lenta pituità ventriculo infixa eftjijs prius exhibéda funt quzcung; ipfam diflecenr,deinde purgandum.Si ad vomendi fint idonei,vomitus ex radiculis cieatur. Si veró nec lentus, nec craffus humor fit,«tique fatis erit ex ptifane cremore vomere,itemq; ex mulfa.bibendüus veró etiam abfinthij fuccus ex mulfa. Reli: quarum veró partium internperies fimiliterijs,quas propofuimus; humores ad meatus idoneos deducendo,fanabütur.Si veró particula neq; cauitatem, 19 ORIS. SYNOPSEOS neque fenfibilé meatum habeat,euaporationibus& fudoribus redundantes humores velichores qui in ipfa(unt, veluti fi fpiritus flatulentus effet,id quod continetur euacuare nos oportet. FINIS QVINTI LIBRI. SEXTI LIBRI ARGVMENTVM. In fexto traduntur fienaset curationes febrium fymptomatum;: cz inibi etiam de animi defe£lione, fyncopa,dolore, zP me, appetitu proffrato, nimia fàme, nauféa, vomitu, canina. eppetentia, vigas, graui fopore, colliquatione c7 fiti, yerba unt. £1BRI SBRXTÍI CAPIT A. Signa eritica in principio ap- Qartane curatio, xIIL parentia mala e[fe.Cap.I. Quotidiane febris fiena. Quando optimam crifin fa- Caput XIIII. Gamcognoftamus, 1l.— Quotidianecuratio.— X V, uomodo futura erifis preno— Febrium cótinuarum indicia, fienda fit. III. Caput XVL De fignis qu& ab vrina. fu-— Continuark febrium curatio, muntur, IIT. Caput XVII. Dejbutis. V. Ardentium febrium figna. xu ephemeris. VL Caput XVIII De putridaru febrium notis.— Ardentiumcuratio.— XIX. Caput VIL. Febri que ex affeClione eryCuratro febris putridarum.—— fipelas referente originem Caput VIII trabunt,curatio.— XX, Signa tertiana. IX. Hetliars febrium cognitio. Tertiane curatio. X. Caput XXI Tertianenothe curatio. XL.— Hetlicarum febrium curatio, Quartanarum cognitio. X 1, Caput XXIL Defé« LIBER De femitertianis.— XXIII. De morbis publicis. X X VV 1I. De pefhilentia ex Rufo. XXV. De 45quiob crudorum bumo rum copiam in[yncopen cadunt. XXVI. De 45 ,quiob tenues bumores animi defétlione tentantir. Caput XXVII. Deal cav fis, ex quibus fyncope oriuntur. X X V ILI. De dolore, XXIX. De colliquatione. XXxXx. De vigilus in febribus. Caput XXX De eifdem. XXXII. Degrauifopore. XXXIII. De canina appetentia. Caput XXXIIIL SEXT ys, De cibi faftidio. 193 XXXV. De fame ineenti, XX XVI. De fiti immodica.X X X VM. De fitr, Pbilumeni. XXXVII, Droftoride catapotium ad fitim.Caput XXXIX. Denawufea, XL, Ex Philumeno vomitionis bilis curatio. EXLL De fingultu ex Galeno. XLII. Lingue afpere curatio. XLIIL Coratio exulcerationis,qua os facrum exercet. X L HELL. De animi defethone ex inani tionibus. XLV. Sianima deficiat ob plenitainem. XLV Curatio ad fanguinis deflilla tionem. XL VII. ORIBASII SYNOPSEOS AD EVSTATHIVM FILIVM, LIBER Signa critica ua effe. AES SEXTYV Ss. quz apparent in principio,praCap. primum. ;»IGNA concottionis nunquam male l apparent: critica veró figna quandoq; male apparent: nam neq; in principio, 4s, neg; in incremento,neq; in ftatu ea de "isl 2*1 bent apparere. Quomodo optimam crifim factam cognofcamus. Si cgrotus Cap. II. febri fit per crifin leuatus;alijsque acci 1:4. ORIB. SYNOPSEOS dentib.liberatus, coloratiord; pro ratione euacuátionis euaferit,pulfusq; vires acquifiuerit,ipfeq; ad furgendum, feq; erigendum fit robuftior,ea optima érifis eft: fi quid horum defit,tátum ab optima aberit,quanta fuerit vis eius quod decft. Quomodo futura crifis prenofcenda fit. Cap. III. S accefsiones intendantur& anticipent, fiantque multó vehemétiores,& tertio quoq; dieinuadant, morbum breui iudicatü iri declarant:fin autem lenté moueantur, eademQ; hora inuadant,& quotidie affligant, longiore poft temporc crifin fore fignificant.lis etiam,qui cum vehementibus rigoribus febriiaétantur,morbus folui nó poteft prius,quàm rigores leniátur,atqy etiam nifi rigor fe remittatmor bus ad ftatum peruenire non poteritatq; ita multó minus ipfius fperanda cft declinatio. De fignis quz ab vrina fumuntur. Cap. III. Vina optima eft, qua fanorü vrinz fimillima eft: huiufinodi eft quz fubruta,& fubflaua cernitur:hec cnim ftatim crafsitié moderatá habet. Etenim cüm tres fint turbidarum vrinarum differentic,vt vel excrete tales,pauló poft fubfidant,vel confimiles maneant perpetuo, vel p excernantur, deinde fiant turbide:qua tertioloco di&z funt, male funt:beni gne veró funt prim: in medio vtrarunq; fecundx flàatuuntur.Summé cruda eft ea,quz ad vngué aquo fa eft,vtpote quz fymptoma fit defperatz venofi ge neris cócoctionis. Cüm veró vrina celeriter defcen derit,morbus,cui diabetz nomé eft,oritur.Sed hec vrinarum crudarum eft deterrima: deinde veró ea, quz alba,& tenuis eft aquz inftar: his vicina eft alia vrina,que in plerifq; morbis coloré, vt vinum,abun dé habere videatur. Hanc fequitur fubpallida. Qux vero LIBER SEXTVs, 10$ veró pallida eftjiam etiam erit fu brufa,ead; iam con coquitur quantü ad colorem pertinet: hanc; craf-* fitie tantüà diluta recedere oportet,fi concoqui re&€ debeat,quantum etiam colore abeft. Quod fico lorem, qui éi fecundum naturam ineft, plané feruarit, fubüidens veró album,leue,zquale,& copiofum fiat, exquifitz quidem conco&tionis erit indicium: fed plus crudi humoris expureari fionificabit: fi veró craffa mediocriter fuerit,& habeat quadam fübfidentia,ea nó concocta erit omnino. Si enim fubfidentia parti farine crafsioris aut laminis,aut furfuri(imilia fuerint, praterquàm quod omnem huiutz modi vrinà inconcoctam efle, mortis etiám immine re periculü oftendunt.Que veró boni coloris vrina eft,& fimul etiam habet fübüdentia lenia;atq; alba, & equalia;aut nebulis quibufdam fimilia,aut fufpen fa,eaeft omnium probatifsima: primzq; tribuuntur eiin qua eiufmodi fubfidétia videntur:fecundz ve ró eijin qua fufpéfa cernütur: tertie porró eiin qua nebulz funt:& deniq; ea,quz in vrinis probéinnatant,quo inferius fuübfident,eo funt praftantiora. Defputis. Cap. V. S Puts quz fubflaua, fubru£a, fubfpumea,& tenuia funt, folius cruditatis funt notz: malum vero nullum infignius denotant. Quz veró fynceré flaua;ru faq; funt, ac fpumea, funt; viridia,elutinofa,& ro tunda,mala funt:quibus etiam deteriora funt nigra: nam prater fanguinem,quicunq; alius humor füperaucrit, affectione prauam oftendità calore inflam(mato ducentem originem. Cruenta igitur,pituito124; fputa, mediocria funt: lauz autem,vel atrz bi: | lis,ditficilia. Czterüm quomodo educátur primüm confideràdum eft:nam fi facilé excreentur ,cabona efie perípicuü eft: fin fecus,praua: perfectam nanqs 2 56 ORIM$YNOPSEOS concoctionem indicat fputum, cüm leue, album,& quale eft: fubfidetq; neq; humidum,neq; fubcraffam. Omnimode veró cruditatis fignum eft,fi nihil omnino expuatur: fi veró fpuatur; fed tenue illud fitimbecille co&ionis eft indicium: quód fi parum fitrufum,aut flaaum,non bonum erit: filiuidum,& zruginofum,vel nigrum,fummé perniciofum erit. Defebribus ephemeris. Cap. VI. Frbrun diariarü propriü& infeparabile fignum eft,vrinarum in primo die concoctio,& caloris fuauitas. Poft primam veró febris folution&,certiorem earum cognitionem habebis:in hac enim motus arteriarum ei motui, qui fuit in fecüda valetudine, eft omnino fimilis, càm nulla ex alijs febribus ad naturalem ftatum reuertatur.Maximum quoq; indicium eft,cüm eger facilé fert. His febrib.opportunr funt, in quor corpore quod tranfpirat;non halituofum, fed acre;ac veluti fumofum eft:hutufmodi fant,quo rum calida eft natura;atq; ficca,& ad fummá biliofi. Qui igitur ex lafsitudine in febrim inciderunt, pinguter& molliter funt perfricandi,& ad balneà ducendi. Qui ex ficcitate,minus fricandi funt illi quidem,fed lauandi funt liberalius. Qui ex curisymaeroribus,vigilijs, atq; ira febricitant,non fpe lauan di, fed multo oleo tepido, cui minime adftringens vis infit,fricandi paululü,& ex confuetudinelauandi. Qui veró ex vfione fcbricitant,protinus ab initio refrigerantibus curandifunt,& crebrius lauandi:minimé tamé eis largo oleo,& frictione eft opus. Sint autem refrigerantia rofaceum,& omphacinum falis expers:eadem veró refrigerantia fincipiti vehe menter oportet infundere,& cüm febris inclinauerit,lauare. Si quis veró ex frigore febrim contraxezitjis etiam in declinatione lauandus erit:li vero fe bri, LIPEFRA SFTXTVS. 197 bri,& deftillatione, grauedineque vexetur, prius quàm hzc conco&ta fint,lauandus n6 eftzat qui propter vftionem febricitant, ij vel cüm hzc adíint, lauari debebunt. A balneo veró amborum capita ijfdem madefaciéda funt, atq; eorum quidem quibus víftio febrim attulit,refrigerantibus:ijs vero quibus frigus, calefacientibus,que fint mediocria,quale eft irinum& nardinum vnguentum.Quibus veró meatuum cóftipatio febr excitauit, ijs balnea dulcium aquarum& temperatarum conueniunt: tum frictio rarefaciens,& exercitationes,& victus fuccis dulcibus procreandis idoneus. Qui veró ob inediam febri correpti funt, eos vbi prima accefsio remiferit, in balneum perduces,& plurimo oleo tepente perfundes,tum mitifsime fricabis,& diutifsime in calida folij aqua dctinebis:fimulatq; exierint;feq; recol legerint, 1n balneum introducédi funt,deinde aqua calida potui danda, mox ptifanz cremor offerédus: quandoque etiam la&uca,& pifces qui molli carne funt,ex albo iure. Omnium autem communis victus fpecies efto, quz boni fucci fit,& quz facilé concoquatur,& quz nufquam meatibus inhzreat. Vinum dandü quod tum afpe&tu, tum viribus fit aquofum. In primo autem accefsionis infultu nónulla horum quandoq; mutáda funt in ijs,in quibus corporis intemperies ad calidum ficcumq; conuerfa febres gignit. Qui veró exbubonibus febricitantjij ne medi cum quidem interrogant quid facto opus fit,fed v1ceri,à quo excitatus cft bubo,profpicientes,vbi accefsio declinauerit,lauantur:ijs vinum circunciden dum eft,donec bubo fuerit folutus,funtá; tenuiore victu nutriendi. Ex Galeno de putridarü febziü notis. Cap. VII. Vtridarü febri not funt ha: vt nulla caufa euiN 3 m$ ORIP. SYNOPSEOS dens przcefferit:vt neque à rigore febris inceperit, neq; ab zftu,neq; frigore vehementi precedentizid quod non fecus eft putridarum febrium proprium, quàm etiam pulfuum deprefsio: fic enim nominant, cüm incipiente accefsione pulfus admodü exigui& inzquales funt: quod quidé eft huiufmodi febrium proprium vel maximé. Porró caloris qualitas maxima eít putridarum febrium nota:ita enim fuliginofa eft,vt vel tatum erodat. Maxime veró proprium ha rum febrium eft vrinz cruditas,& obfcura conco€tio: magnum veró& notabile conco&ionisandicium in vrinis nunquam in hifce febribus apparet.: Curatio febrium putridarum.— Cap. VERRE Enc fi vires eius qui ex putredine febricitat, valentes finz, mittendus ftatim fanguis eft, fi cruditas ventris non fit:fin vires lint infirma, taste prohibeat,non erit incidenda vena: corpore euacuato pu trida per vrinas, aluum,& fudores expurgáda funt: fin autem fponte fua nónunquam ad ventriculü impetu ferantur, etiam per vomitum,alioqui non funt preter naturá irritanda.Materiz auté deligi debent huiufmodi,que non valde calefaciendo,& ficcando pradiétas cuacuationes perficiant: cuiufmodi funt ptifane cremor, aqua mulfa,oxymel,apomel,& apij radix. Sraluus non derjcit, clyftere ex aqua mulfa cum oleo ciebitur. Totum veró corpus prius quàm vacuatü fit,rarefacere nó oportet; vbi fuerit euacua tum,licebit rarcfacere medicaméto, quod tepidum caloré habeat,quale eft, quod ex chamemelo conficitur.Hoc etiam tépore vinü aquofum potui datum omnes excretiones mouet,itemq; balneü aquz dul cis téperatü. Verüm cüm febris magnitudo obftet, tum neque vino,neq; lauacro,neq; vnc&tione rarefaciente vtendü erir:fed aqua frigidain his febrib.potul LIBER SEXTVS. 199 tui data eft accómodatifsima, nifi etiam aliquid huius vfum impediat:ergo fi omnes vires robufte fint, febrisq; ardétifsima,& euidentia figna cócoctionis appareant, frigidà cum fiducia dabis. Ad hec veró fi bone habitudinishomo fit, calida;& ficca fit cófti tutio, etià fiin frigidà natationé hunc dimiferis,nihilledes: fin auté mediocris fit febris,viresq; inuali dz, vnà cum fignis cóce&ionis,& balneum,& vini potio,& omnes vn&iones rarcefaciétes ijs profunt. Signa tertianz. Cap. IX. ^T ridians febris cüm ex motu flauz bilis exoritur, ftatim ab initio rigorem non paruum infert. Differt autem à rigore quartanz,quód pungere,& conuulnerare cutim videatur: in quartanis autem acccfsio nis ingrefsio vehemétiorem perfrictionem habeat: quotidianas veró nó rigor precedit,fed corpus mo dà perfrigeratur.In tertiana autem eft ctiam exquifitus ordo pulfuum, eaq; in ftatu fitim vehementem affert, atq; hominem exurit,& pauló poft confiftit, calorq; per omnes parteis equabiliter diffunditur. Si manum inijcias, primo cóta&u calor copiofus& acer,ac veluti cum vapore quodam elatus;occurrit; led pauló poft à manu vincitur. Cüm vero weer biberit,ftatim copia vaporis calidi ex cute prodit,que fudores futuros nunciat, vomitus flauz bilis apparct, aluus foluitur, biliofa per vrinam excernuntur: praterea ad integritatem febris peruenit, vbi tempus accefsionis non plurium quàm duodecim hora rum cópleuerit:ergo que duodecim horis terminatur,exquifitam tertianá nominamus: quz veró diuturniorom accefsionem habet, cam fimplici vocabu lo tertianam appellamus:at quz accefsionem habet longifsimó productam,& exiguum interuallum intercedit,ca tertiana excenfa nuncupatur. N 4 B» ORIB. SYNOPSEOS "Tertianz curatio. Cap. X. * Y iint febris exquifita, vtpote quz à flaua bili procreetur,humectanda& refrigeranda eft:quod4; in ventrem influit,vomitibus:quod ad inferiora ver git,alui excretionibus euacuandum,& item per vrinas,atq; fudorem educendum. Aluusigitur mollibus clyfteribus cienda eft,vrina veró potionibus;in quibus apium& anethum maduerint prouocanda: fi; figna cóco&ionis appareant, confidenter abfinthium dabis. Balnea profunt ex aqua calida potabili;in quibus neg; nitrum,neq; faljneq; finapi fint inÍperfa:fed oleo maximé calido infufo eger eft in bal neum ducendus. Qui balneis valde oble&átur,cos etiam fi bis laueris,non errabis:fi veró figna conco&ionis morbi fefe oftédant, etiam fi fepius laueris, nihil delinques.. A vino autem priufquàm morbus concoquatur, omnino abftinendum: vbi veró concoqui capperit, tenue, dilutá,& modicum ab initio dandum. Cibi,quicunq; hume&tant& refrigerant, accommodati funt. Porró à melle,finapi,falfamentis atque acribus omnibus,& à vinis natura calidis abftinere grum oportet. "Tertiang nothz curatio. Cap. XI. Tu vothis hifce febribus in initio lauare non expedit,fed cüm iam co&tionis figna fe nobis offerant: neq; cibus eft quotidie dandus, fed alternis diebus fatis eft. Quies& fotus precordiorum,& forbitiones concoctu faciles,& clyfteres non admodü molles iuuát: fi veró fanguinis mifsione opus fit,ne hzc quidem erit omittenda. Sitautem tota victus ratio, non quz refrigerct, hume&etque,fed etiam modus aliquis qui magis calefaciat atque incidat,adhibeatur.Maximé veró conueniet ptifanz cremor iniecto pipere: vel hyffopum,vel origanum, vcl ficus ies , i mul LIBPER:JSEXTVSS 200 di mulfa aqua infundens,& decoquens potui dabis: itemq; alia omnia, quibus vrina cieri poteft, prater eaquz veheméter calefaciunt& exiccant. Maxime veró poft feptimum diem ab(inthij coma danda eft. Iam oxymel quoq; epotum multos iuuit:& nonnul la etiam ex ijs,qua aluum leniter fubducunt.Vomitus autem à cibo ijs, in quibus hzc febris inueterarit,vtilifsimus eft, Quartanarum cognitio. Cap. XII Vartana febris cum magna refrigeratione inuadit, vt quz ex frigido humore atrz bilis originé duMe veró atq; feruorem ficut tertiana,non habet: imó veró neq; bilis vomitus eam comitatur. Si preterca vrine albe tenuesq; fint,quartana febris erit. Eximium yeró quartanz indicium fuerit pulfus tardus atque rarus. Quartanz curatio. Cap. XIII. Vi febrem quartanam habent, leuiter tractandi funt;eisd; neq; medicamentü vllum vehemens dandum neq; tentanda vacuatio, finon vtique fanguis redundare videatur: quo cafu fecanda vena eft, Vi&us optimus& minimé inflans infltituendus:& ven ter emolliri confuetis rebus debet.Si nihil hec proficiant, mollibus clyfteribus in principio,demde ve 1o acrioribus agetur. Suilla caro ipfis eft circuncidenda,itemQ; omnes cibi glutinofi, quid: rardé per meant:& deniq; omnes quicunqg; refrigerant,atque humecant. Vinum conuenit quod tenue;albumq;, & modice calidü cft.Salfis& finapi vti expedit:tum aliquot diebus interpofitis medicamentum extribus piperibus, aut quod diofpoliticum dicitur, fumerc.Piper quoq; folum ex aqua quotidie re&é capitar. S1 ger in morbi principio fit,tenuiore viu alendus eft:ftatim veró ctiam diuturna quies impeN;5 £02 ORIB.'SYNOTSEOS randa, vifceribusque profpiciendum eft per ca quae molliunt;atq; relaxant.Póft veró vtendum erit medicamentis quz vriná cient: fig; figna cocionis appareant,tum melancholici humores purgandi funt, 1j; non femel tantüm,fed etiam perfzpe. Poft valilidam veró purgationem, medicamentum quod ex viperis conftat, dandum erit:& item alia, quzcunque ad huiufmodi febres commendantur:inter que eft etiam nobis familiare, quod ex cyrenaico fucco conficitur. Quotidianefebrisfigna.^ Cap. XIIII. Votidiana veró febris nó ftatim primo die cum rigore inuadit, fed téporis progreffu perfrigeratio potius quàm rigor exoritur. Acgré veró incalefcit, & incrementü diuturnum habet:zgrotantes tamen non exurit, neque multüm& crebró trahere fpiritum, neq; ex ore exufflare, neq; frigida bibere com pellit.Pituitofi vomitus fiunt:que veró aluo excernuntur, frigidiora,crudiora,& dilutiorain hifce febribus inuenies. Sudores primis diebus non emittuntur,nequead integritatem veniunt. Color eft ex allido& albo miftus:vring tenues& alba, vel craffe,& turbulentz,& rubrz funt. Quotidiang curatio. Cap. XV. C rariditnam curantes oxymelite primis diebus vtimur: item; ijs,quz mouere valéter vrinam poffunt. Tota veró ratio vi&us ad incidendum dirigatur. Circa ftatum eft habenda vétriculi,& prefertim oris ipfius ratio:deinde wegris iubendum, vt radicula& cibis affumptis vomant:& ijs quz vacuant pituitam,vtantur. Febrium continuarumindicia. Cap. XVI. (CrOntitur febres fingulis intermittentibus finitimza dicuntur: ac tertiang quidem exquifit,,ea qua exqui LIBER SEFXTVS 203 exquifita ardens eft:quotidianz,ea quz fingulis die bus habet accefsiones, neq; ad integritatem redit: fic etiam quartanz, ea quz quarto accedit die. Exquifita enim ardens cum alia omnia exquifitz tertia nz febris indicia feruetjin hocfolüm ab illa differt, quód neque cum rigore inuadit, neq; ad integritatem redit. Ea quoq; que fingulis diebus accéditur, omnia figna quotidianarum habet, nifi quód ad integritatem non peruenit:qua in re ab ipfa quotidiana,quz fpecie cófimilis eft,difcrepat.Proterea quae quarto quoq; die accedit,neq; ad integtitatem ceffat,eiufdé generis eft cum quartana. Eft ergo febris continua, quz nó prius ad integritaté finitur,quàm omnino fueritfoluta. Cüm autem nulla inclinatio appareat, hzc quoq; ex ardentium cít genere,fed ex co quód illa acuta cft differt. Continuarum febrium curatio. Cap. XVII. Qnin: fcbrium curatio eft mifsio fanguinis vfq; ad animi defectionem. Qui fi nó fuerit miffus, qui eam febrem habent, ad extremü periculum deducuntur.Si quid auté euacuare per venz fcctionem prohibuerit;alijs vrendá eft remedijs quz aperiant, materiz copiá vacuent,& febrium feruorem leniant. Cüm vero figna coctionis humorum perfpi cias, neq; in principe particula inflammatio aliqua, aut tumor cedematis, aut fcirrhi fpeciem prz fe ferens fuerit,neq; particula aliqua adeó frigida,vt no xam ipfa contrahat;audacter aquam frigidam biben dam propinabis, prafertim veró fi eger eius affuetus potioni fit. Ardentium febrium cognitio. Cap. XVIIT. A Ries febres hec comitátur: lingua arida, fciffa,& nigra, ventriculi mor(us, deiectiones pallide, hitis vehemens;vigiliz,& nonnunquam delirium. 203 ORIB. SYNOPSEOS Ardentium curatio. Cap. XIX. TN febribus ardétibus,f perfe&é morbus folui debetjhorum alterutrum faciendü eft:aut biliofos humores excerni,aut extingui. Excernütur autem aut fudoribus,aut vomitibus,aut per aluum:extinguun tur veró frigide potione,qua nos febres ardétes ex toto curauimus. Victus autem ardenti laborantibus conuenit non ex aqua fola,neq; ex fola mulfa,fed ex dilutamulfa cocta: nam qui hoc morbo confli&antur,fola potione funt alendi. Balneum veró ardentem febrem habentibus folüm conuenit ijs, qui tumorem inflammationis aut eryfipelatis fpeciem referentem nullum habent: ac tum maxime cóueniet, fi co&ionis figna appareant: ijs veró qui propter fal fum fuccum ardéte febre funt correpti, minime accommodatü eft.Sed eos cremore etiam ptifanz nutrire conueniet, Febrium quz exaffe&tione eryfipelas referente originem trahunt,curatio. Cap. XX. IN febribus que ex affectione quz eryfipelas refert, exoriunturjà balneo eft omnino abftinendum. Aqua frigida per morbi ftatá vehementi,hoc eft fri gidifsima vtendü eft:in principio non item. Sed refrigerantia foris imponuntur: fique nibil hec 1uuerint,etiam intra corpus fumere cogentur.eis autem humidzla&uce precipue conueniunt.Extrinfecus veró ipfe la&ucz fuccus eft accommodatus:itemá; femperuiuum,& reliqua refrigerátia. Hoc autem vt proftantifsimo vtimur vel maximé.Humorem alicu 1us refrigerantis expreffum in pilam cum portulaca inijcimus, deinde his contufis exprimimus,vasq; in aqua gelida ftatuentes, cüm vfus exigit, parum polentz tenuis admifcemus:tum linteum conduplicatum hoc medicamento intin&um extrinfecus przcordijs LIBER SEXTVS. 164 eordijs admouemus, idà; diuadharere nó finimus, fed aliud frigidum fubinde adhibemus. Ceterüm huic medicamento quandoq; omphacinum,aut rofaceum oleum admiícemus. Hecticarum febrium cognitio. Cap. XXI. Hzaic febris non folüm in humoribus fpirituá;, fed etiam in folidis partibus cófiftit.Hec dolore vacat: quiq; ea detinentur,fe omnino non febricitare exiftimant:calorem enim non fentiunt,cüm particu le omnes corporis fint in eis equaliter calefa&c.He €icarum funt duo genera: quorum alterum ardenti bus febrib.magna ex parte fuperuenit,quod víqueadeo protrahitur,vt tra&u temporis madorem corporis cordis, etiam fi copiofus adhuc fit,confumat. alterü genus eft, quod manente adhuc humore cordis,corpus occupans inde accéditur. Hecq; eft vna febrium hecticarum origo nobis expofita. Reliqua eft, cüm ab initio protinus inuaditjprimá originem diarijs(imilem fortita ex mcarorejira,& lafsitudine nimia vnà cum exuftione contracta. At; has febres haud difficiliter curabimus. Quz vero ex ipfisad marcorem peruenerunt, fanefcere nullo pacto poffunt.Facillimé autem cognofcuntur:nam eorü oculos cauos przter modum videbis,crafsiorem pituitam ficcam ipfis inhzrétem, Íqualidam affe&ionem quandi: vitalis flos coloris euanuit: frons ficca eft, atq; intenta,conniuentq; plerünq; vt dormiturientes: verüm affectio,nó fomnus eft,fed quia vigilare non poffunt. Preterea collapfa funt tempora: nam quid porró aliud prater offa, cutemq; folá habent? hos fi nudaueris,& partes ventris infpexeris, profe&ó in eis neq; inteftinum, neq; vifcera vlla tibi fu pereffe videbütur:przcordia veró furfum vehemen ter conuelluntur: cutisQ; ipfa eft ad fummum reficr 6 ORIB SYNOPSEOS cata.Pulfus gracilis,durus,& creber:calor veró primo conta&u languidus, paulo poft acer,& erodens oftenditur. Ita fit, vt víquedum aliquid humiditatis fupercft, hectica fola febris fit: cüm veró periclitatur,ne quid preterea huiufce humiditatis reliquum fit,tum exquifitus marcor iam effectus eft. He&icarum febrium curatio. Cap. XXII. Vi febrem hecticam habent, ftatim ab initio nutriri propter humores erodentes defiderant: maximum veró remedium eft vi&us humidus. Oportet igitur cremore ptifanz,& alice forbitione vgrü nutrire,& panis aliquid addere,eumq; potione,nó vehementer,fed moderaté frigida, curare, cüm neque inflammatio aliqua, neq; humorum fubeft putrefa&io.S$i veró magnam fore noxam coniectura confequeris,à frigide potione abftinendá eft,vtendumq; ijs remedijs, que extrinfecus impofita refrigerandi vim habent.Balnea veró huiufmodi vgrotis in quocunque tempore conueniunt. De femitertianis, quz hemitritzi dicuntur. Cap. XXIII. Cun tertiana cum rigorc, quotidiana veró citra rigorem inuadat, quz ex his vtrifg; conftat, horrorem affert,qui rigore quidé eft minor,& perfrictione certé maior:quz res coniunctis inter fe extremis efficitur:ex quo fit, vt nó immeritó huic febri femitertianz nomen fitimpofitum. Duplici autem modo gignitur:vel enim dux accefsiones in idem tempus concurrunt, vel ftatim ab initio amb inter fe cómifcentur.Cüm igitur tertiana fuperat,plus horroris accidit, eidemq; in accefsione nónihil rigoris adiungitur:protinus veró hec calidior eft;atqueardentior,& aliquem bilis vomitü,vel excretioné,vel madoré inducit: cüm veró altera pituitofa fugere: eit, LIBER" SEXTVS. 107 eft, tunc frigus partes extremas exercet, exiguique horrores funt: quin ne fiticulofi quidem funt, neg; «ftu conflictantur. At cüm pares funt tertiana inter mittens,& quotidiana cótinua, tum accefsionis ingreffus cum horrore accidit:cum Q; febris orta ex pi tuita excellit, cótractiones pulfuü,horrores;funt: cüm veró calidior praftat,fubitó incalefcunt. Atq; ea quidem eft exquifita femitertiana,quz ex parimi ftione duarum febrium, tertianz intermittentis,& quotidianz continuz exoritur: non exquifita veró maioré biliofi aut pituitofi humoris habet copiam. De morbis publicis. Cap. XXIIIIL M Orbos publicos cómunesq; nominant,qui mul üs fimul accidunt:quorü vt oripo,ita etiam eft caufa communis.Cibi igitur communes prauicommunes morbos pariunt:potio item aquz vitiate nimi erumnz, confueti labores omifsi, inedia, repletio dum fames vagatur,aut cüm fumma eft annone vilitas. Regionum quoq; naturz cómunes morbos inferunt: que interdum paluitres funt,nonnunquá ba rathrum vicinum habét, quod exitiofum prauumq; vaporem exhalat: atq; hzc quidem accidere continenter confueuerunt. Aér veró nos circunftans,qui tum calidior quàm par eft, t ficcior, tum frigidior, tum humidior effectus,naturas noftras cótiouó mu tatzn alias nanque caufas neque omnes fimul incidi mus,neq; in eis totos dies verfamur. At aer nos ambiens,& omnibus eft foris circunfufus,& per infpirationé attrahitur:ergo neceffe eft corpora animantium pro aeris téperaturz cómutationib.affici. Hec qui norit,nó folüm qui morbi in quaq; cóflitutione futuri fint,prefagiet,fed etiam contrariá immodera ti circunflui aeris temperaturis victü inftituens, ne fiant prohibebit. Corpora autem qux morbo alicui 207 ORIB. SYNOPSEOS ex propria intemperie vicina funt,eaà fimili circundantis nos acris temperatura deprehenduntur:quec veró temperaturá carlo cótrarià fortita funt,ea pros terquàm quód ab acre non afficiuntur, fiunt etiam meliora,cüm temperatura contraria immoderationem corrigat: quod qui cognofcit,is fecundam vaJetudinem tuebitur,cótraria corporibus inducens, partim refrigerátibus vtens, fi ita vfuueniat,partim calfaciétibus: aquz perfufionib.refrigeransitemq; ocio,& alimentorü penuria,& potione largiore:calefaciens autem operimento, iporone rSIG libera liore,& quandog; parciore. Iam veró fi quis pyram incendat,is nó mediocriter acrem prius humidum, ad calidá ficcumq; permutauerit, quemadmodum aiunt Acronem Agrigentinum fecifle. De peftilentia ex Rufo. Cap. XXV. IN peftilétia terribilifsima funtomnia, neq; quicquam,vtin fingulis morbis,occultatur:nam& deliria,& bilis vomitiones fiunt,& multi fudores erum punt,& extrema algent, alui profluuia biliofa, tenuia, flatus plena vrgent,vrine excernuntur aquofze,tenues,biliofz,nigrz,quz mala habent fub iden tia,quzdq; in eis innatant;pefsima:fanguinis€ naribus deftillationes fiunt,pectus zftuat,lingua torrida,fiticulofaq;,triftitia oborituritéd; vigiliz,conuulfionesq; violéte,& alia permulta praua,& exulcerantia. Atque in peftilentia quidem aliquid quod terribile nó fit,terribile: contraq; quod alioqui ter ribile eft,non terribile fiet.Si quis veró futuram pe ftem profpiciat,animum attendens adanni tempora quz mala funt;ad vitz ftudia bone valetudini mi nus conferentia,& ad ceterorum animalium interi tum:cüm hzc diligéter animo voluerit, illud etiam debebit perpendere; qualis fit prafens téporis conftitutio, LIBER SEXTVS. 169 ftitutio,qualis deniq; totus fit annus: quibus ex rebus vi&us rationem optimé fciet inftituere: veluti cüm tempus ficcum efle deberet,fi quidé recte procefsiffet, nunc humidü fa&ü fit,vi&us ratione exiccare neceffe eft, vt fuperuacaneus humor abfumatur. Ventris quoq; cura habenda eft: quibus autem fuperior venter pituitá continet,eos vomitibus eua cuare:quibus fanguis redundat, venam fecare oportetitemq; purgatio per vrinas,& ca:tere omnes ex toto corpore factz vtilesfunt. Si veró zgrotusardore zftuet,flammaq; ad pectus víq; pertineat,non ab re fuerit fuper side imponere refrigerantia,& frigidam offerre potionéeamq; nó paulatim,fi quidem magis incenderet, fed affatim, vt lammam reftinguat. Si veró ardor interiora occupat,extremáue algét,& fumma cutis eft frigida;precordia tenb cul colliquationes partim furfum,partim deorfum mittit,vigiliz vrgent, deliria fiunt, lingua eft afpera: ijs calefaciétibus opus eft,vt calor per to tum corpus diffundatur:& vt ab interioribus partibus ad exteriores trahatur, quacunque fieri ratione poterit,enitendum. Deijs qui ob crudorum humorum copiam in fyncopen cadunt. Cap. XXVI Fondue quidam incipiunt, càm maenam cru dorum humorum copiam ore ventriculi fimul offen fo congefferunt. His precordiaintumefcunt,& os ventriculi in maiorem molem, quàm fecundum naturam fit, attollitur,colord; ad albidius,aquofiusd; mutatur:quibufdam etiam nigrior efficitur. Neminiexijs fanguis mitti fine magna noxa folet atqui vacuatione iudigent:fed neq; vena fe&ionem,neq; purgationé ferunt, vtpote qui etiam fine his in fyncopen dercpenté cadant:ergo fridtione funt curan 310 ORIB. SYNOPSEÓS di. Perinitia veró morbi incipiédum eft,ac priinüm uidem à cruribus fuperné deorfum linteis modicé aíperiorib. deinde veró tota brachia fuperne deorfum fricare conuenit, Vbiautem artus fatis calidi videntur,& metus eft ne lafsitudinis fenfus aliquis inuehatur, tum oleo relaxante vtendum eft, ab adftingentibus veró abftinendum.Si hyems fit,etiam digerentibus,quale cít ficyoniá& chamemelinam, vtemur:cüm veró artus diu multumq; fricuerimus, oleum erit deinde abftergendum:tum ad totam fpinam accedendü,eaq; fimili modo perfricanda: dein de rurfus ad crura redeundum: ab ijs accedendü ite rum ad brachia,tum ad fpinà, ita vt per totum diem ad hunc modum zger tractetur. Commodifsima eft his aqua mulfa, in qua coctum hyffopum fit: verüm neq; cibusneq; forbitio,neq; aqua cis danda eft,ne que permittendum vt largé bibant, fed cótenti fint mulía tribus primis diebus, ita deinceps fricando. Quód fi robur mediocre fit, neq; re&é fit afecta aluus,audacter clyftere vtitor.Si veró impetus excrementorum maior quàm oporteat ad aluum feratur, principió mulfa magis coquéda cft,quoniam ita minus fubducit: fin autem fit citatior, ne tum quidem fiftatur,fed aque mulfzloco,ptifanz cremor detur: fi veró fluere pergat, forbitione ex alica nutries. Si veró propter imbecillitatem vires collapfas effe ex pulfu cognouerimus, par erit panem ex vino diluto dare, fi neq; ventriculus, neq; iecur inflammatione teneatur.Quz quidem fi inflammatione vrgeantur, cüm plenum crudorum humorum corpus 1t, defperatus zgrotus eft. Si veró craffos effe humores videas,pro mulfa perpetuó oxymcl dabis: fique eeftas fit, Seleque frigide potioni fit affuetus,oxymel frigidum dabis,hyeme veró calidü.Balneum à his aduer LIBER SEXSTVS am aduerfifsimum. Si veró quis te vocet ad eos quiin fyncopáiam inciderunt,cüm partes de quibus men tionem modoó feci, non fint inflammatz, panem exhibere modicum ex vino poteris,ftatimq; ad fri&io nem erit veniendü,eaq;,vt di&um eft,vtendum. At quibus propter flauam bilem os vétriculi ledentem Íyncope accidit,eis potio frigida offerri debet:hecque vinum tenue,antiquum,atque fuluum efto. De ijs qui ob humores tenues fyncopa tentantur. Cap. XXVII. Qy; ob tenues humores in fyncopen cadunt, con trà atque ij, de quibus fuprà diximus, curandi funt. Hos paulatim cótinuó nutrimus:fi; iecur,aut venMiro inflámatione vexetur, viribus iam languéti bus,hi nulla curatione poffunt releuari.In hifce affe &ionibus cadaueris facies ftatim apparet:eos igitur nutrire neceffe eft, eorumq; cuté denfare nó fecus, quàm in fuperioribus erat rarcfaciéda. Frigidus acr eft ijs comparandus, vnguentis adftringentibus vngendi, alimenta danda, quz non admodá facilé defluant:ergo panis,& forbitiones ex alica cóuenient: itemq; fugaces fru&tus aufteri,& qui difficiliter cor rumpuntur: hid;& per fe,& veró etiam cum pane: danda etiam funt oua,& praefertim corum vitelli,& cerebrum porcellorum. Vinum autem dilutum ftatim fub initio poft cibü fumptü eft eis neccffarium. De alijs caufis,ex quibus fyncopz oriuntur. Cap.— XXVIII. Ais porró caufie quatuor funt, ex quibus fyncopz fiunt, dolor vehemens,vigilieimmodica euacua tio,& interdum motio delirantiü: fi vis tuquintam adde, principiorum intemperiem.ac celerrima quidem pernicies fubfequitur affe&o corde, deinde cerebro,tum breui;iecore. Q..a a4)^ ORIE. SYNOPSEOS De dolore. Cap. XXIX. Dot igitur qui ftuporem affert,ex affectione frt gida oritur;pulfans veró dolor magne inflammatio nis eft proprius. Si veró tanquam ab aculeo infixo, aut tanquam à terebro perforari putes, doloris fpecies eft crafsi inteftini. Pungens dolorin membranis verfatur,pertundens veró vehementifsimis non heterocranijs folüm,fed etiá cephaleis accidit. Eft hic dolor, cá à parte quz primo loco affecta eft,ceu à radice,ftatim in vicinas partes perfertur.Diftéden tes ex vtraq; parte neruorum dolores funt, quia ad vytraq; extrema nerui téduntur: carent autem nerui doloribus in latum tendentibus;at mébrana fub cute exporrecta, tendétes ftupefaciétesq; dolores inducit.Quz veró inter carné inherefcunt, earum do lores veluti dilaniátes funt:multe enim funt,&inequaliterinfertz, qua carnem ample&untur:at earum que ofsibus adiacent,profundi funt dolores,& ipforum ofsium dolentiü imaginem referunt. Cüm igitur nulla doloris caufa extrinfecus ortavideatur, antecedens vi&us ratio perpendenda cft: vtrum in maiore ocio quis vixeritquàm cófueffet,an plus cibi ingefferitjidq; ex valenti materia: an veró excretio aliqua confueta retineatur.$i quid horü,aut hec omnia fübeffe videantur, doloris in caufa eft repletio: quo cafu hominem quamcelerrimé euacuabis. Hac enim ratione tibi licebit,cum fumma tutela remedijs, in particulis dolore affectis vti, quz fluxionem repellüt. Ergo fi copia fanguinis fit quz diften dat,protinus incidéda eft magna vena,qua parti affe&w propinqua fit: fi vitiofi humores Fra vexét, eft adhibenda purgatio: fi vtrunq; adíit, vtroq; vacuationis genere vtendum,ita,vt primüm vena fece tur. His peractis, fi dolor perfeueret,planum eft;id quo LIBER|SEXTVS 2 quod doloré inuchit, in affe&a particula impa&tum elfe: conftat; curationé ipfam in digerentibus medicamentis effe pofitam.Dolores quoq; quos fpiritus flatuofus excitauit, curabimus: fed in ijs magis extenuantibus cibis potionibusQ; vtemur,& per fe dem inie&tionibus,& irrorationibus;atq; fomentis ipfum corpus ambiens rarefaciemus. Si vcró tumor aliquis aut grauans aut cotundens doloré crect,tumor ipfe curádus eft:fin humor erodens affligat;aduerfifsima ei funt extenuantia& calefacientia.Anethum veró oleo inco&ü dolorem lenit, fomnumq; conciliat:id quod viride potius,quàm ficcum facit., De colliquatione. Cap. XXX. Cv excernitur aliquid per ventrem, quod non ab efculentis& poculentis,fed ex corpore procedit humore in aluum confluente, qui fimilis eft ei flauze bili que continuó euomitur,& per feceffum deijcitur, ab ead; differt tum faeditate odoris, tum quod deie&ü excrementü magis rufum eft,& habet craffitudinem ftrigmenti,& quandoq; etiam olei, tunc caro pinguis& recens cópacta ab ardenti febre refoluitur& colliquatur. Si malum inueterarit,etiam aliquid ex folidis partibus liquefcit.In hac pernicio fifsima febri vtilis eft potio frigide, quz à fonte friidifsimo hauriatur.Eiufinodi quoq; effe debent ca taplafmata,& epithemata refrigerantia, quz fuper thoracem& przcordiaimponantur.cibi ctiam refri gerantes dandi funt. Devigilijs in febrib.ex Galeno. Cap. XXXI. Cvn nimijs vigilijs gri torquentur ,1js crura& brachia vinciri quo tempore fomno fe tradere confueuerunt,& item excitari iubemus: eosque palpebras aperire& cóniuere cogimus,donec abundé fatigati(int: tum derepenté vincula foluimus, lucerO 53 24 ORIB. SYNOPSEOS nam auferimus,multamq; quietem imperamus. , Deijfdem,ex Herodoto. Cap. XXXIIL. OI veró vehemétius vigilie vrgeant, 1n accefsionis remifsione abluenda facies eft nigrorü papauerum deco&o: naribus autem admoueatur papaueris albi cortex toítus& tritus,& mandragorz radicis tantundem lauigabis,& cum vino ac rofaceo malagma conficies.Fronti quog; imponendum eft ferpyllum cum meliloto in paffo deco&um. Hoc in accefsioni bus etiam vtendum eft. Vcl trita papauera pane cum rofaceo,vel cerato excipimus,& adhibemus.Viétus efto quodámodo plenior.Sorbitionibus autem imponatur feminis papauerum alborum quantum tria impleat cochlearia:oleribus veró admifceatur papa ucris mgri, fi folia fint,quátum tribus digitis pofsis comprehendere:fi ca non ad(int,tria,quatuórue papauera ficca fimulincoquantur.Si ne ita quidé fomno corripiantur, liquore papaueris, aut fucco mandragorz illinantur. Degraui fopore qui nareqog dicitur,ex Herodoto. Cap. XXXIII. Fade: pofcain qua lactis parum fit adiectum ,abftergenda eft, extremaq; funt validis excipiendaligamentis. Naribus quz vim incidendi habeant;admoueantur. In remifsionibus cucurbitule dorfo,& fpinc egregie affigantur. Si mo rbus adhuc maneat, in febrium remifsionibus quz fternutamenta excitant,adhibeantur:ciborum veró materia fitque incidendi,diuidendiq; vim habeat. Decaninaappetentia.— Cap. XXXIIII. Viappetitu,qui caninus appellatur,laborant;ijs pro fummo remedio vinum dandü eft ex eorum numero, quz abundé calefaciunt: eiufmodi funt quz colore tulua;rubraq; funt,& minimé adftringentia. ; Ls LIBER.;SEXTVS i Iis porró cüm ad prandium accedunt, primüm pinguia, moxalia omnia ex veteri oleo preparata, in uo nihil aufteri vel adítringétis ex fe infit,offerenqs funt: poft hec vinum, quod dixi,licet illi non fitiant,dari iubeo: cüm enim id diutius fecerint,ipfe morbus ita fedabitur. De cibi faftidio. Cap. XXXV. Br vitiofi humores cibi faftidium induxerintijs cibos& potiones dare cóuenit, qui ad eiufmodi fuccos Spon vomitü, vel peraluü excernédos, velad meliores reddédos fint accómodati.In quibus veró virium imbecillitas cibi faftidiü peperit,in ijs, quoniá omnes vires ex particularü intcperie funt infirme;fpecies intemperiei ipfius eft curanda cótrarijs. De fame ingenti,quam fou nominant. Cap. XXXVI. Qv; in itineribus aut aliàs magna fame corripiuntur,reficiendi funt tum alijs que naribus admouentur,tum etiam carnibus fuillis affatis,atq; hoedinis, & ad fummam,omnibus qux nidorofum odorem re ferunt. Extrema eorü partes deligandz funtjip(iQ; erigendi, maxille item pungendz,& capilliaut'aures vellicandz. Cüm refecti fuerint,panem ex diluta vini potione;aut aliquid aliud,quod facilé diftribuatur,eis dabimus. S De fitiimmodica. Cap. XXXVII. Itim admodü longá ex ficcitate,aut caliditate par ticularum,per quas humor ex ore in ventriculi importatur,oriri exiftimandum eft.Siccitatis autem re mediü eft fomnus,vigilie veró caliditatis. Nonnulli veró ex vini potione fitibundi fiunt,& ex calidita te efculentorum:his remedio eft frigida potio. Sed qui fiti quz extingui nó potcft, encéti funt, quéadmodà cibos vitiolos expetüt pro portionc humoris 4 a6 ORIB. SYNOPSEOS vitiofi qui exuperat;ita etiam prauas potiones defiderant,ex quibus etiam mortui funt. Noui ego,qui viperas dipfadas comediffent:itemq; alios,qui vino veteri fe 1nebriaffent:& item nauigantes quicunq; ob aquz potabilis inopiam,marinam bibere aufi eífent,omnes interijfle. DefitijPhilumeni. Cap. XXXVIII. Sitin quz in febribus oritur, lenire confueuit capitis irrigatio ex oleo frigidifsimo, aut rofaceo defuper irrorato. Optimé vtró ad fitim facit nigrz la€tuce femen commanducatum,& radix quz dulcis appellatur,& cucumeris femen etiam commanduca tum,& in ore retentum, Diofcoridz catapotium ZZizv ad fitim leniendam. Cap. XXXIX. Haetboc catapotium, feminis cucumeris fatiui drach.v 1 1 1.tragacanthz drach.r 1 1 1.tragacantha diffoluitur albo ouorum crudorum recétium. Cüm diffoluta fuerit, contritam cateris adiunge: cumq; emollieris, catapotia conficito, atq; in vmbra exiccato. Ex ijs vnum fub linguatenédum prabetur,vt diffolurus humor deglutiatur.Iam veró dilutum ma lorum cydoniorum, aut pirorum, aut mefpilorum, aut pampinorü vitis, aut mali granati liquorem, aut omphacij fuccum forbeant. C De naufea. Cap. XL. — Vm eger abfq; cibi fumptione naufea tentatur, poffumus, arbitror, ratione faciló comprehendere, ventriculü prauis humoribus vexari. Nonnulli quidem vellicátur, fed cüm humor in tunicis impactus fit,nihil vomunt:ergo pituitofi humores cócoquen di funt,feruando cgrum in quietejinedia,& fomno. "'enuiores veró humores reijcit vomitus, qui nonnunquam ex ptifane cremore, nónunquam veró ex aqua LIDER-SEXTVS. 21? aqua mulfa fit excitus.Quicunq; autem glutincfi& erafsi funt,attenuantia defiderant. Ex Philumeno, quz f fit vomitioni bilis adhibenda curatio. Cap. XLI. Bic vomentibus applicidum eft cataplafma ex palmulis, aut malicorio,aut galla,vino inco&is,vel pofca,pane fi fimul diffoluto. Acacia itidem, hypocifüsjbalauftiü,& rhus;cataplafmati adiungantur. Cu cur bitula quoq; cum largiore flamma affixa magno pere adiuuat. Cibum fepe& paulatim dabimus. Iis veró qui atram bilem vomüt,& ftomachus flatu eft plenus, fpongias acerrimo madcfactas aceto imponito:vel hedere folia in vino cocta adhibeto, De fi fingultu ex Galeno. Cap. XLII Singultus oritur ex repletione, aut inanitione,aut acribus humoribus ftomachum erodétibus: quibus vomitu reie&is fingultus fedatur.P leriq; auté fumpto medicaméto, quod ex tribus piperis generibus conflat, fi ftatim vinum fuperbiberint, fingultiunt: nonlli veró cibo intus corruptoà fingultu corri piuntur. Compertü ergo eftjvomitum fatis effead curandum eum fingultum, quem repletio,aut morfus excitauit: eum veró quià frigore ortum ducat, calore finiri. Cüm autem ex humorü repletione fingultus oritur,violéta euacuatione indiget,que fter nutaméto preftatur: at(ingultus ab inanitione obortos fternutamentum non fanat. Singultientibus autem ruta cum vino; vel calamintha, vel nardum celticum datur, Quz curatio fit linguas afperz adhibenda. Cap. XLIII. E Locos afperitas humectanda eft decocto feminis lini inos laboràátis dato.Melius autem facit fi myxa cum lini femine coquámus, ac digito in hunc fucQ5 218 ORIS.'SYNOPSEOS cum iritin&olinguam confricatam,aqua pura ablua* mus,vel fpongiaabftergamus,deinde parus illina mus. Átq; etiam ipfum rofaceum melli admiftum in id veheméter efficax eft:itemq; portulacz fuccus in ere retentus,& rhu obfoniorum mulfe commiftum. Egregie quoq; faciunt damafcenorum& myxarum offa in ore detenta,necnon&lactucz cauliculus. Curatio exulcerationis,quz circa os facrum exoritur. Cap."XLILIL Cun locus incipit rubefcere, circulum iuftz magnitudinis exlana eidem fubijciemus: deinde rofaceum, aut myrtinum ceratum cóficiemus quod argenti fpumam, aut ceruffam habeat,& 1mponemus. Exorta veró inflámatione cataplafia ex pane cum folano, aut herba fanguinali, aut plantagine;aut tenera brafsica admouetur: fi vlceratio pafcendo ferpat,lenticula cum malicorio illinenda erit. Deanimz defectione exinanitionibus. Cap. XLV. Cs propter euacuationes anima deficit,ijs aqua afpergenda eft;nares apprehendendz,os ventriculi confricandá, vomitus imperandus,quin etiam brachia& crura liganda funt, ligamentaQ; plura,& vchementiora effe debent:atqueà fuperioribus partibus ad inferiores,&ab inferioribus ad fupertores pertinere. Diolesienss perra ex fübitis euacuatio nibus ortas, vinum frigida temperatum curat, fi nihil ipfum dari vetet.Balnea ad defluxiones in ventri culum funt accómodata vel maxim, fed fanguinis profluuia veheméter proritant.lis preterea qui pro pter nimiam fudoris copiam refoluuntur,infenfifsima funt: quandoquidem eorum cutis non laxanda, fed refrigeranda;atq; adftringenda eft: jq; preecipué frigidum vinum dare conuenit. Siani LIBER. SEX TV.S. Mg Sianima deficiat ob plenitudinem. Cap. XLVI. Qy; ob plenitudinem animo deftituuntur,ijs con fricandi funt artus,calefaciendiQ;, ac vinciendijà vi no ciboq; abftinendi: itemq; à balneo,fi febrem habeant, ijs fatis eft potio mulfz, in qua vel thymum, vel origanum, vel pulegium,vel hyffopum fit inco&um:éifdem quoque oxymel eft idoneum. Curatio ad fanguinis deftillationem. Cap. XLVII. Qvi deftillatio quz ex contufione vel denfitate cuenit, totius corporis aut capitis redundátiam 1ndicat: largior autem excretio poteit redundantiam minuere atque laxare:confentaneum eft,ipfam inde moliri,vnde natura initium mouendi fumpferit: accómodatius enim inde,quàm aliunde ducitur.Cüm hzc mecum ipfe reputaré, non veritus fum in quartanarü deftillationibus fcalpello, vt eft in more pofitum,vafa quz 1n naribus funt,vulnerare: qua quidem in re non exiguo fanguinis fluore contentü effe,fed detrahere pro viribus oportet. PFINIS SEXTI LOoPOBOROD 210 ORIB. SYNOPSEOS SEPTIMI LIBRI ARGVMENTVM. Septimus, omnium vleerum, fanguinis proftuua, cicatri£um,neruorum conuulneratorum,defluxionum,gan,«ne;abféeffuum, firumarum.fifiMarum,formicarum,et elepbantia cu» rationes exequitur, CVIVS HAEC SVNT CAPITA. De femplicibus vlcerib.Cap.l. De cauis vlceribus. II. Devlceribus quibus eft inducenda cicatrix. ILI. modo caro"vlceribus fapercrefcens exedatur. VII. Ad vlcera, que in fumma cute fint, ad intertrieines, ad abrafa,inueterata vvlcera,fenilem teneram; cu tem. Caput Ad ambu[la. Ad exantbemata., VII. De pruritu, VIII. De puftulis, que pbly&kene di cuntur. Ix. De vleeribus,que cicatrice ob du£la iterum rumpitur. Caput x. Deylceribus malignis. X V. Ad carbunculos, XII De cancro. XIII. De carne contufa, c? fanguinis coitu fübter cut?, quod ecchymoma nominatur. Caput XIITI. Deruptis c conuulfis. X V. De lyxatis C? contufis. X V I. VI. Que fpicula, furculosá; educant. Caput XVH. De redunis. XVIIL De vlceribus articulori. XIX. De fanguinss proflunio.. X X. Ad cicatrices nigricantes, qu& ex impetigine fiunt, € ad fligmata. XXI. Deneriu wuelneratis. X X V, Ad articulos luxatos. XXIII. Deinflammatione.X X111, De affttlione qua ex defluxio mbus fit. XXV. De js qui ex afftlonib. quaa defluxio concitauit, pure lenti fiunt. XXVL Degangrena et fbhacelo Galem.Caput— XXVII. Deabfcefsibus. XXVIIL De firumis cz phymate. Caput XXIX. De fiflula. XXX. De bubonibus. XXXI De eryfipelate,boc eft,iene facro. Caput XXXII De berpete. XXXIIL De farrbis. XXXIIIL Deedemate. xxXV. Dete LIBER SEPTIMVS. 221t Deterebintho.| XX XVI. Ad ganelia. XLIIII., De epinyElidibus.x XXVIL— Adperntones. XLV. De ligamentis difetti. Ad digitorum, totiusi; pedis Caput XXXVIII. rmas. XLVL Dethymo, XXXIX.|. Ad pudenda»lcerata. De fics. XL. Caput XLVIL De furunculo,qui dotbiem vo| De leuce, alpbo,melane lepra, catur. Caput XLI.€ fcabie. XLVIIL Ad epimytlidas. XLIL De:mpetigine, XLIX. De ycrrucis, myrmecio,€ fi-— Deinflatione, L milibus. XLIIL Deelephantia. LL ORIBASII SYNOPSEOS AD EVSTATHIVM FILIVM, LIBER SEPTIMVS. Defimplicibus vIceribus.— Cap. primum. Gp VO NIAM fimplex vlcus eft folüm diuifio, fi quis partes diuifas fafcia in orbem circundata cómittat, diductze partes abíq; vllo negotio coalefcent. Cüm veró alterum vlceris labium in obliquum verfum fit, inde incipienda eft delipatio, & in contrariam partem adducendum: cüm veró in vtranq; partem labia funt didu&ta,principium dcligandiab vtroq; fumendü eft, atq; ta labia in vnum adducéda: nam cüm nihil intra oras inciderirt,vt pilus, aut arengjaut oleum,aut fordes,autaliud generis eiufdem,vlcus omnino concrefcet. Verüm fi magnum vlcus fit, vt partes diductz in vnum penitus conduci non queant, aut fanies fit ibidem accumulata, aut dolor vrgeat, huiufmodi vlcus ex fola coniun&ione conglutinari nó poteft:opus vero eft me 112 ORIP. SYNOPSEOS dicameno exiccapte,quod aggregatam faniem con fumat,& ne alia praterea fluat,impediat. Ex liquidis igitur optimum eft vinum, deinde pofca, atque etiam mul(a.Inter catera veró vlcus glutinant folia quercus illitajitéQ; falicis& brafsice,necnon etiam chamelee fructus& folia,fuccusi; aufterioris& ficcioris plantaginis: papyrus pofca,aut vino imbuta, & inorbem anis epy rus pae veró vlcera glutinant pini,& picez folia,& cortex recens inftar ligamenti inuolutus: fpógia noua cum aqua;aut pofca, aut vino,cafeus recens antéleuigatus. Extrinfecus autem imponuntur folia lapathi,aut vitis,aut betz, autlactuce. Cafeus veró exacido lacte confectus etiam vulnera maiora cóglutinat:pira fylueftria fluxionéreprimunt: cauda equina herba illita neruos etiam incifos iungit. Ifatis fatiua vlcera in duris cor poribus etiam fiin capitibus mufculorü fint, perfanat.Cuprefsi folia,& germinanouelli globuli& teneriin duris quoq; corporibus profunt fed cis mifcenda eft in puluerem redacta aranea,que farinam excipiat é muro molis vicino: myrrha ex aqua illita, vel thuris lachryma.Terreftres lumbrici etiam ner. 10s precifos agglutinát;pentaphylli folia cum mellejallia cóbufta illita. Ad vlcera auté inueterata facit anagallis cum cerato: itemq; hordeá cóbuftum, & ceruífa cum cerati myrtei triplicato pondere. Ad vlcera capitis myrrhá aridam infperge, eamQ; non madefacito:nam celeriter in vnum códucit,vel aridam aloen, aut ariftolochiá ex aqua tritam, id quod offa quoq; cómittit: aut thuris lachrymam,& myrrhá parib.portionibus cótere,& cum melle& vino coque, donec mediocré fpifsitudinéacquirát,deinde linteo impofita applicato.Ad vulnera porró que eum dolore&inflámatione aflligunt, valet malum puni LIBER SEPTIMVS 15 punicum dulce vino inco&ü,tritumq;,& illitum:eft enim hoc remedium adinirebile,& vfu multiplici cómendatum: nam& ad vlcera capitis ,&pudendorum,& ad ea que in toto corpore doloré inuehüt,& item ad inflammationes oculorü eft accómodatims De cauis vlceribus. Cap. 1. (Aum vlcus humidum eft atq; fordidum: eo fit, vt medicamenta poftulet quz modicé exiccent,& abftergeát:huius generis funt lachryma thuris, foris na hordei, fabarum& eruiiris,ariftolochia eadmis, panax,& pompholyx.$i iedicamentum ad creandam carnem adhibitum nihil proficiat, ad aliud erit fic tranfeundum:fi maior fordium copia,vlcusq; i ipfum fit humidius,fcire cóuenitmedicamentum minus deficcafle, idi mellis admiftione erit intenden dum:fi purum& oa humore videatur, plus quàm oportebat exiccaffe:idq; olei& cerati miftione erit molliédum.Fit quandoq;,vt cüm medicamen fit vehementius,pars aliqua carnis colliquefcat ita,vt vlcus fordidum& humidü perinde appareat;ac 5 imedicamentum minus quàm par eft,exiccaffet:fed huiufmodi vlcus dum confumitur, magis cauum effici tur, labra intumefcunt, rubetq; ipfum,&inflanmationis eft particeps:& CORRRMACE AR fe erodi ma nifefté fentit.In eo veró,in quo medicamentum minus exiccat,nihil tale euenit: putredo igiturlignoram,& praefertim eorum que moderate adftringen. di,refrigerádi& abftergendi vi predita funt,quem. admodum vlmus, vlcera purgat,caQ; purgata carne implet. Anemona quoque appofit idem praftant. Pini cortex derafus, contritusq; cum cerato& linteis illitus,cauis vleeribus;& prafertim recentibus adhibetur: ca enim carne replet. Cauitates autem fordium plenas expurgat marrubium cum melle, u4 ORIS. SYNOPSEOS ariftolochia cum melle,& oliuz colymbades illitz., De vlceribus quibus eft cicatrix inducenda. Cap. IL Sr carnem vlcerum quz ad cicatricem perducenda funtjita exiccemus atq; adítringamus,vt non folüm id quod prater naturam abundat, difcutiamus, fed ctiam id quod fecundum naturam eft, attingamus, vlceris extremitatem cuti fimilem efficiemus,& vlceri cicatrix inducetur. Valent autem ad hanc rem, galla immatura,& malicoriü modice exiccans,quzque citra adftri&ionem,rofionemq; exiccant. Atq; hac etiam cicatricé inducunt: vt myrrha,fpuma arenti,& oftrea,fi cremétur. Hzc nanq; ficca infper& ad cicatricem fepenumero perduxerunt, pini cor tex cum myrteo cerato, hedere flos cum cerato,lilij radix cum rofaceo. Vetera autem ad cicatricem perducit vifcum cum lachryma thuris,zrugo& diphryges paribus portionibus cum myrteo cerato. Quomodo caro vlceribus fupercrefcens exedatur. Cap... I1II. Caro vlcerib. fupercrefcens tollitur medicamenüs ijs,quz valenter exiccant:cuiufmodi eft afjj lapidis flos,& teflacea omnia combufta mediocriter,& erinacei vtriq; cum toto corpore cócrematijitemQ; diphryges infperfum. Atramentum veró futorium & fquamam aris infperge. Ad vlcera que in fumma cute funt;ad intertrigines,ad abrafa,inueterata vlcera,fenilem teneramQ; cutem. Cap. V. AR genti fpumz chryfitidis drach.r. cerz drach. x x. refinz ficcz ex picea drach.x 1 1. olei hemina. Argenti fpume in oleo coctz ceram& refinam adijcito: vbi emplaftri fpifsitudinem acquifiuerint, ab igne auferto; in pilamQ; conijcito,& emollitis vtitor. LIBER SEPTIMYS, ay tor. Sed cutis abrafà non eft ab vlceribus amputanda, fed medicamentum ci indendum,& foris etiam aliquod medicamentum accommodatum imponen dum.Sic enim,licet iam nigrefcat abrafa cutis,fepenumero agglutinatur. Si veró vlcus carne nudum fit, cicatrix difficiliter inducitur, cüm& erodatur, & fordidum fit. Abrafa autem ab inflámatione tuetur rhu rubrü,lzuigatum,cum melle illitum,& iunci rotundi coma cremata,& cum melle impofita. Ad intertrigines veró quz à calceis efficiuntur, valet pulmo agninus,& fuillus,& caprillus. Porró cutim ab«ftu aduftam non iuuant ea quz calefaciunt, fed quz inflámationem fedant.Hic veró cinis exiccandi vim habet: cepam cum adipe gallinaceo leuigato,gallam adurito,contundito,& illine:acaciá aceto dilue,& inungito. Adigni combufta. Cap: PVT, Qv« igni combufta funt,medicamentis indigent quz citra euidentem calorem aut frigiditatem abftergeant: ergo terra chia,& cimolia,& tetra omnis leuis illita ex aceto nó valde acri, vel aqua admixta egregie facit,& pulftulas vetat excitari. Ité; ouum integrum crudum ftatim impofitum, lana molli exceptum: nam& moderaté refrigerat, citra mordi cationem exiccat. Preterea atramentü fcriptorium illine,lenticulamq; vbi decoxeris tere,& illine:lixiuium cum calce viua cerato admifce, illitumá; lintcolo impone.partes vlceratz porris tritis inh tur. Columbinum ttercus linteo inuolutum combu re donecin cineré redigatur, eoq; oleo diluto vterc.Mirificé autem facit pini aut picez cortexjaut adiantum ficcum lzuigatum,aut m yrti folia combufta,& trita. horum veró vnumquodq; etiam cum ce rato coniunctum facit. Ad vítiones veró ex aqua caP 116 ORIS. SYNOPSEOS lida priufquá puftule prodierint, aqua oliuarü hal madum cótinué afperfa valet.Ipfe quog; oliu contufz imponuntur: dut alumen fciísile ex aceto contere,& illine:vel,vt Adamantinus facere folebat,liliorum bulbos cum rofaceo tere,& ad fordium fpif' fitudinem redige,atque illine. Ad exanthemata. Gap... VIL Exanthemats ex crafsis humoribus in cute cócretis,& magis cüm fuperior pellicula eft défior,oriun tur.Qui hoc morbo vexantur,per cuté funt vacuan di, necprocul inaltum attrahendum eft per aluum aut vomitus euacuando.Sed nemo putet,me id con filij dare, huiufmodi humores non effe per aluá eua cuandos:quia in quibus humorum plenitudo infixa eft, primüm eft adhibenda purgatio. Quod fi quis non faciat, fed prius difcutere aggrediatur, humores obftruet potius,quàm per cuté euacuabit. Porró humorum qui cuti funt impadti, curatio ex adurentibus& calefacientibus ineunda eftidq; pracipué cüm lata fuerint exanthemata: ea enim humorem neq; tenuem, neq; calidü, fed fatis& frigidum & craffum effe indicant.Ergo lauri tencrorum folio rum,& rutz,& mannz pares portiones conterito, atque illinito.Cerz drach.v r 1 1. fulphuris tantun* Altercodes. dom, x falis drach.v 1. arida cóterito;ijsQ; olei mebabet aloés. diam heminam affundito,& fimul incoquito,& emplaftro fa&o vtitor.Sed co&ioni eft diligenter afsiftendum,fiquidem valde efficax medicamétum eft. De pruritu. Cap. VIII Phu: excitandi funt, cüm ex alto euocare humores oportet:prohibédi veró,cüm partes prurien tes periclitantur, ne aut fcabie,aut lepra;aut aliquo alio maligno vlcere corripiantur. Ceterüm prohibentur medicamenus repellentibus, vel etiam pruritum LIBER SEPTIMVS. 227 ritum tolerando,neque contre&ando:fiquidem ita quoq; fedari pruritus cófueuit.Pruritus vero à fcabie excitatos, aqua marina calida, aut aceto calido perlue.Simili quoque modo agrefts cucumeris decocto perfperge: vel vitis veteris corticem in fictili frigito, eoq; locum fcabiofum fricato,butyroq; illi nito,& alligatojhocque medicamento doneclocus confanefcat,vtitor. lam veró opiü cum liquido cerato inunctum,& pruritus,& puftulas quz pfidracia dicuntur,mitigat. De puftulis que phly&zenz nominantur. Cap. IX. Priy&zuss quoque acuta acu,qua parte defluxus humoris fubeft, perforare oportet: deinde humo rem leuiter exprimere,& cutim obductam finere.Si , occlufo foramine phly&zna impleatur, ea erit eodem modo perforanda,& cutis eomprimendadtq; ita compreffa feruanda eft,donec id quod fub ea vlceratum efl,ad cicatricem veniat. Antequam ifitur ' puftule erumpant,co&am lenticulam cum aqualeuigatam illinito: aut mali granati virgulta cinere ca lido tepefacta imponito,locumq; torrefacito. Si au tem ruptz fuerint,vlcusq; fit excitatum,adeps fuillusliquefa&us cum lenticula lzuigata linteo illinitur,& imponiturzaut lilij radix aqua incocta& con trita cum cerato adhibetur. De vlceribus quz cicatrice obdu&a iterum rumpuntur. Qap..| X. Nonnulla vlcera funt,que inducta cicatrice,frequenter non multo poft temporeyiterum inflamma tione infeftantur,& rumpuntur: etenim offe aliquo affecto,quádoq; caro circundata ad cicatricem faci lé perducitur,& fanitaté plané videtur adepta effe: | fed cüm humoris validus defluxus paulatim ex offe P; 2$ ORIPf. SYNOPSEOS in profundo corrupto, delabitur,tum& inflamma: tio,& pus fuboritur,quibus cicatrix obdu&a deraditur. Ecque igitur eft horum vlcerum curatio?nimirum tanta exiccatio,vt os affectum decidat. Offium autem finus cócauos facilé replebis,fi papaueris fylueftris,& ficulna folia lzuigata cum polenta & vino illeueris, aut fi alterci feminis& atraméti fu torij par pódus cótriueris,& impofueris.Peucedani veró radix ofsium fquamas celeriter difiungit. De vlceribus malignis. Cap. XL Maiigna vlcera, que; difficulter ad cicatricem perducuntur: itemque chironia,& putrida,lemnia fphragis vehementer adiuuat. Eius vfus quátitas ex malitia vlceris zftimatur: nam ad vlcus quod tetri odoris eft, admodum; flaccidü& fordidum, lemnia ex aceto acerrimo diluitur ad luti fpifsitudiné. Adhibetur quoq; ex vino, aut aqua;aut oxymelite, aut pofca, aut mulfa,aut quoquo modo vfus poftulet. Accómodatum veró medicamétum erit,fi quis eam in pila plumbea cum plumbeo piftillo confece rit, rofaceum aut immaturum oleum affundens,aut femperuiue fuccü,aut cotyledonis,aut lactucz,aut pfyllij,aut omphacij,& tanquam liquore aliquo vlcera confricuerit,atq; inunxerit. Optimü enim habebit medicamentum ad carcinode, maligna q; vlcera:ad pudendorü,teftium,& mammarum e mationes:& item ad fedis vlcera,aut rugas eminen tes.Porró centaurium minus recens inueteratis vlceribus,& que difficulter cicatricem recipiunt, ad cicatricé perducit,& maligna fanat: itemq; cupreffi folia,& germina,& globuli noui& teneri:& humores qui in flaccidis& putridis affectionib.in pro fundo funt demerfi,fine moleftia& tutó depafcunt. Cyperi radices vlcera, quibus propter nimium humorem LIBER SEPTIMVS. zn morem induci cicatrix difficulter poteft, mirabiliter iuuant. Cucurbitz aridz combuftz cinis vlceribus humidis fine inflammatione putrefcentibus,& prafertim ijs quz in pudendi przputio funt,conue nit.fimili quoq; modo benefacit anethi radix.Plantago etiam malignis vlceribus,defluxionibus,& pu tredini cóuenit:& ifatis fatiua omni vlceri maligno viriliter obfiftit, licet putrefcat,licetQ; depafcatur. Si veró vehementior forté, quàm vgri natura ferre queat, tibi videatur, eius folijs leuigatis addere oporteb:t vel panem,vel hordeaceá farinam,aut frumentaceà,aut polétam,pro ratione affectionis,quz in vnoquoque fit. Teftaceis porró vtimurad cauita tes diuturnas,quaq; vix carne implétur,que ex defluxionibus fiunt,& fiftulofz ac profunda funt.Laneautem combufte carnes flaccidas vlcerum celerrimé liquefaciunt. Platani veró cortex combuftus, atq; infperfus, vlcera quz propter nimiam humiditatem flaccida fordidaq; funt,curat. Peucedani radix malignis vlceribus illita przftantifsimum medi camentü eft:nam& purgat,& carne replet,& ad cicatricem perducit.Aloe vlcera quz wgréad cicatri cem perueniunt,& prefertim quz in Ere& puden dis funt,curat. eft etiam ad earundé partium inflam mationes vtilis cx aqua diffoluta. Vlcera veró antiqua fanat cera in fole emollita, cui multum fquama eris,aut chryfocolle fit adiun&tum:eft autem linteo ilinenda,& adhibenda,cuius fplenium non eft con tinuó auferendü. Ad chironia auté valet hoc,quod habet fquama eris drach.x. cer vae noe quoq - nis drach.r r. ceram calefacito, emollitoq;,& arida jn pollinem redacta excipito, ijsd; linteo impofitis vtitor. Ad efferaautem vlcera malicorium leuigatum combuftü imponito: aut alumen fcifsile vftum P. 3 zo ORIB. SYNOPSEOS tritumQ; infpergito: aut hoc medicamentum adhibe,quod conftat ex hyffopi drachmis quatuor, vuz pafl drach.r 1 1 1. nitri drach.1 1. loco prius melle illito hzc trita applicátur.Putrida veró& depafcen tia vlcera valentiorib.remedijs indigét: qualia funt chalcitis, auripigmétum,& calx:hzc enim zqué ac ignis adurunt,€ quandoque ijs à morbo victis ad ignem confugimus.Tam veró marrubiü ex vino coéum illinezeruum lzuigatü cum melle impone:oliuc tenera folijs in vino coctis& contritis eodé mo do vtitor. Preterea marina aqua calida perfundenda. Ceterüm vermes,qui in vlceribus putrefcentibus funt,calaminthz fuccus aufert. Ad carbunculos. Cap. XII. S Anguis melancholicus effe&tus atque feruefcens, cutimQ; accédens carbones gignit. Quocirca cum crufta exoriuntur,puftulis,que phly&enz appellan tur,vlcus precedentib.vt in ign: ambuftis fieri confueuit: febrim quoq; acutifsimam,& periculum celer inuehunt.Cüm veró pruritu vexentur,quando que vna,quandoq; plures puftule erüpunt exigua, & frequentes,& continuz,milio fimiles,quz rupt vlcus pariter cum crufta faciunt, cuius color quandoq; cinereus eft,quádoq; niger:caro veró circundata feruida inflammatione tentatur,nigrod; colore perfunditur,& non fecus quàm bitumen& pix fplendet. Huiufmodi veró eft bilis exquifité atra. Qui adhibere huic morbo medicinam velit,eià venz fe&tione incipiendum eft, euacuandumq; vfque ad animi defectioné. Scarificare quoq; poft CR nis mifsionem non eritincommodum: id quod altioribus plagis propter fucci crafsitiem erit faciendum. Affe&tz autem particule inducuntur,que mo deraté repellunt, atque digerunt:quale cít ap. ma LIBER. SEPTIMVS. 231 fma quod ex plátagine& lenticula co&ta cóftat, cui mica fit adiuncta panis qui in furno cófectus án qui neq; valde à furfure fit purgatus, neque valde fordi dus fit. Super ipfu m veró vious aliquod medicamen tum valens impoónemus, vt quod ad Andronem autorem refertur,vino dulci diluétes ad fordiü fpifsitudinem. Sedata autem feruida illa inflammatione, vlceri perinde atq; alijs,cicatricé inducemus.Auellane veteres oleofe carbunculos ad pus perducunt, itemQ; cuprefsi folia& Remi noui& teneri globuli cum polenta,vua paffa acinorum expers,&: trita,ficus co&z in vino contufz. » De cancro. Cap. XIII. TAns veró cancri quoq; ex atra bili feruente oriuntur,quz fi acrior fuerit,cum vlcere erüpunt: quam ob rem colore nigriore unt quàm inflammationes, verüm abfq; caliditate. Sedin hisvene magis,quàm ininflammationibus implentur,& diftenduntur,ne queita rubent,vt ininflammationibus, fed color ea rum fanguinis S lori refpódet.Caterü cancer propter huius humoris crafsitié non fanefcit:fiquidem neq; repelli, neq; difcuti queat,neq; totius corporis purgationib.cedat: mitiora; medicamenta adhibita,negligat,à vehementioribus auté magis irritctur.Poffumus tamen in initio prohibere, neaugeÍcat,melácholici humoris cuacuatione,prius quàm atit in affecta particula impingatur.Euacuabimus autéjaut ex aliquo fimplici,vt epithymi drach.rirr. infero la&is,aut mulfa propinatis,aut ex hiera,quae veratrü nigrum recipiat.Loco autem affecto fuperpofitum in vlceratis facitfine dolore hoc medicamentü: folani fuccus linteo molli in eo intincto adhibetur: extrinfecus veró lana molliufcula eodem quoq; fucco imbuta applicatur, adhibita diligentia 4 32/7 ORIB. SYNOPSEOS nehac ficcefcant,fucco continenter affufo. Erit etiam exulceratis cancris accómodatum 1d medicamentum,quod ex pompholyge conftat. Victus autem egrotanti inftituatur ex ptifanz cremore,& fero lactis,& ex oleribus,ex malua,cucurbitaq;,& his fimilibus:ex pifcibus veró faxatiles:itemQ; aues om nes,przter paluftres conueniunt. De carne contufa,& fanguinis coitu fubter cutem,quod ecchymoma dicitur. ; Cap.; XIIII. Cun caro ab aliquo pondere fuperincidente con tufa fit, exilesq; venz quz in ea funt,ruptz fucrint, fanguis profunditur,vt folet cüm tunica venarü rariore facta tráfcolat:isq; fub cute collectus facit id, quod ecchymoma nominatur, cute etiamnum intera.Noftrum in hoc confilium eft,concretü fanguinem difsipare: id quod celeriter faciédum eft antequàm nigrefcat. In initio autem adftringentia funt digerentibus admifcenda, propterea quód tunice venarum contufz denfatione indigent:poft hec ve ro folis digerentibus, fine adftringentibus vtimur: fcarificatis auté initio ecchymomatis,reliquá deinde curationéadhibemus. Horü porró fpecies funt quz fuggillata appellantur,& liuores ex 1&u cótra€ti,& inter vngues fanguinis cócurfus ex percufsio ne proueniens. Caterüm pellis ouis recens detra&a, eos qui flagris czfifunt, potius quàm aliaomnia, die vnico perfanat: preterea hydropiper vnà cum fru&u illitum,fugeillata& induratos tumores adiuuat,& difcutit. De ruptis,& conuulfis. Cap. XV. Rv cum ecchymofi omnino fiunt,medicamen tisd; mediocriter calefacientibus curátur:quale eft acopon quod ex nigra populo conficitur,& quf milia LIBER SEPTIMVS. 233 milia funt. Curandum veró eft, vt in ruptis,quz in profundo corpore herent, medicamétorum vis intendatur,vt magis acria, magisd; incidentia admoucantur:talibus auté cucurbitulz vfus prodeft.Ceterüm cüm totü ecchymoma celeriter per halitum digeftum eft,rupta caro facilé coalefcit: fin longiore fpatio, fordes fubnaícitur ita,vt iam coire ruptio non queat(labra enim inter fe tantüm propé admo uentur) ex quo fit,vt leue mométum ea facile feparet,& mediü locum aliquo humore impleat,& quodammodo nouum continuó ecchymoma ignatur, & primo fimile, nifi quód hoc celerius quàm illud digeritur:conftatá; ex tenui fanie,cüm prius ecchy moma eflet à fanguine. Conuulfa autem fibris quibufdam diftractis fiunt,leniriá; tantüm defiderant, quoad dolor fit leuatus: Mii di enim nó poffunt. Ceterüm ariftolochia rotunda ruptis€ conuulfis,fi quid aliud,eft accommodata:itemá; maioris cétaurij radix, eiusq; fuccus,& rheum,& coftus, & bdellium cum oxymelite in potuacceptum. Deluxatis& contu(is. Cap. XVI. Ap articulos luxatos contufosq; valent,lanz fuc. cide,fpongia oxelzo imbuta,& impofita:bulbi elixi teneri cum melle, aut ccrato,fal leuigatus,farina cum melle,agni folia,& fal,& nitrü toftum cum cerato: vtere etiam aquz marinz calentis fuperfufio. ne.Vbi inflammatio,doloresq; conquieuerint,partes eluxatas etiam confricare rité poteris. Que fpicula,furculos,fpinasq; educunt. S Cap. XVII. Piculaarundines,fpinasque& furculos educunt amb: anagallides, ariftolochia, ammoniacum cum melle;alterci fructus tritus,& illius. Arüdinis radi cem contunde,& melli admixtam in linteo large ilP5 $i 234 ORIB. SYNOPSEO!S linito,imponito;atque alligato,fubitó enim educit. Deredauuijs. Cap. XVIII. DS tds paruas& incipientes, galla cum melle reprimit,& prohibet confirmari;vbi veró caro przter naturam excreuerit, confilium eft, eam erodentibus abfumere,& colliquare.Valet autem ad reduuias aurium fordes,& lycium: que veró fuppurate funtacu perforari,humorq; emitti,& fpongia aqua imbuta imponi debet: ii DRE cum aqua trita illini: vel etiam rofis viridibus,aut ficcis aqua perfu fis,tritisq;:aut polenta trita cum aqua:caro auté eft ex omni parte ab vngue ramentis lintei abducenda. Porró vngues contufos, myrti& mali punici folijs teneris cótritis illine: vnguibus autem fübcruentis farinam pice admixtá adhibe. Vt autem vngues,qui male affecti fuerint, decidant, fulphur tritum fuillo adipe exceptum impone.Vt veró fcabri quoque abfcedant, vtitor hoc, quod habet vifci quercini,fandarache,feenigrzci CREMA vnc.duas:cantharidum,thapfic, fingulorum vnciam,aceti quantum fatis eft. Ad idem valet fcx ficca cum cerato impofita, aut caro ficuum abiectis feminibus contufa:aut vnguem pice fubunétum,fulphure& fandaracha tritis pari pondere illinito.Vnguis auté diligenter radendus, ad zqualitatem redigendus,& vinciendus eft, vtendum; ijs, quz ad vngues abfcedentes valent: fuper reduuias autem,quz in digitis funt,thuris lachrymá tritam impone,& alliga: aut eruum tritum eodem modo:aut thuris infa&ti drach.1.fandarache duplum: trita radici vnguis applicato, diligenter; infpergito, fupra veró linamenta ficca ponito: hoc ftatim reduuias exiccat. Éft& aliud bonum, quod etiam valde eft ad maligna vlcera accommodatum: Gallarum,malicorij acidi,fquame rubri eris,& cari carum LIBER,SEPTIMVS 23$ carum combuftarum pares portiones tere,& mifce cum melle,& ad vnguenti fpifsitudiné redige: linamenta intinge,& bisi in die impone,& liga, locis neue vn&is ,neque madefa&is: fi veró humor fubfit, ipongia vino perfufa eundem abftergebis. e vlceribus articulorum. Cap. XIX. Ad funt carnofis partibus ficciores, idcirco cüm vlcerati funt/ficcioribus egent medicamentis: ergo Polyide paftillus ex vino ad fordium fpifsitudinem fubactus: itemq; medicamenta quz e qué ac 1s deficcant,probé faciunt:marina quoque& muria Í»penumero irrigatos articulos melius affectos vidimus:quam ob rem in articulis vtédum eft ijs,que maiorem etiam exiccandi vim habent. De fanguinis profluuto. Cap. XX. BAnguinis profluuij remedium eft appofitus partis vulneratz(itus:huiufmodi eft is,qui furfum vergit,& caret dolore: nam fiinfra ver gat, doloremá; afferat, tum nó folüm mouebit profluuiü,fed etiam finon fitprouocabit. Cüm ergo particula vulneratz funt,& fanguis fluit, ftatim digitum ori vafis ex quo fanguis etiluit, ddmaugto Jleniterq;,& citra do lorem premens:ita enim grumo compacto fanguinis defluuium fiftetur,eo fuppreffo. Medicamentis etiam fanguiné fiftentibus vtendum erit:inter quz, illa quz obfiruunt, quz emplaftica nominantur,po tiora funt cruftas indncentibus: fiquidem interdum cüm crufta excidit, ne iterum fanguis fluat, periculum eft. Optimum veró,quod etiam valet ad defluuium fanguinis é membranis cerebri,eft hoc:thuris pars vna,aloés dimidii,albo oui fabigitur ad mellis rrafsitudinem: deinde leporis mollifsimis pilis exci pitur:tum vlceri toti liberalifsime imponitur, fafciá que linea alligádum eft: cuius fafciz primi quatuor 6 ORIB. SYNOPSEOS aut quinq; amplexus fuper ipfum vas profluens inijciendi nobis funt, inde veró ad radicem vafis ducentur, tertio veró die folues: fig; medicamentum toto adhuc vlceri adhzret,aliud rurfus fuperimpones,ac veluti linamentum,quod ex pilis fa&tum eft, madefaciens, ita deligabis, vt initio fecifti: fin fua fponte linamétum excidat,radicé vafis digito blandé comprimens, quatenus nihil defluat,hoc leniter auferes,aliudQ; impones:& quoad vas carne munie tur,curare ad hunc modum debebis.At quz cruftas generant, vbi crufta decidit, magis nudam partem, quàm pro ipfius naturali habitu,derelinquunt:& fe penumero poftea quàm crufta decidit, profufio fan guinis,que gré fupprimi potuit fuperuenit:quanquam cruftificis medicamentis non fecus atq; 1gnitis ferramentis vti necefsitas cogit, vbi ex erofione putredinis profufio fanguinis concitatur. Ifatis fati ua fuper partibus,€ quibus fanguis fluit, impofita, egregié fiftit. Idem faciunt gall aduftz, que cüm ignitz funt;aceto aut vino funt extinguendz. Gypífum,& oui candidá tenerum, farinamQ; triticeam pulucrulentam,qualis parietibus adhzret,mifceto: medicamétum ad fanguinis profluuium accommodatum conficies:quod vbi confeceris,eporis pilis, aut aliqua alia re pariter molli excipiédum erit. Ad fanguinis auté profufiones, quz ex ore,aut thymis, aut formicis,aut verrucis,aut hemorroidibus fiunt porri folia cótunde,atq; adhibe:aut rhocn rubram, aut acinos, aut capitula punici mali cótundens impone:aut fpongiam nouam pice cruda intin&tà adu. re,& trita vtitor:eft enim hoc valde efficax.Fluxionem veró fanguinis ex ore comprimit decoctum fri idum rofarum viridium,aut ficcarum;aut clauicurum vitis, aut lentifci foliorum;aut myrti;aut rubi LIBER SEPTIMVS. sig bi,aut malorum cydoniorü, aut punicorum,aut aci norum,aut lenticularum:ijs etiam vtendum erit infefsibus frigidis,qui fedi atq; vtero cóueniunt.Ceterüm vicus ratio ijs,quos fanguinis exercet profu fio, fit ex adftringentibus atque incraffántibus infti tuta:huiufmodi funt alica,farinad; pura decocta,ca feus mollis,bulbi co&ti,pifces affati,palmule,vinum nigrum aufterum, lenticula,polenta, ouorum tenerorü vitelli,pira fylueftria,mala cydonia,forba,mefpila,& que funt his confimiba.Ad fanguinis autem Bax é naribus valent platani globuli exiccati,quos re aliqua ex fetis confecta fricabis,femen proijcies, lanuginemq; colle&am invafe fi&ili nouo repones: cüm vfus exigit;hzc tenuia per calamü infpira:fron tem autem& nafum gypfo,aut luto figulari obline. Adidem facit etiam porri fuccus lana coa&a,aut linaméto exceptus,& naribus inditus:& manna fucco porri coacta,& impofita.Foris autem oliuc folijs leuigatis teneris nafus illinendus eft,& fuffitum ex cicuta fuper molli cinere narib.admouebis,& fpon gijs, aut lanis aqua frigida imbutis,meatus vtriufq; pinnz naris obftrues:crura,brachiaQ; vincies,frontem& tempora oblines,agglutinantibus ijs que ad oculorum defluxiones faciunt.Si veró grumi aliqui fubfint, càm fanguinis profufio adhuc perfeuerat, €os conueniet exprimere,celeriterQ; iterum vti me dicamentis fanguinem comprimentibus,& narium cartilaginem fub ipfo offe duobus digitis pollice& indice comprimere.Prodeft veró in hifce profufionibus,& in ijs quz ex inteftinis fiunt, porri fuccum ad cyathos duos potui dare, aut lauri tenera folia contufa in oxymelite:aut thuris& lauri pares portiones lzuigabis in vino nigro, quod pari facultate conftet,& bibendum propinabis:aut tofti oui vitel 38/ ORIB. SYNOPSEOS lum ex aque portiuncula contritum przbe;aut farinam puram crudam,& thus,& gummi paribus portionibus cum aqua tere,& dato. Ad cicatrices nigricantes,& qux eximpetigine fiunt,& ftigmata. Cap. XXI Igras cicatrices tollit inun&tü oleü,in quo bryo niz albe,& nigre radix incocta fit, donec dicc red dat, calamintha vino cocta, argenti fpuma rofaceo oleo candido lota.Cicatrices veró que fiunt eximpetigine concolores reddit adeps afininus illitus cum argenti fpuma:erucz fuccus cum argéti fpuma inunctus: ftigmata exterit ranüculus illitus,aut cap paris folia,aut ceruffa cum aceto inüctazid vero pro ceffu temporis aufert. Vibices deniq; cócolores fta tim facit oleum liliaceum continenter fubun&tum. De neruis vulneratis. Cap. XXII. Eruus vulneratus& dolore,& inflámatione maiore,quàm alia,propter fenfus excellétiam,corripitur. Quocirca cutis vulnus apertum eft feruádum, vt fanies per ipfum effluat:vulneriq; adhibenda me dicamenta funt,quz dolorem leniant,& aditum effluxui patefaciant: ergo calidam aquam,quz czteris apta eft inflammationibus,his aduerfifsimam effe fciendum eft,& accómodatius ad has effe,vt oleo tenuiü partium,& experte adftri&ionis irrorentur. Ex medicamentis autem idonea eft refina,aut terebinthina, ead; per fe in pueris,mulieribus,& ijs qui molli funt carne: in cxteris veró cum euphorbio: itemQ; propolis& perfe,& cum euphorbio emollita:fid; nonnunquam duriora corpora contigerint, cum aliquo fübtiliore oleo. Cataplafmate autem in neruis inflammatis,& putrefcentibus vti quifpiam poterit, quod ex farina hordei, aut fabarü, aut erui in lixiuio ftillatitio, aut oxymelite co&a, fit confe&um. | LIBER SEPTIMVS. sg &um.Cerato veró vti poterit hoc,quod habet cere vnc.1 1 t.euphorbij vncià:aut fimi columbini in durioribus corporibus;olei vnc.t 1. Cóuenit etiam ba filicum medicamentü,quod nitrum recipit,aut calcem viuam,aut euphorbium,aut fulphur viuum,aut fimü fylueftris colübz: vein tetrapharmaci libram, horum alicuius vnciam conijcias.Iam veró in agro, vbi tibi nihil fuppetat, poteris recétem,pinguemQs propolin vulneri admouere: aut fermentum folum propoli mixtum:aut tithymali fuccum ferméto admixtü.Porró cataplafmatis ex lixiuio ftillatitio atq; oxymelite,& farina fabarum,aut erui,aut cicerum, autlupinorum amarorum, aut hordei, aut polenta, non folüm cüm inflammatione tentantur;fed etiam ftatim 1n ipfo initio vtédum eft. Si veró neruus non pun&tus fit, fed plane cefim fit vulneratus ita,vt ipfa etiam cutis fubieca fit diuifa,vt nudus neruus,& per dire&um& non per tranfuerfum diuifus confpi ciatur,tum nullo ex 1js medicamétis quz ex euphor bio conftant, quzq; non fecus acria funt, vti oportet.Neruus enim nudatus horü vimque vehemens eft,ferre nó poterit. Calcem igitur eftiuo tempore fpelotam,& oleo copiofiore dilutam cape. Facit etiam ad hanc rem,quod ex pompholyge cóficitur, & quod ex melle, in rofaceo liberaliore eliquatum. Nihilautem horum debet vulnus contingere: cüm enim neruus fenfus vi praftat,tum veró frigida tem peratura cft,& cum parte ceterarum longe principe continuus eft. Qüin ne oleo quidem huiufmodi vlcus irrigare conuenit: fit enim fordidum:ergo fanies tantum abluéda eft molli lana fpecillo circumuoluta. Si omnia fuccedant ex fententia, etiam vino dulci citra periculum madefaciemus.Poftquam ve10 denudatus neruus fuerit cóte&us; linaméta ali z40 ORIB. SYNOPSEOS quo medicaméto quod anguftis vulneribus accom modatá fit, intinéta, quale eft quod ex euphorbio, aut fimo columbino paratur,extrinfecus circunduccre oportet, ita, vt etiam fanas partes largé complectatur. Cüm veró tranfuerfum vulnus elt,maius periculum conuulfionis imminet: fed quantum ad curationem pertinet, eodem modo progrediédum eft. Vi&us autem adhibeatur tenuior,quies impere tur, le&us mollis efto, oleo liberaliore alz, caputq; perfundantur. Si veró nerui contufi fint, cumq; ijs eft cótufa cutis,& exulceratio fubfequitur, cataplafina ex farina fabarü& oxymelite conuenit: cum; contufioni coniunctus eft dolor, pix liquida mifcetur. Si veró citra cutis contufioné eueniat,oleo calente cui digerendi facultas infit, fepifsimé perfundere oportet. Si totus neruus fit precifus, pericuJum nullum fequetur, fed membrum mutilum reddetur: curatio veró eadem, quz alijs quoq; vlceribus,adhibebitur. Liquefactum medicamenti neruis compunctis idoneü.Facit etiam ad morfos irabiofis:Aceti fextarius,picis pinguis lib.opopanacis vnc.r1 popepme tm aceto folutum magis lzuigabis:picem iquefa&tam,mixtamq; incoques. Eft autem hoc medicamétum ad neruos compunctos accommodatum,vtpote quod compunctionis os con niuere non finat: quemadmodum ctiam inijsquià cane rabiofo morfi funt, ne vlcus ad cicatricem per ducatur,prohibet: fed in duriufculis tantüm corpo ribus facit. Si veró in pueris,aut mulierib.aut molli carne preditis compun&is hoc vti velis,tibi licebit ipfum exaliquo digerente, vt amaracino, aut opobalfamo,aut oleo vetere liquefacere. Adarticulos relaxatos.— Cap. XXIII. F Aci ad laxatos articulos acaciz fuccus M diutus LIBER SEPTIMVS. 24i lutus& fuperfufus:aut rubi,aut malicorij, aut myrti folia cum myrteo cerato impofita. Deinflammatione. Cap. XXIIII ] fanmationis initium eft,cüm pars impletur fan 7 guinca fubftantia: incrementü,cüm id quód fluebat,ceffat:quod ueró in particula cft, incipit putrefcere, calorem; prater naturam inuchit, efufioQs. & flatus gighiturparticulad; magis,quàm prius, in tenditur: ftatus ueró,.cüm püs iam confiftit, fed la. bores maiores uexant: declinatio denique,cüm id quod fluxit digeftum eft;& moles eft diminuta. In principio autem,ea pet fe admouemus, quz uim ha bentrepellendi:in incremétis,hec minuimus,digerentiaQ; adiungimus:in ftatu, repellentibus& dige rentibus pari portione utimur: fi dolor uchemens fit,lenientibus opus eft: in declinatione digerentia folüm adhibemus nulla re adiüéta, qua uim adftrin gendi habeat. Parietaria autem ad inflammationes, tum 1n principio, tum in incremento accommodatà eft,itemá; glaucium.Atriplex,& malue hortenfes incipientibus& augefcentibus,ac ueluti feruefcentibus conueniunt: at declinantibus,duratis,& refrigeratis,fylueftres magis funt idonez: lactuca ueró& cucurbita calidis illite bene faciunt. Ad eas ueró,quz ex fluxionibus fiunt,femperuiua,& tribu li utriq; ualent.brafsica ueró durefcentib.cóuenit. Deaffectione,quz ex defluxionibus fit; Cap. XXV. (Cum inflammatio derepente particulam aliquam fine manifefta caufa przcedéte obfedit, id quod affe&ionem eam gignit, defluxio nominatur: ipfe ueró morbus affectio ex defluxione. In hará autem inflammationum principijs danda opera eft, ut re&€ adhibeatur curatio:totum ergo corpus euacuati Q. duri 4:^ ORIS SYNOPSEOS dum eft euacuationibus accommodatis: ipfa ueró acs inflammata, fuperfundendaatq; illinenda non calefacientibus aut humectantibus medicamentis, fed ijs quz repellere deluxum pofsint: quodque in partem affectam iam decubuit, euacuare, vimq; & robur particulis laborantibus afferre.Illinendum ergo eft cataplafma, quod ex femperuiuo, mali punici cortice in uino inco&o, cera& polenta adiun&is conficitur, hocq;& fimilibus, cüm dolor uehemens non eft, utemur. Vbi ueró particula cum defluxione doloré maioré fentit, tum ne aqua quidem calidajaut olcü,aut cataplafmata ex farina funt adhi benda:fluxionü enim uitijs hec inimica funt omnia. Debetueró doloris uehementia leniri medicamen to,quod ex paffo,rofaceo,modica cera, lanis fordidis,quz ocfypi multum habeant,confectum fitque per zítatem frigida, hyeme ueró tepida excipiuntur,& admouentur ita, ut fuperiores partibus affe&is locos fpongia uino auftero, aut pofca frigida imbuta comprehendant.$i ex horum ufu pus non fud eme quod ex chaleitide conficitur, aut alio fimili ex ijs, que ad fluxiones ualent, utemur. Lanam ueró puram uinoauftero imbutam fuper medicamento extrinfecus accómodabimus:atque hoc quidem modo inflammationes ex defluxio ne ortas curabis.Eas ueró, quz cx aliqua occafione concitantur, calefaciens& humectans nonlzedes: quas fi ad puris confectionem uelis perducere,farina triticea hydrelzo inco&aillines: fi3; ufus quan-: doq; exiget; ut fcarifices, id etiam accommodate fa cies. At fi inlammationes, quz ex defluxionibus oriuntur, fcarificatione tentabis,& profertim in principio,eris in caufa, vt eger malo aliquo magno afficiatur.; De ijs LIBER SEPTIMVS. 143 De ijs qui ex afe&tionibus, quas defluxio concitauitpurulenti fiunt. Cap. XXVL Ix affe&tione que ex defluxione orta eft, cüm nulla caufa perfpicua fubfit, femelaut bis vrendum eft cataplafmate,ac tunc quidem quod exhordeo conftat, ceteris eft preftantius: ei tamen aliqua aceti, aut uini portio addatur. Puré autem diffecto,& uacuato,cauendum poftea erit,ne oleum,aut aqua offeratur: verum(i vfus poftulet, vt vulnus quandoq; abluatur,aqua mulfajpofca,vino,& uino mulfo vtedum erit:íiq; iterum inflammatio accedat, cataplafma ex lenticula imponetur: fi nulla fit inflammatio, aliquod medicamentum ex ijs, que emplaftica dicuntur,& non minus id quod ex chalcitide conftat, ad huiufmodi diuifiones accommodabimus: fuper quod fpongiam,aut lanam vino adftringenti imbutam imponemus.Czterüm vulneri nullum medica mentum impinguans admouendum eft, quale eft te trapharmacum appellatum: fiquidem.ei exquifita €xiccatione opus eft. De gangrena& fphacelo,ex Galeno. Cap. XXVII. C hneisnas appellant eas mortificationes,que ex magnitudine inflammationis nondum fact funt, fed adhuc fiunt. Hanc affe&ionem nifi quis celerrime curct;particula ita affe&a ftatim emoritur, uicinàsque partes comprehendit,& hominem occidit. Vbi vero membra fic affecta fenfus omnino funt fa&a expertia, tum morbus non iam gangrena, fed Íphacelus nominatur. Atq; hoc etiam malum ofsibus accidit, cüm adiecta ipfis caro faniem prauam gignés,offa hac ipfaimbuerit,& corruptela cófumpíerit. Cüm igitur membrü eft penitus emortuum; ftatim przcidendum eft quàm proximé fanz partie QA 1344 ORIB. SYNOPSEOS Gangrzna curatur euacuantibus nobis quamplurimum fanguinis poffumus ex mémbro vitiato:fanguisenim corruptus detrahendus eft, aut vena fe'&a,cüm inipfo membro vena magna fit:aut cutis vniuerfa multis profundis; fe&ionibus incidenda eft. Cumá; fanguiné effluere perniiferimus,aliquod medicamentü, ex ijs quz ad putrefcentia valent,im ponemus. Huiufmodi eft quod ex oxymclite, aut fa rina erui,áut lolij, aut fabarum conficitur.Si valentius velis iinponere, fal adijciatur, aut paftillus Andronis;aut alius generis eiufdem. Ad gangrenas etiam faciunt vetufte nuces oleofe:carü veró cortex expurgat,& tithymalli liquor in tépore& modo ad hibitus.Iifdem quoq; lupinorum amarorum deco&um infperfum auxiliatur. Deabfcefsibus. Cap. XXVIIT. Ix abfcefsibus, quz apoftemata dicuntur, f puris éruptio impediri non poffe, tibi videatur, pané hydrelzo cocum illines,aut farinam hordeaceam eodem modo apparatam:particulam veró aqua;in qua althzi radixincoda fit, fouebis. Cüm veró tumor zgré ad fuppurationem veniat; zgreq; difcutiatur, cataplafmate ex caricis vtitor: oportet auté eas dul ces, pinguesQ; inco&as aqua éeliquefcere,& aquam melli tenui fimilem reddere,farinamQ; hordeaceam addere:fiq; tumor minus,quàm par fit,digerat,cum caricis erit hyffopum,aut origanum incóquendum: fi vim magis interidere volueris, decocto falem adijcito:fed diligenter animaduertendum eft, ne dum vehementius exiccas, pars in duritiem callefcat: fi quid huiufmodi quandoq; videas, cü aqua radicem agreftis cucumeris,aut althez,aut bryonie coques: uibus omnibus dracunculi radix& valentior eft, & ad digerendum accommodatior:ergo hanc quan doqs LIBER SEPTIMVS. az doq; per fe coques,quandoq; veró caricas addes,fa rinamQ; vnà cum adipe: admifcebis. Adiantü quoq; abfceflus digerit: itemQ; anethinum oleá difcutit, & crudos humores, inco&tosq; tumores maturat. Pix duros, crudosq; tumores omnes cataplafmatis indita ,magisq; eaque liquida eft,concoquit.Medi camentü, quod abíceflus iam coctos fine labore expellit,vt fapei in fplenio pus inueniatur,qui veró co €i adhuc non funt, perfe&e digerit: lapidis pyrita drach.duodecim,ammoniaci triti tantundem, farinz fabarum drach. fex, excipe refina liquida,pelliá; illitum impone:fpleniü vero ne auferas prius, quàm fponte fua decidat: medicamentum veró non multó anté parandum eft, vt quod confeftim exarefcat. Deftrumis,& phymate. Cap. XXIX. Ly pinorum amarorum farina, aut aceto, aut oxymelite, aut pofca inco&ta, non folüm liuores, fed& ftrumas,& phymata fanat. Medicus quidami inijs, qui duró corpore effent, bubulo ftercore exaceto ad ftrumas,& tumores o hdnros, totos oblinens vfus eft.Phymata veró difcutient trita& illita hzc, adiantum,atriplex,parieraria,althz radix vino incoc&ta,ammoniacum cum melle emollitum,& impofitum:vifcum cum refina,& cerato, falicis folia cum cerato, Rumpunt phymata Jupini amari, propolis cum aceto illita, cucumeris fylueftris Pad» tercbin thina excepta, capparis radix eodem modo, nitrum cum fermento;aut ficubus. Abfceffus veró internos rumpit marina cum mulfa epota: ftrumas autem difcutit calx viua melle;aut fordibus ex gymnafio;aut oleo;aut adipe fuillo excepta: lolij item farina cum fimo columbino,& lini femine vino inco&a:caprificorum grofsi agreftes, aut fatiui concifi illiti:& con eretionem omnem digerunt. i Q,; ———— 146 ORIB. SYNOPSEOS Defiftula. Cap. XXX. SPondilij radix circumrafa& impofita, fiftularum callos tollit: veratrü quoq; nigrum impolitü, duobusaut tribus diebus callum eximit. Eliquát etiam zruginis drach.t r. ammoniaci tantundem:collyria conficiuntur ex aceto,& aqua ad fiftulas accommodata:itemQ; amurca coéta,& in collutione adhibita.Sory crudum, aut combuftü cum vini diluti, aut mellis portiuncula ad colluendum adhibitü,& omphacium quoq; colluendo carnem procreat. Debubonibus Cap. XXXI Cv M bubones crumpunt, fi totum corpus fuccis equabiliter redundet, aut malitia humorum detineatur,tum difficilis curatio eft: ea tamen adhibenda eft,quam in affectione,quc ex defluxionibus oriturprzfcripfimus:fi exquifite fanum fit,facilis. Totum auté crus calefaciendum,& humectandum eft, vt dolore vacans efficiatur: ipfiq; vlceri imponendum eft linamentum lotum in rofaceo, aut aliquo oleo relaxante,quod tetrapharmaco calido fit intin &um.Totum porró membrum carpto lanz oleo im buto obuoluendum eft: foris veró vlcus emplaftro calido illinendü, aut farina triticea, aut hordeacea, aut ex vtraq; cum modico olei.Glandulam veró inflammatione tentatam, in initio l:na oleo calido im buta lenire oportet,nonaüt,vt quidam faciunt,fale adhibito: eo enim pofterius vtimur,cü artus, quem plaga vexat, lenitus eft,& cum dolorem vlcus non affert:quibus quidem rebus glandularum inflamma tio plerunq; foluitur:fape etiam augetur,& ad fuppurationem perducitur: ergo cüm ille quafi feruor inflammationis fe remiferit,lenientia funt omittenda,& digerentibus vtendum.Paulatim à digerentibus ad eaque confiflentia liquida funt:qualia funt, quz LIBER SEPTIMVS. 247 quz cerati fpecie referunt, fimilia ijs,quz linamentis carptis excipiütur,qui emmota dicuntur,tranfeundo.In ijs vitare oportet durorum emplaftrorum vfum:quippe que particulas diftendant,& inflammariiterum cogant: cüm fatis puris fit, particulaq; ad fuppurationem peruenit, non ftatim diuidemus, vt nonnulli fa&itant,fed medicamétis digerere conabimur:lutum impofitum tumorem inguinum celeriter digerit. Ac bubones quidem,qui ex prolapfu & vlcufculis,& doloribus cótrahuntur periculo va care:alios veró,& prefertim eos qui febribus fuperueniunt,malos effe exiftimandum eft. De eryfipelatejhoc eft igne facro. Cap. XXXII. (Ratis, acerd; humor influens eryfipelas modà cá vlcere, modó fine vlcere efficit. Hoc curandum eft, primüm vfu medicamenti, quod bilem educat: deinde refrigerantibus repellendum cft quod influit:atq; à refrigerátibus ad digerentia, priufquam liuefcat,& nigrefcat particula, progrediendum ett. Requirunt autem eryfipelata, quz refrigerent cum humiditate,nec adítringant:hutufmodi eft femperuiuum,portulaca, pfyllium,lenticula paluftris, vmbilicus veneris,folanum, altercum,laétuca,& glaucium:& cerata ex aqua admodum frigida. Admifcetur etiam opij parum,aut fucci papaueris,cicutaeqs, & mandragore. Cópofita autem medicamenta1nducuntur: ceratum refriperans,cera,qua quoad eius fieri pofsit,pura fit, oleo eliquatur, ceratumque liquidum fit:hzc refrigerata in pila manibus emollimus aquam frigidam affundendo, quantum eius capere ceratum queat.Przftat autem oleum effe rofaceü ex omphacino olco fine file cófe&o: debetq; oleum quadruplum cere effc, parü aceti renuis,& Q4 8/ ORIB. SYNOPSEOS pellucidi velis adderemedicamentum liquidius fri gidiusQ; conficies:id4; non folüm conueniet eryfipelati,fed he&icis etiam febribus, itemQ; inflamma tionibus pudendorum incipientibus, nifi depafcés aliqua affe&tio partes exerceat. Herbze quoq; refrigerantes cum tenui polenta abunde refrigerant: itemq; palmulz pingues ciectis earum membranulis,& co&ione ténelle fa&w, deinde lzuigatz,& im pofita: fiveró ficciores videantur, cerato predi&o ad confiftentiam admifcebis.Inflammatione fedata, antequam particula liuida fiat, cataplafma ex hordei firina eft imponendum:fiveró iam liuor occuparit,incifa cute cataplafma fuperponendum eft,locusq; perfundendus eft aqua calida dulci: fed& ma rina,& muria interim códucet.quandoq; etiam huiufmodi aquz cataplafmati funt admifcenda. Deherpete Cap. XXXIII Hvaoo: quoq; qui herpetem gignit,acer eft: fed fi flaua bilis pura influat,| vehementi acrimonia herpetem exedentem facit,qui cótinuam cutim cum corrofione comprehendit: qua de re affectio ipfa herpes nominatur.Si veró cum pituita mifceatur, alterum herpetem, qui miliaris dicitur, qui eminentias in cute milij fimiles excitat, efficiet: ergo qui prius totum corpus purgat, deinde veró repellentia particulis affe&is admouet,is herpetem, vt par eft, curat:at qui ftatim vtitur ijs, quz cuticule cicatricem inducunt,is cuticulam REA fanat, ceterüm non prohibet quin deintegro priori fimilis affectio exoriatur: corpus ergo, vt in eryfipelate dictü cft,euacuabimus:at particulis affe&is non eadem imponemus.Poftulant quidem refrigerantia equé,ac eryfipelata,fed tamen hume&tantia non ferunt: hi refrigerantiay& ficcantia conueniunt: ergo neq; lacu caneq; LIBER SEPTIMVS. az49 caneq; lenticula paluftris,neq; portulaca,neq; fem peruiuum, neq; aliud huiufmodi ex refrigerantibus & humectantibus eis offerendum eft: fed in principio vitis capreolos,& rubum,& plantaginem oportet illinirerdeinde ijs lenticulam admiícere:interim vero& mel,& polentam,& cataplafmna, quod fuprà ad inflammationes ex defluxione remoto femperui uo,confcripfi: exulcerata veró medicamentis inungenda funt 1js,quz ad herpetem faciunt, vt paftillis paffo, aut vino tenui,& auftero non veteri, aut pofca diluta refolutis: ceterüm inueteratis iam huiufmodi vlceribus,Mufie& Andronis paftillus conuenit.Herpetem veró,qui extremam tantummodo cu tem exulcerat, nifi admodum inueteratus fit, nullo horum vngere oportet: fiquidem& vehementiora funt,& magis,quàm oportet,exiccant.Ad talem veró herpetem accommodatum eft glaucium, huic; fimilia, prafertim aqua fubaé&a, fi morbus nihil remittat,aceto diluta admoueantur.Succo auté plantaginis aut folani, aut vino foluta non mediocriter auxiliantur,aut lini femen torridum in vino,& oleo incoquito,& contritum imponito,aut terram cimo liam folani fucco fübactam inungito:aut argéti fpumz vnc.quatuor,porri fucci hemina dimidium,fuc ci bet» par pondus,leuigata illinuntur. Defcirrhis. Cap. XXXIIIT. ira: perinde atq; os,durus eft,& fenfu caret: atqueis fanari nullo pa&o poteft. Qui veró obfcurum habet fenfum, digerentibus curat medicamen| ris,Sed quz digerunt,& confertim euácuant,neque molliát,ea primis quidem diebus diminuere tumorem videntur, fed tamen quod reftat, fit infanabile, | cüm idomne quod tenuium erat partium, fit dige| ftum:ex quo fit, vt ea medicamenta accómo datiora Q. 5 250 ORTB.'SYNOPSEO!s fint,quz molliendo pofsint digerere.Ergo mollien tia funt adeps cerui& medulla, itemQ; taurinus,& hircinus, vrfinusqd; adeps, ammoniacum,bdellium, ftyrax.Horum víu& duritiem diffoluemus,& dige réntia itidem adhibebimus,qualia funt foenumgrzcum, fimus caprillus cum pofca. Cóponitur autem à medicis medicamentü ad vtrunq; faciendum,hoc eft,ad fcirrhum diffoluédum,& ad digerendum accommodatum:cuiufmodi eft id, quod ad Galenum autorem refertur.Pernz fuillz veteris pinguis,ammoniaci,thymiamatis,cafei bubuli;aut caprini vete ris adipis taurini,rafurz nauis, fingulorum libra vna,medullz ceruinz vnciz duz,* hyflopi vnc. 1 1 1. cyprini vnc. v 1. vini Aegyptij heminam mediam. Sed in nono ctiam libro de fcirrhis in podagra exorientibus loquemur. De aedemate. Cap. XXXV. Priuito fluxio cedema facit, tumorem laxum,cedentem,& qui digitis imprefsis cauatur, fenfusqs expers eft. Hunc curare oportet fpongiam pofcaim butam cum ligamento leniter ftringente imponendo,ita vt ab inferioribus partibus initium deligandi fumatur,& ad fuperiores progrediendo definamus.Spongia veró effe noua debet: qua fi talis non fuppetat, ea nitro erit expurganda,& melius etiam lixiuio quod ftillatitium appellatur: fi veró per hzc tumor non fübfideat, paululum aluminis admifcebis.Eft etiam ad hoc aptum mollifsimum ex lucerna linamentum,hoc eodem humore imbutum&impo fitum.benefacit etiam glaucium. Si autem edema inueteratü fit;particulam oleo prius inunges, deinde fpongiam ex lixiuio impones,arctiusq; ftringes, & ita curabis. Iam veró ifatis fatiua tumores huiufmodi mirabiliter digerit,& comprimit;idem facit &Crra LIBER SEPTIMVS. ipn ferra omnis pinguis,& magis etiam Aegyptia. Deterebintho. Cap. XXXVI. AT iebinthüs phymatis fpecies eft: in fummo autem ipfo vlcere puftula nigra eminet: qua rupta, id quod fübiectum eft,fimile defquamato apparet: vbi hoc diuiferis,pus inuenitur. De epiny&idibus. Cap. XXXVII. E piayciics ulcufcula funt, quz per fe erumpunt, puftularum fpeciem prz fe ferentia, fubrubra: quibus ruptis fanies fubcruenta defluit. Atque hz quidem interdiu non magnopere excruciant: per no&em veró maiore, quàm pro modo vlceris, dolore affligunt.Ergo filphij fuccum aqua folutum impones,citra cnim mordicationé deficcat, aut cicutam tritam imponito. De ligamentis diffectis: Cap. XXXVIII. T icones im ex offe in os progrediens,minime pe riculofum eft: quód fi quibufcunqs medicamentis velis deficcaucris, non offendes. quod veró in mufculum infertum eft,quanto minus periculofum eft, quàm tendo& neruus, tanto eft ceteris ligamentis periculofius,nifi re&é, probeQ; curetur. Dethymo. Cap. XXXIX. "T'Hynus eft vlcus afpera& fqualida carne excrefcens.Fit autem& in ano,& in pudendo: ac partim uidem facilis eft,& fpóte fua decidit, partim ver quem eft,& dolorem affert:& quidam preterea ex ijs curationem non admirtunt. De ficis. Cap. XL. rs appellant germina quedam ad modum vlce rum rotunda,fubdura,rubentia,quz dolor etiam comitatur.Oriuntur plerunq; in capite: nafcuntur tamen etiam in reliquis corporis partibus. His opti má medicamentü eft alumé fcifsile,zris flos toftus, SE. ORIB SYNOPSFEFOS & glutentaurinum cum fquama zris quz dupla fit; teriturq; ex aceto,& illinitur. Probantur etiam capita menularum combufta, bulbi co&i,& cinis vnà cum aceto commixtus. De furunculo,qui dothien vocatut. D Cap. XLI Othienes ex crafsis fiunt humoribus.Hos digerit concoquitQ; triticum cómanfum& impofitum, & item maftiche Aegyptia. Vuas paffas abiectis acinis tere, fali trito pari portione addito,& illinito. Hocaut difcutit, aut rumpit: caricas coctas tere,aquam affunde,& vtitor:aut caricis refinam mifce;& àmpone. Ad epiny&idas. Cap. XLII Ap has ualet apium cum polenta tritü& illitum: brafsicz folia trita impofita: alterci folia ex melle trita applicata,Solanum per fe,& cum cicuta viridi, aut oliuz folijs cum aqua co&is vtitor. Vuas paffas ademptis acinis tritas admifceto, easq; fplenio illitas imponito. adiantü quoq; ex melle tritum facit. Cauendum eft,ne acria,acida,& falfa offeramus:& à fomentis,balneis,& fole abftinendum. De verrucis,myrmecio,& fimilibus. Cap. XLIII M yonecia atq; verrucz vfu medicamentorum ve hementer exulcerantium conuellentur: eorum veró quz putrefaciunt, interimentur, Corticis falicis vfti cinis cum aceto acri dilutus, clauos,callosomyr meciad; exterit.Similiter quoq; melanthiü eandem vim habet ad clauos atque reduuias.Pecudum veró flercus ad verrucas, myrmecia, thymos, dothienas duros;in aceto folutum facit, groísi deco£ti duros tumores difcutiüt:crudi veró myrmecia& thymos expellunt. Condylomata veró comprimunt oliuz flores LIBER SEPTIMVS. i$ flores cum aqua illiti;aloc cum paffo inuncta;pentaphylli radix fuper data,cydonia cocta cum pane aut cum pelemimyrei folia combufta cà cerato, proppolisanté emollita,& impofita.Condylomata quoque& ficos aufert auripigmentum illitum, calx viud,& fex vifco excepta,& fplenij modo fuper data. Permágnos veró ficos tollit erugo ferri cum vino dulci inüncta, feminis anethi combufti cinis illitus, alumen liquidum éum pane, vino,& apio. Iam veró cinis palmitum ex aceto illitus& ficos aufert,& quz nunc dicta funt, curat, atque auger, praterea prohiber.; f; Ad ganglia. Cap. XLIIII * Acitad hzc plumbea maffa ad modum vertebre confe&a,ganglio maior impofita:hzc enim fua graüuitate ganglium proceffu temporis diffoluit. Adperniones. Cap. XLV. M aia tepida perfundendi funt,aut betz, aut lenticulz,aut erui, aut radicis afphodeli decocto. Poft perfufionem lenticulam vino inco&am tere,& illine:aut ficus ex oleo lzuigatas impone: autalumen& farinam paribus portionibus 1fi vino tere,& illine. Ad digitorum totiusQ; pedis rimas. Cap. XLVI. Pre liquida oblinito:cancrum fluuiatilem,aut ma ' rinum fuper carbones cremato,teftam abradito, ex oleo tere, ad mellis fpifsitüdinem redige, abfterfis prius fciffuris inftillato.Prodeft etiam fcille medulla oleo feruefa&a,& ex terebinthina cótritaitemq;s cornu capra vftum,caprillod; adipe exceptum.Sed calli circüpurgandi prius funt, deinde medicamentis vtendum eft. Ad pudenda vlcerata. Cap. XLVIIL 3x4 ORIB SYNOPSEOS H^* perfundes adftringentibus, aut perfperges, rubi,myrti,capitulorum mali punici agreftis, oliuzeq; agreftis deco&o: eadem quoq; tritaillinuntur.Lemnia itidem fphragis inungi&, aut aloen cum melle diffolue.Ad fcrotum veró vehementi atq; intolerabili pruritu vexatum facit fex combufta, donec leuctperturbatio. Valet ad idé alumen liquidá. De leuce,alpho,melane,lepra,& fcabic. Cap. XLVIII. C Anguis pituitofüs& glutinofus, qui longo temporis fpatio colorem verterit,& ad albidioré cómutarit, leucen vitiliginem efficit. Alphorü fimilis eft origo,non tamen caro tota affecta eft, fed extrema folum cutis.Atque ab humore pituitofo alphi al bi&unt,melas veró à mclancholico:fed humor, qui lepram facit,ad 1mas vfque partes penetrat: fcabies veró ipfa fuperficiem occupat.Ergo fi calcem lotam & torridam habeas tanta aqua admifta,quanta fatis fit ad mediocrem crafsitudinem, inungendo curabis.In alpho autem multo liquidiore medicamento inungendum eft,crafsiore in fcabie,crafsifsimo deniq;in lepra. Dracunculi radix cum aceto illita fanat alphos:itemq; elleborus vterq;:lupinorum ama rorum deco&um fuperfufum, eorundem farina ex accto, aut oxymcelite illita, cortex radicis capparis cum aceto: lilij radix cum melle,czpa cum aceto it foleperunéta:crocodili terreftris fimus, fturnorum etiam,cüm orizam folüm comederint, aut fepiz tefta cremata. Ad fcabiem veró facit vua taminia,elleborus vterque, lupini amari, vt diximus, cardamom(ü cum aceto, lilij radix cum melle,refina terebinthina cum fulphure, cuius nos periculum fecimus, cicer,fimus caprillus.Lepras veró expellunt anemo nz fuper data,elleborus,& alba vitis radices. Deim LIBER SEPTIMV S. 15 Deimpetigine. Cap XLIX. Cv fanies tenuis atq; acris ceteris crafsioribus admifcetur, impetigines oriuntur, quz facile inlepram& fcabiem tranfeunt:ex quo cóficitur, vt medicamenta valenter ficcantia poftulent. Itaque eas, quibus à mediocriter ficcantibus nihil affertur auxi lij, ab ijs veró que vehementer exiccant,exacerban turj45zi«s,id eft;feras appellant. In his igitur utendum eit medicamentis, quo fatis efficacia fint, nec tamen vehementer erodaut. Cicer ad impetigines facit, vterq; elleborus: prunorum gümi pueris prodet: erinaceus in petris nafcens: pix cerato mixta: fulphur cum refina, hocq; eft experientia comprobatum:In puero autem apta eft hominis faliua: affea veró cutis continuó debet digitis ex faliua fricari:crocódili terreni,& fturnorum fimus. Ad impe tigines veró recentes, quz mentü, aut aliam faciei partem infeftant, tritici multum capitur, incudiq; cuidam ignitz imponitur, humor; qui inde emanat adhuc calidus fumitur,& impetiginesinungun tur:atq; hoc quidem remedio plerique funt fanati. Aut, maluz agreftis fructum tenerum collige, eoq; contufo fuccum exprime,& ferua,& impetigines cótinenter illine.Inueteratis impetiginibus,ijs que fubijciam, titor. Viticis folia contunde, modicum aceti adde,& illine: vel capparis folia detrita ex aceto impone. Paftillus ad impetigines. Glutinis figulini denarij quatuor;thuris denarij duo;aceti heminz dimidium. In quibufdam fcriptum eft, pares portiones;aceto folutaillinuntur. q De inflatione Qap. iL. PPiritus flatuofus,craffus, vaporofusq; eft materia inflationum:fed& corporis denfitas vt fpiritus non | expiretur, adiuuans caufaeft. Vnde curandi con 146 ORIB.|SYNOTSE€QOS filium e dirigitur,vt denfata rarefaciamus,& cra: fum fpiritum attenuemus:quod medicamentis,que tenuium partium calidaq; fint, efficietur. Sed cüm mufculi ex contufione inflati funt,ex calidis& acribus excandefcunt,& dolores intenduntur:ergo digerentibus lenieritia mifcenda funt;atqi in initio le nientium effe maior portio debet: cumá; morbus inclinet,eorum quz digerunt.Przterea in huiufmo di affectione muículorü lenit& deco&tum,& ipfum hyffopum cum exiguo oleo: digerunt veró acetum & nitrum,& lixiuium füillaticium:ergo in principio vtendum eft deco&o cum olei momento, atq; item viri; quod calens lanis fuccidis excipiatur: cumqj patticulas refrigerare non oporteat, curandum, vt calor diu conferuetur. Vbi leuitus eft eger,acetum, nitrumqQ;,& deinde lixiuium füillatitium mifceatur: poftremo veró imponenda funt emplaftra, que digerandi vim habeat, vt inflatio fubfidat, quale eft quod fequitur.Sordes ex gymnafio feruefacias;primum; percolato,vt pure fiant,rurfusq; in lebetem conijcias,calcemQ; viuam tritam, vt farinam,infper gas,donec luti fiat fpifsitudo. De elephantia. Cap. LT. Qvino inorbo correpti funt, ijs mirabileauxilium affert efus viperarum:quas qui effe velit, pararead hunc modum debebit.In primis caput;itemq; cauda ad quatuor vfque digitos abfcindenda funt, interiora; omnia& cutis etiam auferenda, corpus aqua perluendum: deinde in fartagine equé ac anguille ex albo iure condiendz funt. Fit auté album lus aqua copiofa impofita, Ssigsots oleo,& porro, & anetho adiuncto.Eft autem perfpicuü, carnes viperarum effe coquendas vfquedum tenere fiant. Atque etiam ipfum medicamentum, quod ex vipess confi LIBER SEPTIMVS if» conficitur,quod theriacen vocant,eft accommoda. tum, vt ex co copiofe bibant ij, quihoc morbo tenentur:ac fi cui placeat,eodem cutim inungat. Qui hac faciunt omnia, quandog; eis euenit, vt fqQuama ex cute excidat, cuiufinodi in ferpentibus fenectutem appellamus. Vtimur etiam ad hec theriaco fa. le,& calamintha:fed benefacit hoc quog;,quia non folàm egregié digerit tenues humores, fed faniem attenuat,& craffos humores, ex quibus hoc morbi genus efficiturjincidit,& diffecat.Non tamen in fin gulis hominibus ab his remedijs incipimus:prius enim omnino purgamus,& quandoq; etiam venam incidimus. FINIS SEPTIMI LIBRI OCTAVI LIBRI ARGVMENTVM. Oflauo libro continentur qué ad cerebrum, Caput, oculos, nares, genas maxillas; pertinent omnia, CVIVS$ HAEC SVYNT CAPITA. De memorie iacluva, dei; js qui vigilgjs,et de 55 qui ni mto fopore torquétur.Ca.I Deepbialte. IL. De morbo comitiali. III, Deeodemex Galeno.— I11I. De verticine. V. De MCA ex Philumeno. Caput VI. De melancholia, VIL De infania ex Vhilumeneo. Caput VIII, De amantibus IX De lycantbropia. X, De cerebri inflammatione ex Philumeno. XL De eryfipelate cerebri, XII. Curatio aduerfus canis abio Jf morfim XIIL De neruori refolutione, XLIL KR 1$ CAPITA De rigore, qui calefieri non queat, xV. Deconwuulfombus.— XVI De diflentione ex Philumeno. Caput XVII. De capitis doloribus. X V 1T. De cepbalea. capitu dolore, Caput XIX. De bemicrania., XX. Ad puerori adufliones. X X L De alopecia Cz op biafr. Caput XXII. De capillis fluentib. XXII. Que pilos attenuat. X XVIII Deporrigine. xXV. A pediculos. XXVI Ad vlcera capitis manantia, qu& achores dicuntur, C9 ad fauos. XXVII. Ad capitis vlcufeula. Caput XXVIII. Ad fidum capitis odorem. Caput XXIX. Ad fidum narium odorem. Caput XXX, Ad Cumt inueterata, Caput XXXL Adlabiafiffa.^ XXXI. Ad epbel em, C? maculas fa cdeiGaleni. XXXIII. De varis ex Gal. X XX1ILI. Ad ficofas ment eminentias. Cap. XxxV. LIB. VTIT. Ad fados alarum odores. Caput XXXVÍ. De lippitudine ex Galeno. Caput xxxVIlL De inflammationibus oculoram. xXXVII De doloribus oculorum ex G& leni fententia. X X XIX. De chemofi ex Demoflhene, - Caput XL. De phlytlena. XLI, Ad phly£kenas oculorum. Caput XLIÍ De carbunculo. XLIII. Denjdriaft. De ph.€ atrophia ocwrum. XxLV. De ny£lalope. XLVL De glaucomate, C7.-fuffufione, ex Rufo. XLVII. De obfcwritate, C7 bebetudine Caput XLVIII De flrabifmo. XLIX. De exprefstone. L. De confufione. LI. De lufciofis LII.| Deoculislachrymátib. LYLI. De encantbide, LIII. De pediculu palpebrarn. L V.| Denaribus obfiruéli, ex Ar«| chigene. LVIT De firangulatis,ex Theophrae (lo. Lvir] on] XLIIII. 3 LIBER OCTAvvs 159 ORIBASII SYNOPSEOS AD EVSTATHIVM FILIVM, LIBER OCTAVVYs. De memoriz iactura,ded; ijs qui vigilijs,& dc ijs qui nimio fopore torquentur. Caput Primum. VM perdita memoria eft, aut magna noxa affecta, fi frigida omnino cftintemperies, calefacere eam conuenit: non tamen eft exiccandi, ficut neque etiam humeéctandi necefsitas: fed(1 cum humiditate fit coniuncta,exiccare:fi cum fici. tate,humettare: fiin medio vtriufque coufiftat,eodem in ftatu conferuare eam oportet.Eorum autem ui veterno detinentur, in ipfo ftatim initio vena 2 on eft:id qued elt vtrique morbo,& qui ex vi- gilia;,& qui ex fopore fit,commune:eftq; Vtriq; com mune oxyrrhodinum in principio adhibere: cztera contraria funt. fedanda enim, leniendad; funt, quz cum vigilijs vexant: excitanda veró,qua torporem afferunt. Meritó igitur,cüm vgrotantes in tate flo renti funt,morbisq; laborant, n quibus vigilant,& defipiunt;ijs irrigationes ex capitibus papaueris offeremus,& ad olfaciendum dabimus, nafiQ: pinnas ab interioribus partibus, aut frontem inungemus, In morbis veró contrarijs vgroti funt excitandi, humorisá; qui moleftiam affert,incidenda eft craffities,& calefacienda: ergo tbymum,& pulégium, '& origanum,& alia huius generis aceto incoquentes,zegrotantium naribus adiouebimus: poftea vetó palatum validis acribusd; medicamétis inunocmus:capiti quoq; medicamenta eiufdem facultatis, ) KR i00. ORIS. SYNOPSEOS vía; ad finapi,imponemus.Quinetiam fi vterq; mor bus inueterarit,cucurbitulis etiam,& caftoreo in v» troq; vtemur. De Ephialte. Cap. II Qv» IEphialtes nominatur, non eft quidem malus dxmon,fed validus morbus quidam, atq; etiam va» tes,facerdos,& Acfculapij minifter. Morbum verà praeueniunt hzc, fuffocatio, vocis fupprefsio,& gra uitas.Occurrendum igitur inchoanti malo: náper- feuerans,& fingulis noctibus incidens morbum ali- quem magnum, vt apoplexiam,vt infaniam,vt mor-| bum comitialem nunciat:idQ;, cüm capiti caufatri-| buitur.Quecunq; enim comitiales interdiu patiun tur, eadem MEMORAT dormientes infeftant: ergo vena fecanda eft,totumq; corpus purgandum.Maxi mum veró auxiliá affert ijs elleborus niger ad pondus drachma vnius, cui fucci fcamonez oboli tres, & aliqua odorata, qualiafunt anifum, daucum, petrofelinum admifceantur.Hiera quoq; ex colocynthide mirü in modum eifdem opitulatur. Dizta tenuis efto,faetida vitentur. Adiuuat etiam hos pro-| niz femen: eius autem grana quindecim nigra trità ex aqua continué potui dentur. V De morbo comitiali. Cap. III. BIconcidit aliquis, conuulfa& diftra&a membra funt perügenda,tenenda6;, ac diri enda:dein-| de os aperiendum,digitusQ; obispimii: Vidi penna oleo irino imbuta, vt pituitam euellamus: odo-| ramentis quoq; fenfus excitare oportet, veluti pete cedano, fucco cyrenaico, bitumine, cedria, pic Poft acceísiones,fi nihil impedimento eft, vena cu biti incidenda eft: fi nihil remittat accefsio, extrez me partes finapifmo oblinende funt: cucurbitu pracordijs affigenda. Si per hzc morbus non ceff: LN LIBER OCTAVVS. 261 uit,exigua fpes eft:& tamen medicus audacter,& vi etiam adhibita, caftoreü,& fuccum cyrenaicü cum melle,& aceto ori infundat:per fedem veró centaurijaut colocynthidis deco&ü inijciat.Qui ex morbo conualefcunt, viribus refectis, ex hiera purgari debent. Atque hzc quidem eft recentis,& acuti comitialis morbi explicata curatio. Nunc veró quomodo inueterato opitulandum fit,fubijciam. Igitur quiinhunc morbum cadunt, aquam diu bibere opores nihil prohibet, vtique fanguis mitti deet:quatuor autem, aut quinq; diebus interpofitis, corpus reficere,& ita purgante medicamento euacuare.prefertim vero ex nigro veratro,aut colocyn thide, aut etiam fcamonea. Ipfum porró veratrum fine medulla tunfum, cribratüq; infpergendum eft aquz mulfz cyathis quinq;, aut fex, MEHR crudo adiecto piperis momento excipiendum. Colocynthida veró abiecto femine,& quz medullam adhuc habeat, paffo implebis,totamQ; no&em ita fines:ma ne veró paffum temperatü potui dabis: vbi fatis pur gati fint, lauari poterunt. Tertio die cucurbitule przcordijs,& dorío cum fcarificatione applicabuntur: deinde complufculis diebus interpofitis, refe&o corpufculo, hierá ex colocynthide offeremus. Poft hec; capiti& occipitio cucurbitulas affigem?: fequenti die panem aqua mulfa inco&tum, tritumqs cum amaris amygdalis,ferpillo,menta,aut calamintha;aut ruta fuper dabimus: idQ; triduo faciendum eft:póft veró caput radendum,peucedaniq; liquore cui fpondylium fit inco&um,ex aceto diluto perun gendum.Rurfus veró interpofito fpatio,& corpore recreato, antidoti ex colocynthide obolos nouem án aqua mulíi, dieQ; vno interie&to,tres etiam dabimus: inde medicamétis vtemur,qua fternutamenta R3 ii ORIB. SYNOPSEOS cieant. Poft quinque, aut decem dies caftoreum ex mulfa exhibebimus, fpatioq; interpofito, clyfter ex centaurio inijcietur:deinde veró que pituitam per 0s,& per nares ducant, offeremus: tum linapifmum capiti inducemus. Tam veró& acribus cibis quandoq; eft vtendurn. Deeodemex Galeno. Cap. IIII. (C rOiniriales adiuuat oxymel per fe fumptum;prefertim veró fi cum fcilla fit confe&tü.Capparis quoque condita prodeft,fi continuó edatur: itemq; falfamentum. Eft autem falfamentum medicamentum quoddam ex fcilla vtilifsimü ad hunc modum confedum: vas in quo mel fuerit,capimus, fcillamq; in tenues partes manibus difcerptam in id inijcimus: vas operculo folido obturamus, totumQ; vafculi os pelle circundatum diligenter ligamus,atque infole cóflituimus,vt ad meridiem fpe&tet,& à borealibus ventis fit remotum(fiat hoc in canicule ortu, quod eft fpatium quadraginta dierum) vafculum veró eft paulatim ad folem vertendum.Tranfa&is hifce diebus vas aperientes,corpus fcille clixato fimile comperiemus, fuccumq; ex ea fluxiffe, quem colle&um optimo melle iucundum facimus:& eius quotidie cochlear vnum plenum, ac pueris quidem paruum, adultis veró magnum,damus. Quinetiam corpoream fcilla partem fimpliciter contundimus&lewigamus,cochlearq; vnum cum melleofferimus:fed huic, quantum ad efficaciam pertinet, fecunda tribuuntur. Si veró primo loco flomachus fit affe&us, zgro imperandum eft, vt concoctionis curam gerat: panem ergo accuraté elaboratum ex vino temperato leuiter adftringente, atque albo, ad horam tertiam affumet. Medicamentum quoq; ex aloébis,| aut ter fingulis annis dari poterit. Noui puerulum qu LIBELR.OCTAVVS a5 qui hoc morbo correptus nunquam fucrit, pofteaquam radicis peoniz magnam,& recentem partem collo appenfam tulit. Agaricum quoque, fefelis, fpondylij fructus& radix, ariftolochia rotunda ex aqua epota comitialibus prodeft. Scarificatio denique crurum fapifsime iterata cofdem vehementer iuuat, De vertigine. Cap. V. Qv: hoc morbo tentanturjin accefsione excitan di funt medicamentis,quz odore moueant,& extre marum partium fridionibus,& ceteris generis eiufdem.Cuüm veró morbus conquicuit, vt profligetur, primüm fecanda eft vena, deinde purgandum ex hie ra:tum interiecto fpatio, clyfteri acriex centaurij, vel colocynthidos decocto vtendum. His euacuationibus pera&is, caput ipfum ad occipitiü eft fcalpello conuulnerandum, cucurbituleQ; cum fcarificatione adhibendz: poftremó ijs medicamentis vrendum,quz pituitam eliciant,& quz per fternutamenta euacuent. De apoplexia ex Philumeno. Cap. VI. Qvi apoplexia correpti funt,oleo SepisRore eliquie inungendi funt, caputq; perfundendum roacco,in quo fpondylium fit inco&um, mulfad; inftillanda:& adhibenda odoramenta, vt caftoreum, vel opopanax,& galbanum. Os quoq; per vim aperiendum eft,digitusQ;,aut penna oleo intincta iniicienda,vt fiquid fuperuacaneum ibi fit,abftergatur: fedes quoq; inungenda eft ijs, qu flatus educunt. Siper hec morbus non inclinat, clyfteribus acrio| ribus vtemur, quibus muriá,& mel admifcebimus. His ita confectis,incidenda vena eft: facta autem ve ng fectione,iterum ytemur excitantibus. R 4 1:44. ORIE. SYNOPSEOS Demelancholia.^ Cap. VII. Ix hoc morbi genere,quando in toto corpore melancholicus fanguis redundarit, initium curationis àvenz fe&ionefumendü eft: cüm veró is cerebrum folum occuparit, tum fanguinis mifsione non eft opus.Sed eft ctiá tertia JU Ap differentia quedam: cüm ea nó fecus atq; morbus comitialis,à ven triculo ducit originem.hanc nónulli veteres hypochondriacü ep Hi nominant. Cüm igitur ex precordijs melancholia oritur, primüm fymptomata circa ventriculum apparét: cumq; maior fit effecta, eam melancholicz perturbationes comitantur.Leuatur autem vger alui fubdu&ionibus, vomitibus, cóco&ione,& ru&u. Hypochondriacum etiá hunc morbum, flatuofum appellamus: fymptomaq; eius effe dicemus triftitiam& timorem. Cüm igit propria melancholic fymptomata magna appareant, ventriculum veró vel nullum, vel minimum quippiam infeftet, tunc cerebrum ob atram bilem in eo accumulatam przcipué affectum effe exiftimandum eft. Hanc veró melancholiz fpeciem continuis balneis,dicta boni fucci,& humida abfq; vllo alio prefidio curare oportet. Cüm veró humoris qui infeftus eft, ob temporis diuturnitatem effe&us cft difficilis ad euacuandum,tunc& magis varia,& poten tiora remedia par eft adhibere: ergo morbum hunc incipientem curare conuenit;inueteratus vero atq; au&us eft tractatu difficillimus. Igiturin principio epithymo aut aloc purgentur:nam& parum quotidie ex his fumptum,nó mediocriter iuuat,leniterQ; aluum mouet. Vbi veró ita, vti di&um eft, purgati fuerint, abfinthium dabitur, modó herba ipfa duobus aqua cyathis perfufa& inco&ta, mod eius fuc ci drachmz dimidium, aqua cótinenter liquefa&i. Datur LIBER OCTAVVS. 26$ Datur quoq; aceti modicum dormituro, multaque obfoniain aceto intincta comedenda offerunt. Sed melius erit aceto fcillam, polium,& tenuem ariftolochiá mifcuiffe. Cüm veróad eurandum morbum ui iam inceperit, atq; ex totius corporis confenfu qum originem,forté accedas,non minus venam in: cubito fecabis.Facta fanguinis mifsione, viribus refe&is perinferiores partes medicamento quod cx €olocynthide, quodq; ex elleboro nigro cóficitur, purgabis. Quo in cafu etiam quod ex epithymo, quodq; ex aloe conftat, conueniet. prodeft quoque euphorbium admifcere;& ex fero lactis parare. Iam & facultates que vrinam cient, purgationesq; qua fudoribus fiunt, huic malo medentur. Quin etiam przcordijs profpiciendum eft.Fouebuntur aüt perfufa decocto rutz,& anethi;& abfinthij,& pulegij, & viticis feminis,& baccarumlauri: hec enim oleo incocta,& affe&e parti admota,& leniunt dolores, & flatus difcutiunt. Porró cataplafmatis infit etiam aliquid eorum quz flatus pellunt: cuiufmodi eft apium,aut anifum,aut cuminum. Nec minus etiá cataplafmati mifcere cyperum, irida,& rofmarinum; & permittere, vt diuatqueadeó per diem& pafto & ieiuno adhereant: cüm auferes,aliquod aliud oerimentem,vt lanam latioremimpone.Cucurbitu j^ ad flatus excutiédos leuibus vtendum eft,ad dolores autem atq; inflammationes, cum fcarificatione. Cüm veró curando procedas, non crit obliuioni mandandum finapi:fed& acria fmegmata,& dro paces dorfo,& ventri funt imponenda. DeinfaniaexPhilumeno. Cap. VIII. Inásis eadem eft,quz malancholiz curatio: prxcipue tamen infanientes iuuat hippomarathri ra^ dix, femenQ; in aqua potum:& bryoniz radicis de» R5 166 ORIPB. SYNOPSEOS narius ex aqua quotidie fumptus. Deamantibus. Cap..IX. Eo. qui ex amore curis affecti, vigilijsq; torti effent,cüm nonnulli id minus intelligerent,balnei cibiQ; abftinentia,& tenui vi&u confumpferunt.In quibus cüm nos amoréin caufa eorü effe deprehenderimus, eorü animos ab amore ad balnea,ad compotationes, ad geítationes, ad ludos,& ad fabulas abduximus: nonnullis timorem incufsimus: ná qui amori femper inferuiunt, ab ijs affeio difficulter remouetur.Nonnulli autem obiurgandi funt ex yitz inftituto,quod fibi quifq; delegerit.Ceterüm a^ mantes hzc confequuntur: oculi caui, non lachrymantes,fed vt voluptatis pleni videanrur: cótinuus palpebrarum motus:cumq; relique corporis partes concidant,in amantibus hi foli non concidunt. Delycanthropia,cüm homines luporum naturam imitantur, Cap. X. Qvo hoc malum 1nfeftos habet, nocturno tempore domo egrefsi,lupos in rebus omnibus imitantur,& ad diem víq; circa tumulos vagant mortuorum.Hos ita cognofces:pallidi funt,oculos hebetes & ficcos,non illacrymantes,eos4; concauos habet: lingua ficcifsima eft,nulla penitus in ore faliua confpicitur,fiti ene&i funt;crura veró, quia noctu fepe offendunt,(ine remedio exulcerata.ha funt illorum notz. Qua in re fciendum eft, lycanthropiam effe melancholiz fpeciem: quam accefsionis tempore curabis fe&a vena,& fada vfque ad animi defcétionem vacuatione, cibisQ; boni fucci. Vtitor quoque balieis dulcibus: deinde fero lactis per triduum vfus,etiá hiera ex colocynthide femel,bis,& ter purgabis. Poft purgationes theriacen ex viperis dato, & ité alia, quz in melancholiz curatione funt commemoi | | : | LIBER OCTAVVS. 267 memorata. Morbo inuadente eger perfpergendus eft ijs,quz fomnum cóciliare confueucrunt.Vbi ve10 fomnus accefferit, aures& nares opio illinantur; Decerebri inflammatione ex Philumeno. Cap. XI. C erebrum inflammatum ita fzpe intumefcit,vt etiam futurz capitis deducantur: dolor maximus& diuturnus comitatur, vehemens faftidium,rubor in facie multus, oculi exeruntur, faciesQ;& totum caput intumefcit:ergo fecanda vena eft in cubito& euacuandum: itemQ; ex naribus,& vafculis, quz fub ingen funt fita, fanguis mitti debet, irrigationesá; inflammationibus capitis congrue, linimentad; hu mectantia,& maturantia funt adhibenda, De eryfipelate cerebri. Cap. XII. E nyfpelss in cerebro fit, hecque egrotus patitur,toto capite dolet, vt flamma in eo effe videatur: facies frigida eft,& fubpallida:os inarefcit.Vena fecanda e(t ei qui agrotet, precipué veró quz fub lingua funt;venc incidi debent. Refrigerantia quoque admoue, quibus in alijs itidem ery(pelatis vtimur, Curatio aduerfus canis rabiofi morfum. C Cap. XIII. Anes rabiofos hzc comitantur: muti omnino funt,& veluti infani,vt ne domefticos quidem agno fcant;cibum auerfantur,fiti premuntur,nec bibunt, anhelant vehementer, auribus demifsis funt, faliuam Copiofam& fpumeam edunt. Qui vero ab ijs morfi funt, curare ftatim oportet omni legitima curatione, etiam fi vlcus fit perexiguum,& extremitatem folüm occupet: neque cicatrix celeriter inducenda eft. Vulnus autem abluetur aqua, 1n qua 168 ORIP. SYNOPSEOS chamemelum,& agreftis lapathi radix(it inco&ta. In potione veró fumétlycium,& filphij liquorem, quem in vulnus etiam imponent. Sument quoq; in po chamzdryn,fcordium, gentianz radicem,poium,fluuiatilium cancrorü decoéctum,cui anethum multum admifcebunt. Purgabuntur veró medicamento quod ex colocynthide cóficitur: cuius quotidie viol quantum fabe magnitudinem cópleat, fed non vt integra fiat purgatio. Humor veró qui cum dabitur,efto deco&um helelifphaci;aut fideritidis heraclez,quam& halyfon vocant, quia ipfa fo. la iuuet. Vtiliter quoque dati poterit medicamentum ex viperis. Vhss etiam eorum que vrinam mouent,eft accommodatus.Iam&iecur canis,qui momordit,dandum eft. Sed non vni foli remedio confidendum:& quibus rationibus cumq; pofsis eft inueftiganda;atq; tractanda curatio.Apollonius verà Pergamenus ait fuiffe memorie cómendatum;mul. tos quidem ex ijs, 1n quibus ob aliam caufam aqua timor natus effet,quos jZpapífxe appellant, fuiffe fer uatos: ex ijs veró qui à cane rabiofo morf: fuiffent, feruatum effe neminem. Deneruorum refolutione. Cap. XIIII. Cyn nerui omnes fimul fenfum, motumq; amiferunt,apoplexia morbus nominatur: cüm vcró in altera partejfiue dextera, fiue finiftra id accidat, dicitur paralyfis, hoc eft refolutio neruorum illius partis,quam obfedit. Originem ducit hic morbus ab humoribus glutinofis& crafsis neruos obftruentibus,per quos voluntarij motus eduntur:ex quo patet,eos humores effe vacuandos.His euacuatis,primüm hierz drachma potui dabitur fine melle, inie&o tamen pipere in puluerem reda&o:fiquidem vo lumus nó purgationem,(ed diftributionem ab hoe medi LIBER OCTAVVS a9 medicamento fieri:& tertio die drachmam itidem dabimus, aut etiam plus eo. Quatuor veró dicbus interpofitis duas fimiliter,atq; etiam tresdrachmas exhibebimus: deinde quatuor diebus interiectis quatuor drachn.as adiecto mellis& falis cochleari: uo tempore etiam piper eft addendum. Si hac dan X medicamenti ratione eger minus perfecte fuerit purgatus, quinq; drachmas,& quibufdam etiá fex: fi modo«tas florens fit, dabimus. Dizta fit attenuans,parti veró que propter folam obftru&ionem fit refoluta, impone aliquod medicamentum,quod digerendi vim habeat. Quibus veró partes dead funt refolutz,ad eos medicamenta faciunt, quz pituitam educunt, quz continuó funt adhibenda, vt eorum robur excitetur. lifdem funt excitanda fternutaméta,capitisq; habenda omnino cura eft: at in quibus refolutio faciem non vexat, ijs fatis erit occipitio,&in primis vertebris applicare medicamen tajin quibus etiam medicamentis pituitam euocantibus vti debebimus. De rigore;qui calefieri non queat. Cap. XV. Ro huiufmodi ex pituita vitreaadmodum frigida(ine febre oritur.In ijs veró qui ita funt affetti, calefacientibus vti fine metu debemus,& qua humorum crafsitiem diffecent adhibere: talia quoque effe debent efculenta& poculenta. Vtendum veró eft medicamento quod ex tribus piperibus, deinde eo quod ex calamintha, tum veró eo quod ex fucco cyrenaico,& caftoreo conficitur. De conuulfionibus. Cap. XVI. Cu ftatim ab initio morbi,aut nó ita multó poft conuulfiones quz oriri incipiunt, diutius perdusant,ex repletione oriuntur: cüm veró ex multis fa 276 ORIPR. SYNOPSEOS doribus,aut vomitibus, aut alui exctetionibus, aut fanguinis defluuio, aut vigilijs, aut fame, aut motibus nimijs,& vehementibus fequuntur,ex inanitione ortum trahunt: cum; aliquis fanus derepente conuellitur, id ex repletione feri neceffe eft. Si vero ex febribus ardentifsimis totum corpus;atq; ner ui exiccefcant, atque ex ea ficcitate poftea fequatur conuulfio,id fummum malum eft,& eiufmodi,vt feré nullus fit remedio locus: ergo cüm partes corporisadanteriora trahuntur, ea conuulfio iugo érevG«cüm veró ad pofteriora, izid érov(G-: càm denique re&é inter vtrang; partem intéduntur, zizawG* nominatur. Caterüm conuulfiones, quz ex repletione,aut inflammatione oriütur, curabis fi copiam humorum'euacues, inflammationemque eem. bus remedijs propulfes. Conuulfio autem accidere etiam folet, càm vomentes vehementius fefe torquem EH fuccurrit acanthij radix,& fpinz albe,& pine Aegyptiz femen epotü. Quidam etiá centaurij minoris fuccü potui dant, cüm ex repletionc exiftit cóuulfio:caftoreum veró non modo bibitur,fed etiam extrinfecus cum oleo ficyonio cuti illinitur. De diftentione,que ztav€- dicitur,ex Philumeno. Cap. XVII. Qvi ceruix recta intenditur, veficam oleo calido repletá admouere tendinibus oportet: vt qua leniter calefiunt, etiam contraria, quz diftentio inuchit;ferre queant: ergo totum confilium eft eo dirigendum, vt irrigationibus,& lotionibus curationem tranfigamus. Primüm autem vtemur oleo dulci, deinde veró rutaceo,&ficyonio:fed magis etiam laxant cataplafinata ex feenograco, lini femine, farina hordei, que mel copiofur atque oleum recipiant: ca autem comprehendant ceruicem, fne ma. LIBER OCTAvvs 171 mhaxillam,totamq; fpinam vfq; ad lumbos. Adhiben dz etià funt cucurbitule fic, vt cutis incidatur, admoueantur autem ceruicibus fpinzab vtraq; parte, & pectori vbi mufculofum eft,& item przcordijs: Eos veró in quibus morbus inueterarit,in oleum to tos defcendere etiam bis die conuenit Si vires fubuertuntur, oleum rutaceum leniter calidum,in quo refina fit eliquata,per fedem inie&um eos mirabiliter iuuat: prius tamen bibant fuccum cyrenaicum, fed quia diffolutum facit erodentem potionem,oblinatur melle cocto ad erui magnitudinem. Silphij quoq; radix ex mulfa epota vtiliter prabetur: fimili quoq; modo myrrha,& hyffopi decoctü: fed cakoreü reliquis longe preftat omnibus. Quocirca duo cochlearia RACE diftin&a ex mulía dáda funt. Decapitisdoloribus. Cap. XVIII. Capitis dolores, quos zftus, aut calor aliquis excitauit, curant ea, quz refrigerandi vim fine adftriione pofsident.Inter ea przftant czteris,quorum eft fubftantia tenuior: quocirca in principio nihil eft rofacea melius, quod abfq; fale fit cófectum:non debet autem vetus effe. Poft rofaceum fequitur cha mzmelinum oleum,aptum ijs,in quibus refrigerare mediocriter oporteat;vbi veró vehementer refripe rare velimus, rofaceo vtemur, eidemq; femperuiui, aut portulacz, aut lactuca, aut vuz acerba: fuccum mifcebimus.Papaueris veró& mandragore fuccus, cüm non fine noxa refrigeret,vitandus eft:fed finecefsitas quandoque cogat, eius parum mifcendum eft. Erafiftratus auté autor eft, calidiore« temperaturas, cüm quis eas Soli fit expofiturus,mirüin modum praferuari, fpongia lata, ac dena ex aqua frigida valde expreífa,& capiti admota. In dolote ve. tO capitis,qui ex frigore ortum ducit, rutaceo oleo vte 1; ORIB. SYNOPSEOS vteris:fi maiore calore opus fit,parum euphorbij oleo mifce:praterea illineirino vnguento,& amara. cino:iam& laurinum hoc tempore erit accommodatum: atque his quidcm& frontem,& narium,& auriü meatus inungere oportet: quz in recentibus capitis doloribus id feruanda.In ijs auté, qui funt inucterati,& neceffe eft caput radere, medicamentaadhibemus, quz tum emplaftrorum,tum ceratorum forma fint confe&a: cüm veró capilli breuifsimi fint,liquidiora imponimus: horum autem materia aliunde eft huc comportanda: Ea gitur quz refrigerant,exijs quibus eryfipelata curantur:quz ve ro calefaciunt, ex calefacientibus cóponenda funt: quale cft quod ex euphorbio conficitur: fatis eft e/nim vnam euphorbij drachmam olei dulcis vncie vni,& cere vncijs tribus adiicere.Dolorem veró ca pitis,qui vitio ftomachi ortus fit, fanabis vacuationeque vomitibus quamcelerrime conficitur:fi ve1o nihil euomuerint,etiam fi valde fint conati, dabi mus operam, vt fuccorum vitiatam malitiam cibis boni fucci corrigamus. Porr pefsima affectio fit, cüm vitiofi humores in ventriculi tunicas ita funt infar&i, vt elui non poffe videantur: quorum opti mum remedium eft picra. Càm veró calor dolorem afferens faperarit, curatio adhibenda eft ex ijs, que refrigerandi vim habent:poftea mitigantia,& concoquentia medicamenta repellentibus commifcebimus:tum veró digerentia,& attenuantia adiungemus.Dolores ex febrium magnitudine obortos, perfufiones ex capitibus papaueris fanant. Qui veró ex vini potu caput dolent,vacuádi funt,quiesq;, acfomnus imperandus, balneumá; vefperi adhiben dum,& cibis vtendum boni quidem fucci, fed non|| calcfacientibus, In ijs denique qui ex idjujaut Inga oloj LIBER OCTAVVS$ 24 dolore capitis vexantur,cüm iam inflammatio quedam conftiterit,venz fectione vti conuenit: fi quid prohibeat,clyfteri euacuabimus. De cephalza capitis dolore. Cap. XIX. Ix cephalza dolores aggrauantes multitudin£ indicát:erodentes, vaporum aut humorü acrimoniá: pulfantes inflammationem: extendentes fi grauitas & pulfus hon adfint, fpiritus tenuis, ac flátuofi copiam in membranis cótentam teflantur.ergo fi mu] titudo vaporum, aut humorum contineatur, vtrum id cuenerit propter particulz illius imbecillitatem, an propter totius corporis repletionem confideran dum eft, vt totum Corpus euacuando, etiam capitis dolorem ex particuli imbecillitate contractum fanes:nam materiam in totum corpus reuellendo affe &z particulz medemur. De hemicrania. Cap. XX, Qvi curaturus hemicraniam eft,qua purgatione, aut vene fectione€grotus indigeat,confiderare debet, atq; ita ad capitis auxilia progrediens tum per digitos manus fuz, tum per liuteolum dimidiá fron tis parté, ante tempus accefsionis confricando excalfaciat. Poft accefsionem veró medicamétis, quae hemicrania medici vocant,vtendum eft:fid; multus calorin doloribus fentiaturjijs in quibus refrigerás aliquid infit:(in fecus, ijs, quz abunde calefaciant: vtrifq; veró aliquid ex ijs que robur addunt,mifcea tur, quod facultatem adftringendi habeat. Iuuat ctiam hos fioleum tepidum in aures inftilletur modico euphorbij ad oleum inie&o,vt ad libram vnam olei,euphorbij dimidium vncie addatur.Ad eos qui caput mobile habent, ex Diofcoride. Stichadem ex iqua;aut hydromelite bibendum ptebe,& fanefcét, | S « z4 ORIB. SYNOPSEOS Ad puerorum aduftiones,quz firiafes dicuntur, ex eodem. Cap. XXI Sincipitiimponenda funt heliotropij folia, cucurbite raméta, cucumeris, quem peponem a pellant, cutis,que carni adiacet,folani hortenfis folia& fuccus cum rofaceo. De alopecia,& ophiafi. Cap. XXII. Ex medicamentis quz ad areas faciunt, euphorbium admodum calidum eft: eo minus eft thapfia, deinde finapi,& nafturtium& adarce:tum ftruthiü: & fpuma nitri,& fulphur vernicarium,& veratrum vtrung;,& oleum laurinum,& alcyonia,& arundinis radix& cortex combufti,& pix liquida, vrfi adeps.His vtitor,& potentioribus ceratum,imbecillioribus oleum laurinum admifceto.. Decapillis fluentibus. Cap. XXI IL Nilum przftantius medicamentü expertus fum, nullumQ; fore animo concipio capillis fluentibus, quàm quod ex ladano& oleo lentifcino conficitur. Si veró fluor fit copiofus propter magnam cutis raritatem,non erit incommodum pro lentifcino myr teum oleum ladano mifcere.Peripicuum autem eft, caput prius fricandum,& capillorü copiam tollendam effe:ijs veró quibus ex morbo capilli defluunt, dieta refectrice opus eft.Lotus arbor pilos fluentes cohibet,vel abrotoni cinis cum aliquo ex ijs oleis, f lanuginem inducit. Defluuium autem, quod citra] enm accidit, brafsica arida, trita, ex aqua illita curat;aut loti radix eodem modo capillos prohibet excidere, quod etiam laudauit Galenus. Ladanum in vino maceratum lzuigabis,myrteum oleum& vi num vicifsim infpergens. Satius veró eft adianturmy dimidio ladani pondere admifcere,& myrteo oleo. exce-r LIBER: OCTAVYVS$ 15g exceptum illinere; aut cum arundine combufta ad. mifcere. Vt autem capilli nafcantur, ficulnis folijs contritis locum illine.Ad pilos autem palpebrarum cadentes cedriam combure,fuligineQ; vtitor. Quz pilos attenuant. Cap. XXIIII. Pu; attenuant hordeum, fabz, eruum, aphronitrum,& nitrum. Vehementiora his fünt tefte fictilium,clibaniq;, pumexignem non expertus, alcyonia,ellebori,bryoniz,& dracunculi radix, ariftolochia,& cachry. Si odorata ficri volueris, cyperum, melilotum,rofas ficcas, iunci odorati floré, iridem, fpicam, nardum indicum& celticü, foeniculi folia, itemd; amomum& coftum admifcebis. De porrigine. Cap. XXV. Ponige ex vitiofis humoribus oritur.eft ergo pet fpicuum, digerentia,& abftergentia medicamenta adhibenda effe. Furfurum fextarium mediü in aque heminis duabus macerabis, deinde confricabis,poftea excolabis,& cremorem heminz aceti femiffe adiecta v(que ad vini fpifsitudinem coques, eoq; ca putillines:poftea veró caput lauabis aquajin qua be ta,aut foenumgracum, aut lupini fint incoé&i. Inun€&ionibus vtitor,vtirini vngué&ti fece:hoc enim mcdicamentum citra morfum digerit. Ad inuetetatas porrigines valet hoc,quod habet atramenti futorij, fulphuris ignem non experti, fpumz nitri pares por tiones,que vino affufo excipiuntur olco lentifcino, componunturq; ad ftrigment fpifsitudinem,& pili fubunguntur. : Ad pediculos. Cap. XXVL | Vva taminiz partes duz, fandarachz& nitri, v. | triufq; pars vna. ex aceto atque oleo caput vngito, $ 6 ORIB. SYNOPSEOS Ad vlcera capitis manantia,quz achores dicuntur,&adfauos. Cap. XXVII. Ha« in capitis cute tenuibus foraminibus erofa, tenuem modiceq; vifcofum humorem in fe habentia confiftunt: fauusautem maiora babet foramina. ergo patet,humores,ex quibus morbus originé ducit,euacuandos effe. Siq; amplius influant, primüm ipforum influxus prohibendus eft,& per capitis,& pertotius corporis euacuationem,vt in alopecie cu ratione diximus, conuenientQ; medicamenta incidentia. Nonnullaautem medicamenta, cüm excrementis totum corpus redundat, achores incipientes curant, quz adítringendi,& repellendi vim habent,qualia funt FAC Me cortex,rubus,& fycaminus: nonnulla veró& obfiftunt achorum incrementis,& id quod influit, repellunt, atq; etiam, cüm mixtis viribus fint;id quod iam in parte affecta continetur, concoquunt,& digerunt. tale eft myrtinum,& rofaceum,lentifcus, cyperus,& lenticula: nonnulla veró digerendi vi funt predita,& abfque calore fenfibili abftergüt,vt beta,& plumbü vftum: nonnulla denique s eb vires habent, achoresq; qui àcrafsis, glutinofisq; humoribus fiunt, euacuare poffunt. huiufmodi funt fal, chalcitis, vini fex vfta, fandaracha,& calx extinéta, fel calidorum ficcorum; animalium. acetum veró acerrimum ad achoras omni tempore accommodatum eft:hoc autem diluta metallica achoras curant. Si veró achor inflammationis fenfum inuchat, id in primis facies, vt inflammationem humido medicamento, quod zgvygoy dicitur, fedes. Ad idem valent hzc fimplicia,papaueris agreftis,& alterci folia tere ex vino, atq; illine. aut fcoriá ferri& rofas pari portione tere,& ex vino illinito: id quod nonnulli cerato rofa€co excipiunt. Ad LIBER OCTAVVS. 277 Adcapitisvlcufcula. Cap. XXVIIL Capitis vlcufculis cóuenit hoc,quod habet plum STU papaueris foliorum pares portiones:conterehecinter fe;oleoq; myrteo exceptis,vt cerati fiat craísitudojinungens vtitor. Aliud ad idem valens. Ctsminthe tenerz folia,ceruffamq; pari portione tere, decocto capitü papaueris diflolue, myrteo oleo excipe,vt ftrigmenti crafsitudinem habeat;atque vtitor. Ad faedum capitis odorem. G Cap. XXIX. Landis vnguentariz& nardi pares portiones ex codem conterito ad mellis fpifsitudinem:caput abrafum cum vino vetere inungito. Ad foedum narium odorem. M Cap. XXX. Yrrhzacaciz,amomi,fingulorum drach.r. con tüde& cribra,melle co&o excipe. iube vt hoc fummo narium intercepto agglutinet. Ad ecchymomata inueterata. Cp, XXXI. Raaicul itia ad hac facit.auferenda eft, cüm erofionem incipit inducere, aut radicule fuccü cum micis panis illinito. Adlabia fiffa. Cap.. XXXII. Ovi membranulam interiorem, vt fplenium impo ne.idem faciunt tele aranearum candidz, quz inar cis inueniuntur: quz veró altius fciffa funt, bubulo aut caprino adipe, aut medulla bubula,& refinain. ungito. *— Ad ephelidem,& maculas faciei ex Galeno. : Cap. XXXIII. | Vi fylueftris racemi ephelidas& maculas,& |$3 z$ ORIER. SYNOPSEOS quacung; generis eiufdem in fumma cute oriütur, curant. amygdala amara ephelida tollit, itemq; huius arboris radices cocte:coftus ex aqua,& mellead idem valet. Brafsica ad ephelidem& lenticulas facit:& ad cetera omnia, ad qux mediocri adftrictione,& abfterfione opus eft. Sepia tefta combufta cadem przftat. Devarisex Galeno. Cap. XXXIIII. Qvi varus appellatur,tumor quidam exiguus atque durus in faciei cuticula eft: ad qué exterendum valent emollientia& digerentia medicamenta. Aliud. Mellis Attici cyathus,acerrimi aceti par por tio:diligenter mixta excipe terebinthina, vbi emollieris impone. Ad ficofas menti eminentias ex Galeno. Cap. XXXV. SPvnz argenti, mifyos crudi par pondus, tere,& illine.Aliud.Thuris drach.octo.fpume argéti drach mz quatuor. falis fofsilis drach.octo.trita illinito. Adfodosalarüodores. Cap. XXXVI. A Luninis liquidi partibus duabus, myrrhe parte yna,vino diffolutis vtitor. Delippitudine ex Galeno. O Cap. XXXVII. Phthalmia eft inflammatio tunicz, 05 capitis, & caluariam ambientis. ad hanc medicamenta funt adhibenda quz repellant, nec exafperent, hoc eft, qux non vchementer adftringant: vtplurimum veró albus oui liquor cum accommodatis medicamétis,per collyria, quz vnius dici dicuntur,fanare lippitudinem poteft: poftridie veró cius diei collyrio, quod nardinum appellatur,ad inftaurandum& corroborandum inungetur.In quibus autéadftringen-tía fuperant, plurimum oui candidi,parumd; collyrij LIBER- OCTAVVS, 279 rij effe debet:in quibus veró concoquentia excelluntjijs paulo craísioribus eft vrendum. Fométo ex fpongia vtemur, fi quidem mediocris fit dolor, femelaut bis in die: fi vehementior,& ter,& quater, & f»pius vti przítat. Fomentum veró ex meliloti& foenigreci decocto conficiatur. Deinflammationibus oculorum. Cap. XXXVIII. Si plenitudo fübfit, vena fecanda eft, aut adhibenda purgatio, aut clyfter inijciendus, aut imperanda inedia,atque ita progredi adhibitis ijs,quc repellerc fluxionem pofsint.Si plenitudo non adíit,fed me diocris affe&io oculos obfidens fluxiunculam pariat,in principio vtendum eft inüione, vt irritatio nem oculis infeftam leniamus ,& defluxum fiftamus: quale eft quodad Nilum autorem refertur ex rofis,& medicum,& nardinum. Si veró humor in ca itetantummodo obítru&us redundet, cucurbitup occipitio affigere oportet,& cutim fcarificare, vel hirudinem adhibere& fronti, qua dolet oculusyafsidué oui candidum, aut lac inftillare,& hifce remedijs dolores lenire. In quibus veró ardens, calida,& acris defluxio eft,aut falfa, hoc cataplafmate vtemur. Panis puri medullam aqua macerato, leuiato, rofacei modicum admifceto, fuperiori palpeDM C GC capitum papaueris decocto polentam coque,& modico rofacei adie&o illine.Palpebrz autem inungendz funt medicamento quod diarhodon appellatur, diluto capitü papaucris decoQo. agglutinantib. quoq;& vnguentis vtendum eft;cüm vafi quz in fronte& temporibus funt,contorta diftendunt. Sed cüm defluxio à vafculis, quae altius inhzrent, proueniat, ab his abftinendum eft. Siveró inflammatio à materia concocta excitetur, S 4 280 ORIB. SYNOPSEOS purgante medicaméto confertim euacuabimus.bal. neum quoq; in hoc cafu eritaccommodatum. Cüm inflammatio remittit, cataplafmatis calidis per initia vtendü. Si craffum fit id, quod inflammationem facitprimüm omnium adhibéda curatio eft alui folutione, inunctionibusq; medicamentorü, quz neque impleant neque craffos humores reddant, fed quz diffundere, hume&are,& excernere pofsint: quale eft chiacüá collyrium. ad hecimponenda funt * catapotia dolorem leuantiayodoramentaq;,& cacuis medicamenta quz inunguntur: ccleriusQ; balneo vtendum,& ferü la&is propinandum. De doloribus oculorum ex Galeni fententia. Qap. XXXIX. Coyeie: dolores vehemétes oculis accidunt,perquirendum eft, quenam affectio in inflammatione dolorem eis afferat:nam,aut ex vehementi acris humoris confluentis morfu, aut quód eorü tunice ple nitudine diftenduntur, aut propter crafforü humorum;aut fuccorum, aut fpiritus flatuofi extéfionem vehementes in oculis dolores excitátur. ac morfus quidem purgantibus medicamentis,& ipfi particulo oui humore infufo curabis: Vbi autem prius concocta inflammatio ipfa fuerit, corpusq; vacuü, tum vtique lauationes funt aptifsimz. Quz veró ex repletioneinflammationes proueniunt, mifsionefanguinis,alui deie&ione, infernaráq; partiü fri&ione curare conueniet.Extenfiones vero curabimus toto corpore prius euacuato, atq; etiam humorü momento deorfum auerfo:tum medicamentis localibus, que digerant vtendum erit. Fouendi igit funt, ac faenigrzci deco&ü infundendum. In quibus veró fanguinis crafsioris copia in venulis oculorum continetur,fine fuccorü in toto corpore redundantia, LIBER OCTAVVS. 18r tia,vini potione vtendum eft,quippe quod caleface re,euacuare,& obftru&iones aperire queat. De chemofi ex Demofthene. Cap. XI. VM ex vehementi inflammatione palpebrz inuertuntur, vt vix contegere oculos queant, curare oportet venz fectione, medicamento purgante,& collyrio diarhodon cum lacte, aut oui pareant palpebras illinendo, eodem quoq; tépora,& frontem illines.Corpore plurimum euacuato, fi ferre queát, fomentum ex fpongia adhibendum eft: cataplafmata; ex farina pura,& polenta ex hydromelite co&aimponenda,eaq; fepius mutanda funtjipfiq; polentz& feris, FE ACA admifceri debent.In principio fubungendum non eft: fatis enim eft la&is vti infufione:fequenti veró die admouere ea,quz ad in flammationem faciunt,& przfertim diarhodon collyrium:cum inflammatio remittit, medicaméto pur gante ytendum,& acrioribus inungendum. P Dephly&enis. Cap. XLI Hly&znz curandz funt ad hunc modum: in primis iubendum eft,vt veri parum loquantur,fternutationes, iram, fpiritus retentionem vitent, potü& cibum quammaxime poffumus contrahere oportet, euacuationeq; vti ex clyfteribus non acribus,obfcu roloco zgrum continere, ligamenta quoq;,& linteorum applicationes vitare oportet. Cataplafinatis vtendum eft leuioribus,& fubadftringentibus, collyriá veróNili diarhodon la&e dilutü cóucniet, Ad phlyétznas oculorum. Capo» XLII Puyazos quz in oculis funt, medicamenta dige rentiapoftulant: que igitur recentes funt, atq; adhuc inflanmatz, medicamentis quz ex myrrha,& S 5 181 ORIB. SYN/OPSEOS thure,& croco conftant, arcentur: inueterate veró aliquid eorum, quz maiorem digerendi vim habét, requirunt. De carbunculo. Cap. XLIII Dnm clyfteri vacuare, deinde la&e non cocto mediocriter purgare conuenit: deinde fpongia fotum erui farina, vel triticea,ex aqua mulfa cocta illinere: nonnunquam veró iridem tenuem illinere,& la&e oculá perluere:fi vlcera ferpant,lenticula cum melle, vel mala cydonia cocta fuper danda: fi latius depafcendo ferpant,folijs oliuz deco&tis, vel malicorio in vino deco&o lzuigatoq; illinito: fi ceffent ferpere,cruftaq; medicaméto,quod fubijcii, impofita exciderit, v]ceraq; pura fint, luteis ouorü toftis lzuigatisq; cá melle,& croco donecad cicatricem erueniantjillinentur: medicamentum vcró eft huiufmodi.Spodij drach.quatuor, croci oboli tres,vino aminzo lzuigent quoufq; inaruerint:paffumQque creticum vetus mifcetur: omniaq; fimul luigátur, & liquor pyxide fi&ili excipitur,& oblinitur. De COM Cap. XLIIIIL. Cvynx pupillae color nihil immutatur, fed multo, quàm naturaliter efle confueuit, eft latior,& interim lumine penitus priuatjinterim veró quz videntur, multo minora apparent omnia, e des mas lum vocatur.Eius curatio fanguinis mifsione ex cubito, aut purgatione tentanda eft: fin minus, venas inangulis oculorum oportet incidere, deinde cucurbitulam occipitio affigere,& aqua marina faciem,& oculos perfundere: fi ea non adfit, muria, vel pofca vtemur: ceterüm medicamenta adhibenda erunt ea,quz ad pigeons etiam faciunt. De phthifi,& atrophia oculorum, Cap. XLV. Phthi LIBER OCTAVVS. 285 pHuis: eft, cüm pupilla anguflior, obfcurior,& rugofior efficitur:res veró quz cernütur,his malores apparent.Inter phthifin,& atrophiam hocintereft, quód phthifis anguftiorem pupillam efficit. atrophia veró totum oculum& minorem,& humiliorem reddit. Curandus hic morbus eft exercitatione partium fuperiorum,& diligéti admodum capitis,faciei,& oculorum fri&ione,& acriore medicamento;quale eft, quod fequit,rarefacere oportet. Ammoniaci drach. 1. crocomagmatis drach. 1 1 1 1. vruginis drach.r.tritis in aqua,& fubactis vtitor. T De ny&alope. Cap. XLVI. Naiopem vocant eum, qui per diem videt,fole occidente obfcurius, no&te veró omnino nihil cernit.Curari debet fanguine ex cubito,& angulis ocu lorum miffo:deinde purgatione,aut euacuatione ex clyfteri: tum apophlegmatifmi imperabuntur, aut vt fternutamenta excitetur. Ante cibum hyffopum potui dabimus: fi morbus ita non finiatur, medicamentum purgás quod ex fcamonea, caftoreoq; con ficiturjiterum dabimus: oculi melle defpumato illinentur, claudenturQue humores comprimendo,& continendo. Aut aluminis Aegyptij combufti partes duas, falis fofsilis partem vnam. tere cx melle& fublinito. De glaucomate,& fuffufione ex Rufo. Cap. XLVII. Gi sseoià& fuffufioné veteres vnum eundemq; morbum effe exiftimarunt: pofteriores veró glauco mata humoris glacialis, qui ex proprio colore in glaucum conuertatur,& mutetur,morbum effe putauerunt: fuffufionem veró effe effufionem humorum inter vueam& cryftalloidem tunicam concreÍcentium: ézterüm glaucomata omnia curationem 24 ORIB. SYNOPSEOS non récipiunt: fuffufiones veró recipiunt, fed non omnes.Difcutere igitur fuffufionem oportet fangui nis ex cubito detra&ione, itemQ; purgatione,& acrioribns euacuationibus, veluti cétaurij decocto, aut amari cucumeris,& alui folutione frequentiore: cucurbitulas etiam occipitio cute incifa admouendo. Aquatoto curationis tempore bibenda eft, cibi; affumendi,qui attenuent.Proderit etiam pro reili téporis apophlegmatifmos per dies aliquot adhibere.Medicamentis vtendum eft, primm fimplicibus,qualia funt mel,oleü,fceniculi fuccus:dein de compofitis, quale efthoc, quod accipit fagapeni drachmas duas, fucci ,cyrenaici, veratri albi fingulorum drachmas fex, rutz fylueftris drachmam vnam,fpume nitri drachmas fex;allij quinque,mellis cochlearia o&o;aut fucci chamedryos,fanguinarie fingulorum pares portiones,collyria conficito. Deobfcuritate,& hebetudine. ; Cap. XLVIIL Ons&uiset plerunque totius afpe&tus impedimentum abfq; manifefta oculi affe&ione:hebetudo veró eft obfcurior afpeétus ab aliqua ignota caufa proueniens. Communis omnium obfcuritatum curatio eft vena fe&io in cubito,&in angulis oculorum: deinde veró humores euacuationibus ad partes inferiores reuellendi funt:poftea cucurbitula oc cipitio affigenda,hirudinesq; temporibus admoué&di,& partes inferiores cófricande:aqua potui danda, cibis vtendnm, qui facile digerantur, temporis fpatio fternutamenta quoq; excitanda,vomitus ante cibum ciendus, inun&tiones adhibenda:ac primüm quidem ex paribus mellis& olei portionibus: . deinde hoc compofito, quod fubijcio. Croci oboli duo,fellis hyzuz drach. vna, piperis cómunis gra. LXXXV. LIBER OCTAVVS. 18e Xx*Xxv.fucci fceniculi drach. x v 1. gutte ammoniaci drachma vna,zruginis tantundé, mellis coch. fex,tritis omnibus feniculi fuccum affunde, deinde leuigata exiccato, tücq; mel admifcetojin pixidem zneam reponito,& vtitor.Antequam inungas,oculos fpongia, que marina calida imbuta fit, fouebis. Deftrabifmo. Cap. XLIX. Qv Iftrabones oriuntur,curantur rebus faciei adlectis, vt re&é afpiciant:& lucerna in cófpe&u ipfo. rum conftituta,ne oblique intueantur: cumQ; ad na res oculis conniuent,ftpulas ex palma etiam angulis oculorum,qui ad tempora funt, agglutinare con uenit, vt afpe&tu ad has firmiter dire&o oculos emendent. De exprefsione. Cap. L. Ocui veró interdum exprimunturiita, vt exerti permaneant:fi ex ftrangulatu fic comprefsi fint, venain cubito fecanda eft: fi ala caufa fubfitpurgandum elleboro nigro, aut fcamonea.Comprefsiones veró,quz ex doloribus oriuntur, purgationes,que in puerperijs eueniunt, firpenumero Fi: vnde nos quoque vnà cum ijs debemus opitulari: in viris autem poft fanguinis mifsionem, fi morbus non remiferit, cucurbitula occipitio affigetur: lana melle imbuta imponetur,aut ftuppam ex aqua,& fupra lin teolum leniter deligabimus. Marina quoq; frigida faciei infperfa cofdem iuuat,& fereos& polygoni fuccus cum meconioillitus, itemq; alia, que comprimendi& contrahendi vim habent, De confufione. Cap. LI. Cronfufiones qui ex plaga confequuntur, vens cubiti fectione curamus;itémQ; totum oculum fanguine recens mactati animalis, prafertim veró turturis)fin minus, columba implendo: deinde lanam i86 ORIP. SYNOPSEOS mollem, ouo cá vino& rofaceo contufo intin&tam, & impofitam deligando: die fequenti idem faciendum: tertio veró, fomento vtendum, lac inftillandum,que accommodata funt,applicanda: poftremó fublinendum ijs medicamentis,quz ad veteres affe&iones valent,quale eft, quod chiacum dicitur. Delufciofis. Cap. LIT. Lycos dicuntur, qui ita nati funt, vt que prope funt videant, quz procul funt, non ité, quz quidem affe&io curationem nullam recipit: fenefcentes veró contrà, ac lufciofi, affe&i funt, propinqua enim non videntes,remota afpiciunt. De oculis lacrymantibus, Cap."LIII I aymaite: Bet fublinre medicamentis aglutinantibus, refrigerantibus,& adftringentibus, 1temá; pofca proluere conuenit. De encanthide. Cap. LIIII T Noathis eft incrementum carnis,quod in angulo maiore prouenit loco vlcerato:fi maligna encanthis non fit,dolore vacat,niollis,fublaxaq; eft: fi ma ligna,eft durior,inzqualis,& pungentes dolores af fert, maligne dimittendz funt, non malignas curarc conuenit:ac paruas quidem medicamentis ficcis, quale eft, quod ex chalcitide,& cadmia& pforico conficitur:maiores veró,chirurgia. De pediculis palpebrarum. Cap. LV. Praia: prius eie&tis, palpebras marina tepida colluere oportet: deinde cilijs admouere il sn mentum hoc quod fübijciam. Aluminis fcifsilis par te5 due, vuz taminig pars vna;tritis vtitor. D e LIBER'OCTAVYVY:S. 285 De naribus obftru&is ex Archigene. Cap. LVI. C^ nares obftru&z funt, acris; nobis qualitas permittit, prius danda opera eft,vt aluá ciea mus:deinde fupra nares hirudinem applicemus:tertia die fplenium à media frontead nares extendae e dent partem emplaftris quz digerere pollicentur,per dies quindecim illinemus:poftea confectione amara ex aloe, aut hiera,ex colocynthide ventré ducemus, quib. pera&is apophlegmatifmis vtendum eft:deinde molliens medicamentum naribus& fronti fuper dandum, tum prouocanda fternutamenta,mox finapifmo caput vfq; ad fronté obducendum,caftoreum deniq; aceto dilutü odorandum offeretur:fi poft hos omnes motus aliquo preterea auxilio fit opus, vomitus ex raphanis,& oxymelite excitetur:die fequenti abfinthij fucci, quantum cochlearis dimidium cópleat, aut etiam hyffopi, aut tragorigani bibendum datur. Malagmátum quoque vfus conuenit,quz impones víquedum varos excitent.Hxcautem& bis,& fiepius ad affe&tio nes pertinaciores admouere oportet. De ftrangulatis ex Theophrafto. Cap. LVII. Sv foci reuocantur aceti infufione,& filicis, aut vrtica femine in aceto acerrimo trito,& diluto:dif. ficiliter aüt quidpiam fumunt, fed vi cogendi funt. Diffolutis veró colli impedimétis ftatim refpiciüt, & anguntur:hi non fecus reuocari videntur, atque illi qui naufragium fecerunt,& ad fummam, vt qui fuffocatione fuerunt opprefsi, fiquidem eorum calor itarecreatur. FINIS OCTAVI LIBRI 198 CAPITA LIB. EX. NONI LIBRI ARGVMENTVM. Nono libro traduntur omuia, que ad thoracem, vifterads fq;«d pudenda pertinent:ded; muliebribus morbis, c7'podagroatqi articulorum doloribas agitur. CVIVS HAEC SVNT CAPIT A. De f/aneuinis reieClatione ex defütilatione. Caput I. Dereieclatione fanguinis. VT. De purulenti ex Galen. 111, Detabe. III. De aftbmate. V. De cords palpitationibus ex Galeno. Vk De lateris dolore. VIL De lateris dolore fine febre. Caput VIII. De mamillis affetlis. Ix. De oris venticuli affétlionibus. X. Deflatu ventriculi. XI De ventris excretionibus,que prater naturá fiunt.X VI. Tinefini curatio. XIII. Dyfenteriecuratio. XIII. Ad. dyfentericos€? calíacos. Caput xV. De tenuori inteflini morbo. Caput XVI De fedis affetionibus.X V VI. De bemorrboidibus.X V 11 I. De iecoris affétlionib. XIX, Derecoris imbecillitate. X X. De/cirrho iecoris. XXI. Demalo corporis babitu. Caput XXII De aqua inter cute. X XII De lienis affcthionibus. Caput XXIIIT, De renum Cz"vefica. affeclibus. XXV. Derenum veficeq; inflamma tionibus. XXVL De abfceffu renum, c2 vefice, Cz meatuum vrin& exulceratione, XXVIL De renum duritie. X X V LL I. De renis imbecillittate.X X 1X. De/cabiofa vefica, XXX, De vefice inflammatione ex Rufo. xXXL De vafe rupto in vefica. Caput XXXIL De vefic tuberculis, Caput XXXIII. De vefice vlcerib.X X X VM 1I. De diabete ex Galeno. Caput XXXV. Diabete curatio ex Rufo. Caput XXXVI. De vlceribus que in fede c7 pudendi fant.X X X V VI.. Ad teflium C7 pudendi affe(hone.— XXXVIII. De gonorrbea o4 fatyriafí. Caput XXXIX Depol tOLIBER:-NONVvs.- 189 De pollutione que in fomnis.-Deyuluz abftefsibus.|... T, ftt.. XL. Devulus-vleribus,— L1 L Depriapifmo. XLI,| Decancro vulue, LiINK De bemorrboidibus. X LII. Ad vulus fifa. LIILL De vtert affeflionib, X L111. De phymo»teri. LV. De nimia purgatione. Devulueinflatione. LVI Caput XLIIIL De vtero procidente. LVII Mulierum non. concipientium— De articulorum doloribis,ho^ 6Pmratio XLV. dagrici, ffcbiadicsg; faNon[birantium curatio, nandi. LVIII. Caput XLVL Cmratio fürrboriqui in nior De fuffocatione ex vtero,Vbi- bis articulorum fant. lusenz. XLVII. Caput LIX, De fluore muliebri.X L V 111. Ad farrbos,Philagrsj LX. Siniplicia muliebrem fluorem Quomodo fe quifpiam à poda. eurantia. XLIX. gra tueatur, LXI De vteri inflammatione, L, Ad ifcbiadicos, LXII. ORIBASII SYNOPSEOS AD EVSTATHIVM FILIVM, LIBER NONVSs. De fanguinis reiecatione ex deftillatione. Caput Primum. | VIBVS cruentum fputum ex deftil| latione oritur, ijs in ipfo ftatim initio | fecanda vena eft, aut clyfter acer inij| clendus:tü erura,manusq; calfacienti | medicamento plurimüm fricanda,& Nincienda: mox caput radendum,cui deinde medicamentum, quod ex ftercore palumborum conftat, imponetur; interpofitisQ; tribus horis in balneum ! ducentur,ac null 9 pingui caput contingendo laua 5o^ ORIB. SYNOPSEOS buntur: dein caput idoneo pileo contegentur:& fola forbitione fructuum autumnalium aufterorum alentur: dormituris medicamentum ex vipetis nuper quatuor ante menfes confe&ü dabitur:fecundo veró die totum corpus, preter caput, rite fricabit, & ipfiin quiete habebuntur:rurfus auté vefperi medicamentum ipfum ex viperis dabitur: cohibita ob id deftillatione, tertio die mane mellis cocti parum dato,in quiete conferua,totumQ; corpus frica;ptiffane cremorem cum exiguo pane pro cibo exhibe: quarto porró die mane dato medicamen ex viperis, idq; cum melle copiofo: capiti veró eodem impofito medicamentoyipfis 4; lotis,mnoderateq; nutritis, pulmoné quinto die i NEG expurgabis, ac deinde rurfus per interualla cerato ex thapfia,quod con fuetüeft,ad caput vtere: totam deniq; corporis curam ad reficiendum dirigito.Qui vero ob frigiditatem membroráü refpirationis fanguiné expuunt, ijs ftatim vená incides,bisq; eodé die fanguiné detrahes: deinde rurfum poftridie bis, fed artuü frictione,& deligatione pridie vfus, ad vefperam medicamentü,quod diafpermaton dicit,exhibebis: fecundo die poft fanguinis detra&ioné,toti pe&ori ceratum,quod ex thapfia cóficitur,impones:mox vefperi,nefupra modum calefaciat,auferes:tertio die rur fus ad tres horas imponito, atque hominem lauato, & tribus deinceps diebus forbitionibus nutries;fer: tio; przter cremorem ptiffanz, aliquem etiam pifcem,qui facilé concoquatur,& fimpliciter fit preparatus;adijcitomedicamentum uoq; diafpermaton& fecundo,& tertio die ad vefperà fimiliter dabis:nam& fomnum cóciliat,& dolorem lenit,& exiccat, Cürn C particule ad bonam temperiem reda&tz fint,(cdataá; fit inflammatio, expurgare vis - de LIBER NONVS, 191 dé poteris,adhibito fimul vfu medicaméti, quod ex , Viperis conftat: quo fumpto& la&is potu,& alijsetià cibis conuenienter vteris.Atq; hoc quidem modo cos,qui eodem die fe tibi committent,curare po teris:qui veró poft duos, aut tres dies, non omnes, fed aliquibus eorum infanabile vlcus c(t factum: vlcera nanq; quain pulmone funt, difficilius fanant, & ftatim vena in cubito interna fecanda eft:bisque, veletiam ter detrahere fanguinem oportet,tum fricare,& artus omnes vinculis excipere. His cófectis, primüm pofca diluta tepida potui detur, vt fiquis grumus fanguinis in vifcere concreuit,diffolutus eijciatur.id quod bis atq; ter efficere,nihil prohibet. Poft hec veró,medicamenta obftruentia,& adftrin entia primo die cx pofca diluta, aut ex decocto ma fires pr myrtorü, aut alterius cuiufpiam adftrin-gentis exhibeantur. Vefperi autem rurfus medicamentum fimiliter dare conueniet: vgerd; ab omni cibo erit abftinendus. Proftabit autem fecundo iti dem die parü fanguinis detrahere, nutrireq;& medicamenta fimiliter ad quartum vfq; diem adhiberepectore in orbem madefacto:atq; xtlate quidem melino,& rofaceo: hyeme veró nardino vnguento. Vtitor etiam emplafticis medicamentis perfe, qualeeft,quod ex bitumine& aceto cóficitur.Ex ijs veró ij foliinfanabiles mihi videntur» qui ex fucci vitiofi erofione fanguinem reiectant. Dereiedatione fauguinis. Cap. Il. | Ix fanguinis reie&atione primum periculum in ni mia euacuatione eft pofitum: egrotis auxiliari ftatim his que fubijciam,poteris:medicorum enim officium eft totá affectionem animo perpendere.Dortulaca veró ad hoc facere confucuit:fed eius fuccus|"Tus 292 ORIPB. SYNOPSEOS potui datus eft efficacior: item; balauftj, rubique fru&us& flos epotus: membranofa quercuspars,& liber qui inter corticem&lignum intercedit: preefertim veró truncum ipfum,& item fagü incoquentes vtuntur. efficacior eft althzz radicis decoctü& mentaftrum. Ad recentes reiectationes. Cenraurij maioris drach.1 1. febricitantibus ex aqua,nó febricitátibus ex vino dabis.Rheum,lentifci folia& cortex famius after, ad omnes reiectationes valet: eodemá; modo lemnia fphragis. Ad fanguinis verà grumos facit vel maximé leporis coagulum in potione fumptum: eofdem quoq; grumos difsipat ficulnus cinis ex aqua potus.itemq; thymum,& faturela cum aceto; Depuruleritisex Galeno. Cap. III. Puruentos vocant eos,qui in thorace& pulmone pus coaceruatum habent. nam poft ruptioném pus 1n media thoracis& pulmonis regione continetur: ac nifi celeriter excrectur,tabidi moriuntur. Febricitant femper tenuiter febri hectica. erumpit verà pus,partim fuprà,partim infràquodd; infrà delabitur, tum in ventre,& inteftino intercipitur, tum in vefica, in quam per vafa quzdam importatur.quando veró furfum abfceffus erumpet, periculofior res eft. In primis igitur puris eft adiuuanda concoctio: id fiet fomentis per fpógias,& cataplafmatis ex hor dei farina additis caricis coctismodico refinz, fter coris columbini,nitri,& ibifci:hec enim attenuant, atq; digerunt.Sani quoq; lateris incubitus eruptio. nem adiuuat. Abforbeant per interualla mulfam,& ptiffane cremorem ex melle:robuftiores veró hyffo pi& thymi decoctum bibant. opitulatur etiam rütioni falfamentorum efus:& catapotia hiere ex co esynthide dormituris data. Cüui pus excerni inci: 38 pit; "LIBER NONVS. 193 pit byffopá in mulfa& oleo co&um dandum erit. Siveró exulceratio difficulter pürgetur,mulfa continenter vtemur,in qua duas aut tres particulàsiridis incoquemus.dulcis quoq; radicis fuccus leuiga tus,& fifamo admixtus prodeft. De tabe. Cap. IIIL ^T Abe: eft vIcus in pulmone, quod in purulentis, & ijs qui diftillatione diuturna laborarüt,oriri confueuit:atq; etiam ex fputo fanguinis confequitur, cum fuüppreffo profluuio fanguinis,neque vlcus agglutinatur, neq; ad cicatricem perducitur. Curare oportet ita humores quiibi funt parando, vt tufsi educi facilé queant.& diligentia quoq; adhibita,ne alij preterea colligátur. Porrum ergo capitatum in: ptiffana tandiu coctü,vt liquefcat,cóueniet:quodq; alijs quoque forbitionibus,aut pultibus fit inco&á: quod etiam bis per fe coctum dari poterit.Potus fit aqua pluuia,que fatis etiam decoGta fit. Vbi malum conquieuerit, per initia cataplafmata ex lini femine & polline,ex faenigreci decocto, vel maluz,& olei & mellis, quibus a]thea folia commixta fing adhibeantur. Temporis veró progreffu ad cerata ex buryro,laurino olco,& cyprino,& iride tranfeundum cft:mox vtendá malagmate eft. Ac primüm eo quod diateffaron dicitur ex cera& tercbinthina:& dux aut tres iridis particulz in mulfa cum dulci radice incoca.Si tufsis vehementer molcfta(it, thymáü trj tum& hyffopum melle nó co&o excipe,& ad lapilli magnitudinem fub lingua tenendum dato.Mithei datum quoq; per interualla datum, itcmqQ; medicamentum ex viperis cóueniet.Sed lactis potio cft ta! bidis omnium vtilifsima. Deafthmate. Cap... V. Qvi fpirare finefono& anhelatione nó poffunt, 4 ORIB. SYNOPSEOS qui afthmatici nominantur, ijs medicamenta diffecantia& non vehementer calefacientia conueniüt: quam ob rem acetum fcilliticum eos optimé ruuat. quin& ipfa fcilla,& oxymel quod ex hocaceto con ficitur,conuenit.Iis veró qui non nifi recta ceruice fpiritum trahuntqui orthopnoici vocátur, prodeft pumex cum nitro,& vini fex combufta cü iuncirotundi flore,& auriprgmentum cum alcyonio.Philip pusaurem fcribit fe nouiffe quendam,qui duas partes iridis, vnamQ; fpume nitri contereret, cribroq; traiectas vnguento alicui commifceret, pe&tusá;& dorfum donec ignita,& fanguinolenta fierent,confricaret:ex qua re difficultatem fpirandi, tufsim,& purulentam affectionem propulfauit.Maiora autem remedia funt frequentior ex validis medicamentis purgatio,vomitus ex raphano excitus,& omnia ma lagmata attrahentia:& ipfarum partium exulceratio. Ariftolochia aüt rotunda exaqua pota afthmaticis prodeft:itemQ; centaurij maioris radix, fpódy lij fru&us& radix, calaminthz fructus,& hyffopü; &iris,& melanthium. item afcllos, qui fub hydnijs morantur,potes in vas fi&ile conijcere,& ad carbones ignitos torrcfacere: cüm inalbuerint, terito,& melle co&o excipito,& dato ante cibum cochlearia duo ad delingendum. Aliud. Scille crudz fuccum exprime, melq: ei pari menfura admifce,& ad prunas coque,ciusq; ante,& poft cibü cochlearia duo delingenda exhibeto. De cordis palpitationibus ex Galeno. Cap. VI. Noi quendam quotannis verno tempore huiufmodi palpitationis cafu vexatum,qui cum per trien nium à fanguinis detractionc fe adiutum intellige ret,anno quarto,autequam hoc malo addi an LIBER NONVS. 19$ fanguiné mifit:id quod deinceps multis annis fecit. Delateris dolore. Cap.. VII. Exeuifirus lateris dolor fit membrana fuccingente coftas primo loco affedta: quocircaà precordijs víq; ad clauiculam dolor"extenditur. ergo fi dolor ad iugulum víq; pertinet,vene fe&ione opus eft:fin ad pracordia CUMERMM A MS dolor mode ratus& pungens fit, non magnum admodum auxilium poftulat.Ijs ergo zegrotantibus medicamenta, quorum attenuansffacultas fit,dabimus: ac mediocria quidem inflammatione correptis adhibebims: in remifsionibus veró inflammationü, validioribus vtemur,moderatus auté eft ptiffane cremor,& mul fa:validius veró vrtice femen:& id in quo aliqua ex acribus herbis inijcitur,vt origanum, vt hyffopum, vt calamintha, vt pulegium,vt iris. Delaterum dolorefinefebre. 2 Cap. VIII. Tatum dolores fine febri curat bdelliá, coftus, brafsice caulium combuftarum cineri vetus adeps admixtus. Hoc nanq; medicamento ad laterum dolores vtimur,& item alijs huic fimilibus:magnam enim digerendi vim habet. be mammillisaffe&is. Cap. IX. Ammillarum inflammatione laborantium efficax remedium eft lutum impofitum:quod fi tibi ficcius videatur, cyprino aut rofacco emollies. Valet autem ad reftinguendum lac, quod in cafeum coit in mammis earum,quz uuper pepererunt:ouum totá, quo rofaceo admixto vtimur non folum ad mam millarum, fed etiam ad aliarum complurium partium inflammationes. Sordes etiam cx palaftra remedio funt mammis inflammatis: fiquidem igneum id, quod in ipfis eft, exinguunt,& quod influit, 1 4 296| ORIÉ. SYNOPSEOS fiftünt,& quod ibi continetur, digerunt. Fabacea fa rinamammarü& teftium cataplafma idoneum eft: Tiam hz particulz, cüm inflammatione tentant,modicé refrigerari defiderant:& praefertim cüm laciüà Cafeum coacrefcit. Naxize veró cotis retrimentuiü virgini& puerorü mammas inflar non finit. Suu "quoq; teftes abfcindito, mammasq; fanguine inungito,& non augentur. Mammas aüt que ob lactis có piam intumefcunt& extenduntur,lenticula marina aquaincocta,& impofita curat:mentaftrum cum po lenta illitum:cimolia ex aceto inun&ta:lac muliebre cü cicutz fücco:cicutz foliaillita: muria ex fomento adhibita. Valetetiam ad idem fabarum farina vel per fe, vel cum polenta illita: item; cydonia cocta cum melle. Preterea non finitlacin grumos tranfire cera alba in pilulas redacta, quarum quotidie decem numero milij magnitudine fumentur. De oris ventriculi affe&ionibus. j Cap. X. Qui canino appetitu correpti funt;hoc eft,qui fa 'me continuo torquentur, ijs vt magnum auxilium, vinum copiofum,& abundé calidum dandum eft. ta leautem vinum& fuluo& rubro colore citraadftri Gionem eft,& appetitus ex fame excitati ex ftomachi frigiditate exiftunt:vt non fine caufa huiufmodi vinum eos fedet.His cum ad prandiü accedunt,primü cibi dandi funt pingues,& oleofi,& alia omnia ex oleo copiofiore parata,& in quibus nihil aufterum& adftringens infit:mox vero imperandum eft, yt vinum eis, etiam(i non fitiant,detur. Faines enim hac ratione ftatim lenietur,& ita longo téporis fpatio peragendo fedabitur. Singultientibus danda eft ruta cum vino,aut nitrü in mulfa,aut apium;aut curninuni,aut acetum fcilliticum, aut cálamintha, aut -— COLIBER:NONVS 297 afarum, aut nardum celticum& fingula per fe,& fimul etiam.Caftoreum veró cóuenit ijs, quibus mul titudo fingultum ex frigidis& glutinofis fuccis excitauit. dandum autem potui Co pofca.atq; etiam cuti vnà cum ficyonio,aut vetere oleo impofitum prodeft. Cüm veró ex repletione humorü fingultus oritur,(plerunq; enim ex hac caufa ducit originem) violenta indiget euacuatione ea,quz fternutamentis conficitur.Naufea veró fit,cüm ventriculus ad vomitum propellitur, cüm fcilicet multitu do eum przgrauct,aut morfu infeftetur, aut deniq; vitiofis fuccis ob(ideatur.nonnulli autem turbatur, fed nihil euomunt, in quibus is, qui infeftat, fuccus neque multus eft,neq; ventriculi fpatio, fed tunicis ipfis continetur:atq; in aliquibus,vt aqua in Ípógia, aliquibus veró ita impa&us, vt diffolui vgré pofsit. Curatio tribus capitibus conco&ione, attenuatione,& euacuatione perficitur. Qui igitur magis pituitofi,& crudi funt,quiete,inedia,& fomno cócoquuntur:ex alijs veró;qui tenuiores funt,& modice infar&ti,vomitibus eijciuntur:qui interdum ex ptifanz cremore,aut mulfajinterdum ex aqua fola cien tur.at quicung; glutinofi,crafsiq; funt,& ita ventri culo impa&i,vt auelli difficulter queant, ij medicamenta fuccos attenuantia poftulant, Cüm veró humiditas vitiofa ventriculi tunicas obfidet, picra ex alochanc ipfam vtiliter purgat: adftringentia vérà nocent cgregié: veluti etiam vbi multa humiditas citra malitiam fuccorü eft;ac veluti mador c uidam, & qui fola quátitate affligit, adftringentia que vtilifsima.medicamentum veró ex aloe confe&um,om nes qui vfi funt, ad marcorem perducit. In ijs veró, qui frigidam affectionem effe enferint,addere pote rimus calcfacientia adftringentibus: efTe autem fri$e qs «298 ORIF. SYNOPSEOS gidiorem affedtioné illud fatis indicabit, fi fitis abft.cum enim zger non fitiat,neque os ventriculi eftuare fentiat, fané patet non effe affectionem calidam.Inflammationes autem oris ventriculi,& 1ecoris adftringentium adhibitionem poftulant: nam fi quis relaxantibus folüm vtatur, vitz periculum affe ret.ergo fiue oleum,fiue cataplafma locis affe&tis fu perdetur,aliquid,cui facultas adftringendi infit,admufcere oportet, vt ab(inthium, aut nardinum vnguentum, aut melinum, aut cydonium incoquédo. Ceratum quo vtimur continenter. Cerz albz vnc. 1.aloés, maftiches, fingulorum denarius. Si maiore adftri&ione opus fit,cüm tanta imbecillitas ventriculi fit,vt ne cótinere quidem cibum queat, ompha cij par portio addatur. Atque in cerato primüm om phacium, deinde alia mifceátur.& quemadmodum omphacium,ita etiam abfinthij(accum,& quando. queetiam vtrunqg; adiungimus,& tertio itidem loco hypocyftidis,& aenanthes,& rhois fuccum:dein . de cerato modus eft adiungendus, qui aliorum medicamentorum numero pro portione refpódeat. i inueterafcit,iamq; indurefcit inflammatio,tum macis varia medicamenta,quzq; aromati, itemQ; mol lientium& digerentium quippiam habeant, applicare oportet,quale eft id,quod ex meliloto confici tur. Viridis iafpis tomachi os attingés, ftomachum iuuat:culus rei fatis magnum periculum vifum eft. , torques autem conficiendus eft ,eaq; moderatione collo aptandus,vt os ventriculi contingat. In calida veró ftomachi intemperie, vt ardeat cum diffolu tione,vel quafi anima deficiat,vel quoddam cibi faftidium vrgeat,ex quacunq; tandein occafione preterquàm á febri, aquam frigidam cum omphacij fuc :€o, aut cydoniorum deco&tum, aut clauiculorü vitis, LIBER NONVS. 299 . tis,velfeminis cucumeris, aut ipfa femina trita da. bis: aut mente ramulos tritos potui dato. foris au. tem veficam aqua frigida plenam ftomacho imponejaut niuem adhibe,aut cucurbitz ramenta.Catapotium fitim fedans ijs qui eftuant.cucumeris fatiui feminis drach.oéto.tragacanthz drach.fex.foluitur tragacantha ouorum crudorü recentium albo: cum; fuerit diffoluta, ftudiofeq; contrita, cxteris addatur, omnibusQ; commixtis catapotia fingant, & in vmbra exiccentur,dentur autem,vt fub lingua teneantur:humor veró, qui inde emanaz, deglutiatur. Hoc veró cüm refrigerat, tum veró etiam firmat ftomachum humefcentem, càm humida calidaq; affectione tenetur: Foliorum rofarü viridium drach.fex.dulcis radicis drach.quatuor. nardi Indici tantundein. vino dulci excipe, catapotia confinge- dato fub lingua continenda. Vel diffolue ex aqua frigida ad ciceris magnitudinem. Caterüm refrigeratis,& in quibus crafsior pituita calefieri,diffecariQ; poftulat;hoc quod fequitur,conuenit. Marathri radicis corticis vncia una, aceti fextarius vnu$,aloés vncia vna. radices aceto 1ncoquunt, cüq; coctz fuerint,cis aloe commifcetur, dato huius cochlearia tria ex aqua. nonnulli etiam abfque alocid conficiunt.Quibus autem cibus acefcit, hoc eft accommodatü, piperis drach.r, feminis anethi drach. 1.cumini drach. quatuor. terito,& dormituris co chlear vnü ex vino diluto dabis, Ijs vero, qui atram bilem gignüt,& ftomachus flatu infeftat,/fpongias aceto acerrimo imbutas;& prefertim in accefsionib. applicato:deinde(i dolor remanferit,alumen liquidü cü re trito, melle exceptum imponito. Ei veró, cuius ftomachus diftétus,ac flatu plenus fit,calamin : thes decoctum aqua, fub dio reírigeratum, modico 409. ORIB. SYNOPSEOS mellis,& piperis adiun&o offeres.Ad ftomachifub: uerfiones facit hoc.mali granati acidi nucleorü fuc: ci partes tres,mente fucci pars vna.coniectas in vas fictile,continuó mouendo coquito:cumQ; in vnum coiuerint, ab 1gni auferto. cum vfus poftularit niftrum vnum ante cibum dabis. N' De flatu ventriculi. Cap.(XI 0r Latus in ventriculo gignuntur cx fuccis, aut ci^ bis ab imbecillo calorein vapores diffolutis.refrige ratio enim,quod attenuare, diffoluereQ; fuapte natura non queat flatus nullos gignit.calor autem vehementior non folüm attenuat,atq; diffoluit,fed etiam digerit:ideo fit,vt flatus procreationem impes diat. at imbecillus calor fundit,& commutat 1pfe quidem alimentum,fed minus,quàm par eft:inde fla tuum origines exiftunt. ex quo fit, vt calefaciétibus medicamétis attenuare cos oporteat:id fiet)fi oleo cuminum,aut apij,aut fpondylij,aut dauci femen in coxerimus.Si huic affectioni cóiunta frigiditas fity rutam,baccas laurimelanthium,marathrumq; oleo incoquemus, bitumend;&oleum laurinum admifcebimus.Sed fi inflammatio dolores comitetur,lo€o eorum quz calefaciunt, relaxantibus vtemur, anethum enim incoquemus,& gallinaceum,& anferi num adipem admifcebimus. Ad eos porró qui flatu torquentur, facit polij fafciculus co&us,& in potu fumptus;aut etiam calaminthz deco&ü mellis portiuncula& piperis drachma adiecta. atq; hzcqui^ dem cüm dolor vehemens urget, applicanda funt: cüm ueró moderatus dolor eft, fatis erunt fomenta ex milio;aut pannis lineis.Preterea cucurbita iuftz magnitudinis, que vmbilicum ex omni parte comprehendat, fepenumero laborantes morbo liberat. Caftoreum quoq; epotum, atq; etiam ex pes& oris "TCEIBER NONVS.^ sor foris exoleoicyonio impofitum iuuatetiamfi-fla. tus huiufmodi mie circa vmbilicum inteftinator queantur. Suis etiam talus vítus& potus, tormina & flatus tollit: quod facit etiam rotunda ariftolochia. Ad dolores autem flatuofos ex ventris obftru €ione, aut fanguinis craísitie, aut ex perfri&tione excitatos vinum meracius à cibo fumptum valet, cumq; fomnus accefferit, eofdem plane fedat. De ventris excretionibus,quz prater naturam fiunt. Cap. XII. Ix ventris excretionibus cüm vehemens defidendi cupiditas eft, excernunturQ; primüm pinguia,& muccofa, deinde veró etiá abrafis fimilia, tü parum fanguinis, qui excretioni füpernatat, neque excrementis mixtus eft, in reo inteftino radices egiffe affectionem conftat:eaq; tinefmus appellatur. Cüm ver nulla pinguis excretio pracedit,in biliofis fta. tim rafuris fimilia excernunt, omnino quidem cum morfu,& quandoque etiam cum torminibus, cruen tàdj excrementis mixta, tunc in gracilioribus intefunis effe affe&ionem coniectamus:fed fipinguia& cruenta non fint commixta excremétis, tum in éraf fis inteftinis effe morbum coniicimus,& vtraq; affe &io dyfenteria nominatur. Quandoq; etiam vfu ve nit,vt folus fanguis copiofe excernatur: quam affecionem medici quidam cruentam dyfenteriam vo: cant.Eft& alia quz dam, prater has; quas diximus, affectio, quz ventris& inteflinorum obfidetloca, per quam cüm primüm ingefli funt cibi ftatim nulheacquifita mutatione,fed crudi,inconcodti,in fuccum non conuerfi excernuntur: quod mali genus, emnes lguitatem inteftinorum appellarüt: quam famé affectionem vel ex totilis inteftini exulceratio«e; velcx ventriculi imbecillitate, qui contiere ei^ * 2s 9: ORIB. SYNOPSEOS bos non poteft, oriri dicimus. Szpe etiam propter iecoris imbecillitatem,ex ventre excernuntur quzdam lotioni carnium recens mactatarum perfimilia. Quinetiá alia eft peculiaris excretio dilutior, cüm ventriculus quidem exquifité concoquit,fed diftribitio ipfa nó fit:& quádoq; etiam nigrior fanguis, quàm effe naturaliter deberet,& fplendefcens excernitur:id quod accidit, cüm iecur alimentum diftributum non probé concoquit. I Tinefini curatio. Cap. XIII. N ipfo ftatim initio irrigare oportet imum ventrem,inguina,& perinzum oleo myrtino, aut rofaceo cum vino: deinde caprini lactis recens mul&i non minus, quàm heminam dare, verüm non confertim,fed partité. Sequenti veró die euaporatü lac detur: coquatur autem ad dimidias, aut ad duarum partium confumptionem, ablataQ; crafsiore fpuma qua fuperftat,exhibeatur. Loca autem inferiora irrigentur oleo, in quo cuminum tritum, aut apiü fit inco&um:in rectum autem inteftinum ptiffane cre-. mor,in quo rof incocte fint, aut lac, aut alica, aut Jenticula, aut malicorium inijciatur. Sin violentior fitinflammatio, oleum dulce leniter calidum infufum,& multis horis retentum doloris vehemétiam foluit. fomenta quoque adhibenda funt imo ventri ex facculo in quo fri&um milium atq; fal infitzin fedem veró per fpongias acatiam contufam,aut myrtaut rubi,aut malicorij decoctum infundes. Dyfenterim curatio. Cap. XIIIL S exulceratio folum fit, neque quicquam preterea influat,ex vna validi medicamenti iniectione omnino abftergetur,atque curatur: fin fecus altera adhibita:neque tertia opus cft. ergo fi dyfenteriaà flaua bili originem ducit, eam plerunq; curamus: at fi ab atra LIBER NONVS j63: atra bile oriatur, cüm nihil à cancro exulcerato differat, curari nom poteft,: Ad dyfentericos& coeliacos. Cap. XV.: Lia fphragis etiam depafcentem iam dyfenteriam,& epota,& infufa curat. prius enim exulceratio abluéda eft mulfa meraciore, deinde muria: tum lemnia ex plantaginis fucco infundenda.Potui veró danda eft pofca diluta,& lac cafeofum,quod con ficitur lapillis ignitis iniectis donec concoquatur, & plurima feri pars abfumat. eftq; preftantifsimum dyfentericorum,& omnium quibus defluxiones acres ventrem exercent, remedium. Caninum veró ftercus tritum laci(ic parato mifce, medicamétum fumme ad dyfentericos accommodatum facies.Sed canis nihilyprater offa,debet comedere: ita enim& fcedo odore vacans,& candidum ftercus excerner. Aluiquoq; defluxiones exiccat ouum exaceto co&um,& manducatum. Si veró mifcerc aliquid velis eórum, quz ad dyfentericos& coeliacos valent, in fartagine ex igni fumi experte affatü dabis: magnopere enim homini proderis. Sed vtilifsimum eft om phacium,rhus rubrum,eiusd; fuccus,cinis cochlea. rum vniuerfarum coctarum,nalicorium, galla, acini,mefpila, myrta, corna. Cochlearum vnà cum tcftis combuftarum cineris partes quatuor, gallarum partes due, piperis pars vna, in puluerem redigantur,& obfonijs infpergantur: vel ex aqua, aut vino albo diluto potui dato: iuuat hoc mirifice dyfenterias, in quibus vlcus putridum nondum eft. Portu. laco fuccus epotus dyfentericis conuenit: itemque plantaginis fuccus, rubiQ; fru&us& foJia. radicis al | thee deco&ü& ad dyfenteris,& ad fldoré alui effi. . caxeft.ad idem egregié facit cauda equina ex aqua, $4 ORIPB. SYNOPSEOS aut vino pota: eiusQ; fuccus ad fluorem fimiliter eft accommodatus.Eundem fanat adiantum, paliuri fo lia, radix pini, picez cortex, lenticula bis co&a,& priore aqua abiecta. acini cuicunq; affectioni vétris & inteftinorum ex defluxione valde profunt. Spica nardi, oxiacanthz fru&us manducatus,& epotus, fpinaalba coeliacos,& ftomachicos iuuat:mori fru&us intempeftiuus exiccatus medicamentum fatis adítringens efficitur: ita, vt valeat ad dyfentericos, & caliacos,&ad ceteras affectiones omnes, que ex defluxione oriuntur. contunditur enim& obfoniisinfpergitur,quemadmodum etiam ixie fructus, vel fi quis velit,ex aqua;aut vino bibitur: Íed magis per fe valet.Rubi quoque fru&us exiccati,& repoftti conueniunt. De tenuioris inteftini morbo,quem lav nominant. Cap.: XVI. ^T'eodieris inteftini morbus cüm difficilis morbus eft,tum veró fi quis in eum incidit, raro euafit: fed maximé mortiferum effe fciendum eft cum, qui faetidus nominat, in quo vel ftercus euomitur,vel fcetida eft expiratio:quandoq; autem ruétus huiufmodi fit, quandoq; veró totius corporis odor teterrimus excitatur. Mirum in modum iuuantur qui hoc morbo tenentur,etiamfi iam ftercus vomant,fi anethum in oleo& aqua decoquant,& bibant: deinde frufta panis ex aqua feruéti ftatim, dum incalefcit, lii ini on RA enim, etfiiam fuffocentur, Ad eosautem, qui frequéter vomunt, cibumq; non continent, rhus& cuminum in eodem tritum in fenis oximelitis cyathis bibendum dato.Aut vitis foliorum aut clauiculorum fuccum cum polenta potui dabis. : Defc& " LIBER NONVsSs. De fedis affe&ionibus, Cap. XVII Gants flauam coque, cami; in puluerem redigito,ac fedis inflammationes,anumq; procidenté illine.Si valentiore opus remedio fueritjin vino: fi miz tiorejin aqua decoquito. Succus quoque echini ad fedem,atq; vterum procidentem facit. Aliud. Pini corticis drach.octo. cuprefsi globulorum ficcorum drach.octo,plumbi drach.o&o,vino auftero detergo, X tritis vtitor. Ad ardentes veró fedis dolores, out affati vitellum tritum, vino albo& rofaceo cerato exceptü illine, cataplafinad; impone, quod ex pane puro contrito& aqua& rofaceo excepto,in quo vitellus oui affatus adiunctus fit, cóftet. Aliud, Rofarum ficcarum drach. tres, ouorum affatorü vitellos numero.t t. ex vino albo leuigentur& rofa. ceo ac myrteo cérato excipiantur, ita; vtitor. Cerata quoque non fecus ad id faciunt. Ad rimas verà quein fede.& pudendis funt, rafuram lintcolorum concremato,eiusq; cinerem& adum pari menfu ra terito, cü fucco foliorü oliuz fu igito,& vtitor. Dehamorrhoidibus. Cap. XVIIL Ihn nimium apertas fiftit aloc illita, aut diffoluta& impofita:& perfufio ex pofcain qua ferri fquama, plumbumq; vftum fit. Aperitauté ora venarum allium commanducatum,amaracinum, vel irinum vnguentum illitum.Sanguinem veró hemor rhoidum confeftim reprimit hoc quod fequitur. Acacie drach.quatuor,tragacantha: drach.octo,atramenti futorij drach.oc&o, rubricz drach. ceruífae drachma,cerato rofaceo excipiantur:& acidi puniCi Cortex tritus& ex aceto impofitus ad idem valet. fid; hzmorrhoides interius delitefcant, ad formam glandis imponito.Hoc etiam mirabiliter facit. San» v 39; (306 ORIB. SYNOPSEOS darachz, auri pigmenti, aluminis fcifsilis fingulo^ rum drach.o&o,egrum apté przparatü obline. hzmorrhoides enim arefa&tz,& à fede fua demolitz, infemihora moriétur& decident. medicamentum veró lixiuio diluitur. ceratum veró in orbem applicatur,& fub fole,vel ad ignem conficitur. Deiecorisaffe&ionibus. Cap. XIX. S inflammatio iecur exerceat, tü dolor vrget, tum veró dolorem omnino febris cum humorum plenitudine confequitur.'ergo cum repletum corpus eft, fanguis euacuatur,& quod in fanguine fuperfluit ven fe&tione in cubito dextri brachij reuellitur:vt cibus autem,ptiffana in principio danda eft:vt medi camentum veró, oxymel dilutius,& apij decoctum. Dóft veró quàm concoGta iam fuerit inflammatioyafaro& goge celtico,& petrofelino& iunci odorati lore vti poteris:& item ijs, quz aluum fubducüt, vt vrtica, mercuriali,& epithymo:in declinationibus veró, etiá polypodio.Iam veró euacuatio quoque clyfteribus[esed eft: ac in ipfo principio, ex mulfa cum fale, atq; nitro:cüm vero adeft declinatio,hyffopum,origanum,aut colocynthida potes adiungere. Ad hoc autem vifcus, quod facile indurefcit, opus eft abftergentibus. Cüm veró dolor abfq; febri vrget,fciédum eft abftructione vehemen ti à crafsis, glutinofisq; fuccis excitata vifcus obfideri. Scirrhum porró incipientem pofsit quifpiam longo temporis fpatio fanare: inueteratü veró,nullo pacto. In aqua veró inter cuté fi oboriat fcirrhus, longiore fpatio interibüt. Qui veró curari poffunt, calefacientibus, atq; attenuantibus medicamentis, quibus mollientia mixta fint, curant. Imbecillitatis veró iecoris in caufa funtintéperies,quz quidem& difücillimz funt,& fatis varias& difficillimas fympro LIBER NONVS. 36» ptomatü formas inducunt:queq; eiufmodi funt, ve nó facile tractari ab artificib.pofsint.Viticis femen, hepar fcirtho laborans iuuat: obftru&o veró iecorti profunt plantaginis fice radices, fru&us,& folia, myacantha,& precipue femen,& radices: lauri radicis cortex triü obolorü pódere cum vino odora to epotus. Concoquit enim,& particule robur ad. iungit,lupinorü amarorum deco&ü,cum ruta& pi pere epotum: idem facit eorum farina illita,& capnium poft hzc impofitum. fpica nardi pota,& ex. trinfecus impofita.iris, piftacij fructus, prafium, amygdala, dracuntij radix expurgat vifcera omnia, crallosQ;& glutinofos fuccos attenuat agaricum, anthemis aut chamemelum precordijs propitiü eft, Omnibus veró preftant cichorea,& feris in calida iecoris intemperie,& fumme profunt,& firmitatem eidem addunt, ipfumq; abftergent. Dabis igitur cichorijjaut feridis fucci cyathum vnü cum aquz cya this tribus melli attici cüm aqua cochleari addito, Horá veró non folüm fuccus vtilis cft& recens& exiccatus,fed etiam folia ficca ftudiofe contufa, de indepotioni infperfa:que fi quis etiam coda bibat, valde proderunt.Cüm vero intemperies calida non eít, fed fola obftru&io iecur obíidet, herbz ex vino albo& tenui pote magnopere iuuant.Hepar lupi di ligéter teritur, daturd; drachma ex cyatho vini dul. cis, id quod maenü experimentü dedit:omnibus c. nim i iei i conuenit,vt quod ex fpi: roprietate,& non qualitate vlla agat. Cüm veró fe bis non obfcura eft, melius ex aqua praebetur: atq; etiá longé melius, fi cü aliquo ex fuccis antedictis, / vt ex feridis fucco det. Philonis quoq; medicamen' tü mirificé facit:ac quádog; femel exhibitá calidam iecoris intéperié curauit. Cópofitü medicamontum Y 4 95 ORIS. SYNOPSEOS quodaperiendi vim habet. Amygdalarü amararufg E d tres,cumini denarij o&o,feminis apij denarius,dato cochlearium ex vino. Paftillus,anifi,feminis apij,afariamygdalarum amararum purgatarum, abfinthij,6ingulorum drachmas quatuor;aqua excipopattillos fingito drachme vnius.non fcbricitantibus cum vino diluto, febricitantibus veró ex hydromelite dabis. . Deiecorisimbecillitate. Cap. XX. Tucenperies funt imbecillitatis caufz.in hepate enim diuerfz affe&iones oriuntur:nam calide intem peries fuccos quiin eo prius funt,affant:frigid veró,contentos in ipfo humores craffos,& ad fluxum atque motum contumaces reddunt: quod veró in ipfum fertur pituitofum,crudum,& femicoctum cfIP eed veró intéperies, ficciores crafsioresq; fuccos reddit:humida veró ,tenuiorum partium& dilutiores efficit. Cüm autem calida intéperies eft, colliquationes fiunt;ac primüm quidem fuccorum, deinde veró& ipfius iecoris carnis: quaque per aluum excernuntur,fcetida admodum funt:bilis craffa fuo colore imbuta deijcitur. Cüm frigida intemperies eft,neq; frequens, neq; copiofa deie&tio eft: affe&tioq; inueterafcit,& quibufdam diebus venter fluet,& cumulatius:eorumd; quz excernuntur fpecies fanguini putri erit fimi is, veluti fanguinis craffifex. Atinfficciore intemperie ficciora excernuntur:& in humidajhumidiora. De fcirrho iecoris. Cap. XXI Ii fcirrhum incipientem fzpe fanautmus: qui veró in multos dies em. prorogatus,neque nos curauimus,neque alium quenquá, qui curare eum pof. fet,vidimus: omnes enim quicunq; hoc tumore infeítanturjin aquam inter cutem cadunt;ac longiore tem LIBER NONVS..309 téporis fpatio moriuntur.In curatione facultas mol lientium intendenda eft in medicamétis,que ad inflammationem valent: eaenim quz inflammationi conueniunt,ex coma ab(inthij& vtroq; nardo conftant;itemQ; ex croco, cenanthe,& vnguento ex fpica nardi& maftiche.His igitur ammoniacum;bdellium,medullas,& adipem admifcere oportet:& incipientem fcirrhum adhibita conuenienti vi&us ratione curare. In medicamentis veró quz bibuntur, €ó dirigendum confilium eft,vt aperiendi,& abfter gendi vifceris vim habeát: que omnia lapides etiam 1n renibus confringunt.Sed eis aliquid etiam,quod ciendz vrinz fit,admifcebimus. De malo corporis habitu. Cap. XXII. Malus corporis habitum, principium hydropicarum affectionum vocare cófueuimus:is curandus eft venz fe&ione partitaita, vt ad tertium quartüq; víque diem fanguinem detraham us.Sanguinis veró copia neque tres heminas excedat,neq; duabus minor efto in jjs,quibus fuppreffz hzmorrhoides affe&ionem pepererunt: qui veró ob aliam caufam malum hunc habitum contraxerunt, ijs vena fecanda omnino eft, càm vires primam fectionem fieri debe re valde adhortentur. ceterüm qui hoc morbo tenentur,hiera ex colocynthide purgandi funt. Diztà veró fit attenuans& exiccans:& aquas fponte na tas, potiusq; aluminofas& nitrofas, ac deinde fulphureas oportet fumere: alia veró genera lauationum raró funt adhibenda.eos autem mirandum in modum largior abíinthij potus,cottabifmiq;& dro paces ruuant. Deaquainter cutem. Cap. XXIII. 2 Aqu inter cutem fit vel propter nimiam iecoris N 3 j0 ORIB. SYNOPSEOS refrigerationem:vel ex frigoris multitudine quz in tota mole corporis redüdet: vel ex quibufdam alijs partibus vehementer refrigeratis, quz iecur zqué ac ipf funtpoffunt afficere: nam nifi refrigeratum iecur fit, effici hydrops nó poteft. Simul veró iecur afficitur, cüm lienis,& ventriculus,& inteftina, ac prafertim ieiunum, itemá; cüm pulmo,renes,& feptum tranfuerfum refrigerata fuerint. Oritur etiam eximmoderata hemorrhoidum euacuatione,& fluxu muliebri,atq; etiá menftruis purgationibus fupprefsis.Atq; eius tres fpecies funt,quarum vna afcitcs nominatur, in qua humor tenuis ea loca implet, quzinfra thoracem funt:altera tympanias eft, qua eadem loca flatu implet:tertia dicitur hypofarcain qua totum corpus intumefcit,& cadaueri fere fimile redditur. Hydropicorü veró curatio non eft cuique facilis, indigetd; artificis przfentia:& tamen quzdam ad curationem accómodata indicabo,que tu quoq; pofsis eflicere. ftercus bouis gregarij ficcá diligenter tere,in pofca coque,vt fariná hordeaceam,fülphuris quartá partem infperge,& fuper to tius ventris capacitaté impone. Aut Senium ftercus in pueri vrina,aut capre ad luti fpifsitudiné ven tri applicata fummé eos purgat. Dabis etiam potui decoctü radicis calaminthe, autapij,aut corticis ra dicis ari ex vino: aut ficü agrefté vino auftero triduum macerato& cyathum vnü dato,& pauló póft vfque ad tres cyathos exhibeto: vel fquama drach. 1. medulla panis excipe.catapotia fac,& da.Epithema vehementer aquam educens. Foenigraci vncias quatuor, farinz hordeacez vnc.tres, ftercoris columbini vnc.quatuor,refinz fricz lib.vnáaxungie veteris lib.duas:quz liquari poffunt, eliquentur, alijsQ; prius tritis in aceto,affundantur, vtitor. Delie LIBER NONVS$ mu De lienis affe&ionibus. Cap. XXIIII Cvn lien inflammatione laborat, fcirrhü ftatim contrahit fanguine, qui in venis cft, propter crafsitudinem obítructo.opus ergo eft medicamentis attenuantibus,nec manifeftó calfacientibus: ijsQ; parum adftringentium admifcere oportet, vt firmata particula propriam actionem feruet: hanc veró fuapte natura vim habere videtur flos falis, quiin vefica appofitus lienis fcirrhos curat. poft huius vfum valentioribus etiam remedijs iram TO eft.Compefcit enim abíq; moleftia lienem cortex radicis capparis:fed nihilo minus induratü fplenem iuuat extrinfecus impofitus,& in potu fumptus:fiquidem epotus, crafsos glutinofosq; humores,& quandoq; etiam cruentos eosq; nó modo per vrinam, fed per aluum etiam vacuat. Idem facit minoris centaurij fuccus foris adhibitus,& epotus,& cyclaminus viri dis& ficcus illitus:viole albz radices cum aceto;acorum,ammoniacü,caprinum ftercus illitum,& foris cum ficubus applicitum: lupinorum amarorum decoctum cum ruta&pipere potui datü,eorundem farina illita:aqua in qua ferrum candens fepe extin&um fit;hanc febricitantibus per fe dabis, nó febricitantibus veró,cum vino. Illine etiam cinerem cochlearü cum aceto, aut capparim aceto maceratam, tritamQ;& cyprino cerato exceptam: aut fecem ex acriaceto impone.cataplafma veró adhibe ex feenigreci vncijs quatuor,farinz hordeacez vnc.tribus, cardamomi vnc. t. ficuum pinguium libra vna, verbenacz vncia vna.ficus aceto acerrimo perfunde,& validé cótundens in mortario cetera mifce,& in vnum redactis vtitor. Ni gn ORIB.SYNOPSEQS Derenum& vefice abe&ionibus. Cap. XXV. Bri natura cóparatum eft, vt ferofum excrementum tenuifsimo fanguiniin venis commixto in fe trahant.ergo vbi meatus per quos huiufmodi excrementum attrahitur,plus, quàm par eft,fucrint di latati,verifimile eft cum tenui fanguine crafsiorem quoque materià tranfmitti: deinde fi renes calidiore acrioreQ; temperatura fuerint,necefle eft crafsio rem illam materiam excalfa&tam,& exiccatam in arenzlapillorumQ; ignitorum formam cócrefcere. ergo lapidem frangentibus,& incidentib.citra perfpicuam caliditatem medicamentis vti oportet:maior enim caliditas cum magis exiccet, calculorü aut arenz concretionem adiuuat. Calculos frangentia. Huiufmodi funt bafilicorum afparagorum radices, rubiQ;& vitrum combuftum,graminis radix, adian tum,bdellium,lauri radicis cortex,althzz femen, ci cer arietinum,& prafertim nigrum:cerafi, rhu arbo ris,& pruni gummi,cyperi radix, paliuri fru&tus;tri boli fru&us, lapis fpongiarum, acetum fcillite,maluz agrefUs radix,rutz fylueftris radix.apij radicem in vino coque,humoremóq; exprime,eiusQ; cyathos binos dato,& aqua tantundem. ac lapides quidem qui in renibus funt,in declinante etate:qui vero in vefica gignuntur, in puerili fieri confueuerunt.Medicamentum quod calculofis infpergitur. Balfami fructus,lapidis fpongiarum, pulegij ficci, maluz apu feminis ficci pares portiones contunde, crira,datoq; cochlear vnü ex vini diluti cyathis duo» bus.lapides enim confringit. Derenum,& vefice inflammationibus. Cap XXVI Rz veficcá; inflammatio precipuam curatio» nem LIBER NONVS. 35 nem poftulat: nam càm ferofum excrementum per €as partes purgeturjideo fit,vt fiid acre,& biliofum in toto corpore fit,nullo eorum, qux vrinam cient, vti debeamus:nocebunt enim,vtpote mordaces fuc cos partibus inflammatis inducentes. Si veró nihil tale fübfit,neque malitia humorum in toto corpore infit, mula dilutior potui dabitur: ea enim eere mationes foluit citra mordicationem, humores impacos euacuans:nam& incidit,& attenuat,& rarefacit. Ceterüm quod de mulfa exépli gratia dictum eft,ad omnia,quz attenuant,& incidunt citra mordicationem,transferri poteft.Et quéadmodum particulis omnibus inflammatis quies conuenit;ita has quoq; quiefcere eft melius. Sed cüm quiefcere non pofsint, cüm ipfa vrinz fint inftruméta;perexiguam admodum potionem dare oportet, vt quolongiore tempore fieri pofsit,cóquiefcant, Illud eft preterea perpendendum,totum ne corpus acrium excremen torum fit plenum; nam fiita fit, quo plures ad renes & veficam humores ferantur,co magis conualefcét: potusás copiofior eft offerendus, acrimoniaq; minus obtundenda:& praefertim nobis quae mordicationes obtundunt,commifcentibus.In tempore veró inflammationum,cataplaímata,& medicamenta, & irrigationes ex oleo,& cetera omniaque inflam nationes foluüt,adhibere oportet.Ad renum& vefice affe&ionem inflammationis fenfum referenté. Seminis lini drach.1. amyli drach.1. dato cochlear exaqua modicé bibendum. . Deabfceffu renum,& vefice,& meatuum vriD nzexulceratione. Cap. XXVII. Olores circailiajper interualla horrores inequa les,febres; inordinate accidunt ijs,quorum renes abíceffus infeftat: pus autem conco&tum per vrinas zi NV. s Gal.babet duas. y4.ORIB. SYNOPSEÓS excretum,vlcus effe teftatur,quod celeri auxilio indiget:nam fi non citó ad cicatricem perducatur, dif ficilem curationem reddit.Vlcera veró que in renibus quz; in vefica funt,ex fituatione,& proprietate eorum fübftantie,& facultatis difcerni debent. Ex fitu veró ad hunc modum. Cüm vefica patitur, in pube,imod; ventre dolor fentitur:at renibus affe &is,lumbos TT pofterius exercet: ex a&ione,dif ficultas vrinz, eiufdemq; fupprefsio fit, cum vefica morbo caufam affert.Sed renibus laborantibus, vrina fine impedimento redditur:ex corporis proprictate,carnes fibrofe ex renibus excernuntur,fquame veró membranofz ex vefica vlcerata. cx ipfa deniq; facultate, quia in exulcerationibus vefica vehemen ti dolore cruciatur, renes veró obfcure dolent,& quafi póderis fenfum in lumbis habent.In meatibus jsod: vrinz exulceratio quandoq; oritur, pusq;& anguis mingit: funt enim hi inter renes& veficam collocati.Si veró exulceratum pudendum fit,pus& fanguis citra vrinam excernitur. Ad abfceffus, qui renes& veficam obfident. Seminis lini, feminis cucumeris,feminis papaueris albi,tragacanthe,fingulorum drach.* octo. amyli drach.quatuor. paftillos confice. Ad vlcera vefice cum inflammatione. Nuclei pinci numero viginti, cucumeris fatiui feminis grana x L. amyli,nardi, fingulorum drachma, feminis apij drach. v. nardum&apium in aque fextario coquantur, deinde ex deco&o duo cyathi prafcriptis admifcentur. Ad fanguinis profluuium ex vefica. Aluminis fcifsilis drachmá, tragacanthae drach. oGo,gummi obolos v. cum paffo dabis. Derenum duritie ex Rufo. Cap. XXVIIL Quecnque durities in renibus oriuntur, dolorem LIBER NONVv S. E rem nullum afferüt:zgris tamen ceu pondus quoddam ab ilijs videtur pendere, coxendices ftupent, crura imbecilla funt,vrina modica emittitur: totus deniq; habitus ijs fimillimus cft, qui aqua inter cutem laborát. Hos ergo mollire ceratis, malagmatis, fri&ionibus,& fomentis oportet:eisque offerenda funt que vrinam cient,& item fubduci aluus debet. De renum imbecillitate. Cap. XXIX. Es T autem hic etiam renum morbus, quo efficitur,vt continere vrinam-non queant, fed latioribus effecüs aliquid etiam fanguinis 6 vena laxati emittitur,& alia itidem crafsiora effluunt.His cibi adftrin gentes,& vinum nigrum conueniunt:ab vrinam vero mouentibus abftinédum:exhibenda in potu funt ea,quz ad fanguinis reiectationem valent;precipue veró fanguinariz fuccus,tragacantha in vino macerata, fimphiti radicis decoctum. Extrinfecus autem imponenda funt que ad fluxum,& ad fputum fanguinis accommodata funt.His confe&is reficere zgrü oportet afinino late, fitanio pane,& carnibus. Si veró fanguis per circuitü quendam excernatur, priesquim fanguis ipfe vacuetur, grauitas in lumis& humeris fentitur: fanguine euacuato, leuitas fequitur. ergo vena in cubito paulo ante circuitum fecanda eft, ui&usq; ratio inftituenda, quz humorum redundantiam non gignat. De fcabiofa vefica. Cap. XXX. Cv M vnà cum vrina furfuracea fubfidentia excer nuntur,tum venas aut veficam fcabie tétari fignum eft.id veró& tenuitate,& crafsitudine vrinarum internofcetur. nam vrinz tenues, venas: non tenues, veficam affe&am effe oftendent,€ gy6 ORIB. SYNOPSEOS De veficz inflammatione.* Cap. XXXI. Vice inflammatio cüm difficillime curatur, tum veró maximé mortifera affectio eft: nam& febrim acutam zgroti habent,& vigilijs torquentur,& delirant,& biliofa pura euomunt,& excernere vrinam non poffunt. In his,fi nihil prohibet, vena fine mora fecanda eftperfufionibusq; continenter calefacere €os oportet.porró in oleo coquatur ruta,anetbum, & althez radix.aluus molli clyfteri abluatur.Prefta bit etiam oleo papauer indere:& anferis adipem eli queen galline adipem infundere. Atq; ego quiem femiobolum fucci papaueris cum myrrhz,& croci portiuncula diffoluens in oleum quandoque conieci,peffusQ; confeci, vt mulieribus adhiberi folent,& ftatim dolor fedatus eft,& fomnus homini ir repfit.Fomentis etiam vti prodeft:& in aqua calida infidere:efto autem ea aqua feminis lini,& faenigra ci decoctum. Cerata quoq; ex hyffopo,& caftoreo confecta funt imponenda. De vafe rupto in vefica. Cap. XXXIL: V Asin vefica ruptum,acutum morbum parit.Sanguis partim foras emittitur,partim intus condenfatur.ac ad fanguinis quidem fluuiü talia adhibebis, qualia czteris quoque fanguinis defluxionibus con ueniunt: id quod& potui dando,& foris impouendo medicamenta idonea perficies. Sed cüm fanguis in vefica concretus eft, in primis danda nobis opera efl,vt eum medicamentis diffoluamus. Artemifia igitur in potu prebenda eft,& elichryfum,& cyrenaicus liquor,& filphium,& conyza,& abfinthij& radiculz femen vino folutü.Poft hec veró,nifigrumi diffoluantur, fpatium quod inter anum& i um LIBER NONVS. gy dum interiacet, quod perineum dicit, fecaré oportebit,quemadmodum in veficz calculo fieri confue üuit,atq; ita grumos educere: in cateris rebus nó fe€us,quàm in fangninis defluuio, progrediendü eft. Devefice tuberculis. Cap. XXXIII. Cua in vefica tubercula oriuntur, optimü eft curare vt matureícant, vt cüm primüm incipiunt, diffoluantur:nein fuppurationem conuertantur. Si ve ro maturari non queant, 1js medicamentis, quz ad renes cófcripfimus, addendum erit nafturtium, erui farina cum melle, ftercore columbino,& caricis, & fomentis vtemur. V Deveficevlceribus. Cap. XXXIIII. Lcerum veficz curatio nó differtab ea, quam ad renum vlcera defcripfimus: nam& hic quoque copiofus haste: conuenit. reliqua veró dizta fru gi& bona efle deber.leniens itidem medicamétum fuperné quod pe&tinem comprehendat, adhibebituritemq; ceratü,quod ex afypo lotojbutyro,ftyrace,& anferino adipe conficiatur. In meatum veró vrinzinfundemus aquá& lac,&rofaceum calidum: in inteftina veró ptiflane cremorem,butyrum,cucu meris femen cum lacte tritum, fingulis rofaceo perfufis,inijciemus.Cüm inijcere clyfterem velisin ge nuà pronus homo reclinetur: ita enim veficz fecedunt,& inteftinum laxant, vt infufum commodé recipiant: frequenter etiam in aqua calida eger defideat,ceterad; faciat,que de renum vlceribus prefcripta funt nobis. Dediabeteex Galeno. Cap. XXXV. Mn; quidem ad renes etiam pertinere videt mor bus;qué nonnulli hydropem matellz,nonnulli profluuium vrinz,nonnulli diabetem,nonnulli veró ab jmmenfà fiti dipfacon nominant: qui rarifsimé con q8 ORIS. SYNOPSEOS tingit. Qui hoc morbo tenentur, fiti enecantur,& idcirco largé bibunt: idà; quod biberunt,talereddunt,quale fuit ab eis epotum.Huius morbi caufam renum imbecillitati quifpiam poffet attribuere. Diabetz curatio exRufo. Cap. XXXVI. Symmum remedium huic morbo eft,vomitum fta. tim prouocare, potum veró frigidiorem exhihere: & reliqua dizta vti fripidiore, ita vt coctis oleribus veícatur, potionem ex melle& vino mixtam bibat, tiffane d; cremorem forbeat. vrinam prouocantia adhibenda non funt. Preterea per fudores reuellere epotteegime quoq; faciet,fi in dolio ita fiat euaporatio ad exudandum, vt caput foras excedat,reliquum veró corpus totum calefiat,& acrem ipfe frigidum trahat:in cateris,velut febris ardens, curandus morbus eft.ergo farine florem aceto& rofaceo fubactum cataplafmatis modo przcordijsimpone: vitis etiam folia tenera cótrita,& vmbilici veneris, & parietariz,& portulace,& aliarum omnium con. fimilium:herbz veró fanguinalis fuccü& helenium afsidue prebibendum in vino nigro dabis:& palmu larum cremorem,& item baccarum myrti,& pirorum.In principijs veró venam etiam in cubitofeca. mus,& quandoque medicamentis torporem inducentibus vtimur. De vlceribus, quein fede& pudendis funt. Cap. XXXVII. P ordedorimni q; vlcera, que abfque inflamma. tione oriuntur, mq exiccantia am quem poftulant:quale eft idjquod ex charta cóbufta confici. tur: anethum vftum aridum,& cucurbita cremata. Siccis veró recentibusQ; vlceribus etiam alocarida in puluerem redacta& applicata prodeft. Sed omnium LIBER NONVS&'' gs nium maxime dolorem lenit,& nihilo tamen minus efficax eft pópholix.Si humida fint vlcera, pini eortex per fe,& lapis hematites cóueniet: fiveró etiam alte defcendant;predi&tis manna mifcebitur.Caete. rüm vteri veficzq; exulcerationes ijfdem remedijs curantur,indigent autem inftrumentis;per quz intromittantur:quocirca ex medicamétis,que infperfilia nominantur, aptiora funt ea quz ficciora E Hed vtcrocus,& pompholyx& aloe rofaceo mifta, tum plantaginis;aut alio etiam fimili fucco excepta. Ad teftium& pudendi affe&iones. Cap. XXXVIII. AD(ori pudendi dolores butyri,refinz, paribus portionibus vtitor: vellinifemen cum aqua decoquito,additad; myrrhz& refinz decima parteyillinito. Ad pudendum veró intumefcens facit hoc,vitis folia.x x x. thuris denarius,ceruffz denarij quin ue,tere& illine. Vtere etiam marine frigidz persin quiete,& colis deligatione. Si veró à fudoribus vlcera in fcroto gignantur, gallam tritam, aut alumen infperge.Ad excrefcentia veró,quz thy mia dicuntur, elaterium infunde:piri femen contritum impone,aut menularum quinque& viginti capita contere,& illine,& hircinum fel oblinito. Iam ad rimas quoq; pudendorum valet refina fricta cum rofaceo trita TC ad ftrigméti crifsitudiné,mixto etiam oui affati vitello,re igatur:Hederz quoq; fo liorum ficcorum cóbuftorü cinis cum rofaceo in pi la plumbea tritus imponitur.Ad inflammationes ve 1ró pudendorum vuam paffam exectis acinis,& cuminum trita imponito. aut hordei farináaquamulfaincoquito:'aut vitis folia tenera trita cá polenta imponito: aut cuminum tritum cum butyri& refin pari portione eliquata adhibeto.Tefticulos verà go ORIBP. SYNOPSEOS vlcere aphthis fimili correptos terra cimoliaex 4« qua oblinito, finitoq; ficcefcere,& aqua calida abluito, myrto arido trita,& modico fmyrnio trito confpergito.Carnem veró in teftibus increfcentem cinis farmentorum cum nitro& aqua fubactus, atq; illitus curat. De gonorrhcea,& fatyriafi. ; Cap. XXXIX. Gosorhes eft feminis excretio inuita,que con» tinuó fit citra colis extenfioné: in fatyriafi vero pudendum palpitat,quemadmodum etiam alia corpo. ris pars palpitatione corripitur,ac nifi pudendi palpitatio fedetur,vafa feminis in refolutioné, vel con uulfionem.cadunt.Pudendum veró in fatyriafi femperarre&um eftmoriunturd; celerrimé,qui fic affe &i funt:cumq; vitam finiunt;aluus inflatur,& frigidi fudores erumpunt, quales occupare ctiam alios folent,quibus conuulfiones vitam auferüt. Hic mor bus raró mulieribus accidit.Ergo vbi pudendü palpitat, vena fecanda eft,& vi&tus ratio attenuans inftituenda eft,vinumq; circuncidendum,cibum affu. mere quotidie quidem, valenter nunquam,fed paulatim conuenit. Optima autem funt beta& malua, & modicum mercurialis eis admixtz,& ius cochlea rum efculentum. non pefsimé feceris ,fi clyfterem quoque fimplicem inieceris.qua vrinam mouét,cauenda funt.Lumbis veró refrigerantia,vt folani fuc cus,aut portulace,aut alterci,aut cicute,adhibeantur.Eft etiam neceffe colem,& pubem aliquo refrierante, quod dolorem leniat,inungere: vt argenti puma,cimolia,& ceruffa,qua aceto,aut aqua aut vi no dulci, aut fapa diluantur. Supinum vero requiefcere noxium eft. Conuenit etiá bibere medicamen tum ex nymphez radice atq; iride confectum.Rute vero LIBER NONVS. 321i veró fuccus& ei, qui profluuio feminis vexetur,& cj,cuius penis arrectus fit; proderit. Depollutione quz in fomnis fis. Cap... XL. Poiaione: quz in fomnis contingunt, cohiberé oportet vi&tus diminutione,&qui minus calefaciatg & lafsitudinibus cauendis.adiuuat etiam cubile frigidius,& corporis in dextram vel finiftram partem reclinatio,& medicaméta omnia frigida lumbis fub ftrata,qualia funt corianum,«apium cicuta, ceruffa, & portulaca: ead; omnia ex aceto. De priapifino. Cap: XLL Piispifum eft au&io pudendi ftabilis inlongitudinem& orbem tumefacti, fine venerearü rerü appetitu:e(t autem flatus ventofus,qui membrü tume facit,ex humoribus glutinofis& crafiis à magna caliditate generatus.Perfpicuü autem eft, non oporte re membra calefacere,fed leniter refrigerare cerato rofàceo cum aqua conquaffato,& ex chamwmelino, pudendo& lumbis impofito. Victus medicamétaá; adhibenda funt,quz attenuandi vi citra manifcftam calefa&ionem fint praedita. Vtendum etiam eft ijs, quz fuapte natura efficacia funt,& per experientia inuenta:nymphzad; in potu danda,& viticis femen & ruta viridis obfonijs mifcenda: fed hecin princi iio danda non eft, abunde enim calfacit,fed poft afioga extenuantiü vfum adhiberi debet. Qui cuacuatione vti velitjid vomitibus faciet:que enim per inferiores partes euacuationes fiunt, fepenumero vicinas partes fluxione tentant. Dehzmorrhoidibus. Cap. XLII. Vibus venz,quz in ano funt;nimio plus fanguinem profuderunt, ijs habitü in aquam inter cutem traníire centingitjhabitusi; fieri deteriores,&eiufX 31i ORIB. SYNOPSEOS modi,vt non nutriantur. Qui enim ita funt afe&i, curari difficulter offunt:periculá enim eft;ne cohi bito quandoque hs uine,cüm largum eius profiuuium fit,propter de e&tioné& imbecillitaté aliquid patiant:quocirca cüm multz hemorhoidces fint,vna relinquenda eft,per quam fiat expurgatio. Sed nonnulle funt interius,que nó apparent,ezd; difficilius curant: nónullz ueró ccce, qua cruenti quidem nihil excernát, fed tamen plus doloris,quàm illz,affe runt:hará veró ora iclamini fuccus illitus aperit. De vteriaffe&ionibus. Cap. X L1Il. Sv focationibus quz ex vtero fiunt,conuenit agarici drachma ex vino. pancis fructus,& fuccus cum vino, vngula,qua is cochlez eft,epota.acetum fcillite abforptum. olfa&ta veró fuffocatas excitant bitumen,caftoreum,galbanum, pix liquida, cedria, accenfum& extinctum ex lucerna linamentum nari bus admotum, capilli combufti, ruta, filphium, czpz.Suffitus praterea fiunt ex gagate lapide, vngue purpurarum, bitumine, caftoreo, galbano, filphio, cornu ceruino: ano veró ruta cum melle lana exceptaimponitur. Denimiapurgatione. Cap. X LIIII. Iu primis extrema partes vinciende funt:pofca po tui danda.& ex pofca perfufiones fiant. mica panis in pofca fumantur,aut alica lotayaut oryza, aut ou tenerum frigidum.loco autem imponendum eft me dicamentum ad fanguinis profluuium accommodatum.Potui veró dandum balauftium cum pofca,aut hypocifthidos, aut acaciz fuccus, aut terra famiae after.omnibus preftat fefamum in pofca madefactü, donec tenerum reddatur, deinde edatur. rheü quoque cum pofca ad id valet. Sed& per finum muliebrem inditum fanguinis fluxioné compefcit. pus acit |: falfze,& nitrofze funt | 1mpediüt.Porró calefacientia omnia iuuant | LIBER NONVsSs. 323 facit etia hypoci(thidis, itemq; acacie fuccus cum aceto& manna contritus. Mirific quoque auxilias tur fpongia noua in liquida pice 1ntin&ta, deinde combufta,tum trita,& admota.Suber quoque vetu füfsimo fi&ili comburitur,donec candeícat, deinde teritur,& tum loco infpergitur, tum veró in peffo inijcitur.Vtilia quoque funt ad fanguinem cohiben dum ea quz exttinfecus admouentur,ac praefertim quod ex taurocolla conficitur:taurocolla enim pulchra& dilucida in pofca madefcit quoad diffoluatur, deinde in linteolum validum illinitur,tum pubz lumbisQ; agglutinatur. Emplaftra quoque agelutinantia ad hoc valent. Mulierum non concipientiuni curatio. Cap. XL V. Mvieibus non concipientib, inflituenda vidus ratio eft,vt neque otiofe,neq; laboriofe vitam degant.lauacra adhibenda funt neque afsidua,neq; co piofa.cibi potusi; fufficient,qui facilius cócoquan tur.Hoc veró quod precipuü eftminimd defpici de bet,vt neq; virineq; faemine Corpus obefum redda tuf. Vir enim pinguis ad liberorü procreationé aptus nó eft, quia pudendü pudendo apte conferri nó poteft:&pingues parü feminis emittüt.Sed neq; admodum attenuande funt, quas cócipere velimus:eft enim perfpicud fi aqua,aut aliud quippiá excernat, cas nO effe liberis creádis idoneas, Aquevitáde fune qux per aqueductus important,&cetera: que dure, »queq; aluá fübducüt:nam qua plus fübducunt, propter imbecillitaté conceptioné queqs leniter flatus pariunt:ergo vini potüaque potvipré | ponimus. Ex oleribus, orminü,erifymum, erucam, X a g4 ORIB. SYNOPSEOS &fi quid aliud eiufmodi eft;mifceri adhortamur:ru ta veró& mentha maxime omniü vitádz funt. Cüm autem purgatio propinqua eft, ei que vfa fit cibis fanguinem gignentibus,& vberius fit educata, alimentum fübtrahendum erit,& aliquid addendum uod minus fanguinis creet:& item quippiá fumenquee gtod purgationé irritet: qualia funt odorata, acria; olera:hzc enim vuluam excitant, przfertim veró fcandix, crethmon, foeniculum, apium, fmyrniumq;. Si veró propter fuccorum malitiam mulier non concipiat,ea erit euacuanda,aut bona victus ra tione corrigenda. Sin ob vteri frigiditatem concetus non fiat,laboribus, omnibusq; fomentis adhios calor erit reuocandus: nec m re fuerit caftoreum potui dare,itemQ; femina odorata offerre, vt cuminum, anifum, pulegij comam, iuniperi fructá, pipere fingulis adie&to.Sed praftabit hoc vti medicamento:epithymü,euphorbiü,piper, dauci femen, petrofelini femen,contere ad drachmas o&to,potui hoc dato.ventrem probé fubducit,vterum; calcfa citita, vt multis iam menftruz purgationes fluxerint,que anté non purgabantur. Si non fatis fit per inferiora purgatio, vomitus ciendus erit:id enim quod pituitam quz inferiores partes obfidet, euacuat,omnino prodeft.id faciunt vteri fomenta: hec vaporibus perficiuntur, vapores autem ex aqua cali da adhibentur.Ergo mulier in fella collocata vapores reété affumer.abluenda auté aqua eftin qua elelifphacus,artemifia, ruta, cyperus,pulegium,& acorum,feminaq; odorata fint inco&a. Hec etiá fingulatim pubi applicantur. Polyarchi quoq; epithema proficit:quin& fri&iones pubis& lumborum nihilo minus conducunt. vuluz quoq; apponenda funt calefacientia.Sunto autem qui apponenda funt,ex myrrha, LIBER NONVS. 22$ myrrha,ruta,galbano,& caftoreo confecta:vulua ta men prius aqua mulfa,aut marina fouenda eft.quan doque etiam ex aceto diluto medicaméta imponeneoque mam autem linteo, aut molli lana funt illinenda,vt ne adhibita corpus erodant, aut exulcerent.Arguit autem frigidiorem vuluam menfiü fupprefsio, vi&us non probé inftitutus,& crafsi fucci, & ftupor in pube,lumbis,& cruribus. quz veró penitus refrigeratz funt, ez ne venerem quidem cupiunt.ergo in frigidis fic progredi oportet.Calidio res veró vuluas cognofccs tum ex toto reliquo cor pore calidiore, tum veró ex menftruis purgationibus perexiguis,& laboriofis,& pudenda muliebria exulcerantibus:& ex multa caliditate ficcitas confe quitur.ergo humidiora aliméta his adhibenda funt, atque ex oleribus maximé conueniunt la&uca,maluajblitum,autcucurbita,cucumis, pepon, atriplex, portulaca,& omnia ea quz frigidiora funt. Vefice veró& lumbis&pubi refrigerantia imponéda funt, & fucci etiam funt illinendi. Cüm veró menftruas purgationes recté procedere appareat,tunc definen te purgatione opportun( corporis cómifcendi tem pus eft.Cüm veró fucci humidiores conceptum impediunt,vi&us ficcior conucnit,labores partium fü periorum augere,frictionesá; adhibere,& vomitus copiofius ciere, exiccareq; alimenti mediocritate oportet,&vi&tus omnis ficcior inftituendus eft.Sed proderit etiam vuluam medicamentis adftringentibus confirmare,qualia funt lentifciymyrti,rofarum, rhu,& punici, rubiQ; florum tenerorum,& gallarü deco&ia.Si veró à crafsioribus fuccis concipere pro hibeantur,humor erit confideridus. Si erodens fit, mulieres purgare medicamento cuique humoriaccommodato oportebit: deinde fero latis aluá dues i 3 316 ORIB. SYNOPSEOS cere,tum victum meliorem inftituere:pituitofos au tem aquofosq; humores,laboribus,fudoribus,& vo mitionibus abfumere.Sufficiet autem caftóreum bibere,& fomentis foueri.Quoniam veró flatus quoque, ne mulier concipiat, impedimento fünt, primüm cibi parcitas imperanda eft: deinde cuminum & anifum,& apij femen, rutzq;€ ancthum,& permulta aromata offeréda funt,que tum potui danda, tum veró preparan da,& imponéda.Quz veró propter vteri os claufum non concipiunt,earum vterus odoratorum ablutionibus, fomentis,& applicitis medicamentis aperiendus eft: prius tamen molliores ablutiones adhibendz funt, in quibus malua,& lini femen,& faenumgracum fit inco&um,&oleum robum fit infufum. quandoque ctiam mel inijcitur.Poft molliora vero, ad V idiora progrediendá eft,vt adartemifiam,ad conyzam, ad calamintham, ad pulegium,& ad anthemida. Applicabuntur vero refina terebinthina,nitrum,ficus pingues, cafia,&fe rum picis. Quibus veró vteri os nimium fatifcit, vi&us ficcior,fomenta, medicamentad; ficciora conveniunt,vt horum ope vteri os connineat:talia funt capitula punici mali, lentifcus, rubi radix,& myrtus.Poftremó autem vteri auerfiones fomentis dirigemus:id enim fométa pracipué poffunt: quod fiet etiam ijs,que molliunt,inditis.Ceterüm prepoftera Venus maximé facere ad conceptionem videtur. Non fpirantium curatio. Cap. XLVI Quyaecinque propter repletionem,& fupprefsionem fanguinis fpiritu priuantur,cis venam ftatim in cidere conuenit, fiquidem ita celeriter refpirant: funtq; parciore vi&u alendz.Si veró in hoc malum propter perfritionem& imbecillitaté caloris, qui incor LIBER NONVS. 327 in corde eft,cadant,euacuationes vitare oportet,ne euacuando magis etiam perfrigerentur.Preftat igitur,quacunque fieri ratione pofsit, calorem deiaceps excitare, vt ipfz refrigerij cupiditate externü acrem trahant:ad quod cüm peruenerint, curatz funt,neque vlla praterea curatione indigent, De fuffocatione ex vtero, ex Philu1neno. Cap. XLVII. Ix prima accefsione, vel fi iam vteri fuffocatione correpta mulier fit, füumma deligare,& poft vincula fricare valenter poplites,furas,cruraq; omnia conuenit:queq; faedioris odoris funt,naribus admouere:& cucurbitulas inguinibus& imo ventri agglutinare,clyfterem 4; inijcere.In longis veró accefsio nibus etiam quz flatus educunt, inanum& finum muliebrem indenda funt,quale eft hoc quod conftat ex rutatrita cum mellejaddito modico cumini & nitri, quo partes vtrobique copiofe ingen, Caterüm vnguenta odorata in vuluam indita, ipfam ad fe trahere confueuerunt: ad hzc veró quifpiam voce afperiufcula eafdem inclamet, deinde admoueat que fternutamentum excitant. Cüm mulierab accefsione euaferit,ci vena fecanda eft, fi nihil vetet:& melius eft vt à poplite fanguis detrahatur.Interpofito veró feptem dierum fpatio,hiera ex colocynthide dabitur, mox caftorei potione vtemur:hoc enim fepe mulierem egram morbo liberauit: diluendum autem eft mula,& artemi(iz deco&o.Peffuli quoque mollientes,& infeffus eidem affectioni apte adhibebuntur, F Defluore muliebri. Cap, XL VIII. Luor,qui muliebris dicitur, eft cüm totü sorpus per vterum expurgatur& euacuatur geni vuluz 1 C 4 sg8 ORIB. SYNOPSEOS ipfius affe&ü.Id veró quod euacuatur,eiufmodi eft, . cuiufmodi eft id, quod fuperat in corpore: nam quod rubrum cít,fanies fanguinis eft: quodq; alb eft,à pituita prouenit:pallidumvero à bili proficifci tur:quandoque veró aquz fpeciem pra'fe fert.Si ve 1 fanguis purus fluat, vt in venz fectione fit, dilienter animaduertendum eft, ne qua erofio in vulma fit facta. Ergo cüm affectus fit humidus, oportet auxilia ficcantia citra manifeftum calorem adhibere:friionibus totius corporis,& vn&ione ex melleabundé co&o vti:dareq; medicamenta, que vrinam moueant,qualis eft aqua, in quaafarum& apiü fint incocta.Preterea totum corpus per ventré cuacuare expedit. Simplicia muliebrem fluorem curantia. Cap. XLIX. Porti: in paftu,& eius fuccus in potu acceptus: bálauftij, rubiq; fru&tus,& flos: roboris pars quz füb cortice habetur: trunci membranofa pars: quod glandis putamini fubeft: caudaequina maximé rubrum fluorem ex vinoaut aqua pota curat. Itemq; hypociftis, lentifci fructus,fri&us,& ex vino epotus.rubrum quoque fluorem famius after,& lemnia fphragis compefcit. I Devteriinflammatione.— Cap. L. N primis irrigatione ex vino& rofaceo,deinde ex oleo puro vtendum eft. hapfus veró lanz fuccidz, pubi& lumbis abfq; dcligatione adhibeatur: poft triduum vena fecanda eft, fanguisá; à cubito detrahi debet.Cibus erit alica ex mulfa,&panis lotus,aut oua forbilia.Facta inclinatione, cataplafmatis vtendum eft.componetur autem cataplafma dolorem le niens,& fomnum concilians,fi quis capita papauerum in mulía coquat, ead; capita abijciat,& oleum immi LIBER NONVS 319 immifceat,& quz ad cataplafma adhibéda funt, adij ciat.Si ueró inflammatio calidis irritabit, cüm affe&um eryfipelatis naturam referentem habeat,ab ijs cataplafmatis abftinere conuenit, vti auté eo quod ex ouorum luteis vnà contritis,& addito uid aut melino conftat. Cüm veró declinatio appareat, rcfrigerantia cataplafmata omittenda funt,& ad cerata tranfeundum.Deniq; per totü curationis tempus infefsibus vti expedit. De vuluz abfícefsibus. Cap... LT. m inflammatio in fuppurationem conuerfa eft, fuppuratio cataplafmate ex foenograco,& lini femi ne,& precipué etiam ex hordeacea farina, cui ficus adijciatur, adiuuanda eft:interdü veró ftercus quoque columbinum adhibetur. Infeffus frequentiores vtiles funt.Peffuli imponantur,in quibus calefacien di& irritandi vis infit.Sciendum veró eftabfceffum rumpi quandoq; per vuluz ipfius os, quandoq; per veficam:acíepe etiam in re&um inteftinü rumpit. Devterivlceribus.— Cap. LII. Are quis curabit vuluz vlcera tum infefsib. tum irrigationibus, tum veró etiam cataplafmatis. Sed accommodatius hoc medicamentü eft.Crocus opti mus cum muliebri la&e leuigatur:deindelcera tyrrhenica foluta cum rofaceo,& adipe anferino excipitur,tum linteolo inungitur.Sed quod fequitur,& melius eft,& ad dolorem fedandum multo aptius. Capita papaueris in paffo diluto biduum aut triduum madefcunt,deinde coquuntur, donec abunde mollefcant: mox capere oportet florü rofarum, aut foliorum contuforum&cribratorum drachmas quinque,& croci drach.tres,& fimul omnia conterere,tum decoctum papauerum his admifcere, cere tyrrhenice drach.octo. eliquatas, rofaceiq; parem X 5 s$o ORIB. SYNOPSEOS portionem affundereijs qux in pila fuerint, ac fimul mollire:poftremó veró medicamentum in vafe(tannco feruare,& in ipfo vfu rofaceo deliquare, & in peffo imponere. De cancro vuluz. Cap. LIIL Hx. morbus curationem non recipit,lenire tamen & dolores temperare conuenit infefsibus ex fonigradi maluzq; deco&o. Egregie autem leniunt, in ipfis accefsionibus adhibita maluzautalthzz folia in mulfa co&a, donec flaccefcant,paucisq; micis,& rofaceo& caricis, melilotoQ;& ruta adiectis: hec enim quandoque indurata diffoluunt. His pera&is, cerata lenientia applicanda funt.Lac veró muliebre emulfum leuar,fuccusq; plantaginis calidus:itemq; pefsi ex croco,*hyffopo,& la&e muliebri confecti zgrotas etiam leuant. Ad vuluz fiffa. Cap. LIIIIL Ap vuluz fiffa iridem cum melle,&terebinthinam fimul emollias,& imponas.Infeffus quoq; ex priffanain craffum fuccum diffoluta,aut ex ficuum deco€&o conueniunt: callis enim fublatis, id quod é cadmia conficitur rofaceo deliquatum conueniet. De phymo vteri. Cap. LV. Oni phymus in ore vuluz vel propter exulcerationem precedentem,vel propter inflámationem, quz fcirrhü contraxit. Curandus veró eft infefsibus emollientib. ex hydrelzo,& fcenigreci decocto,& cataplafmatum&peffuá emollientiü impofitione.Si inueterarit, vrendum erit vaporibus& fuffitib. ex aromatibus.Phymum deniq; foluit peffus ex« hyffopo,refina,& terebinthina confectus. Devulueinflatione. Cap. LVI. TNtatur vulua tum fpiritu in concauo eius fpatio concepto;quo cafu pubes etiam intumefcit, tum ve ro LIBER NONVS p ró etiá cüm totus imus venter non minor eft, quàm inhydrope tympanite confpicitur. Statim auté affe&v mulieri in initio auxiliari oportet:nam fi inueterarit,curari nullo pa&o poteft. Ergo in principio, fi nihil impediat,vene fe&tio facienda eft,aut tentan da per hierá ex colocynthide purgatio:mox catapla finata ex caricis,hyffopo,nitro,rura,adhibéda: tum cucurbitulz cum fcarificatione affigendz,& malagmaPolyarchi imponendü,& vtendum infefsibus exrutz,pulegij,artemifiz,cafie,& caricarum deco&o.Peffus quoq; exterebinthina,galbano, myrrha, iride,& hyffopo confeci conuenient. Devteroprocidente. Cap. LVII. Meerim procidentem continerefuo loco oportet;prius iniecto clyfteri ad feces deijciendas. EodemQ; modo,(i in vefica excrementa fint;per catheterem fiftulá erunt educenda:deinde cgrain fella fu pina collocanda eft, coxis accliuibus, poplitibusq; reflexis,& cruribus diuaricatis:deinde hapfus lana mollis capiendus eft,qui figura& crafsitudine finui muliebri pro portione refpondeat,tenuiq; linteolo circundandus eft,& in fuccü hypocifthidos,aut aca cix vino dilutz immergendus,& vulue imponédus, & citralaborem id totü quod procidit,furfum agen dum,quoad totus tumor in finu factus fubfederit. Pubes veró fpongia ex pofca expreffa extrinfecus operienda eft.Porró mulier itaiacebit, vt crurib. extenfis fir,alterumq; alteri incumbat.His cófectis,cu curbitulas cum fláma copiofiore fuprà ad vmbilicá & vtraq; ilia afligere oportet. Tertio dielana finui ániecta infideat mulier in vino nigro auftero modicétepido:aut in rubi,aut myrti,aut malicorij deco^ &o. Cüm hzc peracta fuerint, lana iniecta tollitur, altcraq; eodem medicamento imbuta imponitur. $— ORIB.SYNOPSEOS Cataplafmata veró foris imponunt fuper imum ven trem,quz ex palmulis,& polenta, vel lenticula, vel malicorio conficiuntur:tribus deinde dieb.interpo fitis eadem fiant, donec ex eo qp particule cóftricte manent, firmü argumenti vitij fublati capiamus. Dearticulorum doloribus, podagricis, ifchiadicijsq;fanaudis.— Cap. LVIII. Orum curandorü intentio cómunis eft cum ea, quz inflammatis particulis adhibetur: difcutiendü enim eft id,quod in loca confluxit:quod fi tenue fit breuiore temporis fpatio fiet: fin cratfum& tenax, longiore,&multó etiam longiore fi glutinofus craffusQ; fanguis fit.& licet longius proferatur, tamen quadragefimü diem nó excedet inflammationis cu zatio,fi medicus omnia re& faciat,& eger dicto aw diens fit. Quandoq; autem humor,qui irruit,fangui neus eft,quem plerung; in doloribus articulorü effe dixeris, eftq; hic craffus ad fimilitudiné quodammodo crafsitudinis vitri fufi:vbi veró in ipfisarticu lis diutius immoratus fit;nó folüm crafsior,fed glutinofior etiam redditur: atque ex his tofi oriuntur: & poftquàm effedti fuerint, articulum ad priftinum flatum redire plane poffe ne fperaueris. Principium veró curationis fumendum eft à vacuatione humoris afflipentis. Si corpus humoribus ex equo redun darit, fa&a primüm omnium venz fc&ione, purgatio deinde adhibeat,cui fuccedat vfus medicamentorum localium loco& tempore adhibendorü, ita vt manibus& pedibus ea imponantur, quz repellere defluxum pofsint.In coxendicü veró morbis hee vitemus: cüm enim ea in profundo fita fit,fanguis à viciais vafculis& mufculis ad ipfam attrahitur: ergo in coxendicum dolore mitigantib. medicamentis in principio opus cft,qux neque multüm refrige rent, LIBER NONVS. 33 rent;neq; valenter calefaciant,qualia poftea adhibe ri oportet. Ceterüm eos qui abdomini inferuiunt, quiq; mala vi&us ratione vtuntur, ne curandos qut dem fufcipere debemus. Qui veró nobis curantibus parent,maximopere iuuabis, fi ineunte vere pri müm euacuabis, deinde ad exercitationes,& falubrem diztam perduces. Càm autem coxendicü dolor à fanguinis multitudine non raro fiat,eum celer rimé curabimus venis poplitis,aut malleolotum incifis.Si quis veró ante totius corporis vacuationem acria medicamenta fuper particulas affe&as imponatjis affectum ita reddit, vt fanari nullo pa&o poffit,copia nimirum ibidem condenfata atque impa&a.Iam veró vomitus quoq; coxendicum dolorib. magis,quàm inferne euacuationes auxiliantur. In quibus veró humorum denfatio; vehemens,& qua diffolui»gré pofsit,ab acribus medicamentis facta fitjijs affixa cucurbita fummá affert auxili: itemq; clyfter expurgantib. confectus, qualis eft is, qui ex colocynthideparatur. Ad articulos podagralaborantes,& affectiones ex defluxionibus obortas, & item fcirrhos,ariftolochia ex aqua epota iuuat.Fa rina fabarum cocta fuillo adipe adiecto ad hec valde facit: vt veró Adamantinus cenfuit, brafsicarum ficcarum radicum& cauliü combuftorü cinis cum fuillo adipe optime facit:fi doloradfit,nouo& inful fo:fi digerendum fit,vetufto& falfo. Vulpes totcinco&zin oleo articulorum morbos fanant: has nonnulli viuas in magnum vas, nonnulli veró mortnas conijciunt. Simili quoque modo hyznas coquunt, & oleum digerens conficiunt:deinde peluim eo implent,& totos in eo arthriticos immerfos voluerüt, atque vtibidem diutius immorarentur, imperauetunt:ex hoc enim cfcctum cft, vt non folüm tumo 534 ORIB. SYNOPSEOS res,qui in articulis effent, fed vt totum etiam corus euacuaretur. Czterüm de tophis licet feptimo bro di&um fit,tamen nonnulla etiam dicentur. Curatio tophorum,qui in morbo articulorumfunt.| Cap. LIX. ArLbarum violarum radices cum aceto, fcirrhofas inflammationes in articulis curant. Cafeo quoque acerrimo in tophis articulorum vfus fum:eft autem diffoluendus carnis fuille fale conditz deco&o,& diligenter in mortario terendus,atq; ita tophis imen magnopere prodeft:nam cüm fponte fua cu tis rumpat, quotidie& fe&ionem ipfam,& tophos abíq; moleftia humore qui excernitur,replet.Platani folia viridia trita inflammationes quz in genibus funt,iuuant.Praterea genu, quod ex frigore dolorem contraxit,euphorbiü tritum oleo eliquato mixtum,& cera adiecta fepe adhibui:id quod ctiáin alijs particulis feci,& ftatim dolorem fedaui. Ad fcirrhos Philagrij medicamentum in quinto podagricorum. Cap. LX. Praceetani radicis, afij lapidis floris, fi uius copianon fit,falis ammoniaci;propolidis pinguis, fingulorü vnc.duas, ammonaci thymiamatis vnc.j.lang fuccide combufte vnc.j.ariftolochie rotüde,pu micis,canini flercoris, eruginis rafe, fquame aris, mifyos,fingulorü denar.xviij.caftorei fcrup. duode cim, myrrhe vnc.tres,vifci quercini vnc.tres, cera vnc.xj.& femiffem,pitynz vnc. duodecim& femiffem, picis brutiz vnc.xviij.fcrup.duodecim,olei ve teris,& aceti acerrimi,vtriufque quantum fatis fit. Quomodo fe quifpiam à podagra tuea: tur. Cap. LXI. Sa cum oleo tritus in fri&ione adhibitus, omnes, quife LIBER NONVS T qui feà podagra vendicare voluerunt, nifi admodá ficca intemperie praediti effentmirum in modum iu uit.Hoc autem remedio per totum vite fpatiü mane & vefperi,& vbi inflámationes declinauerint,vtendumeft. Aliudadpodagricos. Qusztertio libro cap.L.defcripta funt, cape;oleo vetuftifsimo coque ad emplaftri crafsitudiné,& nitrü tritifsimá infperge,tum excipe,& linteum illinendo vtere. Ad ifchiadicos. Cap. LXIIL T Arinim lupinorum amarorü cum acetó, aut oxy melite,aut pofcajifchiadicis applicant: aut calamin tham coquunt,& cataplafina conficiunt, ifchiadicisq; vt efficax remedium admouent. Capparis radi cis cortex coxendicü dolores tum eporus, tum extrinfecus cataplafmatis accommodatis mixtus iuuat. Cofto preterea& oleo refolutos& ifchiadicos vtiliter perfricamus. garum& muria expifcibus fale conditis ifchiadicis infunditur.eofdem etiá thlafpis femen fanguineum humorem vacuás per anum impofitum iuuat.cum centaurij veró minoris deco&o nonnulli infundunt, ac biliofum humorem vacuat:fed fi fanguineü educat, magis proficiet. Sunt etiam quzdam in potione experta,vt omninoà mor bo liberare exiftimentur.Sed fimplicifsimum eft id, quod Diateffaron nominat. Chamedryos lib.j.gentiane vnc.ix.ariftolochie rotunde vnc.ix.feminis ru tz ficci fextarius:contundenda funt,& percribrum traijcienda, dandumQ; ex eis quotidie cochlear vnü magnum ieiunis,& peracta conco&tione ex aq ua fri gide egenis duobus per annuü tempus. Quod veró ex feptem rebus conficitur,eft huiufmodi.Hyperici vnc.i.centaurij vnc.iij.chancpityos vnc.iij.gen tianz vnc. v. ariftolochis rorundz vnc. j. agarici vnc.iij.petrofelini vnc.j. mellis Atticilib. v. Datur 36 LIBER NONVS, autem drachma ex aque cyathis tribus:atq; ita dein ceps eo eft vtendum. NONI ET VLTIMI ILI. BRI FINIS. Interim dum editioné Oribafij librorum,qui ex epitome colle&orum ad Iulianum füperfunt, paramus,hoc opufculum in lucem protulimus. quamuis enim videremus multa menda fubeffe,quz neq; auxilio corum codicum,quos habuimus,neque Galeno,quem Oribafius autorem habet, neq; Paulo& Aetio,qui ftudiofe Oribafiü funt fequuti;adiuuantibus reftitui potuerunt,tamen maluimus hoc,qualecunque eftjin manus hominum peruenire, vt fru&um,quem poterunt, ex€o ferant,quàm vt retandiu defiderata ob hanc caufam diutius priuarent. Nos veró,fi melior vnquá codex in manus noftrás incidet,curabimus diligenter, vt quod nobis conceffum nunc non fuit,tunc plane conficiamus.Hac te fcire intérpies uolebat. ORIBASIVS DE LAQVEIS,;EX HERACLE. YIDO VIDIOÓ FLORENTIÍNO INTERPAETE. VPDIVS LE CT ORI, T odavr liber de Laqueis à Gal. in libro de Fafcus, quamwis alibi quoque mentionem facit laqueorum,qui boc opere cor tinentur, vefertur tamen. bic liber in. Greco exemplo ad Oribafium autorem. Quicquid eSl, opus vtilifsimum 61, fine quo multa fünt,que in médícinali artenec comprebendi,nec pref ri poffunt. Vertinent enim laquei non modo ad fafttandnm, fed eram extendendum offa fracla, vel fio loco mota, Jeu equatitcryfén. inequaliter adbibere vim oporteat: tum ad curandá atq; alliganda membra,dum manus adbibetur. Que ratio fit laquei attollentis. jD ATTOLLENTEM WV habena adhibet duplicata, cuius 4| vtrunq; caput finiftra manu conti netur,finus veró dextra prehendi tur,&capitibus fuperinijcitur,fic, SES wwH| vt capita fita fint in medio finu: 55 vtex vna parte,laquei nexus feratur, capita ex altera.Habet auté hic laqueus facultatem extendendi equaliter,pertinetq; non modó ad extenden dum membra,fed etiam ad continendü, cm in fuá fedem compelluntur,& ad figurandum corpora,vbi quid manu fieri oportet.Recté quidé eas partes intendit, quz binis ofsib. continentur: quandocunq; enim alterum vitiofum fit,(inus fuper ipfum, capita AAA bd [/7 quA, u m 2227. Yr[. LL M fuperintegrum imponütur.Nam finus corporiinhe rentes affectam partem vehementer diftendunt; at capita cüm recedant corpore,eam partem quz bene valet,vel nihil omnino intendunt,vel certe quàm minimum.Membris quoq;,cüm reponuntur,aptifsi| mus eft,ficuti cubito,cüm in aliquam trium partrum exciditin quas vbi prolapfus eft, brachium curuum eft,neq; extenditur, id eft, in pofteriorem, interiorem,atq; exteriorem:in quo cafu laqueus ofsib.brachij iuxta primam palmz partem inijcitur, capitads eius fublimiora feruntur,& vt retinacula fint,ad aliquid immobile deligant. Ad figuranda infuper corpora,vbi manu medemur, adhibetur cómodifsimé: 1n ijs enim quz iuxta anum vitia infeftant, vbi traGantur,brachia poplitibus fübijciuntur,& huiufmo di habenz attollentes ad brachia dantur in vicinia manus,eorumque capita ad ceruices hominis addu £ajinter fe vinciuntur: quoniam attollens quens non folum inijcitur implicitus, fed fuper membrum quoq; circumponit.Sufperifa enim Pes finusmem bro fubijcit,capita; eius per mediü finü traijciunt, eaq; ratione circumpofitus conficitur. Qi ue DE LAQVEIS. Quo modo laqueus Nauticus de: beat adhiberi. lI; Ex medio finu duplicate habene duos ité finus fa| cere oportet,eosq; interfe permutatos ita collocare,ut interior extrinfecus,exterior ab interiori parte fitus fit: hac enim via nexus laquei ab vna parte; ab altera capita procedunt.Eft auté idoneus 1js,quaé extendi inequaliter debent:valet item tum ad conti nendas ferulas,que fra&turis accommodantur. fun &ura nanq; adhibita vnum habene caput finiftra má nu teneatur,alterü veró per affe&am partem voluatur,fic,vt vnus& alter finus fiat;per quos reliquü ha benz caput traijciatur,vt ab ea parte quz in nos fpe état, verfus contrariam porrectü finiftra rurfus contineatur,quo inieto ferulz in finus demiffz ad vitiofum membrum dentur,capitad; attrahant,& inter fe allieentur vt ferulas teneant.Valet item ad cü bitum fuftinendum,non fecus atq; ad intentionem; aut ad ferulas continendas, imponitur enim implicaturQ; ad cubitü fufpendendum, vbi lata fafcia non eft. In quo cafu finus ita inter fe diducendi funt, v£ | ÁAd 3 ORIBASIVS alrer prope cubitum fit;iuxta manü alter, capita veró ad ceruicem adducenda funtjibid; nodo inter fe deliganda. Laqueus xias?f quo modo implicetur. III. Ap xiegóu habena duplicanda eft, cuius vtrunq; ca ut finiftra manu continendü:finus veró dextra pre pos A conuertendus eft,(ic,vt capita ad fimilitudinem literz X aduería inter fe fint, inde enim nomen habuit yzasr.Quo fa&o finus capitibus X literamre ferentibus fuperinijciendus,quodq; ex his fubie&tá eft,per medium finum attrahendum.Eoq; fit,vt medius laquei nexus appareat: à lateribus veró hinc finus vnus,inde duo capita fe oftendant. Valet auté, vbi oportet inzequaliter diftendere. Paftoralis laqueus qui Sandalius dicitur,quo modo inijciatur. IIIT.: D Aftoralis;didhus à quibufdarh Sandalius, cum eo implicatur, quem xuegz; nominauimus;hic fiquidem primó eft adhibendus,vt Sandalius fiat: quo iniecto finus eius dependens attrahi debet ab inferiori parte furfum,per medium cius finus qui contra spina itus DE ILAQVEIS fitus eft: fic enim ab-vna parte laquei nexus, ab altera capita collocantur: in nexu veró terni finus, duo | fcilicet à lateribus, tertius in medio confpiciuntur, Adhibetur auté cómodifsimé ad talum prolapfum, vbi reponitur.Vnus enim finus à pofteriori parte ta li fuper latum neruum datur: à priori alter ad parté pedis füperioré: medius, hoc eft tertius,plante fub 1jcitur.Quo fa&o capita ad id vinciuntur, quo ex| tendendi caufa vtimur:neq; talo duntaxat cóuenit, fed maxillae, quz excidit,vbi in fuam fedem compel| itur.Vnus enim finusad frontem hominis, alter ad occipitium datur, medius peros procedit vtrinque fub malis:capita veró per tempora ad vgri caput fe| runtur;ac fiue, vt retinacula funt,fiue, vt à fuperiori parte extendantjibi inter fe vinciuntur. Draco laqueus, qua via inijciatur. V. Ap laqueum draconem media habena à poftetiori AAa; 6 ORIBASIVS parte tali,incipiat,iuxta latum neruum: capita veró Verfus priorem ferantur ad fuperiorem partem pedis, vbi X literz fimilitudine accepta, ad plantam porrigantur,& rurfus inter fe aduería eandem literam repre fentent: poft hec circa talum, vel ab inferiori parte furfum, yelàfuperiori deorfum circü-^f dentur, tum deligentur ad id, AN cuius opera ad extendendum vtimur, Facit auté hic laqueus ad talum fuo loco motum,vbi reconditur. Qua ratione is laqueus adhibeatur;quem Simpli'. cem nodum dixerunt. VI.| TL aqueus cui nomen| eft fimplex nodus, à quibufdam Perineos appellat. Quomodo cunq; autem vocetur, eius ratio eft. Habena fimplicem nodum acci piat,eiufdemque finus attrahat, capita veró dependeit: deinde mé brum, quod reponere opus eft,inter fuperio res finus collocandü, rum alter finus in alterum infitus,'ad capita ducendus,communiq; nodo cum capitibus adidvincien dus, quod intendendum adhibemus. Habet autem inzqualem extendendi facultatem. Lupus DE LAQVEIS. 7 Lupus laqueus quo modo ne&atur. VII. Dv. habene iufte longitudinis duplicentur fic,vt capita ab eadem parte collocentur,finus inter fe aduerfi fint,tum capita quz ab inferiori parte, furfum, qua à fuperiori, deorfum vellantur,fic, vt medius la quei nexus, vtring; veró bina capita fe oftendát. Ha bet autem vim extendendi equaliter, pertinetá; nó modó ad ofsium,que reftituunturjintentionem,fed inherniz curationead membranam abdominis adftringendam,item ad vincienda venarum capita fan guinem fundentia.Nos autem in finus conijcerelina fimplicia confueuimus,que communi medicorü vocabulo,quód relaxent, zyagwpía dicuntur: neque hzc ipfa temer? adijciuntur, fed vt, vbi que arctata funt, remittere volumus, per linaid praftemus,&| non per capita. Nodi Herculei ratio. VIHT. Aa nodum Herculeum, habenam adhibere oportet,quz duos nodos accipiat inter fe diftrantes, quo fit, vt Herculeus nodus vtrinq; fe oftendathinc autem finus,inde veró fint capita duo. Valet vbi equalirer intendere confilium eft.Quód fi finus,qui contra capita eft, medius incidatur, à Lupo laqueo non differet. AAa 4 ORIBASIVS Simplex charchefius qua via implicetur. IX. Ap fimplicem charchefiü,« qui vim habet extendendi€-» qualiter, duplicari habena de bet,capitad; eius finiftra manu contineri,finus veró dextra furfum cóuerfus fuperimponi capitibus, que media opus DE LAQVEIS. 9 pus eftaduerfa inter fe collocare in fpecié Xlitere.Eo facto finus capitib. inie&us, à fuperiori parte deorfum attrahat, per mediü eius partis, qua Xlitere fuit accepta fimilitudo:fic er laquei nexus medius appa retab vno latere finus vnus, ab altero duo capita. Duplex charchefius quo modo imlicetur. X. Dv charchefius zqualiter diftendit,ac fimpli. cilongé eft efficacior. Eius autem ratio eftjhabená prehendimus duplicatam, capitaq; leua continentés,finum patimur dependere: tum ex capitib. quz contra finum funt, alterá duplicamus, fic vt paruus finusfiat, quem in finiftra manu ponimus, alterum per finum traijcimus, deinde nexum per finus conuertimus,& in finiftra collocamus.Quo fa&o,ex capite quod contra finum eft, rurfus alternm finá effi cimus,quem nexui adiungimus: poftremó penden tem finum per medium nexum trahimus, ab inferio AAa 4 10 ORIBASIVS ri parte furfum: quo fit, vt ab vno latere fint duo capitayab altero vnus finus, quibus laquei nexus medius interijciatur. Duplex charchefius quo modo ex fimplicifat.| XI. Cv duplex charchefius varié confüeuerit implicari fiquidem per fe interdum, interdum fit ex fimplicijnonnunquàm conficitur circumponendo. Suprà demonftratum eft, quo modo per fe inijciatur, nunc qua ratione ex fimplici fiat,exponemus.Adhibere igitur prim fimplicem charchefium oportet, SEV finusQ; alterum ab altero diducere, deinde eum qui fubie&us cft,in fuperioré cóijcere,& fimiliter vtrun que diducere,ac per fpatium,quod ipfis medium interijcitur, finum qui contra capita eft, ab inferiori parte furfum attrahere: fic enim rurfus laquei nexus medium fefe oftendit, hinc vnus finus; inde bipa capita confpiciuntur, Duplex DE LAQVEIS. u Duplex charchefius quo modo implicetur circumponendo. XII. Qaam vehementi validorum corporum intentione,laquei capita ex vna parte fzpius rumpuntur, ante perfe&am intentionem,ne cogamur intendentis adhuc laquei capita relaxare,charchefium circáponimus.Tenentes igitur finiftra manu caput, circa membráü reftituendá tres finus efficimus inter fe diftantes,ita, vt exhis quod fatis eft dependente,poft hzc primum finü in poftremá demittimus,& femel aut iterü eos conuertimus,per quos mediü finü rurfus attrahimus.Quo fit, vt circa membrü laquei nexus,ab vno latere vnus finus,ab altero duo capita fe oftendant. Plinthij,quod alioquin quadruplex circulus dicitur,quz ratio fir. XIII. Ap plinthium laqueum adhibet habena circulum reprefentans,id eft,fine capitibus: hec ab interiori parte manus,pollicibus minimisq; digitis circundatur,nec non vtrique indici,vt finus in vtraque manu s reru 1L ORIBASIVS terni fint,vnus circa minimum digitum,circaindicé alter,tertius fuper pollicem.Poft hzc,(inus in quos infiti pollices funt,ad proximos minimis trásferunt: tum ad indices,qui minimis iniecti fuerunt, deinde finus,in quos indices demifsi poftremó erát, medij à pollice à fuperiori parte deorfum velluntficá; ab vno latere duo finus,totidem ab altero, medium inter hos laquei nexus ad rhombi fimilitudinem confpe&ui fubijciuntur. Habet auté equalem intenden di facultatem,& non folüm ad intentionem, fed videtur ad menti quoq; fracti compofitionem pertine re.Nam mentum ipfum fub fra&ura aliquando peruerfum,in laquei complexum, rhombum referenté inferitur ab exteriori parte,finus veró per malas,par tesq; fuperiores,ad füummü caput feruntur,atq; ibi inter fe deligantur. Laqueus Epangylotus(ita enim appellatur, quoniá finus fuper finum inijcitur) qua viainferipofsi.^ XIII. Ad DE LAQVIETIS. 15 Ap Epangylotum,vnum habenz caput inter finiftre manus pollicem& indicem collocamus, eam; extrinfecus vltra primà palme partem adducimus, 1nde per palmam ipfam, datam inter pollicem&indicem vtriufq; manus attrahimus,poft hecinter mi nimum& proximum digitum demittimus. Eo facto habenc caput dextra manu furfum vellimus, extremamque partem inter minimum ac proximum digitum tenemus: quo fit vt duo finus efficiantur, inter quos attractus nodus apparet.Facit autem ad corpo ra figuranda, vbi manu curatio adhibetur. Inter finus enim vtraque manu hominis coniecta,reliquis habenz partibus totum corpus firmiter continetur, 14 ORIBASIVS Ratio eius laquei,quem auriculas nuncupant. XV. Ap auriculas,epangylotus primó inijciendus:dau daautem opera eft,vt alter finus amplior fit,qué implicareoportet ad modum laquei chiafti,fic, vt duo finus oculis exponantur, inter quos,quod ex habena dependet, duplicatum fe oftendat. ReCté autem adhibetur vbi prolapfa maxilla reponitur, tum ad ad tempora agrotantis,quodq; inter eos duplicatü confpiciturad frontem,deinde vinculum illud inijcitur quod Leporé auritum appellant, poftremó auriculz,vel vt contineant,vel vt à fuperiori parte extendant,fuper caput offenfi porriguntur. Laqueus duos habens finus(quem nonnulli minus proprie ftrangulantem dixerunt) quo modoinijciatur. XVI. Laqueus, quem duos finus habentem appellant, ex binis conftat chiaftis, quorum alter ab altero diducitur. Eft auté aptifsimus ad corpora figuranda, vbi vitiaiuxtaanum curantur: fiquidé brachia fübie &a poplitibus, eiufmodi laqueis adítringuntur: at pars, pars,quz media inter finus duplicata dependet, ad ceruicem homiuis ferturatque hac via corpus figu ratur. Ratio laquei, quem ftrangulantem proprie L nuncupant. XVII. Aqueus;qui proprie ftrangulans nuncupatur; ex 16 ORIBASIVS fimplici fit charchefio: hic enim primó inijcitur fic, vt alter finus ab altero diftet. Confert autéad quos proximé expofitus:brachia nanque rurfus coniecta in finus coar&antur,& ea pars habene, quz duplicata eft,media fimiliter collocatur, in eamá; ceruices inferuntur. e.Quo modo adhibeat laqueus vrtgZagG-, id enim nomen traxit,ex co quód fuprà fera. tur. XVIII. Hyperbatus it ex laqueo Nautico, fiquidem in DE LAQVEIS. 17 huncprimó implicitum brachia inferi debent,fináfque inter fe diduci,& capita ad ceruices deligari. Laqueiigitur,quorum expeditifsima comprehen fio eft;huiufmodi funt. Oribafii de Laqueis finis. ORIBASIVS EX HELIODORO DE MACHINAMENTIS. VIDO yIDnpIO FLORENTINO INTERPRETE. VIDIVS LECTORLI Achinamentis non folàm tuntur architetli, féd medici Moi».im bis robufliora membra vtiliter, quantis fieri potest.[rne dolore extendant,vbi luxatis velfratli medentur, Hecab Oribafío collecla funt ex Hippocrate, Galeno,atq; alus autoribus, vt patet, bi[igulorum vfus ez Jfiruélura exponttuy.Sed prater vllitatem,quam Im curatione exbibent,multos aperiunt ip medicina locos,qui fene bis omnino fünt incomprebenfibiles.Quanquam tn boc libro machinamenta aliqua defint, que autor inter initia commemorautt, ybi*»niwerfam machmmamentorum rationem recenfet:fad optime nobifium a i» tur quando non omnia interierunt. Quibus modis luxta veflituantur. L , SS VXATA in fuá fedem tribus ge3|| neralib.modis collocant, quib. alij fere orhes continentur.Vnus vocat paleftricus,ad qué feré folas manus admouemus, atq; hic vtpoteimbe cillis aptat ad mollia corpora, muBBb 38 ORIBASIVS liebria nimirum& puerilia:tum ad m afcula, quz illis robuftiora funt,modó recens vitium fuerit. alter methodicus dicitur, ad quem inftrumenta adhibemus,quorum vfus in communi vita eft:hic omnibus idoneus eft, pueris, foeminis, mafculis 1am robuftioribus,& corpori iuuenili, atque js luxatis quz iam vetufta funt. Tertius reponédi modus qui per orga na cftmarus momentum habet: valet enim ad prola pfa, vbi malá diutius trahit: valet ad corpora athletarum:preterea quecunq; prolapfa curationem recipiunt,&fub methodico modo curari nequeunt;omniaorganorum opera reponuntur. De organorum differentijs. II. Onginorum medicinalium differentiz in vniuerfum,& quafi generales,fummü,vt alij fentiüt, terna habentzalia enim tra&toria funt,alia machinamenta, alia quz erecta collocantur.nobis autem placet nónullatra&toria effe,nonnulla machinamenta,nónulla que erecta,nónullaque plana collocant.Traétoria funt,que cüm parua breuiq; fint ftructura,extendédi duntaxat facultaté habét.Hec vt fuo munere funganGaduentitia quzdá poftulant, vt fcamnü, lect, fcalam,eó qp per fe vfui effe minimé pofsint, quocir ca& alligata,& in plano fita nuncupantur.Nam vbi inagro,aut folitudine quapiam, quz fuo loco mota funt,reponimus,ac neq; fcamni,neq; lc&i,neq; fcale copia eft,aliquid in folum defigimus,ad quod tra &orium organum alligemus.Machinamenta funtor gana tractorijs ampliora, minora tamen alijs, quz non modó intentionem,fed impulfum quoq; pollicentur,ac precipue quorundam membrorum gratia coraparantur.Ereéta organa fublimiorem flru&u ram babent,& non folum ad extendendum valent, fed etiam ad impellendum.Porró autem plana orga na DE MACHINAMEN TIS. ig nafunt,quorü humilis ftru&ura eft. Ex ijs conflant; que& extendendi& impellendi vim habent, ita, vt homine illis infidéte,recondi quod elapfum eft;poffit.Reperiuntur etiam in his quzdam propria ftru€ture difcrimina. Ex qua materia flruantur organa. III. B aisesles utere trie e ee teftudines, adiuncta cruragjhec omnia,quz in organis ampliora expediun&ex robufliori materia conficienda funt, vtputa ilienea, vel fraxinea, quz fecundas obtinet. Oportetautem ea de caufa,validifsimá effe organorum materiá,vt vim queant 1n condendis articulis fuftinere,quod in ijs potifsimü organis requiritur, qu: erecta collocantur.Vertebraradices,claui,vncicatenulz, vectes, omnia quzcunq; exigua funt, quzq; plus efficiunt, zrea vel ferrea comparentur, vt quod ftru&ure exiguitas detrahit; materiz firmi tas reftituat. Aliquando autem quzfitum eft, ferreá n6,2n nea fumi debeant.Inquiunt,qui ferro vs pre ferunt,hoc leuius effe& facilius tractariminusq; ru biginem trahere quàm ferrü:contrà qui eri ferrü antepouunt,validioré huius materiá laudant,ere enim efficacius robuftiusQ; ferrü eft. Atqui deferro conuenit;firmius effe:fed fuperuacuü eft eximiü robur, vbi eius nullus eft vfus, cüm liceat hec ex sre fabri care,quod mollius eft,& fatis roboris habet:licet ta men& ex ferro, Quód fi ex ere fiant,fümatid, quod: ducitur: nam quod conflat,facilius rumpitur,cóminuitQ;:ita vt praftet ex ferro hec parare,quàm ex fu fo»re.Sed quoniá ferrü citó rubigine obducit,idcir co aliquot interpofitis dicb. fubinde pingui aliquo inungend(, ac ne rubiginé fentiat, manu perfricandum.At dicet quis,fi ferrü negle&um rubieifie corrumpaturyid culpa domini ipfius organi fieri. Bbb zs 20 ORIBASIVS Ex quibus partibus organa conftent,& quis fit earum vfus. IIIE Continet ore organü nó omnibus,fed quibufdá exijs que numerabo, nempe bafi,cruribus ,tranfuer farijs, cubitis, axibus, regulis, teftudinibus, cochleis,tympanis,clauis,manubriolis du£tarijs, vc&tib. baculis verfantibus, obicibus,cuneis,item lunatis li nis,orbiculis,trochleis,fofsis,operculis,vertebris, Ébulis,radicibus,vncis,catenis,forficibus,fedilibus, priapifcis:ad haec cochlea faemina,qua grace aguóMew appellatur,cuneolis,chinifcis, columbarijs,ergata. Hzc fere funt, quibus organa componuntur, uorum vfus figillatim iam nunc exponendus nobis eft.Bafisad id potifsimum ftruitur, vt fuper eam erccta organa ftatuantur.Crurain organis&latera dicuntur, inijs quz erecta collocantur, proprié cru ra, minus proprielatera: fedin tra&orijs propriéla tera dicuntur, minus proprie crura. Hec fere in organis ftatuuntur, vt ipforum machinationes contineant:proprié autem in or anis erectis crura re&té commodedq; dimenfa, Ag Ma pertinent condendi rationem, quz excitando przftatur."Tranfuerfaria quz Zixzáyue]a dicuntur,vt Grecü nomen indicat, ad crurum laterumQ; compaginé fiunt, ad qué vfum primó przcipued; deftinantur: huc accedit, quód machinationes quoq; fuftinét, vtputa trochleas,cubitos,atq; alia quzdam. Cubiti ad eum vfum in orga nis comparantur, vt per ipfos, quz fuo loco mota funtà fuperiori parte extenta reponantur,quemadmodum videre licet in orgznis Fabri atq; Andrez, in quibus cubiti perfuperius t canfuerfarium demiffiin teftudinem figurantur, vt hac elata, que prolapfa funtà fuperiori parte intenta recondantur.Latae cubitorum fummitates,ale ab architectis dicuntur: ima DE MACHINAMENTIS. z ime veró partes quadratz, calces. Hi ergo proprie cubiti nominantur, fed quidam vocabulo abutuntur.Spathz impellendo funt idonea: ea auté fpatha quz 1n Fabri atq; Andree machinamento eft, vtimur,vbi extrahendo impellimus;ad femur in pofteriorem partem erumpens.Sunt& alize Ípathz in qui buídam organis,ad alios impellendi modos fabrica tz.Radices& fibule complures vfus in organis pre ftant.Primó enim radix& fibula in organo Fabri fpa tham diftinent ad teftudinem.Eft quidem in teftudi ne radix:fpatha veró,qua parte quadrata eft, mediü habet cauum, in quod radix eadem inditur: deinde fibula continendi caufajin fpathá atq; radicem pertufam inferitur.Proprié radices ad id fiunt,vt recipe re vncos pofsit,& alios effe&us praftare: fed fibula item gratia eft, quód machinationes immobiles fervat, vtputa axes. Catenz eó pertinent, vt fibula ex ipfis fufpendantur,quo feruentur in organis, neque decidant. Vnci adijciuntur,ne mobiles machinationes moueantur, veluti axes,quóue in radices conie&i quedam organorum machinamenta fiftant. Per vertebras(quas Grzci sgoeeduoro dicunt)feré id efficimus,vt quzdà organa immobilia moóuean£, ficuti crura organi Andrec.Crura enim in organo tráfuer fa fe&a,vertebris fibulisQd; continent,vt organo mo dó ere&o,modó per vertebra: inclinato,circumducendo impellamus. Ad exemplü huius firu&urz organi Andrez plinthij crura prope bafim fe&a funt, rurfusQsvertebris cótinent,vt organü mod erigat, modó per vertebras motü,adiunétis crurib.innitat, vfum; illius organi praftet,quod planum collocatur.Hi funt effectus vertebrarum in organis. Axes ad corporum du&tionem, hoc eftjintentionem ÍpeGant,quorum quidam ab vna parte ad alteram pene BBb; 22 ORIBASIVS trant,ac perfe mouentur:quidam latent,& per alias machinationes conuertuntur.Penetrat axis in pliathio Nilei,& fcamno Hippocratis: latet in Appcllidis organo,quod,quia per tres funes circu 1 tur, trifpaftum appellat:& in Nymphodori gloffoc mo.Penetrantes igitur axes per fe manibus con: runtur,latentes autem per alias quafdam machinationes.exempli caufa: Nymphodori gloffocomo per tympanum,& cochleam ad lentis imaginé fabricatàm,in trifpafto per funes alligatos. ad clauos qui in axibus infigunt,funes alligant,vel habene;atq; hu iufmodi alia ad extendendü pertinentia.Manubriola du&aria,bucula verfantia& ve&es,omnes hz ma chinationes ad axiü cochlearumq; verfationes ftatu untur.Primas obtinent manubriola du&taria,fecundas ve&es quib. minus efficacia funt bacula verfantia:pleraq; enim ex ipfis exigua cü fint,vna manu có uertuntur, Chinifci, cuiufmodi funt in lyra,excogitati funt ad axes continendos. Vbi enim fibule non fint,quid poterit aliud vtilius inueniri? Quod enim ad vim pertinet,vfum habent fibularum; decoris au tem caufa,infculpta habét anferina capita lignea.Sta tuunt in organis phlie,vtab vno latere ad altcrum penetrantes axes contineát,cuiufmodi funt in fcam no Hippocratis,& in noftto. Eft& alia media phlia inorgano Hippocratis ad fimilitudinem litere v, eo nomine fabricata,vt ad eam impellendi rationé,que extrahendo fit,vbi femur excidit accommodet.Trochlez in organis collocant,vt funes libere duci potfint, veluti in organo Fabri,quod duplicé trochleà, qua tefludo mouetur, in fuperiori tranfuerfario cótinet.In noftro quoq; organo rurfus trochlez funt, quz per inditos funes, axes attollunt.Verüm trochleg fert adid fiüt,vt axes& habene celeriter ducant, l fimul; DE MACHINAMENTIS. a fimulá; vt ad intentioné,quz alio intercedente mo tu fit;accommodentur. Orbiculi iruunturad trochlearum motionem,quz per fe funt immobiles:col locantur autem in medio earum,quemadmodum in Demofthenis Zeg&f»,& ad funes continendos, vt in trifpafto Apellidis. Cuneus przfertim paratur ad humeri caput in alam prolapfum,ac deinceps ad aliosquoq; víus.At lunatum lignü prodeft,vbi humericaputin priorem aut pofteri iorem partem excidit. Eft autem polus lignum infixum fuperioribus crurü extre ititibusy in organo Philiftionis.Luxato enim humeri capite brachium extenditur, polusq; obijcitur ad hominis ceruices. Epipoma veró, quod& epipigma dicitur, eft z figura 1 inligno infculpta, in quam conijcitur z inueríüm: qualis confpicitur in €o organo,quod Hermes dicitur.Fit autem hoc, ne ab Hermis vultu corpora terantur,vt in organi com padione oftendemus. exaAAfuy veró& exidiouw cómuniter parata funt, vt epipigma ferát. Eft quidé e iue, s lignum fex digitorü in medio hebes.zkox&fuw veró lignü fex digitorü rotüdü, quod angultiori ba fi nitit,(& quafillo fimile eft. Sunt&i in organis quedam columbaria infculpta ad fimilitudiné columbarum, quz& ornandi caufa fa&a funt, atq; ad id etià vt aliud ferant epipigma. Tympanis hzc gratia eft, quód quedá organorá machinationes qua maximü vfum przeftant,per ipfa paulatim mouentur, vt axes & cochleg.Eft autem tympanum rotunda machina tiodentata. AtDelphines dentibus inclufi machinàtiones motu prohibent, quod vnci quoque efficiunt."'V'eftudines in organis ad id collocatz funt, vt corpora, quz reftit: uuntur, paulatim.& minimé concuffa extendantur.Quemadmodü enim BBb 4 24 ORIBASIVS teftudines animalia lento gradu procedunt,ita machinationesquibus illa referuntur.Porró autem ex teftudinib.nonnulle tranfuerfarijs fimiles funt;alize oblongz,aliz cubi fpeciem reprafentant.Tranfucrfarijs fimiles funt in organo Andrez,Fabriue:oblon gain quadrata columna, quz appellat Hermes.Cubum referunt in rotádacolumna Heraclide Ephefij. Preterea teftudinü alix cubitos& fpathá attollunt, aliz cuneatam& lunatam appendicem:quzdá uihil attollunt,fed folüm funtad extendendum inuenta. Cubitos attollit teftudo,que furfum fertur, in orga no Andrez:cubitos& fpathá teftudo,qua eftin organo Fabri. Cuneata& lunata appendix ea teftudine excitatur,quz in Herme eft.Nihil attollit,fed fo]ummodo extendendo eft ea teftudo, que in rotunda columna Heraclide Ephefij collocat: fimiliter& quz deorfum fertur in organo Andrez. Ale auté& dracones fibuleá; infixz clauorü vfum preftant:pro prié autem dracones,quod ad materiam pertinet, in vicem manubrioli ductarij fabricantur. Quonià vcro teftudines plerung; à cochleis mouentur, proximum eft,vt cochlearum firu&uram atq; vfum expo nam.Comparantur ergo cochlee in organis;ad alias machinationes impellendas,puta tympana& teftudines,qua paulatim& nulla ratione concutiendo ex tendant.Cochlearü quzdam quadrate funt,quedá ad imaginem lentis,quz figure nomen inuenerunt, relate ad capreolos,at non ad ftru&turam fcapi:que libet enim cochlea rotunda,eft ad tornum rotundata.Differunt cochIez à capreolis,quód alie quadra tz,alie ad lentis imaginem dicuntur. Quadrata cochlea eft,qua capreolos habet quadratos;atq; ex ijs non folüm quod prominet, fed etiam quod cauum eft, cuiufmodi cochleas videmus in organo Andrec. qua DE MACHINAMENTIS. s quz in lentis fpeciem funt, id capreoli quod cauum eft,alté anguftum habent,latum verá in fünmo,con trà quod prominetà bafi latum, vertice ipfo tenuat. Similis autem eft huiufmodi capreolus lenticulz di. midiata,à qua figura cochlea hac ad imaginem lentis di&a eft.Cochlez igitur tam quadratz, quàm ad imaginem lentis,ad motionem diuerfarum machina tionum ftatuuntur.Quadratz enim teftudines com pellunt: qua funt ad imaginé lentis,primó quidem tympana,interdum etiam teftudincs in ijs,qua peri cochlia nuncupantur. Qua ratione quadrata cochlea teftudinem moueat. V. Dra teftudines ita effe fabricatas, quemadmodum in organo Andrez,quarü fingulz pertufz fint, atq;inid cauum cochlez demiffz: ab interiori auté parte caui ferrea,vcl enca lamina teftudini infixa fit, quz quidé lamina dens nuncupatur.Hic igitur dens teftudinis,in cochlez capreolo includitur.Quo fit, vt in quadam cochlee cóuerfione, lamina que dens nuncupatur, teftudini infixa, atq; in cauo capreoli contenta,teftudinem moueat. Przterea ex ijs ipfis cochleis quadratis,alia fimplex eft,alia duplex.Simplex cochlea eft, quz vno duntaxat capreolo excauata,vnamq; teftudinem impellit:in duplici,bini fe&ifunt capreolijhac& binas teftudines mouet,qua lis cochleareperitin magno Andrez organo, quod Xinthium nuncupatur.Excauatum enim lignum eft à medio ad tranfuerfaria capreolis inter fe aduerfis, ita,vt quadam cochlez cóuerfionc orf teftudines, velà medio verfus tranfuerfaria,vel à tranfuerfarijs verfus medium impellantur. Eft& alia cochlea duplexin eo,quod wpísuy appellatur,excauata à fummo principio vfq; ad extremum aduerfis capreolis, AAa 3 26 ORIBASIVS quz rurfus duas teftudines mouet,quemadmodá in ipfa organi ftru&ura videmus.at cochlea ad 1magtnem lentis tympanü mouet: fiquidem capreoli cochlez,tympani dentibus infiti,machinationé cóuer tunt, quemadmodü cochlea, quz baculo verfante, vel manubriolo ductario conuertetjin tyrmpani den tes conueniens machinationes mouet.mouet interdum eadem cochlea teftudiné, fed non amplius per dentem, quemadmodum quadrata, verüm in fcemina cochlea contenta, quz in ipfa teftudinc(trui tur:quoniam teftudinis cauum, in quod cochlea de mittitur, excifos habet capreolos aduerfos js qui funt in cochlea lentis formá referéte,(ic,vt id quod prominet ex capreolis cochlez lenté referentis, in cauo capreoli fcemina cochlez recipiatur, quodás cauum eft in capreolis cochlez,id quod extat ex capreolo,cochlee fcemine capreolis admittat.Accidit autem in cochlez conuerfione, vt teftudo modo fur fum moueat, modo deorfum, cüm cochlea in ipfius capreolis voluat.Huiufmodi ftructurz plurimz adhibentad organa,quz plana collocant: ad id enim fabricant, vt homines,quibus luxata refütuunütinclt natis organis infidant:organa enim quz plana collo cantur, ita parata funt,vt egris fuper ipfa vel fedentibus, vel cubantibus, luxata reponant. Priapifcus, qui& ftilifcus& fcalmus nuncupat, in quoiibet organo quod planü collocet,ftatuit.Fit autéea de cau fa,vt ei parti quz inter anü& naturale eft, obex fit, vbi que prolapfa funt,reftituuntEft igit Priapifcus lignum octo digitorü, magna ex parte rotupdü, ab co, quod fupereft quadratum, fic vt quadrata ipfius pars conijciatur in cauum,ad literz z fimilitudinem quadratü,in organo quod planá collocatur:reliqua veró pars,que extat inter anum&naturale;obij ciatur. DE MACHINAMENTIS. z tur.Configitur autem in tranfuerfarium z ferreü. vt firmiter Priapifcü cótineat. Sed in noftro organo vi derelicet magnü z ferre ad aliü vfum comparati, nempe ad gibbam fpinam per preffum impellendam.Opercula in organis parantur, vt machinationes fub ipfis occultentur, ne fi abfq; operculo fuerint;idiotis pateant. Annuli adhibentur ad organa tractoria, vt alligari pofsint:ad alia veró,vt machinationes contineant,quemadmodum in Menecriti Bucranio,vbiaxis continetur:atque eadem de caufa in alijs organis. Forfices in organis arcté tranfuerfaria cum cruribus iungunt,ad hunc enim vfum infixas forfices eneas inuenimus. Adiuncta crura id efficiunt, vt organa que erc&a collocantur;illis innixajinclinataque,eundem vfum praftent,ac fi plana ftatuerent. Prafatus ex quibus omnia organa pa rentur,& quorfum fingule ipforum machinationes fpectent, declarabo 1n fequentibus, quznam ex organis immota, fuo munere fungantur,& quz mota:tum cx ijs quz mouentur,que nam fuoloco maneant,quz locum mutent, dum mouentur: rurfus ex ijs quz immobilia funt, quz perpetuó& ubique immobilia maneant,quz eximi pofsint;ad alios quoque vfus idonea. H»c itaque immobilia funt in organis:bafis,crura,latera,tranfuerfaria, cuneata& lunataappendix,fedile,priapifci,atque alia complura. Vfui funt cüm mouentur, vertebra, vnci, axes, tympana, cubiti, cochlez, teftudines, atque huius generis plurima. Mouentur in eodem loco manentia, vertebrz, vnci, tympana,cochlec,pleriq; axes. Locum mutant teftudines, cubiti.Eorü queinorga nis immobilia funt, quedam femper& ubique imnobilia funt,quedam& eximi,&inferi poffunt.Sem per quidem immobilia manent, bafis,crura, latera, 28 ORIBASIVS tranfuerfaria,radices,fedilia,lunata appendix: extra hi poffunt in quibufdam organis,quamuis immobilia(int,tum cunei,tum priapifci, qui ad alios quoq; vfus facti extrahuntur,& immittuntur. Ex Galeno de machinamentis. VI. Aniclis reponendis Hippocratis fcamnü per fe abunde eft.Si quis autem velit alijs quoq; vti, eft po lyfpafton(ita appellatum,quoniam multis orbiculo rum circuitionibus facilitatem praftet)quod iter fa cientibus maximé idoneum eft. refertur autem ad Archimedem autorem. In vrbibus veró non alienü eft Fabri vel Andrez organum,cüm ere&to opus eft: vbi plano,fcamnum Hippocratis pracipué aptatur. N De gloffocomo machinamento."Vii Onab re quidem mihi gloffocomü videtur àiunioribus medicis inuentü,quod feu femur, feu crus comminutü fit,vbi callus circumdatur, commodiffimé admouetur. Habet autem à prima parte axem, ad quem extremi laquei in diuerfa extendentes deligantur.Inijciantur laquei extremis partibus ofsis, quod curatur, fiantq; ex duabus habenis ,fic, vt qua tuor vterq; capita habeat,binaà dextra,totidem à fi niftra.Ex ijs capitibus que inferioris laquei funt;per foramina fa&tain inferiori párte gloffocomi adaxé duci debent:quz fuperioris,primó procedere ad fu periora,deinceps ipfa quoq; per latera gloffocomi perforata traijci, quibus foraminibus trochlez includantur.Vtrinq; ergo ab exteriori parte gloffoco mi,füperioris laquei capita ferenda funt ad axé: his enim ita conftitutis,vna axis conuerfio pariter ambos laqueos extendit deorfum verfus, illum qui ad inferiora fracti ofsis alligatur furfum;alterum fic, vt compofita fra&ura in pofterü liceat quotidie hanc laqueorum in diuerfas partes intentionem corrige 19 DE MACHINAMENTIS. com» CAPSVLAE MACHINARIAE ICON. Axis ad quem laqueorii capita circumdatur.— E— Trochles. Laqueus fipertor, F Supertoris laquer capita ab extey tore Laquets inferior. parte capfala, Inferius caput capfule 30 ORIBASIVS re,valentius,vel leuius extendédo. Laqueü igit, qui in S nferiori patte eft,directa ducttone axis extendi: eum quiin fuperiori partejintercedente alio motu, Grec dia zie uerum Tuis v&esug di cunt. Nilei plinthium. VIII. FAaun eft plinthium Nileiad corum organorum exemplum,quz vocantur tractoria quadrata oblon ga.Duo enim habet latera longa palmos quattor, di giti crafsitudine,qua extremis partibus tranfuerfarijs inter fe compacta funt.Eft autem tranfucrfariorum crafsitudo& latitudo,quantala terü,fed longitudo palmum implet. Merito igitur cüm talis compactio fit, vtlatera quatuor pilmos longa fint,trant uerfaria vnum,totius organi quadrati flru&ura oblonga CopfeQ. eft. Licebit autem,fi quis voluerit, la tera à breuiora,quàm di&um eft,efficere, Hosp sd dem organum per vnicum axem ,efie&ü praft tat. Me diai itaq; latéra pertufa funt rotundis ac peruijs fora minibus,per quz axis traijcitur,qui media parte cla uum infixum habet:capitib.veró,quibus latera exce dit,vectes eneos,vel ferreos decem digitorum magnitudine. Suntitem in organo quatuor annuli late ribus affixi,bini ab inferior parte,totidem à fuperio ri. Antiqua huius organi ftructura autore Nileo talis et.Herodotus quidam architectus tranfuerfario rum priores partes medias excauauit ad figurá literz one habenz qux à corporibus quibus vis adhibe tur,ad axis clauum feruntur,extantibus angulis atrerantur,fed re&à procedát.Hactenus Herodotus. Nos veró quam accipimus hiftoriam,rcferemus. Ferunt Paficratem architectum Sidoni organü h oc vidiffe, quodà ftatua continebatur, aliter tamen fabricituni. Nam cüm eadem compactio effet,confpiciebantur in eo organo ab extantibus axis capitib. zneorü Nilci plintbij effizies, A Duolatera. B Tranfuerfaria. C Rotenda, ac peruia foramina. D Axsqui media parte clauum infixum babet. E Vetles enei.. F. Anneli.| G Tranfwer/ary priores partes excauat& ad fieurá litere u. H Aencorii draconis cüplexus. 1 Foramina rotunda..K Tympana nea dentata, L. Fibula indita.. M Vnus. 3» ORIBASIVS zneorü draconum complexus, quorum capita éregione ad caudas fpectabant.Sed quó pertinebant hi dracones?non alió nifi vt inuicem vectium axes con uerterent:tum in organo, quod Sidoni erat media; tranfuerfaria pertufa erant rotundis foraminibus, qua clauo axis refponderent. Conftat autem forami num eundem effe vfum,qui in organo Herodoti,nimirum vt habenz quibus corpora extenduntur, ad clavum re&z per ea foramina porrigantur. Retulit infuper Paficrates, axem inclufa habuiffe in vicinia laterum tympana quatuor ex zre dentata, duo ab in teriori parte,totidem ab exteriori,atq; item in lateribus foramina fuiffe dentium ordini refpondentia, vt poftquam abundé extenta corpora fuiffent,fibule inter dentes eó demiffz, vbi in luxatis reftituendis opus effet,axem fifterent.Sed recentiores tympanis omifsis priori parte latera pertudetunt: pertuderüt item in orbem aliquo intermiffo fpatio,&ipfa axium capita,quo ad vfum di&um fbulz inditz axem mobilem Plintbij alterius fcamnum referentis,icon. N Scamum quale in ludo videmus. O Cauaquadrata. P Fbule. DE MACHINAMENTIS 4 bilem tuerentur.Ego autem cüm fibule decidant,ad eum quem dixi vfum, vncos lateribus infixi:axis verà capita foraui fic,vt huius foramina illis conuenirent,quz erant in orbem in lateribus aliquo fpatio interiecto,quo,vbi velléin luxatis condendis axem immobilem reddere, vncuni includercin foramen; quod effet accómodatum. Cómunis plinthij tra&o nj fabricatio huiufinodi eft: verüm ego aliter plinthium ftruxi:falua enim eadé laterü m&fura, inferius tranfuerfarià furfum tranftuli, quatüor digitis infra tranfuüerfariá extrema crura relinquens:axem vero collocaui in medio tranfuerfariorü,cui parti Gre C6 curi nomen eft. Scamnü quoddam, quale inludo videmus,ab vna exttemitate excídi cauis quadratis atq; oblongis, vt propofitorum crurüm extrema iu eiufmodi caua conuenirent: ipfa item lateta extremis partibus tranfuerfa pertudi;foraminibüs ab vno latere ad aliud penetrantibus, vt fibulain fotaminá coniecta plinthium contineret.Hzc de organi fttü« &ura,nunc ad ipfius motionem dggrediar. De motu orgáni tra&orij. Ix. Qenidtrasora organa imperfecta funt,nec pré: ftare quicquam per fe poffunt,fed alterius operà requirunt, puta fcala lecti, fcamni, quz vbi nó funt; corum vicem exhibet pauimentum terraQ; ad prolaà pífa reftituenda,mihi operzprecium videt,quafi doceamin ludo,gratia€orum,quz nunc tractantur,füs pet fcalam praparatam,organi motum enarrare. Scala preparata ad humerum reftituendum in alam prolapfum. X. D araturfeahi yna ex 1js,quc in cómuni vfu funt,nó lata, quz obliqué collocatos gradus habeat:fiquidé talis luxatis reponendis eft a iena, fed«qué craffá fit,quadratisá; gradibus Gontot leases qnalis, ne C Cc mari s il Ma 34 ORIBASIVS corpora conterant,atque in rotundam figuram reda &is.huiufmodi fcalz vbi copia non fit, quo mollius corpora infidant, gradus lana inuoluantur. Ordiar autem ab humeri capite in alam excidente.Oportet igitur vbi id reftituitur,cuneum funibus fufpenfum collocare fuper gradü idoneü,cui brachiü(vt often diyfuperimponatur,& per funes ad eum alligare.Eft auté ille gradus reponendo idoneus,qué retuli.Brachio fuperinic&o intentioneq; adhibita fufpendendus homo eft fic,vt duos palmos à pauimento recedat,& cuneus ad gradá firmiter alligandus,nó teme ré,fed co obferuato, vt ex partibus, que cum cauo quodam capitulata eft,ad humerü detur,qua gibba iuxtà eft,ad latus. A cuneo veró deorfum verfus alte rius fiue tertij gradus interuallo, organü ad fcalam vinciendum eft per eos quos habet aunulos& funes aut habenas, aut alia quepiá traiecta. Ipfa item fcala in pauimentü fortiter adigenda cft,ne in extédendo moueatur,fed ftabilis mancat;ac fine vlla inclinatione.Quatuor preterea trochlez, fiue folidz, fiue ex duobus lignis curiofius fa&w alligent, quarü duzà fummo gradu fuüfpenfe deorfum Ípe&ét,duc abimo furfum.Qua fabricatione parata,cuneus ad 1d quod proe eft reponendü,admoueattenui lana mol iq; obuolutus,tum vtlignü quod durü eft,circüdata lana minus tactu ledat,tum vt fudor, qui proprid oriri folet ala plurimü calefa&ta, magisq; egrotantis metuaclabore,lana cuneo impofita combibat. Hzc auté(cala vel contineat ftabiliter ab afsiftétibus, vel extremis partib. in pauimentü defigat, cuneisQ;(vt pepe eft)confirmet.Illud auté in aperto eft;fcaam bene longá effe debere, vt poftquàm demaffa in terrá fuerit,quod extat, vbiq; promagnitudine eius qui curat,abundé longü fit.Scala cófirmata fubfelliá iuxtà collocetur. A Cu V t^ DE MACHINAMENTIS. A Cuneusfunibws fufpenfus,ac fuper svadum allivatus. x B Organum ad fcalam alligatum. g C Trochlee dus à fammo gradu fufpenfe, deorfum fpettantet. e? D Trochlee due ab imo gradu fufpenfe, Jurfam fpeélantes. - E'subfellium. NENNEN SSNNNSSNET TR flitutionem,exprefeio. Scale,ad bumeri in alam prol, S CCc $6 ORIBASIVS Dehumeri capiteinalam prolapfo. XI. Svper fubfellium homo afcendens,brachium fuper gradum traijciat,ita,vt cuneus aptéin alam demitta tur:poft hec duplicata habena media inter cuneum & humerü detur,capitag; cius extrinfecus pendeàt: deiade charchefius laqueus, vel alius aequaliter extendens humero inijciatur,non circa medium, ne la certum vrgeat,fed citra tumorem vel vltra: fic enim cubiti inzqualitas laqueum deorfum labi non patietur, preterquàm quód hoc modo vtilius imponet. Sequuntur emm facilius ca corpora, que ampliori intericcto fpatio adducunt: quz exiguo, difficilius. Circundato laqueo capita eius rectà deorfum ducta ad clauum axis religentur,& axis vel per vectes, vel folis manibus cóuertatur,vt eius conuerfio directa dudtione ab inferiori parte intendat. Eodem autem tempore,cüm aucta iam intentio eft,fubfellium fubtrahatur, vt homoà fcala pendeat, atq; ita excitando reponi luxatá pofsir. Sufpenfo homine minifter afsiftensà pofteriori parte vtranq; manü fimul iun&am ad ceruicem eius adducat,collumq; in contrariam partem cogatjidQ; fiat, quo tempore intendimus atq; excitamus,cum laquei egro iniecti poftea laxentur.Neruis abundé didudtis, debet quireponit afsiftens habena capita prehendere, cubitumq; adfcalam repellens, humeri caput per habenam extrahere:'quo fa&to remittenda intentio eft,& ipfe ar ticulus furfum compellendus,vt in regionem priftinam reuertatur.Ratio directz ductionis ita habet. Sed vt tutó reponamus,optimum fuerit prius quàm nerui extendant,habenis& crura hominis inter fe, & integrum brachium ad latus deuincire,ne ob tormentum quod in condendo articulo fentiet, vel fupet fcalam afcendat, vel manu laquei capita contineat. DE MACHINAMENTIS. 37 neat.Licebit etiamnum alio intercedente motu, ab inferiori parte extendere:id qua ratione fiat, fubijciam,lifdem omnibus fa&is, quz precepimus, cüm ab inferiori parte extendentes dire&a du&ione vte bamur,laquei capita per inferiores trochleas traijciuntur ab inferiori parte extra, atque ad axis clauá religantur, vel ducta ab exteriori parte verfus interiorem ad axis vectes vinciuntur,vt axe verfato,alio intercedente motu ab inferiori parte extendamus. Nihilitem prohibet,quo minus eadem fabricatione parata duplici motu contrario intercedenteab infe riori parte adducamus:quod ad quem modum fiat, indicabimus.Laquei capita ad inferiores trochleas ductaybiq; traiecta, ad füperiores referuntur, tum deorfum attracta,ad axis ve&tes alligan& vt eius con uerfio duplici motu contrario intercedente ab infe riori parte extendat.Poftquàm abundé extenderimus,proximum eft vt impellamus, eo quo oftendimus modo, vbi de dire&ta du&ione loqueremur. Hi funt modi, quibus ab inferiori parte intendimus. Poftquàm reconditus articulus fuerit,fübfellium ad fcalam referendum eft,vt vgerfuper id ftatuaGtam à fcala,quàm à cuneo remotus, collocato humero vt anté dixi. Verüm cüm marores noftri idem organum idoneum à fuperiori parte attrahendo tradiderunt, fequitur vt nos quoq; à fuperiori parte extendendi rationem vobis aperiamus.Ergo( ficut dixi) placuit maioribus luxati reftituendi modum,& à fuperiori parte adducendo,& in diuerfa trahendo explicare. Potifsimum autemà fuperiori parte intenderüt,vbi humerus non folüm elapfus effet, fed etiam perfra&us.Spectemus igitur quibus modis voluerint luxa ta reftituere,à fuperiori parte intendentes.Scala igitur in ceteris eodem modo praparata,cuneum non CCe 3 Z roflitutionem,exprefsio. v Ld v « £a ud [o Scale ad bunteri capitis in alam prolapft DE MACHINAMENTIS 5 amplius ex funibus fufpenfum, ad gradum alliganr, fed folàm fuperimponunt: funiá ueró capita admodum longa per fuperiores trochleas ab inferiori par te extrà traijciunt:poft hec deorfum demiffa vectibus;qui pro clauis fint,circumBgant.His ita conftitutis fubfellium ad fcalam ponunt, fuper quod homo afcendens, brachium füperinijciat, vt cuneus rurfum in alam indatur, deinceps charchefium laqueum velalterum equaliter extendentem humero inijciunt,capitaq; eius deorfum duéta, vt contineantur,ad aliquem cal gradum deuinciunt.Quibus ita contentis axis conuertitur,per quam conuer fionécunei funis alio intercedente motu attractus, à fuperiori parte intendit.Neruis,quantü res poftulat,intétis,impulfus adhibet;yper duplicé habená extrahendo,&manib.furfum cópellendo.Equidé huic reponendi modo nó fübfcribo, ea de caufa, quá adiungam. Cuneus elatus circumagit, qui cüm fub ala non manet,articulus ex toto nó reponitur;ac potiffimum vbi quis velit fufpenfo homine excitando illum reponcre.Ea veró extendendi ratio que ab infe riori parte adducit,ftabilis eft,cuneo fuper gradum collocato,& per funes alligato,vt antea diximus.At quo pacto nosà fuperiori parte adducentes firmiter reftituamus,pauló póft intelligetis,vbi códendi luxati rationé recenfebimus.Ratio auté quz in diuerfa diducit,fic habet:cateris omnib. ordinatis laquei capità non amplius ad gradum vinciunt, fed ad axis clauum dantur perfe, vel alio motu intercedente, vt prius fcilicet per inferiores trochleas traijciant, tuncQ; ad axem deligent. Eadé nüc culpari poffunt, in hac in diuerfa extendendi ratione,que pauló ante di&a funt in illa,quc à fuperiori parte extendit. Vbique erà probo; cüis,cuius articulus reponit, rectus CCOc 4 49 ORIBASIVS collocatur,folam ab inferiori parte extendendi rationem adhiberi. Nunc proximü eft, cüm de humero inalam prolapfo dixerimus, vt de eodem quoq; in priorem partem excidente pertractemus. Dec humeri capite in priorem vel pofteriorem partem excidente. XII Ap humeri caput in priorem vel pofteriorem par^ tem elapfum,fcala eadem ratione modoq; preparata vel figuratayorganoq;& trochleis(vt antea di&tü eft) alligatis,rurfus,vbi reftituere volumus, fubfellium iuxtà ponimus, lanaq; vel linteis contegimus gradum idoneum,füper quem reftituamus:cui(ficut oftenfum eft)inuoluto,alainfidat: tum charchefium laqueum,vel alium equaliter extendendi vim haben tem humero(vt propofitum eft)circundamus, cuius capita deorfum attra&a ad organi axem religamus, quemadmodum ad humerum in alam prolapfum tra didimus,vt conuerfus axis directa du&ione ab inferiori parte intendat.Eodem momento quo intendimus;aliquis rurfus à pofteriori parte afsiftens, vtraque manu ad ceruices hominis data,corpus in cótra riam partem repellat.Licebit autem in hoc cafu magi5& extendere& ducere ad inferiora, Subfellio ita que fubtracto,homo fufpenditur, vt fimul& articulus excitet,& quz illi fuperie&ta funt, laxentur. Vbi quantum reponendus articulus poftulat intenderimus,circumducendo impellimus: fi quidem in prio rem partem humeri caput exciderit, ab ea fede inquam venitad eam,vbi effe naturaliter debet, prominentiori palmz parte vrgemus, atq; altera manu cubitum à pofteriori parte in priorem adducimus, quo facto minifter afsiftens manum apertam lato fca pularum ofsi opponat,atq; id repellat, ne vis operz refoluatur. verum fi in pofteriorem partem prorumpu DE MACHINAMENTIS. qt pat, contrarium fieri debet,humeri quidé caput pro minentiori parte palmz vrgendum eft, vtà lato ícapularum offe in fuam fedem reuertatur, atque altera manu cubitum à pofteriori parte in priorem adduci mus,quo fa&o minifter afsiftens manum apertam la to fcapularum ofsi opponat;atque id repellat;ne vis operz refoluatur.Verüm fi in pofterioré parté prorumpat,contrariü fieri debet:humeri quidem caput prominentiori parte palmz vrgendum eft, vtà lato Ícapularum offe in fuam fedem reuertatur,atq; altera manu cubitus ad pofteriorem partem prorfus ad ducendus.Hac igit ratione humeri caput reftituendum ducimus, vbi in priorem vel pofteriorem parté eruperit.Sed alij in vtroq; cafu eam reponendi ratio nem probarunt,quzà fuperiori parte extendit: hoc quo paco agant, videamus.Scala codem modo para ta,duplicatz habenz vel funis medium lana vel linteo inuolutum ale fubijciunt,capitaQue cius per fuperiores trochleas tradu&a, deorfum ad axis vectes tanquam ad clauos alligant, deinde humero carche. fium laqueum, vel alium qui equaliter extendere va lcat, circumdant, cuius capita deorfum demiffa, vt contineantur ad aliquem fcale gradum deuinciunt. Quibus ita conftitutis axis conuertitur,quo conuer fo&cótinent,&à fuperiori parte intendunt,ac poftquam abundé extenderunt, adducendo impellunt. At cümin diuerfa contendunt, capita laquei vel dir&£a düctione,velalio intercedente motu, funis ve ró peralium motum interie&tum ad axis clauum alli gant,vt conuerfo axe in diuerfa diducant:poftquam fatis intenderunt adducendo impellunt. Intentiones quidem fuccedunr,fed impulfus fallax eft.Siqui dem homine excitato,& fufpenfione diltra&to,egré articulus reftituiturzatque ob hanc caufam nunc pla : C€Cc..5 P" ORIBASIVS cuit extendendi rationé tam à fuperiori parte, quàm ab vtraque preterire.Humeri ergo caput, in quamcunque partem venerit, conuenit ab inferiori parte extendendo reponere, cüm erectus homo collocatur.Qua via humeri caput reftituatur, expofuimus, Pergamus igitur ad cubitum. De cubito. XIIIH. A Eque duo brachij offain quatuor partes erumpunt, in interiorem;exterioré, prioré& pofterioréz atque vbi in tres partes venerint, exteriorem fcilicetyinteriorem& pofteriorem,brachium curuatur, & extendi non poteft. Commune eft horum trium cafuum,in quibus curuum brachium minimé exten; ditur, fcalam cum organo(vt dictum eft) ad reftituendum parare,poftea hominem iuxta fcalam collocare,vt fuper fübfellium afcendens brachium fuper conuenientem fcalz gradum inijciattum eaiun &ura,quz palma nuncupatur,humerum continere, & laqueum inzqualiter extendentem, vt attollentem chiaftum aut nauticum brachio in vicinia manus circüdare, eiusd; capita ad vnum fcalz gradum, vt retinacula fint,deuincire,vt vbi vis adhibetur, re &i anguli figura fideliter conferuetur, eoque facto medium duplicata habene,brachio prope cubitum inijcere,capita veró deorfum ducere ad axem, ibíque vel dire&a du&ione ad axis clauum alligare,vcl alio intercedente motu,non fecus ac vbi humeri caput reponitur,vt fimiliter axis conuerfio ab inferiori parte intendat. Traditur ctiam ad cubitum ille rcponendi modus,quià fuperiori parte extendit, cuius ratio eft hec. Ceteris omnibus(vt propofitü eft) conflitutis, humerus non amplius vt contineatur, " deuincitur,fed laqueus charchefius, aut alius ex ijs, qui equaliter extenduntjipfi circumligat,cuius Spi taa DE MACHINAMENTIS. 4 ta ad füperiores trochleas addu&a,ab interiori partein exteriorem attracta deorfum feruntur,& ad axium vectes quafi ad clauü alligant: duplicatz veró habenz capita deorfum adducta, vt retinacula fint ad aliquid immobile dantur. Cóuerfo igitaxe&con tinemus,& alio intercedente motu à fuperiori parte extendimus. At modus, qui in diuerfa extédit, hinc manifeftus eft: vbi enim in diuerfa extendimus, laquei capita perfe ad clauum axis vel alio interceden te motuad eiufdem vectes deligaut vt eadem conuerfio in diuerfa extendat.Neruis quantü res poflulat extentis,conuenienter impellere oportet,adducendo,fi luxata in duas partes venerintjin interiorc fcilicet& exteriorem: extrahendo, fiin pofterioré: jue impellendi rationes in opere dearticulis expo ui.Hzc igitur fieri debent,quando cubitus in propofitas partes erumpit. Verüm fiin priorem, 1n quo cafu diximus extentum brachium non curuariyiterü cadem fcala atq; organum comparat,vger fcale afsi ftens brachium fuper commodum eius gradum imponit,humerus ad fcalam per eandem iun&urá vincitur,laqueus equaliter extendens ad brachium daturin vicinia manus,cuius capita deorfum feruntur ad organü;vt ab inferiori parte attrahant.Si quis autem velitagere hoc tum continendo,tumà fuperiori parte adducendo, humerum nonamplius ad fcalam deuinciat;fed vtriq; membro laqueum inijciat, qui equaliter intendat, vnum fcilicet humero, alterum brachio:& fuperioris quidem laquei capita fur fum ferat vltra caput, alterius veró deorfum, vt ( quemadmodá in alijs reponédi rationib.declaraui mus)extédat.Quodvbi abundé fecerit, tüc reponen di caufa duo modi impellendi potifsimum aptant, qui premit;& qui circüducit.Sed anté quidem pre 44 ORIBASIVS mere conuenit, dum intentio adhuc manet, dehinc circumducere,quos impellendi modos multó anté expofui in opere de articulis.Oportetauté eo,quod luxatum eft,reftituto brachium curuare atq; extendere,pronumq;& fupinum collocare, vt ex toto reftüitutum effeintelligas,tum ad angulum re&ü in fequentem curationem figurare.Vtraq; igitur brachij offa,vbi loco fuo non funt;per fuperiores modos reponuntur. Verüm quoniá vtrung; perfe propric vitiatur,cüm fuo loco mouet;pofthac necefle eft fcribamus, quonam modo cubitus erumpens, radiusd; didu&us ab inferiori parte extenti,reuertantur. Scale fequentis, per literas declaratio. Cuneus fub ala per funes fupenfus. Organum ad(calam alligatum. Trochlee à fummo gradu fufpenfe. Trochlee ab imo gradu fufpenfa. Subfellium. Innélura que palma nuncupatur. Laqueus attollens tn vicinia manus. Gapita laquei,vt retinacula[int,ad(&ale adum deuin£la. I. Medium duplicate babene prope cubitum inieclum. K Capita ad axis clauum diretla du€lione allivata. mommogomw» Scale 4$ DE MACHINAMENTIS. Scale,qua brachij offa, loco fuo mota, reponantur,exprefsio. TNNNNSNSS t pUIESUN DRIZSISSNP NEM QUE SS SS r SSSSRSESSSSS aa Cm eS 2 NES SNL T Rem 46 ORIBASIVS De cubito& radio. XIIII. Mouetur perfe cubitus interdum loco,& rurfus per fe radius diducitur, ijs modis, quos in opere de articulis declarauimus. Ad hzc igitur offa reflituenda,fcala fimiliter paratur,humerusq; ad gradum vin citur ea run&tura,quz palma dicitur: ad ipfum. veró brachium vtiliter datur laqueus aliquis, ex ijs, qui inzqualiter extendüt,cuius laquei finus à parte que reftituitur,capitaà contraria,hoc eft,ab integra collocentur.Proprié enim laqueiqui inequaliter exten dunt,cas partes magis cogunt,quibus finus hzrent: minus veró,quibus capita. Siquidem confilium eft, vbi fuperius os excidit,ab inferiori parte attrabere: ad id,quod fuoloco eft, vim minime adhibere. Huius igitur laquci capita ad axis clauum dari debent, vel diredta du&ione,vel alio motu intercedente, vt conuerfio axis ab inferiori parte extendat. Sed vbi, quantum reflituendum os pofcit,extenderimus,ido neis impellendi modis vti conuenit, cubito quidem iu interiorem partem excidente,radioQ;in exteriorem addu&o, vtriufq; manus digitos inter fe iun&os eminentiz cubiti fubijcimus, prominétioresQ; palmarum partes vtrinque ponimus, atque his fummopere vrgentibus adducimus: fed fiin pofterioré partem prorumpant,cubitus prafertim, ea reponen di ratio cfficacifsima cft, que extrahendo impellit. fin radius in priorem partem conuertatur, expedit premendo,& circumducendo impellere, quemadmodum oftendimus,vbi vtrunq; os in priorem partem elapfum ponebamus.exquifitos auté reponendi modos in opere dearticulis expofuimus.Repofiti autem.ofsis indicium erit,in cubito libera brachij contractio atq; porrectio:in radio,in pronum vel fu pinum habitü conuerfio.Quo modo igitur per Ke anm Scalz,qua cubitus erumpens,radiusi; diductus, reuertantur,exprefsio. B Organum ad calam allizatum. c Trochlee fupe riore. D Trochlee inferiores. E— Subféllium. F /nuraque palmanuncupatur. G Laqueus in«qualiter extendens. /— Capita laquei duplici interce dente metu ad axem data. 47 1) A PA 7A n nre /A [/A n Í 4 - n y p j i SSSRSSSSS C d NSSSSSSS Ser — €—À — Se SS SS 48 ORIBASIVS Jam homine ere&o reftituere luxatum cóüeniat,demonftrauimus.Verüm quia iufta aliqua de caufajaut propter imbecillitatem,aut ob femur feu crus fimul cóminutum,eger ftare nequit,dum luxatü reftituit; neceffe eft in fequentibus aperire,quz ratio fit reftituendi,hominefuper planam fcalam iacente; Quo pa&o iacente homine reftituatur humerus in alam prolapfus. XV. Salam collocare planam oportet,& vt à pauimento attollatur,extremitatib.lapides vel ligna ab vtraque parte fubijcere,atque z:quandi gradus caufalia teum fuperimponere: huiufmodi enim lectus, quod pertinet ad egrum iacentem,dum reflituitur,fcamni munus proftabit.Organü vero ad fcalam alligandum ab inferiori crurum extremitate, rurfusq; trochlez(quemadmodum dictum eft) binzà fuperiori fcale parte,totidem ab inferiori vinciendc. Satius autem eft ad luxata reftituenda, pro fcala adhibere fcamnum,quod ab altero extremo quadratis fofsis excauatum fit, vbi organü firmiter infiftat. Q ue pre paratio effe debeat, di&um eft: modos auté, quibus humeri caput reftituitur,cxequemur. Prolapfo igitur humeri capite collocare hominem conuenit,fic, vt iaccat fuper fcalam,organo ad pedes conflituto, fupinus,vbi in alam vel prioré parté excidit: in ventrem,vbi pofterioré. Igit vbi in alam conuertitur,fu nis capita fuper caputà priori vel pofteriori parte adducéda, mediüq; habenc duplicate dandü eft ad humerum,fic, vt interipfum& cuneü demittat,capita; eius ab exteriori parte ferantur;atq; ita pendeant:poft hzc laqueus charchefius, vel alius ex ijs qui equaliter extendüt;humero(vt fuprà oftenfum eft)inijciendus, cuius capita deorfum ad organum adducenda.Cüm capita ergo ad pedes ferantur,age inus DE MACHINAMENTIS. 5$ inus vcl continentes,& ab inferiori parte extendentes,velin diuerfa trahentes,(iue dircáis du&tionib. vtamur,fiue alius motus intercedat,vtantea indica. uimus, Cüm fatis extenderimus,condere humerum debérnus,idoneá impellendi rationem adhibentes. Precipué autem dupléx impellendi ratio idonea eft, & quz articulum extrahit,& qua futfum compellit. Manente intentione duplicata: habene capita tenen tes,vi humeri caput extrahimus, eodem; momento cubitum in interioré partem ad latus repellimus: €o enim fit, vt humeri caput facilé prompted in exteriorem partem ducatur, moueáturque.Quo facto remiffà intentione, protinus fürfuti córpellimus: poft hec humerum prehendentes, attollimus, vtiu fuum locum collocemüs. Hzc funt qui fieri opottet, vbi humeri caput in alam excidit. Scale fequentis per literas defcriptio. A Cunens allivatus ad funem, cuius capita dantur ad gradum füpra caput. h Orgamum ad fcalam allimatum. C Trochlee à fummo grado fa/penfe deorfum fpettantes; Trochlee ab imo evadu., Habena media demiffa mter cuneum ez bumeruni; CHI capita[petlent ry, partem exteriorem. B. Charchefims ad bumerum datus. DDd De mu Scale plane,q inalam p I ar rolapfus veflituitur, wa iacentis bominis bumeru [9 » rm iz] » us T E! [77] ZEN DE MACHINAMENTIS, g. Dehumeri capite in priorem vel pofteriorem partem excidente. XVI. Sra ühuneis caputin priorem vel pofterioré par tem conuertatur,homine(vt dicü eít)figurato,neni pefupino, fi in priorem partem venit:in ventrem, fiin pofteriorem,funis aut habenz medium lana fiue linteo obuolutum, alz fubijcitur, capitaque fuper caput feruntur,non quidem& regione vitiati hu meri,fed obliqua verfus partem contrariam, ad rem aliquam immobilem vinciuntur, qua rétineantur. Ambigitur veró quamobrem capita non rectéferan tur,fed verfus contrariam partem obliqua. Paficrates quidem atquealij nonnullij,hoc ea de caufa fieri aiunt,ne à medio funis humeri capite fürfum attra€to prohibeamur, quo minus ab inferiori parte ex tendamus.Sed decipiunt fimilitudine femóris, cüm res aliter habeat: fiquidem femurad r liter fimili: tudinem declinat:at humeri caput dimidium orbiculatum eft,neque poteft femoris modoà medio fu. ne furfum adduci.Quorfum Igitur id fit? ne fub me: dio fune, quz fub ala funt compreffa, alz regionent compleant,completo enim receffa humeri caputlo: cum non habebit in quem recondatur. Nos ctiam non fecus atque ij, qui non multó anté vixerunt, ob ropofitam caufam,habenam& funem fimiliter colMER i interdum& aliter coptinere:duos enim laqueos ex ijs, qui inzqualiter exten dunt,implicantes,thoraci, dorfoq; fub alis circumponimus,eorumqQue Capita continendi caufa ad gra dum, qui contrà fitus eft, alligamus, qua continendi ratione adhibita laqueum equaliter extendentem humero circumponimus,quemadmod um tradi dimus,qua dehumeri capitein alam prolapfo:cuius deinde laquei capita ab inferiori parte ad organum DDd $ ORIBASIVS demittimus,& ad axem deuincimus, vt€o co nuerfo contineamus,& ab inferiori parte pariter extendamus: vi,quantü res exigitadhibita,vt articulum reftituamus, premendo impellimus. Prominentiorr enim vnius manus palma vi humeri caput comprimi mus,altera veró cubitum hucatque illuc agitamus. Jndicium autem repofiti ofsisin fuperioribus expla nauimus. Fit etiam interdum,vt ad humeri caput luxatum,medij quoque humeri fractura accedat,coga turQ; medicus eodem tempore vtrique vitio fubuenire.Docendi auté gratia fermoni infiftam, qui eum cafum explicet,vbi& caput humeriin alam excidit; & medius humerus comminuitur. De humero fracto fimul& prolapfo. XVII Qva eft à maioribus noftris, qua via hzc reftituantur.Paficrates quidem os fuo loco motá prim reftituit,quód maiorem vim in reftituendo poftulet, quàm fra&ura. At fi quis fub fra&ura laqueá inijciens eodem momento velit tam quod fradtum eft,quàm quod excidit,reftituere,dum vis ad luxatü quantü poftulat,adhibet,fra&ura plus iufto intenta, partes fracture fuperiecta vltra debitü extéte leden tur,refoluent nerui,aut abrumpent&fortaffe corpo ra tota, priufquàm articulus laxetur:atq; hac de caufa cenfuit ipfe laqueum füper fracturam imponendum,& anté quod luxatü, deinde quod fractum eft, reftituendum.Voluit Ariftion eodem tempore& lu xatum& fractum humerum reftituere,ne fi luxatum prius reponat, dum fratura componitur, prz vi pofitum humeri caput erumpat.Que dicuntur in vtroque cafu fequi detrimenta,veré fic habent: quapropter nobis placet anté articulum reponi,proximed; fra&uram curari;ea cautionene dum quod fion cít)a DE MACHINAMENTIS. 5 eft,ab inferiori parte extenditur,articulus elabatur. Ad luxatum igitur reftituendum cuneusà funibus dependens in alam conijcitur,rurfusq; capita funis furfum adducuntfuper caput;humero fuper fra&uram charchefius laqueus imponit,vcl alius qui zqua liter extendat,eiusq; capita deorfum demifla, vt retineantur, ad aliquam moram vinciuntur,atque à fü periori parte attrahendo articulus reponitur: quo fado cuneus in ala relinquitur, vt humeri articulus maneat:laquei veró capita inferiori parterefoluunt, & fuper caput addu&a tanquam retinacula vinciuntur, vt vtriufq;prafidio,cunei fcilicet& laquei;articulusfuo loco feruetur. Poft hzc Charchefius laqueus,vel alius equaliter extendens humero inijcitur,cuius capita deorfum demiffa ad axem,vt ab inferiori parte intendant,religantur: quo fit, vt fractu ra ab inferiori parte intenta componatur, fuperiori articulo non excidente.Hactenus de humeri capite, nunc de cubito, De cubito luxato. XVIII. C wvbito in illas treis parteis conuerfo, in quas vbi procidit,brachium curuum eft;neq; extenditur,homo refupinandus eft fuper afferem fcalz infidenté: alligatis trochleis organoque ab inferiori parte laqueus inzqualiter extendens brachio prope manü inijciendus,cuius capita fuper caput addu&ta ad oppofitam moram alligentur: tum duplicate habene medium iuxta cubitum dandum,capitaq; cius deorfum adducenda. Dantes igitur capita, laquei quidé humero inie&ti,fupra caput; duplicate veró habene, deorfum, continebimus fimul,& ab inferiori parte extendemus,vtoftenfum fuit in fuperioribus:neruis abundé intentis eo modo impellemus, quem paulà fuprà diximus, cüm de erecta fcala pertractauimus. DDd;3 $4 ORIBASIVS Atfiin priorem partem clabatur, in quo cafu brachium extenditur, refupinato itidem homine laqueus equaliter extendens humero injcijatur,capitaque eius fuper hominis caput attrahantur,tum alter laqueus equaliter extendens ad extremum brachium alligetur,ciusque capita deorfum ducantur. intentionem veró à pedibus adhibendam effe antea expofui. Eodé auté modo, vbiarticulü reftituimus, impellere oportet, premendo fcilicet& circumducendo,eadem4; ratione,que in opere de luxatis di&a e(t. Verüm fialterum os prater naturam habeat, fiue cubitus excidat, fiue radius diducat,laqueo rurfus equaliter extendente ad humerum dato, capitibusq; cius furfum fuper caput addu&is, vt retinacula fint,brachio laqueus inijcitur,qui ingqualiter extendat,quemadmodum explicauimus, capita; eius deorfum ad organum adducuntur,& ijdem impellendi modi accommodantur. Abfoluimus iam fermonem vniuerfum de cubito atque humeri capite, reltat vt ad manum accedamus. M De Manu. XIX. Anusin quatuor partes moucturjin interioré, exteriorem,priorem& pofteriorem. Reftituiautem debet,vel fuper fcamnum,vel fuper fcalam; que plana collocetur.Homine itaque iuxta fcalam vel fcamnum fedente, figuretur manus fupina,fi in interioré partem erupit:pronajfi in reliquas tres.Deinceps cir ca finum manus,ferramentum, quo adurimus,tranfuerfum vel tranfuerfus axis detur,atq; ad ipfara palmam vinciatur:tum extremitatibus propofiti vectis feu ferramenti finus laquei inequaliter intendentis vel medie habene inijciant,capitaQ;à priori parte ad organü ferant. brachio autem in vicinia manus cireumliget laqueus cqualiter extendens, cuius Ra eransz «& LI $3t g o $ iS E STE g$33| E E SES CLE E: 3 939.^r! i "ES E: or H- 1 Mili il ma e» HR? E ES iuh X: SSSSSISSSINSINSENNNSS E HN E| ERE MC 2: ESGSIE BEGYEI! e ERES 5 SS?s A HET: $ Pil : SERE B mii: Sii: S PERI DDd 4 $6 ORIBASIVS fcranturà pofteriori parre, rurfusQ; intentio adhibeatur,quz paul anté expofita eft,vel continendo; & feu ab inferiori, feu fuperiori parte extendendo, velin diuerfa adducendo: poftquàm abundé intenderimus,impellere debemus, quemadmodum inlibro de luxatis expofuimus,premendo, vbi in interio rem vel exteriorem partem venit: vbiin priorem& pofteriorem,adducendo.Sed venio ad fpinam. De Spina. XX. Spina gibba recenti itu reftituitur. Oportet in reftituendo hominé proná collocare, vel fuper fcalá, cuius gradibus affer iniectus fit, vel fuper fcamnum, trochleasq;(vt didum eft)adhibere:poft hec ad fpinam dare binos laqueos equaliter extendentes,vnü à fuperiori parte gibbi,alterum ab inferiori, vel quaternos ex ijs,qui inaequaliter extendunt,inter fe oppofitos,binosà fuperiori parte, totidem ab inferiori,& fuperiorum quidem capita furfum, inferiorum veró deorfum adducere,fiue vt retinacula fint,&vel ab inferiori velà fuperiori parte intendant,fiue vt in diuerfa diducant.verüm vbi in diuerfa diducimus, trochleis vtimur alio intercedente motu agentes. Poftquàm abundé intenderimus, eo modo impellimus,quem in libro de articulis enarrauimus.Sequitur autem, vt de modis reponendi femoris pertra«emus, F De femore. XXI. Emurin quatuor partes prorumpit, interiorem, exteriorem,priorem,& pofteriorem:atq; vbi in tres partes conuertitur,crus extentum cft,& curuati m1nimé poteft:quàd fiin pofteriorem partem prolabatur,curuatur;fed nó extenditur.Igitur fiin illas tres partes venit,vbi extentum crus minime implicatur, rcfupinandus homo cft fuper fcalam vel fcamnü,& i duplica DE MACHINAMENTIS 5; duplicatz habenz vel funis medium lana feu linteo circundatum interanum& naturale inijciendum, capitaq; eius fuper caput adducenda. Si in exteriorem quidem& priorem partem femur eruperit, media habena varié quacunq; parte intcr anum& natu rale dari poteft:fed fiin interiorem partem excideritjinter femurintegrü adhibenda eft,& articulum, qui reftitui debet, ne(i femoris capiti fubie&ta fueritjmembrü ab inferiori parte attrahi nó finat. Quo fa&to charchefius laqueus vel ahus qualiter extendens,femori extremo circumponendus efl, capitaqs deorfum ad organum ferenda,& ad axis clauum alli ganda,vtadhibitis retinaculis conuerfo axe contineamus,& ab inferiori parte extédamus. Nihil item prohibet,quo minus à fuperiori intendamus,quéad modum dictum eft qua de humeri capite. Neruis, quantum fatis eft, didu&is, ijfdem vtendum eft impellendi modis,quos in opere de articulis indicauimus.At fi femur in poftreriorem partem prolabatur, vbi complicari crus diximus,fed nullo modo extendi,organo ab inferiori parte alligato eger fedeat,ma gis tamen in fupinum habitum conuerfus, in alterá coxam inclinetur,poft hec contineatur,ficut in ope re de articulis oftendimus,tüc charchefius laqueus, velalius vqualiter extendens femori circumdetur, eiusQs capita deorfum demilfla, vt ab inferiori parte extendant,ad axem religentur.Neruis quantum res poltulat intétis,oportet eadem ratione in reftituen do impellere,quaz in opere de articulis expofita eft, fpatha premendo idonea extrahere,& femoris caputin exteriorem partem adurgere,ficd; crure deor fum extento,atque homine rcfupinato articulus rcpouitur. Crus autem reftitutü, teftatur eius flexus, atque porrectio:in quancunque enim partem veneDD4,s $$ ORIBASIVS nit,vbi reftitutum eft,liberam eius a&ionem fpectamus,flexum fcilicet& porre&ionem. De Genu. XXII. Gras in tres partes erumpit, interiorem, exteriorém,& pofteriorem:vbiq; autem crus extentum eft. Siininteriorem& exteriorem partem veniat,hominem refupinare conuenit: in pofteriorem, pronum collocare, tuncque laqueos equaliter extendentes membris inijcere,vnü quidem femori prope genu, alterum cruri fuper eam regionem quz carnoíaà po fteriori parte prominet, rurfusque organo ad in feriora deligato, eafdem adhibere intendendi rationes,quz in alijs luxatis funt oftenfz, impulfumQue in opere de articulis declaratum. De talo. XXIII. *T Alo: modó in interiorem,modoó exteriorem partem prolabitur,nonnunquam etiam in pofteriorem. Rurfus itaque oportet hominem federe, extento; cruri laqueum imponere, qui zqualiter extendat, eiusque capita ad pofteriorem partem porrigere,ad talum veró fandalium,vel draconem laqueum dare, capitad; à priori parte ad axem adducere,continendod; ab inferiori parte extendere,& ijfdem vti modisimpellendi,quos in opere de luxatis explicauimus.Reflituendi rationem preterimus,quoniam de hac precipue agimus,vbi organorá, quz plana collocantur,przfertimd; noftri machinamentimotum declaramus. Scale fequentis per literas defcriptio. A Laqueusinte£lus cruri equaliter extendens, B Sandalius laqueus ad talum datws. 59 DE MACHINAMENTIS, A S 3 E EE-: Sx o o Q, 3E "9 u^ ER Sx SN us s ion: LJ : Ni ie] v 9 S x ir€ CER SESS ESSET SS— SS—— ":—SÓ 5d m rm 2 SS | 4 6o ORIBASIVS Gloffocomum Nymphodori. XXIIII. QGroffoconem Nymphodori tra&orium organá eft quadratum, habet autem duo latera, qua extremis partibus per duo tranfuerfaria inter feiunguntur:laterum veró& tranfuerfariorum eadem eft magnitudo,funt enim longa lataq; duos palmos, craífa digitos totidem.Quare cüm zqualis fit eorum modus,iure gloffocomü ex eorum numero eft,que proprié quadrata appellantur.Media igitur latera excul pta,cauatad; funt,cauis non nimis alté penetranti^ bus:quibus includitur axis habens in medio tympanum,cui ab vtrag; parte ferrei vnci funt, duo in vniuerfum,vel foramina, in que pofsint conijci funes, quorum hec ratio eft.Funes duo vncis medij circum ligantur,& ab vtraque parte prope foranina nodum accipiunt,quorü capita quum quatuor fint,duo traijciuntur per tranfuerfarium prius, ab interiori parte extra,rcliqua duo perid, quod pofterius eft. Secundum tympanum cochlea fpeciem lentis referens re&à collocatur, hec compofito vocabulo grece xeyÁfou dicitur:eius extremitas demittitur in cauü non penetrans prioris tranfuerfarij: pars veró quae cochlex modo flriata eft;iuxta tympanum collocatur: quod fupereft ex eius longitudine per foramen tranfit,extremadq; parte baculum verfans habet,quo torquetur, vt cochlea per id verfata tympanum moueat:conuerfo hoc axis verfetur, quo moto funium capita, que extrà procedunt, ad intendendum ducuntur.Suntitem in Gloffocomo opercula, vt que in eo funt machinationes occultentur: tum quatuor annuli ad latera fixi,bini ab inferiori parte, totidem à fuperiori, ea de caufa, vtalligari organum pofsit. Huius fabricationis autor eft Ariflion filius Paficra tis,fiquidem aliter flru&um fuit à Nymphodero In vetuita DE MACHINAMENTIS«(i vetufta enim ftru&tura extat cochlea non per traníuerfarium,fed,qua opercula fita funt, traiecta; duas enim forfices ferreas ad latera affixa habet ad mediü pertufas,quarum vnaaxi fubijcitur, altera fuperponitur,vtraqueà latere tympani collocatur: inferior anguftius foramen habet, fuperior latius. Cochlca igitur ab. ea parte, qua opercula fita funt, traiecta, atqueà forficibus contenta, alterum operculum fine impedimento clauditur: alterum claudi non pati tur pars cochlez,quam penetrare diximus,cuiq; baculum verfans affigitur.Hoc itaque operculum medium tranfuerfum in duas partes fecatur,quarum altera manet immobilis, altera clauditur, atq; hec me diain longitudinem lunata figura exciditur,vt cüm operculum clauditur,lunatum eius cauum propofitam cochlee parté excipiat. Hanc Nymphodori ftru &urà non accepit Ariftion,fed adiecit organo axem habentem tympana foraminaque,vt axis,qui in medio eft,motus,vbi velis confiftat,& vi minimé volua tur:tranftulit item annulos 1uxta prius tranfüerfarium,ne organum à parte operculi,fed à parte prioris tranfuerfarij alligetur: traiecit przterea funium capita per operculajhzc quidemà fuperiori parte, illa veró ab inferiori. Quod quidem pertinet ad annulorum fitum, vnà nobifcü fentit: fed axem, quem adiunxit, tanquam füperuacaneum reijcimus. Siquidem vnus axis ex robuftra materia prepa ratus, quod opus eft,abundé efficit. Sed cum gloffocomi fabricationem abfol uerimus,fequitur vt ad eius motum veniamus. ORIBASIVS Gloffocomi Nympbodori, claufi 2 aperti, per literas declaratio. A Latera.— B. Tranfüeríarium prius.— C— Tranfserfarium pofterius D Cauwm non penetrans. E Axis babens tympanum in medio. F Foramina, in qua funescongc: pofsint.— G— Funes duo. H Capita Nymphodori gloffocomum claufum. L— rS MILL NI ANNNSESNNSSSN Z2 NS NS DE MACHINAMENTIS 6 H Capita faniumtraictla per prius tranfuerfarium. I Capita funium per poSierius tranfaerfarium tratetla, K Cochlea fpeciem lento referens.— L.— Manubriolum. M. Quatuor annuli in tranfüerfargs. N Ferrea forfex. O Parsoperculi, que manet immobilu. P. Pars operculi im lunatam figuram excifa. Q, Axis babens tympana foraminaq;Nymphodori gloffocomum apertum. NN SSSSSSSSSSSENSSSSNMS SS 64 ORIBASIVS De motu organi. XXV. V pibumeti caputfuoloco m ouetur,precipueque fiin alam vemat, ad fcalam eodem modo paratam, quo in Nilei Plinthio explicauimus, nunc pro Plinthio Gloffocomáü alligetur,non ab operculis,ne fub cochlea habenz abrumpantur,fedà priori tranfuerfario, annulis prope ipfum affixis. Aperiantur item opercula,capitad; funium ad axcm alligata excipian tur,hec quidem à fuperiori parte, illa veró ab inferiori:ac deinceps, vbi reftituere volumus, fubfelliá prope fcalam ponatur,füper quod homo afcendens brachium fic traijciat,vt indatur cuneus in alam.Cir cumligetur infuper humero charchefius laqueus, vel alius equaliter extendens, eiusQ; capita ducautur ad fuperiora funium capita, vt machinationum motu,aut direc&is ductionibus ab inferiori parteintendamus,aut alio intercedente motu, aut per duos contrarios motus interiectos,hoc modo.Laquei capita per inferiores trochleas traijciantur,& cum furium capitibus colligentur,quo rurfus fit, vt machi nationes motz,alio intercedente motu ab inferiori parte extendant:verüm fi per fuperiores laquei capi ta traijciantur, deinceps per inferiores demiffa ad fu nium capita vinciantur,rurfus machinationum motus per duos contrarios motus interiectos, ab inferiori parte extendit.Impulfus veró,quos deinderes poftulat,fiunt,quemadmodum di&um eft,vbi hume rus in alam prolabitur,&per duplicem habenam extrahendo,& intentione remiffa per manus furfum compellendo.R etulerunt alij organum hoc,vbià fu periori parte extendere volum usidoneü effe:tranfferunt enim ipfum ad fuperiorem partem fupra caput,cuneumq; ad gradum adhwrentem,folutum tamenyin alam conijciunt, deinde capita funiü cunei; adin DE MACHINAMENTIS. 6j ad inferiora capita funium organi religant,& charchefium laqueü humero inijciunt,cuius capita deor fum adducta,ad imum fcale gradum immobilem deuinciunt,vt per hec retinaculis adhibitis dire&is du €ionib. à fuperiori parte intendant.Licet etiam,organo ab inferiori parte allieato,à fuperiori extendere alio intercedente motu: alligatis enim laquei capitibus,vt(quemadmodum di&um eft) retinacula fint,cunei funium capita per trochleas traiecta cum fuperioribus capitibus funium organi vinciunt, vt machinationibus motis,alio intercedente motu à fu periori parte extendant, aut laquei capitibus noa amplius retinaculi vicem exhibentibus,fed ad funiü organi capita alligatis, vel ad fuperiora directis duGionibus,velalio intercedente motu ad inferiora idem preftent,cumque abunde extendunt, eofdem adhibent impulíus, quos pauló anté propofuimus: Quz relata funt; adfcripfimus: probamus autem.& in hoc;quod de Nilei Plinthio diximus,vbi fcala eve &a collocetur,intentionem ab inferiori parte adhiberi,cuneo ad fcalam alligato:eam vero quz velà fu periori parte trahit, vel in diuerfa didücit, cx toto prztermitti, eiufmodi fiquidem imbecilles funt; Qu9d fi homo iaceat,fic interdum cenfui luxatü reponi.Contentus fum propofitis reponendi rationi bus, exempli caufa propter organi motum hucallats.Omnia enim luxata per hoc quoq; ioftrumentü reponi poffunt, non fecus ac per Nilei Plinthium: Vtriufq; machinationes funt diuerfz,fed reponendi rationes eedem,fic,vt liceat ex fuperioribus vniuer fum huius organi motum intelligere. Trifpaftum Apellidis, fcu ArchiE medis. XXVI ERE Iud ia primis fcite coiluenit,quod neque Apellis 6 66 ORIBASIVS des,neq; Archimedes medici fuerunt, fed archite&i,qui machinamentü hoc excogitarunt(quemadmodum nos accepimus de hifto ri3jad naues deducendas funibus nó per manus,fed per ergatà attra&is illius autem feculi medici eius ftru&ure modü minuentes trifpaftü organü medicinale ad luxata, fracta; reftituenda fabricarüt in hunc modum. To tum organü ex corum genere eft,que oblonga quadrata nuncupant, cft autem hoc modo compa&um: duo latera longa palimos quatuor, digiti crafsitudine intet fe coagmentant per tranfuerfaria longa pal mos duos,craífa digitum.Latitudo potifsimü pofte rioris tranfuerfarij fex digitos equat: prioris propter opercula palmos duos. Vt retulit aute Paficrates, media latera excauata funt, cauis nó nimis alté penetrantibus,quibus duo axes includunt,rotas ha bentes in vicinia laterum. Vtriufq; axis rote perfotatx funt,peruijs foraminibus, quz non alia de cau fa fa&ta funt, nifi vt in ea funes immittant, quorü ra tio hzc eft: Funes duo extrema parte nodum acci pientes,coniedti in prioris axis foramina attrahuntur ita,vt nodi fuper foramina collocent:tum funes circa fuas vterq; rotas inuoluunt,& per pofterioris axis foramina traiecti nodü accipiüt. Pofterior axis medius inter rotas foramen habet, in quod rurfus fanis conijci debet:fumift funis longus,qui ab vtraque extremitate nodü acceperit,deinceps per propolitü foramen traijcit fic,vt nodus foramini iunga tur,poft hzc circa medium axem inuoluitur,quo fa &o altera eius extremitas per pofterius tranfuerfarium,quod medium perforatü fit, traijcit. At quid nunc fit füne traiecto? manu tra&us euolutusQ; po fterioré axem conuertit, quo cóuerfo alia capita fu nium, qui extra procedunt, ducunt. Adhibent auté '.— funes DE MACHINAMENTIS. 6 funes quatuor, duo,& item duo;atque ad hunc mo dumimmittuntur.Sumuntur funes duo, qui extrema parte nodum acceperint,& per duo foramina rioris axis,, quz inter rotas funt,traijciuntur,attra MM fic,vt nodi foramina contingant,tuncQue funium capita per prius tranfüerfarium perforatum ab interiori parte verfus exteriorem traijciuntur: aut prehenditur funis vnus duplex, cuius capita có ie&tain prioris axis foramina attrahunt, vt medius funis inter foramina ftatuatur,poftea e eiufde m funis capita traijciuntur per foramina tranfuerfari jprioris.Duo item alij funes fumunt nodo extrema parte deuin&i, hi per foramina inter rotas pofterioris axis facta,& à medio foramine recedenti aattrahun tur,qui deinde, vbieorum nod: ad forami: 0a peruenerint, tunc ducuntur traijciunturQ; per pofterius tranfuerfarium perforatü fic Vt quinq; nunc fint, fu nium,qua extra ferunt capita, duo per prius tranfuerfarium,tria per pofterius.His pofteriorib.manu attra&is, ,inclufisq; funibus( vt di&ü eft) inuolutis atq; eu uolutis Capita eorum, qui exterius ferebant, ducuntur,extenduntq; capità habenarü quib: us di ftenditur corpus.Huiufmodi organi ftru&turam Pa ficrates exponens reprehendit tanquá; minimé efficacem:vniuerfum enim organi opus con(iftit in du €tione funis pofterioris,qui manu attrahitur,ac nequit manus in reftituédis luxatis vim tantá fuftinere,prafertim vbi magni. articuli funt,& corpora ro bulta-Quamobré organi ftiru&urá immurauit duos Que axes,qui inclufi erát,ita ftruxit,vt penetrarent, & prioré,minoré exiguis capitib.extanté,poft eri92 rem maioré& longiora capita habenté,&ad prioris quidem axis extantia capita clauos cófixit: pofterio xi Veró ve&es adiecit:demifsis axibus duobus digi; ERe) 65 ORIBASIVS tis machinamentum in reftituendo fic mouit.Habenas extendendis corporib. iniectas ad extantia prio ris axis capita deligauit, vt pofteriori axe conuerfo prior moueretur,& euolutis inuolutisQue funibus nerui extenderentur. Sed Ariflion Paficratis filius patri aduerfatur,vt vetuftam organi firucturáignoranti.In vetufta enim(inquit) organi flructura, axes non mouebantur in laterum cauis, fed circa ferreos chodaces affixos lateribus in capreolt forrnam exca uatis,quod videre licet in organis ad aquá hauriendam comparatis,quz ob fabricationis rationem facilé conuertuntur,neq; tamen rotz in fe continent ar millá, fed chodacé. Quoniá igit axes per armillas mouent circa chodaces,& rote per chodaces circa armillas axes prompte admodü uerfabuntjatq; idcir co fine impedimento erunt,etiam(i funis manu duca tur.Ob id autem ipfum trifpaftum organü appellatü eft,quoniá tres funes agunt,vnus quidem extrà du&us,duo inclufi.Ha&enus ipfe probabiliter fcripfit, fed vera funt quz à Paficrate adducuntur: non enim poteft manus funem ducens bene reftituere,fed for taffe monítrationis caufa inludo organum mouere: vis autem quz in reftituendo requiritur, per manü minimé poterit adhiberi.atq; ea de caufa ijfdem om nibus fa&is que in vetufta fcriptura funt oftenfa,ter tium axem organo adijciendum iudicauimus, cuius capita traie&a per latera effent,vt pofterior axis nüc medius fiatmedius autem perforetur:in extantibus capitibus vectes demittantur, vel manubriola, aut bacula ductaria:medius veró funis pofterior, vbi cir caaxem eít inuolutus,traijcitur per foramen axis ps netrantis,fuoq; ibi capite alligatur.His ita conflitutis conuerfus pofterior nM inquam cuius capira extant, funem circa fc inuoluit, quo fit vt medius axi$ DER MACHINAMENTIS. eg axis moueatur,quo moto prior quoque axis mouetur. Tribus axibus conuerfis, funium, qui extrà ducuntur, capita tenduntur, cum quibus vinciuntur habena qua corpora extendunt. Habet item organum opercula,veluti gloffocomum,ne machinationes oculis exponantur:atque item annulos ad latera affixos,quibus alligetur.Hzc eft vniuerfi trifpafti fabricatio.Reftituendi auté modi aptantur ijdem, quos pofuimus in gloffocomo, diftat enim folum, quibus mouetur,machinationibus:prete rea funium eadem eft du&io, habenisadeosalligatis.Sediamtri-^* fpafti fabricationem expli catam habemus. Trifpafti machinamenti Apellidis feu Archimedis per literas declaratio, A Doolatera. B—Priustranfuerfarium. C Peoflerius tranfaerfarium. D Dmwoaxesbabentes rotas in yicintalaterum. E Funes circa rotas inuoluti. B— Funis conieclus inforamen medium inter rotas poflerioris axis. G Funis duplex cuius capita traretfa pe foramina prioris axis, per prioris tranf uerfarq foramina traqyciuntur. Hi— Tertius axiscutus capita traiecla[int per latera. Y /— Vetlesinextantibus capitibus demifsi. K— Aniliad latera affixi, EEe 3 ef 7 2 el SSSSNM ANS RUNSENUNNSENRINNSRNNINNNNEN CINE COAN »: M NN N E| N eeonesi: Y SS SS CS i ORIBASIVS DE MACHINAMENTIS. 41 Fabri organum. XXVII Fs organum ad hunc modum fit: fuper bafim, quz xeuzis nominatur, pro organo dimenfam ftatuuntur crura duo, quorum longitudo duos cubitos& femiffem equat, aut etiam excedit: latitudo implet digitos quatuor: crafsitudo tres. Crura hzc per duo tranfuerfaria inter fe coagmentantur;altero ab inferiori parte,quod quinq; palmos à bafi recedat,altero à fuperiori,qua crura finiunt.Inferiori tranfuerfario fubijcitaffer tranfuerfus, qui& cumlaterib.organi,&cum tranfuerfario cómittitur,hüc afferem fedile cófueuerunt omnes appellare, cuius medium ad tranfuerfariü exciditad effigié z.inuerfijqua parte tranfuerfario infigit eneü x. Accómoda tur tam cauum,quàm z. deinittendo priapifco o&o digitos longo.Inter tranfücrfaria ab interiori parto crurum canaliculi excauantjin quibus, dum luxata reponuntur,moucat quadrata teftudo,fpathà& cu bitos mouens.Qvandoquidé prior pars teftudinis (fronté dicunt)peruio foramine pertundi&in quod radix conijcitur,cuius extremü qua extenuat,ad po fteriorem teftudinis parté per crafsitudiné traijcit. Propofita pars radicis peruio foramine pertundit, per quod fibula demittitur,ne radix euellat,fed ma nensin foramine torquceatur. Fibulaautem in extrema radice fcutulo fuperpofito includitur.Radix €ó pertinet, vt fpatham in organo fuftineat, habet enim organum fpatham capitulo leniter cauo affurgentemyita longá,vtà teftudine ad fuperius tranfuerfarium,quod caput nominatur,pertineat,& cuneati axis modo excedat. Huius fpathe extremitas, que coutra capitulü eft,media in quadratá figuram exciditur,atq; inid cauü includitur radicis extremitas lata,que perforat.Perforat item fpathaabvno S kKEe 4 7 ORIBASIVS latere ad alterü,in quod foramen fibula demittitur, vt fpatham detineat ad radicem. Ipfa veró teftudo juxta medium pertunditur foraminibus quatuor, vel ordine difpofitis,vel duobus à priori parte;totidem à pofleriori conflitutis, que non alia de caufa fiunt;nifi vt funes in ea indantur, vt in fequentibus oftendam.Medium caput,hoc eft, fuperius tranfucr farium,in quadratam figuram excauaturjin quod ca uum duplex trochlea inditur,que circa axiculü verfatur.Habet item fuperius tranfüerfarium duo alia caua quadrata peruia,nempe ab vtroque trochlee la tere vnum,in quz conijciuntur quadratz cubitorü partes:duo enim cubiti per fuperius tranfuerfarium demittunt deorfum,& teftudini inhzrent,que quadrata caua in fummo habet. Imas cubitorum partes quadratas tenuesq; architecti calces nuncuparunt: fuperiores latas ac rotüdas,dixerüt alas.In alas ergo cubitorum,quz fuperius tranfuerfarium excedunt, & peruijs foraminibus pertufz funt,axis conijcitur, cuius capita vtrinque excedunt:medium cuneatum eft:in extremis capitibus ve&es funt,vel manubriola duétaria,quibus conuertatur.Alarum partes prio res iuxta foramina& axis capita rurfus forantur, vt fi quando opus fitjin foramina fibule demiffx feruét axem immobilem.Organo praterea iuxta crurü extremitates alia duo funt adiun&a crura,vt fi quando fedilis vicem exhibeat,fuper bafim atq; adiuncta cru raiaceat.Verüm quia tefludo per funem elata,& cubitos& fpatham attollit,in fequentibus qua ratio^ ne funis indatur,adijciam.Sumitur funis duplex,cujus capita per duo foramina, que vel iuxta cubitos funt,velà priori parte,vel à pofteriori, vel in medio traijciuntur,vel ab inferiori parte furfum adducunturfic, vt medius funis inter foramina collocetur, deinde DE MACHINAMENTIS. 5 deinde capita furfum feruntur,&circa duplicem tro chleam prioris tranfuerfarij iàuoluuntur, atque(vt di&um eft)permutata deorfum procedunt,& ad cla uos penetrantis axis religantur:continetur enim or gano Fabri,alius axis conie&us in crura, quz füper tranfuerfarium inferius digitis quinque interpofitis perforata funt.In axis medio duo claui funt infixi:in extantibus capitibus vectes vel manubriola du&aria,quibus conuertitur axis,cuius conuerfio per funes teftudinem attollit, atque vnà cum fpatha fimul cubiti& axis, qui alis continetur, furfum feruntur ad luxata,quz à fuperiori parte extenta in fuam fedem collocantur. Huiufmodi eft antiqua ftructura ergani,quod ad Fabrum refertur autorem. Fabri orgatia per literas declarata. Bafis. Crura duo. Tranfuerfarium fuperius. Tranfner[avium inferius. Affer tranfüer[us fabre£lus infe» riort tranfuer/ario. Medium afferis excifi ad formam v.inuerft. Priapifcus. Canaliculi excauati ab interiori parte cruvium. Quadrata teftudo. Spatba. [077/778 "ogou» "m mo my» EEe; -— z Wd d Nw $9^ no^ e» ORIBASIVS. Prior pars teftudinis pernio foramine pertufa. Radix. Fibula demiffa f" radicem. Capitulum fpathe cuneata axis modo. Extremitaé fpatbe in quadratam figuram perforata. Foramtna quatuor te[ludinis. Duplex trochlea mdita in cauum fióperioris tranfuerfara. Cana duo quadrata fupertoris tranfuerfarg,m que demiituntur cubiti. Ime partes cubitorum quadrat. Superiores cubitorum partes rotunde & ale dicuntur. Axis in alas cubitorum demiffus. Fibule demiffe in alas perforatas,que axem immobilem feruent. Alia duo crurá adiunéla. Funis d uplex. Alius axw,qui rm cruribus continetur. Cc Mii conuertitur axM. Trochlee bine ad bafim. Bine trochles ad fumma crura. Cuneus. P ASSSSSSSSS a Fabriorganum. DEMXCHINAMENTIS. 7j Fabri organum. [73 M c -« Fa Fá [9 LA A AREAS SANVN AR NY SN NNI Kr aM ME C CSNSN (eie exeun] EEUNSSSENSENS SR NE Med DE MACHINAMENTIS. 5g De motu organi. XXVIII. Cva erecta organa. comparent ad reponendü humeri caput excitando,& alijs quoq; modis idonea fint,de humeri capite reftituendo tractare cóftitui: ordist autéab eo cafu,fub quo in alam prolabit.Verüm vt organi motum perfe&ü habeamus, quaterne trochlez organo adijcientur, bina ab^ Mferiori parte,quabafis furfum fpe&at, totidem à fuperiori ad fumma crura. Vbi ergo luxatum reftituere volumus,cuneata pars axis primum lana vel linteo circundetur, fubfelliumy iuxta organum ponatur,fuper quod homo afcendat: deinceps vinciantur crura quidem habena inter fe,fed integrum brachium extentum;ad latus:in foramina autem alarum indan tur Bbulzivt axis feruetur immobilis, víquedum co moto opus erit. His ita conflitutis brachium fuper axem imponatur, atq; vbi cuneata pars axis in alam coniecta fit laqueus charchefius, vel alius equaliter extendenshumeroi inijciatur,eiusq; capita deorfum adducta,ad clauum cius axis, qui cruribus annediturglligentur, fune non amplius indito,quemadmo dum in organi fabricatione retulimus: axis conuerfio dire&a du&ione ab inferiori parte extendet, id quod etiam,alio intercedente motu, ad hunc modü fit.Laquei We primó per jnfertores trochleas tra ducuntur,inde furfum data ad clauos axis alligant, vt hic verfatus propofitá intentioné moliatur. Idem quoq; efficitur duplici contrario motu interiecto: laquei enim capita per inferiores trochleas traiecta ad fuperiores ferunturjinde adaxis clauos vinciunt, vt duplici contrario motu interiecto ab inferiori parte extendant. Tales funt modi,quibus ab inferiori parte intendimus.Si quis autem à fuperiori intendere volucrit,fune in teftudinem coniccto,veluti isi T ORIBASIVS Organum, quo buneri caput,cubitus luxatus. ccreftitutur;expre[fun, DE MACHINAMENTIS. 75. ergani ftrutura pofuimus, laquei capita deorfum, adducat,& tanquá retinacula ad aliquid immobile deuinciat:poft hec axem cóuertat:quo conuerfo te ftudo alio motuintercedente;per fanem elata à fu periori parte intendct.Ex his quoq; ille modus cóprehenditur,quiin diuerfa extendit, hic non amplius requirit, vt capita retinacula fint, fed ab interiori parte ad axis clauos vinciantur, vel perfe vel alio motu intercedente, vt per vnum machinationis motum,propofitus extendendi modus adhibea tur.Seruetur autem in intendendo axis immobilis, quemadmodum declarauimus. Poftquàm abunde intenderimus,fibulz,quz moueri illum non patiebantur, recipiendz funt, atque ipfe per ve&tes vel manubriola du&aria conuertendus, vt cunea aliqua ex parte inclinato,extrahendo impellamus,(icut in alijs organis oftendimus:pofthec dum reftituimus humero deorfum intento, minifter à pofteriori parte afsiftens,manus det ad ceruices hominis,vt corpus verfus pedum regionem cogat in con trariam partem. Verüm,vbi reftituimus, miniftro id preftante,quod oftendimus,fübfellium pedibus ho minis fübie&um fuübtrahatur, vt ipfe fufpendatur ab organo,tum(vt alibi dictum eft) eodem momen to,quo ab inferiori parte extendimus, atque excita mus,per cuneum extrahendo impellemus, deinde intentione remiífa furfum cogemus, vtraque manu membro comprehenfo,&,vt in fuum locum recondatur, elato. Hac igitur ratione humeri caput 1n alam prolapfum reftituitur. Verüm fiin priorem partem aut pofteriorem ve. niat, vertere fic axé oportet, vt quod ex eo cuneatü eft, deorfum fpe&et, furfum, quod zquum eft: hoc fiquidé nunc aptatur ad reponendáü humeri caput, 8o ORIBASIVS quod in propofitas partes eruperit. Eo facto homé iuper fubfcllium, quod iuxtà fit, afcendens bra chium fuperponat fic,vt axi infidat: ezdemq; inten dendi rationes adhibeantur, quz traditz funt vbi inalam excidit. Neruis abunde didu&tis impulfus conuenit, quem in aliorum organorum motione monftrauimus. Sed fi neque cubiti fint, neque axis in alas conie€us,humeri caput in alam prolapfum ita reftituit. Agitatur fpatha fic,vt capitulum cius, perinde atq; cuneata pars axis fuperius tranfuerfarium excedat, tum duplex habena media inter fpatham&tranfuer farium datur, cuius capita ab exteriori parte pendent.In reftituendo autem, egerad organum afsiftens brachium fuper tranfuerfarium imponit fic, vt fpatha in alam indatur, poft hzc charchefius laqueus,vel alius equaliter extendens humero inijcitur, cuius capita deorfum demiffa ad tranfuerfarium vt retinacula deligantur: fune ad teftudinem dato axis conuerfus teftudinem,cumq; ea fpatham attollens à fuperiori parte extendit.Aptatur item il le extendendi modus qui in diuerfa ducit: laquei capita mutata ad axem alligantur,tunc fiquidem có uerfus áxis in diuerfa diducet.Poftquàm fatis exten derimus, duplicis habenz capita continenda funt, & per hanc ipfa fpatha, vt perfpatham extrahendo impellamus.Quo fa&o intétio remittenda eft, mébrumq; furfum adducendum, vt quamcelerrime in fuum locum articulus collocetur.At fi organum nó fpatham habeat,non cubitos,non axem illis conten tum,humeri caput in alam veniens per cuneum fic reponi debet. Cuneus in quem funes coniedi fint, fuperiori tráfuerfario infidat,& per funes ad ipfum vinciatur:deinceps zger brachium fuperimponat; á cuneusáj DEMACHINAMENTIS 8r €uneusq; in alam conijciatur,quo coniecto laqueus charchefius humero circumligetur, eiusque capita deorfum demiffà dentur ad axem;qui cruribus continetur, vt axis verfatioab inferiori parte extendat. At vbi fatis intenderit, impellere oportet, velut in alijs organis demonftrauimus; aut extrahendo, aut furfum cópellendo, qui modi cüm àb inferiori parte extendimus, potifiimü ad rem pertinent. Placuit alijs per teftudinem ita reponere: funem primó refoluunt,ipfumque duplicant,cuius duplicati capita per duo teftudinis foramina trajjciunt, à fuperiori parte deorfum,& ad inferioris axis clauos alligant: attollunt itaque teftudiné propé fuperius tranfuerfarium, tuncQ; reflituendum brachiü fuperinijciüt, cuneumq; in alam demittunt, poft hec brachiü per palmam iunéturá ad teftudiné vinciunt.His ita confütutisjinferior axis conuertitur,teftudoà; à fübie&o fune deorfum verfus attra&aab inferiori parte ducit.quo pacto intentio quidem ab inferiori parte adhibetur, fed liumero ad teftudinem alligato prohibetur conueniens impulfus. Cubito in illas tres partes elapfo; vbi brachiumi curuatur, interiorem inquam,exteriorem,& pofteriorem, iuxta organum ab omni parte preparatum ftare eger fuper fubfellium debet, atq; axi$ cóuerti fic,vt parseius,que cuneata eft,deorfum fpec&et,fur fum quz equa, dehinc brachium dare fuper axem. Quo facto humerusad axem per palmam iun&turam deligandus eft: brachio veró in vicinia manus inijz Ciendus eft laqueus inequaliter extendens, eiusque €apitafurfum adducenda,& ad alam, vel ad extans Caput axis€ regione allipida: brachio fic ad re&umi ángulum figurato, habenz vellatz fafciz mediü ad tam regionem detur, quz proxime fub d efty Í $5 ORIBASIVS' cuius capita deorfum ad axem porrigantur. Quàd ad extendendum pertinet,ijdem modi conueniunt, uos, vbi humeri caput reftituitur,oftendimus, nüc em licebit, vel continendo,& à fuperiori parte extendendo, veliu diuerfa ducendo vim adhibere, qua abundé adhibita eadem impellendi ratio accómodatur,quz tradita eft,vbi dealiorum organorum motu pertra&tauimus. At fi cubitus in priorem artem moueatur, in quo cafu brachiü extenditur, membro fuperimpofito, humerus ad axem deligetur,tunc charchefius laqueus, vel alius equaliter ex tendens brachio inijciatur, erusque capita deorfum ferantur, eadem intendendi ratio adhibeatur, poft idem impellendi modus expeditifsimus, qué in tra&tandis organis demóftrauimus.Proprie autem fpatha plurimüm videtur ad cubitü reftituendum pertincre. Videamus autem,quo modo vbi neque cubitiin organo fint, neque axis in alis contineatur, opus hoc efficiendum fit. Funis igitur refoluitur,duplicaturque,& eius capita per duo foramina teftudi nis à fuperiori parte deorfumtraiecta,ad axis clauos alligantur. Teftudo autem, cum fpatha propéfüperius tranfuerfariá attollitur, dein fpatha torquetur, & brachium fuper tranfuerfarium, cui lana circumdata fit, imponitur, humerusq; ad tranfuerfariü per palmam iun&uram alligatur,brachium veró ad fpatham toto membro curuato. Cóuertitur ígitur axis cruribus contentus, teftudoque deorfum verfus à fune coacta fpathá fimiliter deorfum adducit, ficqs ab inferiori parte intendimus. At vbi fatis extenderimus, aptatur impulfus, quem pauló fuprà pofuimus,fiin exteriorem velinteriorem partem cubitus elabatur, adducendo: fi in pofteriorem, extrahendo.Porro ab inferiori parte extendere poffumus,im pula DE MACHINAMENTIS s pulfu aát,eó quód brachiá deuin& fit, ad fpatham extrinfecus prohibemur,nifi cüm radix euclli ex foramine pofsit, extrahédo impellamus. Magis autem accómodatur fpatha,vbi cubitus in priorem erupit, quem fi reftituere velimus, funé demittere fimiliter oportet,finered; vt fpatha dependeat,deinde mem. bro fuperinie&o,humerü ad tranfuer(ariü dettincire,brachium veró ad fpatham, poft hecab inferiori parte extendere, vi, quantüm res poftulat, adhibita impellere, anté quidem premendo, tum circumducendo, fpatha cum brachio torta, curuataque pre. di caufa.Haétenus de cubito luxato. i Ex Ruffo fcamnit Hippocratis, X X 1x. ppocrates maximé admiratione dignus multis inlocisfuü organ(ü£/azy appellauit,in quibufdà etia exidiapirecétiores id Aáfpop, id eft, fcamniü,dixerüt, eoQ; affixis crurib.& pro organo& profcamno vfi funt,ftruitur aüt fic. Paratur lignü fex cubitos lon gum,latum duos, nouem digitorü crafsitudine, re fupinaturd;»&quatoralia ligna pedem longa extrémis partibus rotunda, duofcilicet& duo cuius eius extremis iungunt, huiufmodi ligna, quz eauad,* ab Hippocrate vocantur, in latitu linc peruijs foraminibus pertunduntur, quibus continentur penetrantes axes in medio clauos h ibentes,& in extanti bus capitib. manubriola du&aria ad cóuertendum, Totum lignum in medio vfque ad alteram partem quatuor digitorum fpatio iniecto caua habet, quorum altitudo/pariter& latitudo treis digitos e quet: caua hec Hippocrates suizo nuncupauit, Medium praterea lignum alté in quadratam figuram excauatur,quo fcalmus demittit, qui priapifcus yocatur. Alias item gxá; in medio ad emiliradinem r fff 4 $4 ORIBASIVS Scamnum Hippocratis. Lignum quadrágulum fex cubitorum, latitudiné bicubitali,crafitudine dodrantali. PoSles breues axes babentes. Foffula. Lignum teres$n medio cato infixum. Poiles pedales lignum tranfuevfum tanquam fco l« gradum continent. "moow» p m ad litere non inutiliter adie&as.Stru&tura igitur,Pas ficrate autore huiufmodi eft, cui deinceps fubdam, qua ratione moucatur fcamnü Hippocratis, quod, vbi vetuftam ftructuram habeat,homine iacente,ad luxata omnia reftituenda idoneum eft, vt dum fingula exequar,declarabo. Denaxillaveflituenda. XX X. Maxilla excidente, fiue ab altera parte, fiue ab vtraq; homo refupinatur fic, vt caput iuxta axem,qui ab eius parte efl,collocetur, brachijs ad pectus,atqs abdomen alligatis,cruribusque inter fe,& omnibus ad fcamnum organum deuinctis. Tum capiti ea iun&ura imponitur,qua lepus auritus dicitur,cius que finus DEMACHINAMENTIS 8$ finus ad ea ligna, u£ proximum axem fuftinent, vt reunacula emm rem osinditur,quantüm poteft intima, juxta eam regioné, qua maxilla cum malis cómittiturjnter dentes maxillares,eiusQ; capita deorfum demiffa ad axem,quiàpe dibus eft,alligantur,aliaque habena media mentum comple&titur,& in vtrang; partem vltra caput addu €a ad axe, qui fuper ipfum eft, diducendi caufa deuincitur. His ita cóftitutis, inferior axis torquetur, vt continendo,& ab inferiori parte extendendo vis adhibeatur. Poftquàm intenderis,quantüm res ipfa poftulat, ad eos impellendi modos venies, quos in opere de articulis expofuimus. Si maxilla quidem ab vnaparte exciderit,tria efficies,adduces,premes & furfum compelles:fin ab vtraq; extrema mota fue rint,premerc conuenier,& furfum compellere.Hzc de maxilla,nunc venio ad humeri caput. A. un£lura lepus auritus. B— Sinus leporis delivati ad ea ligna, que fuslinens axem proximum,vt retinacula fint. C Habena,que media in os inditur. D Capita babene alligata ad axem qui à pedibus eS, E Alia babena,que media mentum complectitur. R Habene alteritis capita diducendi caufa ad axem deuincia. 3»[I SISSUIT emm EE E i9) "3 Len] in: » [7 i Loo] DE MACHINAMENTIS. sy De bumcri capite in alam prolapfo. X X X I. Bicunq; humeri caput reftituimus, fi in alam vel 1n priorem partem venerit, refupinarehominem debemus: fiin pofteriorem,pronü collocare. Vbi ergo 10 alam prolapfum reftituimus, cuneus eó immittendus eft,(ic, vt qua capitulum. affurgit rotundum ac leniter cauum;in priorem partem fpectet, qua equus eft,in pofteriorem: expedit autem cuneum,vt mollior fit,linteo vellanainuoluere.Omne enim lignum(autore Hippocrate) durum eft,& tactu lzdit, atque hac de caufa potifsimüm lana circundatur. Adde quód hzc fudorem abforbet, qui inala oritur,€ ob curationis metum,& ob calorem eius partis naturalem, qui ad diducendum confert:& qp cuneum labi non patitur. Deinde funiü capita, hzc quidem à priori parte,illa veró à pofteriori fuper ca putad axem adducenda. Media item habena fub ala inter cuncum& humerum danda eft,vel(vt alijs pla cuit) inter cuneü& latera, eiusq; capita ab exteriori parte attrahenda. Ipfi autem humero charchefius laqueus, vel alius equaliter extendens, inijciendus non qua laceratus eftjne cum neruofus fit,fi ad(tringatur, doleat:fed fuprà vel infrà.Pleriq; fuperiorem regionem anteponüt tanquam magis idoneá, quod proxime adarticulum accedat, fed locus hic ad curationé minus accómodatur,prohibet enim rectum impulfum.Sub mufculo igiturdeligandü cenfemus, & ob hanc caufam,& propterea quód locus,qui iuxta adítringitur, zgré laxatur,que veró mediocri in teriecto fpatio attrahuntur,facilé fequuntur. Expedit autem, vtlaqueus mollius incidat,humerum lana obuoluere, deinde laqueum inijcere: tubercula enim cubito fubiecta prohibét, quó mings laqueus fff 4 88 ORIBASIVS fub extendentiü vi deorfum labatur. His ita cóftitu tis, laquei capita deorfum demiffa,8 regione ad axis clauum alligáda funt, vel circa ipfum obuoluta, vel nodo inter fe deuincta: magis aüt ad rem pertinent, vbi inter fe alligato clauo circumponuntur, tunc fiquidem opus fuum firmius przftant: neceífe autem eít, vel continere,& feu ab inferiori, feu à fuperior: parte extendere, vel per organi axes in diuería con^ tendere. Abundé vi adhibita, primüm conuenit impellere, per duplicem habenam extrahendo:& codem,quo extrahimus, momento cubitum altera ma nuab exteriori parte in interioré agere, intentione adhuc manente: tum hac remifla laxataQ;, manibus furfum compellere. At(i caput humeri in prioré par tem moueatur,hominem fupinum collocamus:pronum,fi in pofteriorem,cun coq; omiffo, medium du plicat habenz lana inuolutum fub alam demittimus, capitaque eius fupra caput adducimus, non é regione humeri vitiati ,fed verfus contrariam partem,homtne refüpinato,fi in priorem partem articu lus exciderit. Quzfitaautem caufa eft, quamobrem id fiat;Paicrates quidem id propterea fieri dixit,ne humerus detineatur habena é regione furfum verfus attra&a: recentiores non ea m caufa, capita obliqué ducenda effe dixerunt, fed ne corpora, quibus ala cótinetur,compreffa lati fcapularum ofsis(inum impleant:nobis veró cum omnibus conuenit, capita obliqué danda effe ad contrari partis ligna, quibus axis contiuetur.R urfus autem humero charche fius laqueus inijciatur, vel alius,qui equaliter exten tendat, eiusque capita deorfum ad axem qui à pedi. bus eft, demittantur, vt vel retinaculis adhibitis ab inferiori parte intendamus, vel(fi placeat)in diuerfa contendamus. Conuenit Mem impelG quer a DEMACHINAMENTIS 89 admodüm fuprà declarauimus manibus precipu8 adducendo, comprimendoq;. Similiter autem vbi humeri caput in pofteriorem partem moueatur,homine prono eadem moliri cóuenit quz, vbi in priorem venit, traditafunt. At vbifatis extenderimus, manibus premere,& adducere,& furfum compellelere neceffarium eft. Cunenus. Funium capita ad axem[upra caput addutla, Habena media inter cuneum c» bumerum data, Charcbefius laqueus humero inieClus. Laquei capita ad axem, qui à pedibsa eft, alligata. moouwvr» fff s [s £z La eg» ES ea Lai Fá o DE MACHINAMENTIS.$i De buimero luxato cóminutoq;. Cap. XXXIL Nlonunquim accidit,vt prolapfo humero fra&a ra quoq; adijciat membro medio cóminuto, in quo cafu recondere articulum oportet,& fra&turá componere.Quod ad reponendum pertinet, retinaculo vti expedit,& à fuperiori parte extendere: quod ad fra&urá,(imiliter vti retinaculo,& ab inferiori parte attrahere:fed anté reftituerequodprolapfum eft, oportet: deinde quod fradtum. Ergo vbi volumus, quod prolapfum eft condere, cuneum in alam indimus, capitaq; funiü fuper caput attrahimus, ac mediam habenam inter cuneum,& humerum demittitimus,cuiuscaputab exteriori parte procedat. Tum infra cuneü ac fuper fra&turam charchefiü laqueum inijcimus,eiusQ;capita deorfum ad ligna,quz axem fuftinét;ad retinendá,alligamus:fed funiü capita ad axem,qui fuper caput eft,vincimus,vt co cóuerfo& contineamus,& à fuperiori parte extendamus. Ner uis abundé intétis per cóuenienté impulfum articu. lum reftituimus:quo fa&o,laqueicapita fupercaput data,retinacula fiunt,& alter laqueus, equaliter extendens, cuiufmodi charchefius eftyhumero inijcit, cuius capita demiffa ad axé,quià pedib.eft,vinciunt vt& retinendo,& à fuperiori parte extendendo vis adhibeat.Neq;nunc eft quod timeamus,nec fra&ura ab inferiori parteattracta repofitus articulus excidat: fiquidé,cüm à fuperiori parte tá à cuneo quàm à fuperiori laqueo retineat. Vi fatis adhibita(ra&uram manib.cóponimus,quemadmodü fepius indica uimus, Quod fi humeri caput in prioré vel pofterio rem partem venerit,vbi reflituitur,eafdem animaduerfiones defiderat.Ha&tenus de humeri capite. , m ORIBASIVS Decubito.— Cap. XXXIII Cvbito in illas trespartes elapfo,in quasvbi venit brachium curuü eft, neq; extenditur in interiorem, exteriore,& pofteriorem, homo fuper organum refupinet,quo cómodefigurato charchefius laqueus, velalius equaliter intendens humero circundetur, cuius capita vt retinacula fint, furfum fuper caput vinciantur,brachio autem in vicinia manus laqueus inijciatur,qui inequaliter extendat, puta Attollens, Chiaftus, aut Nauticus, cuius capita furfum addu€&a ad lignaquibus axis continetur,religent,vtrunque fcilicet ad id, ad quod fpe&at 6 regione fic, vt cubitus cum humero ad rectum angulum figuretur. Tum duplicata habenz, feu latz fafcis medium ad brachium dentur iuxta cubiti iuncturam, cuius capita ad axem,qui à pedibus eft,vinciantur. Datis igi tur capitibus laquei, ad fuperiora, duplicate haben2,ad inferiora, binisq; axibus vno fuper caput, altero iuxta pedes collocato, vim adhibebimus,vel có tinendo,& à fuperiori, vel inferiori parte attrahendo,velin diuerfa ducendo: eaque ratione impellemus,que reponendo articulo idonea fit. Vbi in inte riorem vel exteriorem partem conuertatur,adduce mus:vbiin pofterioré, extrahemus.Quód fiinpriorem partem articulus elabatur, in quo cafu curuari extenrum brachium nequit, homo fupinus iaceat in vitiatam partem inclinatus, brachio fuper fcamnum extento charchefius laqueus humero inijciatur, cuius capita fuper caput procedant, extremo item bra chio 1n vicinia manus alius detur laqueus,qui equaliter extendat, cuius capita deorfum attrahantitem eadem vis adhibeatur, nempe retinaculis,& intentioneà parte inferiori. Equidé fatius duco in Se a DEMACHINAMENTIS. fa contendere, nam hoc ad articulum reponendum efficacius eft, quàm(iab inferiori parte folummodó extendamus.Oportet autem,cüm abundé extenderimus,ad cómodé impellendum tranfire,premendo nimirum,& circumducendo:premendo quidem intentione adhuc manéte,circumducendo,poftquiam remiffa fuerit. CCondito articulo,vt eius reflituti cer ta indicia habeantur,experiri oportet naturales bra chij actiones, flexum inquam& porre&ionem,przterea fitum in pronum habitum,ac fupinüquoniam vbihuiufmodi actiones liberz fint;perfecte reftituti articuli fidem faciüt: poffumus& cóferentes cum altero cubito, num extoto luxatum reftituerimus, colligere. Quo perfc&é reftituto brachium cómodé ad rectum angulum curuetur,contineaturQue in fcquentem curationem. Duo igitur brachij ofla,vbi fuo loco mota funt, his modis reuertuntur: fed potefl fcorfum vtrungj etiá offendi, cüm cubituserum ps radius diducatur, quod nunc quoque explica0. Leditur perfe cubitus radio inuiolato:dehifcit feorfum radius, cubito in fua fede manente.Vtrumlibet horum ófsium Izdatur, vbi per hoc organü reftituit, humerus inie&o laqueo ad ligna, qux axem fuper caput continent, alligatur,extremoQ; brachio rurfus laqueus circundatur, qui inzqualiter extendat,ficut Attollens,aut Nauticus, cuius capita deor fum demiffa intendendi caufa ad axis clauos vinciütur.In circumdando laqueo,qui inzequaliter extendit, id obferuatnr, vt finus fuper eam parté, qua reponitur,capita fuper contrariam collocentur,fiquidem laquei inequaliter extendétes proprie illas par tes magis cogunt,quibus eorum capita infident, mi nus veró contrarias. Ergo cüm brachii duobus offibus contineatur, vbi alterum fuo loco motum r$» »^ ORIBASIVS ponitur,cogere id potifsimü expedit,<erü,fi fie. ri poteft,non vrgere. Intenfione abundéadhibrta,il li cóueniüt impellendi modi,quos luxati genus poftulat,(iquidé cubitus in interioré partem venerit, vtriufq;manus digiti inter fe iuncti ab exteriori par teradij eminentià cubiti comple&untur, prominen tioresq; palmarü partes àlatere dantur,vt hisimpel Jentib, quafi adducendo,os in fuam fedem collocetur. At fi cubitus ad pofteriora radij proruperit brachio aliquátifper curuato eodem momento, quo ab inferiori parte extendimus,prominétiori palme par te premere debemus, vt os in fuá fedé reponat: hec enim premédi ratio ad reftituendü proprié aptatur. At,vbiradius in prioré partem recedat,extento bra chio perinde agere cóuenit, quafi vtrunque in eandem parté excefferit:adhibendaitaq; vis eft,& continendo,& ab inferiori parte extédendo,quo abundé fa&o duplex impulfus accómodatur,& qui premit,& qui circumducit: qui premit intentione manente,hac remiffa:quicircumducit,vt oftenfum iam eft. Commune eft vtriufq;, vbi reftituta fuerint,fpe&are,an brachiü fuo munere fine impedimento fun gatur, curuetur nimirum& extendatur,& fupinum pronum; figuretur, quz aQt;ones, filiberz fint, ex toto reftitutum effe teftantur.Quo facto brachium, in fequenté curationé ad rectum angulum collocet. A Charchefius laqueus bumero tnie£lus, cuius capita favfium vt retinacula fint,adducantur. B attollens laqueus in vicinia manus, cus capita ad ligna,quibus continetur axis,relicantur. Medium duplicate babene ad brachium date. Capita duplicate babenareligate ad axem, qué à pedibus 61. wo DEMACHINAMENTIS. 9$ 96 ORIBASIVS De nanu. XXXIII. Mas: in quatuor partesprolabiturjin interiore, exteriorem,priorem,& pofteriorem. Oportet,fiin interiorem partem veniat,fupinam collocare, fuper fcamnum;hominc fimiliter refupinato,pronam.fi in reliquas tres partes elabatur: deinde charchefiü laqueum, vel alium equaliter extendenté brachio inij cere,& fuper finum manus dare vectem tráfuerfum: velferramentü quo adurimus;ad palmam ipfam deligare eo vinculo,quod(ad extremas partes)infcribitur:tum vectis vel ferramenti extremitatibus inijcere,vel medias habenas duplicatas, vel laqueorum inequaliter extendentium finus, deorfum q; demittere, atque alterum laqueü equaliter extendentem brachio circüponere, ciusq; capita fuper caputaddu&ta,vt retinacula fint, deuincire: quz vero deorfum ferebátur capita extendendi caufa ad axem,qui à pedibus eftreligare,vt eius conuerfione& contineamus,&ab inferiori parte extédamus. Quam rem vbi fatis praftitimus,coueniéter impellimus.N unc autem maxim ad manü reftituendam pertinet adhibito retinaculo,ab inferiori parte extendere:licebit preterea& furfum adducere,& in diuerfa contendere. Neruis abundé didu&tis impulfus neceffarij funt,qui eam compellere in füum locum pofsint. Quód fi in anteriorem vcl exteriorem partem exciderit, prominétiori parte palmz,aut etiam calce fuperdato preffa offa coguntur, deinceps manus iuxta digitos huc atque illuc agitur: fin in priorem vel pofterioré partem eruperit, vtiliteradducendo impellimus; DEMACHINAMENTIS Defbinaluxata, Cap. X X X v. Hypo organum luxatis omnibus reftituendis accómodatur, fed prazcipué fpinz, qux vbi gibba facta eft,tunc maximé curari poffe cenfetur, cüm recés ex ictu viti eft. Collocatur igitur homo pronus fuper fcamnum, vt laquei capita€ regione ad axem ferantur,circundantur fpinz laquei duo&qualiter extendentes,vnus fupra gibbum locüjalter infrà, aut quaterni ex ijs, qui inzqualiter extendunt, bini à fuperiore parte, totidé ab inferiori inter fe ad uetfi inijciütur, vt in opere de luxatisexplicauimus. Vis neruis adhibetur potifsimü 1n diuerfà deducen do,interdum tamen continendo,& vel ab inferiori, velàfüperiori parte extendendo. Intentione abundé adhibita, ille impulfus, quo premimus,accómodatur. Hippocrates varios tradidit impellendi modos,& per prominentioré palme partem,& per fpatham premendo idoneam.[mpulfus per huiufmodi fpatham illis reftituendi modis annumeratur,qui fa cilé comparantur:extremitas enim fpathz in foffam aliquam demittitur,velin lignum excauatum. Nos, vtípathz obex opponeretur, Hippocratis fcamno 7. ferreum adiecimus, quod& extrahi,&infigi poteft;& fpathe refponderet;pertufumd; pluribus foraminib.effet,& in foramina crurü organi demittet, vt.7. pro gibbi magnitudine accómodaret,fpathaá; extrema in.z. cóiecta,eius parté premendo accómo datam fuper gibbum dantes premendo impulimus. Alij duplicatchabene mediü organo fubijciéteseau dé fpathà fuper locá iniectá premüt. Premendi modum in opere de articulis exquifitius indicauimus. A. Laqueus equaliter extendeas fiipra gibbum, cu» inis capita retla ad axem feruntur. $35 97 ORIBASIVS Laqueus equa liter extendens infia gibbum, CHiHÀ capita rela ad axem feruntur. Spatha. z. ferreum. DEMACHINAMÉNTIS gg Defemore. Cap. XX XVI. E. urin quatuor partes promouet, in interiorem exterioréprioré,&pofterioré:fi in tres partes prola pfum eft interioré,exterioré,& prioré crus extéfum eft, implicariq; nó poteft: fiin pofterioré,curuü eft, neq; extéditur. Ergo fi in illas trcis partes erüpat, in quas vbi venit,crus extéfum eft,refupinato homine mediü duplicate habenz lana inuolutü inter anü& naturale dimittendum eft,capitaq; eius fuper caput adducenda:vbi in alias partesvenerit,nullo interpo fito difcrimine inter anü&paturale dari habena debet:íed ea animaduerfione,fiin interioré parté exciderit,vt ad integrü femur magis fpectet, ne femoris caput,cü extéditur,habena media detineat,cuius cà pita velad ligna,quib. axis, qui à capite eft,cótinet. vbi& retinemus,& ab inferiori parte extendimus. Extremo autem femori prope genu Charchefius laqueus inijciatur, eiusQ; capita deorfum demiffa fad axis clauum vinciantur, vt eo conuerfo,& cótincamus$,& ab inferiori parte adducamus;Neruis,quantüm res exigit,intentis, veniendü eft ad impulfum. De femore in interioré parté prolapfo. X XX VIL. Papi: aüt ad femurin interioré partéprolapfum excogitata funt ligna ad fimilitudiné.z.à lignis, quibus axis cótinet4nó abhorrétia.Vbi ergo femur iuin terioré parté erüpensreftituit,cger inintegrü latus verfus iaceat, euulíoQ; priapifco intcgrü crus propo fito ligno fubijciat, alligetq; ad fcamnü ita,vt immo bile perfeueret,eadéQ; rátione& brachia,& reliquü corpus. Crus auté vitiatü detur fuper tranfuerfarid lignorü,quz.a.literam reprafentátjita,vt tranfuerfarium interanum& naturale collocetur:fed extremo femori iuxta genu inijciatur laqueus, vel Charchefius, vel alius, qui zqualiter cxtendar, ciusq; ca888* 100 ORIBASIVS pita ad inferiorem axem demittantur. Super ipfum veró lignum.a.literá reprafentans,fub crure, quod reftituitur, detur fpatha,que premendo aptatur, vel lignum habens in fummo capitulum rotundü acleniter cauti, ab interiori parte à furho crure adimum pertinés.Quo fa&o vbi reftituere volumus,axis cóuertitur,cuius cóuerfio ab inferiori parte extendit. oftquàm nerui abundé extéti fuerint fpatha vel eo [s quod in fummo capitulum habet, fuper id linum, quod. z. literam refert, cum crure magna vi M addu&o, impulfus extrahendo adhibetur, poft quem alius idoneus eft,qui furfum verfus compellit, quemadmodum diximus de humero in alam prolapfo. Posies.g.literam veprafentantes. Tranfüerfarium. Cbarcbefius laqueus. Lignum à fuperiori parte ruri ad imum pertinens. eov» 'DEMACHINAMENTIS. 10i Z7" f /, 4 H/ UA IUE 102 ORIBASIVS De fentore in pofleriorem partem prolapfo. Cp. XXXVII Vin; fifemurin pofteriorem partem elabatur, neque pronum, neque fupinum hominem collocamus, fed fedenté, magis autem inintegram coxam inclinatum. Homine ita figurato, duas prehendere habenas oportet,carumque vnam fimplicem exteridere,atquealteram duplicem demittere in mediam fimplicem,& fimplici quidem hominé cingere, duplicéà fuperiori parre deorfum demittere, ab ea regione,quevmbilico proxime fubijcitur,ad eam,que 1nter anum& naturale eftjper anum furfum adducere, vt quatuor habenz capita à pofteriori parte ad retinendum vinciantur. Retinaculis datis lata pars fpathz, que premendo accómodatur, cox fupponatur, imoq; femori ruxta genu laqueus inijciatur, qui equaliter exteiidit, cuius capita ad inferiorem axem demittantur,vt eo conuerío,& contineamus, & ab inferiori parte intendamus.Intétione fatis adhibita, dum adhuc intendimus, caput femoris per fpatham in exteriora propellatur,apertaQ) manu xger refupinetur,per hanc enim vim femurin fuü locum compelletur. Repofiti autem indiciü erit,com paratio cum altero crure,& libere ipfius actiones. Nam fi citra impedimentum complicari& extendi potefl,ex toto intus effe conijciendum eft. Degenu. XXXIX. Gr in tres partes prolabitur, interiorem, exteriorem,& pofteriorem,in omnibus his cafibus, crus extentum eft,& minimé complicatur. Oportet,fi in exteriorem partem prociderit, hominem extenta crure fuperfcamnum collocare: tum duos laqueos gqua DEMACHINAMENTIS 19 equaliter extendentes, cruri inijcere: alterum à fuperiori parte fuper femur, alterum infra genu: dein capita fuperioris fuper caput adducere, inferioris ad axem:neruos d; intendere,quemadmodum in reliquis articulis di&um eft, fiue retinaculis vfiab inferiori velfuperiori parte intendamus, fiuein diuer fa diducamus. Neruis abundé didu&is,f in Jatus ab interiori vel exteriori parte motü fuerit, ille impellendi modus conuenit, qui adducit:íiin pofterioré, & ille qui premit,& ille qui circumducit. Quos impellendi modos cüm fimiles illis fint, qui ad cubitü traduntur,cómodé in hunc locum transferuntur. Detal. XL. ^T alus modó ininterioré partem procidit, interdumin pofteriorem quoq; conuertitur,in quas partes vbi venerit, equé refupinare hominem conuenit crure extento, ac cruri Charchefiü laqueum equaliter extendenté circumponere, eiusQ; capitaà pofteriori parte ad axem, qui fupra caput eft, adducere:talo autem draconem vel fandalium laqueum inijcere, eiusque capitaad inferiorem axem alligare, tuncQ; membrum velin diuerfa diducere, vel continere,& ab inferiori parte extenderc. Neruis, quan tüm res poftulat didu&is conuenienter impellere, vbiininteriorem vel exteriorem partem eruperit, retro cogendo, vbi in pofterioré,extrahendo: nunc fiquidem ob eum habitü impulfus extrahendo aptatur. De modis autem impellendi diligentius tra&abimus in opere de luxatis. A— Charchefius laqueus. B—Sandaliws laqueus. FINIS ita reCla ad axem feruntur, v » Lnd v. «x e ei [o! L1 Spati hs z-ferreum. Laqueus equaliter extendens infra eibbum, cuius 14 c c B INDEX IN LIBROS SY. NOPSEOSL TOMLET COL. le&orum fecundi tomi,Oribafij,rtam rerum quàm verborum lopletifsimus. A An domen 2.876 abdominis mufculi 2.911 abdominis futura 2.85$ ablutiones per clyfterem 2.356 abramidia 2.71 abrotanum 1.40.2.672, abítergentia 1.44.2.650 abrotonum vftum LAT abfceffus renum& veficze,& meatus vrine exulceratio quomodó curanda Ljlg abíceffuum,que apoftemata dicuntur,curatio.1.244 abfinthium I. 37.40.42.43. 2. 6OI abfinthium cur intus,& non foris repurgare pofsit 2.649. abfinthite 2. 188 abítergentia medicamenta n 44. 2.457. abítergentium;incidentium,atq; aperientium catalogus I I4I acacalis fru&us' 2. 482 acacia I. 40. 2. 674 acacianonlota r. 38. lota ibid. acacia vera vbinafcatur,& quiseiusvfus— z. 48z acaciz electio I.$0 acaliphe 2. 62 acaliphes fru&us 1.674 acaliphesid eft,vrticz, quam cniden vocát, duplex genus 1. 482 888; IN DE X acantha 1. 482 acantha Aegyptia f. 65 Arabica 2. 483 acanthz leucz 21. 67$ acanthium 2. 48 acanthus 2. 485.675. eiusque radix & folia ibid. acceffuris ad venerem,que nam potifsimüm cauenda LES AR. acerbi natura& facultas 2. ÓIK acetum 1. 4.149. 2. 618.649.707 aceti natura& vires 1.ONd$ aceti fcillitici,& vinorum confedio, ex Diofcoride 2. IJ acharnes 1.$9 achillea$- 55$ achrades 2. 678 ach 1.$17. acidum lac 2.73 acidi natura& facultas 2. ÓII acinus:*. 483 acini vuz I. 38.40. acini aut vertices 1. 874 acinorum vuz nuclei 2. 683 aconitum 2. 483.658. acopum ad habitus ex fene&uterefrigeratos 1. 9g acopum decamzron r 9g. pentameron ibid. acopum ex caftoreo,& cius vfus ibid. acopum fimplex ibid. acopa vnguenta cur dicta Y. 57 acoporum vfus$ 467 acorus L. 4i acori radix 1. 67$ acria 2$ 6$9 acria 1D ND EX acria& calida I. 148 acrium víus continuus cur vitandus 2. 82 acris natura& facultas 2. 6i acromion 2. 874.884 acronis Agrigentini hiftoria I. 208 acropafti 1.71 acta duplex 2. 196 ade 1.39. 2. 484 acta vires 2. 29$ acte arborea à. 673 a&e vtraque I. 39 actiones calidi& frigidi 2. 620 actiones fuccorü exfuatemperie confequi— 2. 6i actios 2. 497 adamantij compofitio ad alopecias 1. 78 adamantini ad herniam, cüm inteftinum in fcortum defcendit. i. 79. item,aliudadidem r. 8o adamantini medicamentü ad ramicé inguinis r. 80 item,aliud ad ramicé inguinis,&aquofum| ibid. item aliud ibid. adamantini ad meliceridas I. 8t adamantini ad phagedznas& antiqua vlcera, curatuidifficilia 1. 82. itemaliudeiufdem— ibid. adarce Loi o$82 adarcion 1 85 adeps Ll. 37.48 adeps anferis I. 43 adeps gallinaceus IL 4L adeps hircinus ibid. adeps leonis,pardi,& hyene ibid. adeps à pinguedine quid differat 2. 809 adeps fuillus 1.4 adeps fuillus& vitulinus 2. 638 adepstaurinus^ ibid. vitulinus ibid. I N-D.E X. adiantum L. 36739. 2. 480. 673 &dubeuap 2. 16 adipum differentiz 2. 810 adipum facultates 2. 663 adipum parandi modus 2.263.562.564. 56$ adftringentia I 48 adurens fine mordicatione flatim alterans— x. 102 adurentia I 47 aduftio,quz firiafis appellatur 2. 163 aduftionibus quibus medijs occurramus— 2. 447 eger cur nullus cüm lauatur,detergendus fit 2. 430 item quomodo in balneo tra&andus ibid, zger quando abftinendus fit 2. 190 egilops 2. 481.674 egonychon 2.$28 egyptiz palme$34 zgyri flores 1. 674 enez cucurbitule cur fiant 2. 26 aérbonus quijitem malus qui,& vnde oriat— 2.583 aér optimus qui r. 28 acra 2. 674 rugo 2. 293.659.731 erugo rara 2. 587 vruginis co&io L 6o eruginis vermicularis duo genera 2.$88 «s combuftum 2. 603.659 zs combuftum quod probetur,vnde fiat,& quomodó lauetur 1. 603 zs combuftum,& lotum 2. 659 aris coctio I$9 eris combufti facultates 2 73 zris floris co&io I.$9 eris fquama 2. 732 zris vfti eledtig- L7 Acíchrio D N;D:'9rE"'X Aefchrionis medicamentum ad canis rabidi morfum I. H6 ethiopis 2. 481 ethiopicum cuminum i. 486 etonychon 2.$28 affe&iones fcotomatice 2. 241 affe&ionis,quz ex defluxionib.fit,curatio— 1. 245 affe&iones,que venefectioneindigeant^ 2. 242 agallochum 2. 479 agaricum I. 2237.192. 2. 479 agarici electio I. jo agarici vires ac pondus 2. 299 agarici radix 2. 673 agarra 2. 727 Agathini, de calida& frigida lauatione 2. 419 ageratum 2, 480.673 ageratus lapis 2. 619.728 agnijid eft,viticis folia& fru&us,& flos 2. 672 agrefte cicer 1. 660 agreftis vitis 2.487 agrofteos;id eft,graminis radix 2. 672 agreftia domefticis przcellere I n6 agreftiü& domefticorü animaliü differentia 2. 49 aizoon 1. 481.673 ala 1, 874 alabaftrites lapis 2. 719 alarum caro 1$i alarum foedus odor quomodo emendandus| 2.278 ale anferum 2. st alba vitis 1. 487 album fluorem muliebrem educentia 2. 669 albi iuris conficiendi ratio L4 alcibiadios 2.$09.673 -alcyonium 2. 657 IN D E X alcyonium milefium 1. 42 álcyonia$. 814 álcyonij qnintum genus 2. 637 alcyonij quinque genera 2.$82 4lemum 2. 975 alga à. 685.72; alga maris 2. 577 alga viridis 1. 40.46 alica 1 HiI42. 2. 638 alice co&io 1. ng alimentü,quodà volucribus animalib.fumit 2. so alimenta,que continenter zgrotis dantur, deq; eorum apparandorum ratione 2. O alimenta,quz ex aquatilibus exiftunt 2.57 alimenta,quz ab animalibus fumuntur 21. 44 alimentorum apparatus ex Galeno 1. HI alimentorum confectio L 153 alimentorü facultates,ex Mnefithei Athenzgi 2. 78 item ex Philotino 2. 80 alimentorum parandorum ratio ex Dieuthe z..— 123 alimentorum przparatio ex Diocle à. ng alifina 2.484 allium 1. 28.58.4L.44. 2. 560.659.716 aloc|. 2L. 2. 37.40.192.119.185.675 aloccurà ceenacómodifsimé exhiberi pofsit 1. 22 alocs electio L$0 alocs vires atq; dofis 2. 296.373 alocn non lotam ad picez confe&ioné lota effe accómodatiorem 2. 373 alocn poft co&ionem non infpergi 1,62 alopeces 2.$9 alopecie& ophiafis curatio I. 274. alfine É 485.676 altercum ET, &tri IN D"EX & triplex eius differentia 2. 574 althza 2. 484 alumen 2. 659 alumen fcifiile: I. 63 alumen fcifsileyrotundo preftantiuseffe— 2. 602 aluminis coctio r. 6o aluminis differentiz& facultas£74 aluminis genera 2. 6cr aluus quot modis non excernat, cüm datum purgás medicamentum fuerit 2. 283 aluum in cibis mouentia I. 144 aluum fübducentia£. 373.581 aluum fupprimentia I. 107.147 alypos 2. 486 alyffos|i. 486.676 amanita 2. 143 amantium cura 1. 166 amara 2. 659 amaracus L40. 2. 292 amaraci dofis,& vires 2. 298 amaranthus I. 39. 2. jog amari natura& facultas 2. ÓiI ambrofiía 2. 486:676 ammi L. 37.40. 2. 86. ammi femen 21. 676 ammoniacum L 4j. 2. 486.647. ammoniaci coctio L Ó6t ammoniaci electio I.$0 amomum Armeniacum 2. 488. medicum ibid. Ponticum ibid. amomi electio LjO. adulteratio^ ibid. ampelitis terra 2. 586.726 ampeloprafüm 1. 38.41.44 ampcelos i. 487.676 I.N;DE Xampelos agria 2. 487 ampelos melena 1. 676 amphora Italica L 57 amurca 1. 486.676 amygdala amara 2. 1677 amygdalz amarz radicis vires 2. 487 amygdala dulcia L. 37 amygdala fubamara I n7 amygdaloides 2.$68 amylinz forbitionis vfus 1. nj amylum 1. 38.46. 2. 488.712 Amythaonis ad hypochondriorum affectiones.1.88 anadendromalache 2. 702 anagallis 2. 660 anagallis vtraque I 37 anagyris 1. 677 anatis caro 2. fO anaxyris 2.$24. anchufa 2. 480 anchufz radix 2. 616 anchynopes 2. 576 ancon 2. 874 ancyroides proceffus 2. 885.896 andrachne 1..677. andronis paftillus 1. 98 androfaces 2. 489.677 androfemon 21. 677 avdgézasuoy cur ditum 1.763 androfzmos 1. 489 anemone IL 43 2. 489.660.659.677 anemonz radix I. 27 anethum L 37.40. 1. 678. anethum vftum 1:37:40 anethi radix r 28 anc| | I'N' DOCE X ánethini confectio 2. 496 anguillz,& pifces cartilagineicurvitandi rz n6 aupulus maior, 1. 10. minor 21. 872 anguítum thoracem habentes ad vomendum ineptifsimi 2. 279 anima ob plenitudinem deficiens,quomodo corroboranda I. 219 animalis cuiusq; caro,ex quibus notis deprehendatur 2. 86 animalia mollia,& tefta opertá 2. 84 animalia molli tefta inte&a A 56 animalia teftacea i. 5$ animalium paluftrium partes extremae à. 46 animantium folidarum vngularum vfus 2. 79 animz defe&tioni ex inanitionibus quomodo füccurrendum L a8 animus in cócubitu domineücorpus obediat. 2. 2j anifatum 2. 188 anifum Il. 28.37.43. 2. 657 anifum, petrofelinum,& daucus cur elleboro admifceantur L,;2i anifi femen 1 40.67 anonis 21. 490 anni conftitutiones ac tempora 2. 380 anni in feptem tempeftates diftributio 2. jot annoisc carnes 2. 4$ annularis digitus i. 874 anferum caro$30 anferum oua 2:81 anthemidos tria genera 2. 490 anthelices 2 87j anthera ad vlcera oris I. 102 anticardion à. 874 ánticnemium 1 876 hhh IJN!'DCE*X! enticyricum veratrum Ron anticyraicuu veratrum a.$54 anticyris fefamoides 1.$06 antidotum ad colicos I. ag antidotum Quinti dolorem leuans Ln ng antidotum Zenophili ad veficam vlceratam, ad renes,& lapides frangens,àDeo donatum— 1. H9 antidotorum catalogus I.:ng. enthyllis:. 678 antyllis duplex eft 1. 490 antylli de acris differentia quz in menfe eft. 2. 586 item,quz in diei partibus eft à. 387 antylli de balneis induftria paratis 1.43 antylli de cucurbitula 1. 269 antylli de domo 2. 396 antylli de dropace 2. 447 item ciufdem de finapifino ibid. antylli de elleboro 23 antylli de hirudinibus 2. 274 antylli de locis 2. 392 antylli de madefa&tionibus 2. 409 antylli, quid ante ven fe&ionem faciendum 2. 26t antylli de falubri vociferatione 1. 196 antylli de fuffumigatione 1 33 antylli de ventis 1. 391 antitragus f 0873 antifpodia 1 600 av]émvgai 2. III aparine I. 41. 2. 491.678 aperientis facultatis quz dicantur 2. 6$á aperientia& purgantia Y. 44 aphace 2. 26.37.681 aphri emplaftri compofitio,& vfus varus— r 70 aphronitrum I H6. 2. 750 aphtha IDUNUDC E:X aphtha 2. 494. apium L 37.40. 2. 293.714. apium agrefte 2. 49$ apium paluftre 2$54.(2.678 apij, id eft, piri folia,& fumma germina,& fru&us apij femen 2. 659 apios 49r apocynum 2. 678 Apollonij de fcarificatione 2. 271,(tia 1,268 Apollonij Pergameni de morfu canis rabiofi fenten apol! lophanis malagma I. 9t apome ellis conficiendi modus,& vfus 2. 157 apomelitis potio,& eius vfus 2. 18. duplex,item ciufdem| compofitio 2. 160 eg typueezife ov[e 2. 648 apophlegmatifmis quando vtendum 2. 33h &aó fur ii izigvei in quo differant i. 877 a ipoplexie curatio, ex Philumeno 1. 263 apot herapia quid,& qvi eius[eni 2. 209 aqua frigida,& oxymcel cgrotantibus potuiquando uh nda 2. 158 aqua inter cutem vnde oriatur,& qug eius fpecies, atque curatio lI. 310 aqua mula^. 103.143 aquamulfà quomodo paranda,& quibus obfit 1.15 aqua oj tima qui l 155.173 aqua temperata L 42 aqua potui quando vtiliter detur 2. 17 aqui quomodo corrigenda 1. 146 aquz aitriaut falis facultate przdite, quibus conueniant 2. 435 item aluminofie sfulphures, biturniriofz, eris naturá referentes, ferrec€, quibus accómodatz.ibid, aquz pluuiz 2. I41 hhh az I'N'DE^X. aqux purgatio 2. 146 aque propria naturajtemaduentitia que— 2. 17 aquam facile putrefcentem,non ideo pefsimam effe exiftimandam I. I1;6 aquam non alere, fed vehiculum tantummodo alimenti effe 2. n6 aquarum mirabileseffe&us annotati^ 2. 145.146 aquarum natura,differentiz,& vfus 1. Dj. 134.135.136137.38- i aquarum virtutes& vitia Y. 15$ aqualiculus z. 87$ aquis fponte nafcentibus quando veendum,& quomodo 2. 43$ aquis fponte nafcentibus, cur in principio non diu immorandum 2. 457 aquofam frigiditatem habentia pBo4L. ox. 632 Arabius lapis 1. 719 arachum Éoin4 aracum ibid. arbutus 21. 679 arceuthus 2. 679 Archigenis ad oculorá claritaté maxime valés.1.108 Archigenis de vomitibus à cibo excitatis— 2. 342 Archigenis purgantia medicamenta febricitantium 1. 377 Archigenis,quomodo preparandus fit is,qui ellebo rum fumpturus eft 23g Archigenis fententia de fpongiz applicatione.z.41r arcion 1. 49» ar&ion ibid. ar&urus ibid. ardentium febrium cognitio,& curatio X. 202.203 argemone 2. 291.678 argentum viuum vnde fiat ox 603 in D NID!E:X) in quibus vafculis feruandum ft ibid. argenti fpuma L. 36. 2.$9I argentifpumz co&io L$9 argillofa loca 1. 393 ari radix 2. H4 aridum collyri,ad aridam lippitudiné fycofin&c. 1. 109 arietina caro 2. 4$ arifarum 1. 678.491 ariftolochia l. 37.4K ariftolochia rotunda,longa L 233. 2. 49I ariftolochia tenera 1. 657 ariftolochiz radix 2. 678 ariftolochix I. 39 Apuzaivoe 2. 837 arnoploffum 2. 492.679 aromaticum collyrium I. log aron 2.$93.679 armeniaca ET armeniacum fal 2. 730 armenius lapis 2. 583 armorum puguaà quibus inuenta,& que eius commoda 2. 13$ arfenicum 2. 730 arfenicum vftum I. 42 arfenici& fandaracha: co&io 1 6o artemifia L 37. 2. 439.680 arteria afpera 2. 844 arteria venofa ibid. arteriarum incifioné cur pleriq; reformident r. 18 arteriarum fectio curin quibufdam corporibus facienda 2. 266.267 arteriarum fectionis cómoda r 18 articuli relaxati quomodo curandi I. 440 3 IUN!DIE^X, arum 1. 3745493 arundinis vallaris cortex vftus L 38.41 afarum I. 41. 2.492 afari radix 1.37. 2. 680 iocos z. 9; &cfen' jbidem afcites I. 310 a(clepiade Pacianum,& eius vfus I. HO afclepias 2. 493 afcyron 1. 677 afcyros 1. 489.493 afcllus 2. 9I afelli 2.$458 afellorum caro qualis 1 126 Afiz petra flos pL 30.42. 2. 619.728 a(ii agreftes 1. 45$ afinorum carnes 2. 79 alinorum domefticorum carnes 1. 45 afpalathus 1. 30. z. 680 eei electio| jo afparagus Y. 36 afparagus myacanthinus 2. 680 afparagi 2. 4i afpectus 2. 872 afperaarteria 1. 874 afpere arteriz vfus 2. 840 afperfio in diuturnis affe&ionibus cur fit cauenda 2. 410.— itemquid facere quifque debeat, cut afperfio adhibetur 2. 4H afphalathus 2. 493 afphaltion 2. 573.721 afphaltus 2. 494 afphalti partes difsimilis facultatis 2 616 afphodelus 2. 41 afpho I NO DUE;X afphodeli radix I. 39.41. 2. II4.659. 680. afplenum 2. 484.494.680 afiaoua 1.$4 aftaci 2.$6 aftaphis i. 680 after Atticus 21. 494.680 afthmatis curatio I. 293 aftragalus 2. 464.680. aftrictio vnde oriatur 1. 16$ aftrictionis caufz ibid, afiringentis natura& facultas 2. 6H aftringentia quando adhibenda 1 29. & in quibus affe&ibus fit prohibita ibid. aftringentium catalogus 2. 663 aftringentibus ad pectus cur parcius vtendá. 2. 480 aftringentibus quando precipué vrendum 2. 40g Athenzi,de acre 1. 387 Athenzi,delocis 2. 393 atractis 2.49 atractylis L 37. 2. 40.494.680 atramentum fcriptorium?. 733 atramentum futorium 2. 293.619.657 eiufdem co&io r$9. facultates 21/335. atramenti futorij infpecietres differentie 2. 604 quod fit optimum 2. 60g atriplex L 38.41 2. 36.241 Irquroe morbus 1 870 grgeqia 2. 342 attaginis caro 2.$9 attalici albi compofitio& vfus L 67 attenuans& incraffans vi&usratioex Gal. 2. 8a attenuans vius ratio curincraffanté przftet. a. 48 attenuantia,& craffum fuccü facientia rnediocriter L n3 , hhh 4 I'N'D^E'X attenuantium alimentorum catalogus 2. 8$ attenuantiü,& craffos fuccos facientiü media 2.88 attenuatz particule quomodo curandz fint 1. 178 atticum mel 2. 75.76 attrahentes facultates quz dicantur a. 660 attrahentia L. 47 attrahentium& repercutientiü medicamentorur: catalogus r 660 auditus ne grauis fiat 2. 170 auena X. 38.39. 2. 21 auenz co&io L2 auli z. 607 aures 2.:873 auricula muris poy8.41. oz. 705.676 auriculz muris fuccus 1:26 auricule 2.$9 auripigmentum 1.$83.660 autipigmentum vftum 2, 658 auripigmenti electio 14$ aurium anatomia,& vfus 2, 834 aurium humores quomodo ficcandi Y. 162 aufterum vinum 2. IjO axillaris vena cur non fit incidenda 2. 2134 axillaris vena quomodo fecanda z. 253 azanites ceratum 1. 87 Bac iniperi I. 9.142.£4. IO2 baccharis 2. 495 bacchi 2.$8 Baganon ciuitas$7217 balam 2. 68t balaninum 1. 38 balanos 2.495 balauftium 1. 38.40.42. 2. 49:58 à: | ! ] I N D'E K. balenz x.$57 balneum cur przcedere debeat vomitum,qui à caenaexcitatur 2. 316 balnei calidi vfus ET balnea calefacientiadigerentia,mollientia^ ibid. balnea cx induftria facta, quomodo interfe diltent 2. 433; balnea induftria parata,quz cómodaafferant. 1. 3t balnea quibus citrapericulum adhibeantur 2. 433 balncorum dulcium facultasatq; vfus— 2. 428.452 balncorum fponte nafcentium diuerfitas H3 item vis cómunis ibid. balncorum fponte nafcentium vilitas longé maior, quàm eorum quz arte parantur 2. 43Y item,quaz fit eorum cómunis vis ibid. ballote 1. 495 balfamum L 37.40.41. 2. 657.681 barba 2.8753 Bacianiy,& eius vfus I. 90 ba(iliconis emplaftri compofitio 1 67 bati 21052 bati folia,germina,frutex,& radix 2. 68r batos idea 3- 495 batrachia 2. 682 batrachios x. 495 bdellium Ll. 43. 495.640.657.682, Scythicum& Arabicum ibid, bdellium quomodo emplaftro infpergendum 1. 62 bdellij ele&tio Lo bechica medicaméta dupliciter ffe ngminata 2.648 bechion 1. 496 bechium 2. 682 belenoides proceffus 1. 879 beneolentia 2. 61 hhh 5 I.N D E.X befafa 2. 461.47 beta L 38.159. 2. 38.669.719 betz fuccus& decoctio 1. 24 betonica 2. 496.695 biliofum fuccum gignentia I IO. 2. gO bitumen I. 40. 2. 494 bituminis coctio I. 6f bituminis ele&io r.$0. adulteratio ibid. blachnon 2.$50 blitum L 4L i. 39.682 boreas. 2. 390 boridia 2. 71 bothria 2, 881 botrys 2. 497.486 botryitis 1. 589 bouis cornu 2/23 boues 2.45 boum caro quando melior efu 2 46 brabe 2. 498 brachi cephali 21. 60 brachiale ex quibus ofsibus conftet 2. 886 brachium 2. 874 brachij os 2. 88g brafsica L 241. 2. 38.697 brafsica agreftis 2.7422 brafsica canina E. 37..678 brafsica marina 1. 195 brafsice marinz vires,ac pondus 1 199 brafsico praeparatio ex Mnefitheo Cyrizino 2. ro brafsice radicis decoctum 1 28 brathy 2. 498.682 bretanica 2. 496 bretanicz folia 2. 685 hromus ibidem bron I N'.D E X. bronchus? 874 bryon 2. 517.498 bryon marinum 2. 498 bryon Thalafsion 2. 683 bryonia 2. 292.487 bryonizradix Ll. 37.39 bryoniz vtriufque facultas 2. 616 bryop:teris 2. 498 bubonium 2. 494.616.680 bubonum curatio quando difficilis efficiatur. 246 bubula caro 244 bubulus adeps 1. 657 bubulum lac 2, 7I buccinz 2.$5.64. buccinará& purpurarü tefta combufta 2. 659.812, bugloffus pifcis 2.$4. buglofsi 2$7.60 bugloffum L 4L 2. 682.497 bulbus I. 40. 2.192.682 bulbi 245 Bxviadie 2. 4LIA4 bunios 2. 497 buphthalmos 2. 497.481.482 butyrum L 42. 2. 497.638 butyrum vnde fiat,& que eius vires 2. 738 Cacdry L 28.» 527.660 cadentium in fyncopenob crudorum humorü copiam,curatio I. 209 cadmia X. 36.40. 2. 589.731 cadmiz electio ns cadmiz& pompholygis co&io L 6o cxruleus 2.$9I capa 2. 44.690 cx IND P X. €zcubum yinum 2. on czruleum 2. 657 czruleus 2. 732 xÁyxgvs 2. 129 calamintha I. 40.42. 2. 510.515.692 calaminthz fuccus vermes in vlceribus putrefcentibus tollit I 2)0 calamus aromaticus I. 37.40.42. 2. 516.692 calami aromatici ele&io Lh$gr calami vallaris radix 2. 672 calcis differentiz& facultates?. 734 calea 2$03 calefacientia 1 37.48 calefacientia primo, fecundo, tertio,& quarto ordine I. 37.38. 1. 624 calefacientia& refrigerantiamediogritrr— 1. 36 calefacientium catalogus 1.$1O caleulitophaceiinrenibuscurgignantur— 2. 82 calculos frangentia L 312 calidioris,(iccioris, atq; humidioris temperiei cororis correctio 1. 187 callia 2. 490 calor vitiatus quibus remedijs emendandus r. 169 caloris propriü attrahere, frigoris autem repellere 2.(660 caluaria 1. 877 calx I 41. 2. 650.7210.876.888 calx viua 2.$84. extincta 2. 658 calx extincta& lota L. 39 Koséguey z. 819 camelinum lac 2. 7L camelorum caro 2. 48 WÁAMWAUAOR 2. 892 cannabis 2. 5316 «an I.N.D' EX. cannabis fructus I. 40 cannabis femen 2, 116.262.692 cancami radix 2. 6921 canchry I 43 cancri 2.$6 cancri generatio& cura li. 23I cancri fluuiatiles quomodo,& quando in cinerem redigendi 1. H6 cancrorum fluuiatilium combuftorum cinis z. 815 cancrorum fluuiatilium cinerem ad morfum rabidi canis plurimüm prodeffe 1, n6 cancrorum tefta Ll 40 canes 2. 60 canes marini 2.$57 canes ofsibus vefcentes, ftercus candidum& optimum habere X. Hg canum caro£. 4$ caninz appetentiz curatio Y i4 canini rubi fru&us 2.32 canini dentes 1, 880 caninum ftercus dyfenterjcis fummum remedium I. 30j canni 1.$9 canne vallaris cortex vftus 1. 42 cauum 2. 876 canopicon 1. 57i canthari 2. 60 cantharis 1. 659 capilli I. 40 capilli vfti I 217 capillis fuentibus medicamentum optimum 1.274 capnios 2. 617.692. €apparis L 43 2$6.659 capparis radicis cortex a. 607.692 I1.N D E;:X. capparis radicum fuccus Lo 43 cappares 2. 36 caput à. 875.872 caput cur homini fuperpofitum 2. 81 caput lzdentia 2. 100 caput ofsium z. 876 caput purgantia per lachrymas 2. 334 item pernares ibidem caput quando afpergendum 2.410 capitis doloribus quomodo fuccurrendum 1. 27r capitis figura naturalis que 2. 877 capitis fardum odorem emendans l. 177 capitis formationes varim,carumq; indicia r. 18r capitis motus duplex] 2. 882 capitis offa| 2. 877 capitis vlcufcula curantia 1.7277 capiti mobili fuccurrens medicamentü ex Diofcoride L 273 capiti nocentia L 140 capita maenularum falfarum adufta i 40 capitum menularum vftorum vis 2, 8m capnium 2. 653 capnos 2,$16 capra 2. 4$ caprarum caro quando melior efu 2. 46 caprifici ficus 2. 718 caprillum lac 1771 caracias 3. 720 carbunculus oculorum quomodo curandus 1.2 82 carbunculorum ortus,& curatio Li carcinethron 2.$48 cardami femen 2. 693 cardamine 2.$58.716.(1 ol cardamomü IL 37.40. 2. j16.693. eiusqs electio car I;.N:DC RA X carduus 1. 40.559 cardui radix 1:37. 2. 716 caria arbor 2. 693 carica I. 127.155. à. 229, caricz renes expurgant I. 142, carides 1.$6 cariotz 154 caryites i. 568.570 caro citrij I. 38 caro contufa,& fanguinis coitus fübter cuté, quod ecchymoma dicit,quomodo curanda(int. 1. 232 caro in teftib.increfcés quomodo remouenda.1.320 cáro inter omnia animalia, quando melior aut praulor 2. 50 caro quomodo minuenda I. 177 caro viperarum I. 37.40 caro vlcerib.fupercrefcens, quomodo exedat. 1.224 carnes molles venerem excitare LI carnes quz vitanda L n6 carnium viperarum facultas,& vfus z. 80g carum I. 38.43 carpenum Y. 41. 2. 690 carpus 2. 874 cartilapinea animalia 1.57 cartilago 2. 47.880 cartilagines i. 87$ cartilagines laryngis duplices habere articulationes& motus 2. 938 cafeus r. 37. recens I. 38. 2. 619 vetus,réceps i. 98. cius; vires 2. 738 cafia I 38.42.43. 2. 657 cafa mofyletica L 695. 2.$18 caísiz ele&io L$i eiusd; genera]&,$12 I N'D'E X caftoreum I. 40.42.43 caftorij vires z. 8m caftratorum carnes 2. 45 cataclides 2. 874 cataclis z. 88; norrepopet pur cataplafma ad vehementes oculorü dolores i. 109 cataplafma,citra aquam confectum 2. 414 cataplafima ad hypochondria, intefüna, atque vterum 2. 419 cataplafma ad fuppreffa menftrua 1. 49 cataplafma exalica quibus conueniat 2. 419 item ex milio ibid. item ex ficubusjitem exlomento fabarum 2.420 item ex lupinis,,item ex lentibus 2. 421 item ex eruo, item ex ciceribus, item ex palmulis 2, 411. iteme&acherdisjtemexlolio z. 423 item expapauere 2. 424. item ex bulbis, item ex porris ,ité ex la&uca, item ex hyffopo& pulegio 2. 425.- item ex ocymo,ex mentha, ex ficu fylueftri,ex brafsica,ex malua 2. 426 item ex beta, ex radicula,ex pfyllio 2.417 cataplafma ex furfure;ité ex farina hordeacea 2. 417 item ex lini femine 2. 418 cataplafmatis ex fermento vfus I. 301. 2. 41y item ex ficubus ibid. cataplafmatis ex feenugreco vtilitas 2. 419 cataplafmatis ex furfuribus confe&io& vfus 1.49 cataplafmatis ex ficubus compofitio,& vfus 1. 94. item alia eiufdem compofitio,& eius vfus. 1. 9g cataplafmatis ex pane varia preparandi ratio,& vfus I. 65. 2. 416 eataplafmata quibus conueniant 2.41 cataplafimatum differentieàqualitàtibus— ibid. INN ODE. eataplafmatum vfus& materia 1. 470.406 cataplafmatis quando vtendum 2. 41h catapotium 4j; Diofcoridz, ad fitim leniendam Il 216 catapotium Diofcoridz ad exuftos 1. 1t catapotium fitim fedans ijs qui eftuant 1. 299 catapotia ex aloe à. 37$ caucalis l. 37.40. à. 917.567.694. cauda equina L 39. 2. Ó9I caules agreftes 2. 292, cauorum vlcerum curatio I 123 caurus 2. 190 cedrea 2. 638 cedrus vtraque L 38.41. 2. 517.694 cedrinum oleum I. 4.42 cenchros 2. 694. centaurium maius 1r. 228,& minus 1. 51 centaurj maioris radix 2, 617. minoris virgulta, folia,& flores 1 69$ cepa í. 518 cephalze curatio L. 173 cephalicum l1. IOR cephaloton£55 cera L. 36.42. 2. 639.695 cera cur perfe non coquenda I. Óf cere electio 1.51 cer? modus cum oleo qui fit L 57 cerafi atboris fru&us 2. 695 cerafi gummi I. 39 ceratum ad bubonocaelem 1. 87 ceratum ad oris tomachiinflammationem 1. 90 ceratum Z;z Tt TÁpUV I. 87 ceratum quod Manus appellatur 1. 88 cerata& perfufiones ad parotidas,phymata omnia; iii IAN D"E X & diothienas 1:82 ceratonia; 2. 69$ cerebrum* T. 139. 2. 48 cerebrum volucrium,cerebro terreftriü longé prcftare IL H4. 2. 9$ cerebri atq; eius membranarü anatomia 2. 916 2. n6 cerebri coctio cerebri inflammationis cura ex Philumeno- 1. 267 cerebri diminutio 2. 814 cerebri nates 2. 920 cerebri temperature figna I. I8f cerebro natura cur tot meatus& tráfpirationes machinata fit«2:821 ceris 2. 695 ceruina caro 2. 45 ceruix 2. 873.874 ceruffa 1. 38 1. 735 ceruffze co&io 1. 60 ceftrum 2. 695 cetaceum genus vitandum effe 1i cetacea animalia 2157 xo Bern 2. 577.7233 chalchanthum 2. 604 chalcanthi ele&tio Lg chalcanthi facultates 2.735 chalcitis Lo 43. 2 605.658.733 chalcitidis coctio I.$9 chalcitidis facultates 1. 73$ chalcos 2. 735 Xennle ninavusvog 1. 603 chalcuanthos 1. 735 chalculepis 2 603 chamzactes$. 484.675 chamzbalanus agreflis 2. 49I cha IDNiD'Er:x chamzciffus chamzzcifsi flos chamzdaphne chamzdrys 2.$78 2. 723 L 37. 2. 577 L 38.41. 2.$78.72; 723 chamzdrops 2.$78 chamzlea 3. 025.578.724. chamzelze vires ac pondus 2. 299 chamzleoalbus 2.$79. niger ibidem chamzleon animal 1. 659 chamaleuces 2. 724. chamzleontes I. 4I cbamzleontis radix L 37. 1. 724 chamamelatum 2. 187 chamzmelum I. 37.45. à. 490.72 chamaemélum ficcum 1:28 chamagpithys L. 37.41. 2.$74.579 chamzplios 2.$07 chamzfice 1. 580.724 characias 2. 293.568 charta combufta 2. 708 chartilago 1. 94. chelidones 2. 60 chelidonium 1. 487.7159 chelidonium maius a. 578. minus ibidem chemze L 57. 1. 69 chemofis curatio ex Demofthene 1, 28r xtfováyxn Ll 1212 chiaterra 2. 58g chiacum collyrium I. Ios chironia vitis 1. 487 Xxoávn 2. 823 Xo 2 580 chondiilla 1.$10.280.72 xévdgag 2. 580.726 ili ^N'D'E^X. choroidis tunicz vfus atque ortus 1.$30 chrethmum I. 40 chryfanthemos 128.2.$0; chryfitis 1. 580 chryfocallia 2. 490 chryfocolla a. 658.650.725:735 chryfocome 2. 580 chus I.$7 cibus copiofus an hume&et 1. 279 cibi faftidium quomodo leuandum L2 cibi quibus in ftomacho vitientur 1174 & quomodo his fuccurrendum ibid. cicatrices nigricantes,& que ex impetigine fiunt, & ftigmata tollentia I. 238 ciceos 9. 696 cicer 1. 2337.660.689 ciceres venerem excitare t. 14 cicerbita arida Il. 37 cicerbita non ficca r. 38 cicercula 1.24 cici 1. 19$ cicinum| 4t cicla 2. 61 cicuta 1. 39.41: 2.$24.699 cilia;.O872 cimolia terra|oj8. x. 585716 Cinara 2. 40 cinis I 42 cinis corticis falicis I. 40 cinis ficulnus z. 659 cinnabaris 2. 751.90 cinnamomis 2. 696 cinnamomum ibidem cinnamomi genera varia,fed optimum,quod mofylicum. T1 NID)E:'x icum vocatur:.$8 rcza ibidem circzz radix£1. 696 ciffanthemos 2. 524. cifferis 2.$90 cifferis pumex 2. 73 ciffus t. 519.696 ciftus 1. 518.696 citharus$. 60.696 citria à..37 cimolia terra 1. 726 citrij pars acida X 39 clema 2.$48 clematis 2. 192.297.516 clematitis 2. 492 clconis gluten fluxionem oculorü prohibens 1 108 clidion ex Philomeni Mnafzi cóment. 1,95 clinopodium a.$19.696 clunes 2. 87$ clymenon A.$46 clymenos 2.$9 clyfter quando noceat 2. 30$ clyíteris genus extremo inteftino laboranti idoneü 24359 3 Uh dC clyfteres accommodati ad ileon,hoc eft,tenuius inteftinum 2. 360 clyfteres ad lumbricos, qui helminthe nominantur - 16. 1. 364. item ad afcaridas ibidem clyfteres in cholera ficca 2. 360 clyfteres molles vnde cóftent, it£acres vnde 2.343 clyfteres paulatim nó repentino inijci debere.2.368 clyfteres quibus de caufis inijciantur I 24. «lyfteres quibus inijciantur, càm miniméopus fit 4. 36j. item quibus noninijciantur,cüm tamen 1d 3 I^N?D'E5X. opus fit L24 clyfteres quomodo& quando adhibendi fint 2.35 clyfteres quot modis voto non refpondeant 2.367 clyfteres vim habentes alendi eos, qui alioqui non nutriuntur 2. 364 clyfterum acrium praeparatio 2. 348 item mollium: 2. 346.347 clyfterum differentiz 2. 343 clyfterum fuftrationes cur tribus modis fierifoleát 2. 367.:: d clyfterum variz compofitiones ad dyfenteria.2.356 357.3;$. item nimium calidos cfle non oportere 2. 359 clyfterum vfus in quibus corporibus noxius,& in quibus falubris 2. 3498 cnicion 2.$73 cnicus I 22. 2. 140.292.519 cnicus apgreftis 2. 494 cnicus flauus Bafsi,& eius vfus I 102 cnicifemen| 38 vires ac pondus 2. 300 cnidium granum 21. 4 cnidius coccus I coagulum 1 40. eiusQvires 2. 738 xvidu 2. 40 coccaria falubria, apta ftomacho, aluá maxim? fubducentia&c. r. ug. itemaliud L no coccus cnidius 1 43 coccyx$» 975 cochlea 21. 65 cochlearum aduftarum cinis 1/57. 2. 813 cochlearum caro 2. 46 cochlearum carnis vfus 1. 809 cochlearum coctio 2.04 coire IND E X. coire cum excrementis valdeperniciofum^ rz. 14 colchicum 2.$19 colericorum affe&uum extremum remedium frigidus potus 2. 164. colias 2.$9 colicis quales clyfteres conueniant 2. 362 colij; 2..70 colis 2. 87$ colli vertebrz feptem 1. 882 colla i. 42 colle feu xilocollz ele&io L5 collia 2. 7I colliquationis note L 2H collutionis vfus 2. 178 collyrium acharifton& eius vfus I. 103 collyrium ad carbunculos, quod àviuzoy nominatur I. 107 collyrium dd oculorum cicatrices I I09 collyriá ad pura& impura vlcera,& depafcétia&c. I 106. itemaliud ibidem collyrium ad fuffufiones I. I08 collyrium ad tabem I. 107 collyrium ad vifus claritatem&c. I. 109 collyrium cygnus,& eius vfus I. 103 collyrium diacenteton I. 103 collyrium ex cornuceruino,&ciusvfus— 1. 104 collyrium ex thure,& eius víus I. 103 collyrium Niliun: Demofth enis ex rofis,&eius vfus I. 104. collyriá,quod zerucuivoy dicitur,& eius vfus 1.107 collyriorum catalogus I. 102 collyriorum vfus 2. 458.& modus 1. 460 colocynthis I. 2L 2. 2924520 colocynthidis vires,item dolis 2. 296 jii 4 INDE X £olophonia Y. 4 color vitiatus quomodo emendandus 2. 169 columella 2. 974 columbz caro a. 0 columbas agreftes domefticis preftare ÉíBnó columbi caro 2.$0 columna 1. 872 coma quando pe&enda 1. 44h comarus 2.$210.697 cometes 21.$68 comitialis morbicuratio r. 260, eiufdem cura ex Galeno. Ln 162 commi 21. 697 compaüio ofsium per articulum naturalis eft. 2.876 compofitio ad ramtcem gutturis ex fale I. 81 compofitio ad fedis inflammationes ibidem compofitio ex anthemide eius; vfus L7; compofitio ex cadmia ad cicatricé inducendá 1. 67 compofitio ex erica 1, 105 novápig 2. 819 concha 1. 68.873 conco&tio in quibus morbis expe&tanda Lio conco&tionis fignum Lon concoquentia 1.4 concoquentium catalogus 1. 637 concoquentium facilé catalogus$. 96.97 item difficulter concoquentium ibidem concubitus quibus noxius 2. 239 concubitus dieta 2. 239 concubitus à cibo moderate ingefto, optimum elfe 2. 238 concubitus ante cibum noxij 2,23; concubitus in quibus rebus cauendi L4 cócubitus media no&e fa&tos;periculofoseffe.2.258 cons I N D rix. £oncumbere cum excrementis effe malum— z. 258 concumbere poftlaborcs,noxium I. I4. conditum ad lapidem in yefica frangendum 2. 187 coadyli 2. 874 confectio Ziz nud juy dicta z. 160 confectio exiunco odorato 2. 188 confecionis ex capitibus papauerum vfus— 2. 16z confufionis oculi ex plaga ortz,curatio Toi8; congrus 2. 62 coni fru&us 1. 699 conia 2. 697 conile 2oi92 conilis vires 2.297 conion 2.524. conios 26 conftipationes in aliqua parte quomodo diffoluene I 19 conflitutiones intemperatz quomodo confiderandz,& quid in illis faciendum fit I 176 continentia quos maximé deceat I. I4 contra&ionib.quz ex ellebori potione confequuntur,quomodo fuccurrendum 2. 3219 conuulfiones quomodo curande 1. 269 conyon r 38 conyzamaior& minor 1. 38.41. z. 520.657.697 noma r 58 coptonis platyfmatis emplaftri compofitio,& vfus L 70 coracidia 2. 7I coracinus in Nilo 2. 58 coracoides proceflus z. 88g corallium 2.$9 corax ad nomas valens r1. 8r Coraxus 2. ÓI LI m pem IN"D'E^X. cor 2. 49.94.9875 cor natiui caloris focus atque fons 2. 848 cordis os ibidem cordis palpitationibus quomodo fuccurrendum,ex Galeno I. 294 cordis fubftantia curin medio& parte finiftra collocatajitem,cur illi aures attribute 2. 846 & ventriculos tres cur habeat 1. 847 cordis temperature note t. 18; cordis tunica 2. 849 coriapnum 2. 697 coriandrum 1.$10. 2. 617.697 corion 2.$74.697 corinthi cuiufdam hiftoria 2. 239 coriorum veterum cinis PEETO coronalis futura 2. 877 corone,vel coronon 2. 876 coronopus 1. yA cornez cucurbitulz cur fiant 21.270 cornes tunica ratio 2 83r cornu ceruini& caprini vfi& elotifacultas 1. 40 2. 8u cornua 2. 863 cornus arbor 2. 697 cornutum papauer 2. 704 corpus quandiu exercendum fit I. II corpusrugofum quomodo curandum Ll. 168 corpus vt fuauiter oleat 2. 169 corporis capacitatem& cauitatem duobus modis augeri 1. 190 corporis malus habitus quomodo curandus 1. 309 corporis maxime partes quz dicantur 2. 871 corporis rugas expellentia 2. 168 Q. n; corporaanimalium que vt fale condiantur;apta fint cor I N D EX corpora citra concrctioné quomodo ficcent 2. 641 Cot] pora fan acu r purgentur I. 20 corporum inte torum notz I. 79 corporum quz'nam affediones euacuationis indi8Sant 240 corroborantia IL 42 corroborantium catalogus 2. 636 corrumpentium facilé catalogus— 1. 143. item corá,qu» difficulter vitiantur enumeratio 1. 44. cort icis capparis I. 27.3] cortex thuris I. 43 Cofm! medices laus Lg cofte nothz 2. 884 coftus I. 38.43.2353. 52. 21.697 cofti ele&io Lh adalterddo, ibidem cotinos 2.$21 cotyla 2. 876 coryledon I. 4L 2. 22.617.697 cottyphi 2. 6X crambeagreflis 2. 522.697. marina 2. 698 crambion 2.:57f crania 1. 697 P?; z. 818 ng&vosy d eft malea 1. 818 craffirum partium fimplicia IL 41 craílos fuccos facientia 21..87 craífos tenacesque humores, ante euacuationé diffecandos effe 21. 278 cremafteres 2. 868 cratieogonus 2. 698 creticaterra 2. 726 crethmon ibidem cricilafia 2. 226 crines 2. 873 ION D'E X. spivov zo) dvBos 2. 522.698 crifis futura quomodo prenofcenda fit I.!94 crifim optime fa&am quomodo cognofcamus 1.193 crithe z. 698 crithamon 2.$2 crithmon ibidem.(1.78 critonis emplaftrum ex falicibus preclarum& vtile croceum ynguentü quod puerile infcribitur,& eius vfus. HO «rocodilion 24 52x crocodilij femen 2. 698 crocomagma 24.523 crocomagmatis ele&ie 1.52 crocus 1. 37.40. 2. 698 crocus Corycius 253 croci Corycij ele&io I.$2 crommyon£1. o$2L cromyon z. 998 cruditatis fignum rS TY crudos in nobis humores parientia 1. 120.289 €ruíta inducentia& aftringentia 2. 663 cryftallion 2. 581 Ctefij de elleboro 2. 33I cubitus 2. 874.895 cubitus cur duará coronará proceffus habeat.z.886 «ubitus cur radio fubfit ibidem cubiti mufculi 2. 907 €uculus 2. 87$ cuculi pifces 2.54 cucumis 1. 38.41.42. 2. 71$ cucumis agreflis 1$656 cucumetis fatiui radix& femen 2. 292 cucumeris femen I. 40.42 &ucumeris fylueftrisradix& fuccus quas vires habeat I-N D E:X. I. 37.42. 2. 292.298.660 beat,& quz eius dofis cucumeres cucurbita cucurbite aride combuftz cinis 2.28 I. 4I. 2. 26.81.1534. I. 229 cucurbitule cur non prope mammas affigendz.1.18 21. 166 cucurbitulz quando adhibende I. 18.29 cucurbitule quando cum modico igne,& cum multo igneaffigendz 2. 270 cucurbitularü differentia ex materia& figura fumpta ibidem cucurbitularum fecundüm memoriam triplex differentia cucurbitularum vfus cuminum cumini decoctum cunnus muliebris cuiufmodi(it cuprefsi folia curfus quid,& quz eius cómoda item differenti cutis cutim condenfantia cutem rarefacientia cyamos cyathus cybium cyboides os cyclaminus cydonia cyminum agrefte cymini femen cyparifsias cyparifsi folia,& germina cyparifsina rc(ina ibidem I. 18. 2. 268.408 IL. 30.38. 2. 657 1, 2X 2. 870 1. 93.228 2. 121 2. 223 A. 46 I. 46 ibidem 2. 698 I. 57 2. 70 2. 889 à.$13.660.699 2. 3j 2.$243 3. 699 1. 579 £2. 699 A. 71j ION:D-.B X: €yperus 2.$24 cyperi electio 1.5 cyperiradices,foliaj& germina— 1. 39.228. 2. 699 cyphoidis medicamenu vfus L 90 cyprium fcfeli 2. 293 cyprus arbor 2.$24 cyno&onos 2.483 cynomachon 2.:$79 cynomyia 2.$8r cynosbatos 1. 516.699 cynoforchis z. 708 cyrenaicus fuccus Ii cytinum 1:474 cyafi folia 2. 699 D. Danafonium 2. 489.684 danais: 2.5920 daphnzfolia& bacc 2. 684 daphne 2.$02 daphnes herbe temperies 2. 685 daphnes radicis cortex 2. 616 daphuitis 2. 517 daphnoides$. 29302 daucus I. 37.40.43. 2. 684 daucus Creticus 2.$OI dauci femen 2. 657.684 deambulatio in quibus affe&ionibus auxilij gratia, inftituenda: 2. 218 deambulationis duo genera 2. z18 deambulatione apotherapeutica quando vtendum 2. 219.220.221. deco&avaria fanguinis fluxionem ex ore exprimentia t X. 236 decoctionis ratio 1. n6 decu IUNQGDUE:X. decubitus ratio in egrotis qualis effe debeat. 2.189 decubitus in le&ica quibus przfte 1. 397 item interracuriniucundus&noxius— ibidem decumbere quibus conueniat 2. 189 defrutum 1. 128.(2.454 deligationes quomodo faciendz, quisue eorü vfus delphines 2:37 delphinium 2.$02 dagís cur dicta 2. 865 Demofthenis collyriü ad veteres affe&iones r.1c8 dendroides 2.$67 dens 2. 883 dentes quomodo conferuandi 2. 170 dentium ortus 2. I62 dentib.conuenientiü differentim& materia 2. 473 deriuatio| 2. 336.| quomodo fiat ibidem deftillatio fanguinis quomodo curanda I. 219 di iezágoy Ceratum I 87 dia Tip gim&puuu I. n8 diabetz curatio ex Gal. 1. 317. itemex Rufo 1.518 diabetes 1:.317 : diabetes vnde oriatur I. 194 diabetis varie appellationes 1 37 diacodyon 1. I$O diachryfis 21$02 diahalon 1. 86 diamoron L I2 diapafmatum materia 2. 470 diaphragma 2. 858 diarrhodon Diagorz, quod Magnum appellatur,& eius vfus I. Ho dix eoe I. 60 dichromonis emplaftri compofitio I. 169 di&amnum IL 28.37.41.;.$02.660.6856 T IN 4D jE jX. didymia cerebri 2. 820 Dieuches anum elleboro inftar emplaftri circundcdit 2. 3IO digerentia per halitum 2. 661.664 digiti pedis z. 876 digitifinguli ex quibusofsibusconftent— z. 887 digitorum phalange ibidem Diocles glandem ex elleboro, vt vomitum prouocaret,vtero impofuit 2. 310 Dioclis,deijs quz ad vomitum valent 2. 34i Dioclis vinum fanitatem conferuans 2.175 Dionis collyrium I. 107 Dionyfias 2. 489.677 diofpoliticum i. n8 diofpyron i.$28 diphryges 2.$93.619.659.73t diphrygis ele&io Lf diphrygis genera tria z.$86 dipfacos LI. 3I7. 1. 40.503 dipíaci radix 2. 69$ dirgízuma 1. 6ot dircza z. j18 difcutientia 1. 48 difcutientium catalogus 2. 66r diftentionis,quz zizaree dicitur, curatio, ex Philumeno 1. 270 diuus Iulianus Imperator L9 dolichi 242 dolor capitis, vitio ftomachi ortus, quomodo tollendus I 272 dolorum differentiz I. 21 domus quz'nam febricitantibus& infyncopen cadentibus,accómodatz 2. 396 domorum differentia ibidem dona I^NTD'U EUX donaces 2. 67 dorycnium 2.$03:68g doríi vertebre duodecim 2. 882 dothienes vnde generen& quomodo curádi 1.252 dracones pifces 1. 5$ dracontium 2. 42.68g dracunculus maior 1.$03 dracunculi radix I. 37.41 dropax Gallus r. mr. item alius fimplex r. mz dropacis praparatio 2. 447 dropacum vfus 1.35 dryopteris 2. 658.685 ducentiaab oculis X. 43 ducentia ex renibus ibid. dyfenterie curatio L3 dyfenteriz note 1. 354. ciuídemá; differenti ibidem,& 2.353 dulce vinum 2. HO dulcia 1. 14j. dulcis natura& facultas 1. Óir E Eneou: 1.$04. ebrietatis cura 2.17; ebulus 2. 295.484.67y echini combufti 21. 659 echiniherbz fru&us 2. 688 echion«0 ecchymomatainueterata quomodo tollenda 1.277 beorsdpifey 2. 206 educatio pueruli I. 16I educentia ea quz in thorace funt L 46 educentia per vrinam à fplene L 4$ item ex hepate ibidem edulia media Galeni 2 77 kkk ](NEDOEPX item liquide& durz confiftentic ibidem Vyxgáviw 2. 818 elez rami i1. 685 elzeon ibidem elaphicos 2.$04 elaphobofcum L 37.40.41. 1.$04.687 elate 21.$576.53 elatina 1.$05.682 elaterium L 4j 3 293456.660.71 eleofelinon 2.$54 elelifphacus 1.$05.687 elenium 2. 687 elephantiz cura I. 266 elephantini compofitio& vfus L 74 clixa 1. 81 elixa oua 2$2 elleborine 1.$07 elleborus albus Lo4$$$911921405. niger I 38.20.2160. 2.$09.687 elleborus albus quibus morbis cóueniat 2.307.308 elleborus qualis fit praftantifsimus ETT ellebori dofis& correctio 1. 193.294 ellebori ele&io ac dofandi ratio 2. 316.377 & quomodo fit propinandus egrotis 2. 319.320 elleborum qui fumpferunt, que nam facienda fint, vt vomitum cohibeant 1. 316 ellebori nigri facultates 1. 293 ellebori nigri ele&tio 154 elleboro qui purgandi funt, que praparanda fint ijs iM elxine 2.987 elymos ibidem empafiata quomodo à cataplafmatis& diapafinaus differant 1. 469 & UDN DEX X quis eorum víus 2. 470 empetron 2,892 emplaftica medium locü inter repellentia&abftergentia tenere 2. 644 emplatticorü catalogus 2. 643. duplex natura ib. emplaftrum ad alopeciam I. 77 emplaftrum exanthemide L7 emplaftrum Aphrum I. 70 emplaftrum Attalicum album L. 67 emplaftrum bafilicon ibidem emplaftrum ex cadmia 1. 67 emplaítrum ad cancrum vlceratum r 86 emplaftrum ad chironia vlcera L 229 emplaftrum copton platyfma I. 70 emplaftrum dichromon 1 69 emplaftrum elephantinum fiue ex dorycnio 1. 74 emplaftrum enneapharmacon L 97 emplaftrum ad fra&uras ofsium t. 81. itemad teneros,& qui ex vlceribus nimis gráuiter confli&antur ibidem emplaftrum geranion I. 7I emplaftrum Halmyron L 76 emplaftrum ex hyofcyamo,Pfitacion vocatum 1.70 emplaftrum myrteum ibidem emplaftrum pentatheton ibidem emplaftrum ad phagedznas I. 82 empla(trum phaenicinum Galeni 1. 68 emplaftrum ad tentiginem ciendam I. 8r emplaftrum tetrapharmacum I. 68 emplaftrum viride L 69 emplaftrum ad vlcera maligna, difficulter ad cicatri cem peruenientia, putrefcentia.& flaccida 1. 83 emplaítri é buccinis compofitio& vfus I. 70 emplaítri ex dictamno emporio dar L7 kk 2 IN D; E|X. emplaftri x lini femine Poletis compofitio,& vfus I. 74 emplaftri ex falicibus compofitio& vfus L 77 emplaftri ex verbenaca, vel ex facra herba compofitio& vfus I. 74 emplafira lata quomodo conficiantur 1:58: emplaftrorum& trochifcorum compofitiones I. 67 uzgecd érovos I 270: encanthidis curatio 1. 286. enneapharmaci emplaftri compofitio& vfus 1.67 epatorium 2.$08. ephelidem& maculas faciei tollentia,ex Gal. 1.277 cphemerum 2.$19 ephemerum non letale 1. 688 ephemerum fiue iris agreftis 2. 616. ephialtis curatio j. 160 epigaftrium 2. 875 epiglofsis 2. 873: epiglottis 2. 836.^ eiusQ; vfus i. 839 epigunides: a, 87$ epimelium 2. 689 epimedium 3. 507.689 epiny&idum curatio I. t epipactis 2.$07 Vaigveis, vermi fimilis 1. 819 epiploum cur ditum 1. 856 quz fit eius figura& vtilitas ibidem epifcenium i. 871 epithema infrigidans,ex Galenicóment.— r. 9z epithema ex micis ad omnem duritiem 1. 89 epithema ex cenanthe, ad cibi faftidium, ftomach: zftum& diffolutionem I. 90 epithema ad ftomachicos, hepaticos,&ad hypochondriorum inflammationes,& omnes neruorum DUNUD:.E:X rum affectus epithemaad ftomachum epithema vomitum ciens epithema vehementer aquam educens epithymum epithymi vires ac dofis eryogium eryfimum eryfimum venerem excitare ery(ipelatis curatio ery(ipelatis cerebri curatio erythroicum erythrodanos erythrodanum '. 96 1. 89 2. 382 I. 310 L.22.38.40. 2. 987.292.513 2. 2197 epomides 1 874 equitationis vfus 2. 116 equorum carnes*. 79.45 equorum lichenes 2. 81 -erebinthus i. 689 Eretrienfis terra 1. 7216 ergafima 1.$61 erica 1. 39. 2.:689 erice 2. 507 erinacei tam marini quàm terreni corporis combufti vires 2. 85 erinum 2.$97 erpyllum 2. 689 eruca 1252 40 erucz femen I. 28 erucam venerem excitare I dq eruilia 2. 14. .eruilia venerem excitare I 14 eruum I. 406. 2. 25.708 erui praeparatio 1. n8 Y. 37. 40. 2.$08 X. 37. i. 25.507 L4 1. 147 L 2163 1.$53 1$.$08 i. 69 kkk 3 I NYIDCE-ZX erythrynus 2.9 euacuatio confertim quando facienda I. 16 euacuatio quando venz fectionem precedere debeat-.gy euacuationis fanguinis menfura 2. 2150 eupatorium£.$08.688 eupetalon 2. 293 euphorbium L 1248.42. 1.$09.192.688 euphorbij eledio T. fO euphorbij vires ac pondus£. 2177 euronotus 1. 390 eurus£. 390 exanthematum curatio I. 226 exhalationis prauz& vitiofz cognitio 2. 401 exhalationis falubrisregionum cognitio| 2. 400 excrementü ferofum quibus remedijs expellat 1.27 excrementorum cerebri duplex ratio 2. 811 excrementa gignentia I. 150. 2. 9O excrementis vacantia 2. 9I exercitatio quid I. 1o exercitatio quando& quomodo adeüda r. 11. 2. 208 exercitatio quando relinquenda r. 12.(1. 11 exercitatio valens& lenis, quid&.que eius cómoda exercitationis commoda 2. 202 exercitationem effe vehementem motum. ibidem itétriaab ea perficiin corpore quod exercet ib. exercitationes cur cibum precedere debeant 1. 10 exercitationum genera& facultas I. 1.02,.02056 exercitationum laboriofarum cómoda Lc exercitationum omniunrcómune, item fingularum propria quid L.dL12, 20; exercitationü quod'nam tempus effe debeat. 2; 203 exiccantia I. 149 sxiccantia modicé fimpliciter, primo,;fecundo;tertio IN DCE.X tio,& quarto ordine 1 39.40.41 exiccantium catalogus 1. 109 exilire à faltando in quo differat 1. 229 extenuantium catalogus 1. 125.177 exulcerationis circa os facrum factz, curatio r. 218 exuftorum cura 24:175 exuftorum in fole curatio Lg Y Fab 1. 36.698 fabe 2.22 fabarum farina L 296 fabas venerem excitare L I4 facultates medicamentorum fimplicium quomodo & qua experientia inueniendz 2. 613 facultatis fimplicium medicamentorum ordo 2.619 facultates vniuerfz cuiusq; medicamenti— 2. 671 fzxcombufta 2. 659 fex quomodo cremanda,& lauanda 1. 602 f£ecis electio L5 falfo didtamnum 1.37 farinapura 2. 638. triticea b42 faucium mufculi 2. 902 fcemina 2. 875 faeminarum veficz 2. 863 foeniculum Y. 43.702 fceniculum agreíte 2. 58 fcenum grecum t. 40.37.39 fcenugraci decodtum I.24 fcenugreci faccus cum melle co&us,quid commodi przítet I. 144 febricitantibus optima potio que 21. 184 febrium continuarum indicia& curatio I. 202.203 febrium ephemerarum figna 1. 196 febrium putridarum nota l1. 197 kkk 4 — M—— MÀ PEE ———: I.N 3D'E X. earumQ; curatio I. 198 febrium,quz ex affectione eryfipelas referente originem trahunt,curatio I. 203 fl| 1 3743580. felbubulum i. 43 taurinum ibidem fellis aut bilis natura,& differentie 1. 807 femoris os 2. 887 femorü intertrigenes quomodo curande.1.165.2.163 fermentum 2. 421.660.689 ferarum caro L n4 ferula 2. 706 ferulz femen 1/37 ficofe menti eminentie quomodo tollenda r.:78 ficus arbor 1 78 fici curatio L2 ficus aride 2. 718 ficus cur nephreticis conueníant 1. I4 ficuspingues r. 43. ficce I. 37 figura cius,cui clyfter inijcitur 2. 366 filix 3. 570. eiufdem radix I. 36. filicula 2. 685 fimus columbarum fylueftrium n 34 fimi caprilli vires 2. 43i fiftularum cura| 246 flatus in ventriculo vnde gignátur,& quomodo curentur I. 300 flatum multü in cócubitu cur nónulli eflent. z. 239 flos eris 2. 42.603.291 flos eris quas vires babeat,& quo pódere det 2. 30r flos falis 1 3H flos vitis 1. 487 fluxus fanguinis€ naribus quomodo(iftendus.1.257 follis pugillatorius quid,& qua eius vtilitas 2. 232 fomentationum vfus 2. 404. item ISSN CD-E'X. item differentiz 1. 40$ fomentum exarena quibusaccómodatem z. 444 fomenti ex igni& carbonibus vtilitas 1. 446 fomentorum commoda L 28 fonsin Lyciaad Chimaram montem à Pegafo aper tus 1.144 fontanz aqua 2. I42 frictio matutina quando inftituenda 2.273 item vefpertina quando 1. MA fri&io propriaque 2:211 item quz fit eius differentia& commoda 2. ziz fri&io,quz ad febrim tollendam adhibetur 2. z:g frictionis modusatq; víus 2. 104 fri&tionis przparatio I. IO fri&tionis vehementis,& lenis,& nimie cómoda.r.1 fridionum differentiz à qualitate, item à quantitatetres ibidem fridionum genera ibidem frictionum nouem coniugationes 2. 2H frigide intemperiei differentiz tres I. 188 frigidos humores creantia I. 130 frous 2. 872 frontis natura mufculofa,quzfub cuteeft— 2. 89r fru&us acerbus I. 38 fru&us plantarum agreftium 2:37 fru&uum ficus fylueftris fuccus t 43 fucc 1.53.57 fucus r4: fucus marinus 21.577 fuligo 2. 584.701 fundum 2. 875 fungi 1. 38.41.43 furiofum folanum 2.$66 G G Agas flumén 2. 694 kkk; IN D'E SX. gagates quomodo probetur,& vbi nafcatur 2.604 gagatis electio 1.56 galixia pifcis 2:55 galbanum 1. 28.40.4243. 2. 577.657.723 eiusQ; ele&io Lo$j item quomodo adulteretur jbidem galbanum co&ionem non ferre I. 62 galei 2. 60 Galeni de caput euacuantibus 2. 332 Galeni de exercitationibus 1. 20I Galeni de facultate atq; vfu dulciá balneorü 2.428 Galeni de fomentis, cataplafimatis,& cucurbitulis 2. 404 Galeni de frigidi lauacri vfu£. 458 Galeni iudicium de la&e& cafeo 27i Galeni de optimo melle fententia 2.7$ item Rufi 1.76 Galeni picra 1. 9.373 Galeni, quos purgare conueniat, quibus purgationibus,& quo tempore 3. 176 galeobdulos 1. 498 fake 2.$$ galiopüs 2. 498 galla 2. 69$ galaacerba r. 42. immatura 1. 398. 2. 659 galla combuftz$69; gallarium 1. 498 galinarumale z. 21. earnes 2.560 fimplexius 1 85 gallium 1. 498.683 galligallinaceicaro 2. yo.;(41.51 gallorum gallinaceorü teftes omniá praftantifsimi allorum veterum ius 2. 8n gauglia diffoluentia A23 gan LDNSDGOE-X gangrenz& fphaceli curatio Po yuisds garum L1. 40 yas gopocdta:. 855.912 genifte 2. 717 gentianz folia 2. 499. radix 2.:683 geodes lapis 1. 729 geranionis emplaftri Poletis compofitio& vfus 1.71 geranium P 499 gefatio,que in febribus conuenit 2.216 geftationis commoda 2.7253 item differentie 3$. 224 gefticulationis vfus 1. 229 PZ, 1.$84 gigarta 2. 683 gingidium I. 40.41. 2. 683 gingiue 2.:875 gingiuarum pruritus 1. 167 gladioli radix 3. 660.767 glandule 2. 47 glandule quomodo przparentur 1370 glans vnguentaria 2. 495.681 glandis vnguentariz fuccus 2.616 glandes 1. 62 glandium vfus L 26 glandibus cur fpius vtamur 1. 369 glaucedinis in oculo caufa 2. 831 glaucomatis& fuffufionis cura,ex Rufo rL 283 glaucium L 38. 2. 499.483 glaucus pifcis 2. 60 glaux t. 499.684 glechon$.$00.684 glena 1. 872.876 glenoides cauitates 2. 88;.(2.$00 gleucinüid eft,muftinü vnguentü vnde conficiatur I AN DAE x globulus z.$71 gleos z. 684 gluten ad zgilopas 1. 109 gluten ad crithas& chalazis ibidem gluten ad pilos ibidem glutinis pifcium eledie L$1 yz 2. 819 yore z. 887 glycymerides 2. 65.68 glycyrhize radix 1. 37. 2.$00 fuccus Y. 36. 2. 684 glycyfides 2. 684 glycyfis 2. foo gnaphalium 3.$01.684 gobius 2. 53.568 gongyle 2.$OI gongylidos femen,& radix i. 684 Gorz hiftoria 2.29 gonorrhez&fatyriafis caufz,& curatio— 1. 320 graciles quomodo reficiendi x. 178 gramen 1. 38 graminis radix IL. 39.41. 2. 616 granula falubris ftomacho idonea, ventrem fubducentia,& prefertim in typis 2. 380 granum Gnidium I. 43- 2. 292.657 granum Gnidium mulieribus magis quàm viris cóferre: 1. 294 grani Gnidij facultates,ac vtendimodus— ibidem grana 1 no graphoides proceffus i. 879 graueolentia 2. 61i grauidis quz conueniant 1. 156 grauidas precipué infeftantia, earumque vidus ratio 1 6 grauis Il ND E.YX grauis foporis, qui xazagega dicitur,curatio z. 214 gregarius pifcis 2.$9 groísi a. 707 grunni 2. 47 gruum caro 2.$I gummi ele&tio I.$1 gummi prunorura L4 gurgulio 2. 874 gurgulionis vfus 2. 840 em 1.$86.73.— gypfumvftum— r. 4z us 1. 40 8YP H Habes 1. 875 habitus corporis vt calefiat 1. 169 hzmatites 1. 659 haemorrhoidum cura I. 30$ halicacabum 3.$66.721 halicacabus 2.$03 halimus 2. 484. harmala 2.$47 halmyronis emplaftri compofitio& vfus 1. 76 eae Axyn 3. 592. artes ibidem &xe 2.$82 halteres quomodo interfe differant 2. 232 halterum iaculatio quibás nam conueniat ibidem hecticarum febrium cognitio, genera& curatio I. 204.206 hedera, 4. 617.696 hedere lachryma 2. 658 hedere fpecies tres 2.$19 hederz tenellz folium IL. 43 hediofinos*. 510.689 hedyfarum à. j10.690 hedy(ri aut pelecini femen a, 617 helcopos de helcyfma z. 74 [2577771 2. 505 helenij radix L34 helices: z. 873 25777777 2.$o$ heliofactes 2. 484 heliofcopius 1.$68.570.720 heliotropium 2.$10 helitis fquama 241731 helix 2.$19 helxine L 38. z. 506 Vor 2.$06 hemerocallis 2. 510.617.690 hemicraniz curatio 4/273 hemineri 2. 7I hemionitis 1,$1.617.690 hemionium 1.494. hepatis caprini fanies L 43 hepatitis 1.$08 hepatus 1. 58 heptaneuros 2. 492 heraclia a.$06.528 herz paftilli& vfus L 98 heranthemos 2. 490 herculeus lapis» 719 Herodoti de cucurbitulis 271 Herodoti de elleboro propinando 21. gal Herodoti de ijs, quibus fuffocationis periculum im minet 2i3at Herodotidelauacro 2. 436. item eiufdem de aquis fponte nafcentibus ibidem Herodoti de potu,& quónam accefsionis tempore potu fit vrendum i. 180 her DIUNWOD R X herpetis curatio l 248 Xeruxius 1.$07 herygeron 1. 690 heryngium ibidem hiatulz 2. 55.63 hibiícus 1. 484 hiera ex colocynthide I. 160 hiera Iufti i. 382 hiera Rufi IL 121 hiera Rufi,quz ex celocynthide conficitur 2. 379 Y hgántoy 72[ky E JT: BAocie 2. 892 hipecoon s 1. 712 hippocampus vftus— 2. 659.(2.212 Hippocrates vniuerfam fri&ionü rationem abfoluit Hippocratem pleureticos elleboro purgaffe 2. 293 imaíyNwemy 2.$1.722 hippolapathum 2. 524.618.700 iraopápotrop 2. 513.702.628 inzoQásg ,j. 192413 hippophzftum 2. 292 hippophais& hippophafti viresacdofis— 2. 297 imaéQeugou 1.$14 imaookwvog 2. 40.513 Ioaoveis à.$14.681 hircus 2. 873 hirci barba à.$71 hircina caro 1. 4$ hirudines càm exciderint, quid agendum I. I9 hirudines quamdiu feruandz,& quomodo alende L 19. item quomodo applicandze ibidem hirudinum vfus quando concedatur à. 174 hiftoria deagricolis:2.. 307.(2.14$ hiftorie rerum admirabili, quz in aquis córinguns INDE X humores crudos in nobis parientia I. 19 hoedorum& agnorum lactentium carnes 2. 79 bolopyron 2.$79 hordeum I. 38.49. 2. 668 hordeumin polenta frictum says vocari 1. 152 hordeum febricitantibus quomodo parandum 1.151 hordei polenta I. 40 hume&antia I 1jo humectantia primo& fecundo ordine I. 4I humeéctantia fecundo ordine 2. 632 humectantium catalogus 2. IIO humeralis vena oculislaborantibusfecanda 2. 253 humeralis venz fitum,& fe&ioné omni ratione vacare periculo 1. 2134 humeraria vena cur fine periculo fecetur non humeri 2. 874 humida fomenta I. 29 humiditatem ex ore trahentia r. 43 humidum corpus quibus de caufis fiat 2. 278 humores quínam per füperiora,& qui per inferiora educendi 2. 279 humores ferofos-tenuesQ; in principio vacuandos effe L 20 D4xwfos 2.$573.01 hyacinthi radix É 7u bydna ibidem d pápyvpgor vnde fiat 2. 603 hydreleum I 44 hydromali confe&io 2. 05iC Vdyponkangi i. 573 hydropiper 2. 725 hydrops matellz: 1. 3? hydrorofatum z. 186. item,aliud rofaceü 2.187 item aliud recens ibidem hy IN|IDORX hymettium mel 2. 76 Voeniauoe 2. 574.722. eiusq; cledio 1:544 Vzkpgincy I. 37.5320. 2. 574. VZTÁKOOV 4..573 hypion 1. 873 hypochondria z. 87y hypochondriaca anethine I. 87 hypochondriacus& flatuofus morbus 1. 264. hypocifthos 2. 698 Vzéxigie 1 574 hypoglofsis 2. 873 hypopia ibidem hyporinom 2. 872 hypofarca i 3IO pypofpendiylam 1. 875 hypoftema ibidem hypothenar 2. 874. hyflopum I. 42.43. 23. 659.722.86g ape 2. 865. cur dicta ibidem I Lii: buiridis$ o7 iafpis viridis 1. 198. 2. 730 iberis 1.512 i&ericis fummum remediuu afferentia I. I4 idear adix 2.$13.69I idiot,& plerique athletz cur ingenio fint ftupido eH 2. 199 idnon I. 37 iecur? 049 iecuranferum 2./sf 1ecoris affectionib.quomodo fuccurrendum r. 306 iecoris humani magnitudo, forma, fitus, officium 2. 858.859.860 1l I4N?D' Ex. iecoris imbecillitatis caufz I. 306.308 iecoris fcirrhus incipiens quomodo curandus 1.308 iecoris temperaturz dignotio I. 186 igni combufta quomodo curanda L2 infantium& aliarum ztatum víque ad declinantes, victus ratio 2. 163 infernam cubiti venam non effe fecandam L 17 inflammationis initio,& non tantüm in plenitudine venam fecandam effe L 14 inflammationis in colo note 2. 361 inflammationi fuccurrentia I. 24I inflationis caufa,& curandi ratio I. 255.256 infundibulum i. 823 ingreffus in hydrelzum I. 34 ingreffus in oleum 2. 473 ingreífus per loca fima, vtilitas 3:232 inguina 1 97$ iufaniz curatio ex Philumeno Lr 26$ infeffus in folium ex oleo vtilitas 1. 34 infeffus in folio ex hydreleo f 445 infolationes quibus maximé conueniant 2. 446 intemperiei frigide correctio I. 188 intercoftalia 187g interfceminia ibidem inteftinorum leuitas vnde caufetur 1:301 inteftinorum vtilitas 2. 853 inteftinis cüm vnum fit genus motionis, curnatura tamen binas tunicas attribuerit 2. 854 item numerus eorum 14 890 intyba I Ij. 38 inun&tio purgans,que aluum ciet IL n2 inunctio fedis ad flatus emittendos I mI inunctionibus in quibus vtamur,& vnde componantur 2. 371 Ioan MEER RREAMBEMLCEULEMEMDDLDDUUMBUMIDDUMEDUMUILLEZLLELLTILICLCELEEÉLICÉLTLLRÓLIILLALLLEUTICTZLÍLLLLBZÁGGUSGLLLIIMPDIEELDULZIILEDLOGIUSTIREGPTIGLUT OG] IÜILIZTTTINTLECPY?] ILLE! CT]]111]D]LTCLLT]!7]]] 1][1T] 7.8] LLL] C'HLLDELLLLOÉLCZÓCC]?] E LQZUIUÓLÓCZÓLLLÓGIOTZ LLLÍTZ] 2] LÍ LEC?CTLOZIECIILELLEIITP FP] DLELCLCTLLILLZLAÁZ[U]CUCOIs ILLA(Clu uc LL. Remus I ND Ek'X. Ioannis Medices laus L6 les 2.$14.587.691.731 upoyipgoy 2.,'51I lris 2. 292.514.872. eiusQ; vires,atq; dofis 2. 295 irrigatio pedum,ad vomitum eliciendum— z. ju irrigationum vfus 2. 410 ifaros 2.$03 ifatis 139. 221 ifatis fatiua I. 236.69t ifchiadicum vnguentum L 97 item, ifchiadicum Antonij Archiatii ibidem ifchias 2. 99I ifchys 2.$20 ifopyron 2.$15.69 itez foliorum vis 2. 69r iter facientium,vi&tus ratio I. 173 iducudg 3. 822 itria I. 128 itrij preparatio 2. 127 impetiginis curatio I. 25$ incifores dentes quatuor 2. 880 index 1. 874 indurantia 1. 43 indurantium& laxantium catalogus 2. 641 indurantium diuer(i modi 2. 64L induratio quibus de caufis fiat L 43 Iudaici lapidis ele&io I$y iudicationes tresadfanguinis mifsionem— 2. 245 iuglandis putamen vítum I. 39 iugulum 2.874. iugula i. 88; iuliz 2.53 iulides 2.$9 Hla IXNNSD'-^E)X. juncus 2.$68 iuncus odoratus I. 4I iunci odorati flos I. 37.42 iuniperus I. 37.40. 2. 67 iuniperi bacca I. 40.140 fructus 2.32 ius album quomodo conficiatur 2. nó iuuenis Milefij hiftoria 2. 240 ixos 1.$14.690 ixia 1. 579 L T Abdoides futura z. 877 labia fiffa quomodo curanda T. 2177 labiorum mufculi i. 889 labracis pifcis caro 2.153 labrafon 2. 601 labrum Veneris 2e. 403 labrufca 1. 487 lac X. 133.139- 2. 103 lacbibere quando preftet 2. 74 lac clyfteri cur inijciatur 2. 345 lac gignentia I. 49 item menftruas purgationes prouocantia 2.666 2. 668 lac nutricis quale effe debeat r. 160 lac vitiatum quomodo corrigendum ibidem la&is bonitas vnde cognofcatur 1. 71.738 quz'ue eius vires ibidem la&tis potio quomodo fumenda I n4 lacertus pifcis 2.154 laccopedon 2. 87$ lactuca: I. 4113j.241. 1. 38.690. lactuca erratica 2.$H la&ucz femen ex aqua potum z. 812 lada IN D! Ex. ladanum r. 37.42. 2. 696. eiusQ;eledio r. g lefio ex fomno duplex 1. I9I Aayub; fxn&]ut 2524 lagopus 2. 700 lampfana ibidem lanugo 2. 872 lanz combuftz vis l 37.42.2219. 2. 912 lapis Ageratus 2. 728 lapis Alabaftrites 2. 7219 lapis Arabius ibidem lapis Afius quomodo probetur,& quis fit eius flos, quz ue eiufdem vires 2. 593 lapis Galaé&ites 2. 727 lapis Geodes 20/72 lapis Hzematites quis omnium optimus,& quomodo vratur,& adulteretur 2.$93 & vitiatus,quomodo deprehendatur 2. 694. lapis Hematites 1 45 2.727 lapis Herculeus 1. 729 lapisIudaicus 2. 728 lapis Melitites 2. 727 lapis Ophites 2. 729.730 lapis Oftracires 2. 719 lapis Phrygius 2.$92.(2. 593 lapis pyrites qui eligendus,& quomodo vrendus lapis Schiftos vbi gignatur,& quis omnium laudatifsimus 2. 604. lapis Smiris 2. 709 lapis Thracius vbi nafcatur,& que cius vis 2. 694 lapidis Afij ele&io 15$ lapidis Hzmatitis electio 1.$6 lapidum differentiz& facultates 2. 717 lappago 2. fH Japatium 1:43./2:700 Hl 3 lapathum 92J* larynx 2. 836.874 laferpitium 2. 557 lafsitudines,quz ad ab exercitationibus contrahun tur,quomodo remoueantur I. 160.165 lafsitudines fponte fua nobis irrepentes, quomodo curande I. 166.167 lateris dolor quomodo curandus I. 295 latere afe&o, qu: vena fecanda fit L.17 lathyris 2. 292.524. lathyridos vires,ac pondus 2. 299 Iauacri frigidi vfus 2. 438 lauatio frigida quibus competat 2. 44 quid ité faciendü fit ante eius ingreffum ibidem laurus 2.$02 laurus Alexandrina 2. 577 laurifolia 1. 37. baccmibid. item r.43. 2. 292 laxantium diuerfz fpecies 2. 642 le&icz quz pedes humiles habent, cur ipfum corpus.repleant 2. 397 lecticaram differentize ibidem leguminum co&io 2. n9 lemnia terra 2. 586.726 lens L 36. 2. 84 lens paluftris 1. 39. 2. 71 entes I 40. 21. 2L721 lenticula 2. 68r lenticula paluftris I. 41.43 lentifcina refina 2. 71 lentifcus L 36. 2. 368.718 leonum caro 24$ leontopetalon 2.$24 leontopetali radix 2.:700 leontopodion 2. 5214 lepi I NOD E,X. lepidium 1. 38.2.2700 lepidoides future i. 878 lepis 2. 73» leporiscaro 2. 4f. coagulum 1. 28 leptocaryon 2. 694 lepus marinus 2.$24, lerus 2.$9 leucacanthi radix 2.700. leucania 2. 873 leucanthemos 1. 490 leucas 1. 700 leuce,alphus,melane,lepra,& fcabies quomodo curanda 1/254 leuce arbor 1. 700 leucoion 3.525 leucoij frutex 2. 700 libanos d. o525 libanotides 1. 70I libanotis 2.527 libanothus 2. 700 libanotus 1.37. 2. 390 libelle 24.57 libido quid przcipué poftulet,& qui ad illam exercendam idonei L1 Libyanum collyrium,& eius vfus I. 102.104. libyftici radix,& femen 2. 701 lichen I. 38. 1. 700 lichen petris adnafcens I 40 lien 2 49 lienis affe&ionibus quomodo fuccurrendum 1. ju lienis vfus 2. 860. fubftantia z. 861. fitus ibid. liene afe&o, quz vena fecanda fit I. 16 ligamenta difleda Loi hgnys*:1245701 M4 IN"DE'xX. ligufticum 1.37. 2. 528 lhum 1. 39. lilium fylueftre 2. 5 llijflos 2. 698. folia r. 40.&radix ibidem limonium 2.$28 limonij fru&us 2. 700 linguz anatomia, deQ; ijs,que ei funt adnata. 2. 85$ lingue afperz quz curatio adhibenda fit I 217 linifemen 1. 37. 2. 26. 70I linaà marina purpura fumpta,quomodo tonfillas,& colli vitia curent L. I4 Ay 2. 817 linozoftis 2. 4913518 liobati 2$7 lippitudinis curatio I. 278 lippuri 2.$9 liquefa&um medicamentü neruis compunétis idoneum UB 249 liquida compofitio ad fycofas eruptiones&c. 1109 item alia ad callos&c. ibidem liquor Cyrenaicus 2. 707 lirium 2.523 lithargyrus— z. 591.732. eius q; electio 155 lithodendrum 2.$9I lithofpermon 2.77528 litrum 2.. 73A liuores quibus modis prohibendi I. 169 lixiuium L 40.42. 2. 658.697 lixiuium ficulnum 2. 628 loca humilia quibus non conueniant 2. 39 3 loca mediterranea à maritimis quomodo differant loca metallis proxima 21. 393 loca fublimia cur falubetrima 2. 392 locorum differentia ex qualitateregionum 2. 395 lócu Y N D E X. locufte 2.$6 lolium E3740 2. 674 lomentum fabarum 2. 129 lonchotos z. 60$ lopades 2. 66 lotiones quomodo vfurpande I. 30 lotos domeftica| z. 702. agrefts ibidem lotus I 40 lumbus z. 875. lumbi 1. 875 lumborum vertebrz quinque 1. 882 lumbricos enecantia 2. 303 lupicida 2. 483 lupini ftercoris vfus I Ij lupinus 2. 657.690. agreftis ibidem lupinus amarus— 1.39. lupini 2. 2 lupha 2. 491 lupus 2. 61 lupus in Tyberi 2. 58 lupi pifces ibidem luporum& leonum caro i. 80 lufciofi qui dicantur I. 296 lutum I 41 Juxatis& contufis articulis conuenientia 1.233 lycanthropiz curatio I 266 lycium I. 36. 2. 70i lycium fiue pixacanthon 2. 617 lyci de cataplafmate ex fermento 2. 4 lyci purgans medicamentum AME lychnisíylueftris viresacdofis— z. 292. 2. 300 lychnidis femen 2. 702 lyco&onum 1. 675 lycopfis 2. 480.673 lyros 2. 484 lyfimachia herba 2. 70 Hl s IN DE X. lyfimachios 2. 701 M M "S Acercortex 1. 702 madefac&io 2. 409 madicum collyrium I. I04 menularum caput 2. 659 magnes lapis"deg 20 magnetis bonitas vnde deprehendatur,que ue eius vires 1.$94 magnetis electio I.$6 magudaris 21.557 male 2. 873 malabathri folium 1.37; 40.2. 702 eiufdem folij ele&io 143 malagma ex baccis lauri ad fpleneticos& hydropicos I. 9I malagma ad lienem valde efficax ibidem malagmatum tres differentiz 2. 466. & vfus 2. 467 maligna vlcera quemodo curanda l1 228 malleoli.2. 876.888 malua 2. 38.84. malua agreftis 2. 70 malua horten(is Ll 4L24I maluzfylueftrisfolia r. 41.— caules ibidem malum Granatum 3.713 malum Punicum I. 43 mali Perficz fructus I. 4I malus 2. 704. Perfica ibidem Armenica ibid. Medica ibid. mali Armeniaci fructus I. 41 malicorium l. 39 mali Granati putamina ficca 1 659 mala$3 ma DN-D EX mala precocia|. 4I mamma 2. 94 mammae 2. 875 mamma diuulfe& contra&z in pregnantibus, cur abortum prenuncient 1. 869 mammarum vfus ibidem mammilla affect» quomodo curandz I. 295 mammillaris exortus z. 88r mandragora I. 39. 2. 617.660.702 manicon ftry chnon 2.$66 manna thuris que probetur 2.415 & quomedo adulteretur ibidem manus 874. eius d; diuifio 2. 885 pgapop: 1.$13 marangiz 2.58 marina medicamenta 2. 476 maritimaloca quibus conueniant 2. 392 marium differentia 2.$8 marrubium L 374143. 2. 657.71 marrubium nigrum 2. 495 mafpeta 2.$57 mafticatores mufculi 2. 894. maftiche Lo 40.41 2. 71i mafítiche alba,& Chia 2. 703 nigra& Aegyptia ibidem maftiche Chia 1.37 maftieron 2.$9 materiz ad clyfteres dyfentericorum 2. 344 materiz vnguinum ad frontem,& oculos fluentes accommodatorum 2. 464 matrix cur dicta z. 863 maxillares dentes 1. 880 maxilla 2. 873 maxillz inferioris offa 2. 981 INDEX. fuperioris offa 1. 87 mecon 2. 703 media vena cur fecari rarifsimé debeat Lig medianz incifio quid potifsimüm requirat 2.254 medius digitus 2. 874 medicamentum abfceffus iam cocos fine labore expellens L 245 medicamenti adabfceffus renum atq; vefice 1. 317 item ad vlcera vefice cum inflanmatione ibid. item ad fanguinis profluuium ex vefica ibidem medicamentü Adamátij ad vlcera phagedenica.r.79 medicamentum ad aquofas ramices r. 80 medicamentum adardentesíedis dolores r. 305 medicamentum ad caliginem oculorum I. HO medicamentum ad cancros ,in quibus multa ac de pafcens erofio fit I. 79 medicamentü ad cancros vlceratos mitifsimü: 1. 78 medicamentum ex charta I. IOz medicamentum ex calamintha r n$ medicamentum ad columellam luxatam, eiusQ; triplex vtendi modus I. II4 medicamentum ad comitiales ex fcilla I n7 medicamentum ad colicos purgans 2. 18r medicamentum ad cruftas I. IOI medicamentum fcirrhum diffoluens atq; digerens L 2$0 medicamentum ad dentium conferuationem 1. 174 medicamentum 4j jagay ad dyfentericos& caliacos 2. n8 medicamentum Galeni adeos,qui ab efu fungorum ftraugulantur I. nó medicamentum ad ifchiadicos L 9r medicamentum ad iuteftina prolapfa I. 79 medicameatum ad nomas I. 102 medi I N:DCE:X. medicamentum quod odoratui admotum peraluum purgat 2. 382 medicamentum adporriginesinueteratas— 1. 275 medicamentum praítans ad canis rabiofi morfum 1. 116 medicamentum purgans ad colicos I. I20 medicamentum purgans,quod xoz/épuy, id eft;placentula,nominatur ibidem medicamentü purgans ad eos, qui elephantiafi detinentur ibidem medicamentum purgans, exiure veteris galli compofitum 1d medicamentum putrefaciensabfq;dolore— r. ror medicamentum ad quartanarios Galeni I. H6 medicamentum ad ftomachifübuerfiones 1. 300 medicamentum ex fucco cydoniorum I. Hg medicamentum valde accommodatum ad maligna vlcera I. 234 medicamentum ad vlcera, quz in fumma cute fuht, ad intertrigenes, ad abrafa, inueterata vlcera,fenilem teneramQ; cutem I 2214 medicamenta ex accidenti quomodo exploranda 2. 614 medicamenta in acutis morbis in initio quando fint adhibenda r. 20.(1.308 medicaméta ad aperiendam hepatis obílrudionem medicamenta humida& calida cur dicautur z. 637 medicamenta humores ex ore, naribus, auribus,& oculis trahentia 1. 647 medicaméta obflru&ione liberantia, abftergentia, & attenuantia z. 648 medicamenta omnia ad temperatifsimam naturam elfe dirigenda 1. 610 medicamenta probatifsima vbi nafcantur,& quan I.N DE X. do incidantur, medico diligenti cófideranda cffe 2. 29I medicamenta fcirrhos emollientia 2. 639 medicamenta fimplicia ad menftrua fuppreffa 1. 49 medicamenta ad tufsim pertinentia 2. 648 medicaméta varia,ad dyfentericos& czliacos 130; medicamentorum auribus conuenientium differen tiz,& materie 2. 472 medicamentorum differentiz,& vfus 2. 609 medicamentorü, quz ad emplaftra conficienda adhibentur, co&io I.$9 medicamentorü,quz infunduntur.vfus 2. 463 medicamentorum fimplicium,& facultatum in eis, cognitio quàm fit neceffaria 2. 67I medicamentorum fimplicium electio I. 50 medicamentorum fimplicium temperiem ex coloribus quoque dimetiendam effe 2. 6H medicamentis purgantibus cur odorata admifceri debeant I. 20 medicamentis purgantib.quz'nam indantur 2.284 medicinaad intefltinorum inflammationes, item,ad tumores laxos aquz intercutem 2. 413 medicus liquor 2. 96I medicorum calumnia tollitur 2.2157 medij radix 2. 703 mediterranealoca qualia 2. 393.395 medulla cerui I. 42 medullis facultas& vfus 2. 8u medulla vituli IL42 medullarum ele&io I$53 mei radix I. 38.49. 2. 70$ mel L 37.40.43.102.127. 2. 649.703 melamarum 2. 618 mel rofaceum quomodo preparandum,& quis eius vfus | : | | | mE RR mM UU N»D E X vfus 2. 167.168 mellis bonitas aut malitia vnde nafcatur 2. 7 Mcelampi hiftoria qui furentes Praeti filias,elleboro purgauit 2. 293 melamphyllos 2. 483 melzenides 2. 66 melampodium 2.$06 melan 2.733 melancholiz ex precordijs orte,figna I. 264 melancholiz curatio ibidem melancholicum fuccum gignentia r. 1o. z. 9o. melancholicis atq; pituitofis morbis cur venus optimé fuccurrat Ln melandryz 2. 70 melanteria L434 279 melanteriz ele&tio I. 56 melanthium 1.38. z. 703. eiusQ;vfus—— 1.27 melanuri 2. 60 melia terra 2. 586 melicratum 2. 184 melicrati vfus quibus conueniataautobfit— 2. 16 quomodo conficienda 2. 137 melilotum 1. 617.703 meliloti ele&io pun 2. 21.506.687 meliffophyllon 1 37. 2. 703 melopepon I n9 melopepones 2.717 membranz fuccingentis,& thoracem interfepientium membranarum víus 2. 842 memorie iactura,& de ijs, qui vigilijs,& qui nimio fopore torquentur I 249 Menemachi de hirudinibus 1. 176 meníx 1. 873 IAN DE x. menfes in venas mitti,non attrahi 2. 667 menftruas purgationes ducentia I. 2. 82.668 menfura medicamentorum purgantium indiuiduis quz applicari folent,cur fit incerta 2. 29I menta I. 38 mentaftrum 4s isIO mentem ad fanguinis mifsioné adhibendá effe r. 16 mentha odorata 2. 689 mentum 2.1873 menyanthes 24.1973 mercurialis herba L 21.43. 2. 292.528 mercurialis vires 2.. 20£ mergi ventriculus 2... 5I merule 2.$7.| eiufdem caro 2.$0.51 mefenterium& meferzon vnde di&um, eius; vfus 2.. 9887 mefophryon 1. 872 meípila 2. 34-703 metacarpium z. 886 metacarpij offa quinque 2. 887 metacondyli 2. 874 metalla t 40. metallica 2. 730 metallicorum facultas;atq; apparatus 2. 582 metaphrenum 2. 87f metafyncriticum 1.97 milax leuis 1. 70$ milacis afperz folia ibidem milium 1. 39.42. 2. 26.694 milij condiendi ratio 2. oO milij& panici co&io T. dj millefolium 2. 56$ minea 2,561 mintha 2. 510 mifcendorum medicamentorum ratio 2. 30I miísio ITNSGDOEYX, inifsio fanguinis in quibus morbis expediat 2. 246 8 mify 2. 658.73.— eiusco&io L$9 & electio I.$6 Márga 2. 86; min4 1:52 Mnefithei de elleboro 2.332 tnola 2. 888 molares dentes 2. 880 molles& acres clyfteres in quibus morbis adhibei. tur 2. 345.346.347 mollia animalia que vocentur 2.$6 mollientia L^ 42 molybdena 2. 75 eius coctio IL. 59 moly I. 38. 2.$47..706 moly,quofdam rutam agreítem vocare 2. 636 mord 2. 3f. IO$ morbi conditioné&locum attendere, quis humor euacuandus fit 1. 180 morbi publici feu cómunes quivocentur rz. 207 morbi tempora 2. 308 morbis pituitofis veneré fecundüm Hippocratem, accommodatifsimam effe morifrucus z. 7o;. mori partes morfus canis rabio(i curatio mortariola€ prafepia mofyleticus blaftus 2 « 618 mMMH.H.S tU o9. m : 875 1.517 motum non omnem effe exercitationem, fed faltem vehementiorem 2. 20r mugil 2. 9o. mugiles 2.$8 mugilum caro 2.52 mullus 2. ór. mulli 21. 55.58 mullorum caro qualis I. 126.253 uuulía L ju inulfi confedio 2. DI ÓIyNIDCEXX. murenz caro 1.054 mures 1. 66.71 murium inarboribus degentium caro z. 80 murices 2. 66 muria I. 40 muria falforum pifcium L37 Mufz paftillus I. 98 mufculus paruus, qui in articulatione humeri eít 2. 906 MASSEN ODERUNT TNR NENNTE MEEN mufculus qui in collo vefice eft z. 91h mufculi articulationem,que in gibbo cubiti eftmo uentes i1. 906 mufculi afperz arteriz i. 899 mufculi caput mouentes 2. 896 mufculi collum mouentes 2. 903 mufculi coxendicis articulationem mouentes. 2.917 inufculi genu articulationem mouentes 1. 91$ mufculi humeri articulum mouentes 2. 904 mufculi labiorum 1. 889 mufculi linguam mouentes*. 900 mufculi maxillam inferiorem mouentes 1. 893 mufculi nafi 1. 890 mufculi palpebras mouentes 2. 891 mufculi propri labdoideos fiue hyoideos ofsis 2. 900 mufculi proprij laryngis ibidem mufculi pudendi 1. 91 mufculi,qui à capite in fcapulasinferuntur 2. 894 mufculi,qui in fumma funt manu 1. 908| mufculi qui fub clauiculis funt 1.909 voufculi in fimis fcapularü thoracé dilatátes 2.904 mufculi in teftes defcendentes 2. 912 mufculi in tibia exiftentes, à quibus totus pes& digit mouentur 2. 917 mus osi tS ELEM UB UU MDMUILLCLLICLCLILLLILLLQILDILLLLZZQLCLICLIC]0ICULLÍCCCCÓQÓZ]2$?SCTÍCL IT]/0LC TICLCCZOCT]IÁCTU CIC T IIICCÉCKLCZIOLLUIGCIZCÓCL]]]] LÍCLLCI$ÁLL LGICL LT T LÍ] L] LL. IT 1] L111111111 IN: D. E^ X, mufculi fub colli cute latentes, ac buccas mouenz tes 2. 890 mufcus L 36. 2. 498.568.685 muftclorum pifcium caro E muítum L 28.40. 2. 657 myacanthinus I. 36 myagri femen 2. 70$ mycetes ibidem mydrialis curatia I. 282 myle 2. 875. eiusQ; radix 2. 70$ myos orajid eft,muris auricula,&al(ine vnde nomé traxerint 2. 48$ myrrha IL. 28.37.40.42.43. 2.$60.717 eiusQ; ele&io L$4 myrrha quomodo empláftris inijcienda I. 62 myrrhine 2. 706 myrrhis 2. 70$ myrica L 43 myrice vel tamarix 4. 618.70g myrice combufiz cinis 2. 70$ myriophyllon ibidem myritis 2.$177 myrmecia atq; verruce quomodotollantur 1.:5z myrfinites 2. 720 myrta I. 147 myrtefemplaftri compofitio I. 70 myrtites 2.$68.570 myrtochila 2. 87$ myrton ibidem myrtus à. 618. 2. 706 myfi 1.42 pWTpeyxio tg 2. 464 myttotum 1. n8 mmm a myxoteres i. 872 N INapus 2. 497 napy 2. 706 narciffus 221292 narcifsi radix a. 660.706 nardinum collyrium I 10; nardum I 43 nardum Celticum I. 40 nardum fylueftre 2. 576 nardus Celtica 2. 706 nardus montana ibidem nardi fpica ibidem narium foedum odorem emendans i 274 narium obftru&io quomodo curanda, ex Archigene 1. 287 narthex 2. 706 nafturtij femen I. 34.657.695 nafus z. 872 nafianatomia 2. 832. vfus ibidem nafi mufculi 2. 890 natatió quibus conueniat,& quibus obfit 2.22 nates z. 872 natura eius qui elleborum fumpturus eft, cur prius exploranda z. 278 natürc veneri idonee que 2 236 naturam femper eodem modo facere 2. 290 nauigantium ratio victus 2. 174. naufea quomodo tollenda I. 216 naufea vnde fiat 16297 naxiz cotis fcobs 1. 38 nepitha 2.$15,692 nepta 2. 494-657 nerium 2. 706 neu| | | ! IND! Ex. neruus 2. 46 neruus yulneratus quomodo medicandus i. 3 neruorum opticorum vfus i. 832 neruorum refolutio quomodo medicanda,& vnde. oriatur I. 268 neruos precifos agglutinantia 1. 22x neuras 2. 706 neurodes 2. 528 Nicolaus Sammichelius Nouocomenfis L3 nigella I. 4.42 nitrofi natura& facultas 2. 6I nitrum I. 40.42. 2. 116.657.732 nitrum toftum 2. 6g0 nitri electio L 56 nottes cur ijs qui ex defluxionelaborant,& inflammatione vexantur, ac fcbricitantibus, moleftiffimz z. 388 notus 2. 390 nuces L 17 nuces magna,& auellanze 23y nuclei pinci I. 39 nutrientiamultüm r. rr. minusnutrientia r. 1i item mediocriter,multü& parü nutrientia r. 13 nutrix qualis eligenda L 09 nutrici que cauenda ibidem nux Pontica£1. 694. ny&alopis curatio L 283 nympha 2. 864.875. curdida 2. 871 nymphza Pteris 2.515 nymphzez radix€ femen Y. 39. 2. 706 [9] Onus I. 57 obícuritas& hebetudo oculorum quomodo emendanda 1. 284 mmm 3 IYNZIDCESX. obftru&ione liberantia& expurgantia 2. 649 obftru&ione liberantia, abftergentia,& attenuantia 2. 648.649 obftruentium catalogus 2. 103.142 occiput 2. 872.874 occupati negotijs quomodo alendi EYES ochra 2. 660 ocij effectus:. 202 ocimaftrum. 003».591485 exicadkt 2. 581.724 ocimois 2.$79 ocymum Y. 37.41. 2.$91.725 * oculi lachrymantes quomodo curandi L 286 oculorumanatomia 2. 927. humores ibidem tunice 2. 8:8.—eorumq; vfus ibidem oculorum caligo quibus remedijs emendanda r.17o oculorum doloribus, ex Galeni fententia, quomodo fuccurrendum r1. 280 oculorum exprefsio quomodo curanda 1. 29$ oculorum grauifsimos dolores venz fecto dire&o lenit 2. 23 oculorum inflammationibus quomodo fuccurrendum; I 2179 oculorá phly&ene que medicamenta poftulét.1.28t oculorum mufculi 2. 89r oculis affe&is,quz vena fecanda fit 17 oculis ne tenebra offundantur 1. 170 odorata omnia effe calida 1. ÓIL odoratus inflrumentum z 83 odoratus qualis in ftrangulationib. vteri faciendus, item quando vterus procidit i. 456 item in diffolutione virium 221457 edoratorum natura i. 61g odorum copia vnde proueniat a. 612 [1 oc,hoceftforbum «edematis curatio Qenos ccfipus ccfophagus olea 1. 57. oleafter I-N'D' E:X elez frondes& fru&us immaturus olez fructus maturus olecranon;| oleoí natura& facultas oleum cedrinum oleum char emelum oleum Cyprinum oleum dulce,infulfum,loturs oleum dulcifsimum oleum laurinum oleum lentifcinum oleum liliaceum eleum z. 685. lotum z. 686. $3. 707 1. 2160 4. 707 I 42 1. 849 2.$21 1. 38 M37 2. 874 2. 61 I 38 1,42 L 4o. L 39 t. 36.41 I. 40.43 2. 616 IL 42 cicinum,raphaninum,dulce, vetus,Sabinum,finapinü, myrtinüi, fifaminü,therebinthinum, maftichinum,amygda linam,laurinum,tedinü, hyofcyaminü, ex cnico, Itricum,Hifpanicü,Libycum,Cilicium 2. 686 pingue oleum maftichinum oleum myrteum r. 38. fefaminum oleum ad pallores& liuores oleum raphaninum t. 37. oleum Sicyonium oleum temperatum oleum terebinthinum oleum vetuftum olei co&io elcorum facultates rofaceum a2. 687 2. 616 ibidem I.:'N"DE olfactoriorum vfus oliuz purgantes oliua fylueftris oliug 2. 35. oliuz nigra albe 2. 82. confracte oliux» rami oloftium olus atrum olynthi omentum omphacij fuccus omphacitz confectio omphacomeli omphacomcelitis confectio eiusq; vfus enagrum onobrychis onoclea onocholes onochilos onoma onothera ibidem onothuris onychitis onygis electio ophigenios ophioítaphylos ophites lapis opbthalmiz curatio opobalfamum opopanacis co&io opos Cyrenaicus omphacium r. 40.43. eius; electio Oopoponax 1. 38.40.42. 2. 456 2. 38r 215521 2. 8I ibidem 2. 68$ 1707 2.5513 1. 707 2. 856 1:53 1-38 2.7173 2. 159 2. 166 2. 167 24:707 657.707 2. 673 2. 480 2. 673 2:/707 ibidem 2.$89 I3 2.$04. 1. 487 2:719 1::278 I. 270 Éa4 2. 708 I 6I 2.707 or I | 1 | | I IONUD:EE: X. orchis 2.608 orchis Serapias 2. 708 orcyinus 2.$9 Oribafius cur in compendio fuo medicinali chirurgicam omiferit L9 Oribafius febre peftilentia correptus,ex cruris fca-rificatione morbum euafit 2.374 Oribafij in fcribédo medicinz cópendio fcopus 1.9 Oribafj picra 2.09373 organum I. 38.43. 2. 659.788 origanum viride r23 origanivires 2. 297. dofis 2. 298 oris ventriculi affectionibus quomodo füccurrendum L 296 orminum 2. 26 orminum venerem excitare I. 14 orphi$$$ orobanche 2. 708 orobethron 2.574. orobus 2. 708 ortus& occafus fyderum medico nofcendus 2.390 orycalus 1479 oryza 2. 2I ofiris a. 548.708 0s coccix,fiue cuculus 2. 883 osiugale 2. 879 os labdoides 2. 881 0s pe&oris 2. 874 os facrum$. 875.883 0s ventriculi i. 875 offa combufta 2. 8 offa coftz& fpathz x. 975 offa nominibüs vacantia 1. 887 offa thoracis feptem 1 2. 884 mmm$5 I.N D E.X. ofsium coniungendorum ratio duplex$,$6 ofsium medulla z. 48 ofsium vtilitas z. 876 oftracites lapis$. 589.719 oftracon 24/734 oftrea 2.$5.65 oftrea pelagia 2. 66 oftrcorum teíta combufta 2. 81 othonion 2.$78 othonójab aliquibus magnü chelidoniü vocari 1.108 aridis 241 oua gallinará ac phafianorü ezteris przftare ibid. ouainfartagineinfpiffata omnium pefiima— 2.$a oua tremula& forbilia^ 1/134 ouorumalbum 2.$15. 1. 39 ouilla pellis a. f euillum lac 2. 71 oxalis 2.$24. oxyacanthi fru&tue a* 707 oxybaphum 1.57 éfvyAvA) 2. 58 oxylapathum 2. 39.524.618.700 oxymel 2. 102. exymeli 2. 184 oxymelitis.preparatio& víus 2. 169.170 oxyphyllon 1. 573 Oxos 2. 707 P Paraceo: 2. 483 peonia a.$0Q pronieradix 1. 40.». 684. femen I. 260 paguri 1. 5658 palaftra ere&a quibus conueniat 2.228 palzftro commoda ibidem paliuri radix& folia a. 708 pal I N^/D E X. pima.$76. palmaarbor 2 73» pi Imzfruétus D 3741 2. 34 palmz ramorum fuccus 1. 38 palmule 2. 103 palpebrz i1. 872 palpebras mouentes mufculi 1. 89t panaces 2.$28 panaces Afclepium 2. 709 chironium ibidem Heracleum 2. 708 panacis radicum electio T4 pancratij radix*. 708 pancreas z. 857.— eiusQ; vfus i. 8,8 máyyx ug os Erafiftrati I. Io$g panicum I. 38.40. 2. 21.506 panis modicé co&us 2.638. plurimü co&us ibid. panis triticeus I. 41 panumconficiendorumratio,ex Dieuche— 2. rar pantherarum carnes 2. 46 papauer I. 38.41. 2. 763 papauer littorale 2. 192 papauer fpumeum 2. 192.345 papauerisliquor 2. 660. femen 2,1 fuccus r. 39. 1:45 papaueris fuccus quomede emplaftris affundendus papauerum vires atque dofis 1. 198 papillz 1. 87$ papyrus combufta 1. 708 paralion 1.$7i paralios 2. 720 paralius?.$69.570 parafyra i. 87 pardalianches 1. 483 pardalium i.$34 pardorum caro gopoyniqonie z. 819 parenchyma 2. 845 parietaria I. i4I parius— 2. 70 parouychia 2. 345.709 partium hnmani corporis nomina z. 871 paruus digitus z. 874 Vy£oU 1727 pafferes; 21. 60 pafferum paruorum caro 2.$0 aftillus ex acatia& eius vfus I. 100 paftillus Andronis I. 98 aftillus ex charta ad nomas ibidem aftillus croceus L 99 aftillus ex ele&tro,& eius vfus r t00 aftillus ad hemicraniam I. IOI paftillus ad impetigines L1 0215f paftillus ad lichenas I. 99 paftillus Mufze Ln 98 aftillus podagricus Procli I. 99 aftillus Pafionis ibidem paftillus purgans I. 129. 2. 380 pattillus ad tormina,&fanguinis ficcatum,&fluxum muliebrem I 99 paftillus ad vitiligines,alphos&c. 1. 98 paftillus ad vocé formandam 1.1. item alius ibid. paftilli cuiufmodiimponendi,& quando| 2. 462 paftilli hiere,& vfus I 98 pattillorum qui illinuntur, vfus 2. 463 paftillorum qui induntur,tria genera 2. 462 & vfus ibidem pallorem, qui zpeX izxe dicuntur,catalogus r. 98 aftillis adurentibus quando tet que orem fit materia 2. 462 p. | I-N'DCE X. paftillis obtundentibus quando vtamur,& quz fint eorum materie paftinaca paftinaca fylueftris patella aTog pauonum caro pe&en pectendorum capillorum vfus pe&ines pe&us peus atque pulmonem repurgantia pecudum caro pediculorum cura pediculorum in palpebris remotio pedion pedis mufculi pedis offa paganon peganum pelamis pelecinus pelorides peluis pentaphylli radix pentathetonis emplaftri compofitio pepo pepon peponis femen& radix pepones peplis peplium peplos peplus 2. 462 1. 43.357.684 zx.$6z 2. 875.888 2. 713 2.$0 2. 87$ 2. 452 1. 60.63 2. 874 2. 654 21. O45 'M$ 286 876 . 918 . 888 547 : 709 2. 59.70 2. 690 . 66 2. 82i 2. 709 1. 70 1. 38.4t 1. 139 1 40. 2*7 i. 54$ 2. 292 2. 292 2. f4$ Peu, [:] I N'DcR:|X. pepli vires,ac dofis 2. 196 percain Rheno 2. 58 perce 2. 53 perdicis caro:$. 50 perdicium"10339 peregrinantibus in aquis cómutandis quid faciendum fit 2. 174 perforatio in ore in palato cur facta fit 2. 83 perfufio capitis 1. 87.88 item alia,ad percufsiones& plagas ibid. item ad cardiacos,ibidem: item ad podagricos ibid. perfufio ad eryfipclata 1.$87 perfufio ad faniem 1. 88 perfufio ad vlcera ferpentia&eryfipelata ibidem sregiqanue z.&18 erclymenon 2.$46 perclymeni fru&us& folis 2 709 zrpguepvict a. 818 perinzum 1. 87$ periftereon 3.$46 peritoneum vnde di&um 2. 85$ peritonzi vtilitates ibidem pernionum cura 1.253 perfeaarbor z.$46. eius; folia a. 709 perfica 2.35 perfice radix 1. 28 perfici fructus 1. 38 perfium 24.37 perftridionis&interceptionis vfus 2. 4$2 perun&ionum vfus 2. 470 materia& differentie 2. 471 pefforum aperientium; aftringentium,& mollientium vfus,atque materia 2. 463 peísis mollientibus in quibus cafibus vtamur,& vnde Eni ER eus L ND EX de fiant t1. 465 pefforum tres differentie a. 463.&víus ibid. peftilentie notz,ex Rufo petafites peterigodes proceffus petrotelinum petrofelini femen Petrus Carnefeccus peucedanum I. 208 &. f46.709 2. 878 1. 38.41 2. 709 I. 4 21. f46 peucedani radix,& liquor,& fuccus 1.324.228.2.709 peucedani fucci electio peucina refina phaci phacoides phacoidis vires,ac dofis phacoptiffana qane phécides phagrus phagri phalanges phalangites phalangium phalaris phaleridis fuccus,& femen,& folia pharmacitis terra phafeli phafelos venerem excitare phafiolon phafiolum phafioli phatnia phefz philetzrium I.$4 1. 313 3.722 1. 292 £. 296 2. I 2. 575 2. 61 2.62 &. 57.58.71 2. 874 $5772 2.575 ibidem 1. 7211 1. 586 1 14 I. I4 f.$19 &. 69I 21. 24 2. 881 157 à. 7U IN 43D SE X. Philagrij confectio ex malis cydonijs,& que ex cor^ nis&aqua fit: 2. 16$ Philagrij ad oris erofiones I. HA philanthropos 2. 491 phileterium 2. 548 Philonis antidotü ad colicos dolores fedandos.1.115 Philothimi de potione quz ante,& quz poft cibum datur 2. 18$ philtrum 2.- 972 Philumeni purgans medicamentum ad oculos diuturna fluxione oppreffos 2. 386 phoce 2.$7.99 phonnicini Galeni compofitio r. 68.& vfus 1. 69 phoenix 1. 576.722 qéivi 2.476 phlomi 2. 722 eAMog 2.$75 phly&enatum curatio r 281 phorbium 2.723 phrenes 2. 858 Phrygius lapis 2. 619 phrymion 2.$49 phtifis& atrophia oculorü quomodo curanda.1.283 phu 2. 576 phu radix 2. 7233 Shres ibidem : 2.$77 :$575 Pe its 16 577.713 phyllon 2. 723 qoaa 2. 486 picatum vinum quomodo fat 2. 173 picea arbor I. 4I picee cortex 2. 710 pics IUN D.E:.x picis co&tio 1. 6t picra 1.272 pignitis terra 2. 58g pile exercitatio que cómoda praflet 1. 230 pile paruz magnitudinis tria genera ibidem pilos attenuantia I 27$ pilorum vftorum vires 1. 81 pinei nuclei I. 56 pnigitis terra à. 7216 pinguedo 2. 48 pinguedo bubula,aut ánferiná, ad ftuporé dentium I. H4 i pinnae 1. 67.87à. pini fru&us 1. 71ó Cortex ibidem pinophylaces 1.: 67 piper. Il. 37.43. 2.$45.657 piperiselecio r. g4. radix 2. 709 pira i. 38.39. 2. i4. pifa$23 pi(a venerem excitare I. 14. pifces cetacei fale conditi à. 69 pifces molli carne prediti$4 pifces quínam ad efum adhibendi;& à quibus omnino abftinendum I n6 pifces faliti I 127 pifces faxatiles 2.53 pifces vbipefsimi gignantur 1.54 pifces qui ceteris anteponendi 2.$9 pifces,quibus dura caro eft 2.$$ pifcium co&io 1. Ho pifcium differentia 1.$758.59 piffeleum 1. 710 piffafpaltus 2.$48 piftacia L 1217142. 2. 36.101 nnn IJN DYE X piftacij fru&us: 142.2. 70 pituita, in ventriculo nata, quomodo vacuanda 1. 176 pituitam gignentia- I. 10. 2. 9o pityides 2. ÓI9.71O zuzvAifav 2. 206 pityocampe 1. 658.659 pityufa 2. 192.571 pityufz feminis vires 1. 294 px pix Aegyptia pixficca 2. 547.710. liquida placentula aluum fubducens placitis planta planta falubres& infalubres plantz fpinofz plantago L 38.39.41.2219. 1. 491.679 plantagoficca—. 14r plantaginis radix I. 4L platanus 1.38.2. 710 platani cortex combuftus I. 219 Platoni, fecundüm guftum, o&o fuccorum genera, "Fheophrafto nouem 2. Ómn plathyophthalmos 2. 6ot platyphyllos 1.$69.571 platyfmata n 58 plotes 2. 60 plenitudo nazà zàtyxvue. 2. 241. eiufdéfigna 2.242 plenitudinis vtriufq; notz 2. 246.247 plenitudinem duobus modis fieri 2. 240 pleureticis fanguinis mifsio 8 dire&o prodeft 2.253 pliftoricus cur glandes ex clleboro ano appofuerit 2. 31O plum ISZNS DE: X plumbago 1. 38 plumbaginis ele&io I.$6 plumbum i 4L. 2. 733 plumbi vfti co&io I. 60 pluuiales aqua 2.4 pluuialesaquz cur omnium leuifsimz I. 16 podagricos& arthriticos initio veris euacuandos efie 2. 245 polentz preparatio ex Dieuche 21oI12L polenta vnde fiat optima 2. III polemonium 2.$48.71 polium 2. 657.71. polium montanum— 2.$48 pollen ex polenta quomodo fiat,& quz fit eius vtilitas 1. 418 pollex 2. 874 polycnemon 2.$49-711 polygalon z. 548. polygalum 2. 710 polygonatum 2.$48.619.710 polygonon 2. 548.710 polyneuros 2. 492 polypodes mirü in modü veneré excitare. LI. 2.237 polypodium I. 239.40. 2. 292.549.71t polypodij vires,ac dofis 2. 193 polypus 1$56 polyrrhizon 2.$06.550 goModufes 2. 507 polytrichon 1. 480 pomi frondes& fru&us 1.58 pomorum aftringentiü aut pirorum efus,qua ratio ne ventrem deijciat 2. 77 pompholyx I. 30.2. 734. pompholyx quid à fpodio differat, qua fit optima, & quomodo adulteretur 2.$95 quomodo item lauetur ibidem nnn a IYN!DOE:X. pompholygis ele&io I 56 ponderum& menfurarum explicationes Ls poples 2. 876 populus alba 2. 700 populi flores& refina I. 39.41 populi nigra folia ficca I. 30 porcelli E24; porcellorum pedes 2. 46 porriginis caufa,& curatio I- 275 porrum 1 23. z. 44. ciusQ;fuccus r. 28 portulaca I. 39.41.43* 2 39-291.292.660.677 portulaca agreftis 1. 481.545.568 portulacz fructus& herba I. 4I portulace fuccus L4 potamogeton 2.$49 potamogiton 137 27H poterium 2.$49 potio ex vinaceis facta 2. 15$ potiones vtiles egrotantibus L 1j4. 2. 184 potus la&tis,ex Rufo 2.74 potus ratio E57: pracocia 2632 precordium z. 87$ praecordia irrigationibus,aut fomentis calcfacere, in quibus corporibus concedendum Jy. 29 praligua 1. 873 praeputium 1. 87$ prafium 2..71E procondyli 1. 874 profluuium vrina I 317 prolabia 1. 872 propolis Je 37.42. 1. f49.660.71t propolis co&io Y. 6i profopis 2. 492 pro| j : IDNUD.EUX profopitis 2. 676 proftomion 2.972 pruna 2. 36 pruritus gingiuarum in infante quomodo tollendus I. 162 pruritus quando excitandi,aut prohibendi x. 226 donodeadig 2. 819 pfegma 2. 603 evofouciw 2.$81 pfeudodictamnum 2. 725 pfilothrum L H2. 2. 441487 pfilothrum Apollinaris I. IO2 pfimmythion 2,73 pfitacionis emplaftri compofitio 1. 70 pforicum: 1. 735 pfycheotrophon 2. 695 Vioouoyp J. 43.2.$8t pfyllij femen I. 39.41. 2. 72$ prarmica à 2.$50 ptarmices flores& fru&us 2 7II Ptelez folia& cortex 2. 7M arfepuydieov oc 2. 870 pteris 2.$30.71t preryx 2. 494 ptifana L LI. 2. H2. quomodo conficienda 2. H3 vude pefsimé conficiatur ibidem ptifanz fuccus cur poft euacuationem vtiliter exhibeatur 1. ií83 z]ésxog 2. 822 pubes 2. 87$ pudendum intumefcens quomodo curandum. r. 319 pudendum muliebre curano immineat— 2. 864 pudenda vlcerata quomodo curanda L4 nnn 3 IZNSDS EX. pudendorum aniq; vlcera, abfque inflammatione, quomodo curanda IL 318 pudendorum rime quomodo curandz LI. 319 item inflammationes quomodo ibidem pudendorum fubftantia, cur in coitu intendantur, €orumq; vfus 2. 864 pudendis pinguia incómoda effe, a(tringentia vero prodefle 2. 4H pueris in quibus morbis vena fecanda I. 16 pueris ante 14. annum venamnon fecandá effe ib. puerorum aduftionibus,quz firiafes dicuntur, fubuenientia Ln 2174 pueruli educatio: z. 76: d pulegium E 37.»$00.679.684| pulegium agrefte 2.$OL pulmo 2. 49 pulmonislobinonimpares,icutiecoris| 2.945 pulmonis temperature figna Ll. 184 pulmonis vtilitas ac necefsitas /2. 843 eius conflitutio qualis 2,844 3 pulmonem expurgantia 2 654 1 pumex 2.590. pumexlapis 179 4 pumexvítus r 42. pumicis ele&io L5 3 punica$34 pupilla 2. 87i purgans medicamentum ex cydonio 2.0376 purgans medicamentü eos, quos elephantiafis exercet I. 123. 2. 382 purgans medicamentü exhibiturus, quid precipue confiderare debeat 2.. 30$ purgaus quod placentula dicitur 2. 380 purgans medicamentum,quod fordes ventris accómodaté deducit,& fimul thoracem& caput fubleuat 2. 379 pur L NSD E: X. purganté facultaté duo fignificare z. 645.(2.373 purgantia leniter perinfernas partes ex Dieuche purgantia per aures I 43 purgantia per infernas partes 1 20 purgantia per nares I. 27 purgantiaper vrinam 2. 335 purgantium medicamentorum ratio 2. 644 purgantium per fuperiores partes catalogus 2.292 purgatio quomodo inftituenda I. 20 purgationis nimiz, ex ellebori potione fa&z, quomodo fiftendz,vt vomitus comprimatur 2. 330 purgationes nimiz quando fieri foleant 1. 645 purgationes fupernas qui difficulterferant 2. 286 purpurz 2. 455 purulenti ex affe&ionibus, quas defluxio cócitauit, facti, quomodo curandi L' 243 purulenti qui vocentur,& quomodo ijs fubueniendum I. 291 pus mouentia medicamenta, cur emplaftica effe debeant: 2. 638 pus mouentium catalogus 21637 puftulz, quibus puer affe&us eft, quomodo curande I. IÓI pus quid ex omnibus aptifsimé moueat 2. 638 puftularum,quz phly&enz vocantur,curatio I. 227 puftularum,quibus puer affe&useft,cura— a. 161 puramen ouorum I. 39 putrefacientia(24047 pycnocomon 2.550. pycnocomum 2. 292. pycnocomi& radix,& fru&us,& fola z. 711.660 pycnocomi vires ac dofis 2:497 pyrallides 1. 81 pyrenoidisproceffusinitium atque finis— 2. 882 pyrethrum L 28.43. 2. 550.657 nnn 4 IN"DOE pyrethri radix 2. 657.717 pyriephthus 2. 730 pyriaftes ibidem pytos 2 7 (yadrupedum animalium ventriculus, vterus,& inteftina 2. 49 qualitatis proprietate attrahentia 2. 66t quartanarum febrium cognitio I 200 & curatio ibidem quies quibus conueniat"o2 090 quinque folij radix L. 39.41 ' quotidianz febris figna,& curatio]-^203 RAaicua f^ 44.102.71z radiculz femen 2. 292 radix 2. 871 radix althez I 42 radices vnguinum 2. 874 radius z. 886 ranunculus 2. 495.659 ranunculi radix& herba Lo37 rapa 2. 4I.II4 rapam venerem excitarg I. 14 raphanis 1. 7I raphanum I. 38 raphanus I. 23.43 rapum 2. gol rapi femen& radix 2. 684 rarefacientium,aperientium,condenfantium,& fti. pantium feries 2. 655.6636 reduuias reprimentia I. 234 refrigerantia I. 149 refrigerátia abfoluté,abfq; ordinis adic&ione 2.625 re D^ N-D' E X. refrigerantia moderaté,item in primo,fecundo,ter: tio,& quarto gradu L 38.39. 2. 626.627 refrigerantium catalogus 2. I09 refrigeratorum cura 2,15 regiones quatenus ad folem pertinent,falubres,aut non falubres effe 2. 401 regiones falfie acfuapte natura perhumidze& cane: cur fint morbofzx 2. 394. item aquis vacantes& ficcz quales 2. 395 regionibus quz'nam attribuantur 2. 389 remedia metafyncritica L 34. 2. 478 ren dexter cur finiftro elatior 2. 861 renes 2. 48 renes calculo obnoxios,feruans medicamentü 1. 58 renes expurgantia 2. 65$ renum durities quomodo curanda I. 314. renum& vcíicz affe&ionibus quomodo fuccurren:dum I. 32 renum& veficz inflammationes quomodo curandz 1/32 renum imbecillitati quomodo fübueniendum r. 31g renum ratio 2. 86t renum fcincorum vires 2. 812 renum vitijs qui clyfteres accómodati 2. 362 renes purgantia I. 46 rei venerez falubris vfus 2. 233 repellere quando praftet 1:29 repercutientes facultates quz dicantur— 2. 66€ repletionis ex cibo nox ng repletionem pefsimarum egritudinum caufam effe 2. H7 reprimentia 1,49 resabftergentes,incidentes,&aperientes— z. ror res calefacientes 1. 108 nnn j4 IN SD COE X. res calefacientes fine ordinis adiectione 2. 62 res carentes excrementis I. DI res humectantes quibus ordinis gradus non adiungitur 2. 632 res mediz inter aluá purgantia& fubducentia 1.146 res mediz inter ficcantia& humectantia 221633 res non inflantes I. 140 item,iuflantes ibidem. z. 1or. rerum boni fucci catalogus item mali fucci rerum earum,qua in forbitionibus loco olei imponuntur; I. 13 rerum facile concoquentium catalogus L.136 item,difficulter concoquentium 1 57 rerum facilé corrumpentium,& difficulter catalogus 2. 103.104. rerum mali fucci catalogus Long rerum,quz funt craffarum partium,feries— 2. 636 rerum,quz funt tenuium partium,catalogus 2. 635 rerum venerearü ex Epicuri fententia nullum vfum effe$233 rebus venereis vtentes, qualis potus atque cibus effe debeat 2.237 refides aque 2. 140 refina L 37.42.54. 2.$51.71. eiusQ;coQio 1. 61 refinz terebinthinz electio Ln$4 refinarum differentiz 2.$51 refpirationis robuftz,quam vociferatio preparauit. mae ii P pA iba retiformis plexus admirabilis 2. 823 eiusq; vfus T 2. 824 reuul&o 2. 337. quomodo fitfacienda ibidem reuul(ionis caufa quz vena fecanda fit Lai6 rha 1.$50 rham IND E X. rhamnus: 1 39. 2. 550.715 rheum 2. 550.619.712, rheum effe centaurium maius à. 619 rhinze 257 rhodia radix à. 552.713 rhodiacum ad carnem füpercrefcentem continendam I. IOÍ rhodites 2. 173 rhododaphne 1. 39.40..2. 7-5 rhodomel 2. 159.173 "rhea C 24,713 rhois 1. 38 rhous 2.$92 rhombus 2. 60 rhombi 1.47 rhus hàn 2. 715 rhus obfoniorum a.$51 rhypos 2.78 ricinum 2. 293 ricini fructus 2. 696 rigor ex pituita vitrea ortus, quomodo tollendus I. 269.(253 rimz digitorum,totiusd; pedis quomodo curanda rofa$355 rofarum vis 2. 617.71 rofaceum I. 38.41 xofacei confectio 2. 186 eiufdem alia compofita confe&tio ibidem rofmarinum 1.$28 rubiz radix 2.642 ruborem inducentia Ll. 34. 2. 478 rubus 2. 895 rubus caninus 2. 699 ubi canini folia 1. 657 INS DOEZAX. rubi folia,germina,flos,frutex,fru&us,& radix r. 38 4r.:2. 681 ruborum fructus immatnri I. 40 rubricz coctio L1 6o rubrice fynopice ele&tio|$6 ruta I. 28 ' Rufi de clyfteribus 2. 343 Rufi de glandibus 2. 369 Rufi hiera fimplex Lcd Rufi depurgantibus medicamentis 2. 284 Ruf de rebus venereis 2. 23$ rupta& conuulía quomodo medicanda L 232 ruta I. 28.38.42.43« 2.$47 ruta cur libidinem obtundat I. 14 rutz decoctum num rutaagreftis. F 4L 2. 709 ruta hortenfis X. AI rutz femen 1 26 S Sabini I. 37.41. Sabina herba 2. 498.652.682 Sabini de temperie regionum 2. 398 fagapenum 2$53660 fagapeni przparatio I 62 fal I.: 40.42.43. falis flos 1.28.42 falis& nitri coctio 1. 60 fales 2. 730 falamandra 2. 553 falicis flos& folia I. 39 falicis foliorum vires 2. Ó69I falicis fuccus 1.42 falpz 2. 60 faliua L37 faliuam hominis fcorpionem interficere— 2. 808 faluia DUNCOD' E X, faluia L 37. 2. foy falía 2. 656 falfamentum ex fcilla ad comitiales I 262 falfamenta fluuiatilium& paluftrium pifcium z. 7r falfi natura& facultas 2. ÓlI faltationis ad nates cómoda 2. 119 fambucus 2. 292.295.6756 famia terra I. 38. 2. 585.726 fampfuchus I. 41.42. 2. 553.714 fandaracha z. 658.754. eiusQ; electio 1. 56.2.600 fandyx s I. 38.42 fanguis 1. 38(11 fanguis ex ipfis affectis articulis quando mittendus fanguis in vbera& mittitur,& trahitur 2. 667 fanguis vt facile fluat, quidfaciendum fit— z. 26; fanguinis euacuationis menfura 2. 150 fanguinis fluxus ex hirudinibus quomodo fiften'dus 1. I9 fanguinis mittendi fcopi r[. 16 fanguinis mittendiex cubiti vena moditres 1. 17 2:253 fanguinis mifsio copiofior, item parcior in quibus facienda I 16 fanguinis mifsio in quibus corporib.iteranda r. 18 fanguinis mifsionem in brachio perperàm factam, triplicem errorem poft fe trahere 2. 254. fanguinis mifsionem in quibus corporibus partirt oporteat 2. 248 in fanguinis mifsione quz potifsimüm confideranda fint 2. 251 fanguinis reiectatio ex deftillatione, quomodo curanda I. 289.29t fanguinis heminz fex cur quibufdam detra&a r. 16 fanguinis profluuij remedium I. 235 I. N:DOE X. fanguinis quantum fit mittendum r. 16 fanguinem cducentia 2. 33$ fanguinem hzmorrhoidü cófeftim reprimens 1.305 fanguinem ab ignobilifsimis partibus mittendum effe I. I9 fanguinem fiftentia* 2. 457 fanguinem vfq; ad animi defe&ionem mittere quibus opus fit 2. 149 fanguinalis herba L 37. 2.$$4.710 fantonicum 2.$54 fapa vnde fieri debeat 2 54 & qua fint cius vires 2. 15$ fepic tefta I. 40.42. 2. 659. fapo repellendi vires habens; m fapores,omnium aptifsimi, dulces 2. 612 farcocolla L 39. L$534714 farda 2. 70 fargi z. 60 farmentum 2.571 fatureia r 38. 2.$12 fatyrion: 2. 553 fatyrium 1. 37.41. 2. 714 fcabiofz veficz fignum L 3g fcabri 1$9 fcammonea i. i2. 192558 fcammonez vires atque dofis 2. 300 fcandix L 37.41. 2. 4L416 fcaphoides os 2. 889 fcapule 2. 874 fcapularum offa 2. 884 fcapulas mouentes mufculi 2. 89$ fcarus z. 6r. eiusq;caro 2. 53 fcarificationis caufz 2. 17Y quomodo facienda ibidem Íc d I/NSD-E OX. fcarificationis vfus t. I9 fcarificationé mulieribus nó prob? purgatisitem; alijs plerifq; affe&ionibus prodeffe 2. 273 fcelezos fchinos fchinuanthos fchiftos lapis fcilla quomodo affetur fcille vires fcinchus 2. 876 2.$68.718 2. 719 2,227 f. 3743. 2. 559.716. ibidem 2. 450 2. 559 fcirrhus hepatis incipiens difficulter, inueteratus, nunquam curatur fcirrhi curatio fciffura fchenos leia fchznus fcolopendrium fcolymus fcolymi radix fcomber Ícombrus fcordium fcorodon fcordoprafüm fcoria Ícorie argenti vires fcorpenc Ícorpioides fcorpiuros fcorpiurum fcorpiuri vires ac dofis , fcorpium Ícorpius pifcis L 306 I. 249 2. 87$ 1. 719 2.$68 ?. 494 1.$59 1. 716 2.70 2.$9 2. 619.560.716 ibidem 1.$60.717 1 734 1. 600 2. 61 1o 77 2.$10 2. 292 2. 198 $ 3,7 I. I16 IN DUE X fcorpij pifces z. 5 feriphium 2. 7. fcrotum 2. 875 fcuticulz 1. 874.887 fcybelitice vus 2451 fcytalion 2. 5i feceflus quidam alui ab Hippocrate ztgigeis vocatus, quid,& quomodo huic occurrendum 2.366 fedilia 1. 875 fedis affectionibus quomodo fuccurrendum 1. 305 fedis mufculi 2. 9ij esA&xix cur dicta 2.$7 fclinon$. 714 felinufia terra i. 48$ felinati decoctio 2. 168 femen vnde gignatur 1. 670 femen generantia& prouocantia L..49 femen gignentia& extinguentia 2. 670 femen cohibentia l. 49 femen cur quidá in cócubitu nullum emittant 2.239 feminis 1nterceptiones in medio concubitu facte, renibus atque veficz peísimas effe 2.:23f feminis lini decoctum I. 24 feminis retentionem magnopere Izdere 21. 234 feminum, radicum,& herbarum ad emplaftri compofitionem,praparatio I. 62 femitertianarü,quz hemitritzi dicuntjnotz 1. 206 femperuiua I. 24I femperuiua vtraque I. 39 femperuiuz fuccus I 228 femperuiuum 1. 43«2«67$ femperuiuum agrefte 2.$68 femperuiuum magnum 2. 48t fenecio£o yn. x 617 fene: | DN D'E:x fenecta ferpentis 2. 8m fenum victus ratio 2. 167 fepie tefta L 43. z. 8r. fepiz 2.56 feptuagenarij quando euacuandi IL 16 feptum 2, 875 feptüm tranfuerfum, eiusq; vfus 2. 858 ferica 1. 36 feriphium,id eft, marinum abfinthiü 1, 41. oer feris 2. 520.714 feris agreftis& fatiua 2. 554 fermohis proprietas atque vis 2. 194 ferpentum vitis 2. 487 ferpyllum. à. 507.657 ferpyllus maior«A 358 ferum iL. 37 ferum la&is 3. 102 feri vires: 2.938 fefamoides 2. 293.660 fefamoides album 5. 292. femen 2. 7g fefamoides maius. z. 291.554.715, minus$$$ fefamoides vires atque dofis 2. 298 fefamum 3 25.1y fefeli 1228 fefeli Creticum 2.$71 fcfeli Mafsilienfe, Aethiopicá,& Peloponnefiacum 2.$j4 fefelis 1. 4A fefeleos radix& frudus 2. 7Iy feuum caprinum L 4L fextarius 1 57 fextariüs mellis ibidem ficcantia& hume&antia mediocriter n t ficcantia primo ordine 1. 630 eoo IXN;D!EWX fecundo ordine 2. 63r. tertio, jbidem & quarto 2.632 ficcantium,quibus nec ordo gradus adiungitur, fcries 2. 627 ficcantium fine morfu catalogus à. 629 ficcatio per arenam quibus conueniat 2. 444 ficcitatis cerebri affectus T ficcitatis differentiz& curatio 1. 189 L log ficcum collyrium ficcum collyrium palpebras pulchras faciens 1.108 ficcum medicamentü ad cicatricem inducenda,&c. 1. 10. itemaliudad idem ibidem fice 2. 718 einoc Aygue. 2. 556 ficyu, i. 7g fideritis 2.$06.579.715 fideritidis quatuor fpecies 2.$55 figna, ex quibus purgatione opus effe, cognofcas 2.:287 figna critica, quz apparent in principio praua effe I 163 fignaab vrina fumpta 1 194 figna, quibus cognofcimus, quorum locorum affe&ione flercus retineatur 13 figna falubris cxhalationis regionum vnde fumantur 1. 400 filiqua a. 2536 fi]phium 1557 filphij liquor& radix 2. 661.716 filybum 2. 291.557 fimila 1. n8 fimile 2. 240. fimplicia media inter calefacientia& refrigerantis 1. 62 í Gt fim I.N.DUE.X fimplicia medicamenta,que ex difsimilibus inter f particulis facultates conflatashabent— 5.«ig fimplicia medicaméta fermé omnia ex difsimilibus inter fe particulis conftare 2. 6n fimplicia, qux per vrinas propric à liene, iecore,& renibus ducunt 2. 653 fimplicia tardi tranfitus I. 143 fimplicium medicamentorum facultates, per ordinem literarum ab A,víque M expofitz,& eorundem apparatus 2. 479 finapi L 38.41.43. 2. 558.667 finapifmus quibus morbis accómodatus CET. finapifmi confectio 2. 449 finciput 2. 872 fincipitis offa : 2. 879 fingultus vnde oriat,& quomodo reuou£du S 1.237 fingultui,& conuulfioni ex elleboro obortis, quomodo occurrendum 2. 328 finon L 37. 2. 558.716 finonis 2. 707 finus etiam nominatur muliebre pudendum 2. 869 fiones 2. 60 fifare 2. 716 fifymbrium l. 657. 2. 558.719 fitis in febribus quomodo lenienda I. 216 fitis immodice remotio l. 21g fium l. 37. 2. 40.558 Ímegma caput exiccans I. III fmegma,quod Afclepius dicitur ibidem Ínegma Rufiad corrugationem I II fimegma fplendorem afferens,& fitum auferens ib. fmegmatum& dropacum catalogus I. n Ímegniatum vfus 1. 457 finilax A 717 900 1 IAN D'E X. fmiris lapis i. 719 fimyrna 2. 560.717 fmyrnium I. 38. z. 46.717 folanum I 4349. 2. 565 folenes 2. 67 folidarü craffarum q; partiá qux'nam dicàtur 2.63 fomnus& vigilia 2. I9O fomnus vnde fiat 2. 19i fomni commoda 2. 19I fonchns 2 4L 2. 717 fonchi duo genera 2.$61 fophronifteres dentes 2. 873 foporiferum folanum 2.$66 forba 2.34 forbitiones quomodo facienda L HI forbum Joao go fordes 1. 40 fordes ex paleftra$.39.2.:78 fordes ex ftatuis 2. 713 fordium hominis facultas 2. 809 fory I 42.1. 658.733 fory& diphrygis codio r$9. eledio 1.57 fory melanterià cur nónullifalfo putarint 2. 602 TERERRRIR à.$61.717 Ipaum 2. 661 artus z.$6292. fparti 2.707 phenoides os 2. 879 coup* x 878 fphondyli fru&us& radix 2. 718. fpica nardi L.37.40 ciusQ; ele&io t5 fpicula,fürculos,fpinasQ; educentia roi fpina: 2. 971.874.875 fpina alba 1. 40.482 INGODGE'X fpinz Aegyptiz fru&us 1. 659 Ípinz mufculi 2. 9I fpinz vertebrz viginti quatuor 1. 882 Ípinalis medulla 2. 48 fpinalis medullz duz membranz 2. 825 fplanchnon 1 498.68; Íplenion 2.$46 fplenios ign Ípodium I. 28 fpodium ex metallis quoque fieri 2. 600 fpodiacnm collyrium I. 104 fpongis 2. 600 Ípongiz applicatione cur& quando vtamur 2. 410 Ípondylium 2.$61 Ípumz nitri ele&io L$6 fpuriz coftz 2. 87$ fputorum differenti& figna 1. 195 Íquamaris 2. 292.659.660 Íquamazris 2. 605. quz'nam improbanda ib. & quomodo lauetur 2. 604 Íquamz zris vires ac dofis 2.,300 fquama ferri 2. 73 fquamz I 4 Íquamas educentia 2. 66$ ftachys 1.$65.717 fta&e 2.$6L ftagnantialoca qualia 1. 393.394. ftaphilinus 2.$62 ftaphis agria 2.$62 ftear,id eftadeps 2.$62 ftema 2. 87$ ftercus I. 40 ftercus caninum album cum melle, anginam curat Ln 000 3 ION D E X ftercus'gallinaceum r n6 flercoris natura,& vires 2. 808 fercorum facultates 2. 660 ftergethros 2. 481 Skeyou- 1. 846 fternutamehta mouentia 2.1333 fternutamentorum vfus,& materia 2. 468 ftibium,quod fit optimum, quomodo cremandum, atque lauandum 2. 6OI fümmi! z. 734. ius electio 1.$6 ftebe L 39.€iusfru&us& folia 21A ftechas L 44 2565717 ftomacho qux conueniant I. 339 qua&item minus ibidem 2. 99 ftomoma 2. 604 ftrabifmi cura L1 285 ftrangulationi ex ellebori potione fade, quomodo fuccurrenduim fit 2.327 ftrangulati quomodo reuocandi,ex Theophr. 1.287 ftrata 1. 397 ftratiotes: 2.$65 ftratiotes aquatilis IL 4L 2. 70 ftrigmentum balnceorum 2. 684 fitdbilina refina 1D firombi íÓ 67 frumás,phymata,& liuores fanantia Lo243 firuthiocameli caro£1 o$0 ftruthiocamelorum oua 2.$1 ftruthiomela 2. 33 ftruthium di 2.657 ftruthij radix 1$. x 708 firychnon 2088565 flyloides proc&ffüs mum mi"on 879.886 flypteria u. 734 I, N/DV Ex, ftypteriz,id eft,aluminis varia genera 2. Gor ftyracatum 2. 188 ftyrax L. 37.41. 2. 566.718 ftyracis ele&io L 4j fubcineritius panis 2,* 121 fubfidétia quomodo examylo,& reliquis fiát 2.127 fubfidentia ex lentibus facta 2. n8 fuccus Cyrenaicus I. 42. fuccus fceniculi cum melle pari portione mixtus,vn gues oculorum,& fuffufiones tollit I. I08 fuccus papaueris 1.243 fuccum bonum gignentia L 133 fuccorum differenti& facultates 2. 61O fuccoscraffosgignentia.—; 1. n8 fudare plurimüm poft balneum, cur aliquando mi'rius conueniat 2. 43f fudoris qualitas 2. 808 fudorem euocantia 1s 336.477.657 fudorem mouentibus cur vtamur$35 fudorcs cüm ellebori potionem cófequantur, quid faciendum à. 33 fudores mouentia 1.28 fues in Gallia habitiores,& valentioris alimenti ficri;poftquàm vterus illis abíciffus fucrit 2. 869 fuffitionum vfus 2. 455.456 fuffitus ex cypreffo,quod Cyphi Lunz dicitur L123 fuffitus ad famnum conciliandum ibidem füffituum catalogus I. I22 fuffocata oua 2.$2 fuffumigationibus quando vtendum 2. 333 fngeillata 1. 232 fuilla caro 2. 44 fuillas carnes fale conditas tutó guftari poffe. 1. 127 fulphur L. 3738.41.43. 2. 587 000 4 IN iDGE X. fulphurignem non expertum 2.:657 eiufdem co&io 1. 6o. cledio 1isj fupercilia 2, 872 fuppurantia 14 3242 fura 2.876 futurz capitis tres 2. 877 fuum caro qualis 1. 14.2494 fuumiecur 2.551 fyca 2. 718 Íycamina 1. 31.567 fyce 2. 580.545 Íycomorá 2. 36.567 evnuTuy 2. 49 fylueftriá carnes meliores effe quàm cicurum?2. 95 Íymbiotarium L 120.2381 fymphyfis ofsium quid 2. 876 fymphytum 2.$05.619 Íymphytum petreum— 2.$68. pe&on ibid.7:8 fymptomatis ex elleboro confequentibus, quomodo occurrendum fit 2.5323 evynoyage 2 HI fyncopz vnde oriantur Lg fyncopen patientiü ob humores tenues,curatio ib. Íynodontes 2. 57.58 Íynodus 2. 6l T "Tab: curatio I. 293 Tayluigà 2.52 teda rr 45. tzdinum sU L040 tali z. 876 tardarum caro Bust TAQlxA 2..7I tarfi 2. 871.876 taurina caro 2. Ay tela I NSDCCE:x tela aranearum 82 telephios 481 telephium 2. 568.720 telinge 2. 68 telis 2. 720 T&ViXei dentes 2. 873 temperature cerebri f; figna I. 18r temperaturz optime dignotio I. 179 temperies certa curin odoratis indicari nequeaz 2. 613 tempus quodnam venz fecande,& iterandz eua cuationis conftituendum 2. 257 temporis opportuni ad exercitationem nota Ir. 10 tempora 1; 972 tempora purgationibus aptifsima, ver& autumnus 2. 286. tenuioris inteftini morbus qué /A«yw nominant,quomodo curandus I. 304. tenuium partium fimplicia I. 4I tenuium partium quinam dicantur 3. 63; tephra cinis 2. 719 terebinthi cortex 37.40 folia& fructus 2. 719 terebinthina I 42 terebinthina refina 2. 713 terminus vehementiz I.'10 terra 1.39 terra Chia I. 36. Samia ibidem terrz ampclitidis electio L$$ terre coctio L 6o terre differenti& facultates 17 terre nafcentium differentiz 2. 399. terreftrium animalium lingua 2. 47 tertiang febris nothz& cura L I99 $ IND E X. tertiang nothe curatio ibidem tefta clibanorum I. 40 tefta operta 2. 61 teftacea combufta 1. 659 teftaceorum vfus I 229 teftes 2. 48 teftes gallorum gallinaceorum Lt 5j teftium& pudendi affectionibus, quomodo fuccurrendum 1. 316 teftium glandule 21. 47 tefticuli vlcere aphtis fimili correpti, quomodo curandi L 320 TirAVOE I. 270 tethea 2. 68 tetrapharmaci emplaftri compofitio n 67 teucris 2.$68 teucrium 14g7998 teuthrobanon i.$48 teutlon 2. 719 teutlophaca 2. H3 thali&rum 2. gH thapfia 3. 37.293 skapRT cocio Ln 62 thelipteris 2.$12 thenar z. 874 thermz aluminofz, veris naturam referentes, bituminofz, ferrez, nitrofz ac falfa, fulphurez, que commoda prazítent I. 32 thermus(i. 690 thion 2. 73t thlafpi 2. sit thlafpi femen 2. 690 thlafpidion 2. 41 thoracis mufculi 2. glo tho IONZDUÜEVX. thoracis offa 1. 884 torybethrum 1.$524 thranis 2.59 Épecis 2. 486 thriffe 2.$9 thus I. 42.700 thus& mána co&ione iam perfecta infpergéda.r. 62 thuris cortex& femen k Ll 40 thuris corticis electio T1552 adulteratio ibidem thurisele&io r.$2. adulteratio ibidem thuris fuligo: 1. 38 tibia i. 876.888 Timocrates Heracleotes: 2. 337 titanos 3. 710.734 Tetverjudd 1. 346 tinefmi curatio I. 302 tithymalus heliofcopius. 2$. 2192 item cyparifsias.item foemina ibid. tithymali 21. 720 tithymali genera feptem 2.$68 tithymali heliofcopij vires ac dofis 2. 298 item cyparifsie, ac tithymálidis facultates ac pódus 21. 299 tithymali maiores?o:93 tithymalorum fucci: 1. 38 tymbra L 40.512 thymelza 2.$12 thymus quid I 251 eiusd; curatio. ibidem thymi grandiores 23 thymia I. 319 thymum| 1. 43.512. eiusq; vires ac dofis 2. 298 ooo 6 I:N/D'E-X. tonfurz& derafionis vfus 1s AST torcular 1 85 torpedo 2.57 trachuri 2.15359 tragacantha I. 40.£ 590.720.571 eiusQ; eledio I.$4 tragium 1o57L tragij folia fru&us,& lachryma 1. 710 tragi 1. 61O tragoriganum 2.$371 tragopogos 2572 tragus ibidem trapus panis r n8 tranfeuntium tarde catalogus 2. 103 tremula oua 25 tribulus 2. 72I tribulus terreftris i.$72 tribulus vterque: r. 38 tribuli L 24I trichomanes 1. 481.721 tridax 2. 690 trifolium I. 36.573721 trigonos reficcans,& dolorem leuans 1 ng tripolium 2. 573 tripolij radix 2:721 triticum; I. 129.712 tritici farina 1. 638 trochanteres proceflus i. 887 trychnon£1 72M zpíf j 2. 602 tubera 2. 43.721 tunicarum ventriculi vfus Ox» 956852 turdi 0a turdorum caro: 1.$0453 tur : LUNODC EX, turgere humores quando dicantur 2. 282 turricolz aues 1. 126 turricolarum caro 2.$0 * turturis caro ibidem tuísilaeo 2. 496 tuísis& grauedo infantis 2. 162 tuísis& grauedo infantis quomodo leuanda r. 162 tympanias I. 310 tynnas&tynnis 2.$9 typha/ 1. 573 typhlinidia i7 tyros hippiaca$57 »M V Aletudo bona qua ratione tueatur i. 48 vapores fpiritu cerebri familiares 1. 61 varorum cura I. 278 vafa quznam in corporis partibus fecanda fint 2. 159 vas in vefica ruptum quomodocurandum ri. z16 vaforum ora aperientia L 46 velonz 2.48 vena annularis liene affe&o, fecanda 355/253 vena arteriofa 2. 844. vena quando,qua magnitudine,quaq; forma fecanda fit í à. 2164 vena quomodo fecanda fit 2. 263 vena reuulfionis cau(à quz'nam fecanda 2. 353 venz frontis fectio 2. 149 venz fecandz in(ingulis temporibus ratio 2. 26i vene fecandz tempus I. 18 venz fe&io an folum in plenitudine inftituenda fit Lo14 venz fectio quando magnopereconferat ibidem venz fc&tio quz nam obícruandarequirat 2. 244 : oco 7 TON'ID:UE.X venam interdum de nocteincidendam effe— r. 16 venam in anno fzpe incidere, cur fit incommodum I. I9 venarum in crure fectio, quibus affectionibus fuccurrat 241255 venarum propé mallcolos& poplitem fe&tionis vtilitas L 17 venter 2. 873 ventris excretionibus que preter natur fiunt,quomodo fuccurrendum L 30I ventrem foluentia ex Diocle 2. 371 ventrem fubducentia aut purgantia 1. Hg venus quibus fitinnoxia,& quibus noxia—.2. 234 venus quid animo potifsimüm praftet L1] veneris commoda ibidem veneris debite& moderate cómoda 2. 235 veneris vmbilicus 2. 659 veneri quando indulgendum Ll. I4 veneri qu contraria LIH venerem alimentiexnberantiam exigere— 2. 237 venereorum immoderatus vfus, quomodo leuandus i1 Y venereis immoderaté vtentes, quomodo confortandi 1512 venereis vti non valentibus, quomodo fuccurrendum 1. 168 ventriculus 1. 98 ventriculus ftruthiocameli 2. 5X ventriculus vnus in cerebello 2. 819 eiusq; vfus ibidem ventriculi cerebri anteriores duo 2. 818 eorumq; vfus ibidem ventriculi os, quibus ab ortu anguftius reddità eft, vnde cognofcatur i. 289 ven €orum,qui rebus venereis vtinequeunt. 2. 256 I ND E'x. ventriculi ratio 2. 850. figura 2. 8g tunicz ibidem ventriculi(ice intemperiei curatio.r. 188 ventriculi temperature figna 1. 183 ventus quid 2. 391 venti 2. 390 venti vniuerfales,& locorum proprij 2. 39I ventorum differenti 2. 390 ventorum diuifio generalis. 2. 39t verbafci 2. 722 verbafci differenti 2.$75 veratrum album L 43 veratrum nigrum 1. 660 veratrum Anticyrzum proximé ad fenecionis herbz formam accedere 2. 292 verno tempore quínam venz fe&ionem poftulent 2. 244 vernas& hyemales aquas, autumnalibus atq; eftiuis meliores effe 2. I42 veris initio,& fub finem quibus vena fecanda fit Lag vertebrae 3. 875 vertex 2. 872 vertiginis curatio 1. 265 veficae i. 862 vefice inflammationi fuccurrentia I. 316 velice morbis clyfteres idonei 2. 363 veficz tubercula quomodo curanda L37 vettonica 1. 496 vetula 2. 87$ vetus falfamentum nh viz ciuitatis quz/nam ftatum falubrem,aut nó falubrem faciunt 2. 40i vi&us ratio ad concubitum accómodara,& curatio I N/D//E X :vi&tus eorum, qui funt negotijs occupati, ratio,& Galeni cóment. 2.172 vigilie commoda 2. 193 vigiliarum in febribus remotio ex Galeno— 1.25 irem de ijídem ex Herodoto. I. 214 vinum I. 37.40. 2. 707 vinum abfinthite 2.3174 vinum aquofum 1. 140 vinum aquofum:quod vocetur 2. 147 & quz eius vires 2. 148 vinü ex cotoneis malis quomodo conficiendü 2.172 vinum dulce I 128. 2. 10 vinum.elleborite quomodo faciendum 2. 174 vinum impotens quid 2. 156 vinum ex myrti baccis 2:073 vinum moeroris medicamentum optimum— 2. 154. vinum nouum] I..37 vinum ex punicis confectum 2. 17b vinum rofaceum 24/173 vinum fcammonite 2. 174 vinum ex thymo 2..174 vinum vetus 1. 38 vino qualiter vtendum fit 2. 53 vinum incómodé vtentes, quz incómoda fequantur 2.177 viola 2.$15.69I viola purpurea 2. 54 violz ele&io 1.55 viole folia,fucci,& cortices I. 38.41 violaceum 2. 187 vipereinquibuslocisoptimw reperiantur— 1.$8 viperarum przparandi modus n o256 viri moderatum pudendum ad os vuluz non peruenire 2.7871 viro | 1'N D E'X. virorü concubitus longé vehementiores effe quàm mulierum às 23$ viridis emplaftri, quod Lite appellatur, compofitio & vfus 1. 69 vires medicamentorum diftin&ta experientia inueniendas effe$0615 vifcera terreftrium animalium 2. 49 vifcum 1-37. 24.692 vifci optimi ele&tio I.$t vifcidum fuccum in nobis facientia I. 129.89 vitelli I. 39 vitex^: I. 4I vitisagreftis 2. 292.676.— alba ibidem nigra ibidem,& 497 vitis chironia 2. 292 vites,quos humores purgent,& quo pondere exhibeantur 2. 197 vitia 2, 26 viticis folia& femen I. 37.39 vitrez cucurbitule cur fiant 2. 270 vituli 2. 4f vitulorum& porcellorumla&entium caro— 2. 79 vlcus glutinantia 1:22 vlcus in fumma cute inducentia 2. 659 vlcera articulorum quomodo curanda I 235 vlcera capitis mauantia,quz achores dicuntur,& fa uos curantia I. 226 vlcera capitis quomodo curanda l1. 222 vlcera effera curantia L 2219 vlcera fimplicia 1. 22 vlcerum,quz aphthz dicuntur,cura 2. 163 vlcerum quz cicatrice obduc&tajiterum rumpuntur, cura L 2212 vlcerum inueteratorum cura 1/222 ooo 8 IND EJX' vicerum oris,quz aphthz vocantur,curatio 1. 16; vlcerum vefice curatio Lou ad vlcera carcinode,& maligna&c. compofitio 1.8 item ad vlcera perhumida ibidem itemadidem, ibidem: item ad vlcera maligna fluentia,& putrefcentia: ibid. item ad vlcera chironia 1. 84 item,ad vlcera putrida& depafcentia ibid. * jtem,ad vermes in vlceribus pütridis natos. ibid. item ad inueteratas ac fiftulofas vlcerum cauitates ibid. itemad vlcera flaccida I$84 item ad vlcera, quz egré ad cicatricé perueniunt jbid. item ad vlcera vetufta 1 85 item ad maculas& cicatrices exterendas— ibid. item ad vngues fcabiofos ibidem vlceribus quomodo cicatrix inducenda Lo2z vlmi folia€ cortex 2. 7H vlna 1. 874 vlophohon i 2.$79 vmbellz 2.$8.6t vmbilicus 2. 87$. vmbilicus Veneris. 2. 522.697 vmbratilis certaminis cómoda 2. 228 vncia 1/57 vn&tio ad dentes tremulos 1. I4 vn&ió ad neruorum affectus r 88 vn&io ex palmulis,quod dix gowinov appellat r. 89 vri&io ex feminibus 1. 88 vnguen auriá,quz inflammatione obfideant 2. 46; vnguina faciei£1. 465 Vnguinum vfus 2. 464 vnguentum ad febrem ardentem,& ad fitim,& ieco ris lienisq; inflammationes 1 89 vnguentum irinum«00848657 voguentum laurinum ibidem ? vn I-N D' E' x. vnguentum ad penem erigendum valde efficax 1.96 vnguentum ex ptifana 1. 88 vnguentum ad vehementes oculorum dolores r.:10* vociferatio,quibus conueniat,& quibus obfit 2.195 vociferationis ortus,& commoda 2. 194 vociferationis quis modus effe debeat 2. 195 vociferatione quando vtamur 2. 194 vociferationum differentiz& cómoda nw vola 2. 874 volucrium animalium vifcera 24.$t vomendi facilitas vnde paranda 2. 339 & quomodo,item quando fit vomendum 2. 340 vomitioni bilis quz fit adhibenda curatio, ex Phi]umeno I 217 vomitoria i L23 vomitüris perpetuó quz danda fint 2. 30 vomitus 2. 338 vomitus quando ciendus 1. Y7L318 vomitus exraphanis excitatus 2. 3I vomitus 1uuamenta I. 23 vomitum prouocantia 002,4.339 vox cur non exercenda,cüm cruditas ventriculi adfit 4 ni vox quando non fit exercenda 2. 20f vox vndefiat,& que fint eius inftrumenta,& quomodoemendanda 2. 196.197.198.199.200.20f vocis ádione quomodo& quando vtendum| 1. 15 vocis acunien quibus fic alienifsimum 2. 20I vocis precipuum inftrumentum 2. 838 vocis ac fenfüs expertibus fatis, ob ellebori fumptionem,quomodo füccurrendum 2.328 vranium collyrium& eius vfu I.'I03 vranofcopi 26 6o. na(2:392 vrbiü fitus,in quam orbis parté vergantfpe&andus IUuWN;D(E X. vrentia,putrefacientia, detrahentia;& cicatrices inducentia medicamenta 1. 657. 2 639 vreteres 2. 862 vrina 1 3743. 623 vrina optima quz I. I94 vrinz qualitas ac differentie 2. 808 vrinam cientia 4.545. 24/0652 vrinam mouentium vfus in quibus cauendus 2. 335 vrinarum turbidarum tres differentie I. 194. vrinaculum z. 871 vrfa 2. 6I vrforum care 2. 4$ vrtica 2. 40 vrticce 2262 eius femen& folia 1. 39 fructus L 4$ 2 674 vteri affectionibus clyfteres idonei z. 363 vteri os ab inflammatione;aut fcirrho, aut ariditate occlufum,quomodo medicamenta aperire dican tur 2. 656 vteri purgationum abfolutas retétiones fanantium catalogus 2. 668 vteroadmouentiaduplicirationeagere^ 2. 648 vterum principatum ad vitam cur minim? obtineat 2. 888 vtilitates,quz fumuntur ex animalibus 2 738 vua 1. 874 vua agreftis 2. 657.660 vua fine acinis; IL 43 vua Tamihia Lb 43 2.292 vugz acerbz fuccus L 43 vu 2-29 vuz cur maxime venerem excitent.€ 1 14 vug pallz 14M 9 vul | DNUD-E'X vulneri nullum medicamentum impinguans admouendum effe I. 2435 vulnera glutinantia T. 222 vulnerum cum dolore& inflammatione affligentlum,cura ibidem vulpina& vrfina caro 2. 80 vulua 2. 862 vulua& pudendum muliebre z. 865 vuluzfigura 2. 866; diuerfamagnitudo ibid. natura 2. 867. curinpartudilatetur ibid. vndecomponatur ibid. quatuor vaforum in vuluam infertiones ibidem vulue magnitudo cur nó in omnibus vqualis 2.863 vuluz fitus 2. 86$ yuluam non effe animal 2. 866 vuluam totam ex duabustunicisconftare— 2. 868 vulpium caro 2. 46 X Xni; fru&us 2.707 xeromyron compofitio Arabica I. 125 i CR ele&io Het xiphias cetaceus 2.$9 xiphij radix 1. 707 xiphoides os 2. 884 xiphydria 2, 68 xyris 2. 707 xyreos aut xyridis radix& fru&us 2. 660 Z V atioa tera 2. 717 zarnachaterra ibidem zea 2.$09 zigir 2.$517 zinziber*: à. 37. 2. 688 zinziberis radix 2. 688 zonites $5 zyna 2. 6 zythus ibide Verba fupra vltimam figuram libri de Machinamentis pofita, fol. 104. delenda funt. FINIS. ORIBA SII |. SARDIANI AD EVNA| PIVM TOMVS TERTIV$, CONtinens Euporifta,facultates fimplicium, morborum& locorum affe&orü curationes, 10.4 N. B.AP. R.AS.A RIO, medico Nouarienfi mterprete, ÀÁD M. ANTONIVM AM Vlium virum clarifsimum. Cum indice eo verum€7 uerborum locupletiffimo. His etiam obferuationes interpreis in primum tomi adiecimus. BASIL E AE, apud Micbacleri lfingrinium,^ Anno M.D. LVIIL. 3 M. ANTONIO AMVLIO, VIRO CLARISSIMO,AC SENAtori prudentifsimo, Ioannes Baprifia 1 Rafarius Medicus Nouarien S. P. D. L xq] VM multa fuut. Amuli clarifiime, que NJ! bomines à libris grecis latine reddendis ;|| deterrere debent boc tempore, tum illud 7| uel maximé, quód tteterum monimenta tam dcprauata, tamq; mutila, ac quafi decurtata ad nos perueterunt, ut multa in eis comperias, ex quibus nullus elici fenfus po[Je uideatur. ez tamen in bac fum ma difficultate, qui boc fibi a[Jumant,totamá; etatem in boc fludio ponant,tam multi funt,ut non modo dodli bomines ez in difciplinis diumultq; uerfati,quibus totum boc negotium effet tranfmittendum, id aggrediantur: fed plerique ctiam, qui neque à grecis literis,nequc à bonarum artium cognitione fatis inflvu & funt,id, quafi verum omnium fit longe facillimun, fufcipere non uereantur. Ex qua quidemre iam effe factum uidetur, ut quod ego multis de caufis difficile 4tq; arduum femper exiflimaui, multi perficiundi fpe duci, nullo labore fe confequi pofJe confidat. uidemus Gnen,quàm pauci fuerint adbuc merito laudati: Crquàm multi uitare nó potuerint reprchenfiones do ctorum bominum atq; prudestium: nam cum neceffe [it cum, qui uelit in hac ve cum laude uerfari, non e]Je A a EPISTOLA tinctum literis fed cz fenfa eiue, quem exprimit, pro» pric,ornated; exponere, multarum rerum effe ualde peritum:nofti tamen Amuli clarifome, quam multi qz in Italia ey apud exteras nationcs,cum legatus mul tas orbis terre partes peragraris,inueniatur, quimul tadegyecis latina facerent, que ucl ad dicendtfacultatem,uel ad nature contemplationé, uel ad arte prefidem falutis bumtane pertincrent, à quibus ipfi nudi omnino effent,atque imparati. quorum cgo ftupidita« teni cim mecum admivarer, fciremq; mibi olim excidi[fe é manibus interpretationes quafdam, que decis. mumquintum ab binc annum in bomini manus pere ueneruht, c7 item proximis fuperioribus annis emiffos X X VL Oribafij libros, quorum igniculumt eft^ derij uix medici ferre po[Je uidcbantur: uideremq; in cis e propter menda librorum, quorum mibi eo tem pore copia fuppetebat,ey quod ego ad cum fapientie gradum fateor me non pevuenifJc, ut nó pofiim errave,labi,ac decipi, multa ine[fe, que ego in alio reprebenderem: fic mecum ipfe flatuera, non cffe mibi poftbác quicquam e greco in latinum fermonem conuere tendun:fcd tantum mibi dandamtfJe opera, que iam inapertum fuifent prolata,ea ut emendaré, atq; corvigerem:ne fortaffe quifpiam,cul meus bic minus gra» tus fuiffet labor, fibi in me inucbendi facultatem fuiffe datà arbitravctur.tamé cim ij,qui me ad alios Oribafij libros cdendos bortati erant, identidem à me efflagitarcntyte quatuor libros, qui reflabat, deflitutos velin. NVNCVPATORIA.$ linquere, fed codem ucflitu orationis ornarem, ut covunt noftri ncdici participes fierent, coattus[um mutare fententiam: ita tamen, ut ne bic meus labor.fuperiori,quem effe mibi fafcipiendum putaui,oblivioncma ullam ajjcvat: quem polliceor mcefJe tum fabiturum, elim primum mibib boc mco negotio, in quo tuo etiam maximo beneficio uevfor,uacare parumper licebit.interim ucrà id costcefsi amicis meis, ut de fufcepto propofitod; confilio decedcré, quo Oribafiy libri quatuor ad Eunapiii, quibus omnia remedia, oimniaq; me dicamcnta,que facile comparantur,cft perfecutus,ab codem latinitate donati prodirent in lucé: atq; etiam, quod maxime rem contincbat, ut tibi boc libello nonnullam mee erga te famme obferuantie fignificationem darem;exiftimabam enim ita mibi oblatam occafionem, qua teflavi poffem tuorum in me meritorum magnitudinem: c7 de tua eximia fingulariG; uirtute, deq; tuis rebus fumma cum laude,eztotius Reip.digni tate, atq; gloria geftis loqui: ey cómemorare quot legationes apud Cefarem,ey reges maximoscum ittcredibiliomnià admiratione obicris,«x quàm multas bo "45 gratias cum optima exiftimatione attuleris; cy de bonoribus ey prejtantiffimis iudicijs fenatus de te, c maximis magifIratibus, quibus domi fummo confilio, fumma grauitate, fummaq; integritate functus es, mul ta dicere:ez offendere quanta in te fit cognitio grece latineq; lingue, quanta notitia uctuflatis, quanta pe^ vitia rerum omnium, quàm ornata dicendi, c» polita A s 6 EPIST. NVNCVPAT. fcribendi copia, quàm deniq; in omni uirtute excellas: fed[latim animaduerti, neq; te id uclle,neque etiam id effe expectandum à me, qui bec neque pro dignitate, deq; ulla ex parte pofJem preflare: quid; uideam epiCH librum,eJe ad te unà cum Oribaflo perfevendam. Q uibus quidem fatti ef vebus,ut fretus bumanitate tua Jingulari, Oribafiit folum ad te mittam, ut quandiu mancbit ipfe liber tandiu cum co mtaticat boc qualecunqy incredibilis mee er» gate obferuantie monumentum. Vale.Venetijs,1dib.Ianuar. M, D. LVIL ne SL MDNMLLLQIGZLIDDU LT? RRCELLIEIUIUILLUAPILLIII LCELCCCTIUILGUUUSEEBTIL LS IGLcchÉÉLLIULLLLILLULLILTLLLLLLLU!ILLUL,LULIILGG6GCGCG C"i UL. ORIBASII AD EVNAPIVM LIBER PRIMVS, IOANne Bapifta Rafario Nouarienfi, Medico interprete. x Eo fermone, quem mecum habuifti» NE optime atque ornatifsime Eunapi, cos i|gnouite ardere ftudio difcendi,& fimA plices,quoad eius fieri pofsit,& quz facilé parantur morborum curationes: quibus tu cüm perigrinaris,& rufticaris, cumque ibies, vbi medicus nullus adeft, própté& accómodateé fine vllo inftruméto, vafculod; medicinali, cuius copia tibi nó facile fuppetat, od ea vtaris, quz fuübitó incidunt, prafertim veró quz valde acuta funt,& curari fine mora poftulant. Ac mihi quidéin tempore videris hoc defiderare: cüm plane intelligas paucifsimos eíTe,qui veri medici dicendi funt:contrà veró maximam effe turbam eorum, qui artem fibi adfcifcát,& nomen folum medici obtineát: qui fané fimiles fnnt remigibus,qui nihil fciant illi quidem,fed tamé gubernare nauim conent&vt ern quibufdá ex ijs nautis, non folüm remos impellere,cüm id imperat gubernator, fatis eft, fed ijdem gubernare nauim audent, & fepenumero errores committunt, ita etiam faciunt,qui venam incidere, cucurbitulas admouere, fcarificare,& cztera feruilia minifteria,que vfu con tinentur, obire folüm didicerunt, atque omnem fibi medicine cognitioné vendicant,& tamen ij neque remediorü qualitatem,neq; quantitaté norunt; neq; fciunt quo tempore, quoq; ordineadhibenda fint:quod eft veri medici propriü vel maxime. Cate rüm eos qui morbis tenent,quorü vel nulla, vel cerA 4 8 ORIBA SII té difficilis eft curatio, fic tra&ando producüt,& ve ró ctiam zgrotos quandoque interüciunt. quibus quidem fit rebus, vt inftitutü hoc tuum Eunapi, vehementer laudé. ad hocaccedit, quód rem expetis, quam pofsis cóficere,& quz fit itidem neceffaria:& digna ftudio tuoatq; eruditione: nam quecung; in medicinz tractatione magne alicuius cótemplationis indigent,&aad que obeunda exercitatione opus eft,ea funt folius artificis propria:que veró in prom ptu funt,& tractari facile queüt, ea funtà medicine ftudiofis expetéda. at tu maiores fand, quàm par fit, €os,qui res medicas amant,in huius artis cognitio ne progrelfus fecifti:atque adeó excellis, vt non folüm& tibi,& cxteris adiumento effe in quibufdam morbis, fed etiam in rebus maioris ponderis medicorum difcrepantiam difcernere,& quid melius, quidq; vtilius fit, eligere queas.Itaque fi que Galenus, vir admiratione dignus de medicamentis facil8 parabilibus confcripfit, extarent,inde tibi, quod queris, abundé fuppeteret. fed cüm ea ad nos non peruenerint,& que Diofcorides;atq; Appollonius, item; czteri omnes in hoc genere fcriptis mandauerunt,funt ex omni parte indiftin&a, mihique nec tutà adhiberi poffe, nec quatenus fatis fit, tractata videntur: eó fit, vt ftatim tuz paruerim voluntati. AcRu(us quidem, vir maximus, quendam librü ad priuatos homines fcripfit: veruntamé hic liber non omnia,verüm ea tantüm, que facere priuati poffunt, comple&itur.ego autem oratione fufa latius,queq; ad plura pertineat, vti decreui. qua in re habendam effe rationem duxi peritiz cuz,& ceterorum tui fimilium, quibus amari medicinam intelligebam:eft eaim perfpicuum, te multó melius poffe perfpicere quz fint,& efficere quz oporteat, quàm faciant mej dici, EVPORISTONLIR.I.» dici, qui prorfus funt inexercitati. Perraró autem venz fecandx mentionem faciam,& item leuiorum purs ationum, aliorumd; euacuantium auxiliorum, & medicamentorü quorundam compofitorü, prafertim veró eorü, que probata funt:cüm fciam, vos . poffe eorum aeu j imperare, vt ea conficiaut, 'Yobisq; parent.cüm maxima corü copia vbiq; comperiatur:neque enim folüm vrbes, fed omnes ctiam agri funt eorum pleni.Dabo igitur operam pro virilii facultate,vt quemadmodü tu voluifti, fcopos curationum, omnesqQ; medicinas, quz facile fuppeditantur, tibi exponam.quz fané excerpam tum ex ijs, qui Galenus fcripta reliquit: fiquidem in eius libris habetur etiam cognitio remediorum, quz facilé comparátur: tum veró ex fcriptis Rufi Eplicfij,& aliorum clarorum virorum:ex quibus deligam,quz ad hocinftitutü accómodata erunt,& quorum ego periculum fecerim.Iam veró hec medicamentorüm quz facile parahtur, tra&atio tribus confici modis poteft:primó enim explicari queunt vaiuerfz,& fin gulx cuiufq; fimplicis medicaméti facultates:fecun dó deligi medicamina,que ad quanque affectionem valeant: tertió, vnà cum particula, morbi quoque habenda ratio eft, atq; eius exponéda curatio, hanc ego triplicem ratione fequar: vt tu maioré copiam eorum, qua facienda in fingulis rebus fint, tibi pa^ res,in eamq; venifententiam, vt quoniam iuffu tuo hac inftitui cófcribere, eius etiam partis medicine, que de tuenda fanitate eft, mihi facienda fit mentio. itaque initium fumam. De pueruli educatione, Cap. I. Pvaue nuperin lucem edito nutrix eligatur, euius vitz ratio fic inftituta fit, vt laboribus, cibisque À 5 1o ORIBASII accommodatis vtatur, vt optimi lactis copiam paret. labores autem huiufmodi fint, vt per loca qua antorfum vergüt, gradiat, vt texat, vt pinfat,aquam vrna hauriat.vefcatur autem cremore ptifanz,& lomento piforum,& dolichorü, pifcibus; ijs, qui cetacei non fint,nec duras carnes habeant,neq; in paludibus enutriti. edat quoque gallinas,teneras carnes,& vinum dulce,atque odoratum bibat.abftinen da veró eft à cafeo,bellarijs,& oleribus. folas la&u«as fumat:quandoquidem ez bonü fuccum,& fomnum puero conciliant.poterit etiam rité vti palmulis:quia cüm ad ciendam vrinam valeant,fanguinem purgant,& probum lac parát.pefsima veró cft menta,itemq; ocimum,quippe quz lac vitiét. Czterüm res venereas omnino vitet: nam hz lac maximé omnium corrüpunt.Ad magná autem la&iscopiam cóparandam primas tenet cytifus,qui& crudus,& co€tus ex ptifana eftur. atq; is prater lactis copiá, quá affert, idem etiá iucundü efficit. ad hoc valet ctiam anethi coma viridis,(imiliq; modo fceaiculi radices & erucajitemá; api,&(myrniü,& cicer.vbertatem quoq; latis faciunt anemonz admotz.Atque optimum quidem lac à vitiato fic internofces: optimum odore& guftulene& iucundá erit, albumQ;,& con fiftentia equale apparebit, deniq; inter crafsitiem, & humiditaté medium obtinebit. vitiatum habebit horum cótraria omnia.& de nutrice, fatis. Cm autem puero alia afferri alimenta pofsint, nullum impedimentum eius cupiditatibus interponi debet: cüm fuapte natura ad exercitationes,& ad alimentà feratur:neque enim fatietate afficietur,cüm maxi ma fanguinis copiain incremento confumatur.Habenda tamen eft nutriendi ratio,vt tempus diligenterferuet,& danda opera,ue ante frictiones,& bal EVPORISTON LIPB.]1 nea cibus offeratur. Deralione uictus eorum, qui inte pueros ez fenes intericcti funt. Cap. 11. C VM corpus fatis magnum incrementü fumpferit,non mediocriter timendum eft, ne equalis omnium humorü abundantia redundet in corpore,& morbi qui ex plenitudine effici confueuerunt,orian tur:cüm prafertim totum alimentü non confumat, quód corporis iam ceffauit incrementü.oportet ergo parcius alere corpus, quod in hac etate cóftitutum fit,& omnes vias euacuandi fuperuacaneainue nire.ergo ante cibos exerceat operibus fibi confuetis:hoc enim erit ei vtilius,& neceffariü eft proprias actiones non omittere. edat quifq; quz EEA& quorum ei fuppetat copia, ab eo tantüm abltinens, quod noceat. atq; id quidé quale(it, nihil eft, quód à medico perdifcas,cüm víus ipfe fatis doceat. Caterüm quid facilà,quid egre Cancer qrid valeat ad deijciendà aluum,& cótrà,quid eandem cohibeat, ac cetera que funt generis eiufdem, itemq; quantü fit fumendá, tu modum poteris ftatuere ex alacritate,&ventris tumore, vtquantü fatis fit plane videas.quam ad rem faciet etiam confuetudo,& habenda erit ratio eorü,qua tum per aluü,tum per fu. dores excernunt.Non eft auté affuefaciédus homo, vt vno tantü diztz genere vtatur: nam fi quandoq; vrgeat necefsitas viuendi rationé cómutare, magna fequet ex eius rei nouitate turbatio.crgo przftat ita fc comparare, vt facile ad aliud genus quis tranfeat, & modó hac,modo illa viuédi ratione vtatur, quàm vt vno femper modo vitam degat. Si veró quifpiam immoderatius cibos appetat, aut alioqui nimis repleatur, is antequá cibi corrupti facris esdEHit d. Os [73 ORTFASII fequenti die tenuiore victus ratione vtatur,&paularim ad morem fuum redeat:(i enim alimenta prius corrupta fuerint, magna moleftia confequetur. verüm fi quid vomere prohibeat, vt fi pectus, aut ceruix,aut fauces morbo laborét,fi aluus fluat,res profperé fuccedit:fin fecus, multüm dormire conferet. ' huc facit continuus aquz calidz potus: quippe qui & morfus obtundit,& abluit etiam inteftinum; Vbi autem fit cibi facta cóco&io, prafertim cüm venter deiecerit,lauacro vtendum erit,& pauló póft potus dilutior fumendus.Si veró alimentum re&té concoquatur,aluus autem non excernat,corpus vero grauetur,& egré moueatur, ad(it prxterea torpor quidam mentis, quz etiam fomniculofa videatur, fcire conuenit o venas effe: quz plenz inflantur, tenduntur,obturantur,& quandog; rumpütur:czterad; maxima,& plurima genera morborum, quos plenitudo creat, efficiuntur. quocirca vbi ex repletione fenfus oritur, qui lafsitudinis fpeciem refert, tum quiefcendum eft, vfque dum cibi,qui in ventre funt,conco&i faerint:fa&a conco&ione,que plenitudo fubfit,erit exercitationibus confumenda:id enim valet, quod eft à veteribus di&um,lafsitudinem, lafsitudine folui. De ijs,qui cibos corrumpunt, Cap. 111. G V M venter cibos corrumpit, fi ftatim fecedant quz corrupta fuerint,nihil fequitincómodi. Si non permeent, mitioribus erit feceffus itritandus,quale eft medicamentü, quod diofpoliticon vocátjin quo tantum fit nitri,quantum reliquorü:& quod ex caricis cóftat:itemQ; quod ex cnico fit,& ceteris eiufdem geueris. ijs autem qui cótinenteraliméta corrumpunt, vtile eft ante cibum ciere vomitü vini dul cis EVPORISTONLIP. I 1 €is potu:ac vitare nidorofa,virofaQ;,& reliqua omnia,quz facilé vitiantur:cótrà vero eligere qua boni fucci fünt,& aluü quandoq; fubducere ijs rebus, quz modicé vacuant: inter que medicamentum id numeratur, cui picrz eft nomen. Atfi quis prauos fuccos coaceruari finatjis profe&tó morbis vcl difficilibus curatu, vel certé etiam qui curari non poterunt, corripietur. huiufmodi funt pedum articulorumq; dolores,& renum vitia: acfzpe etiam morbi acuti folent comitari. Delafsitadine,que ex nimio labore oritur.— Cdp. HII. S1 labor immoderatus, infolitus,& citatus lafsitudinem creauit, quies imperanda eft, corpusq; molliter confricandum ex oleo copiofo, dulciq;.initià autem ftatim poft laborem calidiore lauacro vtendum:& vi&us ratio tenuior inftituenda eft:nam alimenti parcitas,fi quid aliud,lafsitudinem foluit.adhibetetamen animum debemus, ne quis motus periodicus fiat in eo, quem lafsitudo malé habet: quia fi negligatur,excitare plerunq; febrim folet:tunc enim leuanda eft victu tenuiore, quid; facilé concoquatur,& probos fuccos gignat, cum placida quadam requiete coniunéta. De eftu,cr labore immoderato,. Cap. V. Si quis zftu,feruored;, zftiuo tempore ex nimio la bore correptus fueritita,vt totum eius corpus caliifsimum, ficcifsimumq; fit, is pomis, cerafjjs, prunis,perficis, cucumeribus, aut peponibus, cucurbita, ficubus frigidis,& refrigeratis etiam, vefcatur.& quanquam hec mali fucci fint omnia, tamen poffunt zftum refrigerare, atque humectare. à balneo i primüm potui detur, deinde vinum modicé dilu 14 ORIBASII tum:tum vomitus cicatur:póft vcró la&uca offeren da, deinde pedes fuilli probé co&i,ex aceto,&paro: tum gallorum, aut anferis ventres, atq; alo&jaut pifcis aliquis tenere carnisin fartagine coctus.quinetiam guftet,fi velit,olera,que noa mali fucci funt,& item cucurbitá.his tranfactis vinum aqua valde friida dilutum bibat.poteft quoq; alica ex vino muls. aut vinum frigidum eum zftum, qui non habeat humorum adiunctam malitiam, curare. quibufdam etiam fatis fuit ptifana cremor, valde refrigeratus, in potu fumptus.atque ita quidem curari poffunt ij, qui in negotijs funt occupati.qui veró vitam ex fuo inflituto degunt,(i nonfe exerceant, raró refrigerationis indigebunr.Si veró exercitationibus vtantur,& media atate exzftuent,aquam fontanam frigidam potent: nix enim,quamuis eo tempore 1uuenes nonledere videat,tamen noxa fen(im progreditur,& paulatim augetur:& vbi etate procefferint,& declinare incipiant, morbis diflicilibus,& qui cura» rinon pofsint, articulis, neruis,& vifceribus afficien tur. De ijs, quibus cutis denfatur. Cap. VI. C Orpus, cuius cutis denfata fit ex frigore, velex balneo aluminofo, cognofces ex colorealbo,& cutis duritie,& eó quód zgré incalefcat:& quód foliti fudores non erumpant. Curabis autem calefacien do tum exercitationibus, tum lauacris, fique imperaris, vt circa lapidem quempiam in balneo fe conuoluat,& oleo relaxante perfundatur. Ceterüm aqua, quz in folio fit, non admodum frigida effe debet, neque zgrotus in ea morari diutius. Vbi fe lauerit oleo dulci, tenuium partium,& vetere vngatur. EVPORISTONLIERL s tur.prxftantifsimum veró eft anethinum,prafertim quod exanetho viridi fit confectum. praterea veró ad cutis denfitatem, ficut etiam ad vehementes laífitudinesaccómodatifsimü eft acopon,quod ex populo nigra conficitur. Dc is, quos exercitatio e ba!Inea à cibo admotaledunt,— Cap. VII. Praise autem, qui cibo expleti fe exercuerunt, non mediocres noxa acciderunt, cüm& caput reletum,& iecur obítructum effet. ergo ftatim adhides curatio eft, ac capiti quidem deambulationibus, ijsd; à cibo tardifsimis, ante cibum verólenibus quidem,fed contentioribus. iecur veró curandum eft ijs, quz aperiüt.quo in genere maxime preftat oxymel,& medicamentum ex tribus piperis generibus, quod fimplicius fit.preterea veró dilutum, inquo abfinthij coma maduerit, potui datum prodeft.& item anethi,& amygdalarum amararum cum oxymelite.atque ante balneum, cüm ea quz ventre continentur,confecta fint, medicamentum ex calamintha pari modo cum oxymelite fumendum erit, à cuius frequenti vfu cauere debent, qui amarz bilis funt. Vitanda quoque erunt omnia edulia, qu craffum,glutinofumque fuccum faciunt, vfque dum eeflarit affectio. vtendum veró erit attenuantibus. De ijs, qui non exercentur, fcd folim epulis wacant, Cap. VIII. V anus plerofque,qui corpus non exercent, fed folüm epulis vacant, quorum nonnulh non fzpein morbos incidunt: cüm raro fint corpore, quodque facile perfpiretur. atque hos quidem ad aliud vita 16 ORIBASII genus traducere non conuenit. Atinijs, quicoüs tinenter morbis corripiuntur, morborü cau(z prohibendz funt.huiufmodi autem ex corpore exiftüt; vt plenitudo,& humorum mahtia. ergo in quibus plenitudo celeriter congregatur, quantitas imrminuenda eft alimentorum: in quo illud quoqueferuandum eft, vt pro cibis valentis materiz, offerantur qui imbecillz materiz fint. Qui veró malitiam humorum coaceruát, quorum alij pituitam, alij flavam bilim,alij atram códenfant, debent abftineri ab ijs alimentis, quz incrementü humori confueto afferant. horum autem omniüitaaluus comparandá eft, vt facile deijciat. De euacuationibus,que[auis conueniunt, Cap. IX. V res nonnulli exiftimarüt fatis effead bonari valetudinem tuendam, fi quotidie aluus inaniretur,vrinad; fine vitio procederet: atq; eius tantum, quanta effet efculentorum, poculentorumá; copia. hac finon fiant,fuccurrendum eft.atque vring quidem cienda eft fandix,apium,faeniculum,& afparagus.aluá porró fubducit terebinthinaad oliuz magnitudiné dormitum euntibus in catapotio data. Si quis fubducere magis velit,parü nitri adiupngat.Iam veró ad aluum leniendam faciunt etiam olera quzdam, vt beta,& malua,& brafsica,& iufculum conchularum. ac fortaffe hacc fatis funt, fi nihil, quod magni faciendum fit,prohibeat. Sunt etiam quibus vehementioribus fit opus.fed& preter ca,que modà diximus, cient vrinam petrofeliná, daucus, anifum,calamintha,origanü, abfinthium, gramen, cardui radix, cythifus,atq; adiantü, fingula aüt ex aqua elixantur, atq; ex vino potui dantur. fanguiné enim per EVPORISTON LIP. I. 17 per vrinas purgát:nec minori funt adiuméto, quàm quis cogitatione cóple&atur.Mouent autem aluum . mercurialis, in aqua ex fale elixa,& in cibo fumpta, item; eius decoctum potui datum: fimili quoque modo acte folia,& polypodi radicis drachma due, quz falfamento infperíz,&in ptifana abforbeantur. Sunt quialoéspoft coenam fumunt quantüm tria ciceris grana,& quotidie eis véter rede fecedit:quéadmodum faciunt, qui cnicum obfonijs indunt.horum omnium optimum epithymum eft in vino potum.Caterüm qui vult hoc bibere,caenare quidem debet, vt folitus eftfed tamé parcius,& ita quiefcere: fiquidem leniter euacuat.qui veró vehementius erit euacuandus,is matutinus bibat epithymi drach mas binas in oxymelite.id veró fiat verno tempore, fub initium,prius quàm fücci redundantes, perhye mem collecti, qui ha&enus cófliterunt,efferuefcát, effundanturQue,& ad particulam aliquam ijs füfcipiendis expofità confluant:aut affedtionc quandam 1mmedicabilem, aut periculofam afferant. Expedit etiam verno tempore fanguinem mittere ijs,in quibus eius redundat copia: fed hoc negotium cómittendum eft hominibus, qui fe in vena fecanda exercuerint:quorum funt vbique quamplurimi.quocirca tibi abundé füppetent. Si tales non adfint, tibias tibi fcarificato, vt Apollonius Pergamenus cenfet, atque ita quod opus eft, conficies.nam hoc&totum corpus leuius reddit,& capiti prodeft vel maximé: neque magnam requirit diligenti,& menftruas mu lierum purgationes fuppreflas irritat. Iam veró jjs, in quibus malitia humorum ineft,& quibus propter fuperfluorum acrimoniá exanthemata in cute oriun tur,quid; morfum in lotio, ftercoreq; eijciendo fen riunt,confert lac melli admiftum bibere, itemQ; fe 1 ORIBASII rum la&is,quod elixando à cafeo diftingues,fi poft. quàm efferbuerit,vinü aut mulfam infpergas,& colo traijcias. qua fané ratione cafeus feparabitur. fed primüm potui dandum eft fale inie&o:facirenim fal vt ferum partes corporis celerius permeet. Vbi primüm fecefferitfecundoloco bibere iam finefale po teris:idd; per exigua interualla,donec fatis fuerit fa Ga purgatio.füfficient autem ad bibendum modera té, feri heminz quinque. Preterea fic affe&os iuuat veterum gallorum ius potum.plerifg; auxiliantur etiam vomitus,quibus pituita abunde vacuatur. Sed tamen huius rei non eft ordo ftatuendus, neq; perpetuó vtendum euacuatione eft,ne,fiqua necefsitas cogat hoc omittere,aliqua noxa fubfequatur. Efter go neceffariá,fi nimio vino fe mgsegirinenet euomant: aut fi nimiüm fe cibo expleucrint, aut deniq; fi alia equalis omnium humorü redundantia totum corpus occuparit, vt voment.huius autem paris om niü humor abundantiz figna fant hzc, grauitascü pondere ac mole cóiun&a,faftidium, pigritia,fomnus folitó maior, palpitationes corporis, venarum, & inteftinorum;horrores inordinati calori cómifti: hz enim przcipuz notz funt plenitudinis, qua totum corpus occupetur. Ad hec fi vomere quifpiam velit, paranda pituita eft, vt tenuis fit& facile fluat: quod fiet, fi radiculas in ccena fumat, aut porrü,aut cepas, aut falfamentü, aut parum origani, aut retrimentum thymi,& finapi. Sorbitio quoque paretur ex ptifa na,eiusq; loment o:carnibus vefcatur hoedinis ,aut agninis, aut fuillis. mel etiam& placentas guítet. vinum autem dulcé non purum bibat.tum id fpatij poft coenam interponat, quo cibus inftomacho confiftat,nec dum incipiat concodio, poftea aqua tepida affatim prius pota vomat. ac fr opus fit Pres EVPORISTONLIBR.L rm praterea tali remedio, idé faciat, vbi probé fatis; euomuerit, pofca facies, totum; corpus abluatur, id quod oculis& dentibus mirum in modum prodeft.putrefcunt enim vomentibus dentes,nifi id faciant.aquam deinde calidiorem bibant,& quiefcát: interim veró pedes ab aliquo placidé fricétur. Si ve ró magna cum difficultate quis vomat, melius crit, vtne ei vomitus cieat. Sed fi necefsitas vrgeat, tum deniq; vomendum erit:& preter ea que fuprà memoraui,comedat etiam peponis, aut cucumeris femen,ex melle: aut peponis radicé ficcam,& tritam ex melle.nam hzc facilem vomitü parant. ac vacuationes quidem ex medicorum fententia ita fieri ple runque poflunt Dc uictus ratione, que fingulis temporibus conueniat Cap. X. Ra: auté fiet,fi dicta(ic inflituatur, vt anni temporum habeatur ratio. Hyeme igitur multi labores fubeundi,& maiore cibi copia vtendum, praefertim veró,fi borealis conftitutio fit: fi veró auftrina, pares effe labores debent,at cibi potusQ;pauciores:ac totum etiá corpus ficcandum, cüm humida tempeftas fit. veluti cum frigida eft,calidiusq; eft reddendum labore, vfu carnium calidarum, quibus vefcamur,& olerü acriorü,& largiore vini potu. Ineunte vere alius vomitibus, alius per ventrem euacuetur, alius venz fectione fanguinem detrahat.que remedia fumat quifque pro cófüetudine,& vt ei propenfus eft animus: videmus enim plerofque prudentes effe, ac fcire quid eis quandoq; códucat, atq; etiam medicos admonere, vt venam fecent,aut quid aliud vtile efficiant. ita eft hominü natura comparatum, vt recto quodam motu ad hzc obeunda feratur,& B a 29 ORIBASII ducatur. vicus autem ratio verno tempore cómutetur,vt&labores minuantur,& à cibis detrahatur, potus veró,quia tempus calidius eft,augeant.Aefta teautem quies confert, item; laborum, atque alimentorü diminutio.Porró alimenta frigidioris materiz fint,& potus fit liberalior: omniaq; fiant,quae ad refrigeraudum,& humectandum pertinent. Autumno auté,cüm is fit omnino inzqualis, atq; inordinatus,& morbos omnis generis afferat,magna di- ligentia adhibendain ratione vi&us eft, ne quid erroris in conco&ionibus, in rebus venereis, in frigido potu cómittatur.Sed temperantes in his omnib. mortales(int: declinent enim acris intemperié, qui mané frigidus eftatque ardens meridie: nec fru&ibus autumnalibus fe expleant: quippe qui nonfolàm copia, fed etiam malitia humorá,& flatu, quem ignunt,officient: cüm prafertim quz hifce fructid maximé przftant,ficus& vue flatum creentipifi antealios cibos fumantur, atq; etiam alia alimenta vitiant.at prafumptz neq; flatus cient, neque alios cibos vnà fecum corrumpunt.Vbi aér fit factus frigi dior,tum corpus proportione calefacit,&omnia ta facit,vt cüm hyems proxima eft. Poft equino&ium veró proderit aliqua ex predictis euacuationib.vti, vt nihil fuperuacaneum hyemeretentum moleftiam afferat. atque ita quidem habita temporum anni ratione,vitam poterit ritó quifpiam inftituere. De fenum uictus rationc. Cap. XI. S Enes quia frigide ficceq; temperature funt,calefieri,& hume&ari poftulant.& à fomno fricentur ex oleo:hec enim vitale robur excitant:deinde veró vtantur deambulationibus,quz lafsitudinem non afferant EVPORISTONTLIS. L E ferant,& geflationibus, quz corum viribus conueniantzatque imbecilliores quidem folüm geftentur: robuftiores veró, vtrunque faciant. Ergo qui citius imbecillior fiat,hzc munera obeat. in quo illud etia eft tertio loco obferuandum, vt fenes paulatim comedant, vt inquam tertia hora panem fumant cum optimo melle, aut alicam ex aqua co&am, melle ad.mixto:feptima veró lauentur,tum prandeant,atque in primis fumant que aluum leniunt: deinceps ea, quz probi funt fucci:tertio loco poft prandium panem vino temperato madidum, aut aliquid aliud, quod optimi fucci fit& difficulter corrüpatur,adijciant.Iam veró fenibus neque vina,neq; edulia craffi fucci, offerenda funt: quoniam frequens ipforum vfus vel aquam inter cutem, vel lapidem in fenibus gignit,cüm& iecur,& lien,vel etiam renes obftruátur.5i veró potione, quz ex vino melleq; cóficitur, vti velint, vtantur:prefertim fi lapide renum;aut po dagra,aut articulorum doloribus infeftentur.atque' in doloribus quidem articulorum fatis erit ei vino mulfo petrofelinum admifcere:in calculofis veró be ftonem herbam,que etiam faxiphragüdicitur.quam ad rem valebit etiam pota ipfa fimplex ex vino melleq; confecta, fi parum piperis,rutzd; recipiat.quo€irca vitare femper debent fenes, vt anté dixi, que obftruunt.que fi quis necefsitate compulfus capiat, ftatim poft ea füumat medicamentum, quod ex calamintha, vel ex tribus piperis generibus cóftat,(i horum neutrum ei fuppetat;piper album in polliné redac, obfonijs infpergat,& potionibus indat. quo ctiam tempore vtile erit cepam alliumq; gultare.aluo autem mota, quandoq; theriaca fumenda eft:& quoniam fenex propter nature imbecillitatem pitui tofa excrementa perpetuó coaceruat;opus ei eft inB 3 ai ORIBASII cidentibus,& vi&us ratione atten uante.fed non cft inijs morandü diutius: verüm ftatim eft potius declinandum ad hume&antia. Quód veró ad fru&us attinet,fub autumno, ceteris omnibus anteponat ficus maturas,hyemeveró,caricas.Lac etiam fi ipfum concoquere rité queat, neq; vlla iecoris fit affe&io, dari non veto.nunc veró quoniam in fenili corpore ferofa,pituitofaq; excrementa gignuntur, apio,mel le,vinoque albo quotidie vrina creatur. Si cui aluus adftri&a fit, fubducatur. id fiet, f; ante cibos oleum abforbendum dederis,& quandoq; etiam fi per infernas partes indideris. nam& excrementa mollit, & lubrica reddit. in quo genere acres clyfteres vitandi funt,quippe qui inteftinüexiccent.quinetiam olera prz ceteris cibis fumpta ex oleo& gue,&ficus,& pruna,& reliqua generis eiufdem aluum fubducunt.quod faciüt hyeme carice,&oliuz fale con ditz:& damafcena ficca,que vel cocta fint, vel certe maduerint in aqua mulfa, in qua mel liberalius fit. Atque ego quidem non hoc confilij dederim, quod quidam faciunt, vt aloén, aut picram fertes capiant, nifi magna quedam necefsitasvrgeat.quamuts enim vno die aluus confiftat, niliil tamen medicamentofum exhibendü eft.Si veró magis aluus cohibeatur, tertio die dabitur mercurialis,& cnicus cum ptiflana,& terebinthina ad vnius Pontice nucis, ac fepe etiam ad duarum,& trium magnitudinem.nam preterquàm quód aluum probé ciet,pulmonem etiam, renes,& alia vifcera expurgat. optimum etiam eft, uod ex caricis pinguibus& cnico medicamentum d. ied ab vtrifq; auferátur quz funt extrinfecus circumiecta,fimuld; tundantur.caricarum autem multo maius efto pondus,quàm cuici.detur hocad dua rum;aut trium caricarum magnitudinem. Sed É , itu EVPORISTON LIB. L fitadine quadam horum eft vfus cómutandus.natura enim id vnum, cui affueta eft, folet contemnere. porró fenes diutius quàm 1uuenes in le&o morentur, vt excrementa ipforum eo fotu re&té concoquantur, De uini facultate, Cap. X11. Qvi bon: valetudinis curam gerit, vinirerumd; venerearum vim,facultatemq; noffe debet. Vinum igitur recreat, ac fufcitat caloré noftrum, atq; ideo conco&iones meliores fiunt,& fanguis probus gignitur,alimentum quoquein omnem corporis partem à vino,quiavim habet permeandi,diducit.Quo circa eos,qui tenues ex morbis funt;habitiores reddit,& fimul etiam appetitum alimentorum affert:& pituità attenuat, bilem vrinis expurgat, iucunditateQq;,& alacritate perfundit animum,&robur addit. Vinum ergo moderaté potum eft horum bonorum caufa.immodicé veró contrariorum.Itaq; ebrij languidi fiunt, delirát,eosQ; ar&us,& profundus fomnus comple&itur.quamobré tam immoderatus vini pot vitandus eft. longo autem tempore leniter bi ere cóuenit: nam& copiofam vrinarum purgationem,& fudorcs elicit,Sed his pera&is praftabit vomere mulía affumpta ita,vt minimum quidem noxx inde cótrahatur. Si veró quis liberalius potet, ne fe alijs alimentis nimiüm impleat: atque inter bibendum cocta brafsica vefcatur,bellariaq;, ac potius amygdalas guftet:his enim& ebrictas leuatur,& vomentibus nihil affertur incómodi.Praeftantifsimum autem eft ab(inthij dilutum, anté quàm potemus,fü mere:id enim crapule obfiftit maximé.Si veró morfusin aliquo vinum excitet, aqua frigida forbeatur, & poftero die ab(íinthium iterum bibatur, corpusds bj 4 24 ORIBASII deambulationibus,fri&ionibus,balneo,& pauciore alimento reficiatur. De rcbus uenereis. Cap. X 111. Sus rerum venerearum pectori, pulmoni, capiti, & neruis eft noxius. menté veró ad mapnfuctudinem traducuntita, vt melancholia,& infania fedetur,& amantiü nimia cupiditas minuatur, vt etiam amicas odio profequantur. Nunc veró,qui corpus commifcent,plenitudines vitare debent;prafertim vini,& inanitionem, que ex vomitu,& purgationibus per inferiores partes factis:&fi cui fua fpote aluus fluat. cruditates quoque cauendz funt,& item lafsitudines,& fi quid aliud fufpectum fit, ne morbum inuehat. minimé autem vtendum eft rebus venereis autumno,neq; etiam alio tempore;in quo vulgaris vlIus morbus ver(etur. Tempus veró, quo veneri des operam,accómodatum eft poft fümptum cibum antequàm dormias: quandoquidé fomnus fubfequens lafsitudinem fedat. hoc etiam tempus idoneum eft filijs procreádis, cüm ob alia,tum vel maximé,quód mulier in fomaü cadens,magis femen continet: fed quoniam venus reddit corpus rarius, frigidius, ficcius,atque imbecilliusjideo fit,vt que ipfum denfa. re, calefacere,humectare,& corroborare valeit,admouere debeamus. Sunt qui femen valde calidum coaceruant, quód in venere exercenda excernunt, corporeq; imbecillo funt,& ftomacho exoluto, ipfig; extenuantur,humecantur,ficcantur,& cauis oculis fiunt: deinde veró ob has res à venereis abftineat, ideoQ; caput grauatur,&ex repletione cibum faftidiunt: tum eis in fomno res venerez obijciuntur, vt cum aliqua corpus mifcere videantur, atque ita eadem patiuntur. talibus nihil dandum eft eorü, quz scii uM: EVPORISTON LIB. L s quz feminis copiam gignunt: fed ea potius alimenta,& medicamenta,quz femen difpergant. vngendi quoqueà balneo funz lumbi oleo rofaceo,aut melino,aut omphacino. verü quia przftet id fpifsius effe,neinun&um effluat, addenda erit cera,& fuccus aliquis,in quo refrigerandi vis infit. atque medicamentum ex cera& olco,quod cereleon vocant,cóficietur,fi in pila ceram,oleumq; valde mollieris refrigerantem fuccum affundendo,& in vnum omnia diligenter conducendo,& diutifsimé fubigendo. fuccus veró refrigerás eft, qui ex femperuiuo, ex folano, ex Veneris vmbilico, ex pfillioq; exprimitur: qui quidem zftate conuenient. at alijs temporibus, alij pleriq;, qualis eft la&ucz,& lini feminis in aqua codi itemá; plumbilamina lumbis impofitaà vene reis infomnijs liberat.idem faciüt herb refriperan tes cum ruta& viticis cimis teneris fubftratz. quin ipfius etiàviticis,rutzq; femina cómanfa& deuoratà idem praftant.Sed cauendum eft,ne lumbos val de refrigeremus;ne quid nox renibus afferatur. Deaqua, Cap. X XIII. Qvar bona, quzd; mala in aqua fint, vfu com. pertü habere debemus:fiquidem aquis ad plura fermé vtimur, quàm alijs omnibus,ad omné vi&us rationem inftituendam. Scire igitur conuenit,eam optimam aquam efle, quz guftando, olfaciendoque omnis fit expers qualitatis:eamQ; fore bibentib. iucundifsimam,afpectuid; puram. Si veró etiam przcordia citó permect, nihil eft, quód przftantiorem queras.nam quz in precordijs refidet,ventrem feritinflat& grauat, etfi predictis bonis przdita eft, tamen mala cenfenda eft: eaq; neq; calefit, neq; frigefit celeriter.imó vero quz in ea coquuntur, tar$ 16 ORIBASII difsimé peiusq; coquuntur.ergo przftat aquas,que huiufmodi funt,vfu difcernere.Qui autem voluerit etiam ex notis quibufdà ipfas cognofcere, id ex ijs, que dicam, confequetur.Qnz igitur ad feptentrionem vergunt,quibusq; fol eft auerfus, ez tardi fune tranfitus,&indomire,tardeq; calefiüt,& frigefiunt. quz veró folis ortam fpe&ant,& per meatü quempiam,aut terram colantur;ac celerrime calide,frigidz; redduntur, eas fpes eft effe preftátifsimas.Sed bone etiam cenfentur, quz eftate frigidiores,hyemed; calidiores funt. Non defunt, qui aquas pódere cítimét,ac leuiores preflare ceteris putent.quód fiaquis prater ea, quz diximus, infit, laudabile erit illud quidem, fed tamen folum non fatis firmo argu mento eft ,eas bonas effe ac pluuias quidem effe leuifsimas, dulcifsimasQ;,& tenuifsimas,& fplendidifsimas fcriptum reliquit Hippocrates: caufa eft, quia quod tenuifsimum,leuifsimum8q; eft,fol attrahit: quod non modó ex alijs aquis facit, fed id adeó ex ipfo mari,ceterisq; corporibus.quam ob rem facilius,quàm relique omnes computrefcunt:quippe quz ex differentibus, multisq; qualitatibus conftét. Sed nemo putet, aquá,quz facilé putrefcit, effe deterrimá.quod enim facile immutetur,eó potius bona,quàm mala iudicanda eft.cüm ergo aliz optimarum aquarum notz adíint,licet ea vim habeat,vt facilé putrefcat, tamen eft preftantifsima cxiftimanda.at cüm mutari incipit,in caufa eft,vt bibétes raucitatibus,tufsi,& vocis grauitate afficiantur Inter pluuiales veró aquas,zftiua,qux cum nimbo,queq; cum tonitru pluit, alijs przftat. que veró ex glacie, niueque exiftit, pefsima. nam in aqux concretione, quod tenuiorum partium eft, exprimitur: paluftres vero, faetidzQ;,& in quibus abfurda quie: inunt, EVPORISTON LIB. I E funt,elixando meliores fiunt. Itaq; vino temperate bibuntur,atque acerbz quidem dulciore, aliz veró acerbiore. quafdam etiá colare expedit,vt limofas, vt falfas, vt bituminofas.que valde frigide funt; ci bo bibenda funt:fed neque confertim,neq; affatim, neque fine vino.nonnulli potus, cibosque aduerfus aque vitia inuenerunt: alij enim cicerum decoctum prabibunt, ipfisQ; ciceribus vefcuntur:alij caucalidas ex aliquo pifce coctas eodem modo comedunt, & inii Cic deniq; betas, cucurbitasq; ex mu ria& vino diluto przmandunt. Dedcre. Cap. XV. Azn quoq; faluberrimus, optimusá; eft is,qui pu rifsimus eft: morbofus veró& perniciofus, quià pa ludá,ftagnorumq; halitu;aut à profundo fpecu perniciofam aurà exhalante fit infe&us: quin ille etiam eft perniciofus, qui ex quibufdam cloacis ciuitates expurgantibus fit turbatus: fimili quoque modo is, qui ex oleribus;aut animalibus, aut ftercoribus putrefcentibus vitietur: vt non bonus etiam eft, qui€ ftagni,fluminisq; alicuius propinquitate nebulofus efficiatur.Iam qui cauoinloco mótibus vndiq; cin&oinclufus eft,quia perflatum nullum habet, vitiatur. Qui ergo acres itafunt vitiati,omnib. ztatibus pariter nocent, quemadmodü optimi cun&is profunt, Czterüm acris differétia, quz ex qualitatibus exiftit,vt ex caliditate,frigiditate,ficcitate,atq; humiditate, aon eodem modo in omnibus affecta eft: fed corpori quod optimotemperamento fit,optimé temperatus aer faluberrimus eft, ei veró, quod non fit temperatum, is acr conuenict, cuius fit tempera£ura contraria. 18 ORIBASII Delotionibus. Cap. XVI. Y auci frigida, cómendo quidem, fed non tamen, vt putem cóferre ijs, qui vt fors fert, vitam degunt, verüm ijs tantum, qui diligentiam in vi&us ratione adhibent,laboribusque& cibis, vt par eft, vtuntur. plerifq; autem, qui maioris quandoq; refrigerationis indigent,fatis eft in frigida natare, idque eftiuo tempore,cum iuuenes funt,& carne bene muniti,& fri&ionibus przcalfa&ti. Sint autem neq; rebus venereis,neque alia vlla la(situdine defatigati, neque inconco&ione affecti,neque vomitus,neque alui euacuatio przceflerit: neque ipfi fint vigilijs vexati. nam fi aliter fiat, periculofum erit. Cm autem Jauacrum optimum, tutifsimumq; eft:nam lafsitudi nes foluit, equalem omnium humorum exuberantiam digerit, calefacit, mitigat, emollit,flatus, vbicunq; conftituerint, difcutit, fomnum conciliat,& carne corpus rité conueftit. Preterea veró facile omnibus& viris,& mulieribus,& pueris,& fenibus, & priuatis poteft adhiberi. De alinentorum facultatibus, Cap. X VII. Qvi tuendz valetudinis curam gerit, debet alimentorum facultates, fi quid aliud cognofcere. ergo que vim habent attenuantem,tranfitus anguftos apcriunt,& glutinofa,que corporibusadherefcunt, extrudunt,craffaq; incidunt,atque attenuát. verüm fi quis in eorum víu diu, multumq; moretur, ferofa, biliofaQ; excrementa gignentur. fi veró etiam diutius eis vtetur,melancholicus fanguis fiet.quocirca ab eorum vfu continuo, precipue autem ijs,qui biliofa natura funtabftinendum eft.Tis enim folis hec conueniunt, qui pituitam, crudumQ;& iiis io eraf"n—À EVPORISTON LIB. L 9 eraffum fuccum coaceruarunt. Quz auté incraffantis facultatis funt, valenter nutriunt, fiQ; in ventriculo,& iecinore probé cócocta fuerint, boni fucci fanguiné faciunt,& tamen lienem,iecurd; obftruüt. inter hec quedam craffos tantüm fuccos gignunt, vt lentes: quzdam glutinofum, vt malua: quzdam vtrunque przftant,vt animalia,que tefta funt operta. atq; ad valetudinem quidem conferuandam tutior eft attenuans, quàm incraffans vi&tus ratio. at quia parum nutrit, ideo ne tenorem, neq; robur affert corpori.idcirco oportet quandoq; ea etiam alimenta offerre,qne crafsi fint,fed moderate: actum prafertim,cüm fe alimenti indigentes effe mortales fentiunt.. quz fané ab ijs citra periculum fumentur, qui fefe exercent,quiq; fomno indulgere pro volun tate fua poffunt. Sed quicungq; ante cibos excrcitationes obire nequeunt,ij omnes alimenta crafsi fuc ci vitent. verüm ne ociofi quidé hzc attingant.nam ad bonam valetudinem tuendam maximum malum eft ocium non fecus, quàm moderatus motus maximum bonum eft. Edulia veró,, quz mediz materia funt inter attenuantia,& incraffantia, funt omnium praftantifsima: quippe quz fanguinem confiftentia moderatum faciunt.ita fit,vt hoc alimentum fit noftris corporibus accómodatü:quodveró malos fuccos gignit, noxiü.id quod eft perpetuó fugiendum. praitabit quoq; alimentorü vitare varietatem, idq; potius,fi ex contrarijs fint conflata facultatibus.neque enim quz fumpferis,probe concoquentur. De alimentis attenuantibus, Cap. X V 11. Ttenuant autem hzc,allia,cepa;porrum,finapis, piper fmyrnium,pyrethrum,origanum,nepita,hyffopum,fifymbrium, pulegium, thyma, faturcia viri jo ORIBASII dia admota:at ficcata iam medicamenta funt.prediz &a veró, ordine confequuntur hzc,eruca;apiü, petrofelinum,ocimum, radicula, brafsica,beta, foeniculum,coriandrum,ruta,anethum,libyfticum,cumi num,capparis& terebinthi fru&us,femen cari, anifi,dauci, omniumQ; odoratorum, acriumQ;,& perfpicué calidorum: vehementer autem attenuant femina rutz,& canabis,víque adeó vt medicamentofa(int. Ex cerealibus veró feminibus ad dietam attenuantem folum hordeum moleftia vacat:fecundo loco cenfentur panes triticeiin clibano cocti. à czteris danda opera eft, vt abftineamus: nifi quis velit perlongainterualla pifa ,lentesQ; guftare. Maxima autem copia alimentorum ad diztam attenuantem nobis fuppeditatur ex pifcib. faxatilibus,auiculisq; montanis,& omnino quz exercétur, ociofis,& qua ficcioribus pabulis, ijs que humidioribus vtuntur, & quz purü, tenuemq; aérem infpirantjijs quz con trariá, praferenda funt. Pifcibus vti poteris ijs,qui mollem fimul,& friabilem carnem habent:ab ijs veró,quorum dura, glutinofaQ; caro eft,omnino abft nendum.atque hzc quidem duo figna friabilitas,& mollities funt, quibus omnéanimantis carnem cognofcas.cui vtrunque infit,eius carne ad fatietatem poteris vefci:cui neutrum,id penitus vita:cui alterutrum,vefci aliquando,non tamen vfque ad fatietatem. Gallinis vefci non prohibeo eos, qui fe exercent,itemque columbis,& turturibus,& precipue monticolis. his tamen non recentibus,fed pridie ad minus mactatis vefcendum eft. necfolum turturem concedo,verüm etiam perdicem,& catera,quorum modicé dura eft caro. Faciüt ad hanc vitz rationem pifces fale conditi: fuccos enim craffos,& glutinofos maxime attenuant.ex ijs eligendi funt,qui FN. rafunt EVPORISTON LIB.L g ra funt carne:cotaceum genus vitandum.potius veró ex aceto atque oxymelle parata quamplurima ali menta offerri conuenit, itemque falienda anté funt, uzcunq; pofsint.Iam vero fuillas carnes fale conCis guftare quifpiam poterit, neq; à fru&ibus autumnalibus ijs,qui ventrem molliunt,ledetur. dete riores funtqui tarde tranfeunt, magisq; fi duri fucrint: fed huiufmodi ne guftandi quidé funt, nifi qui reponi,atque afferuari queant, quo in numero pira, pomaq;,&non pauca vuarum fünt genera,at mollio res potius licet comedere: quiaute vehementer aufteri, acerbid$ funt, incómodi ad hanc diztam iudicantur:omnium aptifsimz funt caricz, nuces,piftacia,& amygdale fubamarz.oliuas neque laudo, neque vitupero.ex dulcibus& potibus,& paftibus folum feré mel exquifité tenuem fuccum ignit.atque inter vina,quz tenuia,albaq; funt,craffos fuccosincidunt,& per vrinas expurgant.deniq; ad vidus rationem attenuanté oxymel eft accómodatifsimum, De alimentis crafsi[ucci. Cap. XIX.: Cui fucci funt panes, qui fub cinere coquütur, quiq; non rité fint fa&i:& placentz ex mufto fimilaq3 confecti,& lagana,& placentz, quz itria nominantur:& quicquid ex tritico fine fermento fit,& item placentz, que ex eadem materia parantur.Simila auté& alica abunde crafsi funt fucci. amylum mediocriter. at lobi& fucci crafsi funt,& calidi: item; lentis pars quz cft veluti caro,fabe fricte,& pifces,qui molles appellantur,loligines,fepim,poly podes, cctaceid;in quorum numero funt tynni.mo deratius veró, quàm hi,pelamides. fatis veró crafsi fucci funt oftrea, buccinz,purpurz,chema,patelle, $ ORIBASII pe&ines,pinne:& quzcung; tefta conteguntur.atque etiam anguille,cochlez,carnes ceruinz,caprinz,bubulz,leporinz,fuillz, iecur,renes, teftes, cerebrum,fpinalis medulla,mamme,lingua,& glandu lx moderate, lac nimis elixatum, cafei omne genus. atrecentes,& ex acido la&e confectiminus f acidum igni co&um,oua quz ad perfectam concretionem cocta fuerint,ac magis etia alata,& longé maximé quz in fartagine fricta funt.palinul,caftanee, bulbi, rapa, pruna, fungi, tubera, nuces pinez,ficus non probé maturz.Inter vina auté, quz dulcia funt, craffum fanguinem faciunt:ac magisidjquod defrutum vocatur:& eadem etiam ratione muftü,itemq; vina craffa,nigtaq;. De ijs,que inter attenuantia, e crafJos fuccos Jacientia,media funt. Cap. X X. Mizxaiun interattenuantia,& incraffantia locum tenentpanes optime confecti,carnesq; gallinarum, phafianorum, perdicum,columborum, attagenum, turturá,& omnium paruarü auium:itemq; pifcium faxatilium,littoralium;ac pelagiorum,gobiorü murenarum,buglofforü,& vno verbo, omniülittoralium,pelagiorumq; pifcium,qui neq; lentorem,neque faetorem edendo afferant.& ficus mature,& feris ex agreflibus oleribus:eft enim hoc cómune genus multorum;at vnaqueq; fpecies proprium habet apud Atticos nomen,vt la&uca, vt chondrila,vt gin gydia,& alia plura, huiufce generis funt paluftris, myacanthinus,chamzdaphnes,& bryoniz, afparagus, vinum flauü fimul& dulce, ac perlucidü: quale et Aruifium,Lesbiü,Falerná,& Tmolite. hec er& bonü& moderaté craffum fanguiné gignüt omnia. Dec EVPORISTON LIB.] Deijs que fuccum glutinofum faciunt. Cep. XXI Ix tritici genere, quod graue, denfüm,& interius flauefcens eft, elutinofüm fuccum facit. auod vero leue,rarumQ;,& intus album,minus glu um fuc cum gignit.Simila quoque& alicaabundé glutinof» funtitemq; tendines,& neruee mufculorum extremitates,& particulz quz ad labra func lingua, fuillüm pancreas, agnina caro, fefami femen, bulbi, palmulz pingues. Deijs que crudos fuccos pariunt, Cap. XXII. Vride; palmulz crudis explent humorib. eos 3i qui eis vefcütur,radix rapi,cato tefta conte&orü, quorum dura caro eft, qua falfum humoré ex nimia cocione abiecerit:que item tnollia nominantur,poly podes,fepiz,& qua funt generis eiufdem.omnia etiam animalia cetacea in mari degentia. ex quo fit, vt fale condita fint ad vfum tradu&a,vterusjinteftina,vulua quadrupedd, duriores glandule incoctz, acidü lac,panes in fartagine coctiJlupini, vua in ven triculo contenta,quz corrupta non fuerit. De ijs quee frigidum fuccum creant. Cap. X XIIL Qvi cucumeribus fe explent, ijs vt crudum fuccum coaceruent, vfu venit. id quod ijs etiam contin git; qui inteftina, vterum quadrupedum, laci; acidum, boletos, poma immatura,& bulbos denique comedunt. De ijs,que pituitam faciunt. Cap. XX 1111. D etitoin abfoluté fuccum faciunt partes anitnálium neruec,cerebrum;pulinoncs,fpislis medulla, 34 ORIBASII landule non conco&z,agnina caro,& eorum,quig^ tefta adiuncta eft,mollisq; carnis funt:& poma non matura. De ijs que fuccum melancbolicum paviunt. Cap. X XV. Bwbuts,caprinz4; carnes,magisq; taurinz,& hir cinz melancholicü fuccum gignunt:ac multóetiam magis carnes pecudum, leporum, fuum agreftium, carnes; terreftrium animaliü falitz: itemq; lienes animantiü.ex marinis veró thyani,& balenz,& cetaceum omne genus,brafsicz,& arborum germina, uz muria, velacida muria fint condita, qualia funt lentifci,& terebiothi:& cinare caro,&lenticula melancholicum edulium eft. Poft hzc locandi funt panes furfuracei,quiq; ex typha,& alijs malis feminibus cóficiuntur, triticum tenerum;aphace, vicia,& vina craffa,atque nigra Deijs,que biliofum fuccum gignunt. Cap. X XVL Siliqua, cinare fuccus amarus eft,& fimul etiam tenuem bilim facit. ergo melius eftvt ea elixata vefca mur.mel facilé in bilim in calidis corporibus vertitur. omnes enim dulces fucci,& ité vina dulcia materiam flauz bili fuppeditant. De ijs, que gignunt excrementa. Cap. XXVII. Excem enta gignüt palumbi, anferes,prater alas, omnia vifcera,fpinalis medulla,cerebrum,aues,que in paludibus, ftagnis,pratisQ; degunt,cicer,fabz vlrides, faba FW RES nuper nati, ouium caro,& item eorum omnium animantiü,quz ignauam vitam ducunt;& pifces fluuiatiles;paluftres;atq; in limo EVPORISTONLID.1 3$ limo viuctes,& omne genus cetaceü in mari viués, Deijs, que uacant excreiicntis. / Cap. XXVIIL E xpertii untexcrementorum colla, caudz,alz; animalium,& agreftium caro,& eorum, quz in ficcis locis vitam tranfigunt. De ifs que ualde nutriunt Cap, X: XY X. (C ArG fuum domefticorü valentifsimum omnium alimentum prabet,bubulum cerebrá, tefticuli,cór, fpinalis,aliaq; medulla,alz anferum,& maois etiam gallinarum, omniumq; pennigerorum ventres, cochlez,ac magis ter coctz. ex ijs Q tefta operta funt, huius generis cenfentur, quorum dura caro eft:cuiufmodi funt purpurz,buccinz,& fimilia,aftaci;paguri, caucri, locuftz, fquillz,& cxtera confimilia. 1temQ; ea, que mollia vocantur,vt polypodis,fepie, & quz talia funt.ex cartilapineis veró torpedo,turtur modicé.bati veró&liobati,& rhinz, magis nutriüt,at trigle, gobijd; minus.lac, quod crafsius fit: quod veró liquidius eftjminus. Inter panes maxime nutrit filigineus, deinde fimilaceus, tum ij, in quibus etiam furfur eft.triticum elixum,fimila,alica,fabz carnem gignunt, non tamen firmam, denfamá;, fed potiuslaxiorem. cicer magis nutrit: phafcli, 0€hri$; magis, quàm faenum grocum. dolichi ver, quos lobos& phafiolos vocant,non minus quàm pi fa nutriunt.lupini quoque vim babent alendi,caftanez, palmulz dulces,vue dulces,pinguesque,rapa, bulbi maximé nutriunt, ac mapis bis cocti. mel defpumatum& ad diftributionem alimentorum,& ad nutriendum aptum redditur.vinum omne ad crafsitici proportionem nutrit.ergo rubru'affumque maximé omnium ad fanguinem gignendum aptum C ai 36 ORISASII eft: deinde veró nigrum fimul,& dulce,& craffum, tum rubrum,craffum,& adftringens. his minus nutrit album fimul,& craffum,& aufterum: omniü veró minimé,albü& tenue.Iam veró omniaque craíffi fucci funt,fi rité cócoquantur,& in fanguiné conuertantur,valde nutrient. Derebus parum nutrientibus, Cap. x XX. Paru nutriunt extremz partes animalium, vterus, ventriculus,inteftina,caudz,auriculz, pinguedo,adeps,omne auium genus parum nutrit, fi generi terreftriü comparetur. caro etiam corü,quz funt, confeta fenio,minus alit, quàm eorum, qux adhuc augefcunt.alimentü, quod ex pifcibus fumitur,fanuinem tenuioré facit: ex ijs veró que tefta intecta T molli funt carne, vt oftrea,parum nutriüt. panes hordeacei, polenta ex hordeo cófecta, panes furfuracei,omnesque fordidi,& lotijamylum,maza ex polenta,hordeum,auena, milium,& magis panicum;oryza,faba viridis,femen papaueris,fycamina, amygdala,piftacia,pruna perfica,armeniaca;precocia;oliuz,ac przcipué mature,nuces auellane,ac po tius regiz,nuces,ferica, corna, pruna fylueftria,rubi fru&us, capparis przfertim fale condita,terebinthi pars omnis,brafsica,beta,raphanus,napi,afparagromnes, paftinaca, daucus, carus, cepa,& allium. porra veró cruda nihil penitus nutriüt, at bis, térue co&a,parumper.mala Punica parum nutriüt,itemQs pira,cucurbita, vuz deniq; paffz,& aufterz,& non pingues.: Dercbus medijs inter camultum,e que paI vum nutriunt. Cap. XX XT. Nter eaque multüm,& ea quz parum alunt,interie&ti funt medij phafeli,ochri,& cicerculc.Ficus veró EVPORISTONLIML$4 1o non equéac ceteri autünales fructus, nutriüt,& laxam carnem gignunt. Simili quoq; modo vuz,fed minus,quàm ficus nutriunt,laxamq;& flaccidá carnem gignunt, Dercbusbonifucci. Cap. X X X11. Ptimum lac eft omnium feré, quibus vefcimur, optimi fucci, eftd; optimum eorum animantiü, qua integra valetudine fruuntur, cüm nuper emunctum potatur.oua tremula, forbiliad; gallinarum,& phafianarum.aues autem;pifcesque omnes parum abeft quin boni fucci fint:prater eos,qui in paludibus,fta guis,limofisq;,& turbidis fluminib. viuüt.Odoratu veró guftatud; difcernere pifces oportet. nam qui in aquis vitiatis degunt, foctidi, infuaues, mucofiq; funt. Iam veró carnes animaliü,fi probé fuerint con co&z,optimü fanguiné faciunt:quod praftát maximé carnes eorü, Gboni fucci funt:quale eft fuillá ge nus. máma boni fucci eft, item; iecur, partes ctia, G circalabra funt,& ale,& cetere extrema particu le.at vulua,& inteftina,&cauda minus,quàm carnes probi funt fucci. glandule probé co&z equéac car nes probi fucci funt,cor nó eft mali fucci.pedes por cini przftant grüno,& auriculis. agreftiü befliarum carnes melioris fucci funt,quàm cicurum.panis purus, rité confe&tus,boni fucci eft.alica,ptifana re&e cocta fabz,caftanez non mali fucci funt. ficus matu rv, vua matura penfilis vacat reprehenfione. carica ftatim diftribute boni fucci funt: at fi diu in ventriculo maneant,mali,& pediculos preterea gignunt: fi cum nucibus eas fumas,preftantifsimum edulium facies.at quicunq; ficus,caricasQ; eum aliquibus a1ijs edulijs non comedunt,ij non parum lzduntur. Lactucain olerü genere, fanguiné gignit, poft cam j 4 3t ORIBASI intyba. Vina odorata boni fucci funt: atque optimi quidem fucci eft Falernum,&'Emolite dulce,& Aruifium. Dercbusmalifuci. Cap. X XXIII. As omnibus mali fucci edulijs,etiam fi facilé concoquantur,abftinendum cenfeo:fuccus enim malus exeis colle&us longo tempore latetin venis, qui cüm parum occafionis ad putrefcendum natus fit, febres malignas inuchit. Caterüm mali fucci funt hec.ouilla caro,agnina:hircina veró pefsima eft, dejude arietina,tum taurina,inter has omnes caro caftxatorü melior eft: feniorü carnes funt deterrime. Caro leporina eft illa quidé fanguinis crafsioris e£fectrix,czterüm melioris ad fucci bonitatem,quàm bubula,ouillaQ;: ceruina veró non minus;atq; ille, mali fucci eft.Renes mali fucci funt,tefticuli8;;preterquàm gallorum gallinaceorum,cerebrum,fpinalis medullajlingua,lien, ouain(artagine fricta,cafei veteres,boletijamanite, foenum gracum,lens,auena,cicer non boni fucci: olyra vero taptó eft tritico deterior, quantó cft quàm tipha& auena praftantior: panicü,milium,& cetera fimilia boni fucci non cenfentur.Iam dracones;galeonymi,fcorpij,trachu ri,trigle,orphi,glauci,zygena,gongrphogri& alia cztacei generis, qua 1n mari viuupt mali fucci funt omnia.Poma immatura,pira antequàm conco€ta int, perfica, mala punica,mefpila, corna, pruna, filique, terebinthi fru&us, cinara,& precipue cüm iam obduruerit,cucumeres,pepones,melopepones fed hi minus:cucurbita eft his melior, fed ipfa quoque in ftomacho corrupta,fit abundé mali fucci, Ficus mmus mali fucci funt, quàm czteri zftiui fru&us, qui horzi dicuntur.itemq; caricz: fed fi quis eis EVPORISTON LIB. L gp eis diutius vtatur, non admodum bonü fanguinem gignent,& inde magna quoq; pediculorü copia cófequetur. Ex oleribus nullum boni fucci eft: in medio taméeorum quz bonum, quz d; malum fuccum faciunt,eft la&uca,& intybus:póft veró,malua,blitum,átriplex. Radices tum olerum, tum veró etiam phsses mali fucci funt, quxcunq; acres funt, quais eft ceparum,porrorum,alliorum radicularumq;, & daucorum:mediz funt radices raporum,& ari.o0cimü fucci pefsimi eft,rapum crudius,brafsica,bulbi non probé elixati, cepa, alltum,porrum,fi bis co€&a fuerint,fucci prauitatem deponunt:omnino veró pefsimi fucci fucci funt olera, que fylueftria nominantur: vina quoque craffa,vnaq; foetida,& que infuauia,aufteraq; funt, mali fucci iudicátur:tale eft vile bithynum, quod in magnis dolijs importatur: nam quod in paruis conuchitur,neque boni, neque mali fucci eft. Dercbusque bene concoquuntur. Cap. XXXIII. Pao: concoquuntur panes rité confecti, omnes faxatiles pifces, gobius, torpedo, turtur, omne genus volatilium, generi terreftriü comparatum, melius concoquitur, przfertim caro perdicis, attagenis,columborü,gallinarum,phafianorum,& alz anferinz:& his magis al galllnarum:& ad fummü;ale benehabitorum,& iuntorum, optimé concoquuntur:pefsimz veró gracilium,& feniorum.Quz veró ferola&is educata funt,& iecur anferum,& ceterorum,quz ita nutrita fint, tellesq; pullorum gallinaceorum,facillimé concoquuntur:eiufmodi quoque funt carnes porcorü: ezati veró florenti,quz fe exerceat,accómodatior eft porcorü,quorum ztàs flo4. 49 ORIBASII reat, caro:alijs veró, porcorum adhuc crefcentium, Vituli melius concoquuntur, quàm perfecti boues, & hoedi facilius, quàm capra. caro denique adhuc crefcentium facilius, quàm non crefcentium conco quitur;nux etiam regia facilius, quàm auellana:bulbi facilius concoquuntur,qui bis cocti fuerint: oua tremula& forbilia,lactucz, intyba,malua,cucurbita co&ta,cüm non vitietur:vina dulcia melius,quàm auftera concoquütur. Caterüm ex ijs,que eque falubria funt, id melius concoqui fciendum eft, quod iucundius fit. í De rcbus que difficulter concoquuntur, Cap. XXXV.; Argi concoquitur caprarum,boum,ceruorumd; caro: hircina veró eftad concoquendum pefsima: deinde arietina, tum taurina,& annoforum animalium caro pefsimé concoquitur,& fues fenio confe&i fibrofam,ficcamque,& ideo conco&tu difficilem carnem habét, Ventriculus difficulter cócoquitur, atque etiam inteflina,vterus, lingua, cor, iecur,aures,caude,renes,cerebrum,medulla fpinalis,& perfe&torum animalium teftes; anferes,prater alas:palumborum, fturnorum, merularum,& paruarum auium caro durior cft:& magis etiam turturis,atque anatis.difficilius veró quàm he concoquitur,fibrofaq; eft caro pauonum,& otidum; acriorum animalium ventriculi omnes egré concoquuntur.Quo in genere falfo à quibufdà laudatur ftruthocameli ven ter,& mergi: vix ettam concoquuntur cochlez, lac acidum,cafeus vetus, at nouus, ac praefertim qui ex la&e acido confe&us eft, melius concoquitur:purpurarum, buccinará,& aliorum tefta inte&torü car0,quia durior eftjideo egrius toncoquiteritemds aftacis EVPORIST.OON' LYIP.TI 41 aftaci,paguri,cácri,locuftz,fquille,& czxtera his fimilia:polypodes quoq;;fepiz,loligines,& alia,quz molli cute predita vocantur,bati,liobati,rhine,dra cones,cuculi,galeonymi,fcorpij,trachuri,trig e,or phi,glauci, zygznz, gongri oua in fartagine coda, triticü elixum, polenta, tipha,auena, fabz, dolichi, hafioli,cicercula,ciceroryza,lupini,panicum, miMS his confimilia. lens, fcfamum,caftancz,mala;pira,antequàm matura fint: ficus nondum matur2,vuz acide,& aufterz,omnes palmulz,filique;ocimum, rapum crudius, bulbi crudiores, paftinaca, daucus,carus,& omnes olerü radices,& ipfaetiamnum olera,prater la&ucas, intybaq;: vina craffa,& noua gré concoquuntur,& item aqua omnis. Dercbus[lomacho idoneis, ipfumq; roborantibus. Cap.X X X VI. P isle aufterz,poma cydonia,oliuc fale conditz ad hoc valent: praftantiores autem funt, queer aceto parátur,vuz paffz aufterz,vua in vinaceis repofita,nux regia, magis quàm aucllana, ac multó etiam magis cum caricis: cynaragingydiü,eft fcandici fimile, quod crudum, co&umd; fumptá ftomacho valde conuenit.longiorem co&ionem non fert finapis,raphanus,rapum,nafturtium,pyrethrum,regius afparagus,& paluftris,& oxymyrtinus,& chamzdaphnes,& oxyacanthe,& bryonic:bulbi appetitum excitant,& capparis fale condita:citri extima pars ftomachum vice medicamenti corroborat, vinum aufterü os ftomachi roborat, ac prafertim vbi ventriculus calida intéperie laborat. De rebusque[Lomacbo incommode funt. Cap. X X XVII. Bra ác aliena Romacho eft, vt(i edatur largíug, € $ 4x ORIBASII morfum etiam inducat: ocimü quoque, ftomachum ledit,& rapum crudius, bitumQ;,& atriplex,nifi ex accto,oleo,& garo fumatur:foenum grecum,&ícfanium fubuertunt ftomachum. lac in frigido vepti culo,atq; in febricitantibus acefsit: veró quis 1 liadaixtum lac copiofius propinet,ad vomitum 1m pelletur:pepo non probe conco&us,cholericos inferre morbos confucuit, fimili; modo melopepo: cerebrá omne aliená ftomacho eft,& fpinalis eque, ac medulla ceterorum ofsium:vinum nigrum:&aufterum facile acefsit,& ad vomitü impellitidem facit craffum,& nouum. Derebus que nou inflant. Cap. X X X Vt. O N cient flatum hzc, pifa, pbafeli, cuminum, libyfticá, viticis femen, canabis fructus, faba fricta, bulbi plurimüm,aut certé bis elixati,tum ex oleo,acetoq; fumpti,mel quod coquendo fpumam vniuer fam depofuerit: oxymel flatus difcutit. panes hordeacei.Inter ea veró quz inflant, quz; non, medij funt phafeli,ochri,& cicercule. Derebus,que flatum cient, Cap. XX XX. SER autem hac, cicer,lupinus, panic, milium, & quz funt generis eiufdem, fabaque: lobi minus quàm fabe,maza ex polenta,liquores omnes,fed ma £is cyrenaicus,filphij liquor,& radix:ex ficubus fla tus breuis excitatur, quia fácilé deijciütur:quz veró exquifit maturz fünt,parum abfunt ab eo,vt nihil noceant ficut carice:palmulz virides latum gignunt,&rapum crudius:lac facile in ventriculo ciet flatum, atque etiam bulbi crudiores, melitem non perfedà co&tum: vina dulcia flatus diuturnos pariunt,fed& dulcia(imul& auftera,& muftum flatus inducunt, pe EVPORISTON'LIB.L| 4 De rebus al flerge entibus sincidentibus ey apericntibus, Cap. X ABhergit pif ana,feenugrac melopepo, vue paffz dalcis fabz, cicer,& magis quodnis orum eft::cap paris eft facis tenuiü partium,& deterget, aperitq;, prefectim veró cum oxymelle, aut oleo& aceto ante ceteros omnes cibos fumpta:betz fuccus abfterusa git,ac magis fi cü finapi,aut aceto vtatur:bulbi vim Babét attenuandi atq; aperiendi,cepzsallia,porraQ; attenuant;inciduntq; craffos,& glutinof 0s humores: ferum quoque lactis uo crafíos attenuat: ficus abftergent,ideo fit, vt multaarenofa ex eorum vfu renibus excernantur: carice attenuát,renesq; expurgant::amygdale abftergent, attenvantq;,& vifcera purgant, faciuntque vthumores ex thorace,& pulmone eijciantur:piftacia valent ad iecoris gris tate,& ad purgandos eos humores,qui in eis meatibus impacti funt: mel quod ex calidis ficcisip p antis factum eft, maiorem attenuandi vim habet:quocirca etiá aqua mulfa eft ad fputá educendum accómodata: oxymel,quz nó penitus glutinofa,craffaá; funt,facile LARES.& vií fine moleftia expurgat, ac teracis& pulmo onis affectionibus mirificé prodeft:ijs qui fuccos craffos aceruát,vina tenuia cóue niunt: fiq; frigidi humores fue rint, apta erunt qua tenuia,veteraq; funt cum acrimonia coniundaa: vinum vero aquofum ad humores é pulmone educen: dos facit,roborat enim,humectatq;,& ficcat medio criter, Vinum antem dulce in morbis acutis, vbi fit fa&a conco&tio, vt ip peripneumonia,& pleuritide adeducendum 3 commota funt. Derebus obfiruentibus.| Cap. X1. Lac quod feri parum, cafeiq; multum habet,non 44 ORIBASII tutum eft ei, qui inillius vfulongo tempore moretur:nam& renes calculo obnoxios lxdit,& iecoris obítru&iones gignit in ijs,qui praftó funt, vt hifce morbis capiantur. Caricz funt iecori& lieniinflam matis noxiz, vt etiam ficus:omniaq; dulcia lienem, iecurQ; ledunt:aqua mulfa incómoda eft ijs, quibus elata in tumorem vifcera autfcirrho, aut cedemate, ant inflanmatione laborant: palmulz pingues obftruunt. Omnia autem genera liborum,quzq; ex fimila conficiuntur,obturant, lienem augent,& lapidem in renibus gignunt: idem facit triticea farina cum lacte: alica etiam non eft idonea ijs, quorü obftru&tum iecur eft,&quorum renes propenfi funt ad lapidem gignendum:vinum dulce obftruit,& vifce ra auget. De rebus tarde tranfeuntibus.Cap. X L.1I.' "Tau tranfitus funt omnia, que ex itrijs& fimila «óficiütur, fabe fri&z,panes puri,lens(ine cortice, cerebrum, NEN fpinalis,iecur,cor, triticum elixum,oua affa,elixa,in fartagine fricta, lupini, phafioli,pifa fefamü, poma, pira nondum matura, filiquz, vinum dulce,ac magis aufterum,& nigrum fine dulcedine,itemQ; craflum,&nouum omne:aqua omnis tardé tranfit. Derebus,que fale corrumpuntur. Cap. XLIII. Fai auté corrüpuntur perfica, armeniaca, przcocia,& omnes fru&us eftiuiquorum natura humi da eft, in ventriculo facilé vitiantur, nifi citó deijci properent, Omnia denig mali fucci edulia,quz hu mida lubricaque funt,&fubduci facil? poffünt,ante alia fumenda funt: ita enim ipfa citó fubducta, cotera fecum deducunt:fi veró poft alias dapes ome an EVPORISTON LIB.L 4 dantur,eas ctiam fimul vitiabunt. De rebus, que difficulter corrumpuntur, Cap. XLIIII. Arg ré vitiantur chamulz exiguz;purpure,buccinz,& ceteraomnia tefta intecta,quorum dura caro eft:quz etiam dare confueuimus ijs, qui propter hu morum malitiam cibos corrumpunt: eaq; bis& ter in optima aqua coquimus,& in aliam puram transfe rimus,cüm prima iam falfa faa effe videatur. Similes funt aftaci,paguri,cancri,locufte,& fquille,& aliaomnia, quz carnem habent, que egré vitietur, non fecus quàm ea,que tefta conte&ta funt,quorum dura caro eft. Dercbus aluum[ubducentibus. Cap. XLV. Cen: aluum lens, braísica, atq; ex marinis fermé omnia,quibus tefta pro operculo cft,& cochlee mixtam ex contrarijs facultatibus naturam habent:ipfum enim folidum cuiufq; corpuspermeat,aluumq; comprimit: humor veró ad excretionem irritat. Si quis igitur lentem,brafsicamQ;,& alia, quorum fa&a mentio eft, decoquat, deinde eorum decoctum oleo,garo,& pipere condiat, tum cui velit bibendá det, ventrem eo potu fubduci videbit:maiorü quoque herinaceorum,& cochlearum omnium,& veterum gallorum iufcula ventrem fübducunt.Brafsicam fi velis fubducere, ollam cum aquain qua co&ta fuerit, prope vas aliquod admouemus,& ita extrahendo in oleum& garum fine mora conijcimus: ad hunc vfum non eft admodum coquenda. Iam furfuracei panes cient aluü,& fcenu greci liquor,ex melle coétus,& fumptus, 1doneus eft,vt omnes humor$ vitiatos, qui inteftnis cotinentur,fubducat:fed 46 ORIBASII melquod ei admifceatur, effe exigui debet,ne mor. fum afferat:oliuc fale condite ante alios cibos ex ga ro fumptz,aluum mouent:lac quod cráfsius eftminus mouet,liquidiusveró,magis.Serum lactis valde evacuat;eid;tantum mellis addendum eft, quantum fatis tad condiendü,ne guftum lzdat. Carnes animalium valde nouellorü tacilius per ventrem tranfeunt:fimili quoque modo cartilagineorum caro,& torpedo,& turtur,modicé tranfeunt:maluaq;& beta modicé:recens cafeus ex melle;atriplex,cucurbita,pepones, melopepones,ficus,caricz, vue dulces, ac przcipué cüm humide funt;fycamina prius fumpta;nux adhuc humida ad feceffum eft accómodata: arid» quoq; nuces, fi prius in aqua multüm maduerint, meld; eis afundatur, vel fi quis ipfas per fe fumat,aluü abundé molliüt: fed magis etiam,fi poftea aquam mulfam forbeas:eft enim d valere ad aluum fübducendam, fi poftquàm hzc que dixi,fumpferis,vinum dulce bibas, tum fpatio quodam tem[os interpofito,& non ftatim prandeas.cerafia foa,precocia;perfica,& omnia humida& aquea,& omnino que nullam infignem afferre guftantibus,aut odorantibus qualitatem videntur, funt medie quodammodo facultatis,inter ea, quz aluü fubducunt, quxq; fupprimunt. mcl folum(i quis non coctü lam bat,aluum re&té fubducet: aqua etiam mulfa parum vel nihil co&a facile fübducitur.viná dulce ad ventris feceffum prodeft:muftum ueró fübducit. De rebus aluum fupprimentibus. Cap. XL VI. Plone aufterz,vuzx paffz aufterz,fycamina,rubi fructus,pruna agreftia, poma adftringétiajitemq; pira& mala cydonia: atq; etiam aftaci; paguri,canCtiy VEVPORISTON'LIB. I 47 cri,locufte& fquille,& cetera huiufmodi,quorum mollis tefta eft: fed minus quàm ea, quz dura tefta funt operta. Habent aüt hec falfum in fe humorem, qué fi in aqua depofuerint,non minus quàm oftrcorum,&aliorum dura tefta conte&orü carnes,aluum fupprimét:lens quoq;,& brafsics bis coCtze,& cüm fuccum depofuerunt;aluum cohibent.SiqQue hume&tum ventrem ficcare velimus, brafsicà modicé co£am priore aqua abiecta, in ali3 calidam ftatim cóij cimus;jin ead; iterum coquimus víque dum flaccida reddatur:nam quz bis coquuntur,neq; acrem,neq; aquam frigidà debent attingere:quippe cüm fi contingant,nunquam flaccida fint euafura,ne fi diutifsi mé quidé coxeris. fià lente corticem detraxeris,vehementem adftringendi facultatem amittet, neque eodé modo ventris fluxiones exiccabit:fi veró eam contundas,bisQ; excoquas,& prioré aquá abijcias, deinde parum accti,aut gari admifceas(falis habet Orib.5.Coll.30.)& aliquid eorá,quibus aluus conftringit,adijcias,ne guftatui moleftia afferat, fuauiffimü vtilifsimüq; medicamentü fimul& eduliá cóficies.polenta ex vino auftero potui data exiccat.oryza cohibet,& item panicum, milium, fri&a,leporine carnes, vinum aufterum,& nigrum dulcedinis expers:& quod album eft& aufterum,& fuluum atque aufterum. Derebus,que in alimentis calefaciunt, Cap. XLVII. Har res calefaciüt, triticum co&um,panes exeo confectitypha,auena,fcenugracü,palmule dulces, mala dulcia,fefamum, vue dulces, ideoq; fitim afferunt vuz paffze dulces, malua modicé. apium,fmyrnium,eruca, raphanus, radicula, rapa,finapis, naftur 43 ORIBASII tium,pyrethrum,paftinaca, carus;allium,cepa,porrum,cafeus vetus,vinum vetus modicé calidum eft, ideoq; fitim inducit. fului eft nigro calidius. flauü eft Se m ing: deinde fuluum, tum rubrum, poft hoc dulce,poftremó album minus ceteris calefacit: vetultifsimum veró abundé calefacit. Dercfrigerantibus rebus. Cap. X L VIII. Rzaigerant autem hec, hordeum, quoque modo €o vtaris,milium panicum, tubera,cucurbita co&a, pepones, melopepones,cucumeres, pruna, fycaminayvuz auftcrz& acidz,vuz paffie auftere,malaadfiringentia,& acida,& infipida, pira, mala cydonia: refrigerant ctiam palmulz adftringentes,in quibus frigidus fuccus ineft:&la&uca& intyba moderatius.portulaca, papaueris femen, aqua, vinum dilutum non perfpicue calefacit, quam ob rem minore cum periculo febricitantibus datur,vinum album& aufterum minimé pro vini natura calefacit, quod ve ró album fimulQ;aufterum eft,& craffum& nouum, manifeftó refrigerat. acetum quoq; refrigerat,eít; tenuium partium:quocirca neruos magis quàm alia refrigerantialeditimedium veró locum inter refrierantia& calefacientia fortiuntur panes lotiamypia vuz vinofe. Dercbus ficcantibus. Cap. X L1X. Siccant autem lens,brafsica, polenta,viticis femen, eruum bis coctum,& fepe in aqua dulce redditum: slbum veró praftantius eft.Porró quecunq; affa, fri &aque edunt homines,ea ficcius alimentü prebent: caquoque,quz garum, aut vinum liberalius accepe runt,ficciora funt, quàm quibus hec non infint.Ceterüm maxima differétia alimentis apparandis affertur ex facultate feminum,olerum,& plantarum,que in^ EVPORISTONLIB.I induntur,que omnia ficcátia funt fünt ill fed alia magis,alia minus. De rebus bumettantibus, Cdp. L. Hvvosla ptifana, cucurbita elixa;pepones,melopepones,cucumeres, nuces virides,füfina,pruna, fycamina,la&tuca, intubus:malua aüt& blitum,atq; atriplex maximé omnium olerum aquea funt.hume€&ant etiam fabze virides,cicerjaqua refrigerat& hu mectat:at calefacta,humedtar& calefacit. Derebus caput Ledentibus. Cap. LT. Capa ledunt fycamina, rubi fru&us dolorem ca pitis affert.palmulze omnes,eruca,faenuerzcum,ful uum& aufterum vinum capitis dolorem creat, men tem; tentat magis quàm nigrum& aufterum.odo.rata quoque idem faciunt:at aquofum neque caput dolore vexat,neq; neruos tentat. quod vero pauciferum vocant,capitis etiam dolores fedat, quos fuc ci in ventriculo cótenti excitarunt. vetus vinü non aptum capiti, nifi quis admodum robuftü caput habeat.aquain qua vu: maduerint, quz fex nominat, capitis dolorem excitat: idem facit vuain vinaceis repofita Derebus dentes Ledentibus. Cap. L 11. Lari autem denteslac,fi quis eo afsidué vtatur: idem quoque gingiuis nocet, easque flaccidas red dit:at dentes facit corruptelz obnoxios,& S facilé erodantar. Ergo in alimento, quod ex lacte fumitur, vino diluto os colluendum eft:fed preftat etiam eidem mel admifcere. 49 a quidem, FINIS PRIMI LIRRI ORIBASII AD EVNAPIVM LIBER IL v Az fcire, queque facere deberes, Eunapi, bonc valetudinis tuendz gratia, fuperiorelibro expofuimus: fequit autem, vt vniuerfales fimplicium medicamentorum,& eorü, quz fuppeditari facilé poffunt, facultates dicenda effe videantur.Quua in re docebi mus,quibus affe&ionib.fingula medicamenta auxilientur:deinde vt in alimétis declarandis, ficin medicamétis recenfendis faciemus,vt materiascuiufq; facultatis,atq; a&ionis in vnum conducamus,& defcribamus:ita enim magna curationum perutilium, quibus quotidie indigemus, nobis fuppetet copia: id4; elementorá ordine feruato fieri poterit quamcommodifsimé. De facultate fimplicium medicamentorum per ordinem elementorum. Caput primum. A Gnihoc eft viticis folia,flos,& fru&us calidz fic cz; facultatis veheméter funt, abunded; tenuium partiü, ac res venereas cohibét. Quá ob rem nó mo dó ad caftitaré cóferre putátur, fi quis eis vefcatur, fed etiam fiinle&o fabfternantur.Verüm ad lienem & iecur induratajatque obftruda viticis quàm rut femen eft accómmodatius. Agrofteos, hoc eft, graminis radix modicé frigida,ficcaq; eft:ideoq; vlcera cruenta agglutinatzipfa veró herba impofita refrigerat,fed nó valéter: eftq; in medio ficcitatis& hnmiditatis conftituta.Morda citas autem& partium tenuitas, quzzin radiceineft perexigua eft illa quidem; fed tamen decocta& Spo tala « DE VIR T. SIMPL. LIB. II ta lapides frangere quandoq; confueuit. Agaricum vim habet per halitum digerendi,& «raffos humores incidit, vifcerumq; obítructiones expurgat: idcirco morbum arquatü, càm iecerobftructione obfidetur, iuuat: medetur ctiam morbo comitiali,& rigoribus, qui certo circuitu redeunt, quiQ; ex crafsis glutinofisq; humoribus oriuntur. Adiantü ficcat,tenuat, digerit:nam& caput glabrum ex alopecia,capillis coueftit,& flrumas,& abfceffus diperit,& epotü lapides franeit, nec mediocri adiumento eff, vt glutinofa craffad; ex pulmone & pectore excreentur:& ventris profluuium fiftiz: in medio veró ordine caliditatis frigiditatisq; conftituitur. Aegilops digerendi vim habet: quá ob rem indu ratas inflámatrones,& egilopas,& alopecias fanat. Aizoon vtrunq;& maius& minus,ficcat lepiter: in eo tamen aquea effentia caeteris excellit,& vehe menter refrigerat.hincad eryfipelata&herpetas,& inflammationes ex fluxione ortas accómodatü eft, Acra,hoc eft,lolium,calefacit& ficat vehementer,& efficaciter, vt proximé ad acria accedat:abuns dé autem ficcat. AEgyri lores vehementer calfaciunt, modicé veró ficcant.fünt praterea tenuium partium; eius autem re(ina calidioris facultatis eft. Acacia ficcat illa quidem vehementét,fed lota a— bundé refrigerat,non lota veró modicé:cumá; non conftet ex particulis fimilibus inter fe» partes quafdam in fe difperfas habet& tenues& calidas, que la uando fegregantur. Acalephes,hoc eft,vrtice folia& fructus, facultatisfuntabundé digerentis, tenuiumq; partiü,ac citra vchementé caliditatem phymata igitur parotiE $1 m ORIBASII dasq; fanant. craffa quoque& glutinofa€ pe&ore, pulmoneQ; educunt, fed& quiddá habét flatuofum, quo etiam venerem ftimulant: praefertim vero fifemen cum mufto bibatur. Acanthz leucz,hoc eft, fpinz albz radix modice ficcat& aftringit:quocirca& caeliacos&ftomachicos iuuat,& fanguinis rciectiones cohibet,& illita contrahit oedemata, dentesQ; dolentes iuuat,fi eius deco&o colluantur. eius femen tenuium partiü eft, calideq; facultatis: itaq; potui datum conuenit ijs, qui conuelluntur.: Acori radix calidam& ficcá vehementer vim habet,& confiftentia eft tenuium partium.lotium ero ciet,& lienes induratos iuuat. Aloé veheméter calefacit, ficcat veró aftringitq; moderaté: eftq; medicamentü ftomacho idoneum, vt fi quid aliud:& finus glutinat.fanat etiam vlcera, quz ad cicatricem difficulter perducuntur, ac przfertim que inanoó& pudendis fiunt.Prodeít itidem corum inflanmationibus aqua fubacta,& vulnera codem glutinat modo: iuuat etiam fi pari modo ea vtatis,inflammationes,quibus os,nares& oculi obfideátur:iam veró repellere& digerere fimul poteft ita, vt paululá etiam abftergeat: idq; víq; dum puris vlceribus moleftum non fit. Hales,id eft,fales, fimilem vim habentfofsiles,& marini,& ex duabus mixti funt qualitatibus,abftergenteatque adítringente. vtrunq; autem genus ficcare planum eft. quam ob rem omnem humorem in corpore depafcitur,& partes folidas adftringendo condenfat, quod in caufa eft, vt eas fale condiant, falà; corpora à corruptela conferuet. fal vftus maiorem digerendi vim habet:non zqué tamen contrahit& condenfat. Ha DE VIRT. SIMPL. LIB. II. Hilos aothos,hoc eft,flos falis tenuiorü partium eft, quàm fil vítus,eftque acris qualitatis,& abunde digerentis. - Ameos femen calefacit& exiccat vehementer, cüm tenuiü fit partiü:digerit etiam,& vriná mouet. Amurca calefacit illa quidem, non tamen perfpicué mordicat:fi veró coquatur, calida ficczq; facul tatis abundé fiet, Ampeli leuce;id eft,vitis albz, quam etiam bryoniam vocant, germina vriná modicé cient.radix ab. ftergentem, ficcantem& tenuium partium vim habet,& moderaté calidá:quare lienes induratos tum ota, tum foris impofita liquat:cum ficub. veró fcabien& lepram curat. Nigra veró vitis eft ad omnia fupradictz fimilis, przterquá quód imbecillior eft. Amygdalz amarz funt facultatis perfpicue atte nuantis,vt ephelin expurgét,& excreationibus glutinoforum crafforumQ; humorü ex pecore pulmoneq; abundé conferant, quinetiam obftru&tione liberantpurgant; iecurfplenem,colon inteftinum, & renes. tota quoq; eius arbor fimilis eft facultatis: nam eius radices co&tz atque illitz ephelin expurgant:dulces veró funt amaris imbecilliores. Ammoniacum habet emolliendi facultatem intenfam adeó, vt etiam tophos articulorü diffoluat, & lienes induratos fanet,& flrumas dioerat. Amomum facultaté acoro fimilem pofsidet: ficcius tamen acorum elt, amomum veró maiore quodammodo vi concoquendi eff preditum. Anagallis vtraque& quz ceruleum,& quz puni «eum fert florem, admodum extergentis facultatis eft, habetá; nónihil etiam caloris,& attrahendi vim quandam adeó, vt furculos etiam extrahat. reus fuccus ex naribus purgat,ad fummam veró ficcandi D; 5 $4 ORIBASII vim habet morfu vacantem,atque ideo vulnera glutinat,& putrida adiuuat. Andrachne,;hoc eft;portulaca,vehementer frigida eft,& abundé humida, eftque pauce aufteritatis: peres: proinde fluxiones repellit, ac praefertim iliofas& calidas, eas cüm mutando;tum in qualita tealterando magnopere refrigerans. Hac etiam ra-tione eftuantes, fi quid aliud, adiuuat tum ori ventriculi impofita,tum veró etiá totis pracordijs.medicamentum veró eft, quod ad fanguinem facit:fimi liq; ratione eius fuccus adeó,vt non folàm foris admotus,fed etiam epotus refrgeret:quod etiam toti herbz fi comedatur;accidit. quoniam veró reftrinit, vtile dyfentericis edulium eft,itemq; fluori mu1ebri& fanguinis reie&ationibus.Sed tamé ad hec eft nultó quàm herba,fuccus eius efficacior. Anemonz omnes acrem,extergentem,attrahentemQ;& ora vaforum aperientem facultatem obtinent: quam ob rem radix cómanfa pituitam euocat, fuccus é naribus purgat,& oculorum cicatrices extenuat. Przterea veró anemonz vlcera fordida expurgát,& lepras tollát,menftruas purgationes prouocant,& lac denique trahunt. 'Anethum abundé calcfacit& ficcat,itaq; iure fit, vtin oleo decoctum digerat, doloré fedet, fomnum conciliet, crudosq;& incoctos humores cócoquat: vftum veró vehementer calefacit& ficat, ideoque vlceribus nimis humidis infperfum prodeft:prafertimq; ijs,qua in pudendo funt.Que veró in przputio inueterarint, ea probé ad cicatricem perducit. Ceterüm viride humidius eftjac minus calidá, itaque magis concoquit quàm aridum, fed minus dierit. Anthemis,(iue chamzmelum modicé calefacit& fic DE VIRT. SIMPL LIBR.IL 5g ficcat,eítà; tenuium partium:itaque digerit,rarefacit, ac laxat. proinde lafsitudini, vt fi quid aliud, in primis cófert,dolores fedat& mitigat.preterea ten fa remittit,ac laxat, queq; modice dura funt, emollit.febres quoque eas,quz citra vifceris alicuius inflammationé moleftz funt,diffoluit: prefertim qua ex humoribus biliofis, aut cutis denfitate originem trahüt.&hypochondrijs,vt fi quid aliud,iucundum eft.Iam exanthemata,queex febris exceffu orta funt 1n capite,fanat chamzmelum,fi viride fit,oleo inco€&um:fi aridum,aceto prius cófperfum. Eft etiá ido neum in ijs, in quibus materia nondü ferri ceffauit: nam eam quz in capite eft, digerit,& aliunde nó tra hit, quod nulli preter hoc;medicamento víu venit. Anifi femé calefacit exiccat4; vehementer:proin de& vriná ciet,& digerit,& flatus ventris reprimit. Ariftolochia lóga,vlcera carne replet,& vteri fomentationibus eft accómodata:in quibus auté craífum humorem valentius attenuare oporteat,rotunda vtendum eft: quamobrem dolores ab infar&u, & crafsitie crudorum fpirituü obortosrotunda magis curat,& fpicula euellit,& putredines& vlcera fordida fanat& purgat, dentes denique gingiuasq; candore perfundit. Iam veró afthmatis quoq;,& fin gultientibus& comitialibus, acribus fuccis, podagricisq; exaqua epota auxiliatur:eftq; medicamentum, vt fi quid aliud, ruptis& conuulfis accommodatum. Arnogloffum, hoc eft, plantago abundé dii ie rat)ficcat& ftringit:proinde ad vlcera maligna, fluxiones& putredines cóuenit, eandem; ob caufam ad dyfenteriam valet,& fanguinis fiftit profluuia,& fi quid aduratur,refrigerat, finus quoq; agglutinat: remedio etiam eft czteris recentibus vetultisq; vl-4 $6 ORIBASII ceribus:nam citra mordicationem ficcat,eftq; frioi. ditatis,que nondü obftupefacit,particeps.Eius autem fructus& radix fimilis funt facultatis,nifs quod earum vis ficcior eft,minusq; frigida,fed fru&us eft tenuiorum fané partium,radices crafs iorum. Iam ip fius berbz folia arefacta£aculratis redduntur, quae tenuiorum partium fit,ac minus frigida.hac ratione & radicibus vtuntur ad dolores dentiü,ijs tum man dendis,tum etiam collutionibus incoquétes. Ad iecoris veró renumque obftru&tiones tum radicibus, tum etiam folijs,ac multo magis feminibus vti confueuerunt. Arum abftergentis eft facultatis non valide, ficut dracontij vis: ficcat tamen abundé& calefacit, eius radices fi comedantur, non mediocriter humorum crafsitiem incidunt adeó,vt etiam excreationibus ex pe&orefint idonez. Arfenicum;id eft,auripigmentnm fiue vftum,fiue ignem non expertum,adurétis eft facultatis: eo vero vtuntur, vt adurente, ad nudandam pilis cutim: verüm fi diutius inhzreat,ipfam etiá cutim aduret. Artemifiz calefaciunt& ficcant abundé,funtque modicé tenuium partium, vt etiam mediocriter ad lapides renum,& vteri fomentationes conueniant. Afàri radices facultates fimiles habét radicibus acori,intenfiores ramen: itaque ea,quz de acori radicibus diximus,huc tranfferenda funt. Afpalathus facultatis partium difsimilium inter fe,& adftringentium, cius d; partibus acribus calefa cit,adítringentibus veró refrigerat,atq; ita vtriufq; partis ratione ficcat:quam ob rem ad putredines flu xionesq; vtile eft, Afparagus myacanthinus abftergentis eft facultatis,nec perfpicué calefacit,nec refrigerat:proinde renum DE VIRT. SIMPIL LIP. IL$7 renuin,iecorisq; obftru&iones tollit, prefertim vero herbe radices& femen: praterea veró quia citra calorem ficcit;ideo dolori dentium medetur. Altaphis;hoc eft,vua, culta quidem concoquendi(imulqueadftringendi& modice digerendi vim habetzagreftis veró acremvalenter,& ex capite purgat& abílergit veheméter, id; adeo, vt ad fcabies etiam valeat.fed& vrendi vim quandam habet. Afphodeli radix vtilis eft,ficut arl,afari& dracon tij:extergentis enim facultatis eft. eius vero víta cinis maiorem habet vim calefaciendi, ficcandi,fubriliores partes faciendi, digerendià;: hzcq; caufa eft, vt alopecias fanet. Atriplex herba eft abundé humida, modiceq; frigida, non particeps adftri&ionis fed perinde aquea eft,vc malua. Porró atriplex maluad; hortenfes tum humidiores, tum etiá frigidiores funt multó, quàm agreítes. quocirca inflammationibus incipientibus idonex funt:vigentibus auté& declinantibus agreftes füntaccommodatiores. femen abftergendi vim habet:itaque ad morbum regium exiecoris obítru&10ne vtilis eft. Aphronitrum vim habet abftergentem adcó, vt non folim fordes extergeat, fed etia pruritus fanct, faniem pruritus excitantem digerens. Abfnthiü calidum modice eft,(iccum vehementer.eius multo eítquàm herba, calidior.abfterget au tem hac de caufa, atque roborat,& biliofos ventris humores per infernam egeftionem pellit,ac per vrinàs euacuat: per quas etiam id quod in venis biliofum eít.expu rgat.quam ob rem pituitam ventriculo content nihil adiuuat fümptam: caufa eft, quia adftriagens in eo facultas maior eft,quàm amara.przterea quód acrimoniz cuiufdam fit particeps, ideo $ T ORIBASII fit vt maiore portione calidum fit; quàm frigidum. Derebu: à B incipientibus. BAlmun valenter calfacit& ficcat,eft quoq; tenuium partium. cius liquor eft partium tenuiorum, nontamen vfque adeó calefacit, vt quidam ex partium tenuitate decepti putant.fructus eius perfimilis eft facultatis, ceterüm multó in fubtilitate par-: tium inferior. Balauftium flos eft agreftis punici, valenter guftum adftringens, facultatis veró ficcantis, refrigerantis,& craffarü partium. Si veró intertrigenes vlceraq; ipfo illinas, celerrimé ad cicatricem perduci videbis: itaque ad fanguinis reiectiones eo omnes vtuntur.: Bati,hoc cft,rubi,folia,germinaq;,fi mandantur, aphthas& alia oris vlcera fanát, imó veró etiam vul nera glutinant. fructus veró fi maturus fit, moderatam habebit caliditaté quandam,at immaturus à frigida vincitur fubftátia, ac proinde vehementer ficcat:ficcatus veró reponitur, vt flos eius, faciunt que vtriquead tormina inteftinorum,& ventris ume uium atq; imbecillitatem& fanguinis fputum. Radix veró preterquàm quód adftringit, eft etiam tenuium partium:ob eamá; caufam lapides in renibus confringit.^ Bdellium valenter emollientis& efficacis facultatis eft. eo quidam vtuntur ad brochocelas,& hy drocelas faliua ieiuna fubigentes ad emplaftri confiftentiam. idem crudorum flatuum difcurfus, laterum dolores,& rupta perfanat. Blitum olus eft humidum frigidumq; admodum. Bulbus flatum ciet,& fi edatur, veneré ftimulat: illitus veró glutinat& ficcat. Bu DE VIRT. SIMPL. LIB. I.£9 Butyrum facultatis concoquentis eft,cui nonnibil etiam digerentis adiunctum eft.quam ob rem pa rotidas,bubones, oris inflammationes, aliasq; particulas fepenumero ipfum folum in puerilibus muliebribusá; corporibus fanat.fed etia gingiuis puerorum dentes emittentiü afsidué illitum, nihilo fecius quàm mcl,gingiuas attenuat.quin etiam deuo-. ratü magno adiumento cít ijs, qux ex pulmone funt expuenda,& fimul etiam concoquit inflámationes. Buphthalmü acrius eft chamemelo,ob eamq; cau fam maioré vim habet digerendi adeó, vt etiam duritias fanet cerato admixtum. Brathy,;hoc eftfabina,exnumero calefacientium ficcantiumq; valenter eft, atq; etiam digerentium, & propter partium tenuitatem menfes educit, vtfi quid aliud, ac fanguinem per vrinas mouet, foetum viuenté interficit,& mortuü educit. quidam etiam pro cinnamomo duplum eius ponunt. Derebusá r incipientibus, Glshoc eft,lac, quod optimi fucci eft, accómodatiísimü eft ad acres mordentesq; fluxiones:przfertim veró cüm nobis circunfufus aér calidus fit, multà huiufce facultatis amittet, nifi protinus quis ab vberibus expreffo,& adhuc calido vtatur. Quo in genere vtendum precipue cft la&e mulieris bene habite,& que vite rationem probé inftitutá feruet, Si hoc non fuppetat,caprino, aut equino,aut bubulo,aut afinino,aut ouillo vtemur. Ladtis veró ferum abftergentis cft facultatis, aluumque fubducendi gratia fumitur,& clyfleribus etiam inijcitur, abftergitQ;& abluit acrimonias inteftinorü. prodeft etiam ad colluenda vlceraacria, & quibus ineft fanies:ad dyfenterias veró,& omnes 6o ORIBASII acres ventris fluxiones inlac prius decoctum ignitos lapillos inijcimus,&lac eo vfque decoquimus, dum plurima ferofi humoris pars in eo confumpta fuerit. Si veró quis ferreos orbiculos igne candentes inijciat, meliorem fané facultatem reddit. Prate rea lac torum ad acres oculorum fluxiones cóuenit, & ad hypofphagmata,& fugillata. quinctiam fimul cum rofaceo& ouo palpebris foris impofitum, cum ijs qui lippitudine laborant, dormitum eunt,inflam mationes concoquet. Efto autem hoc muliebre lac recés ex mamillis expreffum.id quoque infundimus vteris vlceratis:& vbi mitigatione opus eft,(iue ob inflanmationé, fiue ob morum, fiue ob maliguitateineo vtimur accommodate. rjid elt,terra,omnis ficcandi vim habet:cumque nulla penitus ignea fubftantia ei fir admixta,tum citra vllum omnino morfum ficcat: quá etiam ad rem valet,(ilauetur. Preterea terra omnis, quz colitur, fi pinguis fit, valebit ad omnes cas partes curandas, quz deficcari poftulant. itaque ea& Alexandriz,& in Aegypto vtuntur:nam quofdá vidi:qui cüm aqua inter cutem& lienis affe&ionibus laborarent, terra Aegyptia vterent, fed; vngerent.Eodem modo eius lutum& veteres inflámationes,& laxa cedemata iuuatzatq; adeó, vt viderim ego nonnullos, qui ex nimia euacuatione ex hemorrhoidibus facta turgentes redditi,perfpicuum adiumentum fenferint. Sed & quidam diuturnos,& parte aliqua infixos dolores perpefsi,huius luti vfu plané fanati fuerunt. Lemnia veró terrà modó vni, modó alteri humori admixta facit ad vulnera glutináda, ad diutina, vel difficulter ad cicatricem perducütur, vel que maligna funt,perfananda.Samia terra,& qui potius after digitur, vtilis eft ad fanguinis fputum ex quouis loco fan DEVIRT.SIMPI LIB. IL« fanguinis ex vtero profluuia,& dyfentericas exulce rationes,antequàm putrefcentes eíficiantur. Samia veró maximé mitigatiuflámationes in vberibus,tefticulis,& omnibus locis glandularum.Hanc autem ad Izuoré redigere ex aqua oportet:tnm rofacei tan tüm mifcere, quantüm faciat, ne medicamen ficcet:quod ern ita pararis,accómodatum erit,vbi mediocriter refrigerare cum mitigatione voluerimus, vt appareat, facultatem Samiz effe modice refrigerantem. Selinufia v eró& Chia modicé abftergendi vim habent: quam ob rem mulieres quzdam cis ad faciem vtuntur. Gigarta,hoc eft, acinorü vuz nuclei abundé ficcant, modiceq; refrigerant& adftringunt:quocirca omnibus ventris affectionibus cum profluuio coniun&is abundé profunt. Glaucium adftringit& refrigerat perfpicué,vt etiam eryfipclata,fi valentiora non fint,fanet. Glichon,hoc eft;pulegid, calefacit attenuatq; vehementer.itaque humores craffos, ac glutinofos ex pulmone& thorace per fputum facilé elicit,& men Ítruas mulierum purgationes mouer. Glycyrhiz« fuccus ad lauigandas afperitates aptus eft, nec modó in arterijs,fed etiam in fcabra ve fica.eft veró eius temperatura tota tepida: cumque temperie humidus fit,ideo fiti eft iure accommodatus. Glycy(ide,hoc eft;peoniz radix menftruas purgationes ciet ad amygdale magnitudinem,ex mulfa potui data. iecur quoq; obftru&tum& renes expurgatifua autem adftrictione ventris profluuia fiftit, in vino aliquo auftero decocta potetur.omnino veró ficcandi valenter facultaté habet, vt minimé defperarim, eam collo pueris fufpénfam comitialem 6 ORIBASII morbum meritó fanare. Eius autem vis eft tenuium partium,& exiccans,non tamen infigniter calida. Gypíam facultatis eft ficcantis& emplaftice.cóbuftum veró non cqué emplafticü eft:fit tamen partium te2niorum,& maiorem exiccandi vim acquirit.valet etiam ad repercutiendum, prafertim veró oxycrato maceratum. : Derebusà A incipientibus. Das& ftaphilinus calefacientis facultatis eft, & tenuium partium.Radix veró habet preterea vim ciendi flatus,& venerem,ftimulandi. Semen domeftici habet ipfum quoq; resvenereas ftimulandi vim quandam: at femé agreflis eft penitus flatus expers, ac proinde vrinam ciet,menfesq; prouocat. Daphnes,hoc eftlauri folia& bacce ficcát& calefaciunt vehementer,& magis etiam bacce quàm folia. Cortex veró radicis minus eft acer ille quidé, fed amarus magis, habet; nefcio quid adftri&tionis.proinde calculos frangit,& hepaticos iuuat. bibiturautem ex vino odorato ad trium obolorü pon dus. Dermata, hoc eft, coria vetera, que videlicet ex vetere calceamento funt,víta, ad vlcera ex attritione calceamentorü fedata inflammatione vtiliter adhibentur:hic enim cinis exiccandi vim habet:& ambufta,& eas, quas intertrigines in feminibus vocát, meritó perfanat. Diphryges mixte eft qualitatis& facultatis adftringentis& acris: quam ob rem accómodatum eft ad vlcera maligna medicamentum. Di&amnum tenuioris effentic eft quàm pulegiü, in cateris illi fimile eft: quod veró falfum dictánum vocaut,eft ad omnia dictamno imbecillius. D rá ——————MÓMMMÓMÀ MM—ÀXM ÓM M———ÓQMÓÁÀÀA—ÓÀÀ—ÓM—MÀ—MY MPa ARR TTTTAUUMMAMAMMUVUMM€MUMUMUMUMMNNBBBG CnCMBA DE VIRT.SIMPL LIB. II 6; Dracontium eft acrius quàm arum,magisq; amarum: itaque medicamentum factum eft tam efficax, quàm quod maxime. Eius radix expurgat vifcera, omnes craffos glutinofosque humores extenuans, età; optimá malignorum vlcerü medicamentum: expurgat quoque& abftergit flrenué cum alia, quibus abfterfione opus cft, tum etiam vitiliginé, cum aceto.Folia autem vlceribus& vulneribus recens il litis conueniunt:& quó minus ficca fuerint, eó magis glutinabunt:ficciora enim funt acriora,quàm vt vulneribns conueniant. Drys, id eft, quercus partes omnes funt qualitatis adítringentis participes:fed plus tamen eius habet membrana, qna in trunci cortice fübeft,& quz eft fub glandis ipfius calculo, qua inquam carné ipfius frudus conueftit. quocirca ad fluorem muliebrem, ad fanguinis fputa, ad tormina inteflinorum, adalui profluuia diuturna eam efle accómodatam, crediderunt. Valentius auté adftringit fagus& ilex, atque horum,& item quercus folia illita ficcare non inftrenué poffant.ex quo fit, vt illita,&totam circüiacentem vulneris partem contegentia,vulneris agglutinandi vim habeant. Dercbus ab E. incipientibus. E nitusfiue althea, eft autem agreftis malua, facul tatis eft digerentis,laxantis,inflammationes leuantis, mitigantis, phymata coctu difficilia concoquen tis. Radix vero atque eius femen cetera faciunt,illa quidem eque ac folia, fed tamé tenuiorum partium funt, magisá; quàm folia ficcant,& przterea magis abítergere demonftrantur, atque adeó, vt etiam vitiliginem detergant,& femen renum calculos frangat- Radicis veró decoctum ad tormina inteftino 64-ORIBASII rum,& alui profluuia,& fanguinis reiectionem vtile eft:vtpote quód adftriugendivim quandam habeat. Elzz,hoc eft,oliuz rami tante frigiditatis,quantc adftridionis funt participes.Fructus veró exquifité maturus,moderate calidus eft:at ipmaturus ma gis,& ad(tringit& refrigerat. Elzum vero,hoc eft,oleum, quod ex oliuis conficit, humectandi& moderaté calefaciendi vim habet: quale eft dulce, quod ex ol;uis drupis potifsimüm conficitur:quod aüt omotribes vocant,quantum habet adftri&tionis in se,tantum etiam ei frigi» ditatis ineft. Vetus porró oleum, quod ex dulci tale euafit,calidius eft,& maiore digerendi vi preditum: at quod ex crudo, vbiadftri&ionem prorfus abiece rit,alij fimile fit.quod veró tenue cernatur,quale eft quod purum eft, quodq; intuenti pellucidum videtur, ac modicum eius cuti impofitum latifsimé ferpaó fibi tamen ipfi continuum maneat, atque à cuti combibatur, hoc vtiq; cenfendum eft optimum, atue olei virtute preditum effe vel maximé. Elleborus vterq; abítergentis fimul& calide facultatis eft:quam ob rem ad vitiliginé, lichenas,pfo ras leprasque accómodatus eft: imó veró niger fiin fi(tulam, quz ex callo obduruerit, infundatur,duobus tribásue diebus callum aufert. prodeft etia den tibus, fi hec cum aceto colluantur:calefacit enim& ficcat vehementer. Elxine, alij perdicinum vocant, facultatis eft abftergentis,& leniter adftringendi cum humiditate fubfrigida. vnde omnes inflamationes in principio & incremento vfque ad ftatum, ac precipue eas,que calide funt,perfanat. quin etiam incipienaibus phigethlis imponitur, eius praterea fuccus cum rofaceo ad aurium dolores inflanmationis fpeciem Fs e EVPORISTONLIB. I 6$ fe ferentes mediocriter prodeft. Elimus,aut melinejhoc eft;panicum,exiccanteni vim habet. fiftit ergo ventris fluxus,ficut milium: fi veró foris illinatur,ficcat& refrigerat. Erebinthus,hoc eft,cicer, laci& femini gigneridoaptum eft: prouocat veró etiam menfes.quod au tem arietinü vocatur, vrinü efficacius quàm aliud, ciet.decoctü veró eius calculos in renibus confringit: ad quod potifsimüm valetid,quod ex nigro fit cicere.reliquum genus,quod orobizum nominant; vim habet attrahendi, digerendi, incidendi,abftergendi: eft enim calidum modiceq; humidum. eft etiam amaritiei particeps, cuius vi 1ecur, lienem, renesq; expurgat,ac pforas,lichenasq; exterget,ac pd rotidas tefticulosq; induratos difcutit,& vlcera ma ligna cum melle fanat. Erpyllos, hoc eft,ferpyllum, calefacientis cft(a. €ultatis adeó, vt& menítruas purgationes,& vrinàám cieat. j; Eriajhoc eft,lanz fordidz, quz fuccidz appellari tur, accómodaté adhibentur ad excipiendas irrigationes, que cótufis& percufsis particulis imponun tur.purz autem vílz vim acrem calidamque habent cum partiü tenuitate:quocirca flaccidas in vlceribus carneseliquant quamcelerrimé.Vruntur autem vtaliapleraq;, vt ollam nouam lana impleas, eamq; operculo multis foraminibus pertufo tegas. ». Eupatorium herba tenuiá partium eff, abftergen tis,adftringentis, incidentisq; facultatis,citra mani feftam caliditatem. vnde vifceris obftructiones expurgat: fed quia paucz obftru&ionis particeps eft, 1dco vifceri robur addit. Euphorbium adurentis,tenuiumQue partium facultatis eft.! k 66 ORIBASII Echidnes, hoc eft, viperz carnes, càm ita vtatrguille condiuntur,ex oleo,fale,anetho,porro,& aqua feruato omniühodo totum corpus per cutint expurgans ita,vt elephantiafi laborátes curent. Sed quoniam nonnulli eorum, qui bas carnes ederunt, vehemétifsima fint cruciati fitijidcirco vitáde funt, quz iuxta mare degunt,& in locis viuüt falfis,quippequz falfam carné habeant,quas fané dipfadas vocant. Ergo caro viperarü facultatis eft ficcantis,valenter digerentis,& modice calefacientis: properat autem eius vis,vt videtur,ad cutim,per quam excre menta copiofa,que in corpore funt,euacuat.& à cute, ceu Íquama abícedit, decidit; extima cuticula, inqua& pforz,& leprz,& elephantes gignuntur. Dercbus à z incipientibus, Y e, hoc eft, fermentum, tenuium eft partium, & modicé calidum.quam ob rem citra morfum atq; moleftiam,quz in imis partibus funt,extrahit,& digerit. Dercbus ab 9 incipientibus. Hzaiors us,ab alijs minthe feu menta nominatur, ea eft facultatis vehementer calefaciétis:& propter humiditatem, quz ex coitu ei accedit, mediocriter etiam ad venerem impellit.habet etiam quandam amaritiem, qua lumbricos enecat, eft itidem acerba, ac proinde recétes fanguinis reiedationes cum oxy crato pota fiftit. fubftantiam quoq; tenuium habet partium, vt fi qua alia herba. Dercbusà o incipientibus. "Trapa acris, valenterq; excalefacientis facultatis eft cum humiditate coniun&e:quare ex alto vio lenter trahit,& quod traxit, digerit.id quodlongio re tempore efficit. TherDAMESERTERERUNTRUS FUPITENIROTTINEENSIIBUUTRERANS SRIREENSIRRDEMEEIS QUNM E En DE VIRT.SIMPL. LIB. IL 62 Thermus,id eft, lupinus edi poteft,& ex genere emplafticorum medicamentorü eft. ceterüm amarities ci innata abílerget digeritq;-Ipfe etiam lupinus illitus,&ex mellelin&us,vel cum Oxycrato epo tus lumbricos interficit. quin eius etiam decoctum lumbricos expellit,& foris perfufum vitiliginem;achoras,puftulas,pforas, gangrznas, vlcera maligna iuuat: ficcat enim citra moríum. idem iecur expurgatrenesd; cum ruta& pipere fumptü. elicit etiam menfes& fcetus cum myrrha& melle impofitü.Iam veró lupinorum fatina citra mordicationem digerit,cüm non liuida folüm,fed etiam ftrumas& phymata dura fanet:in quo cafu coquenda ex aceto eft, aut mulfa, aut pofca. digerit etiam quz liuida fünt, & quzcunque modo diximus preftare decoctü poffe,eadem omnia farina efficit. Thaon;hoc eft,fulfur omne trahentis eft faculta: tis,eftà; calidum& tenuium partium,vt ctiam multis venenatorum animalium refiftat. quin& píoras, & lichenas& lepras cum refina terebinthina fanat. omnes enim huiufce generis affe&iones exterget, necin profundum repellit. Thlafpi femen acris eft facultatis adeó, vt internos abfceffus epotü rumpat, menfes ciet;feetü corrumpit,& per fedéinfufum fanguinolenta euacuans ifchiadicis prodeft. Thridax,id eft,la&uca, humidá frigidumQ; olus eft, non tamen extremé: proinde ad calidas inflam-mationes accómodata eft,& ad parua leuiad; eryfi» pelata.eft etiam edulium fiti aduerfum, Semen veró potum geniturz profluuium cohibet,quam ob rem ijs datur,qui in fomnijs polluuntur. Thymum calefacit& ficcat vehementer,& incidit vehementeradeo fit,vt vriná moueat, fcetus exe E a 68 ORIBASTII trahat,& potum vifcera expurget. educendis verà exthoraceatque pulmone humoribus confert.—" Derebus ab 1 incipientibus. Ixo;a eft,vifcum exalto extrahit valenter humores non folüm tenues,fed etiá crafsiores, eosq; diffundit ac digerit.eft etiam ex eorum medicamentorum genere,quz non protinus admota calefaciunt; fed quz tempus velut thap(ia,ad id poftulant. Ios violz foliaaqueam& fubfrigidü effentià fuerantem pofsident. quocirca& per fe,& cum pouod illita calidas inflammationes leniunt. Iós,id eft,zrugo,acrem qualitatem habet,eftque digerens, detrahens,& detergens, non tenerá mo-. dó,verüm etiam duram carnem: fiq; pauculum eius multo cerato admifceas, id quod ex vtroque confla bitur,citra morfum abfterget. Hippuris, hoc eft, cauda equina, qualitaté habet adftringenté cum amaritic. proinde valéter fimulá; fine mordicatione exiccat.itaque vulnera vel maxima cóglutinat,etiam fi perfe&i nerui fint. Preterea iuuat etiam ramicem inteftinorü.adhzc facit ad fan guinis reiedtiones,& ad fluorem muliebrem, ac potifsimüm ad rubrü.Ad dyfenterias veró& alios ven tris fluxus,generofum medicamentum eft herba ipfa ex aqua,aut vino pota. Eius porró fuccus prodeft profluuio fanguinis e naribus,itemQue ventris affe&ionibus profluuio obnoxijs, cum aliquo auftero vino potui datus:aut etiam cum aqua,fi fortéis, cui detur febrim habeat Ifatís domeftica,qua tin&tores vtuntur, ficcantis valenter facultatis eft: non tamé adhuc vt mordeat: eft enim amara fimul atq; adítringens. proinde magna vulnera in duris corporibus glutinat,etiam fiin capi DE VIRT.SIMPL. LIP. IL 69 capitibus fuerint mufculorum.illinitur quoque vtiliter partibus fluxu fanguinis laborátibus:ac tumores cedematü fpeciem prz fe ferentes digerit fimul, & reprimit:& aduerfus omnia vlcera FIC egregió refiftit. Itez, hoc eft, falicis folijs vti quifpiam pofsit ad cruentorü vulnerum agglutinationé. eiufdem quoque facultatis eft eius flos:ita enim leniter deficcat, vt morfu vacans fit,& item adítringit. Quidam ex eo fuccum faciunt, feruantq; vt medicamentü uiorfus expers, exiccans,& ad multas res vtile. Arboris etiam cortex fimili facultate eft, nifi quód ficciore cít natura.fed hunc quidam comburüt, eiusQ; cinere vtuntur ad ea,quacun q; valenter exiccari poftulant.ergo clauos,quos vocant,& callos,& myrmecias aceto maceratus tollit. Dercbus à& incipientibus. C Alamintha calida& ficca vehementer eft, ac tenuium partiü.ipfa veró perfe pota ficca eft:cum melicrato autem perfpicuo calefacit,& fudores elicit, omnedq; corpus digerit& exiccat. quam ob rem fue runtqui ea ad rigores circuitu quodam repetentes vfi fint:ac foris quidem adhibentes oleo incoctam, & totum corpus cum ftrenui frictione inungentes: intró veró fumétes, vt di&um eft nobis. Quinetiam coxendicibus quidam in morbis ifchiadicis, vt fingulare remedium imponüt:trahit enim quz in profundo delitefcunt, ad extremitatem, totum; adeó articulum excalfacit,& cutim vehementer adurit,& menfítruas purgationes potui data, admodum effica citer prouocat. vtile etiam medicamentü eft ad elephantiafin, eó quód digerat attenuetq; valenter,& craffos humores incidat. Qua ctiam ratione cicatri R^ 70 ORIBASII ces atras reddit fplendidas,& fuggillata digerit.fed ad hzc cfficienda pre(tátior eft ex vino cocta:vt pofteaillinatur,cómodiorque erit viridis, quàm ficca: nam ficcata fit valentior,& promptius vrit.Eius autem fuccus lumbricos latos& rotundos infufus& epotus interficit. Iam vero etiá fufpiriofos adiuuat, €osQ; qui morbo regio laborant,eo quód abftergat purgetq; iecoris obftru&iones. ceterüm ad haec omnia conficienda montana eft efficacior. Calamus,id eft,arundo vallaris. eius radix f1cultatis abítergétis eft particeps non mediocris:eiusq; non acris. Folia autem viridia modicé refrigerant, in$; eis ineft etiam ab[tergendi vis. Eius veró cortex combuftus abundé tenuium partium,& digerés redditur, habetque vim abftergendi adeo, vt ficcet, calfaciatq; vehementer. Canabis femen flatus expers eft,& ficcans vfque adeó,vt fi largius quis eo vefcatur,exiccetur. Capnios;id eft,fumus;acris fimul& amare qualitatis cft particeps: ncque etiam omnino vacatadítri &ione. quam ob rem vrinas biliofas copiofe promo uet,& iecoris obftru&iones atque imbecillitaté fanat. idem ficcus& lzuigatusex mulfa& illitus ventrem laxat: ficcus quoq; vino diluto perfperfus ftomachum roborat. Capparis radicis cortex ex pugnantibus conftat facultatibus: quippe qui abftergere, purgare, incidere; amaritie poteft:excalfacere veró;incidere di gerereQ; acrimonia:cótrahere,denfare,& conftringere acerbitate.Itaq; lienesinduratos,fi quid aliud, 1uuare hoc medicamentum poteft, tum foris admiftum remedijs,que illinendo funt,tum intró in corpus affumptü,& in aceto, aut oxymelle coctum, aut &ridum contufum,illisq; admiftü: nam lentos craffosqi DE VIRT.,.SIMPL LIP.IL. fosa; humores ita fumptum perfpicuó, idq; non folüm per vrinas,fed etiam perfeceffum euacuat:ac fe peeus fanguinolentos humores defert.vnde& lienes,& coxarü dolores adiuti funt. fed& menftruas euocat purgationes,& pituitá ex capite purgat.por ró vlceribus malignis cazaplafmatis modo impofitus,bonum medicamentü eft. preterea dentium labores adiuuat, interim cumaceto co&us, interim cum vino.fzpe etiam folus dentibus cómanfus. Vitiliginem quoq; cum aceto digerit,& item ftrumas, tumoresq; duros idoneis ad hzc medicamentis admixtus difcutit.Nec mirü videri debet,fi huius herbz fuccus amaritie fua vermes aurium occidat. Cardami,id eft,nafturtij feméjadurentis eft facul tatis particeps,vt finapi: proinde coxendicis, capitis; doloribus, atque adeó quicquid ruborem poftulat,eo excalefaciunt,ficut finapi. Cardamomum calide vehementer facultatis eft, adeó vt illitum adurat. adiun&um quoque ei quiddam amaritudinis eft, qua lumbricos enecat,& pforas cum aceto valenter exterget. Cafía calefacit& exiccat vehementer excrementaque funt in corpore,& inftrumentis robur addit. Eft veró etiam idonea menftruis purgationibus fup préfsis,cum excrementorum copia,crafsitiesqs vetat,ne quantüm fatis eft,euacuetur. Caria arborjid eft,nux,habet in foliis& in germi nibus adftrictionem quandam:at in nucis putamine & recenti& ficco cuidentem plurimam;. itaq; ex contufis putaminibus expreflum fuccum in melle, vtmotorum,& ruborum decoquimus,& pro ftoma tico medicamento vtimur.Eius nucleus aridus com buftus fit tenuiü partium& exiccans,& medicamétum morfus expers.Leptocarya veró,hoc cftnuces 4 y ORIBASII Ponticz frigidiores& magis aufterz funt. in czteris rebus funt magnz nuci perfimiles. Caftoreum calfacit, exiccat, tenuiumQ; abunde eft partium.eft etiam accómodatifsimum ijs, qui ex plenitudine conuelluntur ac tremunt: ijs veró, qui exinanitione hec patiuntur, maximé/contrarium. hecque facit tum epotum,tum cuti ex ficyonio,aut vetere oleo impofitum. quibus veró maiore caliditate opus eft,fricari eos ex caftoreo conuenit.fed iu uatetiam fi quis carbonibus ipfum imponat, ciusQ; fuffitü infpiratione hauriat:maximé veró fi humida frigidzq; affectiones in pulmone,aut capite conftitcrint. attamen lethargice cataphoriczq; affectiones,quibus adiun&ta febris cft, melius eft non curare quidem aliquo dictorum oleorü macerando: fed potius ex rofaceo capiti colloq; imponere. Cedrus calfacit exiccatd; vehementer:oleum au tem quod ex ipfa fit, vehementifsimum eft,& abundé tenuium partium.itaque molles carnes prompte & fine dolore putrefacit:duras veró& lógiore tempore,ac precipué corpora mortuorü ficcat,& à corruptela tuetur. Nec mirü videri debet,(i pediculos, lendes,& tineas,& vermiculos, qui funt in auribus, interimat:appofitaq; faetum viuentem enecetmortuum veró eijciat, ficut etiam facit de coitus ipfius femine, pudendo circumlita, proinde medicamentum erit partui aduerfum,fi fic vtaris,nulli fecundá. eadem quoque dentium foraminibus inftillata, dolores eorum lenit,ipfosq; dentes confringit. Centaurij maioris radixacris eft& calida&adflringens cum terrea frigiditate. Ergo fua acrimonia prouocat menftruas purgationes,fcetumQ; mor tuum extrahit, viuentemq; corrüpit& expellit:adfirictione veró vulnera agglutinat,& fpuentes fan, gui DE VIRT. SIMPLE. LIB. Il. 5^ guinem iuuat:itemq; ruptis,conuulfis& difficultati refpirationis,& tufsibus inueteratis prodeft. Centaurium minus ficcat valenter citra morfum, ex quo fit,vt magna vulnera glutinet,fi recens illina tur.preterea v etuftis vIceribus.& que difficulter ad cicatricem perueniunt, cicatricem inducit. Deco€&tum veró huius herbz quida ifchiadicis infundüt, ceu biliofa craffaá; educens. cüm tamen ita vehementer egerit,vt cruenta euacuct,tunc magisetiam proderit. Succus veró eius,qui fimilis facultatis eft, cüm ea que predicta funt, cfficit,tum etiam fotum illitus euocat,& menftruas purgationes educit. Cecis,hoc eft;galla, quz immatura eft,medicamétum eft 3 dme du acerbum;habetq; plurimá effentie terrenz frigida: qua ratione fluxiones reficcat, & repercutit:contrahitq;& conftringit,& roborat articulas imbecilles,omnibusq; fluxionum affe&tip ftrenué refiftic. i itaq; f ficcat vehementer,& abun dé refrigerat. Altera veró galla,que flaua laxa; eft, ficcat ipfa quoque,fed minus. Caterüm gall combuftz fanguinis reprimendi vim acquirunt.. carbonibus autem imponenda funt vfque dum igni candeant,tum aceto aut vino extinguenda. Ca medium quodámodo tenet calefacientium & refrigerantium, humec&antiumque&ficcantium, quam ob rem aliorum medicamentorü materia eft, ipfa veró per fe& foris impofita,ex generc eft debiliter concoquentium Cilffos, id eft, hedera, ex contrarijs facultatibus compofita eft: flringit enim& refrigerat, eftd; acris & calida,& viridis eft aquex effentia tepidz particeps.folijs veró eius in vino deco&tis magna vulnera glutinantur,& maliga fanantur:& vlcerationes exagni fa&as ad cicatricem perducit. Folia quoque $ 74 ORIBASII exaceto deco&a lienofos iuuát. Eius flores funt fer mé validiores,vt ambuftis cum cerato leuigati conueniant. Succus denique medicamentum eft, quod naribus iufufum purgando capiti eft:fanatQ; diutur nas auriü fluxiones,& vetufta vlcera in auribus atq; naribus.fi veró acrior videatur, cüm vtendum eo erit,oleo rofaceo mifcebitur.Lachryma eius pediculos interimit,& cutim pilis nudat. Colocyntha, hoc eft, cucurbita, humecat ac refrigeratadmodum.quocirca fuccus ramentorü eius adaurium dolores cum inflammatione coniunctos cum rofaceo cóuenit. fic etiam tota illita calidas inflammationes refrigerat. Cummi,hoc eft,gummi, facultatis eft ficcantis& emplaftice,& nimirum afperitates fanat. Coniajhoc eft,lixiutum,adurentem habet caliditatem fed tenuitate fubftantic citra doloré vrit. Conyza maior& minor calefacit ficcatQ; vehe-méter.hz in oleo co&z remedio funt ijs rigoribus, qui per circuitum redeunt.earun flores vnà cum fo ljjs terunt quidá,&ex vino potui dant ad menftruas purgationes egregie euacuandas,& foetus eijciendos. Coriannon,fiue corion,hoc eft,coriandrü,ex con trarijs facultatib.cóftat: plurimum ern habet amarae effentiv,quz tenuiü eft partiti,& terrea,nec parum etiá aquez humiditatis, que tepentis facultatis eft, obtinet.habet quoq; nonnihil adítrictionis. ex quibus omnibus agit varie, Copros, id eft, ftercus, caprinum, quod proprie emipalos nominatur, acris& digerétis facultatis eft, ideoq; induratis tumoribus conuenit,ac non folüm in liene, fed in alijs etiamnü particulis. Equidem ad tumoré in genu inueteratü iufsi cataplafma ex hordea DE VIRT. SIMPL. LIB. I.$4 deacea farina& pofca& hoc ftercore confici atque adhiberi.& mirabile cft,quantüm ei profuerit. Hzc denique parandiratio eft in czteris particulis vtilifsima:cft tamen vi acriore, quàm vt eo in mulieribus vrbanis,aut pueris,aut, vno verbo,in corporib. tenerz carnis vtare.Ceterüm ftercus hoc vftum tenuiorum fit partium, non tamen euidenter acriorü. quam ob rem ad alopecias facit,& ad ea omniaque abftergentia medicaméta poftulant:cuiufmodi funt leprz,impetigines& fcabies,& cetera generis eiufdem.Stercus autem bubulum ficcandi vim habet,at que etiam attrahendi:quod oftendit,cüm apum vefparumd; morfus iuuat. hoc etiam ftercore quidam aquainter cutem laborátes oblinebat,& in fole exponebat. Stercoreautem columbarum, quz in pafcuis degunt, vt calefacienti medicamento ad multas res asidue vtimur,adhibemusQue cum nafturtij femine pro finapi ad ea, quz ad ruboré perduci poftulant. At ftercore gallinarum vtuntur quidam in ijs,quifuffocant,quód fungos comederint.vomunt , autem qui hoc fumunt, humorem pituitofum craf"fifsimum. qua re ftatim à periculo liberantur. porró ftercus ipfum in tenuem pollinem reda&um, ex tribus quatuórue pofce,aut oxymellis cyathis perfper fum effe oportet.eft auté hoc minus columbino cali dum. Cxterüm ftercus crocodiliorum terreftrium abítergendi ficcandique vim habet: cuiufmodi eft etiam ftercus fturnorum,cüm oryzam folam comederint.Vt ergo crocodilorum ftercus ephelidas deterget ita etiam vitiliginem atq; impetiginé tollit. Coltus exiguam plané amaram, plurimam veró acrem calidamq; obtinet qualitatem,vt etiam exul€erct. quocirca totum corpus corum, quos per cir$uitum rigores inuadunt, illo cum oleo ante accef y6 ORIBASII fionem extrinfecus confricatur. ita etiam in refolus tiuis ifchiadicisq;,& omnino in quibus partem aliquam calefacere, aut ex alto ad fuperficiem trahere fuccum aliquem oporteat,cofto vtimur. Valet quoque ad vriná,menfesQ; prouocandos, itemq; ad ruta conuulfaà;. Laterü quoq; doloribus conuenit, i lumbricos interficit. Ad ephelida valet cum aqua,aut melle.eidem quoque flatuofa quedam humiditas ineft,qua cum vino mulfo venerem excitat; Cotyledon,id eft, vmbilicus Veneris, mixte eft facultatis humide,fuübfrigidz,& cuiufdam obfcuré adftringétis, cui eft etiam amari parum adiun&um. quam ob rem refrigerat ac repercutit, abftergitque & difcutit.& inflammationes eryfipelatis naturam imitantes,& eryfipelata fpeciem inflammationum pra fe ferentia perfanat: ac ftomacho ardore aftuan tiadmodum vtiliter imponitur. Crambe, id eft,brafsica, ficcátis facultatis eft,nó tamen etiá acris euidenter,fed adeó,vt vulnera glutinet,atque vlcera maligna fanet;inflámationibusq; jam induratis,& folutu difficilib.&eryfipelati quod etiam tale fititemque herpeti medeatur. Sed& vis uzdam abftergens ei ineft, qua lepras curat. eius Fish epotum APROBÓ necat.ephelidas quoq;& lentigines iuuat. Caules veró brafsice combufti cinerem faciunt admodum deficcanté, vt fermé adurendi vim habeat. qua fané ratione eiufmodicinerem adipi veteri mifcent,& ad dolores lateris,aut fi quid tale fit,vtuntur, Fit enim valenter digerés medicamentum.. Crithe,hoc eft,hordeum,ficcat refrigeratq; modicé,habetQ; etiam pauxillum abfterfionis. Polenta veró plus multó, quàm hordeum,exiccat. 7€rinijhoc eft,lilij flos,tenuiü eft partium. oleum quod DE VIRT.SIMPL.LIB.IL$ quod ex eo fit, digerentis, morfu vacantis,& mollientis facultatis eft, idoneü veró eft vteri duritiei. Radix quoq; eius& folia per fe trita ficcant, abftergunt,& digerunt mediocriter.ita fit, vt exuftis conueniant.ergo radicétoftam, tum ex rofaceo contritam exuftis, quoad cicatrix obducatur imponunt, quippe cüm alioqui ad cicatricem omnibus vlceribusinducendam medicamentum fit idoneum. quin etiam vtcros mollit, menftruasq; purgationes provocat. Folia quoq; decoquüt,& vfquedum cicatrix ebdu&ta fit adhibét,eaq; non folüm exuftis, fed etià vlceribus. Porró fi quis fuccü foliorü ex melle& aceto decoxerit,& multó maioré fucci, quàm mellis & aceti copiá pofuerit,is probatifsimü medicamentum fibi pararit ad ea omnia, quz citra morfum deficcare veheméter oporteat:qualia funtvulnera mana,prafertim veró quz capitibus mufculorum iniguntur:& vlcera flaccida diuturnaQ;,& qua cicatrice difficulter concluduntur. . Crocus abüdé calefacit,modicé veró ficcat:ideoque concoquendi vim quandam obtinet:cui etiam x1 adiumento eft paucula eius adítrictio. . Crommyonyid eft, cepa, vehementifsime calefacit, craffeq; effentiz eft:quocirca admota venarum ora aperit. ex aceto vero in fole inundua, vitiligines exterget. alopecijs veró attrita cutim citius, quàm alcyonium,pilis conueftit. Cyamus,hoc eft,faba, eft medij proxime temperamenti in exiccando& refrigerando,& exiguz facultatis abftergentis atque adftringentis eft particeps.ea foris impofita fine moleflia ficcat,atq; in po dagra exaqua decocta,& itaadipi fuillo admixta:ad ineruorum autem contufiones,& vlcera fabz farina €um oxymelle imponéda:ad eos, qui ex idu iam in6. 78 ORIBASII flámatione tentantur,cum polenta.eft ctiam aptuti teftibus,vberibusq; cataplafma:quippe cüm hz par ticulz inflámatione obfeff»? modicé refrigerari de^ fiderent. praefertim veró cüm vbera ex lacte in ipfis concreto inflammationem contraxerunt. imó vero & lac ipfum ab hoc cataplafmate extinguitur, ficut puerorum pubes farina fabarum illita plurimo temporeimpubis permanet, Cumini femen vehementer calefaciendi vi preditum eft,flatusQ; difcutit,& vrinam mouet. Cyparifsi folia, germina,& globuli recentes, ac molles magna vulnerain duris corporibus cobglutinant.ex quo plané patet,ficcandi vim in eis ineffe, cui nihil infigniter acre fit adiun&um. plurimum au tem amari,& multó etiam plus acerbi habent.proin de humiditates, que imis in partibus delitefcunt; in flaccidis& putredini obnoxijsaffe&ionibus& fine moleítia& tutó depafcuntur, aliasQ; trahunt.fic etiam ramicem inteftinorum iuuant vel ex eo,quod ficcant,& robur patticulis prz humiditate laxis addant. Cyperi radices excalefaciüt& exiccantfine mor dacitate. itaque vlceribus, quz ad cicatricem pré perduci poffunt, ob nimiá humiditaté mirifice profunt:habent enim quidpiam adflri&tionis.& ob cam caufam vlceribus,quibus os obfidetur, valde cóueniunt.quin& incidendi vim quandam eis ineffe apparet,cüm calculo laborantibus congruant,vrináq; & menftruas purgationes prouocent. Cyclaminus abfterget,incidit,digerit,aperit ora venarum atque attrahit. eius autem fuccus hemorrhoidas referat,& floccis impofitus atque admotus feceffum valenter prouocat:eiüsenim ita vehemens vis eft, vt abdomine illito ventrem fübducat,& peffe DE VIR T. SIMPL.LISB. Il..»y foimpofitus faetum interimat. Radix eft fucco imbecillior,fed ipfa quoque eft vehemens:nam& purgationes menítruas ciet epota& admota,& arquatum morbum iuuat, non modó ipfum vifcus expurgans,fed etiam bilim que in toto corpore fit;per fudores excernens. datur autem potui pondere drach marum trium cum paffo, aut melicrato.cutim etiam detergit&alopecias& ephelidas& omnia exanthe mata curat.itemq; lieni indurato,emplaftri modo il lita tum recens,tum arida prodeft. Cyrifi folia digerentis facultatis funt,quz aquee & tepide mifta eít. Coni fru&us,quem etiam cocalum nominant,viridis totus habet cum humiditate amaritiem& acri moniá quandam.proinde purulentis,& quibufcüq; eaquzin thorace& pulmone funt, facilé tufsi reijcere& expuere expedit,accommodatus eft.Fru&us veró ex eo efculentus, afperitates in aqua maceratus lenit.: Derebus à^ incipientibus, Lapahum digerentis modicé facultatis eft. oxyla pathum veró eft mixte facultatis:nam cum digeren tis,eft etiam cuiufdam repercutientis particeps.eorum femen manifeftam adftrictionem quandam obtinet,vt dyfenterie& diarchoee medeaturac prefer tim oxylapathi. Leucoion,& fru&us vniuerfus abftergentis;ac tcnuium partium facultatis cft:magis tamen flores,& inter hos,qui ficciores funt adeó,vt eorü decoctum menílrüas purgationes promoueat,& fecundas, ac fotum mortuum prouocat:fiQ; bibatur, foetum interimat: ac fiquis eius virium vehementiam multa aqua admixta mitiget,is medicamentum ad inflam $o ORIBASII mationem accómodatum habebit. Toc ieitur mo^ do eius deco&ü vteri inflammationes perfufum fanat;potifsimü veró eas,qu2 iam obduruerunt. Fruétus eandem vim habet,duarum drachmarum men. fura potui datus, vel etiam impofitus, menfesque ciet, ac faetum viuenté corrumpit,& mortuum ex pellit.! Libanotus,hoc eft,thus,abundé calefacit,& modicé ficcat,habetq; aliquid adítringentis, ac potius: etiam album. Eius autem cortex euidenter adftringiequam oh rem ftrenué quoque deficcat.eft etiam craffarum partium,& acrimoniz minimé particeps. Libanotides tres fimilé vim habent omnes emollientem,digerentem;abftergentem& incidentem. Succus radicum ipfatum, atque herbz melli admixtus hebetudines oculorum, quz ex crafsis humoribus oriunturperfanat.. Lapis hzmatites tantum habet frigiditatis, quam tum adftrictionis. Eo igiturfolo vfus fum ad fuper€ilia exafperata.fi veró afpera facta fint cum inflammatione coniun&a,ex ouo ipfum diluo: fi veró magis, etiam ex foenugreci decocto. fi fine inflamtmnatione,ex aqua. Initium veró ducito femperà modicé humido, per fpicillum infundens. Vbi autem is, qui curatur, eius vires fert, crafsius femper identidem efficito. ac poftremó ita craffum facito, vt fpicilli cufpide inungas fecundüm fubie&ionem euerfionis fupercilij.Idé lapis fimili ratione in cote contritus, fputo fanguinis,& omnibus vlceribus conuenit.Siccus vero leuigatus,& in tenuifsimum pollinem reda&us reprimit excrefcentia,vlceraq; ocu lorum ad cicatricem ipfe folus perducit, attritus;vt dicebam,& infufus aut inun&us. Lapides quiin fpongijs reperiunt;frangendi di obti DE VIRT/SIMPL LIB.IL mq obtinent: non tamen ita validam, vt lapides in vefi ca confringant. Lithargyrus ficcat,vt alia metallica omnia,terrenad;& lapidea nedicamenta, id tamen facit moderatifsimé,& in ceteris qualitatibus& facultatibus quodam modo in medio ett, atq; manifeftó calefaciens,neque refrigerans. eftq; particeps abftergent$& ad(tringentis facultatis modice. quocirca vtimur lithargyro pro materia,quam ijs,que valentem vim habent,feu mordendi,feu adftringendi, feu aliquidaliud faciendi mifcemus.inter SC GA vez ró frigiditatem medium locum obtinet. Linifemen modice calefacit, eftq; in medio fermé humiditatis,& ficcitatis conftitutum. Litronjhoc eft,nitrü,Giccat& digerit. fi veró intró in corpus fumatur, multó magis quàm fal, crafÍos tenacesq; humores fecat atq; attenuat. Aphronitrum vero ni(i magna quzdá necefsitas cogat,deuorandü non eft, vtpote quód ftomacho infenfum. àc rufticus ex fungorum efu pené fuffocatus co vfus e(t, eique probatum fuit remedium.Czterüm intrà vfto;& non víto nos etiam ad taliavti confueuimus. Lichen in petris nafcens abftergentem fimulmo dice; refriperanté& adftringentem vim habet.fed etiam deficcans.quocirca haud mirum eft, inflammationi eft aduerfum. Lotos domeftica, quam etiam trifolium vocant, facultatis eft modice adftringentis,&ficcantis:eftq; in medio in calefaciendo& refrigerando. Lotos arbor adflringit illa quidem modicé fed tenuiü partium eft& ficcans. proiude lignorumipfius fcobs conuenit fluori muliebri, dyfentericis,& cceliacis.decoquitur autem tum cx aqua,tum ex vi» no;prout vfus poftulare videatür.ncq; folüm infune 82 ORIPBASII::ditur,fed etiá bibitur.quin etiam fluentes pilos.cehibet. uin A . Lycium facultaté obtinet exiccantem,conftatd; ex diuerfi generis fübftantijs,altera teriuiü partium digerente,&abunde calida,altera terrena,& frigida exigua, ex qua obtinet adítritionem. Exquo fit,vt hoc medicamento ad diuerfas affectiones vtantur: atque vt abftergente quidem, quando id affumunt, tanquam expurgans ea,quz pupille tenebras offundunt:vt cótrahente veró,cüm id cocliacis,& dyfentericis, ac fluori muliebri adhibent.eodem etiam vtuntur ad hypopia,& ad fedis atque oris inflammationes,vlceraq;& herpetas ac putredines,& vlcera maligna,&aures purulentas& intertrigenes,& denique ad vnguiü reduuias. Porró Indicum Lycium eft ad omnia valentius.: Derebusab M incipientibus. Matus, agreftis quidem, digerentis mollientisqs leniter facultatis eft particeps:hortenfis verà eft im becillior. earum fructus tantó validior eft, quantó eft ficcior. Quz veró anadendromalache,& althea nominatur,eít generis erufdem.eft tamen quàm hz; ad digerendum efficacior. Mandragora refrigerat quidem vehementer,fed eft tamen etiam caloris cuiufdam particeps. Et in pomis nonnihil eft humiditatis. quamobrem eafoporem afferendi vim habent. Cortex autem radicis, qui valentifsimus eft, non refrigerat folàm, fed etiam deficcat.quod veró intus efl;imbecillum eft.: Marathrü, hoc eft, foeniculum, calefacit quidem vehementer,czterü modicé ficcat.proinde lac procreatjidq; non mediocriter. valet quoq; ad vrinam ciendam,& ad menfes educendos. Maftiche compofita ex cótrarijs facultatibus eft, ad DE VIRT.SIMPI. LIB. If 83 adftringente& molliente: quocirca ftomachi,ven-trisinteftinorum,& iecoris inflammationibus conuenit, vtpote quz calefaciat ficcetd; abundanter. Melanthium calefacit ficcatd; vehementer, cüm tenuium fit partium.quibus quidem fit rebus,vt calidumin linteo admotum ,& afsidué olfactum catar rhos fanet, quinetiam epotum flatus extinguit vel maximé.Interimit etiá lumbricos,non folüm efum, fed etiam ventri foris admotü. praterea lepras, cla uos myrmeciasq; eijcit, menfesQ; ciet, qui ob craffitiem tenacitatemq; humorum fuerint upprefsi. Mel calefacit& deficcat abunde. eft auté fimpliz cis,quoad cius fieri poteft naturalis facultatis.€o&um veró minus acre& abftergés efficitur.quocirca ad finus glutinandos eo vtuntur.: Melilotum mixte facultatis eft:habet enim quid: piam adítrictionis, fed& digerit& concoquit: copiofior er in eo calida effentia ineft,quàm frigida. Mefpilorü fructus admodum acerbus eft,& efcu: lentus,& ventrem ftrenué cohibet. Mecon,hoc efl, papauer omne eft refrigerátis facultatis. Semen veró fatiui papaueris mediocriter fomnum conciliat,eftá; album: quamobrem aniip fum infpergunt, ac melle maceratü edunt. Alterius veró, cuius flos decidit, femen valentius refrigerat adeó, vt eo vti innoxié, ficut fatiuo, quifpiam rion pofsit. Mili Perfice folia& germina amaram qualitatem vincenté habent. ex quo fit,vt in potu accepta lumbricos interimant.id quod faciunt etiam vmbilico impofita. omnino veró digerés medicamentum eft, eius veró fructus humidus eft ac frigidus. Meum calefacit vehementer, atq; abundé ficcat. proinde vrinas menftruasQ; purgationes mouet.do P2 tà ORIBASII lorem veró capitis creat;ac flatum gignit. Molibdos,id eft, plumbum, plurimam habet humiditáté ex frigore concretam.Si igitur mortarium piftillumq; plumbeum confeceris, in ipfumque aut omphacinum oleum, aut aquam, aut rofaceum, aut alium quempiam fuccum indideris, ac teras, vti poteris fucco ita coufecto adinflammationes in fede cum vlcere,aut rugis,eritq; adeas quz in pudendis ac teftibus,atque vberibus funt,optimü remedium. valebitq; eodem modo ad alias inflammationes incipientes, quz inguina, aut pedes, aut alios articulos obfideant. conuenit non fecus vlceribus malinis,fiq; ad carcinode vlcera vtaris, erit fanc miraEle medicamentum.Si veró celeriter multum fucci plumbei velis colligere,conare in fole terere, aut omnino acre excalefa&o. porró vtilifsimum medicamentum pararis, fi quempiá fuccum refrigerantem, vt femperuiui, vt vmbilici Veneris, vt intybi, vt la&uce,vt pfyllij,vt omphacij admifcueris.Plumbi ve ró bra&ea tenuis ganglio probé impofita& alligatà, ipfum plane pESA Mori fructus, maturus quidem ventré fubducit, immaturus veró vbi arueritmedicamentum admodum reftringens fit adeó, vt dyfentericis, ac cocliacis conueniat. tunditur etiam,& obfonijs admifcetur. Cortex veró radicis arboris purgantis facultatis eft particeps, cum amaritie quadam. itaq; latum Jumbricum interficit. My:clos, hoc eft, medulla, vim habet molliendi corpora, quz obduruerunt, acfcirrhum contraxerunt. optimá veró expertus femper fum ceruinam: deinde iuniorum boum. taurorü veró& hircorum e(t acrior& ficcior. quocirca duritiem fcirrhi fpeciem referentem diffoluere non poteft. Myr DE VIRT. SIMPL. LIB. IL$; Myrtus ex contrarijs fubftantijs conftat:in ea tamen vincit terrenum frigidum.habet veró etiam tenue quiddam calidum:quocirca admodi ficcat. Cz terüm folia,fru&us,germina,& fuccus non multüm in adítri&ione differunt: quod veró agnatü eft trun €o, atque ramis tuberofum, quam myrtada quidam vocant, quà ficcius eft antedictis, eo adftringit ficcatq; vehementius.quidam id tundunt;ac reponüt, tum vino fübigentes paftillos conformát.folia item arida magis quàm viridia, deficcant. Dercbusab N incipientibus. Naai fpica modice calefacit, abundeq; ficcat. ea ex effentia abundé adftringenti& acri, calida non multa,& quadam fubamara conftat. meritó igitur tum pota, tum foris admota iecori& ftomacho con uenit, vrinasque mouet, ac morfus ftomachi fanat, ventrisQ; fluxiones,& preterea capitis atque thoracis exiccat. valentior autem eft Indica quz nigrior eft,quàm Syriaca.Celtica veró fimilis eft facultatis, fed vrinas magis ciet. Narcifsi radix ficcandi facultatem habet adeó,vt maxima vulnera conglutinet, vel fi vfque ad tendines fit facta prcifio. habet etiam abftergendi& attrahendi vim quandam. Nymphzz tum radix,tum femé vim habet deficcandi fine morfu.itaq; profluuia ventris fiftit, acfemen fiuein infomnijs,fiue alio modo immoderatius profluens cohibet. iuuat etiam dyfentericos. Quae veró candidam radicem habet,vchementiore facultate predita eft.quocirca ex aqua macerata vitiligines,pice veró liquida;alopecias fanat. Dercbus ab O incipicntibus, Oxoid eft, acetum, mixta fuübftantiz eft calidz, T3 86 ORIBASII & frigide, atque vtriufq; tenuium partium, frigida tamen calidam fuperat. Caterüm vbi acetum validum fit, vehementer exiccans eft. Ox yacanthz fruétus non folüm cüm eftur,fed e. tiam cüm potui datur, omnes affectiones, quz cum fluxionibus coniun&z funt,retinet. Opopanax mollit,ac digerit: calefacitque vehementer,& abunde ficcat. Opos,hoc eft,liquor, Cyrenaicus omnium& calidifsimus eft,& tenuifsimarum partium, ac proinde maximé digerit.quanquam czteri quoque calidi & fpirituofi abundé funthoc cft, Medicus& Syriacus. Origani omnis vis eft incidens, tenuans, calefaciens& ficcans vehementer. quam veró mageiehs non vocant,ea aliquid adítrictionis affumpfit. Orobus, hoc eft, eruum, ficcat quidem abunde, fed calefacit modice,& incidit& abfterget,& obftru&tiones tollit. fi veró copiofius fumatur,fangui-^ nem per vrinas educit. Oftrax,hoc eft, tefta buccinarum& purpurarum vfta vim habet admodum exiccandi.Oftreorü quoque combufta fimilis eft facultatis, ea vtor ad diuturnas ex fluxione cauitates,& quz vix impleri carne poffunt:quz nimirum fiftulofz funt atq; profundz, eam foris ex adipe fuillo veteri imponens.& in finum aliquid eorü,qu» talia carne implent,immitto,quale eft vftum diaphanes, quod fpheclarium no minant. Iam veró horü omnium cinis dentes fplendidiores reddit tum abfítergendi facultate, tum veró etiam effenti: afperitate, nó fecus quàm pumex. ad hunc veró vfum non eft neceffe quz(ic vfta funt, admodum leuigare. at fi vlceribus malignis velis in fpergere,ante omnia in tenuifsimum pollinem Rd. . gen$ DE VIRT. SIMPL. LIB.T!I.$; genda erunt. porró carnem excrefcentem extetunt mediocriter& comprimunt. praterea cum fale vfta hzc omnia dentes efficacius abftergent: atq; adeo, vt non modó flaccidas gingiuas exiccent, fed etiam putrefcentia vlcera adiuuent. Derebus à P incipientibus, P auri folia& radix non obfcuram adftringendi facultatem habent, vt etiam ventrem fluentem cohibeant:digerunt veró adeó,vt phymata quoq; curent,quz noo admodü inflámata,calida; fint. Ceterüm fruétns tantam incidendi vim habet, vt& cal culos vefice confringat,& pectoris pulmonisQ; excreationibus auxilietur. Pentaphylli radix ficcat quidé abundé, fed minim acris eft.quocirca ad multa vtilis eft. Piper nuper germinans longum eft;ideoq; humi dius, fru&us vero qui velut omphax eft,album eft pi per; quod eft acrius nigro:illud enim eft afpe&u tan quam fubaffatum,&fubexiccatum.vtrung; tamen fa us valenter calefacit& ficcat. Petrofelini femen acre eft cum amaritie coniun&a.proinde menftruas purgationes mouet,&vrinas copiofe citat.flatus quoq; difcutit: valdeqQue calefacit& ficcat. Peganon,hoc eft,ruta,qux agreftis eft,vehementi(simé ficcat& calefacit. que veró domeftica eft, vehementer: eaQ; eft nó acris modó,fed etiá amara, atq; humores craffos& tenaces incidit attenuatQ;, & per vrinas ducit. eft& tenuiü partiü,& flatus excutit. quá ob rem ad inflationes accómodata eft,& veneris appetitum cohibet. eadem ftrenué digerit, atque ficcat. Pix ea quc ficca eft,calefacit abundé& ficcat.qug F4 $8 ORIBASII veró humida eft, habet preter hec, nefcio quid tenuium partium ita,vt afthmaticos& purulentos iuuet. cyathus auté eius melli admixtz ad lingendum datur. habet preterea vtraq; vim quandam abftergendi,& concoquendi,& digerendi.qua fané rationeleprofos vngues eximit cerz mifta, lichenasque detergit, ac tumores duros& inco&os cataplafmatis indita concoquit.liquida tamen eft ad omnia valentior. Pini cortex vincentem habct facultatem ad(tringentem,vt impofitus intertrigenes pulcherrime fanet,& potus ventrem cohibeat,& ambufta ad cicatricem perducat. Picez cortex fimili modo, quo pini cortex, agit, moderatius tamen.In folijs tamen vtriufque& pini & picez vis eft vulnerum agglutinandorum.Fuligo autem quz ex dicis colligitur, ad pilos fuperciliorum,& ad angulos oculorü lippientes, erofos, X lachrymantes accómodata eft. Platanus frigidioris humidiorisque effentic eft. quam ob rem etus folia viridia trita,& illita infláma tiones in genibus iuuant. eius cortex& pilulz cum adipe ad vlcera ambufta valent. Pompholyx filota fuerit, fermé omni prima eft, quz circa mor(um ficcant, vnde ad vlcera carcinodeidonea eft,& item ad alia maligna omnia. Prafium,hoc eft,marrubiü, calefacit& ficcat vehementer.iecur& lienem obftru&ione liberat,thoracem pulmonem; expurgat, menftruas purgationes cict. illitum veró abftergit& digerit,& per nares arquatos expurgat. denique ad inueteratos aurium dolores facit. Propolis veheméter calefacit, ac valenter abftergetabuudeq; trahit,eftq; valent ac tenui effentia. Pte DE VIRT. SIMPL. LIB. II. 35 Ptelezhoc eft,vlmi folijs recentia vulnera glutinantur,in eisq; abftergendi&adítringendi facultas ineft:& magis in corticeadeó, vt cum aceto lepras etiam fanet.Eandem vim radices habét:proinde earum deco&o quidam perfundunt fracturas, quibue inducere tophos opus fit. Ptereos,hoc eft,filicis radix, latos lumbricosinterficit, fi quatuor eius drachmas in melicrato quis bibat. porró fcetum viuum interficit, mortuum expellit.Similem huic obtinet vim fcemina filix. Pyrethri radix vrentem vim habet, qua dentium refrigeratorum dolores fanat.& ante rigores periodorum ex oleo confricatur. ftupidos quoq;& refolutos adiuuat. Pyros;hoc eft,triticum, foris impofitum modice calfacit,non tamen ficcare aut hume&aremanifeftó aptum eft. habet veró quidpiam lentoris,& natura obftruentis.Amylum veró quod ex eo cóficitur,frigidius ficciusQ; ipfo redditur.at cataplafma expane confe&ü maioré digerendi vim habet, quàm quod ex tritico fit, quippe cüm panis& fermentü& falem habeat,fermentumá; facultatis fit attrahentis digerentisq;. Pytia)hoc eft coagulum omne acris,attenuantis, digerentis& ficcantis facultatis eft: nam lac in ventre coagulatü diffoluit. Leporis veró coagulum om nium przftantifsimü eft. id fanguinéin ventre concretum cum aceto epotum diffoluit:facitq; id cffica cius quidem ceteris, fed non tamen folum. De rebus ab R incipientibus. R Aaicuts vehementer calefacit,& abunde ficcat. femen eft efficacius planta. in eis vis digerendi eft. itaq; ad fugillata& alia liuidaid genus vtiliter ad-. hibentur. F$ $9 ORIBASII Rheum mixte facultatis eft:habet enim quidpiam terreftre, quod frigidum eft:fed ei quoque ineft caliditas quzdam com partium tenuitate coniundta. conuulía; igitur& rupta,& eos qui nifi recta ceruice fpirant, adiuuar.liuentiaitide& lichenas fanat cum aceto illitum,& fanguinem expuentibus coeliacisq; & dyfentericis pRafeir Refine omnes calefaciunt, ficcant digeruntque, fed aliz magis, aliz minus id T iCitHYt: lentifsima veroomnib. S etjtà antepofita eft.eam maftichen nominant:nam przterquá quód eft exiguz particeps adítrictionis adeó,vt ftomachi, Vehitis& iecoris im becillitatibus& ibflamarionibas cóuentat, ei etiam ineft, vt fine mordacitate ficcet: minimé enim acris eft,& maximé tenuium partium. ceteris przftat terebinthina, ead; magis quàm maftiche digerit,&ab fterget ita, vt fcabies fanet,& que in profundo funt, cateris refinis magis attrahit. Rofarü vis eft aquea fubftantia calida mifta duabus alijs qualitatibus, adftriugenti& amarz.earum flos etiam magis quàm rofz, adftringit: ac proinde vim itidem habet exiccandi. Rhypos,id eft fordes 6 ftatuis digerit& emollit, & incoda phymata digerit. Sordes veró in paleftris quam azoy vocantoptimü eft mamillarum SCR mationibus remediü: nam& illarü feruoré igneum reftinguit,& quod influit, cohibet:& quodibi continetur,digerit. Derebus ab S incipienübus. Sandaracha vrentis facultatis eft, ceu arfenicü, ere go meritó fit, vt eum facultatibus digerentibusj& extergentibus commifceant. Satyrium humidum calidum; temperatura eft, um? DE VIRT. SIMPL LIB.IL& humiditatemque excrementitiam& flatus participem pofsidet. quocirca ad res venereas incitat. idé quoque eius radix facit. Selinon, hoc eftapium calidum adeó eft, vt vri-: nas& tneairuas purgationescieat. flatus quoq; dif cutit:& magis femen quàm herba, Seris temperaturz eft frigide ficced; modice. Sefeleos fru&us víque adeó calidus eft, vt mouere vrinam copiofe queat.quinetiam partium tenuitate ad comitialem morbum,& ad recta ceruice fpirantes accómodatus eft. Sefamum emplafticam vim& fimul mollienté habet,& modicé calidam. eiufdem facultatis eft oleü, quod ex eo conficitur:& item decoctü herbe ipfius. Sicyos, hoc eft ,cucumis,qui maturus eftjtenuioris effentiz eft: qui talis non eft, crafsioris. Pant tae men abftergétis& incidentis fa ultatis participes. quam ob rem vrinam cient,& corpus fplendidum reddunt:atque ctiam magis,fi quis arefaciat, deinde contufum per cribrum excutiat,& pro abftergente puluere vtatur: in eo enim fumida frigidaq; admodum abundat natura. quanquá fi femé& radix exiccentur,non etiam humida natura fünt,fed iam modicé ficcátis. Agreftis veró cucumeris füccus,quam etiam elsterium nominant, qui ex fru&u, i itemq; ex radicibus& folijs exprimit, eft ad curationesperuti lis. Ergo elateriü menfes ciet,& feetü interimit appofitum. prodeft regio morbo laborátibus in nares cum lacte infufum: quo etiá modo capitis dolores fanat.Succus veró radicis& foliorü eft predicto im becillior. Caterüm eius radix abftergit, digerit mol litq;.Cortex veró maiorem Éiccandiv vim obtinet. Silphij liquor calidifsimus eft.& tamen folia,& fructus& caules& radix flrenuc non calefaciunt, 9t ORIBASII fed omnia funt magis effentiz flatuofz, atqueideo conco&u difficilia.foris tamen impofita funt cfficaciora:& maxime omnium liquor, in quo vis admodum trahendi ineft.& ex memorata eius temperie, facultatem quandam detrahendi& liquandi habet. Spongia víta acris& digerentis facultatis eft. hec bitumine imbuta,& adhuc ardes,vt ficca reddat,facit ad fanguinis eruptiones ex vulnere. fi bitumé nó fuppetat,pice illinenda eft. Spogia veró noua per fe fe manifefté deficcat. id nofces, fica fola vtaris ad vulnera ex aqua, vel oxycrato, vel vino:perinde er glutinabit, ac medicamenta, qua fiftendo fanguini apta funt. Spondylij fru&us acris& fecantis facultatis eft. quocirca ad afthmata,& ad morbum comitialem eft medicamentum accómodatum. fed& morbo regio affe&is prodeft.ac radix quoque,in qua fimilis facul tas eft, ad eadem valet. eftq; preterea vtilis ad callos, qui ex fiftulis oriuntur. ea autem circumrafa im ponenda eft. Stear,hoc eft, adeps fuillus eft ferme omniü aliorum humidifsimus. quam ob rem in actione proximé ad oleü accedit: maioré tamen vim habet emolliendi& cócoquendi,quàm oleum.idcirco eum admifcemus ijs cataplafmatis, que ad inflammationes valent. qui veró mordicationes aut in re&o inteftino,aut in colo patiuntur,ijs potius caprinum,quàm fuillum adipem inijcimus: quippe qui propter craífitiem facilius concrefcat, fuillus aüt inftar olei defluat. proinde eo potius vtimur ad dyfentericos,& qui crebra defidendi cupiditate tenétur. Anferinus veró adeps fanies quein alto corpore mordicant, fua tenuitate magis obtundit. eft eriam fuillo calidior.in horum medio eft adeps gallinarü. Nunc veró DE VIRT. SIMPI.LIB. II.$9 I0 omnis pinguedinis facultas eft humectans& calefaciens: fed fuilla eft modicé calida.taurinus veró adeps eft multó calidior,& ficcior. vitulinus veró minus quàm taurinus,& heedinus minus quàm caprinus& hircinus. taurinusQue minus quàm leoninus: hic enim potentius,quàm ceterorum omnium quadrupedum adipes,digerit: nam& calidifsimus, & tenuifsimarü eft partiü. Porró omnis adeps cüm inueterafcit, fit fe ipfo calidior,& tenuiorum partium.atq; ita etiam maioré digerendi vim acquirit. Scandix calefacit ficcatq; vehementer. itaq; meritó vrinam ciet,& vifcera Eberat obftructione. Scilla eft facultatis admodum incidentis,non tamenadmodü calidz. melius autem eft ea affata, aut elixa vti.quo fané modo cius viriü vehementia exol uitur. Scolimi radix calida ficcad; admodáü eft. copiam vrinz foetétis educit,fi vino incoCta bibatur.hacra tione fcedos alarum,& totius corporis fanat. Scordion ex varijs facultatibus conftat:habet enim quidpiam amari acerbid;& acris. vifcera igitur expurgat, fimulá; excalefacit, ac menftruas purgationes& vrinas mouet. conuulfa quoq;& rupta,& laterum dolores ex obftru&ione;& frigoreortos epotum fanat: magriaq; vulnera,& rupta conglutinat,& laterum dolores viride impofitum fanat.fordida veró purgat,& cicatrice concludit. Scordon,hoc eft, allium,& calefacit& ficcat vehementifsimé,vt etiam hirudines eijciat fic,vt nulla alia re fit opus. Smyrna;hoc eft myrrha,de numero eorü cft, que abundanter calefaciunt& exiccant:itaque illita vul neribus capitis,ea glutinat. tollit etiam lumbricos, fe:tüq; necat& eijcit. ineft ci vis itidé abftergendi. 94.| ORIBASII Smyrnium calidum& ficcum veheméter eft,vrinamq;& menftruas purgationes educit. Stabbes fru&us& folia adftringentem vim,morfusq; expertem habent, atque abunde ficcant.quam ob rem eorum decoctum dyfentericis inijcitur,& auribus purulentis:& vulnera magna conglutinat. cum virio autem autero hec facit euidentius: nam valenter deficcat omnes humiditates, quz prater naturá funt.Folia veró viridia illita vim habent fanuinem fluentem fiftendi. iuuantQ; illita oculorum $m rd ex i&u obortas. Styrax calefacit,mollit,concoquit:quam ob rem tufsibus, catarrhis, deftillationibus raucitatibusq; prodeft,ac menftruaspurgationes feu potus,feu admotus elicit. Syca,hoc eft,ficus arid modicé calefaciunt:habentque partium tenuitatem quandam. his duabus qualitatibus idonez funt ad duros tumores concoquendos, quos etiam ftatim digerunt. Ceterüm ficus caprifici facultatis funt acris ac digerentis:fic c.tiam domefticarü arborum primz ficus, quas groffos nominant. Schinos,hoc eft,lentifcus,exaquea effentialeuiter calida,& terrea frigida non multa cópofitus eft. ficcat igitur abundé.in differétia veró caloris& frioris eft quodammodo medius. fimilem porró haii in omnibus eius partibus adflrictionem.Si veró fuccum ex viridibus eius folijs exprimas,fimilem 1s quoque temperaturam habebit. quam ob rem epotus dyfentericas cacliacasQ; affe&iones fanat:& ad fputa fanguinis,& fanguinis fluores ex vtero,& ad fedem ARR procidentem eft accómodatus. Schinu anthos,hoc e(t,fchini flos, modice calefa , Cit,& moderatius adftriugit, nec planéà tenuitatis nàtü : | : DE VIRT.SIMPL LIB. IL. y natura feiunctus eft.proindelotiü cietmenftruasQ; purgationes educit, quinetiam inflammationes eas iuuatquibus iecur, venter& ftomachus obfidétur. Derebus à T incipientibus. ^T erebinthi cortex& folia,& fru&us adftringendi quid obtinent.fed& abunde calefaciunt.humidi vero adhuc,ficcant mediocriter:aridiveró,abunde, & magis etiam fru&us.ideoq; vrinam ciet,& lienibus prodeft.: "Teutlonjhoc eft;beta,nitrofz cuiufdam facultatis eft particeps.proinde abílerget,digerit,&per na res purgat.cocta veró nitrofam vim deponit, fitque eius facultatis, quz inflammationibus aduerfatur, leuiterque digerit.fed ad detergendum,& ad digcerendum validior eft alba;nam nigra nefcio quid ad. firi&ionis adiunctum habet,idque in radice magis, quàm alijs in partibus. Teiis,hoc cít, foenum grecum,abundé calefacit, & modicé ficcat: quam ob rem inflammationes fernentes irritat:minus veró calidas,& magis duras di gent. Tithymali omnes vincentem habent acrem calidamá; facultaté.ineft vero eis etiá amarities.liquor antem eft validifsimus, deinde fru&us,& folia.Sed dictarum quoq; facultatum radix eft particeps, non equé tamen.[pfa autem aceto decocta dentium dolores fanat, maximé veró cos, qui dentibus erofis contingunt. liquor veró inun&us pilos tollit:quia veró vehemens eft, ideo oleo cómifcetur:fid; id affidué fiat,radices pilorum adufte penitus interibüt, corpusQ; ipfum glabrum reddetur.eadem facultate verrucas,myrmecia,vngues oculorü,& thymos auferuntjimpcetiginesq;& fcabies detergunt. £613 ' 96 ORIBASII Titanus,hoc eft,calx, viua quidem vrit vehemen ter adeó, vt cruftam inducat: extincta veró ftatim cruftam quidem& ipfa facit,fed poft vnum aut alterum diem:fi veró fpatio temporis reftincta fuerit,id non omnino faciet: calefaciet tamen,carnemó; eliuabit. fi lauetur, morfum in aqua deponit:& facit id quod xoay, hoc eft, lixiuium vocant. ficcatautem hzc fine morfu. fid; bis aut ter, aut fiepius lotá fuerit,morfus omnino expers efficitur;ac ftrenué ci tra morfum ficcat. "Tragacantha fimilem gummi vim obtinet empla fticam,& acrimoniam obtündentem,& pariter atq; illud deficcat. í "Tribolus in terreftri fuperat adftringens& ficcans:in aquatili veró,aqueum. ambo autem ortui in flamimationum,& omnino influxibus omnibus aduerfantur. Terreni veró fructus tenuium partiü eft, ideoq; epotus lapides,qui funt in renibus,frangit. Trychnon,hoc eft,folanum efculentum,quodà; in hortis nafcitur,omnes norunt,eoq; omnes vtuntur ad ea,quz refrigeranda funt;atq; adftringentia. De rcbus ab Y. incipientibus. Ydropiper calefacit quidem,fed non equé,ac pi per.& tamen herba adhuc virefcens vnà cum fructu illita;fugillata,& turnores induratos digerit. d -" Hyofciamus,hoc eft,altercum,ad curationes valet, cuius fru&us& flos candidus eft: vehementer enim refrigerat., Hyffopum calefacit& ficcat vehementer, eftque tenuium partium. Dercbus à* incipientibus. Pucihoc eft,lentes,adftringunt,non tamé valenter.in calorc&frigore mediü locum tenent.abunde veré DE VIRT.SIMPL LIB.II 97 veró ficcant.atq; ipfarum quidem corpus ficcat, co hibetd; aluum,& decoctum prouocat. Phacos,id eft,lens,quz paluftris dicitur,humide eft abundé,frigideq; natura. Phoenix, palmarü fructus, prefertim dulcis, non exiguz caliditazis eft particeps.ceterüm non folüm foris impofitus roborat, ficcat, contrahit, ftipat,& denfat,fed etiam vt cibus affumptus. Phycos;hoc eft;alga,humens adhuc& viridis ex mari fumpta abunde refrigerat,& modice adítringi*** 0€ De rebus X incipientibus. Cifabaur, hoc eft, galbanum, facultatis eft emol. lientis& digerentis, abundeqQuc ficcantis,& vehementer calefacientis. De ijs, que à* incipiunt. P eimmythiun hoe eft, ceruffa,emplafticam vim& refrigerantem habet.Phycos autem conferuans ceruffz frigiditatem,affumpfit partium tenuitateur. De ijs,que ab 9. incipiunt. La A N ouialbum& tenue, quo etii ad oculos vtimur,eft medicamentü morfus omnino expers. ouis recens natis vtendum eft. ouü temperatura eft paulà frigidius,quàm vera temperies.itaque eo nonfolüm ad oculos vtendum eft,fed etiam ad alia omnia, quz medicaméta poftulant, quz nihil penitus mordeant: qualia funt omnia ani& pudendorum vlcera maligna.Porró vitellus ouorum aut elixatorum,aut affatorü morfu vacat. Crudo veró ouo toto vtimur admilíto rofaceo ad palpebrarum, aurium,& mamillarum inflámationes,quz vel ex i&u,vel ex alia quauis caufa euenerint:aut in neruofis corporibus fint, vt incubito, vt in tendinibus digitorum, vt in arti» 98 ORTPBASII culisjidq; in pedibus& manibus.Iam veró ad rupta ouum crudum protinus impofitü vtile eft,fiue mollilanafolüm eius album excipias,fiue etiam cum vitello cómifcens applices: nam& mediocriter refrigerat,& citra morfum deficcat. De ijs, que media funt inter calefacientia er rcfrigerantia. Cap. 11. Mizais autem inter ea,quz calefaciunt,quad; refrigerant,funt hzc:adiantum,afparagus,myacanthi nus,mufcus,qui etià fplanchnon dicitur, glycyrhizx fuccus, oleum dulcifsimum, prafertim ex oliuis drupis fa&ü, cera, faba, pinei nuclei efculenta pars, aqua macerata:lycium,lotus, fiue trifoliü,citri cortex filicis radix, lentifcus, lens,terra Chia, cadmia, lithargyrus. Deijs,que calefaciunt. Cap. 111. C aleficiunt autem hzc.Viticis folia& femen mo dicé calefaciunt, vrtice fructus& folia, amygdalae dulces,anagallis vtraque;aloc, anthemis,qua etiam chauizmelum dicitur,aphace,abfinthium, cuius fuc cus calidior eft.rubi fructus maturus,peoniz radix, olec bacca matura,fermentum,brafsica olus,lini femen, folia feniculi, fpica nardi, celticad; eft imbecilliorymuftum,eruum,triticum foris admotum,refine omnes, picez arboris magis quàm terebinthina,& hac magis etiá ftrobilina.mediz inter has funt pinea,& hien cyparifsina eft etiam acris facul tatis.fefamü,fchinu anthos,palmulz fructus,& magis etiam dulcis.vitis albe,quz bryonia dicitur,radix.fpine albe radix,ariftolochia,afphodeli radices, & earum combuftarum cinis magis: daucus qui paftinaci quoque nomine gaudet, chamzdaphne,dracontij radix magis quàm ari;oleum dulce sehe enij EMMMNMINMNNZDDDNMAILAAA& OAXÁÀUALZLLOALLZBAGLOLISÓUUSLONIG DE VIRT. SIMPL. LIB. IL 5$ lenij hetbz radix, cicer, ferpyllüm, vifeum,lybifticum, ferule femé,fagapenü, fatyrium,apium,finon, ftyrax,carnes viperarum;adeps,pinguedines,faliua; Abunde veró calefaciunt pulegiü, Jauri folia,& potius etiam bacca: minus veró cortex radicis. dictamnum zquó,ac pulegium,elelifphacum, eryfimum; lane vftz,zinziber, cardamomü, liquor,& omnium maximé Cyrenaicus, filphium, pili combufti, fal,& quilaxus cft magis quàm alius, fanguis, fel,amurca, anethü, minus veró quod viride eft: artemi(ia vtraque,balfamü, elaphobofcum,crocus,thus, chia ma füche,mel, vinum, pix, polium, quod minimum eft, meliffophyllum,marrubium,;propolis,cucumeris areftis fuccus,quem elaterium vocant,fcandix,fcilajfcolymi radix, myrrha,terebinthi cortex, folia,& fru&us, foenum grecum,chamzleontis vtriufq; radix,chamzpitys,ocimum, quod vehementer calefa cit,& item abrotanü,& magis etiam vftum: lolium, vgyri flores,& refina,acorum,amomum, amaracus, ami, anethum vftum, anifi femen, iuniperus,& eius fructus,afari radix,fabina, elleborus vterqs,epithymum,calamintha, menta,thymü,cannz vallaris cor tex combuftus,caroum,cafíia, cedrus vtraque, cnici femen,conyza maior,& minor:nam quz grauius olet,ea eft imbecillior,cyminum,thuris fuligo,faenis culum,melanthium,mei radices,ruta domeftica,ro: dodaphne, vinum fatis vetuftum, origani omne genus, opoponax, petrofelinü, radicula, fampfüchus, fmyrnium,trifoliá, quod alij afphaltion vocát)hyffopum,galbanum,chamedrys. Vehementifsime autem calefaciunt hac: adárce, euphorbium, thapíia, cedrec oleum,coftus, cepa, finapis, ruta fylueftris, allium, ftruthij radix, tithymalorum liquor,fed minus calefacit eorü fru&us,& item folia.fed& quz« Q3 100! ORIBASII; cunque adurendi vim habet,ea calefaciunt. De ijs,que refrigerant. Cap. 1111. Moaic refrigerant graminis radices,& herba,al fine citra adftrictioné, pira cataplafmatis modo imofita,atriplex fine adftri&ione,acacia non lota,baLid rubi folia,& germina,& fructus immaturus,& item flos,auena, mufcus marinus;acini,glaucium;glycyrhizz fuccus,olez germina,& bacce im mature,& flos, oleü omotribes,helxine,que& perdiciá appellatur, panicum illitum,lactuca, viol folia,& fücci,& cortices, dulcibus exceptis:eiufmodi enim aquea funt intemperata, perficz fru&us,platanus;citrij caro,amylü, quod ex tritico fityrhamnus, rofaceum,fordes ex palaftra,feris;triboli ambo, pal mz ramorum fuccus, cerebrum,& fuccus qui ex eo fit,terra Samia, Cimolia,lapis hematites, naxiz cotis fcobs,plumbago, plumbü ignem non expertum, & item combuftum, ceruffa, fandix, cafeus tener,& recens concretus.Abundé autem refrigerant acacia lota, plantago,eiusq; fructus, blitum,galla immatura,cucurbita,poma, armeniace fructus, fungi;acerbz vuz fuccus,rhus,cucumis,pepo, LEA Song fe, lenticula paluftris,alga viridis, que humens etiánum é mari fit MEE UM femen.Vehementer autem refrigerant hec: femperuiuum vtrung;,portulaca& ipfa,& eius fuccus,mandragora,citrij pars acida,quz femen conueftit, altercum,cuius femen,& flos candidus fit. At vehementifsimé refrigerant cicutz,papauera omnia;& eorum liquores. De rebus exiccantibus. Cap. V. Moaic autem ficcant graminis radices, adiantum,femperuiua ambo, gyri flores,& refina,fpinz albz radix,fambucus,& ebulus;vitis albe,& bryonie DE VIR T. SIMPDL. LIB. Il. 3er niz radix,aparine,pira cataplafmatis more illitajma gis veró fylueftria,que achrades nominátur,anthemis,que etiam chamemelum dicitur,arum,artemifia veraq;, hordeum magis quàm farina fabarü, qu ex fabis faa fit, quibus cortex fuerit detra&us.po lenta veró ex Min magis quàm ipfum hordeum, crocus,thus,fceniculum, vin quod muftü fit,afparagus myacanthinus,afpalathus, bulbus illitus, panicum,cui etiam meline nomé eft, fi illinatur,ifatis, ummi, brafsica fi edatur, fiq; foris imponatur, lilij folia,& radix, filix faemina, amylum ex tritico,refine omnes,hypericon,lithargyrus,tefta,& magis tefta clibanorü,coagulum,fordes,adeps taurinus magis quàm ceterorum animalium, ouorum affatorum vitelli,feridis omnia genera, cucumeris maturi femi na,& radices arefacte,foenum grecum.Abundé veró ficcant viticis folia,& femen, fanguis, amaracus, afpalathum,amurca;,anethum, plantago, eiusque femen,balfamum,acini, elaphobofcum,milium,arifto lochia,& magis rotunda,haftule regiz radix,& potius eius cinis, aphace magis quàm lens, thuris cortexlycium, fceniculi folium,mei radices,nardi fpica,nardus gallica, vinum,eruum,opoponax, pix,radicula, cardui radix, myrrha, lentifcus, terebinthi cortex,folia& fructus,& precipue cüm aruerint.al ga viridis adhuc& humens é mari defumpta,galbanum. Vehementer veró ficcant abrotaná,& magis etiam vftum,acacia,acorus,aloc,ami,anethü vftum, anifum,iuniperus,afari radix,& magis etiam combu fte cinis, abfinthiá, fabina, balauftium, ruborü fru&us immaturus,atque arefa&tus magis hoc facit; fimili quoque modo eorum flos,pzoniz radices,lauri folia,& magis baccz, minus veró cortex radicis, quercus partes omnes,& magis fagi,& pruni, elle-. E !Yo2 ORIBASII borus vterq;, epithymum,thymunm, falicis corticis cinis,nepita, arundinis vallaris cortex vftus, caroü, cafia,cedrus vtraque, conyza maior& minor: nam quz grauiorem odorem exhalat, que; humidis in locis prouenit, imbecillior eft.fpinz albz radix,thu ris uligo,melanthium;citrij pars acida, quz fub femine eft, vinum peruetuftum, acetum, cüm acre fit, nymphzz radix, quz veró radicé habet candidam, ea eft vehementior. origani omne genus, papyrus combufta, minus tamen quàm cinis chartarum,pen taphylli radix,& liquor etiam magis, ruta domefti' ca, polium minus, meliffophyllum, marrubiü,rhus, fampfuchus, ftzbes fructus,& folia,trifoliü,fiue afphaltió;hyffopü,chamzdrys,chamzleonis vtriufq; radix,chamepitys,fal, nitrum, gypfum,& vftum ma gis, omnes cadmiz,& omnia metallica,& lapidea: Ícoriaomnis, quz veró ferri eft, maxime ftercus omne, anferum veró& accipitrü inutile eft, propter acrimoniam,& item aquilarum. carnes viperarum, caro cochlearum, capita menularum fale condita' rum combufta, cornu ceruinü& caprillum combuftum,corium vetus veteramentorum vftum,oftreorum& purpurarum tefta combufta,fepiz tefta,lanze vfte,cinis cancror(,garus,falfugo pifcium fale conditoruui. Vehemétifsimé autem ficcant hec:oleum cedrinum, lixiuium veró omnium maximé exiccat & abfterget, quod ex ficulno cinere,& tithymalorum fit,fereq; adurentis eft facultatis.brafsice caules vfti valenter(iccant, vt iam etiam adurétis facultatis fint participes ,finapis,ruta fylucftris,allium. Dt ijs, quee citra morfum ficcant.. Cap. V1. Iccant aüt citra morfum hzc: vrtice femé& folia, alocjamurca,& magis caque decocta eftvtraq; ana gal DE VIRT.SIMPL. LIB.IL 19 gallis,plantago,auena, quz etiá illita digerit,oleum dulce, quod filotü ad proportioné fit, minimé omniü erit mordax,fermentü, quod etiá trahit ex alto, digeritQ; lupinusamarus,eiusq;farina;in quavis eft itidé digerendi,cauda equina,validé,ifatis validé:(a licis folia& floscum adftrictione quadá.funt qui ex eis fuccü expri mát, ac medicamétü morfu vacás, ad multa vrile cóferuét: nil en ad plures vfus accómo' datius eft quàm medicamétü morfus expers,exiccás & adftringés leuiter. nucis membrana arida cóbufta habet etià partium tenuitaté: nuces, Pontice nuces fimili facultate funt predite;participesq; funt frigidz effentie,miliü,centauriü minus,valde:& ité eius fuccus.cerafi arboris gummi,lilij folia& radix,& oleü quod ex eo conficitur,faba foris impofita, cyparifsi folia,germina,& globi noui& teneri,cyperi ra dices, ftrobili efculenta pars aqua macerata, nymhe radix, defrutü;pentaphylli radix,tragacantha pre ra lotio eiad hoc adiumento eft,fiquidé redditur efficacior.lemnia,cadmie lote,pompholyx affidué lota, calx extin&a,& lota,ftrenué; oui albü& utamen omnino morfu vacat:fimilem quoque vim pv eius vitellus;fed affatus minus mitigat. Derebus bumectantibus, Cap. V 1I. Moaic humectatalfine, bugloffum, glycyrizz, fuccus, lactuca, viola folia, perfice arboris fructus fungi,rofaceü veró magis quàm ipfum oleum. abun dé veró humectat portulaca& ipfa,& eius fuccus: itemq; atriplex, blitum,cucurbita, mali Armeniacz. fru&us,cucumis,pepon, lenticula paluftris. Derecbus aque bumiditaté babentib. Cap. VII, TH bent autem aqueam humiditaté acacia, alfine, portulaca,plantago;atriplex, rubi folia,blitum,muG 4 104 ORIBASII fcus marinus,glaucium;lactuca, vifcum,violz folia, cucurbita, vmbilicus Veneris, cicuta, leuce arbor, malua domeftica, meconium,mala precocia, fungi, latanus,cucumis efculentus,totus lentifcus, tribo Miei HIC Rp femen,plumbum. Que fint media inter ficcantia c» bumedantia, Cap. 1X. Mzai inter ea, quz ficcant atq; humedant, funt graminis radices illite,oleum dulcifsimum,& quod poufsimüm ex oliuis drupis fa&um fuerit. Deroborantibus, Cap. X. (C Oneborant auté cafia, galla immatura, fteechas quz& vifcera omnia,& vniuerfam animantis habitudiné roborat, palmularü fru&us foris impofitus, &intró affumptus,& abfipthium. Decoticoquentibus.. Cap. XI. C oncoquane hzc, amomü magis quàm acorum, & afari radix, vua paffa domeftica,cera, ladanü,gluten quo ad libros agglutinandos vtuntur, crocus, thus,pix, Aegyptia maftiche, rofaceum oleum,myr rha,ftyrax, galbanum, alica, butyrü,aefypus, adeps fuillus magis quàm oleum, Derebus fuppurantibus, Cap. XI. Ex ijs,qua perfunduntur, vtilifsima eft ad pus gignendum aqua temperata:aut hydreleum:ex ijs veró,quz irrorantur, oleum temperatum:itemq; quz illiaütur,vt quod ex triticea farina,& hydreleo cóftat,& panis:hecd; rité& moderate coquenda fuut: nam quod plurimüm co&um fuerit, eis inflàmationibus cóuenit, qua zgré maturantur:quod veró mi nus, ijs que valde calide feruentesá; funt.& quod plus olei acceperit;ijs cóuentet, qui difficilius con[27 DE VIRT. SIMPLE. LIB. IL 1of coquuntur:quod veró minus,aptum erit feruentibus.& cataplafma ex pane accómodatum eft inflam mationibus,quz vix maturantur:in eo enim& fal& fermentum clt. at panis ex triticea farina calidioribus aptus eft.ex ipfa preterea triticea farina ac pane erit aptior ad pus gignendum,qui purus fuerit.Preterea quz medicamenta inflammatis vlceribus adhi bentur, ea ad pus faciendum valent, qualia funt anferinus vitulinusQ; adeps,butyrum,thus, pix,& refinz eliquatz nimirum cum oleo quodam. atq; hoc quidem loco ad feruentes inflammationes ex rofaceo funt eliquandz, ad alias veró, ex aliquo calefacienti,quale eft vetus,& Sicyonium, Dercbus emollientibus. Cap. X111. Nter emollientia medicamenta funt adeps caprillus,& gallinaceus, fed hic imbecillius,& modicas duritias emollit.validiorgallinaceo eft anferinus,& caprino hircinus. fed& taurinus validus eft. fed mi nus hircino. magis quàm hi digerit atq; mollitleonis& pardi adeps,& hycne.quinetiá abundé mollit ceruina medulla;poft hanc magis vitulina:ead; preftantior cít,quz ex ofsibus,quàm que ex fpina exciitur. Huius quoq; generis eft,fed valentius emolm thymiama, ac magis quod pingue, nouumq; eft, itemq; ftyrax,galbanü,& bdellium Scythicü, quod elt ctiá nigrius,& magis refinofum.ex predictis anteponenda funt eaque recentia funt:nam qua inue terarunt, fiunt acriora,ficcioraque. Ceterüm emollientia debent effe falis expertia, cüm fal vehementer exiccet. Jam& oleum Sicyonium exhorum eft genere,& item liliaceum,& quod eft ex oliuis dulcifsimü;przfertim quod fit ex baccis drupis.ad hoc valen: ctiam hzc; antliemis, iue chamaimelum, alG5 106 ORIBASII thza,cucumeris agreftis radix in oleo decocta,agre ftis maluz folia cruda,& co&ta.que veró anadendro malache nominatur,validius,& earum femé itidem valentius. libanotides tres, Chia maftiche,terebinthina,& magis Colophonia, quz Chiz eft períimilis, opopanax, fordes ex ftatuis, fordes ex palaftra, firigmentum balneorum,& butyrum. Derebis aperientibus,purgantibusq meatu. Cap. XIII Onatraione liberant, purgantá; meatus corporis hec:agaricum, acaliphes femen,amygdalz amare,ciusq; arbor,radices ari, pulegium, Fir iin daucus, qui paftinace nomen habet;gentianz radix valde;clenij radix,eryfimi femen, cicerjeupatorium herba,fine infigni caliditate,carice pingues,thymü nepita,prunorum gummi,leucacanthe radix, tres libanotides omnes, melanthiü, oxyacanthz fru&us, ruta;peucedani liquor,&radix,ftoechas,chamedrys chamzpitys,& cetera omnia, quz vincentem in fe qualitatem amaram habent: nam& nitrá,& aphronitrum,& falis fpuma,& oliug,& item alia quecunque cum efculentis poculentisq; fumütur, eiufdem funt facultatis:(tatim ern vis cis indita eft attenuádi craffos glutinofosq; humores adeó, vt nulla inueni re medicaméta queas,quibus accómodatius pituito fos vifcofosq; humores,&pus in thorace; pulmonéque incidas atque attenuas,& deniq; educas.ijfdem quoq; vis ineft iecoris obftructiones,& mediocres lienis expurgandi:nam validiores vehemétiora medicamenta poftulant, qualis eft cortex radicum cappáris,& fimilia. De rebus abfleroentibus. Cap. X V. V Alent adabftergendá& ea, que meatus ebftru&io DE VIRT.SIMPL LIB. IL:» &ione impediüt,craffosQ; humores incidunt,& ea, quz deinceps numerabuntur, vt caprinum ftercus, vítum,& non vftum,tefta omnium eorum,quz tefta operta funt,& fepiarum,erinacei vtriufque cinis,ferum lactis,mel,vitis agreftis racemi: domefticz veró minus:vitis albe, que&bryonia,radices,amygda Iz efculentz,& earum arbor,vtraq; anagallis,abundé:anemonz omnes,ariftolochia longa, plantaginis folia, ac magis arida, arum, afparagus corruda, vua patfa fylueftris,radix haftule regie,femen atriplicis, ab(inthij fuccus,bulbus illitus,vtrunque veratrum, elxine fiue perdicium, falicis fru&us,arundinis vallaris radix,& folia,abundé, citra acrimoniá: item; folia,& cortex combuftus, modicé:centaurium minus,eiusq; fuccus,hordeum,modicé:lilij folia& radix leuigata,mediocriter:fabz caro, modicé:lichen in petris nafcens, lycij totus frutex,leuce atbor,lotus feu trifolium, meum, vtriufq; nymphaz radix, pix,platani cortex& radix, magis ptiffana, terebinthina plus quàm mafliche,fagapenum modicé:cucu mis maturus,magis veró quam caro, femen& radix arcfacta: cucumeris agreftis radix, myrrha, ftruthij radix,beta, tithymali,& magis eorum liquor quàm planta,phu,chamedrys,alcyonia omnis generis,armeniacumy,terra Selinufia, Chia& Samia,mediocriter,& Cretica: erugo cum multo cerato mifta citra morfum abfterget: cadmia,pumex igné expertus,& nó expertus,lithargyrus modicé:tefta,& magis clibanorü,cornuceruinum,& caprindm combuftum. De rebus urinam cientibus. Cap. X V I. Rinam veró mouent hzc: apium, petrofelinum, faeuiculum, daucus,fmyrnij& anifi femenami;affarum;acorus, afparagus regius, paluftris; oxymyrfi 108 ORIBASII nus,& oxyacanthinus, bdellium Arabicü,bryonia, chamedaphne,cicer,& magis arietinum,ferpyllum, thymum,carous,& eius etiá femen,caucalis,coftus, vmbilici Veneris folia, vnà cum radice in cibo fumpta,cuminum,cyperi radix, nardi fpica, gallica nardus,polium,ruta,fefeli,cucumis,qui efculentus eft, melopepo,finum,fcandix ,fcordium,paftinaca;przfertim vero eius femé.Shini flos,terebinthi fructus, trifolium,quod etiam afphaltion nominant.hypericifru&us totus,phu,chamzdrys,chamzepitys,abfin thium,idque maximé expurgat biliofa,qua in venis infunt. Sabina veró fanguiné per vrinas euacuat. erythrodani radix vrinas craffas copiofasq;& cruen tas quandoq; ciet. Fumus vrinas multas, biliofasq; promouet. Eruum largius fumptum fanguinem per vrinas ducit:cardui radix vrine graueolctis apit copiam,fi quis ex vino deco&am bibat: ideoq; faedos axillarü& totius corporis odores emendat,eiufmo difuccum expurgans.vinum tenue& aqueum,dilutum vinaceorum;quod fzcis nomine appellant. Derebus tboracem,pulmonesq; expurgantibus. Cap. X V LL. Q vecinque vim habent obítru&ione liberandi, de quibus anté diximus, huc faciunt: itemque tota nux pinea viridis, pitiydes, butyrum, caftoreum ad carbones fuffitum& per infpirationem attra&um: maximé enim humidas, frigidasq; affe&iones, qua in pulmone,& cerebro confiftunt, iuuat. fpica veró nardi fluxiones capitis atq; thoracis exiccat. De ijs,que rencs purgant. Cap, XV IIT. Onni;, quz diximus valere ad incidendum, funt huiufmodi:preterea veró etiam plautaginis radices foliaq;,ac magis femen:afparagus,myacanthinus,& pre | DE VIRT.SIMPL.LISB IL 1:9 przcipué radices,& femen, pxoniz radix, cicer,& amygdala. De ijs, que cutem varcfaciunt. Cap. XIX. Cvis vetó raram faciunt chamzmelum, althza, oleum; quod ex eo conficitur.non minus hoc preftat. fed ex erratico cucumere oleum fit ad hoc valens. quinetiá vetus oleü eft generis eiufdem:itémque abrotanum vftum. De ijs,que ora uaforum aperiunt. Cap. XX. Coydesimis nemo omnes;allium,cepa,fel tau rinum,irini,& amaricini fubfidentia:quz etiam hzmorrhoidas aperiunt. De ijs,que cutim condenfant. Cap. XCX1 Coste veró cutim aqua frigida, femperuiua,portulaca;tribuli virides,pfyllium,lenticula paluftris:herbas ern hocloco intelligo: quibus fi modicé quifpiá vefcaturjid confequetur,vt cutim condenfent:fi veró liberalius,non folàm códenfabunt, fed torporem etiam afferent.at(i plurimüm quis earum fumat, non modó torpórem, fed necem quoq; inducent. De ijs,que attrabentem uim babent. Cap. XXII. T Acitatis attrahentis funt anemong omnes,vtraque anagallis,di&amnü,cicer,thapfia violenté,Cyclaminus, propolis validé, fermentü,ftercus omne, at columbinum abundé trahit, fagapenüliquor cyrenaicus,& Medicus,filphij liquor,& radix fparthi, quo vites ligant, itemq; fru&us& fuccus ramorum generofe. terebinthina magis quàm alia refinz.ful Ho ORIBASII fut quoq;& nepita illita trahit.& item coftus in]: uorem reda&us cum oleo fuccos exalto trahit. vi fcum validé attrahit;idà; non tenues folüm humidi tates,fed etia crafsiores,easQ; diffundit ac digerit. De ijs que per balitum digerunt. Cap. XXIIL. Dic autem per halitum hec,abrotanum, aga ricum,adiantum,vrtice femen,foliaque admodum, fambucus atq; ebulusjammy,anthemis fiue chamemelum, anifi femen; ariftolochiz radix,& rotundze magis: afphodeli radix, eiusq; magis cinis, atriplex leuiter:bulbus,buphthalmus magis quàm anthemis herba Sabina; cuius nonnulli pro cinnamomo duplum adhibent:mufcus,qui etiam fplanchnon vocaturzibifcus vel althza. Eft etiam huius generis malua agrefhis,eiusque radix& femen eodem modo eft efficax:oleum dulce:vetus oleum ex lichno, elxine, fhipfsemmndinis vallaris cortex vítus,abundé: ca1 fialilij folia& radix, trita,& oleum quod ex eis con fcitur, cytifi folia, ladanum, lapfamene illita, lapathum modicé,libanotides tres,mercurialis Chia ma füiche,fed Aegyptia magis:mel, períice arboris ger mina& folia, cytrij femen& folia,chododaphne,illitayprima ficus,opobalfamum,citra manifeftum calorem:liquor cyrenaicus vehemétifsimé:paliuri folia& radix,opopanax, ruta,pix,meliffophyllon,mar rubium cataplafimatis modo impofitum:cataplafma éx pane magis,quàm quod ex tritico conficitur,fer. ' mentum,radicula,eiusq;femen:terebinthina mágis quàm quz maftiche nominatur:& hac etiam magis tedina: oleum rofaceum. fordes 6 ftatuis, lutum ex aleftra,fampfuchus,cucumeris erratici radix,& eGps AH CRUNG caricis qu& pinguiores funt,ca p» DE VIRT.SIMPL LIB. Il. m prificorum ficus,fici domeftice prima ficus,beta citra calorem:fed alba valentius id facit.galbanum,ocimü cüm illinitur:fal combuftus,magis quàm qui ignem expertus non eft:& hoc etiam magis flos fa lis,fpumaq;,nitrum, aphronitrum,alcyonia oinnia, terra Samia,quz fi illota itjmodicé difcutit:erugo, cafeus ex acido lactemodicé:butyrum modicé: om ne coagulum,omnis fimus,hyflopum,modicé: carnes viperarum valenter, quz ctiam excrementa ad cutim euocantes pediculorü copiam gignunt in ijs, in quibus mali fucci redundant in corpore: adeps leonis magis, quàm aliorü omniü quadruped(taurorü veró minus: at fuillus citra morfum,minus veró vitulinus.inueteratusveró magis quàm prius: offa combufta abundé:lane vfte:& deniq; erinaceorum combuftorum cinis. LIBRI SECVNDI FINIS ur 1 ORIBASII AD EVNAPIPIVM LIBER III. ACTENV s primus noftre do&rine ex ofitus eft modus: nücalterü aggrefsi, faciles expeditasQ; curationes earü affe &ionü exequemur,quz preter naturam funt,& item acutifsimorü morborü, in quibus non tutum eft medicum morari,& deniq; eorum,qui facilé tra&ari,& corrigi fine artificis opera poffe videantur. Demorbis publicis. Cap. T. T ublicos;cónunesque morbos vocant,qui vno& eodem tempore multis accidunt:quorum vt origo,| fic etiam cómunis eft caufa, vt aqua vitiatz potio, nimie zrumnz,confuetilaborisomifsiinediw,ex-—| pletiones,cüm fames vagatur,aut cüm fumma eft re rum omniüabundaritia.regionis quoq; natura com muncs fepenumero morbos inuexit:quippe que interdum paluftris eft, interdum barathrü habet propinquá, quod fzuum perniciofumq; halitum exhalat. atq; hzc quidé aísidué cótingere cófueuerunt. at ar, qui nos ambit, qui tum calidior,tü frigidior, tum ficcior,tum bumidior,quàm eft,efficitur,naturas noftras afsidué cómutat: nam neq; in alias caufas omnes fimul incidimus, neque in eis totos dies verfamur,verüm ar nos circunftans& omnibus eft foris circumfufus,& intró per infpirationem attrahitur. exquo neceffe eft pro acris nature immutationib.animátiü quoq; corpora cómutari.quod qui cognorit, is non modó qui morbi in quaq; conflitu tione fint futuri prefagiet,fed etiam inftituta vi&us ratione immoderati circumflui aeris temperature có DE MORB. CVRAT. LIB. III. uj contraria,ne fiant,prohibebit. Corpora igitur,quae jam morbo alicui ex propria intemperie funtvicina, €aà(imili actis temperatura deprehenduntur: qua Veró temperaturam acri contrariam habent,ea praterquàm quód ab acre nonleduntur,fiunt etiá me.: liora;cüm tempériei immoderationé contraria cor. rigat immoderatio.hóc qui norit,is valetudiné tue: bitur,contrária corporibus inducens, partim refrigeratiouib. vtens,fi ità fors ferat;partim calefactionibus,vel aque perfufionibus refrigerans,&ocio,& alimeuti penuria,&potu largiofe:opétiméto autem calefaciens,& alimento liberaliore,& potu parciore. Siitem pyram quis incedat, is non párum acrem, qui, hactenus humidus fuerat, ad calidum fic cumque poterit permutare,vt Acronem Agrigentinum feciffe commemorat; De febrium epbemerari curatione. Cap. 11. Maio: pars eorum,qui febri corripiuntur,praferi tia medici indigét:& tamen funt qui etiam fine me-dico falutem confequi poffunt. Qui igitur ex lafsitudine in febrem inciderunt, oleo copiofo molliter perfricandi funt,& lauándi:qui veró cx ficcitate,mi nus quidé fricandi,fed lauandi fzpius: qui ex curis; incerorib.& vipilijs,rarius lauádi, fed liberaliore o leo,& tepido, cui nulla infit adítrictio,nó diu frican di:qui ex vftione, ij ab initio refrigerantib. curaudi funt,& plus lauádi,nó tamé ex multo oleo,neq; diu tius funt fricandi.R efrigerás aüt efto rofaceü& om phacinü falis expers:hzc eri pofita velin aqua gelida, vel niue circundata refrigerant. ceterüm caput € parte,qua finciput eft,refrigerátibus perfundendum eft,vt oleum frioidum ex alto per lanam effundatur.cüm hzc ad declinationem víq; fa&a fuerint; *grotus ad balueü deducetur; Sed& qui E perfris n4 ORIBASII &ione febricitarit,in declinatione lauabitur:fiveró defluxio fubfequatur,refrigerandi quidem funt,fed non tamen lauandi priufquàm fiat cóco&tio. At qui ex vítione febricitant, etiam fi defluxio ad(it,lauandi.àbalneo amborum capitaijfdem madefacienda funt, atque eorum qui ex calore, refrigerátibus,qui veró ex frigore; calefacientibus. funto autem mode rata quz calefaciant, quale eft irinum& nardinü vn guentá: ijsq; poft balneü in declinatione vtendum erit. Quibusveró meatuü cóftipatio febrim attulit, ijs balneü dulcium aquarü, frictiones, exercitationes rarefaciétes,& victus ratio dulcibus fuccis gignendis,idonea cóueniunt:contra veró eofdem edunt vel maximé quz adftringunt, quz refrigerant, qnz meatus obturant,que denique cutim exiccant. Quiob inediam febri ia&tátur, eos vbi primaacceffio declinarit, in balneum adducito, oleumq; tepidum largé perfundito, ac mitifsimé confricato,& diutifsimé in calida folij aqua detinebis.vbi eger lo tus fuerit, in quiete continendus, vt vires reficiat, tum iterum in balneum introducito: mox vbi exierit,& aquá biberitptifane cremorem dato,& quandoq; etiam la&ucam. pofterius veró aliqué pifcem, ex ijs,qui molli funt carne, ex albo iure paratum offerto. Ceterüm his omnibus febribus ea victus ratio generatim conuenit,quz facile cócoquatur,nul loq; pa&o meatus obftruat. Atque ijs quidé qui ex vftione atq; ira febricitant, refrigerans& humectás dizta apta eíl, cui etiam modica calefaciendi vis fit adiuncta:ijs veró quibus moleftiz, moerores,& vigiliz febrim excitarinit, cum humectantibus adhibebimus ca,que fomnum fint cnciliatura.ac fatigatis dizta inftituatur,que magis alat:refrigeratis ve1, qua fit paucioris alimenti: ceteris, qua mediocris DE MORB. CVRAT. LIB. II iy "Cris fit. Vinü omnibus antedi&is, nifi ijs, quibus caput dolet, datur aquofum& tenue. ijs qui ex denfata cute laborant, nifi bic morbus vehemens fit, fine plenitudine,vinum quoq; dabitur. at quorü eft mirum in modum deníata cutis cum plenitudine;ijs vi num interdicendü eft. Iratis veró càm omnino funt expertes facti perturbationis,vinum dandum: cüm veró non plené ceífauit affe&io,non tutumeft dare. Qui ex bubone febrim contraxerint, lauandi funt, cüm accefsio declinabir, habita prius vlceris ratione,ex quo bubo eft exortus. vinum ijs dandum non eít prius, quàm bubones foluti fuerint. funt etiá vi&u tenuiore alendi. A frigido veró potu iuuantur omnes,qui acres fumofosque fuccos coaceruant:& fanefcunt,cüm aliquo febrium ephemerarum generelaborant,cüm ei potioni int affueti. At eo tempo re huius potionis vfum ordiri non eft tutum:nónullos etiá eorü, qui fic febricitát, in prima accefsione nutrire eft neceffe: nam in naturis amará bilim gene rantibus habitus biliofi funt. Horrere autem incipientibus panem ex vino diluto fi dederis, horrorem ftatim fedabis,& febrim prohibebis.vbihorror ceffauit,febrisq; aduenerit,eo tempore cibus nó eft offerendus.ceterüm cüm declinarit accefsio,(tatim nutrimentum dandum eft,neq; expectandum, vt ad integritaté egrotus perueniat:nam in fqualidis ha^ bitibus non plané ceffabit accefsio prius,quàm bal neo,& victu humectáte vtaris:in temperatura enim amaram bilim gignente febres etiam exincoctione accenduntur,cüm alimenturn ex nidore corrumpatur. vbi ergo partes fuerint corruptis euacuatz, in febris declinatione lauare,atque alere cóueniet:habita prius ventriculi ratione.at(i nimia fit fada rnanitio,vircsQ; iam defeffz(int,non eft expectandala: P nó ORIBASII uatio,fed cibus dandus:& tamen eo quoq; tempore prius ventriculo eft confulendum.$i veró non etiam venter fluat, oleo& abfinthio ei füccurrédum eít:at fi morfus, aut dolor aliquis fübfequat, purpurz peniculus calidus& ficcus, aut madens ex oleo, & nardino vnguento& vehememéter exprefíus imponetur. Si veró os ventriculi fit imbecillius,nardino maftichen tritam indemus, ita vt fordium fpifsitudo fiat, tum intin&am ex eo purpuram admouebi mus.hzcque calida imponenda funt omnia: quippe cüm tepida robur exoluere confuefcant. Fluente au tem adhuc aluo pro nardino vtendü erit melinorecenti.fed hoc etiam ceratum erit idoneum:capit er cerz& nardi pares portiones, aloés ac maftiches o&auam partem. Si ver calidus ventriculus fit,tunc pronardino vtitormelino. Sunt item accómodata medicamenta,que ex eenanthe,& ex hypociftide,& balauftijs,& palmularum carne conficiuntur. Cibus veró dandus eft, fluente quidem adhuc ventre, polenta exaqua, qux interdum vehementer calida fit, interdum veró ex fucco mali punici, vel pirorü, vel pomorum.Sin venter non amplius excernat,alica erit idonea, quz ita vt ptifana parata fitjacetumqQ; ha beat,& pifces faxatiles ex albo iure,& aliquisautum nalium fructuum adftringens vel folus, vel cum pane.fed hos fru&us magis ctiam aluo fluente dabis. poftea veró praecordia, omnemá; ventrem perfundes. Vbiventer moueri incipiat,eius adiuuáda actio eft per ea, quz imponuntur, aut infufione auxiliando, fuccurrendoq; morfibus,& alijs flatibus, fi modó vlli egrotü exerceant.ac vehementibus quidem morfibus medebere, fi oleum infundas, in quo aliqud adipis anferini, aut pallinacei, aut caprini, aut uilli fit liquatum, quodd; cerz modicü capiat.Flatus ENMNDLLLLLLLLLZDZDDDDUILUILLD LZLOIDLLDIÓBLLDDLASnK aC(ecoonE!^ihlLUBI|MZDIULLLUAIAGIGÁIBIICR I ULUU ULALLEGLITSIULLULI(III IB|LUIULUK&ÁGGGL, DE MORB. CVRAT. LIB. HL m tus veró difcuties oleojin quo ruta,& apij femen& cumini,& fceniculi fint inco&a. euacuata autem aluo, alendus eft confeftim zger, ijs amotis, quz adftringunt. Dc tertiatte uere curatione. Cap. III. 1 NON deerunt tibi in febribus intermittentib.remedia,quibus etiam fine medico pofsis egrotantibus auxiliari. ac tertiana quidá febris acutifsima eft fimul,& non maligna: qued; intra duodecim horas ceffat, exquifita tertiana, quz hoc tempus excedit, non exquifita nominatur E» uifitam autem fic curabis,quia originem ducit à bili redundante,& motayhumectareac refrigerare vgrotum conuenit.eua cuandusd; is eft, bilim per ventrem,& per vomitus irritando, Sed hocipfum perfe in exquifitis tertia-nis contingit: at tu per vrinas,& item per fudorem operam dabis, vr biliofa euacues. quam ad rem apij & anethi deco&um potui dabis, lauabisQ; aqua cali da& dulci: hoc enim non folüm bilim difcutit, fed etiam fua qualitate iuuat vel maxim: quippe quód fua facultate refrigeret atque humectet.Lauato autem fine nitro oleü calidum perfundens,tum in balne perducito,ac permittitovt tandiu fe lauét,quàdiu eorü voluntas ferat.Qui balneis valde oble&an turjfi bis Jauari permittas, iuuabis, vinum in princiio nullo modo dabis: progreffu veró temporis alMikiné aibi iR& modicum. vbi veró morbi folutio proxima videatur;plus dato.Cibi autem exquifitis tertianis conueniunt, qui refrigerent atque humeétent, ergo ex oleribus apta funtblitum, atriplesmels decia& cucurbita. exalijs autem reus in principio quidem ptiffanz crémor,& forbitio ex alica, deinde veró faxatiles pifces,& ex volati H 3 u8 ORIBASTI libus quz molli funt carne:& ala eorum,quce huiufmodi non unt: itemQ; pedes porcellorum,& cerebrum:paruorü veró porcellorum caro difco&a dari poteít. Ex fru&ibus veró permittere poteris, vt ijs vefcantur,qui non difficulter cócoquuntur.vfus au tem omnium calidorum& acrium circuncidendus eft. ac plerofq; ita nutries. Qui veró non viuunt in delitijs,eos fucco ptiffanz vfque ad crifin ales. Dequartane febris curatione, Cap. 11 TI Vartana veró& longior,& minus periculofa fuapte natura eft.qui ea laborant;non debét fub initio valido vllo medicamento cómoueri, neq; vacua ri vehementer.victus ratio inflituenda eft ex ijs que flatus expertia funt, venterà; eft molliendus rebus cófuetis.à carnibus fuillis egroti abftineant;itemQ; ab edulijs glutinofis,& craflos fuccos gignentib.ac deniq; ab omnib. ijs,quz refrigerát,atq; humectát. vtantur vino albo, tenui,calefacienti.Ex volatilibus veícantur ijs, quz neque in ftagnis, neq; in paludibus degunt: pifcibusq; qui facilé concoquuntur,& nihil glutinofihabent:& falfamento,& finapi.atque etiam piper per fe iuuabit. id veró in tenuem polli: nem redigendum eft,& aqua calida ad fordium fpiffitudinem temperatum bibendum eft.à fri&ionibus autem& ambulationibusnon funt arcendi.à balneo veró fi pofsint, omnino abítinere eft melius.atq; ita in initio tractandi funt. in ftatu veró tenuiore victu alendi funt: aclonga quiesimperanda: hypochondria; perfundeuda:ijsq; cataplafmata imponenda; quz laxent,quzq; molliant:deinde fic vti ijs,que vrinam cieant. Cüm veró declinatio apparebit, purgaudi funt medicaméto, quod nigram bilim ducat. ea enim redundans in corpore huucmorbum p Cina SEMEN LZZZLZLLLLLLLALGAuauu0AGLZGGZA we md t LA KCLRÁLLLLLLUÓ B————————ÓÀeem'tt€Á€ DE MORE. CVRAT. LIB. II. ng deinde theriaca danda;aut aliud ex ijs, que funt experientia Sagen quale eft longé probatifsimü, quod habet,liquor:s Cyrenaici;ypiperis, myrrha,fo liorum rutz ana drachmam vnam. hec terenda funt omnia,mifcendaq;, ac melle attico, quod fatis fit ex cipienda, deniq; ad duorum obolorum magnitudinem ante inuafionem danda.Hoc medicamentum fi quis initio dederitis fzpenumero ex(fimplici quartana duplicem, aut certe maiorem,& difficiliorem, itemq; ex duplici triplicem fecerit. Czterüm curat omnes rigores, qui per circuit redeunt, qui à craffit glutinofisq; humoribus oriuntur,agaricus& calamintha ex melicrato pota,& oleo inco&a, quo oleo totum corpus ftrenué confricetur. ad quod fimi li modo facit coftus,& pyrethrü,id quod etiam ftupidos& refolutos iuuat. quinetiam rigores fedat vi ticis femen 1n oleo pari ratione decoctum,& bacce lauri,granumQ; Gnidium ex oleo& nitro.. De quotidiane febris curatione. Cap. V. V A. Votidiana febris& longifsima eft,& non vacat periculo. ea fit à pituitze M CHACHERICU ES eft pri mis diebus oxymelite, ijsque quibus vrina vbertim cieatur,ac ceteris omnibusque ad incidendum valeant.deindeauté ventriculi habenda eft ratio. tum vomitus ex radicula citandus,& medicametis vtendum, quz pituitam vacuent. Catera quz ad victus rationem pertinent;perfpicua funt: fiquidem calefa cere& incidere opus eft. quoniam veró mihi ftatus & declinationis venit in mentem fcire debes artificem oportere omnia morborum tempora cüm ex vrina, tum vel maximé ex pulíu cognofcere,tibi veró fatis effe,fi in egrotantibus per circuitum, ftatum ex €o internofcas,quod accefsiones in eifdem tempo4 110 ORIBASII ribus& fymptomatibus maneant:declinationesveró,quód tempus accefsionum breuius reddatur,& magnitudo multitudoQ; fymptomatum minuatur, Defebribus colliquantibus. Cap. V1. Cv humor fimilis flaue bili per ventrem excernitur, magis tamen rufus fit,& fcedioris odoris, habetG; ftrigmenti crafsitudinem, atq; oleofum afpe€&u eft,tum fcire cóuenit carnem pinguem recensq; compac&am à febri ardentifsima, vchementifsimad; colliquari: fij5 malum inueterarit, etiam aliquid ex folidis partibus liquefcere.qua res facit,vt eiufmo: difebris fit omniü difficillima.Ex quoliquet,remedijs vtendum effe, quz extinguant, aquamq; valde frigidam potui dandam effe,& cataplafmata item re frigerátia imponenda effe& hypochondrijs,& thoraci. fed& epithemata effe debent refriperantia,& item alimenta generis eiufdem, De animi defecionibus, Cap. V 11. Tp defcáionis animi res vna eft quidé, fed tamen caufas plures habet,& fingularum proprie funt curationes& fuc.fed eatenus hoc temporc de eis dice mus, quatenus fatis fitad homines inftituendos, vt jjsaccefsionib. quz repenté& improuifo accidunt, remedii adhibere perdifcant. Iis igitur qui ex cholera,ventrisq; flluxionibus,& alijs immoderatis inanitionibus animo linquuntur, aqua afpergenda eft, naresQ;& os ventriculi confricandumdigitisque in 05 coniectis, aut pennis vomitus citandus, brachia & crura pluribus vehementioribusq; ligamétis vincienda,& fuperiora in ijs euacuationibus, quz inferius fiüt:& inferiora cü fuperius repit inanitio. His etiam diffolutionibus vinü frigida temperatü auxilitur. Balneü veró ad defluxiones in ventriculum accom DE MORB. CVRATV LIB. II. n accómodatifsimum eft: ijs veró qui ex fanguinis flu xuaut fudoribus animo linquuntur inimicifsimum. tales enim refrigerationem adftrictionemqQue, non laxationem poftulant,ideo vinum frigida dilutum eft eis idoneü. fed nec vinculis excipiendi funt:nec vomitus eis imperandus, nec omnino vllus iniungendus eft motus: refrigeratione em denfationed; opus eft. iccirco flatus frigidos eis paramus,& domus acré immutamus ita, vt myrti ramulos, vitisQ; palmites infpergendo ad frigidam,;atq; adftringentem qualitatem traducamus.atq; is quidem extempore ita füccurritur. At cos,qui ex plenitudine animo deficiunt,& fricare plurimüm& calefacere,& li gareartus oportet. abítinendiq; funtab alimento, vino balneoq;, fi febrim habeant,folumque melicra tum dandum, in quo origanü vel hyffopum,vel pulegium;aut thymum incoxeris.exhiberi quoq; oxymel poteft: fimili quoq; modo curamus eas,que ex vtero deficiunt,preterquàm quód oxymcl non damus. artus tamen ligandi funt& confricandi,& adhibenda fomenta: atq; ijs quidem, quibus multa fit excretio. mammis: quibus veró furfum vulua trahitur& reuellitur, inguinibus& femoribus, Odoramenta quoq; admouenda funt, fed naribus foetida, ytero veró fuauia& calefaciétia,& laxantia.S] veró ex imbecillitate ftomachi fiat animi defe&tio,ei parti epeidabins, quz eidem indere robur queant: qualia fiüt ex palmulis,vino,polenta,& croco;aloc, & maftiche.madefaciemus autem abfinthite oleo& mafüchino& melino& nardino,& item vino.Si veró calida affectio fit atq; exuftio, antedictis mifcentur refrigerátia,vt cucurbitz, vt lactucz fuccus, aut folani,aut omphacij. fed ijs etiá ftrenué prodeft cófri&tio partium extremarum. Si meliufculi poftea hi Hj 121i ORIBASII fint, eos qui exufti fuerint, protinus ad balneü perducito. Qui veró frigoris alicuius fenfum habétjijs dato medicamentum, quod ex triplici pipere conftat, vel ipfum piper per fe,& ab(inthiü in potu propina.Si veró diftrra&tio ex vitiatis mordacibusq; hu. moribus fubfequatur, aquá calidam potui dato, aut hydreleum,& vomitü cieto.Siveró difficulter quis vomat;ci calefacito priuspartes,que ad ftomachum funt,manusq;& pedes:i ne ita quidem euomat, digitosaut pennam in gulam conijciat.at fi ne hoc etiam modo vomitus irriteturyoleum calidum bibat: hocenim perfzpe vomitu non excito ventrem irritat,eítá vtilifsimum.quamobrem fiid non fiat,nos víu rerum,que imponuntur,adiuuare ncgotiü debe mus.Vbi huiufmodi homincs in melioré fint ftatum redacti, abfinthij comá in melicrato co&am bibendam dabimus.& partes omnino firmabimus cum ijs que foris fuperdantur,tuin veró etiam ijs,que incró aflumütur.non tamen initio faciendum eft,fed mox vbi vitiati humores fucrint euacuati. Si veró exolutio ex copiofa, frigida; pituitain ftomacho colle€ta fiat, particulam oleo abfinthite plurimü perfundes,melicratüq; in quo hyffopü,aut tale aliquid co€um fit,aut oxymel,aut piper dabis: hoc enim cafu maiorem vim incidendi habere debent auxilia omnia. Cüm veró ex veheméti perfri&ione quempiam anima deficiat,omnibus modis calefaciendo fuccur res;nam& viuum aqua calida temperatum dabis,& alimenta calefacientia,& ad ignem perfricabis.contraria adminiftrabis in ijs, qui ex nimio calore deficiunt,quiQ; in acre fuffocante verfati funt,& in balnco diutius morati.quos quidé corroborare quamprimüm debes, aquam gelidam potui dando,& flatum ciendo;atque eos perflando,& ftomachum fri. €an DE MORP. CVRAT. LIB. HII. 15 cando. Quibus peractis vinum& alimenta exhibebis.fi ob inflammationis exuperantiam,aut ex febribus malignis quifpiam exoluatur, cüm incipit frigus inuadere,debes dare eperam, vt pedes calefiát, & fricentur vehementius re calida, extremaq; vinculis excipiantur: zgerq; àfomno, cibo& potione omnino abftinendum: atque ita incolumis feruabitur. Qui periclitantur,ne ex ficcitate in animi defe&ioné cadant,fruftum panis cx vino dabis,aut alice modicum:nam fi multüm dederis,difficulter conco quent,& ita celeriter exoluétur.Siveró propter obfirudionem alicuiusprincipis partis animi defectio exoriatur,oxymel, aut mulfam inco&o pulegio,aut origano.aut hyffopo,& alimenta,quibus maior inci dendi vis ineft, dabis,tum fricabis,& artus vinculis conftringes,vterisq; ijs, quz ad vrinam ciendam va lent.vbi meliufculi fint,vinum album,tenue,non ad modum vetus bibant.Si ob repentinam copiofamq; euacuationem exolutio accidat,fatis erit vbi admotis odoribus vires recollegerint;forbitionibus,qua facilé concoquantur,eos alere.$i cx nimio gaudio, aut'morore, aut ira,aut metu, aut trepidatione defc&io animi confequatur, odoramenta admoueto, nares contrectato, atque ita reuocatos ad vomitum impelles. Si ex colica affe&ione, aut alterius partis dolore maximo exoluentur, tunc vfu fomentorum & frictionum ad fuum ftatum reuocabuntur. Curatio eorum,qui cx fudoribus exoluuntur, Cap. VII. Sváores qui hominem exoluunt,cohibet terra Samia,lythargirus,gypfum,galla,fciffile,myrtus,oleá cenanthinü,rofaceum, melinum,lentifcinü: item; manna& amylum ex oui candido illita, UA ORIBASII Adcardiacos. Cap. YX. C'ardiacos juuant,fi ftomachus illinatur, rubi folia cum exigua ceratt aut panis portione. vel myrti folia, vel clauiculi vitis, vel plantago cum pane, aut cerato modico:vel mala cydonia, vel palmulz. clyfteri quoq; infunditur o CRM cremor, fiin ca cocti fint trunculi. fed eorum quoq; extrema cerato liquido,cum finapi leuigato vtiliter inungunt, Defameingenti,— Cap. X, Inges: fames oritur à frigiditate, aut indigentia, aut viri imbecillitate,quz ab externo frigore contrahitur.eius veró effentià adiuuat etiam fames,que antecedit:quz tamen non vfquequaq; perdurat. ijs ergo qui in itinere;aut aliàs ingenti fame vexantur, odoramentis auxiliaberis, praíertim carnium fuilla rum affatará, quas naribus admoueamus, aut etiam hcdinarum, aut aliarum, quzcung; nidorofz funt, extremz quoq; partes conftringendz,fcapilli vellicandi,genz comprimendz. reuocatis veró ex malo pané ex vino temperato,aut aliquid aliud ex ijs,que feparare vires citó poffunt,offeremus, Dechbolera,| Cap. XI. Cuoteam prohibere quifpjam poteft, fi quotiefcung; nimis expletus fit,antequàm cibos iterum inerat,vomitum cieat.& vomituiam cómoto cboleerá quis prohibebit, fi fumat melicratá, aut aquam tepidam,& ita euomat, tum ventrem oleo foueat,la nisd; conuoluat, longioremá; confueto fomnü dor miat. At cüm jam cholera quempiam occupauit, fa&aq; eltinferne,& fuperne valida euacuatio nó mo dà corruptoruti humorum, fed alterius quoq; materie corporis fimul extrade,tum fi vehemétes mor fiones confequantur, erunt potu melicrati temperan DE MORE. CVRAT. LIB. III. i5 randz:fin leues fint, obtundendz funtaqua,& non cohibenda eft excretio, modó ne nimia fit. At cüm immoderata vacuatio facta eft, periculumQ; conuul fionisimminet,zgerq;(ine pulfu eft,& extrema frigida,& fudor gie erumpit,tüc artifice opuseft. & vixetiá quiin hoc fit ftatu,poterità medico prafenti cóferuari.fi medicus non adfit, facienda erunt quecungq; poterát omnia, vt extrema partes fafcijs aut lana vinciantur, vt partes refrigeratz fricentur mixtis oleo,cera, piperis modico,& nitro:aut irino vnguento, cui horü aliquid accefferit, aut ficyonio cum caftoreo:quandoquidem hzcin conuulfionib. iuuát.deinde veró alendus egrotus eft. fi vomat,ite rum dandus cibus víquedum contineat. vel poft cibum dare aliquem fru&um cóuenit eorum, qui ftomachum roborant, vt pomum,aut pirum, aut race mum,aut aliquid generis eiufdem. vinum autem ita affectos iuuat vel maximé: nam cüm fomnum inducat, fepenumero fpem falutis affert. Si veró nimius calorin pe&ore,& hypochondrijs fubfit,refrigeran daerunt rofaceo imbutis pannis.Polenta quoq; ma ximé trita exrofaceo& fapa erit infpergenda:atque etiam vinum frigidum erit eis dandum. Dedolor.— Cap. XII Cv pars aliqua corporis dolore vexatur, caufam ftudiofeperquirit,an ab aliqua re externa dolor fuerit excitatus:pleri; enim in fomnis lefi funt,nec meminerunt. non raro etiam in tepentinis conuerfionibus,& càm aliquod membrü non rite collocatum haberent.Praterea mernbra refrigerata diftenfionibus,& conuulfionibus correpta vehementifsimis doloribus cruciátut:poftremóveró in dolorem cadunt ex fluxione,que cótinuó ad ipía repit.Si nul n6 ORIBASII laharum caufarü fubfit, vnde dolor pofiit oriri,antegrefIe egrotantis victus ratio fpectanda eft: fi er fnaiore ocio quàm cófueffet, vitam rranfegerit, fig; cibis fe expleuerit, càm minime affuetus effet, aut f vfus eft 1js,in quibus valde nutriédi vis ineft,fiq; vlla euacuatio, quz prius folita effet corpus inanire, nunc fuppreffa fit,(iinquam hzc vel omnia, vel eorum aliqua adeffe confpiciantur,caufam doloriseffe multitudinem fufpicandum eft. Itaque euacuatione opus eft, eaq; aut per venz fe&tionem obeunda, aut purgationem,fi humorum redundans malitia fubeffe videatur. Cüm veró nihil talefit, quód dolorem creet, deriuatione vtendü, vt materiààloco, quem dolor obfidet,abducamus: velut fi in capite fit, per nares,aut palatum: vel reuulfione,vt in contrarium locum multitudinem reuellamus, quod fiet adhibita frictione ex medicamentis acribus,& artubus deligatis. Si nulla inde vtilitas fubfequatur, planum eft in affecta parte impactum effe id, quod moleftiaafficit:quocirca medicamentis digerendá eft. Si ex flatibus dolor exiftat, ferendum,& efculentis, poculentisá; vtendum eft attenuantibus,vt corpus quod affectum eft,rarefaciamus, id quod fomentis, irrorationib.& cataplafinatis cófequemur.Si in cau fa doloris(it tumor prater naturam,ei tumori adhibendum erit remedium.Si humor mordax dolorem pariat,ei infenfifsima erunt calefacientia, atq; attenuantia:accómodata veró fi curare velis, que mole ftü humoré educantjid; faciát rebus citra morfum abftergentibus: fi hoc fieri non poterit,adhibe que temperare dolorem pofsint:fi oe hoc quidem queas efficerejijs vtere medicamentis, quz ftuporéinducant.etenim medicamenta,quz re vera doloremle' uant,ea& tenuium partium,& modicé calefacientlà . DE MORPB. CVRAT. LIB. II. r7 tia effe debent, neq; vllam adftri&tionis partem habere: quale eft oleum anethinum:quod valet ad eua cuandum,concoquendum,& leniendum omnem in particulis dolentibus morbum. At quz folum dolo rem fedantia nominantur,totum corpus rcfrigerát, & fenfus ftupidos reddunt,ac propenfionem in fom num afferunt:& zgrotantis particulz fimiles mortuis fiunt,& caufas doloré facientes non fentiüt.& plerique ex horum vfu afsiduo partes ita refrigerarunt, vt nullum poftea adhibere remediü potuerint. fià; pauló plus eorum medicamentorü ebibiflenr, mortem fibi ipfi attuliffent. De fimplicibus ulceribus. Cap. X111. vM plex vlcus folüm diuifio fit, fi uis partes diuifas fafcia in orbem circumducta committat, didu&z partes fine vllo alio negotio in vnum conducentur.Si veró tanquam exultum alterumvlceris labium in obliquü verfum fit;inde incipienda eft de ligatio,& in contrariam partem adducendum: cüm in vtranq; partem labia didu&a funt,principiü deligandiab vtroq; fumendü eft, atq; italabiain vnum adducéda:nam cüm nihilintra oras inciderit labiorum,vt pilus,aut arena;aut oleum, aut fordes,aut aliud huius generis,vlcus omnino coalefcet.At fi vlcus magnum fit ita,vt partes didu&z in vnum penitus duci non queant, aut fanies fit ibidem accumulata,aut dolor adíit, tale vlcus ex fola coniun&ione conglutinari non poteft, opusq; eft exiccante medi camento, quod fanié ibi colle&á confumat,& prohibeat,ne que praterea confluat. Ex liquidis igitur optimü eft vinü. fed& pofca,& item mul(à ad idem facit.Inter cetera veró vulnus glutinant folia quereus illitajitemqQue falicis,& brafsice,femen& folia, n$ ORIBASII fuccusq;& cortexaufterioris,atque acidioris planis taginis,papyrus pofca,aut vino imbuta,& in orbem circundata.R ecentia veró glutinát pini& picez folTia.vlmi folia,& cortex recens ad modum ligamenti obuolutus: fpongía noua ex aqua;aut pofca,aut vino.cafeus recens ante lcuigatus,Extrinfecus autem adhibentur folia laparhi, aut vitis; aut betz,aut la€tucz. cafcus veró ex acido lacte cófectus etiam ma iora glutinat eodem impofitus modo. fed pira quoque glutinát.& maiora vulnera glutinant achrades, & fluxionem cohibent.cauda equina vero illita ner uos etiam incifos iungit:ifatis fatiua in duris corporib.cochlez caro lzuigata cóglutinat vulnera, qua? cum neruis incifis,& contufis fint ,idQuein duris corpotibus. ei tàmen mifcenda eft in puluerem redata aranea, quz farinam excipiat é muro mole vicino. Ad idem facit myrrha ex aqua illita, vel thus. terreftres lumbrici etiam przcifos neruos conglutinant, pentaphylli folia cum melle;allia combufta, ilita. Ad vlcera autem inueterata facit anagallis cum cerato, hordeum combuftü,& ceruffa cum cerati myrtei triplicata portione. Ad vlcera capitis myrrham aridam infperge, nec madefacito: celeriter enim in vnü conducit: vel aloca atidamjautariftolochiam ex aqua tritamjidq; offa quoq; committit. aut thus& myrrham pari portione contere,& cum melle& vino decoque,donec mediocré fpifsitudinem acquirant: tum linamentum inungens applicato. Ad uulnera, que cum dolorc e inflamnia^ tione afflügunt. Cap. X: 1111. AD huiufinodi autem vulnera valet malum puniz cum dulce vino inco&um, tritumque,& illitum:eft enim DE MORES. CVRAT. LIB. IIL ng enim hoc mirabile,& ad vfus plurimos accommoda tum:nam& advlcera capitis& pudendorü,& ad ca, quz in toto corpore dolorem pariunt,& item ad oculos inflammatos facit. Decauisulceribus. Cap. Xv. C nin vlcus humidum,fordidumq; eft. proindé fit,vtmedicamenta velut modice ficcantia,atq; abftergentia. huiufmodi auté funt thus,& hordeacea farina, fabaceaQ;,& erui.itemqQue iris, ariftolochia, cadria, panax,& pompholyx. Cüm veró imedicamentum quod ad éreandam carnem adhibitum eft, nihil proficit,erit tranfeundum ad aliud hoc modo. Si maior fit fordium copia, vleusQ; humidius, fcire conuenit, nicdicamentum minus ficcaffe, quàm par erat.ideo melle adie&to intendendá effe:fi purum& fine humorevideat;plus quàm oportebat, exiccaffe: itaq; olei& cerati niftione remittenda vis erit. Vf etiam quandoq; venit,vt cüm medicamentum vehe mentius efl,pars aliqua carnis liquetur,v1cusq; fordidum,& humidum perinde videatur, ac fi medicamentü, minus quàm debuerar,exiccatit: fed huiufmodi vlcus,dum abfumitur,magis cautim redditur, labia intumefcüt, rubet; ipfum,& inflarimationis eft particeps.& fpe eger morderi fe pérfpicuó fen tit.id vero, quod minus fuità medicaminé exiccatum nihi] tale habet. putredo igitur lignorum,pra:fertim eorü,que modice adftringendi&abftergendi vi prdita funt,qualis eft etiam vlmus, vlcera hec purgat,eaque vbi purgarit,carne implet. Anemonz uoq; appofitz idem efficiunt,& pini cortex deraaue contritusQ; cum cerato, quo linamentum obli^ nas,& caua vlcera impleas, prefertim veró recentia. ea enim implet.fed purgat cadem cüm fordida funt, 1o ORIBASII 4 marrubium cum mellejariftolochia cum melle: oliuz fale conditz illitz. De ulceribus, quibus cicatrix inducendaest. Cap. XVI. VM carnem vlcerum,quz ad cicatricem perducenda funtjita exiccamus;atq; adftringimus,vt non folüm id,quod preternaturam fupereft,per halitum digeramus, fed ecià id quod eft fecundüm naturam attingamus: vlceris extremitatem cuti fimilem efficiemus, eiq; cicatrice inducemus. Valent autem ad hanc rem gallaimmatura,& malicoriü modice exiccantia.Que veró citra adftrictionem morfum; ficcant, ca ctiam cicatricem inducunt, vt myrrha,fpuma argenti,& oftrea cócremata: hzc nang; infperfa ficcant.atque hzc etiam ad cicatricem fzpenumero perducunt, pini cortex cum myrteo cerato, hederz flos cum cerato, lilij radix cum rofacco.vetera auté cicatrice includit vifcü cum thure,zrugo& diphry ges paribus portionibus cum myrteo cerato. De ulceribus, in quibus caro fupercrefait. Cap. XVII. Cro; que vlceribus fupercrefcit,tollitur medica métis ijs, quz valenter ficcát, cuiufmodi eft aij lapidis flos,& teftacea omnia cóbufta modicé auferunt, cohibentq; excrefcentem carnem. Simili quoq; mo do erinacei vtriq; cum toto corpore concremati,& diphryges infperfum, itemq; atramentü futorium, & fquama eris infperfa. Ad ulcera, que in fumma cute funt,ad intertrigines,ad abvafa, ad inucterata ulcera, ad tenerá cuti, Cap. XVIII. : Ange fpume chry(itidis draclime 1. cere drach ma DE MORB. CVRAT. LIB. III. 1i int x x. refinz ficco ex picea drachma x 1 1, olei he mina& femis.argenti fpumez in oleo co& ceram& refinam addito. Vbi ad emplaftri Wr CHE Si coxeris,ab igniauferto,in pilamá;conijcito,mox cüm emollieris, vtitor. Sed cutisabrafa nonamputanda eft.(ed in fuum locum reftituenda:& foris etiam aliquod medicamentü accómodatum imponendum: ita enim, licet cutisabrafa iam nigrefcat, fzpe conglutinat.At fi vicus nudá carne fit,cicatrix difficulterinducitur,cüm& erodatur,& fordidum fit. C. terüm abrafa ab inflámatione tuetur rhus rubrü tri-tum cum melle illitá,& iuncirotundi coma cremas t4,& cum melle füperdata, Ad intertri gihies que ex calceis fiunt, Cap, XIX, Á»5 intertrigines veró, quce ex calceis efficiütur, valet pulmo agninus,& fuillus,& caprinus.itemQue corrum vetus é foleis vftum. fed hocinflámata non iuuat. fedata veró inflammatione,prodeft:hic enim cinis ficcandi vim habet, cepam cum adipe gallinaceo trito, gallamQ; adurito, contundito,& illinito; acaciam aceto madefacito,atque inungito, Adambufls,— Cap. Xx, Awbuta medicamentis egent ,quz citrá euidenz tem calorem;aut frigiditatem abftergant.ergo terra Chia,& Cimolia,& terra omnis leuis illita ex aceto non valde acri vel aqua admixta egregie facit,& puftulas excitari prohibet.itemd; ouum integrum cru dum flatim impofitum, lana molli éXceptü adidem valet:id enim& modice refrigerat& fine mordica-: tione ficcat. vel atramentum fc riprorium illine, vel thus album aqua diflolue,& inunge, aut lenticulam coctam,tritam4; impone.Cüm vero iam puftulz ex 1-2 B ORIBASII citatz fuerint,rhum cum polenta tere,& cum aceto cataplafma impone. calcem viuam cerato admifce, illitam; linteolo fuperdato. partes autem vlceratz porris tritis oblinuntur. Columbinü ftercus linteo inuolutum combure, donec in cinerem redigatur, €oq; ex oleo diffoluto vtere. Mirabiliter autem facit pini aut picez cortex,aut adiantum ficcum leuiatum,aut myrti folia combufta, tritaq;.que finguj^ etiam cum cerato iuncta faciunt. Ad víliones veró ex aqua calida prius quàm puftulz prodeát,aqua oliuarum fale conditarum continué infperfa facit,& ipfe oliuz contufz imponuntur.aut alumen fcifsile cx aceto cóteritur,& illinitur. aut gluten taurinum cum aqua copiofa eliquatum obline. Deexatitbematibus.— Cap. XXI. Xanthemata ex crafsishumoribus in cute infixis, ea magis cüm fuperior pellicula denfior eft,exoriun tur. hoc modo opprefsi per cutim euacuandi funt: nec procul eft in altum attrahendum, vt per aluum, aut vomitus fiat euacuatio.Nemo tamé cogitet, me nunc confulere, huiufmodi humores non effe per al uum educendos, quiain quibus humorum plenitudo fixa eft,adhiberi purgatio debet. quod fi quis nó faciat,fed prius difcutere aggrediatur, obftruet potius, quàm humores per cutim euacuabit. Humorü auté qui cuti funt impadti curatio adhibenda eft ex adurentibus& calefacientibus:prefertim veró cüm lata fuerint exanthemata:fiquidem ea humorem nequ tenuem,neq; calidum,fed abundé frigidü,crafumq; effe indicant. Lauriigitur tenerorü foliorum rut2q;,& mannz thuris pares portiones conterito, atq; oleodiluta illinito.vuam taminiá frige, ac tere, itemq; thus cum olco dilue; atq; inunge.betam tene DE MORB. CVRAT. LIB. II. 1 neram coque,tere,& fuperda. cere drachmas vri. fulphuris tantundem.falis drachmas v 1. Arida con trito, eifdem; olei mediam heminam affundito,& omnia fimul,& emplaftro ex ijs confe&o vtitor. fed co&ioni adhibenda diligentia eft, quippe cüm valde preítans(it medicamentum. Depraritu,— Cap. XXII. Exicdi autem pruritus funt, cüm exalto euoca re humores oporteat: prohibendi veró,cüm partes prurientes in periculo funt, ne aut fcabie;aut lepra, aut aliquo alio maligno vlcere corripiantur. Probibenturautem medicamétis repcllentibus,vel ctiam pruritum tolerando,neque contrectando:fiquidem 1ta quoque fedari pruritus confüeuit.Pruritus veró quos fcabies excitarit,aqua marina calida,aut aceto calido perlue, aut agreftis cucumeris decocto fimili modo.vel vitis veteris corticé in fi&ili frigito, conterito,&locum fcabiofum butyro prius illitum eo cortice perfpergito.deinde fomnü imperato. hocás medicamento víquedum homo fanefcat,vtitor.Iam veró opium ade ues cerato jnunctum pruritus, & puftulas,pfidracia nomine,mitigat. Depuflulisque phly&kene uocantur. Cap. XXIII Ar phly&znas acuta acu, qua humoris defluxus eft; perforare oportet, deinde humorem leuiter exprimere,& cuzim obdu&am finere. S1 foramine occlufo iterum puftula impleatur, ea erit eodem modo pertundenda,& cóprimenda cutis.atq; ita compreffa feruanda eft,donec id, quod fub ea vlceratum eíl,ad cicatricem perducatur.Sed antequàm puftulx erumpát, coctam lenticulam cum aqua lzuigato; atque illinito; aut mali granati virgulta cinere caliI; 84 ORITIBASTI do tepefacta fuperdato,locum; torrefacito. Sl rupt fuerint, vlcusQ; excitatü fit;adeps fuillus liquefa&us cum argenti fpuma lcuigata illiuitur,ci; imponitur: aut liljj radix aqua inco&a& contrita cum cerato adhibetur. De ulceribus, quee iterum vumpuntur. Cap. XXIII. uetus vlcera funt, quz indu&a cicatrice non ita multó pofl, fepe iterum inflámatione tentantur, atque rumpuntur:nam offe aliquo affe&o quandoq; caro circundata ad cicatricem facile perducitur,& fanitatem plané adepta videtur:fed cüm validus humoris defluxus paulatim ex offe in alto corrupto de labitur,tum inflammatio,& pus füboritur, à quibus obdu&a cicatrix deraditur. Horum igitur vlcerum curatio in eo pofita eft,vt tantüm exiccemus,quantüm valcat vt os affe&um decidat. Sinus aüt ofsium cauos facile replebis,fi papaueris fylucftris,& ficulnea folia leuigata cum polenta& vino illeueris, aut fi hyofciami feminis&atramenti futorij par pondus contriueris,& impofüeris.Peucedani veró radix offium fquamas celeriter difiungit. Ad ulcera maligna, quibus egré cicatrix in ducitur,cy inucterata. Cap. X: X v. M Aüigaa vlcera, queq; difficulter ad cicatricem perducütur,itemQ; inueterata& putrida Lemnium figillum vehementer adiuuat. eius vfus quantitas ex malitia vlceris eftimatur: nam ad vIcus,quod faetidum eft, admodumq; flaccidá& fordidum, lemnia ex aceto acerrimo diluitur ad luti fpifsitudiné. vtimur eadem ex vino,aut aqua,aut oxymelite;aut pofca,aut mulfa,aut quoquo modo vfus poftularit,accómodatumq; medicamentá erit, fi quis eam in pila plum DE MORB. CVRAT. LIB. II. ry plumbea piftillo plumbeo confecerit,rofaceum,aut immaturü oleum affundens, aut femperuiui fuccü, aut cotyledonis;aut la&ucz,aut pfyllij,aut omphacij:vt fit tanquam fuccus quidam: habebisque optiuium medicamentum ad carcinode, malignaque vlcera, ad pudendorum, teftium,& mammarum 1nflammationes,& item ad fedis vlcera,& rugas eminentes. porró autem centaurium minus recensinueterata vlcera,& quz difficulter cicatricem recipiunt, ad cicatricem perducit,& maligna vlcera fanat. itemQ; cuprefsi folia€ germina,& globuli noui,& teneri, qui etiam humores in flaceidis,& putri dis affe&ionibus in profundo demerfos fine moleftia,& tut depafcunt. Cyperi radices vlcera, quibus propter nimium humorem induci cicatrix egre poteft, mirum in modum iuuant. Cucurbitz aridz combuftz cinis vlceribus humidis inflanmationis expertib.ac putrefcentibus;przfertim veró ijs, quae in pudendi preputio funt, cóuenit.(imili quoq; modo prodeft anethi radix. Plantago etiá malignis vlce ribus,defluxionibus,& putredini cóuenit. Ifatis fatiua omni maligno vlceri ftrenué re(iftit, licet putre fcat,& depafcatur.Si veró vehementior,quàm vt xgri natura ferre queat,effe videatur,eius folijs leuigatis adde vel panem, vel hordeaceam farinam, vel frumentacedá, vel polentam pro ratione affectionis, quz in vnoquoq; exiftat.Iis veró que proprié teftacea dicuntur, vtimur ad cauitates diuturnas,quzd; zvgré carne implentur, quz ex defluxionib. fiunt,& fiftulofie, ac profunde funt. Lanz autem combuftz carnes flaccidas vlcerum celerrime liquefaciüt.Platani veró cortex combuftus,& infperíus vlcera, que ob nimiam humiditatem flaccida, fordidaq; funt, fa nat. Peucedani radix arida malignis vlcoribus illita 1 4 56 ORIBASII preftantifsimum medicamentum eft:nam& purgat, & carneimplet,& cicatrice concludit. Aloé vlcera, quz vix ad cicatricem perueniüt, eaQ; potifsimüm, quz in fede& pudendis funt, curat. Eft item ad earundé partiü inflámationes vtilis exaqua diffoluta, Vlcera veró antiqua fanat cera in fole emollita, quz multü fquameeris,aut chryfocolleadiun&tü habeat ead; linteo illinenda,adhibendad; eft, cuius fpleniü non eft cotinenter auferendum. Ad chironia autem facit hoc, quod habet fquamz eris drachmas x. cere tantundem, aluminis drachmas rr. Ceram calefacito,atq; emollito,& arida in polliné redacta exci pitojijsQ; linteo impofitis vtitor. Ad effera aut vlcera valet malicorium leuigatü,& combuflum. aut alumen fcifsile vftum, tritumq; infpergito, authoc vtere medicamento, quod capit hyffopi drachmas 11II. Vuc paffe tantundem, nitri drachmas 11. Lo cus melle prius illinitur, tum hzc applicant, Putrida veró vlcera& depafcentia valentiorib. medicamentis epét, qualia m hz c:chalcitis,auripigmentum;calx:hzc enim non fecus quàm ignis, vrunt.& quandoq; fit, vt his à morbo fuperatis,ad 1gnem deuenire oporteat. Marrubium quoq; ex vino coctum illine.aut eruum lzuigatá cum melle imponito. Oli uz tenerz folijs in vino co&tis,&contritis vtitorad eundem modum.perfundenda autem eft aqua marina calida, Ad uermes, qui in ulceribus compcriuntur, Cap. XXVI. : Vzrmes, qui in vlceribus putrefcentibus funt, calaminthz fuccus tollit, Decarbunculo. Cap. XXVII. Carbones fiuntex fanguine qui melancholicus, fcr DE MORB. CVRAT. LIP. II. 15; ferucfcensq; cffe&us fit,& cutim comburat, quocir ca cum crufta oriuntur, puftulis,quz phly&zno di cuntur, vlcus precedentibus, vt in ambuftis fit: febrimqueacutifsimam,& celere periculum afferunt. Cüm pruntus adeft,quandoq; plures puftule erum unt paruz,frequentes, cótinue, milio fimiles,quip ruptisvlcus cü crufta fit,cuius crufte color modà cinereus eft,modo niger.reliqua caro circundata redditur mirum in modum flàmea,& nigrum colorem contrahit,fplendetQue non fecus quàm bitumenyatq;pix,ac talis quidem eft bilis exquifité atra. Hanc afe&tioné curantes à vene fe&ione exordiendum eft:per quam vfque ad animi defe&ionem euacuabimus, poft vero fanguinem dctra&um nón erit 1ncómodum fcarificare, idq; altioribus plagis propter fucci crafsitiem, Loco affe&o imponendafunc quz modicé repellunt, ac digerunt, quale eft cataplafma, quod ex plantagine,& lenticula cocta conftat, cui mica panis in clibano cocti,& nó admodum puri fit adiuncta. fuper vlcus veró aliquod vchemés medicamentum ponemus.Tale eft quod ad Andronem refertur,fapa irrorantes ad fordium fpifsitudinem. Sedataautem illa qua(i flamma,vlceri perinde atque alijs cicatricem inducemus.Veteres nuces oleofz ad carbones faciunt, cyparifsiq; folia,& germina,& noui;ac teneri globuli cum poléta:vuaitem paffa eie&tis acinis,& contrita,& carice coctz in vino;atque contufz, De catcro. Cap. X XVIII. Ancri quoq; exatra bile feruenti oriuntur, ea fi acrior fit,vlcus affert.ideo colore funt nigriore quá inflammatio, fed fine caliditate. venz tamen magis, quàm in inflàmationibus implentur, à: diftendun5 18 ORIBASII tur,neq; ita rubre fünt,ficut in inflámationibus:earumQ; color humoris coloré pre fe fert.propter cu ius humoris crafsitiem cancer infànabilis eft: quippequi neq; repelli;neq; digeri queat, neq; etiam to tius corporis purgationibus cedat,mitioraq; medicamenta negligat, à vchementioribus autem magis exacerbatur. Poffumus tamen initio prohibere ne cancer augeatur, melancholici humoris purgatione inita prius, quàm in affecta particula fit impactus. Euacuabimus autem velaliquo fimplici, vt epithymi drachmis quatuor, in f2ro lactis, aut mulfa datis: velhiera,quz nigrum veratrum acceperit.Loco autem affe&to impofitum in vlceratis fine moleftia pro deft hoc medicamentum,Solani fuccus molli linteo duplici, aut triplici ineo intincto, copiofe impofitus: extrinfecus quoq; lana molliufcula eodem fucco imbuta applicatur,adhibita diligentia, ne arefcát hzc,quod fiet,fi fuccü afsidué affundas. Valebit etiam ad cancrum vlceratum id medicamentü, quod ex pompholyge conftat.Vi&us auté ratio egrotanti apta inftituatur ex ptiffane cremore, fero; latis. Veícatur item ex oleribus, malua, atriplice,blito,& cucurbita;pifcibus d; faxatilibus,& omni auium genere,przterquàm earum,quz in paludibus degunt. De fanguinis coitu fubter cutent,quod ecchy moma dicitur. Cap. X XIX. Cv M caro ab aliquo pondere incidente contufa fitveneque parux,qux per eam deditz funt, rupte fuerint, fanguis profuaditur, quafi tranfcolans. 155 fub cute colle&us facit id, quod ecchymoma vocatut cute adhuc integra. Nobis ergo propofitum eft, Ccoucretum fauguine per halitum digerere, id; celeniter prius quàm nigrefcat. fed fub initio adftringens DE MORB. CVRAT. LIB. IIL. 19 gentia digerentib.admifcenda funt,quód tunice ve narü cótundant,ideoq; denfationisindigeátat poft hac folis digerentibus fine adftringentibus vtimur, ac principió quidé ecchymomata fcarificamus,tum reliquam curationem adhibemus. Caterüm de numero ecchymomatum funt quz fugillata nominantur,& liuores ex plaga cótracti,& inter vngues fanguinis concurfus ex i&tu.Pellis auté pecudis recens detracta cos,qui flagris cefi funt;potius quàm cate ra omnia, vno die, vnaque noGte perfanat. Praterea hydropiper vnà cum fuo femine illitum fugillata,& tumores qui obduruerunt,difcutit. Deruptis cz conuulfis. Cap. X X X. IV Vpta cum ecchymofi,hoc efl, fanguine,qui inlo co contufo colle&us fit,omnino fiunt. Curantur au tem medicamentis modicé calefacientibus: tale eft acopon, quod ex nigra populo cóficitur,quzq; funt generis eiufdé /In ruptis veró,quz altius intra corpus delitefcunt, medicamentorum vis intendenda eft,& acriora, queque magis incidunt,adhibeantur. talibus autem cucurbituls vfus prodeft. fid; totum id, quod füb cute coiuit, celeriter fit difcuffum, rupta caro facilé coalefcit. fi inueterarit,fordesq; fubnafcatur, ruptio coire nó poterit:fed labia tantummodo inter fe propé admouebuntur, vt paruo momento facile feparentur,& medius locus aliquo humore impleatur,& ecchymoma continenter quodammodo exiftat,& primo fimile,nifi quód hoc celerius quàm illud digeritur, cóftatQ; ex tenui fanie, cüm illud effet é fanguine. Conuul(a auté fibris quibufdam diftra&is fiunt, folumque leniri poftulant, quoad dolor fit fublatus:cóglutinari enim non poffant. Ariftolochia autem rotunda ruptis& conuul| | | | | | 140 ORIBASII fis,vt fi quid aliud conuenit:itemq; centaurij maioris radix,eiusq; fuccus,& rheum,& coftus,& bdellium in oxymelite potum. Deluxatis,z contufis. Cap. X XXI. T xn veró,& cótu(is prodeft lana fuccida,fpon ia que fitaqua& oleo mixtis imbuta,& fuperdata, bulbi teneri elixi cum melle,aut cum cerato, fal tritus,farina cum melle.viticis folia,& fal,& nitrü tofta& leuigata cum cerato. Vtere etiam aque perfufione,vel mariná calefacito. Sedata veró inflammatione,atque doloribus, partes luxatas fricabis. De rebus fpicula;farculos, fpinasq; cducentibus,— Cap. X XXIL Sicula arundines,fpinas,& furculos euellunt anagallides vtreq;, ariftolochia rotunda,ammoniacum cum melle, alterci femen lzuigatum, atque illitum. Arundinis veró radices cótunde,& melli admixtas inlinteo larg? illine;imponeq;,& alliga: extemplo enim educunt. De affectionibus unguium. Cap. X X X I1. Bins exiguas etiamnum incipientes comprimit galla cum melle,eamq; prohibet cófirmari. Vbi veró factz iam fint, confilium jam eft, carnem, quz prater naturam excreueritmedicamentis morfu va cantibus abfumere,& liquare. Ad reduuias auté valet aurium fordes,& lycium. qux pus confecit, acu perforanda eft,humord; exprimendus,tum Ípongia aqua imbuta imponi debet, aut lenticula trita ex aqua fuperdanda eft,aut rof ficca,aut virides trite, & aquz perfufze illinende, aut polenta trita admouenda, Interim yeró caro eft ab omni parte vnguis lintei ramentis abducenda. ceteros vngues contufos myrti puniczd; folijs teneris tritis illine, At vngui DE MORE. CVRAT. LIB. III. 14 £uibus fübcruentis farinam pice admixtam adhibe. Vt vngues malé affecti decidant,fulfur tritum fuillo adipe exceptum applica. Scabri veró vt abfcedant, vtitor medicamento,quod habet vifci quercini, fan darachz, fcenigreci ana vncias duas. cantharidum, thapfiz fingulorum vnciam.aceti quantüm fatis eft. Adidem facit fox arida cum cerato vngui adiuncta. aut caro ficuum contufà feminibus abiectis. aut vnguem pice fübun&ü fulfure& fandaracha tritis pari pondereillinito. vnguis autem diligenter eft radendus,ad«qualitatem redigendus,ac vinciendus, vtendumq; ijs,que ad vngues abfcedentes faciunt. Ad pterygia digitorum. Cap. X X XIII. D carnis veró increment, quod vnguis partem operit;(pterygion vocát)thurislachryma trita impofita,& alligata valet: vel eruum tritum eodem mo do: vel thuris infe&i drachmam,& fandarache duplum tere;& radici voguis applicato, diligenterque 1nfpergito, fupra vero linamenta ficca ponito: hoc enim pterygia celeriter exiccat. Eft aliuditidépreftantifsimum, vehementer faciens ad ea, qu etiam maligna funt. habet autem gallarum, mali corij acidi,fquamz aris rubri,& caricarum combuftarü pares portiones. eas tere, mclli admifce, ad vnguenti fpifsitudiné redige, linamenta intinge, bisQ; in die impone,& liga, neq; vngas, neq; madefacias.Si vero humor fübfit, eum fpongia vino perfufa abftergeas. De ulceribus articulorum. Cap. XXX V. V M articuli(int partib. carnofis ficciores, ideo fit,vt cüm vlcerati funt, ficcioribus medicametisindigeant. Ergo polyide paftillus ex vino ad fordium fpilsitudinem ex vino fubactus,& cztera quz zque 142 ORIBASII deficcant, accómodata funt. marina quoq;& mutia fepe irrigando articulos melius affici confpeximus. Quocirca in articulis vtendum eft jjs,que maiorem ctiam exiccandi vim,quàm vinum,habeant. De fanguinis profluuio.| Cap. XX X V. Rofluuio fanguinis remedio cft appofitus fitus partis cóuulneratz.talis eft, qui furfum vergit citra doloré: nam qui deorfum vergit, doloréq; affert,is fanguinem non fluentem ad profluuiü ctiam cicbit. Cüm ergo vulnerata pars eft,ac fanguis fluit, ftatim digitum ori vafis,ex quo fanguis effluit.admoueto, leniterq;& fine dolore comprimito: ita enim grumus fiet,& fanguinis fluxus cohibebitur.fiitanon fiftatur,vtendum erit ijs medicamentis, que fupprimendo fanguini funt: inter quz przftant quz obftruunt,quz emplaftica nominátur, ijs quz cruftam inducunt: interdum enim vbi crufla excidit,ne iterum fanguis effluat;periculum eft.Optimum autem eft hoc, quod etiam ad fanguinem à membranis ce-rebri fluentem facit,thuris pars vna, alocs dimidiü albo oui fubigitur ad mellis confitentiam, deinde leporis mollifsimis pilis excipitur,tum vlceri toti liberalifsimé fuperdatur,tum fafcia alligatur: cuius fafciv primi quatuor, aut quinque amplexus fuper vas profluens inijciendi funt, indead radicem vafis ducendi,tertio die erit foluendum.Si; niedicamentum tuto adhuc vlceri adhzreat,aliud rurfus in orbem fuperimpones,& nó fecus quàm linamentum; quod ex pilis conftat, madefacies, ac parimodo deligabis. Sin fua fponte linamentum excidat,ra dicem vafis digito blandé cóprimens, quatenus nihil defluat,hoc leniter auferes, aliud; impones,& quoad vas carne implebitur, ad hunc modum em. is. DE MORP. CVRAT. LIB. II. 14 bis.Que veró cruftas gignüt,vbi crufta decidit,magis nudam partem, quàm eius natura ferat, derelinquunt.& perfzpe cüm crufta excidit, profufio fanguinis fubfecuta eft, quz fupprimi difficulter potuit.& tamé fepenumero ijs medicamétis, nó fecus quàm ferramétis igni candentibus,vti cogimur,vbi ex putredinis erofione fanguinis eft exorta profufio. Cterü ifatis fatiua partibus, ex quibus fanguis fluir,fuperdata egregié fiftit.Idem faciunt galle cóbuftz,& cüm adhuc ignit fünt, aceto aut vino extinguunt.gypfum mifceto oui cádido tenui, itemqs farinam triticeam puluerulentam, qualis hzret parietibus. ita enim medicamentü conficies, quod ad fanguinis proflunia valebit: idq; leporis pilisjautre aliqua pariter molli excipiendum erit. Ad fanguinis autem profufiones,ques ex orc,aut thymis,aut lenti gine,aut verrucis, aut hemorrhoidibus fiunt, folijs porró contufis vtere: aut rhun rubrum, aut acinos, aut capitula punici mali cótundés impone,aut fpon giam nouam pice cruda intinctam adure,& tufa vtitor: hoc enim valde efficax eft. Sanguinis veró fluxionem ex ore cóprimit os colluendo frigidum deco&um rofarü viridium, aut ficcarum, aut clauiculorum vitis,aut lentifci foliorum,aut myrti, aut rubi,aut malorum cydoniorum,aut punicor(iaut acinorum, aut lenticularum. Iis ctiam vtendum eritin fefsibus frigidis, qui fedi atque vtero conueniunt. Caterüm vi&us ratio ijs, quos fanguinis fluxus exercet,ex adftringentibus,atque incraffantibus inftituatur:huiufmodi autem funt alica,farinaq; pura de cocta,& item cochlez, cafeus tener, bulbi co&ti, pifces affati;palmulz, vinum niprum aufterü,lenticulaj,polenta,ouorü vitelli;pira, achrades,mala cydoniayforbamefpila,& qua his funt confimilia. Ad fan 144 ORIBASII guinis autem fluxum ex naribus faciunt platani globuli exiccati, quosre aliqua ex fetis confecta contri cabis,femenQ; proijcies,& lanuginem collectam in vafe fictili nouo repones,&cüm vfuspoftulabit,eam in pulueré reda&tam per calamü infpirabis. frontem autem& nafum gypío,aut luto figulari oblines.Valet ad eandem rem porri fuccus lana, aut linamento exceptus,& naribus inditus:& manna fucco porri coacta,& impofita.Extrinfecus autem nafus illinendus eft oliuz folijs teneris lzuigatis:& fuffitum ex cicuta fuper molli cinere narib.admouebis:&fpon gijs aut lanis aqua frigida imbutis meatus vtriufque pinnz naris obítrue, cruraque& brachia vincies;ac fronté,& tempora oblines ijs agglutinantib.qua ad oculorum defluxiones faciunt.Si veró grumi aliqui fubfint,cüm fanguinis adhuc profufio eft,cos par erit exprimere,& protinus iterum vti medicamentis fanguinem comprimentibus,& narium chartilagitiem,fub ipfo offe duobus digitis pollice, atq; indice comprimere.In his auté profufionibus,& 1js,qua ex inteftinisfidt,prodeft porri fuccü pondere dnm cyathüm potui dare, aut lauri tenera folia cótufain oxymelite. aut thuris& lauri pares portiones leuigatas dabis.aut farinam puram,& thus,& gummi pa ribus portionibus cum aqua teres,& dabis. Ad cicatrices, flignata,c7 uibices, Cp. AX XY. Cicice: nigras tollit inun&tum oleum, in quo bryoniz albz,& nigro radix inco fit, donec fuccum reddat. itemá; nepita vino co&a, lythargyrus oleo rofaceo candido lota. Cicatrices veró, quz ex impetigine fiunt, vue etiam alias concolores reddit adeps afininus illius. erucz femen lzuigatum cun DE MORB. CVRAT.LID. III. I4$ cum felle caprino,aut bubulo,aut ouillo illiti: cüqi inaruerit,auferendum eft. fuccus quoq; erucz herbz illitus cum lithargyro vtilis eft. Maculas autem, qua ftigmata nominantur,exterit ranüculus illitus, aut capparis folia, aut ceruffa cum aceto illita. fed hoc fpatio temporis maculas aufert. Ad vibices con colores ftatim facit oleum liliaceü continuó inuné&um, De neruis uulneratis, Cap. X X X V111, Nuus propter fenfus excellentiá, cüm vulnera tur& dolore,& inflámatione maiore, quàm alia cor ripitur.quocirca cutis vulneratio aperta eft feruanda, vt fanies per ipfam effluat: vulneriq; adhibenda medicamenta funt, qux dolorem leniant,& aditum effluxui patefaciant.Ergo calidam aquam,que cete ris inflammationibus idonea eft, his effeaduerfifsimà fciendü eft,& accómodatius ad ha; effe, vt oleo tenuium partium,& experte omuis adftri&ionis irrorentur. Ex medicamétis autem apta eft refina, aut terebinthina, eàd; per feipfain pueris, in mulierib. & in ijs,qui molli carne funt:in ceteris veró cum eu phorkio. itemQ; propolis& perfe,& cum euphorio emollita: fi veró duriora fint corporá, Cüm ali quo olco fübtiliore. in neruis autem inflammatis& putrefcentibus cataplafmate vti poterit quifpiá eo, quod ex farina hordei, aut fabarum, aut erui inlixiuio flillatitio,aut oxymelite cocta,confectum fit.ce rato veró vti poterit hoc, quod habet cerz vncias tres,euphorbij vnciam,aut fimi columbini in durio« ribus corporibus;olei vncias duas. Conuenit etiam Bafilicum medicamentum,quod nitrum recipit,aut calcem viuam, aut euphorbiü, aut fulfur viuum;aut ftercus columba fylueftris, vt in tetrapharmaci li« K 146 ORIBASII bram,horum alicuius vncias duas inijcias:hoc enini egregie ad neruos vulaeratos, ac przcipué pá tim, facit. Iam veró in agro, vbi tibi nihilfuppetit,poteris recentem pinguemQ; propolin vulneri applicare,aut fermentum propoli mixtum,aut liquorem tithymali fermento additum. Cataplafmatis auté ex lixiuio ftillatitio,atq; oxymelite,& farina fabarum, aut erui,aut cicerum, aut lupinorum amarorum,aut hordei,aut etiá polenta nó folüm cum nerui inflammatione tentantur,fed etiam ftatim in ipfo initio vtendum eft. At(i neruus non pü&us fit ille quidem, fed plan cem fit vulneratus ita, vt cutis quoq; fub ie&ta fit diuifa, vt nudus neruus,& per dire&um,& ron per tranfuerfum diuifus confpiciatur,tum nullo ex ijs medicamentis, in quibus euphorbium fit, quz; non minus funt acria, vti oportebit: quippe cüm neruus nudatus horum vim,que vehemens eft, ferre non queat. Igitur eftiuo tempore calcem fepe lotam,& wi copiofo dilutá cape. Quam etiam ad rem facit id, quod ex pompholyge conftat, quodà; ex melle cóficiturjin rofaceo liberaliore eliquatum. Ceterüm nihil horumvulnus debet cótingere: cüm enim neruus fenfus vi preftat, tum veró frigidatem peratura eft,& cum parte ceterarum omnium principe eft continuus. Sed ne oleo quidem huiufmodi vlcus irrigare oportet:fit enim fordidü. ergo fanies tantüm abluenda eft molli lana fpecillo circumuolu ta. Si omnia ex fententia nobis fuccedant, etiam vino dulcicitra periculü madefacere poterimus. Vbi veró neruus, qui denudatus erat, fuerit contectus, linamenta aliquo medicamento,quod anguftis vulneribus aptü(it,intin&a,quale eft,quod ex euphorbio,aut fimo columbino paratur, extrinfecus circüducere oportet ita, vt fanas etiam partes largé comple DE MORE. CVRAT. LIB. II 14? ple&atur. Cüm veró tranfüerfüm vulnus eft, maius periculum conuulfionis imminet: fed quatenus curandum eft,codem modo progrediemur.Victus autem adhibeat tenuior, quies imperetur,le&us mol. lis efto. oleo calido copiofe vngantur alz, caput,& ceruix.Si vulnus in crure fitinguina funt potifsimü multo oleo perfundenda vfque ad fpinam, caput,& ceruicem. Si nerui contufi fint, cumá; eis eft contufà cutis,& exulceratio fubfequitur, cataplafma ex fa rina fabarum,& oxymelite conuenit.Si veró contu. fioni dolor accedat,pix liquida mifcenda erit. Ac fi citra cutis contufioné eueniat,oleo calente, cui digerendi facultas infit, perfundere afsidue oportet. Sitotus neruus precifus fit, periculum nullum im iinet,fed membrum mutilum, mácumá; reddetur: fed curatio cadem, quz ceteris quoq; vlceribus,ad hibebitur. De liquefatto ntedicaméto, quod neruis puncfis conuenit, Cap. X X XIX. NI Edicamentun autem liquefa&um, quod ad ner uos cópunctos,&à rabiofis morfos facit,accipit aceti fextarium vnum, picis pinguis libram vnam,oopanacis vncias tres. Opopanacem veró aceto fofona" multüm lzuigabis, picem liquefa&am,mixtamq;incoques. Eft autem hoc medicamentum ad neruos compunc&tos accommodatum, vtpote quod 05 compuncionis conniuere non finat: quemadmo dum etiá in ijs, qui à beftijs rabiofis morfi funt,prohibet ne vlcus cicatrice concludatur. verüm dia folüm corporib.conuenit: nam(iin mulieribus,pue ris,aut ijs,qui molli funt carne, vti hoc velis, c pun &i fuerint, erit aliquo digerente, vr amaracino, aut ;Opobalfamo,aut oleo vetere liquefaciendum. K'z ORIBASII Adarticulosvelaxatos. Cap. XL. Vccurrit articulis relaxatis acacie fuccus aqua dilutus,& fuperfufus.aut rubi, aut myrti, aut malicorij,aut lentifci,aut vlmi radicum corticis decoctum cógruit:aut malicorium illitum,autmyrti folia cum myrteo cerato impofita. Deinflammatione. Cap. XLI Tuin inflammationis eft,cüm pars impletur fan uinea fubftantia: incrementum cüm id quod flueEo n oquod veró in particula eft, incipit putrefcere,caloremq; praeter naturam affert,fufioq;& fla tus gignitur,& particula magis quàm prius intendituriftatus veró, cüm pus iam confiftit, labores veró maiores egrum vexant:declinatio denique,cüm id, quod fluxit, digeftá eft,& moles,ac tenfio cft diminuta.In principio autem admouemus ea per fe, quz vim habent repellendi:in incrementis hec minuimus, digerentiaq; addimus:in ftatu repellentibus& digerentibus pari portione vtimur.Si veró dolor fit eee m es entente ibus opus eft. in declinatione folüm digerétia adhibemus, nihilà; adiügimus, quod vim adítringédi habeat. Parietaria igiturad omnes inflammationes tum in principio,tum in incremento accómodata eft.fimili quoq; modo glaucium. Atriplex veró& maluz hortenfes incipientibus,& augefcentibus ,ac veluti feruefcentib. conueniunt: declinantibus vero,& duratis,& refrigeratis,fyluefires magis idonez funt. Ladtuca& cucurbita calidis illit profunt, Ad eas veró quz ex defluxione oriunturfemperuiua,& vtriq; tribuli valent:at durefcentibus brafsica cóuenit. 148 pe DE MORP. CVRAT. LIB. IIL: 1$ De affectione, que ex defluxionibus gignitur, Cap. XLII. Cy M particulam aliquá fine manifefta caufa precedente inflammatio repente obfedit,id quod affe&ionem eam gignit,defluxio: ipfe veró morbus affe &io ex defluxione nominatur.In principijs harüinflammationum curandum eft,vt re&é curatio adhibeatur. totum ergo corpus euacuationibus idoneis inaniendum eft:pars vero inflammata fuperfundendayillinendaG; eft non calefacientibus,hume&antibusQ; medicamentis fed ijs,quibus defluxus repellatur: quodq; in affectam partem decubuit, inaniatur, vis;& robur particulis malé affe&is afferatur. Superdandum ergo eft cataplafma,quod ex femperuiuo, mali punici cortice, in vino cocto,& rhoe,& polenta adiunctis conftat: hocá;& huic fimilibus, cüm dolor vehemés non eft,vtendum. Vbi veró par ticula cum defluxione dolorem fentit, tum ne aqua uidem calida;aut oleum,aut cataplafmata ex farina dnt adhibenda:hzec enim omnia defluxionibus inimica funt, Ceterüm doloris vehemétia lenienda eft medicamento,quod ex paffo,rofaceo,modica cera, lanis fordidis,quo cefypi multum habeát, conficiatur:quz per zftatem frigida,per hyemem veró calida excipitur, atque admouentur ita, vt fuperiores partibus affectis locos fpongia vino auftero,aut pofca frigida imbuta comprehendant.Si ex horum vfu immutatio oriat,& pus nó fubfidat,emplaftro,quod ex chalcitide conficitur, aut alio fimili ex ijs, qux va lentad fluxiones,vtemur. Lanam veró puram vino auftero imbutam fuper medicamento foris accómo dabimus. atque hoc quidem modo inflammationes ertz ex defluxione curabütur. Eas veró, qua ex aliK; 1o ORQR.ID.ASII qua occafione excitantur, fi calefacias atque humeé&es,nihil ledes. fiq; ad puris confectioné eas velis adducere, farina triticea hydrelzo 1ncocta illines, Si$; vfus interdum poftulabit,vt fcarifices,id etiam ex vfu facere poteris: fed fi eas,qua ex defluxionib. ortum ducunt,fcarifices,prefertim in principio,cau fam afferes alicuius magni mali. De abfcefibus,que apoftemata dicuntur. C. XLIIL Ix abfcefsibus auté fi puris eruptio impediri non poffe videatur, panem in hydreleo co&um illines, aut farinam hordeaceam eodem modo paratam 1mpones.particulam veró aqua, in qua althzz radix in co&a fit, fouebis. Cüm autem tumor difficulter ad fuppurationem perueniat, difficulterq; difcutiatur, cataplafmate,quod ex caricis fit,vtendü erit. oportet autem caricas pingues, dulcesQ; aqua incoquere,atq; eliquare,&aquá melli tenui fimilé reddere, quandog; etiam farinam hordeaceam addere, quan doq; vero panem ex tritico puro: fid; tumor difcutiatur minus quàm par fitjtum cum caricis hyffopii, aut origanum incoquetur. fi vim maiorem velis effi cere,decocto falem adijcito. Sed diligenter eft animaduertendum, ne dum vehementius exiccas, pars in duritiem callefcat. S1 quid tale forte videas, cum aqua radicé agreftis cucumeris, aut althec,aut bryo niz incoques: quibus dracüculi radix valentior eft, & ad digerendü accómodatior.ergo eam quandoq; per fe coques,quandog; caricas addes, farinamque vnà cum adipe admifcebis. Digerit quoque adiantum, itemq; anetbinum oleum, quod etiam crudos humores,incoctosque tumores maturos reddit:pix duros, crudos; tumores omnes cataplafmatis indi tà, DE MORB. CVRAT. LIB. HL 1g tajmagisq; ea,quz liquida eft,concoquit. Medicamentum compofitum, quod abfceflus iam coctos fi. ne labore expellit, vt fepe in fplenio pus inueniatur: qui veró cocti adhuc non funt, perfecte digerit: cait autem lapidis pyritze drachmas x 1 r.ammoniaci eüigati tantundem, farinz fabarü drachmas fenas. Excipe refina liquida;pellique illitum impone.fplenium veró ne auferas prius, qnàm fponte fua decidat. Sed hoc medicamentü non ita multó anté parandum eft, quippe quod aridum confeftim reddat. De firumis,e phymatc.. Cap. X L1 F Atina lupinorum amarorum aceto, aut oxymelite, aut pofca incocta non folüm liuores, fed& ftrumas,& phymata fant. Medicus quifpiam in ljs,quo rum durum corpus erat, bubulo ftercore ex aceto, ad ftrumas,& tumores obduros, totos oblinés,vfus ef. Phymata veró difcutiát trita,& illita hec:adian tum;atriplex, parietaria, althaez radix vino incota, ammoniacum cum melle emollitum,& fuperdatum, vifcü cum refina,& cerato, falicis folia cum cerato. Rumpunt phymata lupini amari, propolis cum aceto illita,cucumeris fylueftris radix,terebinthina excepta,capparis radix eodem modo,nitrum cum ferm ento,aut ficubus. Abfceffus internos rumpit marina cum mulfa pota.Strumas autem difcutit calx vi ua melle, aut fordibusaut oleo, aut adipe fuillo excepta. lolij item farina cum fimo columbino,& lini femine vino incocta. caprificorü grofsi agreftes,aut do meftici illiti:qui etiam concretionem omnem digerunt. Defifluls. Cap. XLV. Ra dix fpondilij circumrafa&impofita callos fiftu larum adimit, idem facit veratrü nigrum biduo, aut K 4 jj ORIBASII triduo impofitü. eliquant etiam eruginis drachmz duz,ammoniaci tantundé.Colyria ex aceto& aqua conficiuntur ad fiftulasaccómodata.itemá; amurca cocta,& in collutione adhibita.Sory crudum& cóbuftü cum vini diluti,aut mellis portiuncula ad colluendum adhibitum, omphacium quoq; colluendo carnem procreat, Debubonibuw. Cap. XLVI N ortu bubonum fi totum corpus fuccis equabiliter redundet, aut malitia humorü detineatur, difficilis curatio eft:& tamen adhibenda eft ea, quac in affectione,quz ex defluxione oritur, expofita eft no bis:fi corpus exquifite fanü fit, facilis. totum autem crus calefaciendum,& humectandum eft, vt dolore vacans efficiatur;ipfiq; vlceriumponendum eft linamentum lotum in rofaceo, aut aliquo olco relaxante,quod tetrapharmaco calido fit intin&tü: totusq; artus carpto lane oleo imbuto obuoluendus eft:foris veró vIcus emplaftro calido illinendum,aut farina triticea, aut hordeacea, aut ex vtraque cum olei portiuncula.Glandulam veró inflammatione tentatam in principio lana oleo calido imbuta lenire oportet,non autem vt quidam faciunt,fale adiuncto. €o erh poftea vtimur,cüm artus à plaga vexatus fueritlenitus,& cüm dolorem vlcus non affert: quibus quidem rebus glandularum plerung; foluiturinflamatio. fpe etiam augetur,& ad fuppurationem du citur. ergo cüm ille quafi feruor inflammationis fe remiferit, lenientia funt omittenda, atque vtendum digerentibus:paulatim à digerentib. ad ea,qua con fiftétia liquida funt,tranfeundo, qualia funt, quz cerati fpeciem referunt, fimilia ijs,quz linamentis car ptis excipiuntur,quz emmota vocátur. In ijs autem ME DE MORB. CVRAT. LIB. III. 15 vitare oportet durorum vfum emplaftrorum: quippeque particulas diftendant,& ad inflammationem iterum vi adigant. cüm fatis puris fit;particulaQ; ad fuppurationem peruenit, non ftatim diuidemus, vt quidam facere folent. fed dabimus operam, vt eam materiam medicamentis digeramus. ac lutum quidem impofitum tumores inguinum celeriter digerit.Ceterüm bubones,qui ex prelapfu,& vlcufculis & doloribus contrahuntur, periculo vacare: alios, ra'fertim veró€os,qui febribus fuperueniunt,maA effe,exiftimandum nobis eft. De erjfipelate,boc cfl,igni facro. Cap. XLVII. Hyss craffus, atque acer,qui influit, eryfipelas modó cum vlcere,modó fine vlcere conficit.hoc cu randum eft primüm medicamento purgante, quod bilim educat: deinde refrigerantibus repellendum eft quod influit: atque à refrigerantibus ad digeren tia prius quàm particula liueícat;aut nigrefcat;progrediendum. Poftulantauté eryfipelata ea, quz refrigerant,cum humiditate,nec adftringát:huiufmodi funt femperuiuum, portulaca;pfyllium,lenticula paluftris, vmbilicus Veneris, folanum, altercum,la&uca,beta,& glaucium.Cerata quoque ex aqua admodá frigida huius funt generis. admifcetur etiam €is opij parum,aut fucci papaueris,cicutzq;,& man dragore:& compofita medicamenta conficiuntur, Ceratum refrigerans, Cap, XL VIII Che purifsima fit,oleo eliquatur,ceratumq; liquidum fit. hzc refrigerata manibus in pila emollimus,aquam frigidam affundendo,quantüm eis capere ceratum pofsit. melius autem eft oleum rofaceum ex omphacino oleo fine fale. debetque oleum aut triplum, aut quadruplum cerz effe. Si veró pa5 X4 SIXRIBASII rum aceti tenuis& perlucidi velisaddere, medicamentum liquidius,frigidiusq; parabis.atque id now modo eryfipelati conueniet, fed etia he&icis febribus,& inflammationibus pudendorum incipientib. antequàm depaícés aliqua affe&tio partes obfideat. herbz quoq; refrigerantes cum tenui polentaabun dé refrigerant.itemqQue palmulz pingues eiedis earum membranulis,& tenerz fad decoquédo,dcin delzeuigatze,& impofitz.S1 veró ficciores videatur, cerato antedi&o ad cou(iftentiam vfq; admifcebis. Sedata autem inflamatione,antequàm particula iui da fiat, cataplafma ex hordei farina imponendáü eft. Si veró iam liuor occuparit, incifa cute cataplafma fuperdandum, locusque perfundendus aqua calida dulci fed& marina,aut muria interim proderit. quá doque etiam hz aquz cataplafmatis admifceantur. Deberpete.| Cap. XLIX. Hvao quoq;,qui herpetem facit,acer eft:fiq; flaua bilis impermixta influat,veheméti acrimonia her petem exedentem gignit, qui continuam cutim cro dendo occupar:qua de re affe&tio ipfa herpes nominatur:fi veró cum pituita mifceatur,alterius herpetis,qui miliaris dicitur, quid; eminentias mili) fimiles in cute excitat, caufa efl.ergo qui prius totü corpus purgat, deinde repellentia partibus affectis applicat,is herpetem recté curat.at qui primo loco vti tur ijs,que cuticule cicatricem inducunt,is cuticulam quidem fanat,ceterüm non vetat,quin de integro priori fimilis oriatur affectio. Ergo corpus euacuandum eft, vt in ery(ipelate diximus. particulis ta men affectis non eadem imponenda. poftulant quidem refrigerátia non fecus quàm eryfipelata,fed hu ime&antia non ferunt: eisq; refrigerantia,& ficcantia DE MORB. CVRAT..LIB. III. T$ tia conueniunt. Itaq5 neq; la&uca, neque lenticula paluftris,vt refrigerantes& humcétantes offerende fed in principio vitis capreolos,& rubum,& plantaginem oportet illinere,eis dcinde lenticulam admifcere.interim veró& mel,& polenta,& cataplafma, quod fupra ad inflammationes ex defluxione, amoto femperuiuo, conícriptü fuit. Exulcerata veró me dicamentis funt inungenda, quz ad herpeté yalent, vt paftillis paffo, aut vino tenui nó vetere,aut pofca diluta refolutis. De his autem vlceribus inueteratis Muf& Andronis pattillus conuenit.at herpeté qui éxtimam folüm cutim cxulcerat, nifi valde inuetera tus fit,nullo horü vngere oportet:nam& vehementiora funt,& magis quàm oportet, ficcant. Ergo ad huiufmodi herpetem facit glaucium,huicá; fimilia, prefertim exaqua füubacta.Si morbus nihil remittat, aceto diluta adhibeátur:fiq; fucco plantaginis, aut folani foluta imponas, nó mediocriter auxiliaberis. aut lini femen torridum in vino& oleo coquito,& contritum imponito. aut terram Cimoliá folani fuc co fubactü inungito: aut lithargyri drachmas quatuoryporri fucci heminz dimidium, fucci folani tan tundem lzuigata illinuntur. Defcirrbo. Cap. L. S cikhus ita vt os,durus eft,& fenfu vacans. isque fanari non poteft.at qui obfcurü fenfum habet, medicamentis digerentibus curatur.Sed quz digerüt, & cófertim vacuant,& non molliunt;ea primis quidem diebus diminuere tumoré videntur, fed tamen quod reftat, infánabile fit: quippe quum id omne, quod tenuium erat partium,fit digeftü.ex quo conficitur, vt ea medicamenta aptiora fint,quz mollit fimul&diperant.Inter mollientia autem funt adeps :6 ORIBASII & medulla ceruina:itemq; adeps taurinus,hircinus, & vrfinus,& ammoniacum, bdelliumq;& ftyrax.ho rum vfu duritiam diffoluemus,& digerentibus vtemur,qualia funt foenum grecá, fimus caprillus cum pofca. Componitur etiam medicamentü quoddam à medicis,quod ad vtranq; rem facit;hoc eft ad fcirrum diffoluendu:m,& ad digerendum eft accómadatum, Deademate,— Cap. LI. Prieie fluxio cedema facit. is tumor laxus eft, cedens,& qui digitis imprefsis cauatur,&fenfus eft ex pers.curatur,ípongiam pofca imbutá cum ligamento leniter ftringente imponendo.Initium veró deligandi ab inferioribus partibus ducitur,& ad fuperiores partes progrediendo definimus. fpongia veró noua fit. fi talis non(it ad manus,ea quam habeas nitro exterges,& melius etiam, lixiuio quod ftillati tium vocant.Si horum vfu tumor non fabfidat,paululá aluminis mifcendü erit. Valet ad idem mollifsimü ex lucerna linamentü hoc eodé humoreimbutü& impofitá.glauciá quoq; vtile eft. Si vero inue. terarit cedema, Haee quo oleo prius inunges,dein de fpongiam ex lixiuio impones,arétiusq; conftringes, atque ita tumori medeberis. Ifatis etiam fatiua tumoreshofce mirabiliter digerit,&cóprimit.Idem preftat terra omnis pinguis,& magis eti Aegyptia. Ad tumoré gutturis, qui broncbocele dicitur, itentq; ad aquofum ramiceim, qui bydrocodle,cg ad variicem inteflinorum,qui enterocxle. Cap. L1 Ap gutturis tumorem& aquofum ramicem quidam potifsimü vtuntur bdellio, quod faliua homini$ é f DE MORE. CVRAT. LIB. II. 157 nis ieiuni diluunt vfq; adeo, vt emplaftri habeat cófiltentiam.Cuprefsi autem folia&germina& nuces nouz tenerzq; ramici inteftinorum profunt:nam& ficcant,& robur humidioribus,laxatisque corporibus addunt. D Ad dotbienas,boc c£, fürunculos. Cap. Lit. Ot hienes ex crafsis fiunt humoribus. eos digerit,cócoquitQ; triticum cómanfum,& fuperdatum. idem facit Aegyptia maftiche. itemque vuas paffas ciectis granis terito, falique trito paribus portionibus addito,& rcfinz admifcens imponito. Ad epiny&lidas Cap. LIII. Bipiun cum polenta illine, brafsice folia trita impone. hyofciami folia trita ex melle applica. folanü perfe,& cum cicuta viridi admoue, aut oliuz folijs cum aqua co&is vtitor. Vuas paffas ademptis acinis tundito,easd; fplenio illitas imponito.adiantum ex melle tritum adhibeto. Czterüm cauere oportet acria,acida,falfa,fomenta,balnea,& folem. De uerrucismyrmecio,cz fimilibus, Caput/ LV. NV ERES cóuellentur medicamentis vehementer vlcerantibus: putrefacientibus veró interimentur. Ergo corticis falis vfti cinis clauos, callos, myrmecia,& verrucas, itemQ; pterygia,& thymos aufert. Stercus autem ouillum aceto dilutumad verrucas, myrmecia,thymos, furunculos duros,& clauos facit.grofsi cocti tumores duros difcutiunt:crudi veró myrmecia,thymosq; expelluut. Plumbi auté lamina tenuis re&éeimpofita ganglio,ipfum plane abo let.Condylomata veró cóprimunt oliue flores cum aqua illiti:alo£ cum paffo inun&a;pentaphylli radix illita:cydonia cum pane co&ta.aut cum poléta:myr emere. Hà 50 S UIDRIBASII ti folia combufta cum cerato: propolis anté emollita,& impofita. Condylomata quoq;& ficos aufert auripigmentum illitum,calx viua,& fex vifco excepta,& vt fpleniü fuperdata.Maximos veró ficos tollit erugo ferri cum vino dulci inuncta:feminis anethi combufti cinis: alumen fcifsile tritum cum aceto: alumen liquidum€um pane& vino,& apio. Iam veró cinis palmitum exaceto illitus& ficos aufert, & thymos,& condylomata fanat,& prohibet neite rum augeantur. Adpermiones,— Cap. L VI. Maxis tepidam perfunde, vel deco&o betz, vel lenticulz,vel erui, vel radicis afphodeli.Facta petfu fionelenticulam vino inco&am tere, atq; illine.aut aceti fece obline. aut bulbum recenté vino mixtum impone. Ad digitorum,totiusq; pedis rimas. Caput. LVII. B mo digitorum,& totius pedis pice liquida obline.cancrum fluuiatilem,aut marinum ad carbones vrito,teftam abradito, ex oleo terito ad mellis fpiffitudinem,fciffuris prius abfterfis inftillato. Bene fa cit etiam fcilla medulla ex oleo feruefacta,& ex terebinthinaleuigata:& cornu ceruinum crematum, & feuo caprino exceptum.Calli veró prius funt circumpurgandi,deinde imponenda medicamina. Deleucealpbo,melane, lepra,c7 scabie. Caput— LVIII. N'rliginem, quz leuce nominatur,gignit fanguis pituitofus,& glutinofus,quilongo fpatio temporis "colorem mutarit in albidioré. Alphorum fimilis ori'go eftjnon tamé tota caro patitur, fed extima folüm cutis DE MORB. CVRAT. LIB. III. 159 cutis. Ab humore autem pituitofo alphi albi fiunt: melius veró à melancholico. At humor qui lepram gignit, ad imas vfque partes penetrat:fcabies veró magis fuperficiem occupat. Ergo fi calcem lotam& exiccatà habeas,tantumá; aque ei admifceas,quantüm fatis fit,vt mediocris fiat crafsitudo,& inüipas, certe curabis.Sed alphi funt inungendi medicamen to magis liquido, craífsiore veró Ícabies,lepra denique crafsifsimo. Dracunculi radix cum aceto illita alphos fanat: vtrunq; veratrü idem facit:lupinorum quoq; amarorum decoctum perfufum, eorum; farina ex aceto,aut melle illita:zradicum capparis cortex cum aceto:lilij radix cum melle: cepa cum aceto in fole illita: crocodili terreftri fimus: Simili quoq; modo fturnorü, cüm oryzam folam comederint:fepis tefta concremata. Ad fcabiem veró facit vuataminia, vterque elleborus: lupini amari,vt fuprà di&um eft:cardamomü cum aceto, lilij radix cum mel le,reíina terebinthina&fulfür:cuius nos fecimus pe riculum:cicer,ftercus caprinum.Lepras veró expelluntambo auemonzc impofitz, vtrunque veratrum, & albz vitis radix. Deimpetigine,— Cap. L1X. Cv M fanies tenuis, acris; humori craffo cómifcetur,tum impetigines excitantur,quz facile in fca biem,& lepram tranfeunt. quamobrem medicamen ta poftulant,quz valenter exiccent.ergo quibus nihil affertur auxilij ab ijs medicamentis quz mediocriter ficcant,& exacerbantur ab ijs,quz ficcant vehementer,eas impetigines àyríasjid eft,feras vocát. Vtendum igitur inijs eft medicamentis que abunde fint efficacia,nec tamen vehementer erodant.Cicer autem ad impetigines facit,& ytrupng; veratrü, pru 160 ORIBASII norum gummi in puerisprodeft, lichen in petris ndfcens,pix cerato mixta,fulfur cum refina,quod probatü fuit: hominis faliua in pueris apta eft.fed cutis affecta debet digito faliua intin&to continenter con fricari. Valet quoq; crocodili terreftris fimus, 1téQ; fturnorum,cüm folüm orizam pafcuntur. Ad impetiginem veró recentem, quz mentum, aut aliam faciei partem ob(ident,multa tritici grana capiuntur, & incudi cuidam igniteimponuntur,humorá; inde emanans adhuc calidus fumitur,atque co impetigines inungunt: quo folo remedio pleriq; fanati funt. aut maluz agrefls fructum tenerum collige, cótundeQ5,& fuccü exprime,& ferua.hocimpetigines aífiduéilline. Ad inueteratas impetigines vtitor his, que fuhijciam: viticis ergo folia contunde, parum aceti adde,atque illine. aut capparis folia trita exaceto fuperda. Paflillus ad impetigines. Cap. LX. Capit autem paftillus ad impetigines accommodatus glutinis figulini drachmas ritr. thuris drach mas 11. aceti hemine dimidium(in quibufdam veró codicibus fcriptum eft;pares portiones.) aceto foluta illinuntur. Deinflatione,.— Cap. LXI. Sbiritus flatuofus,cra(fusq;& vaporofus eft materies inflationum. fed caufa etiam adiuuans earum eít corporis denfitas,vt fpiritus nó expiretur.Quocirca curationis confili eó totum dirigitur,vt denfata rarefaciamus,& fpiritum craffum attenuemus. id quod medicamentis, quz tenuium partium fint, efficietur.At(i mufculi ex contufione inflati fint,dierere neceffe eft.fed cüm ea quz digerüt,plerunq; Dt acria,ex eorum vfu icd t E contingit AFFECT. CVRAT. LIB. HL i& giteorti dolores intendi.ergo leniétia funt digerentib.admifcenda.In hac aüt mufculorü affe&ione lenit& decoctá.&ipfurn hyffopü cum exiguo oleo: digerütveró acetü,& lixiuiü füllatitid.Ergoin pria cipio vtendü eft decocto cum olei atg;itemvini por tiuncula: quod calidum lanis fuccidis excipiatur: cum; particula refrigeranda non fit,curandum eft, vt calor perpetuó conferuetur.Vbi vger lenitus fit, acetum, nitrumQ;, deinde veró lixiuium ftillatitium mifcebitur.poftremó digerentia medicamenta funt adhibenda, vt inflatio fubfidat: quale eft hoc quod deinceps defcribá. Sordes€ gymnafio feruefacias, ac primüm percolato, vt mundz fant:& rurfus inle berem conijcias, calcemq; viuam tritam,vr farinam infpergas,donec luti fiat Ípifsitudo,atq; vtitor. Adclephantiam, Cap. L Xt. Minbite auxilium affert ijs, quae elephantiafin paz titur efus viperarum:quas qui edere velit, ad hune modum parabit:Primüm enim caput& caudam ad quatuor víque dipitos abfcindetjinteriorad; omnia abijciet,& cutim auferet:corpus vetó aqua perluet, deindein fartagine non fecus quàm anguillas,ex al. bo iure condiet. Ius album fit aqua copiofa impofita,exiguoQ; oleo& porro& anetho addito:planum enim eft carnes viperarum eó vfq; coquendas effe, dum plané tenerz reddantur. Eft etiam accómodatum id medicamentum, quod ex viperis conficitur, quod theriacen nominant: id enim copiofe bibere zger debet.ac fi cui cordi fit,cutim eodem inungat. qui hec omnia faciunt, quandoq; eis euenit, vt qua ma ex cuti excidat, qualem in ferpentibus fene&tam appellamus. Ad hunc ctiam morbá vtimur fale thetiaco,& nepita.fed hoc prodcft, non folüm quia te: L Y ORIBASII DE LOC. tenues humores egregié digerit, fed etiam quia faniem attenuat,& crallos humores, ex quibus elehas oriturjincidit,& fecat: non tamen abfolute in quibufuis hominibus ab his remedijs incipiendum eft:prius er omnino purgamus,& quandoq; etiam incidenda vena eft. Dc uenenis, e de ijs, que uirus iaculan^ tur. Cap. LXIII. Dz venei: neque tutum eft indefinité fcribere, neque memoriz literarum cómendare omnes curationes, neq; nocumenta, quz quifq; ex eis nafci dicit: iquidé qui hec doceat,caufam fceleftis prebebit,vt multa mala faciat. At quz cómuniter auxiliari creduntur ijs,qui medicamentum mortiferum biberunt,ea fcribere me opereprecium puto.Itaq; iubendum eft ijs, qui medicamentü fumpferunt,vt fta tim fine vlla morainie&a plurimum olei cum aqua ' continenter bibant:poftea ciborü omne genus dan dum víq; ad fatietatem,& vomitus imperandus: ita enim vel medicamentum fimul eijcietur, vel fuperatum à reliqua multitudine, hebetioré vim habebit. Si venter poft vomitum aduratur, hydrorofaceum potui dabis,& iterum vomitü imperabis.dato etiam theriacam ex vinoque fola poteft venenis refiftere. Si ea tibi non fuppetat,baccas iuniperi nouem,rutae folia viginti tere,& ad bibendum propina. dato cha mzpityn herbam cum vino.ceteroquià vino abftinendus omnino eger eft.extremg partes interim contrectandz funt. Si veró defcendiffe venenum videatur, quod ventrem inferioré morfu vexet;atq; irritet, clyfteribus acribus erit vrendum: in quibus fit mel copiofum,& aphronitrum, aut rond aliud corum,quz aluum magis fub ducunt. Com-« AFFECT. CVRAT. LIB. IIII. 162 Commune remedii ad omnia letbalia medicamenta. Cap. L.X 1111. Cni hoc remedium galbani denarios quatuor, myrrhz denarium. Tere,& vino dulci diluejac potuida. Aliud. Rutz folia viginti, iuglandes regia duz,falis grumus, carice due comedendg offerantur.quibus qui vefcatur,ei nullum lethiferü medica mentum nocebit. Huc facit etiam origanum, quod cum gallia decoquatur, donec flaccida fit reddita, cuius iufculo vtendum eft. itemQ; opobalfamü cum lacte muliebri,aut aqua datum. Ad cos,quià fungis ffranoulati funt. Caput LXV. Qu à fungis ftrangulati funt,adiuuástur oxymelite cum nitro epoto.gallinarum domefticatum oua ! cum oxymelite: ead; dantur trita cx aqua. radiculz: NESVRE OMBRE TTIEERNMEERENMEIEMENNENMEENEREE NUNT ITUR mq quamplurimz toftz ad comedendum exhibentur. aut vini fecé cóbure,& tere,& ex aqua potui dato. Ad cos,in quibus lac congulatum ef, C. LXVI Ho S curabis, fi acetum potui dabis, aut paffum, multum coaguli cum aqua fontana.aut filphiá& ful fur paribus portionibus tere,& ex pofca bibendum prabeto., j De birudinibus, Cap. LX V1. Qvi hirudines deuorarint, ijs acetum quarácer rim potandum dabis;aut muriá.fed 1js etiam vtendum eft,que aluum foluunt:fiquidem hirudines vnà cum excrementis exire peranum confueuerunt. Ad eas valet anagallidis fuccus epotus.& thymum tritum cum acero acri in potu fumptum. at nos allium romedendo hirudines eijciétes,nullius eorum, qug P 164 ORIBASII DE LOC. modó di&a funt,;indigemus. Adictus ucfparum,atque apum. Caput. LX VIII, Maie folia tere,& icis à vefpis,aut apibus impe ne.aut fefami folia, aut ipfum fefamum illine. Defcolopendra. Cap. L'X1X. Vl V ria acri fouendus locus eft, quiàfcolopendra: 3étus fit.aut cinerem cum aceto Mae impones. Demurearanco. Cap. LXX. Ap plagí veró, quam mus araneus attulit, allium cum membranulis fuis terito,& cuminum pari pondere ex oleo dilue,& plagam obline,& loca adiacen tia inunge.Si veró cutis rupta fit,vlcusá; extetmuria erit perfundendum:& hordeum vítum vlceri im ponendum:fed vlcus non rüpetur, nifi mus araneus qui morfum inflixit,pregnans fit. De ijs,quos boo,canis,ez fimiamo^ mordit, Cap. LX XI SPongiam aceto imbutam impone:aut fceniculi ra dicem contunde,& cum melle admoue:aut izin Illy xicam cum melle:aut ficü, aut amygdalas amaras tere,& fuperda:aut falem, aut lithargyrum luigabis, & applicabis.Ad ea veró,qua iam fuppurata funt,er vüm leuigatum cum melle facit: ad feruida veró lithargyrum tritum ex aqua inunge. Ad rabiofí canis morfum, Cap. LXX. Cancro: viuosin patella eris rubri impofitos vre vfquedum ad leuoré facile redigantur. Vrendiautem funt poft canis exortum, cüm Sol in leoné tranfiuit, Lunaque eft decimaoctaua:& medicamentum conficiendum. In cancrorum autem partes decem, gentianz quinque,& thuris pars vna Sonic atur | | III uEEEEEEEEEEUEENEDEUNERE EET I AFFECT, CVRAT. LIB. IIIL s datur hoc potui ijs, quos rabicfus canis momordit, vfque ad quadraginta dies quotidie ad menfurà cochlearij magni aqua infperíum.Si veró poftaliquot dies curandü fufceperis eum,qui morfus fuerit, duo cochlearia dato. ipfi autem vulneri applica medicamentum;quod capit picis brutie libram vnam,aceti acerrimi fextarium vnum Italicum, opopanacis vncias tres.his qui vteturjis femperà cane rabido mor fos feruabit, Caterü nepita arida ad morfus animalium venena iaculantiü valet, cüm facilé ex imis par tibus corporis omnem circumiacentem humidiratem ad fe trahat. Iam betonica vlceribus illita cun€is beftiarum morfibus medetur. Simili quoq; modo fuper linteo vlceri appofita.in potu veró iuuat agreftis rutz femen:coagulum nouellileporis:beta radicis fuccus:que cum vino fumenda funt. Q uorodo uipere citra periculum capi pofint. Cap. LX XIII, Si quis manus fuas radicis dracótij fucco inungat, is viperas capiet,nec moleftiá vllá fentiet. Sed quor fum hzcad te fcribimus, qui& theriacz ex viperis cófedte periculum fecifti,& nofti etiam ab ea ftatim iuuari eos, qui beftiz virus eiaculantes,& venenum relinquentes momorderint.Theriace tamen debet optimé parata effe, fummaque diligentia,& magno vfu,exquifitad; experiétia confe&a:eaq; quz imponuntur,propria vi,fuai; virtute predita effe,vt"s ropter etatem, neque propter fexum fint imbecilMic effe folet quadam theriace, qua à plerifqs erfolam experientiam conficitur,& venditur, fo[5 aurez nomen habet,ceterüm ab antedi&ta a&ione longé abeft: quorum alterum ex ignorationo contingit,alterum verà ex eoquód multa fimplicia : 3 166 ORIBASII DE LOC. medicamenta,que magni zftimantur,in eam indun tur. Sed tunonignorabis quz'nam fit optima theriaca,neq; item ceteri,qui tui fimiles medicine ftudio tenétur:femper enim à nobis,& ab ijs,qui qué ac nos eam conficiunt;accipietis.quz res fecit,vt e: jus confectionem hocloco non effe defcribendam cenfuerim.cüm difficillimü effeintelligam, optimá cius apparanda rationem exponere:atg; adeó,vt ne medici quidem àd hunc experientiz gradü peruenire poffe yideantur. LIBRI TERTII FINIS | [ [ : i 3 '] ? , i 167 'ORIBASII AD EVNAPIVM LIBER IIIIL v M morborü pertractatio finem fit cófecuta,tempus iam eft,vt locorum affe|&orum curationes exequamur. itaq; à capitis affectionibus initium dicendi fumemus. De capitis doloribus,atq; inflammatione, Cap. I. Capitis dolores,qui ex eftu oriuntur, curantur,fi totum finciput rofaceo falis experte inungas.quain re cauere debes;ne pofteriorem partém capitis,que ad occiput eft, cótingas:cüm caput ea parte non fa€ilé exuratur: cumq; inde ortum ducat fpinalis medulla, aliqua noxa Hà confecutura. Si rofaceum tibi non fit ad manus, omphacino vti poteris. In pueris autem mulieribusQ;,& ijs, quorum mollis caro eft, chamzemelinum erit idoneum.Vbi autem refrigeratione,non tamen vehementi, opus eft, hzc refrigeranda funt, tum adhibenda. id quod faciemus, fiin aqua gelida vas ftatuamus, aut in niue, fi nix adfit. Sed hec nobis nó fuppetát, oleo rofaceo addenda erit aceti quarta pars.S1 caput veheméti eftu confli&etur,admifcebis fuccü femperuiuraut portulacz, áut la&uce;aut pfyllij,aut acreftá ex immaturis vuis expreffam. itemque id,quod ex cucurbitz ramentis exprefferis.Dolores auté,quos frigus excitauit,curabis(inciput oleo rutaceo, aut laurino perfundés. Si rnaiore calore opus fit, modicum euphorbij oleo adijcies, caputque nardino vnguento ex amaracino oblines,ac frontem,narium;& aurium meatus aliquo calcfaciente inunges, Sunt qui plantam quoq; L 168 ORIBASII DE LOC. pedum,&anum inungant. at vbi capitis dolor ex calida frigidáue intéperie inueterarit, caput radendum eft,ijsQ; que diximus,& item emplaftris& ceratis vtendum ita, vt calidas intemperies refrigeremus ijs,quz ad eryfipelata curanda valent: frividas refrigeremus calcfacientibus medicamentis, quale eft fimplex,quod ex euphorbio cóficitur, in quo eft vna euphorbij vncia,cerz vncietres,& olei lib.vna. Dolorem vero capitis ex acri humorein ore ftomachi colle&o;& vaporesad caput mittente curabis euacuatione,quam vomitib, facics,vt moleftus humor educat.Si cuomere eger nó pofsit,ftatim alendus eft aliméto, quod facile concoquat, idoneum; ftomacho fit.& ad moderatá quantitatem,Sequenti die abfinthium potui dandum,& deinde victus rationem ita inflituere, vt diligenter obeat cócoctionem, tertia veró quartáuc horatantum panis offerendum eft.quantum fatis fit,vt vfque ad balnei horam ferat, Si veró quis panem per fe non queat edere,ei oliuas, aut yuas, aut polmulas, aut aliquid tale dabis:é quorum numero id eliges, quod melius cffe experientia didiceris. Pefsima auté affectio eft,cüm vitiofi humores 1n ventriculi tunicis funt infarcti, quos picra ex aloc euacuare opus eft. At ficalor vnà cum fpiritu flatuofo dolorem capitis crearit;in prin cipio repellemus folü vfu refrigerantiá: deinde vero repellentibus lenientia,& concoquentia medica menta admiícebimus:tum aliquid digerens atq; attenuans addemus repellentium vim paulatim diminuétes ita, vt plurimü fit quod attenuat, digeratq;: parum veró quod leniat,& cócoquat: paucifsimum deniq; quod repellat. fzpenumero enim fitin meatibus conftipatío fpiritus flatuofi, vel etiam craffotum;glutinoforumq; fuccorü: ea; tanta dii vix on: — li | AFFECT. CVRAT. LIB. ITI. 169 longo temporis fpatio illi obex ibi interie&us diffoluatur. Si ex febris vehementia caput doleat,neq; crifin oftendat, ei medeberis fiadmoueas quorum qualitas, facultasQ; refrigerans eft:quale eft oleum, & oxyrhodinum,& capita papaueris oleo incocta. Qui ex nimio vini potu caput dolent,refrigerantib. curandi funt: vapores enim qui caput e ciunt;funt calidi.itaque rofaceü non admodum ftigidum admotü fatis eft.fed& quies,& fomnus profunt.Vefperi autem lauandi funt,&cibis boni fucci, acnon calefacientibus alendi. huiufmodi funt cremor ptiffanz, forbitio ex alica, oua forbilia fine garo,lactuca,quz refrigerat,& optimi fucci eft.& braf' fica, fiquidem ea vapores ficcat: fimili quoq; modo lens.potusveró efto aqua omnino,Si ftomachus fub uertatur, malum punicum fumatur, item; pomum coctum,aut pirum. Somnus poftea imperandus eft. àfomno lauandus eger eft aqua calida diu perfufa. atq; iterum dormiendü,aut quiefcendum,& fecundó lauandum,& eodem modo cibus offerendus.Si veró meliufculus effe egrotus incipiat,neque aquae otum ferre queat,iube vt vinum aquofum dilutius parum eue pifcibus faxatilibus,& quorü mollis caro eftiitemQue pullis columbinis fine garo co&is:bibat veró vinum,& ius fimplex ex aqua folüm, & anetho,& parua porri portione confectum,cui etiam poft coctionem quz fatis(it, modicum falis fie 1mpofitum,Si que reliquie vaporum,aut humorum permanferint, perfeueretq; conftipatio,& dolor,ro faceum nó erit preterea dandum,fed chamzmelino modicé calido vtendum, deinde veró irino. poftea veró his mifcendum modó amaracinum, modó veró nardinum.In ijs autem qui cx plaga, aut cafu doJore capitis vexantur, fcire oportet;nihil ab inflame $ i7o ORIBASII DE LOC. matione differre. Sij; intra caluariam inflammatio pertingat, is capitis dolor non vacans periculo iudi. cabitur. Ergo curationis initium à venz fectione& clyfteribus fumendum eft: fotusq; ex fpongia adhibendi,& carptus ex lana molli, qui oleo calido imbuti finimponendi:& cetera facienda erüt omnia, quzcunq; ad inflámationes fiunt. Ad puerorum veró aduftiones, quz firiafes dicuntur, vtiliter fyncipitiimponuntur cucurbitz ramenta:aut cucumeris qui pepo eft,cutis quz carni adiacet: aut fuccus foliorum folani horten(íis cum rofaceo. Decephalea,— Cap. IL Nueteratum veró, ac folutu difficilem capitis dolorem,quique paruis de caufis exacerbetur,vt eger neque fonum,neq; vocem altiorem,neq; vehementiorem fplendorem ferre queat, cephaleam nominant. Videndü autem eft, vtrum ex plenitudine, an ex obftructione, an veró exinflammatione oriatur: nam dolores aggrauantes, multitudinem indicant: erodentes vaporum aut humorum acrimoniam: pul fantes,inflammationé corporis membranofi: fi grauitas etiam adíit, multitudiné intra membranas con tentam.Si igitur copia vaporum,aut humorü in cau fa(it doloris, fi ob totius corporis expletioné cueniat,totum corpus euacuando cephaleam curabis:fi ex imbecillitate illtus partis lenienda pars eft,& ma teriain totum corpus reuellenda, itaq; affe particule remedium affers.reuelles autem clyfteribus, deligationibus,& inferiorü partium frequentibus fri&ionibus.quandoq; etiam fanguinis detra&ione éuacuabis. parti veró ipfi medeberis,cüm reuellentibus vfus fueris, fi perfufionibus, in quibus repellendi vis fit, vtaris:poftea verà inii^ rooran AFFECT. CVRAT. LIB. III wi borantibus. Repellit autem oleum omphacinum,& rofaceum,& oxyrhodinü,& quod ex papaueris capitibus,quodq; ex germinibus oleaginis teneris,& item quod ex hederz corymbis mentaQ; viridi co ficitur. Cumq; plenitudo CHIRON RC US fit, hzc tepidaimponenda funt: at cüm illa fit calidior, ac biliofior, hzc frigida adhibenda. vim autem dige rendi habet oleum calidü,& magis quod vetus eft, & item anethinum,& ficyonium.Si multitudo craffior fitfpondyliü,aut ferpillum,aut pulegij comam, aut nepitam,aut mentam incoquens euacuabis:hzc enim prater quàm quód multitudiné euacuant, tobur etiam particulz afferunt. quocirca eis ad perfe&am víq; fanationé vti conuenit. fi veró etiam vfus poftulabit, purgatio quoque per nares,& fternutamenta obiri poterit.atq; etiam in balneis fricari caput linteis afperis expediet,& falem cum nitro ac finapi fine oleo fuperafpergere. Dcbemicrania.— Cap. III. Nonnuli funt,quibus dimidíd capitis dolet.idá; oritur vel exvaporum, vel ex humorum, vel ex vtrorumq; influxu.In primis ergo aut pore funt,aut mittendus fanguis.tum remedijs localibus vtendü, fricare quoq; ex linteis, aut dipitis manus opus eft dimidiü frontis, praefertim veró quà mufculus temporis eftjidá; ante horam accefsionis. Poft accefsio nem veró medicamenta adhibenda,que hemicranica nominantur. Sid; in dolore caloris fenfus appareat;ijs,in quibus refrigerans aliquidinfit:(in fecus, ijs, que abnnde calefaciant. vtrifq; veró aliquid ex ijs que robur addunt, mifceatur, quód facultaté ad. ftringendi habeat. Optimum autem vnguen calefacien: eft id, quod recipit euphorbij vnciam vnam, — "t ORIBASII DE LOC. cerz vncias tres,& olei alicuius tenuium partiülibram vná.hoc vnguine media pars frontis cum tem poris mufculo inungenda eft: hoc enim ad frigidas affectiones eft accómodatifsimum,vtpote quod vel femelin balneo illitum dolorem omnem fezpenume ro abftulerit.Iuuat ita affe&os oleum,in quo parum euphorbij inie&um fit, in aures inftillatum:fatis em erit fiin olei libram, euphorbij vncig dimidium inijcias. Ad cos,qui caput mobile babent. Caput 1lIL Qvi caput mouent/fi ftechadem ex aqua, aut ex hydromelite bibant,fancícent. De alopeciaez opbiaft.. Cap. V. Cvx alopecia,& ophiafis cómuné originis caufam habeant,cómuni quoq; medendiratione curan tur.atque ophiafis quidem nominatur affe&tio, quia ferpentis,quem Ze vocant,fpeciem,figuramq; reprefentetzalopecia veró inde nomen inuenit, quod vulpes;que daax£ dicitur,hoc malo fepe cortipiatur. Oritur auté plerunq; ex vitiofis humoribus caite cótentis: fed malitiz fpeciem ipfe capitis color indicat:quippe albidior pituitofum,nigrior melàncholicum humorem, pallidior flauam bilim arguit. Ea ergo humorum malitia inanienda eft vcl catapotijs exaloc,& colocynthide, vel hiera, cuius fuprà feci mentionem:fi melancholicus humor ribi clleborum nigrum ei mifcebis:(amara bilis, fcammoneam, fi pituita, nihil admifcebimus, fed totum corpus euacuabimus,tum caput apophlegmatifmis inaniemus,& auxilia, quz malitiam humorum probé difcutiant, quz fint etiam tenuis fübftantie, imponemus.Si veró remedia cum difcutiente ficultate AFFECT. CVRAT. LIB. IIII. 173 tevim etiá habeant fanguinis extrahendi,vt eft thapfia,erunt preftantifsima.ergo caput radendum eft, tum fricandü.mox vbi frictione vfus fueris,diligenter cutim confidera:fi enim poft breuem frictionem pars rubefcat, tum affe&ionem facile fanabilem puta. Si veró poft adhibitum medicamentühoc fiat,ca ue ne cutis plus quàm eft,ex vehemétia medicamen ti fit excalefa&a. id; nobis perfpicuum facit cutis, quz magis flaua videatur: eft enim periculum, ne fi fepius eo medicamento vtamur,cutis exuratur. Er goneceffe eft vel ad aliud tranfire, vel fico vti velimus, eius imminuenda vis erit cerati,aut adipis admixtione, Ceterüm hec omnia remedia in acte calido, infole, cüm ventus nullus flat, adhibeantur:(i hyems fit,in balneo. Iam veró omnib.remedijs,que ad has affectiones funt accommodata, calidius euphorbium eft, deinde thapfia, tum finapis,& nafturtii. Alio veró modo limnitis cft nullo inferior,dein de adarcium,tum fulfur,vernicarium,& vtrunq; veratrum,& eruce femen,& oleum laurinum,& vtraq; alcyonia cóbufta,& arundinis radix,& cortex combufti.pix quoq;,& cedria,& ftercus muris,&adeps anferinus,& amygdalz amare totz vftz, cüm vfus veró poftulabit, potentioribus, liquidum ceratum, imbecillioribus veró oleum laurinum, aut picemliquidam admifcebis. Ex his auté affectionibus inueteratas& fanatu difficiles potétioribus, incipientes vero,&facilé medicabiles imbecillioribus remedijs curabis.: Decapillis fluentibus,— Cap. v1. C ji; fluunt vbi cutis rarefatta eft,& alimétum, quo nutriuntur,ad eos non accedit. Curationis er$9 confilium e dirigitur, vt fanguis extrahatur,& 174 ORIBASII DE LOC. cutis laxa paulatim denfetur,& quibufdam medicamentis cóftringatur. huiufmodi funt ladanum,atq; oleum lentifcinum,que per fe faciunt:vtrunq; enim vim habet attrahendi& cogendi,vt nullum praftan tius ad fluentes capillos medicamétum quüm quod exladano,oleoq; lentifcino conftat,excogitari poffc videatur. Perfpicuü auté eft abrafis crinibus fpiffius medicamentum imponendum efle, tonfis veró, liquidius.Si veró abundé crines decidant,maioréq; raritatem fubeffe exiftimemus, vtile erit pro lentifci no myrteum oleum ladano admifcere. vtiliter quoque nardinum vnguentum quandog; addetur, vt in frigida etate,& hyberno tempore. Antequàm verà caput medicamento oblinas,fricandum eft.fepenu. mero autem capilli ex egritudine defluunt: in quo cafu vi&us ratio adhibenda eft, quz vires reficiat. quz quidem plerofq; fine vfu medicamentorü pla6 curauit. Quandoq; etiam pili(ine egritudine cadunt,ad quorum curationem vtimur ijs,quz przpo fuimus: aut fambucum combure,ceratoQ; admifce, & vtitor:id enim augebit, denfabitd; comam,vt ne amplius decidat.Vel melanthiüi combure,cum aqua tere,& vbi volueris pilos nafci, ibi inunge: maxime veró in fupercilijs,aut palpebris.Si veró propter loca ambufta pili ceciderint, folia ficulna vfta& trita, atque illita erunt ad pilorum ortum accómodata. Ad caqu.e capillos corrumpunt,eosq; pulcbros faciunt, Cap. V IT. Tuc funt eorum,quz capillos vitiant, differétiz: quz pilos euellunt, quz attenuant, quz denique omnino eos auferüt.Sed horum vfus periculofus eft: quia fzpe non folàm inun&tas partes pilis nudant, faciuntQ; vt reliquum tempus glabrz maneant, fed ctiam AFFECT. CVRAT. LIB. IHI. ry; etiam in caufa funt, vt totü corpus nudum pilis reddaturjitaQ; perfeueret.aliorum duorum vfus eft tutus.Ergo ex ijs quz partes glabras tutó faciunt,vtile eft lixiuium fullatitium,itemá; arfenicum,fandaracha,& calx viua. aliquid autem eorum quz vehementer vlcerant, alicuiimbecilliori mifcendum eft Quz veró pilos attenuant,ea abítergentem vim habent.inter que mediocria funt hordeum,fabarum& erui farina,aphronitrü,nitrumQ;. Valentia veró que magnos,durosq; pilos attenuant,funt nitrum combull refta fé&iliü,clibanorumQ;;pumex non vftus, & ignem expertus, tefta buccinarum, purpurarü,& aliorum oftreorum concremata,& fepiz tefta etiam non combufta:alcyonia, veratrü,& bryoniz radix; Si quis hzc facere odorata voluerit,cyperum,& me. lilotum,& rofas ficcas,& amomum,& iunci odorati flores addat,vrtic agreftis femen tere,oleo abdito perfricabis,& pili decident.Melle crudo obline qué volueris locum in modum dropacis,& pili non am. plius prodibüt. Pfilothrum veró hoc modo fit:Cal.. &is viuz lzuigato partes duas,auripigmenti partem vnam: hzcin pilam plumbeam conijcito,& aquam, aut ptiffanz cremorem affundens tere: cumQ; nigra fient,calefacito,& illinito.Oryzam,aut fabas expur gatas,aut ptifanam aqua incoquito,hacá; pro aqua ytitor,tum auripigmentum,& calcem viuam admifceto,& coquito philothrum,vt mos eft: deinde ve19 eiadde myrrha vnciam vnam, maftiches vnciam vnam,pumicis crudi vncie dimidium,atq; vtitor.. Vtcaninonnafcantur.| Cap, V 111, F ie: autem ne cani exoriantur, fi cueurbitá agro ftem capias, eam pertundas,& interna diligéter pur £65:tum olco laurino impleas,addasq; hy ofciamü, S 136: UORIBASII DELOC. & auripigmentü non trita,& vnum diem ita dimit tas: denique femel in anno vtiliter vngas in pueris, & pulchros,deníosQ; capillos gignent. Nucis cortex vftus,tritusq; ex vino illinitur. loti arboris folia cum cameli ftercore mifce,& cum oleo obline: flauos enim crines faciet. lupinorum cortices cum nitro per dies decem macerato, tum crines eo abftergeto.decoctü fcobis loti arboris ad idem valet. Nigros capillos faciunt detergendo hzc:dilutum gal-: arum,atramenti futorij,& malicorij; ladanum cum myrteo vnguine.ferius id facit oleum ex oliua agrefti, quotidie illitum.& magis etiam myrtinum infu» fum. facit autem vt ferius pili inlocis confuetis nafcantur lachryma vitis cum oleo inun&ta:& humor emanans é viridi farméto,quod comburatur.itemd; fabacea farina illita. Deporrigine, Cap. IX. Po: o ex vitiatis oritur humoribus.noftrum ergo confilium effe debet,vt abftergentibus,digerentibusQ; medicamentis eos abfumamus: corpore tamen prius expurgato,fi mali fucci funt plenum. Sed quidam cüm caput roborare vellent, antedi&is aliquid corum,quz adítringunt, admifcuerunt. Adporriginem. Cap. X. Fviuus fextarium medium in duabus aque heminis macerato, deinde confricabis,per colum traij cies, fuccumQ;: coques cum aceti media hemina ad vini fpifsitudiné,eoQ; caput illines: poftea caputaqua lauabis,in qua beta,aut foenum graecum,aut lupini co&i fint. Pro vnguine autem irini vnguenti fae cibus vtitor. Sed hoc vt accómodatiore, efficacioreq; vtendum eft, quod habet terre Cimoliz,fulfutis ignem non experti pares portiones,quz trite ey aceto, AFFECT. CVRAT. LIB. HII. v7 aceto in balneo illinuntür: tum aqua calidaabluun. tur. fed hoc non folüm in balneo, verüm etiam alibi vti poteris,cüm omnes habeat vircs,quibus adaffe. €10né depellendam opus eft:lithargyri, tuta, olei, aceti quartam partem hemine tere,&caput illine.id enim fuit nobis experimento fatis comprobatum, Depediculis,— Cap, v. Sa Epenumér) pediculorá copia in profunda capi. tis cute generatur,cüm faperuacanei;modiceq; calidi humores fubfiftunt.ergo medicaméta ficcantia, quzd; vacuare,& trahereapta funt, adhibere oportet.cedria pediculos& lendes intetimit. Idem facit hederz lacryma.& vus taminiz partes duz, fanda. rachze&nitri vtriufq; pars vus,ex aceto,atque oleo Caput vngito. aut oxylapathi radices eodem modo in oleo.&veratrü album:aut ftaphidis agria& nitro ad pares portiones in balneo Vtitor:aut marina,aut muria pura cum aceto caput perfundito, Adulcera capitis manantia, que acbores Q. dicuntur, ad fauos, Cap. XII. VI achor nominaturjin cute capitis cófiftit,tez nuiadi habet foramina,per qua tenuis modiceQ; vi. fcofa fanies effluit. Huic fimilis affe&io eft ea, qua fauus appellatur. maiora tamé habet foramina, uibus humor melli fimilis continetur. eó igirur di. gere confiliá oporter, vt humores, à quibus oritur, €uacuemus: quid; adhuc eó fluunt;capitis totiusq; Corporis cuacuatione prohibeamus, Vt in alopecia di&um eft nobis, Càm vero parua affectio eft, fepe' remedia forisadhibita fufficiüt.huiufinodi funt que crafsitiem humoris fecant,& digerüt.Nonnulla autem medicamenta, cüm nullum excrementüintoto corpore eftachores incipientes curát:ea; adítrin 178 ORIBASII DE LOC. endi,& repellendi vim habent,vt myrtus,eiusque MCA pineus cortex: nónulla veró ijs auxiliantur quein fuperficie funt;& mediocres, ead; digerunt, abítergentque fine calore, qui fenfum moueat, nec quicquá habent,quod irritet. talis eft beta,& plumbum vítum. Nonnulla veró ita vehementem vim ha bent, vt valde craffos, glutinofosQ; humores,à quibus originem ducunt achores, euacuare,& quamuis iam obduruerint,diffoluere ofsint.huius generis eft chalcitis,& vini fex,& hES viua.acetum verà inomni tempore ad achoras vtile eft vel maximé,fiquidem incidit, digerit,ac repellit. debet autem ifte effe exquifité acre,neque vllam habere vini qualitatem.hutc adiungens aliquid metallicum,achores cu rabis. Sed initium ab imbecillioribus ducere conue nitjac maximé cüm dolor eos comitat. Hancad rem vtile eft Creticü, terra Samia,pompholyx,fpodium & lithargyrus.fi hec nonagát,mpone medicamentüm ficcum ex chartaaceto dilutum. Siid medicamentum quod ex charta conficitur, tibinon fuppetat,chartam per fe combures,aceto imbues,&vteris in ijs, qui dura carne funt. Si achorinflammationis fenfum inuehat,aut ei dolor fit coniundtus, planum eft eum fedandum in primis effe.idq; concoquente, molliente,& liquido& morfus experte medicamen to,quale eft id, quod ad fedis inflammationem dolo remq; pertinet. Deoculorum turbatione. Cap. XCTI, Ovculorum turbationes ex fumo, aut xftu,aut pul. uere exortas, aut quod defixis oculis fplendoré ad-, uerfum quiim intuitus fit, facile fedabis, fi iubebis,vt àáfumo eger difcedat,caputd; operiat,ne à fo lé attingatur;atq; in vmbram vadat. Caterüm ab ocülis AFFECT. CVRAT; LIB. IIII 179 culis puluerem abluat primüm quidem aqua tepida & dulci, deinde veró etiam frigida. à fplendore ve ró auertat oculos,tum oculis valde conniueat:ita cnim turba omnis fedabitur,nec re vlla erit praterea opus. fed cibus erit parcior, potus veró propter zftum,largior.Si veró fomnus arétior profundior irrepat,lippitudo, quz fubeffe videbatur, concoquetur. quam ob rem non erit à balneis abftinendá, fed diligentior vi&us ratio iuftituenda erit. Silippitudo aliqua incipiat, quies imperanda eft palpebrad; aliquo medicaméto ex rofis, aut croco inungenda: plerig; enim non funt horum remediorum indigen-. tes.lemas veró in oculis,&ogglutinationes,que per nocté fiunt,purgat, remittit; recté tum poíca, tum aqua frigidaper(c.&aliquid ficcum,quod ex oculis eniter lachrymas excutiat. fed ventris etiam fubdu &io eofdem iuuat, Ad inflaumationem dolorem d; 0cttlorum.— Cap. xli. C VM inflámatio& dolor oculos obfideat, fi mez dicus adfit, facito vt ipfe medeatur:fi non fit, tu ea que pofsis facito, víquedum medicus accedat, ne quid difficilius contingat. Ergo à cibis vgrum abfti nebis,eià; quietem imperabis:dabisq; operam vt lu cem vitet:atque ne fonis, aut aliquoalio motu dolo resintendantur. tum pedes contre&abis,& extre. m3s partes quandoque vinculis excipies: hec enim dolorem leniunt. Porro adinflammationes faciunt violz folia impofita,& muliebre lac recés cum ouo & rofaceo foris admotum. Ad oculorum fluxionen:, Cap. X V, $1 fluxio oculum infeftum habeat,medicamentum agglutinás fronti fuperdabitur.Ergo thus tritum& : Mz 180 ORIBASII DE LOC. triticeam farinam oui candido excipias, atque adhibebis. prodeft autem caput tenere in fublime elatum,& quiefcere,& extrema deligare. At fi fluxio falfa,& acris fit, erit reddenda dulcis infundendo lac,& oui candidum.lenias autem leniter, mollique Ípongia auferuntur.Si magnus defluxionis impetus fitcum dolore coniun&us, cataplafma hoc imponito, quod habet rofarum ficcarum drachmas quatuór,croci drachmam vnam. excipiuntur dulci meliloti deco&o. De fenum bcbetudine. Cap. X VI. Ebetüdines,quibus fenes corripi folent, frictionibus, geftationibus fedabis:itemque moderata vi&us ratione, vfuq; acrium,& caput pe&endo,& abfinthij ante cibum,& thymi,origanig;,& aceti fcilli tici potione,& oculorü inunctione ex1js, quz oculorum afferre claritatem dicuntur. conueniet etiami, fternutamenta quotidie ciere,gutturq; inungere,&. ituitam reijcere. De bordeolo palpebrarum. Cap. X: V 1T. Ordeolum veró,quod in palpebris nafcitur, fotu cera albo difcuties hoc modo: cera liquata afferenda eft,& fpecillo calida loco admouenda.fed idé difcutit galbanum, quod ex modico nitro imponat. Denydalope. Cap. XVWHI. INvaopes curantur, fi iecur hircinum affaueris, & interim dum affatur, faniem qu liquitur,college ris,eaq; oculos inunxeris,& ipfum iecur comedendüm dederis.praterea a(ininü finum exprime,eoqs fucco oculos vnge.Dicuntur autem nycalopes, qui per diem claré vident,fed nocte appropinquante deterius cernunt. Ad AFFECT. CVRAT. LIB. IIIL sfr Ad oculos ex plaga fabcruentos, Caput XIX, S: oculus ex ictu fubcruentus fit factus, in princi pio, cüm adhucinfiámatio locum occupat, fanguis columbe calidus;aut turturislocü expurgat.& item fi foueas fpongia,que modicum falis acceperit,modó tamé ne tunica oblzfa fit.fi enim fitlefa, ex aqua fola fouendus oculus eft.benefaciet quoq;lana,que ouo& rofaceo fit imbuta,quam leuem oculo admoueas, ftebes etiam folia viridiaillita iuuant,& braffice folia impofita, Si malum inueterarit, hemalops dicitur;ac tum quidem hyffopi coma terenda eft,& inlinteo panno ligata in aquam feruenté conijcienda,& poftea oculis admouenda:fanguis enim confe quetur,vt ipfum ex linteo pofsis exprimere. Si vero ex plaga cedema cófliterit,fouendus locus eft fpongia cótinenter,tüm fpongia nouaaceto madens imponenda.Cüm tumor inueterarit,finapen tritá cum aqudappones afsidue,& auferes. Ad pilos palpcbrarum oculos irritantes Caput XX, Q via pilos palpebrará, qui oculum infeftant, vulfella euellunt, fed pauló poft delore zgrum excrüciant,cüm plures fubnafcanzur,& pungant.er o prius quàm euellantur, praftat eos pilos naturalib. ilis agglutinare pice& gummti.Bene etiam erit hams paratum medicamentü,quod habetmaflichen, ceram,thus,& picem ficcam.bec autem in vnum redigenda funt mandendo, vt diligenter ex omnibus vnum fiat: tum in paftillos conformanda funt,& reponenda.vbi veró vfus poftulabit,fpecillo igni candente medicamentü excipietur ita, vt Wi pei itapili agelutinabuntur. M s 182 ORIBASII DE LOC. Adlippitudines ex niue, Cap. EXT Pecilli cufpidé in rofas conijce,vt coloretur,eoq; oculos inungito,triticum fuper ferro igni candente affatur,eoq; cum vino palpebrz inunguntur., Ad palpebras,in quibus uel vari, uel nulli | pilifunt.— Cap. XXII Mwis fel,hirci ftercus ad hanc rem faciunt.& defluuio quoq; palpebrarü profunt,& pilos reducunt. Ad ulcera oculorum. Cap. XXL Rocum in muliebrila&e macerabis,ac teres,tan tumq; gummi albi addes, quantüm fatisfit ad croci confiftentiam. colyria confice,& vtere cum muliebri la&einftillando. Ad albugines,obfcuritate, fuffufionem,bebetudinem,caliginé,epicaumata, acuti afpectum, pterogia cr albugines tingendas. Caput. XXIII Abugines celeriter fanat nitrum cum oleo lauigatum diligenter,& inunctá. eas etiam attenuat om nis anemonz fuccus. Obfcuritatem veró omnem& fuffufionem incipientem curant vulturis fellis partes duz,fucci marrubij,mellis Attici,fingulorü pats vna.aut fel vr(inum cum duplo aque-Exacuit autem afpe&tü capnij fuccus, fiquidem non paucas lachrymas trahit. Libanotidis autem radicis& herba fuccus melli admixtus ores hebetudines,quz ex craífo humore fiüt,curat. facit ad idem marrubij fuccus cum melle.la&uce agreflis liquor facit etiam ad for didam oculorü exulcerationé,cui epicauma nomen eft,cum mulieris la&e fübunétus.Medicamentü claritatem vifui comparans. mali granati granorü fuccum exprime,& in vas atticum conijce;ac linteo cir cunda; AFFECT. CYRAT. LIB. IL a8 cunda,& ad folem expone; donec ad mellis fpifsitu dinem redigatur.& pari portione mel adde,& extra €um in vas picatum repone,& ferua: id enim inueteratum fit melius.Vbi dormitum iturus fis,co leuiter oculos inunge. atque hoc pidoribus, Ículptoribus,aurificibus,fenioribusq; conucniet. Aliud. Fel hyene Attico melli admifce,& vtere.hoc hebetudines cohibet,& incipiétes fuffufiones diffundit:; fed fi inueteratumi fit,erit melius.Pterygium vero fi magni fit, ac durum iam effe&um, medicina ex manuum opera petenda erit,& medicus adhibebitur.. at fi molle& paruum,curabis liquore Tgyricum du lo mellis inungés. Sepic tefta combufla& fahi fofsi f mixta pterygium abfumit.Albugines veró tinges, fi mali grapati dulcis carné teras,paulatim aquz mo dicum inftillando,multumque leuigando,& poftea oculos illinendo. velaltercifucco dies quindecim inünge:hoc enim tingit,& intraannum abolet omnino. Ad pulcbras palpebras faciendas. Cap. X X V. HS pueris autem,& ijs qui molles funt carne, facit hoc,quod capit ftibij drachmas xvr. plumbi drach. VirI. croci drachmam,florum rofarü,myrrhz,nardi Indici, piperis albi, thuris mafculi, ingulorum drachmam vnam,offa palmularü numero x x x. omniain vas ficbile cóijciuntur, diligéter affantur,deindein mortario teruntur, tum opobalfami cochlearia duo induntur,fimulá; contcruntur.ea deniq; fic cabis;atque vteris. Adruptainoculo, Cap. X X VI piden hematitéin cote deteres cum la&e muliebri, eoQ; per diem fepe oculum inunge.Aut viti-.' cis folia cum aqua Her ub tere,atque impone. 4. 384 ORIBASIIDE LOC. Ad palpebras crafiiores fubcruentas,e7 ovaEr norum milij plena. Cap. CXII. Papebrasinuerte;ic fpecillo calido lguigabis.aut folijs ficulnis& melle fubunge:aut vinum aufterum melliadmixtum illine, Ad fcabiem oculorum, Cap. XXVII Poi dulcis,acidiq; fuccum coque donec mellis fpifsitudinem acquirat, coG; inunigeAd palpebras lepra affecta, Cap. XXIX. Papebras veró quas lepra obfideat, fanabit ficulnus liquor illitus.vel vtitor falis puma, Ad palpebras duras,c que difficulter moucntur, Cap. XXX. Mzaulz vituline& cerz pares portiones cum ro faceo liquabis,atque vtéris.aut terebinthinz partes C bain ORDEN partem vnam cum oleo& cera eli quato,& in pannum emplaftri modo impofita admoueto, Ad caque in oculos cadunt. Cap. XXXI, A Quir lac infunde,& colline.vel melle;oleóue inungeita,vt lachryma excutiatur. aut iube vt in auam afpiciat,aut in vinum, Quzjautem in oculo in DEP recenti contingens auferes,idq; capillo humano potifsimüm, aut fi hoc non pofíis, fuilla fera. que veró infixainhzrent,& RUDUR ledunt, vulfella auferenda funt, Quz denique fub palpebra delitefcunt, euelluntur inuerfa palpebra, tum lacte locus colluitur, Ad pediculos palpebrarum,e ciliorum, Caput. XXXIL Pzaiculo: palpebrarü& ciliorum curant cum mel le, | | AFFECT. CVRAT. LIB. IIII. 8r le, aut vino fandaracha,& vua taminia inun&tz. Ad eeilopas, cz chalazia. Cap. X XXIII Ageilópesjn quibus in profundo non corruptum eft os, curant chamzmeli folia cómanducata,& impofita.vel vgilopisquiin tritico nafcit, fuccus cum triticea farina illitus.plantaginis folia cómanfa,& il lita.Vbi veró ruptus abíceffüs fit,regiz nucis interna pars cómanía imponitür, aut etiam columbz fi. mus lzuigatus& thuri admixtus vfquedum ad cica tricem perueniat,imponitur: in lapidem enim Coit, ac permanet ibidem. Propolis veró& terebinthina cum alica teritur,& in fplenio imponit.aut alumen fcifsile, quod plurima terebinthine exceptü fit. Cha lazia veró digerunt grofsi coi illiti, itemque folia ficulna, De affectionibus aurium, de difficiliaudituc de furdis, Cap. XXXIII Hvoo quidam in meatibus auditus confüipatus in caufa eft, vt difficulter homines,& nihil audiant. ergo colluere plurimis diebus oportet paribus albi aceti& aquz portionibus, ijsq5 cum nitro lzuigato feruefactis: deinde veró colluere aqua calida fola: tum infundenda erüt ea, quz ad difficilem auditum valent, qualia funt hac: nigri ellebori radicem cum accto ac melle tere, in aures inde, ac medicamétum ibi fine dies quinq;.aut cardami quod fatis eft,& nitri parum,caque carne ficuum ciectis granis excipe, ac colyrium, quod meatui auditus cóucnia t,facito; idq; triduü intus habe;id enim fordes educit abundé,& ftatim leuabitur, Deaurium dolore, Cap. X X X V. A virium dolores fià frigore oriantur,calida ftatim curant.Ergo cepa& allium,que in oleo ferbuerunt, M; 186 ORIBASII DE LOC. infundenda funt,atqueita dolores curanturjitemdj paucifsimum cuphorbij plurimo oleo mixtum: aut piper diligenter tritum.amaracinum quoque iuuat, & nardum optimü cft.aut rutaceü ex oleo tenuium partium& non adítringente factum. De aqua,que auribus continetur. ; Cap| XXXVL S: aquain meatu auditus contineatur,oleum continenter infundere conuenit. id; colluendo,& lana molli abftergeado,& iterum infundendo. Lenit| autem moleftiam oui candidum& tenue,& lac muliebre:queq; adhibentur calida fint omnia.ita affe. &os iuuat adeps anferinus,Si quis autem ei pediinnixus,qui eius partis fit, quz patitur, faliat, caputd; quodámodo decliue teneat, humor qui inaure cft, facile excernetur:ad fummam vero fi quis aurem affc&am alteri praebeat, vt ore exugat, ita quoque fugendo humor educetur, At fiqua inflammatio adfit, nardinum vnguentü cum exigua tetrapharmaci por tione iufundendü eft.Si magnus fit dolor, opus erit adhibere,que fenfibus ftuporé afferant:mifcebimus enim cum la&te muliebri&oui candido papaueris li quorem. fed& caftorium addemus. atque ad vehementiores quidem dolores, par pondus:ad leuiores veró,duplum.Decoctum autem efto fapa liquida,& cüm vti volueiis, in eodem deco&ta leniatur, ac remittatur.Sed preftat hoc medicamentum longoanté tempore confectum feruare.Ceterüm cüm dolor vrget, meatus ipfe audiendi tangendus non cft, fed fpecillo,cuilanz mollifsime hapfus inhareat;fouen dus.atque eodem modo curabis, vt medicamentum topidà in aurem effluat ita, vt ad auris foraméfpecil lum medicamento intin&tü admoueas:& cüm id intrarit, AFFECT. CVRAT. LIB. IIL 185 trarit,lanam mollem fuperimponas;quà initi me4 tus, totaque auris contegatur: foucbisQ; nardino, quod parum admodum tetrapharmaci acceperit: Si zftas fit, aut calor egrum occupet,locus rofacco fo ueatur. At fi fufpiceris craffum,aut glutinofum humorem,;aut fpiritumflatuofüm in aure effe,mifcebis aliquid eorum, quz obftru&tionem tollunt.hanc ve ró caufam fummo artificio fubeffe cognofces,(i que morbum pracefferüt,qua d; eo temporeadfintyani-: mo diligenter voluas:nam(i frigus antecefsit)fpiritus flatuofus morbü gignit: fi vi&us ratio ex rebus mali fucci inftituta fuerit, atque ex rebus conftiterit,quz gignere flatum folent,caputá; erauitate op primat, caufa morbi in craffos fuccos referenda eft. Vbi caufa aliqua tibi nota fuerit,nitrum;& aphronitrum medicamentis admifce,quz ad auriü affedtiones parantur. addes etiam vtrunq; veratrum, amygdalas amaras, ex ariftolochijs eam, quz tibi fit ad manus, cucumeris fylueftris,& bryoniz radices, itemqQ; afari,& dracontij,cafíamq;,& centauriü minus:hec em& meatus expurgant,€ que intus com paca funt,attenuant.Inflammationes veró,que mites funt,& pulfus expertes, facil curantur:imponitur enim oxyrhodinum tepidum,& glaucium cum aceto.fed glauciü in cote medicinali fricandá eft. Ad inflammationes,ey laxos tumores, que in exI tremitate auris funt.— Cap. VI. Nflámationes veró,que in fuperficie aurid,itemd; laxos tumorcs,& rubores, qui vel ex defluxu, vel ex i&u facti fint, curátur lenticulain aqua decocta, atque cum melle trita,& impofita.vel anferinus adeps & butyrum& myrrha mifcentu rjimponunturQ;, i ORIBASII DE LOC. Ad aurcs uulnevatas ey purulentae. Caput. XXXVIII. Wrceans autem,purulentas Q; aures glaucio cum accto curabis:fi delluxio comitetur, paítillis, qualis eft is, qui ad Andronem, quiq; ad Polyidem auctorem refertur.Si veró etiam citra vehementem dolorem pus procedat,nihilominus eifdem vtitor.fi hzc remedia non efficient quod fatis fit, vehementibus vtemur:vt ferri recrementü in tenuem poliinem redigitur,atquejn aceto acerrimo decoquitur ad firigmenti,aut mellis confiftentiam. Ad auresautem ex plagav!ceratas medulla calidi panis terimus,& myr rhz dimidium mifcemus;atq; 1mponimus.hzc neq; alliganda funt, neque vbi impofueris, afsiduc auferenda. Adaures fratlus, eo velaxatae, ad eavum fluxum faeguinis,ad tinnitum repentinum, c7 ad lapillos, aut fabas,aut quid tale, aut parua antiaalia que in aurcs inciderint. Cap. XX XIX. A D aures fra&as,myrrham,mannam,thus,terram inigram, aut Samiam probé in vnum compone,& ad cerati crafsitudinem redige, atqy impone,nullo mo do locum irritans.aut fulfur viuum;aut thus cum pi cc liquida in fplenium indita impone.In quibus veró aures relaxate funt,cape terrà figularem, aures q; ea intrinfecus implebis,cüm inaruerit,folano& ceruífa illine donec refideat. Si veró fanguis ex auribus fluat,vt grumos non faciat, porri fuccum& ace tum mifcebis,atque infundes. aut mali granati acetoinco&i fuccum exprime,& infunde. 5i fanguinis fluxus perfsueret, rubi gallarumáy in aceto decocta rum AFFEGT. CVRAT. LIB. IIIL i89, rum fuccum exprime, ac fimul mifce,& inftilla. Ad repentinos veró aurium fonitus acetü cum rofaceo infunde. aut cuminum& oleum ad mellis fpifsitudi nem redige,atque infinde.aut fuccum radicis cucu meris agreftis.Si tinnitus perfeueret,egrum reclina bis,& nitrum crudum,tritum in aurem impones,& acetum acre tepidum infundes.Ad fonitus veró qui ex morbo orti funt, vbi abfinthij deco&o foueris, oxyrhodinü infundes: aut raphani fuccum cum rofaceo:aut porri fuccum cum lacte mulieris, aut cum rofaceo. aut fylueftris cucumeris folia teres, fuccumq; exprimes, eumQ; infundes. At fi lapillus, auc faba, aut aliud generis ciufdem in aurem inciderit, alligabis fpecillo carptum lanz, eamQ; terebinthinaintinges, aut aliqua re glutinofa,& n aurem demittes;ac leuiter euelles.S1 minus fequatur,naribus indes quod fternutamentum excitat,fed os& nares obturabis:nam impetus ille qui fit,efflabit rem,quae inciderit.id veró erit faciendum afsidué, donec res, quz inaure eft,excidat:nam fi maneat,auris inflammatione tentetur,cóuulfiones confequentur.Si ani mal aliquod inciderit, fcamoneam aceto dilues,aut fuccum abfinthij, aut peucedanum, au: fulfur& nitrum cum fucco raphani,& infüillabis. Aduermes, qui in auribus funt, cetera ompia,qu.e in aures funt ingve[Ja. Caput. XL, Ap vermes autem aurium,& reliquaomnia, que in meatum audiendi funt ingrefla, acetum oleum; mixta inftilla, aut capparis fuccum, aut nepita:fuccum,aut veratrum album cum vinc infunde. Adaurium fordes,| Cap. X L1. Ni toftum inaurem immittes, tum acetü ins 16 ORIBASII DE LOC. ftillabis,& lanam appones;itaq;(ines pertotam no€tem.die fequenti aqua& oleo calido collue. Adawres bumidas. Cap. X LIT Mi combutum in panno lzuigatum infufflabis. áut gallas eodem modo teres,combures,atque vteris.aut alumen affabis, leuigabisq;,& oleum infundens infufflabis. Ad carnem, que in auribus fupcrereuit, ; Caput. XLIIL C mem, quz nimium in auribus creuerit,celeriter aufert fex cum calce viua,& lixiuio ftillatitio,ad ftrigmenti crafsitudinem redacta,& exlana& Ípecillo impofita. Deparotidibus, Cap. XLIIML (Osremadrodi in alijs partibus 1nflammatis vti mur repellentibus, non itain parotidibus facimus* fed contra, attrahentibus:cüm demus operá, vt humoré qui ledit, celeriter ab imis partibus ad cutim' trahamus,& naturam adiuuemus, quz per abfceffus febrim curat. In quo cafü fi natura fatis idoneo impetu feratur,nos quiefcimus,totumQ; illi negotiüm permittimus.tantummodo autem lenimus,& cócoquimus humores ibi colle&os: qui vbi in pus verfi fuerintjin id incumbimus,vt difcutiátur. Si veró du rities appareat, attrahentibus addimus mollientia. At moderatas parotidas, in quibus neq; plenitudo eft,que confluat, neque violentus dolor,neque fup purationis fufpicio,facilé curabimus. 1dq; faciemus fométis ex muria,& cataplafmatis, ac medicamétis, in quibus maior fit vis digerendi:qualia funt Mnaffici,& ex fuccis, quod Zieyvasy vocatur:& item cerata molliora,& qua ex butyro;atque ocfypo conficiuntur,buccinzq; combuftz,& purpurz;& oftrea, qux AFFECT. CVRAT. LIB.IHI er qua adhibentur ijs parotidibus,qua iam dure facte funt, atque inueterarüt: exijs enim medicamentum fit,quod non folüm dolorem, morfumd; nullum affert,fi quis eorum cineré melle diluat, fed etià multó magis erit tale,(i veterem fuillum adipem fális ex perté villis eiectis admifceat: itaemm citraomnem dolorem,& molcftiam omnes inueteratas inflammá tiones,qua; exaffe&tione quam gignit defluxio,oriuntur,difcutiet.Iam veró ad eas,quz iam dure fa€&z funtaccómodate funt caricz in marina,qut mu ria coctz.Simili quoq; modo amarorum lupinorum farina cum melle co&ta,cui parum calcis viuz accefz ferit:qua cataplafmatis modo eft vtendum. Denarium affc tionibus, de ozena, € polypo. Cap. XLV. Conn nis ozenarum, polyporumq; curatio eft, vt primüm ficcemus,caputd; roboremus:eid; impo namus aut medicamentü ex anemona, aut quod ex cochleis conftat:cuius hic eft apparatus: capit enim myrrhz,thuris fingulorum vnciam vnam, cochleas integras ducentas;alba ouorum duo.omnia in mortario conteruntur,ac mifcentur, tum illinenda funt linteo fuperimpofito,ac finenda per dies nouem.atque ita vtitor remedijs, quz foris loco admouétur, In polypisveró vtmur eo medicaméto,quod ex punicis conflat:eft enim valde efficax. Ad quod conficiendum capienda funt mala punica auftera, acida, & dulcia pari numero& portione: totaque cüm adbuc recétia funt,& matura, tundenda,frangendaá;, & ex eis fuccus exprimendus,& in vas ftanneü con-' ijciendus. prius autem eft modicüm decoquendus, filiquidior quàm par eft,videztur. quod veró ex ijs relictum eft, quod firmum, durum; cft, diligentez' 192 ORIBASII DE LOC. contundendum eft,atque iterü in pilaleuigandum, ex eoq; colyria conficies,que fimili ratione naribus agrotantis conuenient: nam in meatu naris,in quo polypus eft, accómodantur. hocq; medicamentum & fine mordicatione,& fine vlla affectione,quz per cófenfum afferaturjidem,quod medicamenta acria, efüciet,ac longiore temporis fpatio polypum abfumet. At fi polypus humidior,flaccidiorq; tibi videa tur,maiorem punicorum aufterorü copiam in medi camento pones:fi durior, dulciorü. Si colyrium mo leftiam,cruciatumq; afferat,& omnino attendatur, przcidendus vfus erit.& quo tempore colyriü non adhibet, fucco expreffo,vt diximus, vtemur, locüd; ipfum affe&um,& interná oris partem,quà foramen in palato narís habet, aut penna;aut lana,quz fpecil lo obuoluta fitjillinemus. Diphryges quoque longioretempore polypum confumit.Si cuiautem pro pter mollitiem corporis hac mordacia videantur, tunc rofz tritz imponentur: ipfc enim molliahumi da; corpora mitificé iuuant. Eft etiam planum hec afsiduc admouenda effe:quandoquidem ab humore colluuntur,atque humeé&tantur. Adulcera, que in narium meatibus infunt. Caput| XLVI. j V cera quz narium meatus obfident, curanturpa ftillis Andronis& Polyide,que vino quandoq; dul ci,quandoq; auftero,& fxpe etiam aceto diluta imponütür.Verüm fi humor per meatus acrior effluat, vlcera quidem difficilia curatu funt, czterüm tetro odore vacant. Atfi acrimonia, putredod; adiuncta fluenti humori fit,ozzne exoriuntur.eas curabis ne pitz fuccum effundendo;aut melin nares conijcien do,naresq; dilatando, ac fternutamétis ramenta vlceris AFFECT. CVRAT. L IB. III. 193 Ceris educendo. Velalbum veratrum in puluerérediges, faciesq; vt ger naribus infpirando quamplu 'rimüm eius pofsiz,attrahat. quod cüm fecerit.amur €a cum mellelocum cótinges, meatusq; chalcitide, aut atramento futorio cum melle. fi vetufta vlcera fintacre acetum adde. Dedefüllatione,ez grauedine. Cap. X.LvIt, Vmores ex capite deftillantes,(i negligant,multorum effe malorum caufz folent: nam M aiit nem inflammant,& tonfillas,idá; mediocre eft malum.aut gignitur raucitas, qu& in gutture diuturnà affectionem parit. idj; non exiguü malum putatur, Acnonnulli etiam inuenti funt, qui ex deftillatione fanguinem per fputum reiecerint:pus; college. runt,ex quo tabidi euafere,& vox lzfa fit, ergo deftillatio omnino curáda eft tum pauciore cibo, tum minore potu:& irini fecibus fynciputillinendü eft, & abftergendum decoctione rute,atque oleo laurino:fiquidé hzc concoquunt,& craffum teddunt id, quod deftillat. Prodeft etiam capite obuoluto effe, & nunquam füpinü dormire: quippe cüm inijs,qui ita dormiunt, humor in arteriá faciló comportetur, Oportet autem afsidué gargarizare cx ad(tringenti bus, vel rofas aqua decoquendo,aut rhun;aut lenti. fcum,aut id facere pofca. Non pefsimé autem feceris,fi deftillationem in nares deriuaris: atq; odoramentis quidem vt melanthio,& anifo, ijs quz 1nfun dantur, vt melanthio trito cnm aceto.aut fucco betz,& anagallidis: humor enim illuc confluens pulmonem periculo eximit. At grauedo,fi parum moleftie afferat, facile fiftetur irini,lauriniq; vfu:& olei, in quo lini femen,& ruta cocta fint,& capitis obuo. lutione,paucioreq; victus inftituta ratione. N 194 ORIBASII DE LOC. Ad frequentia flernutamenta,e7 gv4uedinefr. Cap. XLVIIL Mizxhkathiun aridum in linteo ligabis, manibusq; confricabis.puluerem,qui in linteo remanebit, plurimüm iube'ab egrotante per odoratum trahi. Vel thymum adipe inuolutum fub cinere tege. vbi affatum fenties, tere, ac iube vt naribus odor attrahatur.aut myrrham in vino odorato diffolues, eaque cra(sifsima nares illines. Adfugilata. Cap. XLIX. SV gillata fouenda funt meliloti, faenugrecid; deco&o. tum refoluendum eft Nili colyrium ex rofis codem deco to,& illinendá.his peractis,folius foenigreci decocto fouendá,& colyriü quod ex myrrhafitinungendum. Hac fané ratione fugillata, ni(i penitus inueterata fint, curabis: ad ea enim vtendáü eft ijs,quz ftrenué digerunt,qug mox defcribemus. S Ad fugillatancipientia. Cap. L. Sv gillata qua etiamnum incipiunt, fanat nouellus ca(eus impofitus:aut fabacea farina cum melle diluta:aut oui vitellus cum melle fimili modo. Ea veró, quz iam inueterarüt, nigraq; funt facta,curat rapha nus impofitus, qui tüc auferendus eft, càm morfum incipit excitare.aut radix ari imponi poterit, que etiam melli admixta fuperdatur. Sugillata autem que cum inflámatione funt,fouebis aqua calida,tum cataplafma admoucbis ex lentibus coGis,tritisq; cum melle.Si incifa cutis fitjin ipfam diuifioné pones aliquid eorum quz ad cruenta valent: extrinfecus ve1ó pones ea,qua faciunt ad fugillata,in quibus przcifa cutis non eft. Adu4ros.— Cap. LT. "T vaor durus,exiguusque eft, qui varus nominatur. | AEFECT.'CVRAT. LIB. III, TI tur.is in faciei cute exoritur.poftulat autem auxilia, i molliant,quz; digerát.Ergo mellis attici cya thum aceto acerrimo paribus portionibus admifce. to,ac diligenter varos inungito digitis cófricando. aut alumen accurate leuigabis,terebinthinaq; excipies,& vbi emollieris, impones. Ad cos autem,qui inucterati funt,& in callum declinarunt, cape faponis Gallici drachmas 1 111. ammoniaci drachmnam vnam:aqua diffoluantur,& ad cerati crafsitiem redi gantur, tum illinantur,& vbi hore fpatium tranfa-, &um fuerit, tepidaaqua abluantur. Aliud. Nitri, gummi albi par pondus aceto diffolue, tereà; dili-. genter,& paítillos cófice,& in vmbra eos ficca.cüm vti volueris,cos aceto diffolue,& illine.vbi inaruerint,fapone eos abfterge.hoc etiam medicamentum facit ad eas affe&iones, in quibus tuber eft.& item ad pruritus faciei. Ad cos, quibus in mento ficofe evuptiones fiunt, Cap. L1. Liter mifyos par pondus tere,& illine, aut gluten fabrile cum rubricailline. Aliud valde ftrenuum:elaterij,falis fofsilis pares portiones mifce,& impone liquidum fpecilli cufpide ita,yvt medicamen tum ingrediat. vbiid indideris, vngendus locus eft lini femine,quod ex aqua fit Imuigatü.Si vlcera perhumida fint, vt ex eis aqua pura effluat, vtendü crit Andronis paftillo. Ad exáthemata veró,que in men to erumpunt, cape ferrum igni candens, fuper; eo lignum paliuri pone,humorem quiindeemanat;excipito, atq; illinito. aut myrti baccas tritas ex vino illine.aut atramentum futoriü cum aceto leuigatü impone. N a 56 ORIBASII DE LOC. Ad ephelident,maculas, e lentigines, V xis agreítis racemi curant ephelidas,& maculas, & quecunq; funt generis eiufdem, quz in cutis extremitate exoriuntur. Amygdale auté amarz ephelin auferunt,itemque amygdale arboris radices co&z, atque illit. coftus quoq; vim hydromelite ad ephelidas facit: brafsica vero& ad ephelida,&ad lentiginem,& ad cetera,ad que mediocri abfterfione opus eft. fepiz tefta cremata ad ephelidem& len tiginem valet. Que faciem fplendenté,tenfamq; reddant, qued; bene coloratam prestent,ez uctent ne à fole exuratur:cg qué exustionenm fanent. Cap. L11L QC vemnis;qii edendo eft,ac maturus fplendidum corpus reddicprefertim veró fi quis eius femen ficcauerit, deinde contuderit,& per cribrum traiece. rit,& purgainento vtatur.Crocodili quoque terrefiris fimus faciem illuftrat, tenfamQ; cutim reddit. eius fimilis eft turnorum, cüm folüm oryzam come derunt.hec abftergunt etiam ephelin. Iam veró cucumeris agreftis radices incidito,ac torreto,& in aqua decoquito,terito deinde:hoc enim extentam& candidam faciem reddet. Simili quoq; modo bryoniz radices oleo inco&tz,& illitz faciem fplendore perfundunt. item; erui farina ex vino odorato leui gata,& impofita. vel fimile fuccum percolabis,humoremq; effundes,& ei quod reliquum erit, veluti fex,oui candidum admifce, redigeq; ad mellis fpiffitudinem, hocQ; faciem inunge, fiinfolefis moraturus. Si facies vítaà fole fuerit, multa aqua gelida perlue.. Terra Chiaillita conciliat ipfa quoq; faciei venu AFFECT. CVRAT. LIB. III 195 venuftatem,& bonitatem coloris.& toti etiam corpori.Scobs etiam cuprefsi,& ilicis,que in eodem ra méto ferueat,ead; tocum corpus illinatur.Vt autem ne à fole quifquam vratur,& fivftus fit fanetur,facit bulbus albus cum melle tritus,atque illitus. Ad focdos alarum odoves,c» hircos, Cap. LII. VT axillarü tetros odores auferas, myrrham cum alumine inungas, aut crocomagma, aut raméta cum alumine,& vino odorato. praterea cardui radicem deco&am potui dato. Adtctrumorisodorem. Cap. L v. O S veró odoratum reddes,fi iridem vino antiquo odorato macerabis,eoq; vino os afsidué collues,atque in ore paululum tenebis.Foedum veró oris odo rem tollit vinum purum cum myrrha,quo os collua tur.& vini flos tritus. mandunt da iridem,aut anifum;aut fimile quidpiam. Adlabia fils Cp. LVL Gaia immaturam tere, atq; excipeterebinthinaaut hyffopo, aut melle, atque illine. Si iffa altius Fi AA f caprino expurgato,aut medulla bubulajaut adipe anferino fübunge. De affectionibus dentium, ey ad dentes mobiles,— Cap. L VIL C VM dentes propter fene&utem mobiles,laxiá; funt, tum parum auxilij capiüt ex rebus adftringentibus,& gingiuas à quibus cótinentur, conftringen tibus.Si ex da caufa moueantur,coniectandum eft, vtrum propter nimiam humiditatem is neruus, qui in eorum radices peruenit, fit relaxatus. quo in cafu medicamentis vtendum eft ficcantibus.Ergo rotun N 53 198 ORIBASII DE LOC. dum alumen cum duplo falis eft dentibus afpergendum.Aut vlmi corticem in vino decoque,& iube vt in ore cótineat.Sed dentium quog; foramina ex defüillatione acrium humorum funt. ex quo patet ad hzc etiam opus effe malitiam humorum exiccantib. At fi humiditas multa fit,capiti confulemus,vel etiá totius corporis habebimus rationé. Si pauca fit,folis auxilijs contenti erimus, quz foris applicantur. Atq; in principio quidem vtemur repellentibus, vt id quod influit, cohibeamus: cüm fzpe euenerit,vt ex horum vfuante inflammationem eger ad bonam valetudinem fit redactus.Verüm fi adfitinflàmatio, adhibebimus ea,quz citra morfum calefaciüt,&eua cuant.Si dolor per hzc non fedetur, que vehementer calefaciunt admouebimus,quale cft piper,& fex combufta,& pyrethrum,& euphorbium: ex quibus aliquid in dentis foramen ett conijciendum. Quandoque etiam vfu venit, vt cüm prz nimio dolore vigilie orianturjijs vtendüfit,que torporé inducunt. Ad deites corrofos itemq; molares, dd eos, qui liuidi funt,ac dolent, Caput L VIIL AD dentes exefos cape gallam trità licio,aut terebinthina exceptam,atq; illine. loco autem prius repurgato,piper, aut cachry opio excipe,& in exefam partem impone:aut pyrethrum cum myrrha: aut liuoris Cyrenaici& piperis wqualem portioné cura galbano. Ad molares veró eroíos melauthium torrefacito,contunditod; cum aceto acerrimo,& exefam partem afperge,& non amplius exedetur.veratrum nigrum ad erui magnitudinem cum melle co&o impone. Qui veró liuidi fa&i fint, fiid ex deflu&u humorum vitiatorü patiantur, ficcantibus, ficut etiam AFFECT. CVRAT. LIB. III 199 etiam erofos,curabis. Si dentes citra gingiuarü inflanmationem doleant, quandoq; corpus ipfum do lorem continet,quandoq; veró neruus,qui corpori inferitur. ex quo fit, vt vehementiora poftulent remedia,fiue repellere,fiue digerere quifpiam doloris caufam velit:caq; fiue fuccus, fiue fpiritus flatuofus effe videatur:quamobrem quamplurima ex ijs reme dijs exaceto acerrimo parantur. Ad dolores dentium,e7 de ijs,quos frigus oblefit,quiq; mobiles funt. Caput LIX. Prauginis radices commanfz,& decoctz ad os colluendum:aut myrti virgule cum aceto cocte:aut pentaphylli radix vino cocta: aut galla in aceto mul tüm cocta:aut veratrum nigrum cum aceto, quo os colluatur: aut capparis radicis!cortex. Ad dentes veró, qui ex frigore dolent, pyrethri radix facit.& vini fex, terebinthina, byflopum, vua taminia, pulegium cum oxymelite, alterci femen,& folia cum aceto, aut lacte afinino, vt os colluat: quod etiam laxos dentes cófirmat.Extrinfecus autem fouebis faccellis, in quibus faljaut miliü, aut panicum fit. ipfum veró dentem fouebis hoc modo: origani cimas oleo feruenti intinges,& fuper dolenté um tem pones. Apopblegmatifimi pituitam euocantes in dentium doloribus. Cap. LX. Pius€ capite educit vua taminia perfe,& cum pulegio cómanfa.aut allij fpicas quinq;,myrti nigre paucafolia cum aceto agita rudicula te dina,& coue vfque ad medictatem, idq; dato ad os colluendum;&in ore continendum: deindeos laté aperien dum;vt pituita pofiit effluere.: N 4 200 ORIBASIIDELOC. c Quomodo dentes,atq; deo ipfos molares fine dolore eximas. Cap. LX 1. Fais triticez denariü vnum cape,& cum liquore tithymali temperabis,, ac dentes ea circundabis: fupraautem hederz folia impones,& per horam ita fines,tum auferes;nam dens per fe ipfe cóminuetur, Ad dentes imbecillos,aut molares,e2 contufos,ex ad eorum fLuporem. Cdput LX 1l. Mz L& ceram pari pondere aqua calida in fole emollies,picis dimidium admifcebis, dabisq; ad mafticandum.Si aridum hocmedicamentum fit,parum olei addes. maftiche etiam cómanfa bene facit. quibusautem dentes mutuó fefe cótundunt, tanquam id ex mollitie patiantur,indurandi funt adítringentibus medicamentis. Ad dentium veró ftuporem facit portulaca,&item eius fuccus,aut oleum ore con tentum, Ad infantes dentientes, Cap, L'X1II. Cv infantes dentes emittunt,& dolore vexantur, eorum gingiue la&e canino illinendz funt, aut leporis cerebro:quod valet etiam fi efui detur.Si egré dens exeat, cypero cum butyro,& oleo fufino ybi exoritur dens;illines, Medicamentum quod à dolorc dettes tuetur, cosq; roborat; facitq; ut decori dentesfint..— Cap. LXIIHI. *T'bsmiali radices in vino vfque ad dimidias coquito,& bis in menfe os colluito,& Banuam dolorem fenties. Optima quoq; ad tuendos dentes à do loribus, ad eosQ; confirmandos,& ad pulchritudinem AFFECT. GVRAT. LIB. IIIL aor nem eis comparandam ea, que fubfcribam, quibus dentes abftergantur. Caput ergo leporis combure, in pulueré redige,coq; dentes deterge. itemQ; falé, & mellzuiga víquedum cerati fpeciem acquirat,& puro linteo illigata combure,tum modicü iridis adde,& deterge. Que dentes[plendidos,illuftvesa; faciunt, € flaccidas gingiuis ficcant. Cap, LXV. Dzsc iata cinis non admodum leuigatus oftreorum,buccinarum,& purpurarum:pumex,teíta clibanorü eodem modo. Sed(i cum fale comburantur, dentes maiore efficacia detergent:& gingiuas humectas,flaccidasq; ficcant. Sepiz tefta non com. bufta,& trita fimili modo dentes nitore perfundit. itemQ; ceruinum,&caprinum cornu dentes nitidos facit,& gingiuarum humiditatem exiccat. Dc gingiuarum affectionibus, ded; ijs que inflammatione dolent,que defluxione grauantur,queq; exefe futt,e de caruncula,que ex gingiuis inter dentes exoritur que vxovMs dicitur. Cap. LX VI, Onisun remedium eft ad gingiuas inflammatas, & dolentes oleum lentifcinü purum, quod calidum in ore teneatur. efto autem oleum recens factum,& in duplici vafe calefiatzid enim fine afperitate repriiiit,& fine morfu digerit. quibus rebus opus eft ad inflámationes vel maximé.huc faciunt etiam eaque ad dentium dolores fuprà fuerüt à nobis defcripta. fed magis proprié valetad hoc acetum, in quo hyofciami radix cocta fit. Ad gingiuas veró,quz defluxione in&ftantur, excfzq; funt cum tumore, atque $ iol ORIBASII DE LOC. dolore, alteq; morbus eas depafcatur,valet hzc fomentatio: fpecillo lanam alligabis, oleo feruentiin tinges,& gingiuis admouebis víque dum adequentur,& partes circulo adiacétes candida fiant:ita ern cohibetur ne vlterius ferpat,quod depaícit,& quod ex fana carne exefum crat,nutritur.poftea veró vteris dentifricio, quod cóftat ex gallain tenuifsimum polliné reda&a, quantum acetabuli magnitudo eft, cum myrrha, quatum fabz impleat magnitudinem: his tritis ficcisq; vtitor. Ad carunculam veró€ gingiuis enafcentem adhibe atramenti futorij,& myrrhe pares portiones, quibus modici aluminis fciffilis adiungatur. Ad cruentas gingiuas, Cap. LX V HT. SV nmum cruentarum gingiuarum remedium eft, alumen liquidum cum duplo alo&s impofitum: aut alumen& myrrham tenuifsimé cóterito,& ex melle illinito. Deoris afft tionibus, dea; inflammatione eg aphbibis, Cap. LX V 11. Cvnx oris inflammatio eft,(i cotum corpus plethoricá, aut redundans malis humoribus videatur, tum venz fe&ione,& purgationibus vtimur, clyfteresq;,& cibi,potionisq: abftinentiam imperamus.fi neutrum horum fubfit, ftatim ad ea remedia confugimus,quz loco foris admouentur.Itaq; in principio reprimimus ijs qua adftringunt,& refrigerant: quale eft quod ex moris conficitur, cui omphacium accefferit:aut los rofarü, aut ipfe rofz ficcz,balauftium, malicorium, galle immature, alumen, rhus, glaucium,& deco&tum myrti atq; aluminis fcifsilis, deinde veró fatis eft confe&io ex moris,qu: crocü, & myrrham acceperit,vt inflammatio cócoquatur. Cüm AFFECT. CVRAT. LIB. HIL 20 Cüm veró iam ipfa concocta fuerit, digerentibus opus erit. addemusigituraphronitrum,& nitrum,& fulfur viuum,id quod eft omnium validifsimü.quan doq; autem fapam,quaudoq; veró mulfam ei admifcebimus, in qua mulfa inco&um fit origanum, aut hyffopum,aut pulegium, aut thymum, aut fatureia, aut nepita. Inuenta enim medicamenta, quz medios facultatis fint,eó fuerunt,vt cüm vfus poftularet, ea mifceremus quz accómodata effent. In ftatu autem inflammationü raró vtendum eft medicamétis, qua ad os pertinét.fed tamen os colluendum eft, ac gararizandum ijs, quz inflammationis vehementiam NM eft decoctum caricarum,& decoctum furfurum,& oleum lentifcinum,quod in duplici vafc(it tepefactum. Sed ipfum medicamentum,quod, quia ad os pertinet, ftomaticum nominatur,in ftatu oteft colluendo ori adhiberi,(i modó mulfz dilutiori,& defruto calido mifceatur:fi veró hecnó adfint,aque calide.Queego memoraui omnia,vt tu ex eamateria,quz tibi facilé fuppetat, conficere medicamentum queas.Exvlceribus auté que in ore funt, quzcunq; flaccida funt, poftulant egregie ficcantia medicamenta; quale eft diphryges, tum perfe,tum cum melle;aut vino mulfo. Prodeft etiam Muf pafüllus,& fuccus rhu,& omphacium. Verüm vlcera oris fimpliciora curari poffunt ijs medicamétis,que oriaphthainfcribuni vt quod ex moris eft,& rubis, & cetera.que veró oris vlceraabundé humida funt, & prope ad offa accedunt, periculum eft, ne fyderentur. ideo fit, vt vehementifsima medicamenta exigant.ergo aliquem ex prediis paftillis in pulue rem redigimus, atq; ita ficcum imponimus: nam ex humore,& calore earum partium,que ore continen tur,putredo ftatim fit:quamobrem validifsimis me 304 ORIBASII DE LOC. dicamentis vti ad huiufmodi vlcera plerunq; cogimur. validifsima autem funt, quz crüftam excitare poffunt equé,ac cauteria. Vlcerationes veró,que in fuperficie oris oriuntur, aphthas nominant,ez plerung;in infantibus nafcuntur: quibus remedium vt plurimüm adhibetur ijs, Sue modice adítringunt. quandoq; etiam inueterafcunt,aut temporis diutur nitate difficulter curantur,cüm putredinem genuerint,& affe&ioné excitarint, quz à ferpendo& deafcendo vu? vocatur. Ergo infantibus qui iam cidee comedunt,lentem cum modico panis,& medul la vitulina, aut ceruina dare cóuenit:cibisq; mifcen da erit portiuncula malorum cydoniorum,& aliorum,quz adítringendi vim habent, vt pirorum,forborum,& mefpilorü. Si; aphthz ignitz(int,lactuca erit cibis addenda.at fiinfans nondum pofsit comedere, nutrici hzc dabis. fed conueniet etiam infantes medicamentis illinere, Si aphthz fubrubra fint,in principio imponentur ea, quz modicé refrigerant,& adflringunt:tum vtendum erit ijs,quz citra morfum digerunt:fi fubflaue intjijfdem quidem opus eft, fed magis refrigerantibus: fi fubalbide,& magis pituitofe,abftergentibus;fi nigra, ijs que ftre nue digerüt. In adultis autem,& quorum dura funt corpora, fatis eft mify cum vino adflringenti. Si vIceratio fubfordida fit, cum vino mulfo terendü mify eft.Qui veró validiora poftulant remedia,quàm mify fit, cum vino& vino mulfo vtile eft ea tererc. hzcautem efficacia funt; at mediocria,& pracipue in principijs affe&tionum funt, omphacium cum vino mulfo,& rhus eodem modo.in puerulis veró fufficit flos rofarum, & ipfe itidem rofz ficca. ROBMPDCIENT I REENTEEUANEENCTEEEER ANNO PEANEUURNESEPEKSISSU tte SENEITURTN V AFFECT. CVRAT. LIB. IIIL— zog De columelle affectionibus, Cap. L X1X. Cv» inflammata columella eft,auxilijs reprimen tibus vti oportet: ead; effe facultatis adftringentis opus eft.Sià; mediocriter fit defluxio,mediocris ad ftringens effe facultas debet:fi vehementer, acerba. ergo collutiones lenes,vt fünt quz ex palmulis tum aqua fola deco&tis fiunt,tum veró etiam melle adie&o:itemQ; decoctum rofarum,capreolorá vitis,ruborum,lentifci,& terebinthi.& cyperi,& hypocifti dos.Sed hisagit vehementius deco myrti,& cydoniorum acerborum,& cymarum ilicis,& phagi, balanorum,& mefpilorum,& fru&uum cornorum. Maximéautem ftrenué hzc:gallarum.rhu, balauftio rum& malicorij decoctum. Hxc autem vel fingillatim, vel coniun&té coquenda funt,& ex aqua gargarizandum.eifdem quoq; ficcis in puluerem redatis gurgulioné attingere DAR& paulatim attrahere tum fuprà,tum foras linguam verfus. Medicamen ta veró ficca& in leuoré redacta cochleario infpergantur:hec enim remedijs gurgulio in fuum ftatum eft omni ratione adducendus, nec ad eum incidendum properare debes.Cüm veró gracilis,cruétusq; fuerit quandoque redditus, qualis fieri foletlongo temporis fpatio,tum precidendus eft.poftquàm fe€&us fuerit, folo diphryge erit vtendum, víquedum cicatrice vulnus includatur:fiquidem id cicatricem exquifité ar&am, ftri&tamQ; inducit.& in hac parte, & item in caeteris omnibus,quz fuerint vlceratz. De tonfillarum inflámationibus. Cap. L X-X. "Tosca inflammationes, durosá; tumores, quos avri&das vocát, exprimere oportet aliquo medicameuto, quod iuuare pofsit digitos illinendo.In glandulis autem vel maximé hzc curandi conuenit zoó6 ORIBASII DE LOC. ratio:cüm enim ea loca laxa fint,& fiftulofa,facilé fu fcipiunt humorem iufluentem ,fiuntá; eminentioraatque inflantur. Cüm veró tempore conuenienti inflammatio cóco&aiam fit, glandulzd; plenz fint alicuius humoris glutinofi, medicamento ftomatico admifcebimusnitrum,;aut falem,aut aliquid tale, & pituitam vacuabimus.At fi fauces ipfe inflammatz fint, neque hoc medicamento vtendum eft, neg; propter carnis mollitiem exprimendum. Deadngini. Cap LXXL"' Cv M ab angina quifpiá fuffocatur,fcire cóuenit, in periculo rem effe: maiusq; periculum imminere, fiinflàmatio intus infixa fit, vt nihil foris appareat: & multó etiam maius,(i ambas tonfillas obfideatinflammatio, atque vnà gurgulio fit affectus:par enim eft totum corpus quamprimüm fanguinis mifsione euacuare. Si eger non fit ad mittendum fanguinem aptus,fcarificandz erunt tibiz,& permittendum,vt quamplurimü fanguinis efiluat: erit; acribus vten dum clyfteribus:continendusd; egerin inedia.tum collo fuperdabis medicamentum, quod vim attrahendi habeat:fi enim materia, quz in illis particulis eft fixa, extrahatur,vt tumor foras fe proruat,omnino fpes erit,hominem feruatum iri. Praeterea fuccus, ptiffane ad gargarizandum dari debet tenuis melli admixtus,itemque decoctum caricarum.& quod ex hyffopo,origano,& marrubio cóficitur:ita enim hu mores illi elutinofi&crafsi,qui in eis partibus impa &i funt, digeruntur. Mirabiliter autem adanginam facit ftercus caninü album ficcatum,& in puluerem reda&um, ac per cribrum traie&tü, deinde melle dilutum, atque illitum. idà; eft huiufmodi, vt nullum 1nueniri medicamentum przfítantius, aut efficacius ad AFFECT. CVRAT. LIB. IHL 195 adanginas queat. fed oportet canes offa folüm comedifle. Preterea fi plura linaprzfertim veró qua €x purpura marina colliguntur, viperz collo imponas, eamq; ijs linis fuffoces, tum vnum ex illis collo appendas alicuius,magnum adiumentü afferet tonfilis,& reliquis omnibus malis, quz moleftia collá afficiunt. Ad fpinss,e o[fa deuorata, Cap.L X: X 11. Osa autem,que deuorata fint,itemá; fpinas,quae gule inhzferint,aufert fpongia,aut caro incifa,& lino appenfa, quam vi adacta deuorare conabituris, qui malé affe&us eft.tum derepéte extrahenda fpon gia eft,aut caro eo lino, per quod fuit demiffazita enim quod ipfixum erat in pipe extrahi confue uit. danda eft etiam panis teneri medulla ad deglutiendum.itemq; ficus ficce commanfz. Demcdicamentis fTomaticis,de tonfillis inflamdi uue,aut alterius alicuius partis inflámatione. Cap. LXXIII. Miráicime tun fimplex ex moris fithoc modo: fucci mororum heminz quinq;.decoquatur ad ftrigmeunti crafsitudiné. tum adde mellis libram vnam, & fimul coque ad mellis confiftentiam.Cüm vti voluerisjin principijs admifce,vt ditum eft, repellentiazin ftatu,cócoquentia,& lenientia:in declinatione,digerentia. Eodem etiam modo ex fucco corticum nucis medicamentum ad os accómodatü conficies;& item ex mufto vuarum aufterarü,& ex fuc€o punicorum,& ceterorum fructuum auftrerorum, ex quibus exprimi fuccus poteft. Si fuccus craffus vi deatur,mel apté mifcere coueniet:fi liquidior,prius decoquendus erit. Caterüm pirorum,pomorumd; fuccus,&aliorum etiam quamplurimorü fructuum 208 ORIBASIIDELOC. autumnaliá pares mellis portiones capit. at eorum, ui valdeacerbi funt,qualis eft corni fructus;interRud duplum mellisjinterdum triplum. Iis ergo,qui medicamentofas qualitates ferre non queunt,fimediocribus inflámationibus aut tonfillarü, aut vuz, aut alterius partis corripiantur, fufficiunt fucci eorum fru&uum,quos modó memoraui.& item rhus obfoniorü. Ad maiores veró inflammationes opus eft fucco punicorum aufterorum,aut maloráü cydoniorum:aut vtroq; inter fe melle,vt diximus, cómixto,fitd; moderatü medicamentum.fed praeftantius erit, fi tota punica in frufta feces,&in mufto decoquas:nó folüm enim repellendi,fed digerendi quoque vis ineffe in medicamento debet,fi quid durum appareat. quamobré predi&is, cüm ad medium deco&ionis peruenerint,inijcies pulegium,aut hyffopum,aut origanum,aut nepetam, aut thymum:dein de per colum traijcies:fic enim idoneü medicamentum confeceris. Ad putredines,que in ore funt. Cap.LXCXCUIL. Cui combuftz partes tres, auripigmenti pars vna.his tritis vtitor.fupra autem linamenta rofaceo intinge,applica;atq; exprime. Aliud, quod ad magnas oris,aliarum; partium putredines valet.chalcitidis pars vna,calcis viue tantundem,auripigmen ti dimidium,trita mifce,eisq; vtere.Si os exarefcat, & deglutiri faliua non pofsit, ficus in vino auftero, mero coquito, datoQ; deco&um calidum ad forben dum:fi nequeat,tu paulatim infundito. De ulceribus afpere arterie.. Cap. LXX V. V p cera quibus afpera arteria ob(idetur,vt interna jpfius tunica occupetur,curabis, fi foris aliquod ficcans medicamentum imponas.fed eger fupinus efle de AFFECT. CVRAT. LIB. IIII. debet: tum ei dandum liquidum medicamen,quod ad huiufmodi vlcera valeat, in ore continendum,& paulatim fumendum vt in gulaminfluat,quo arterid afpergatur. Aduocemabfaffam. LX Xx v1. Buc fuccum melli admixtü decoque, ac lam. bendum prabe. Aliud,quod etiam ad tuffes valet: Lini feminis combufti, X cribro traiectiypaffularum pinguium,eiectis acinis, pineorum nucleorü tofto. rum, auellanorum Tepurgatarum pares portiones lae uigabis,melleQue excipies,& ex hoc dato cochlearium, quod füb lingua teneatur, vbi vox abíciffa fit, Glycyrhizz denarij octo, myrrha denarij viginti quatuor,terebinthine denarij fex, tragacanthz denarij duo de quadraginta. qua ficca funt, contunde fingula feparatim,& per cribrum ttaijce:refinam ve ro in mortariü impone,& contunde ficca effunden. do, tum in vnum redige, ac catapotia confice ad fabz Aegyptie magnitudiné,& in vmbra ficcato.cüm vfus pottulabit,vná,aut duo fub lingua tenenda da. bis,idq; quod liquitur, deglutiatur.Hoc autem medicamentü celerrime conficiendá eft, dum contunditur:quippe quod quamprimüm exiccefcat. De tuiles difficultate refbirationis ey grauedine, ey deflillatione,cy raucitate, deq; fputis,qu.e ex thorace,ez pulmone reicctantur, Caput/ LXXVIIL "Tv caufa eft humor,qui à capite fluit,vt in de; füllationibus fieri PRAE 15, qui afpera arteria có» tinetur, vt in pleuriticis,& peripneumonicis vfu venit.fiunt etiam faucium,arterieq; afperitares.atque afperitas quidem arterie eft caufa iae que 20g ORIBASII DE LOC. 2110 bibétribus, comedentibusd; nobis in eam incidunt, &intemperies frigida inftrumentorü fpiritus. Sed ui exintemperie tufsiunt homines,id mediocriter B ciunt,nihilá; reie&antzatque ita(ine vi, vt non fo]àm continere fe pofsint,& fpirità cohibere,fed fzpeetiam ci affe&ioni remediü adhibere fpiritus cótentione,qua partes reftigeratas calefaciant. Huiu(ceautem tufsis figna funt,vt ad repentinas infpirationes à refrigeratione, que intenditur, irritentur. Cüm igitur leniter infpirent,&in calida domo inhs bitét,tum vel nihil, vel parum certé tufsient. Tuffes gutem que cum titillatione coniun&te funt,manifefto funt inditio, luxionem à capite prouenire, atq; inarteriam,& pulmoné comportari. Si nihil expuatur, fcire conuenit, id quod fluit, effe tenue: fi quid scie&tetur,contrarium. Itaque tufsim ex tenui fluxu & ab afperitate ortá curabimus:fi incraffabimus vfu eius medicamenti, quod ex capitibus papaueris fit aut alicuius eorum, qux ileuando dolore àvédvve vocantur.eam veró quz ex crafsitudine& afperitate,& glutinofo humore infidente orta eft, tollemus go centaurij minoris radix difficul attenuantibus.erg tates refpirationis,& tuífes inueteratas fanat.melan thium curat. deftillationes, fi inlinteo calidum detur ad perpetuó odorandum. Styrax tuffes,deftillationes,grauedines, X raucitates iuuat.Medicamentum ad lingendum aptum facies hoc modo: Nuces pineas, cüm maxime pingues(int, hoc eft, cüm circum circa multü habent fuz re(inz ibidem adiacentis,coque inaqua cum marrubio recenti. huic deco &o adde melad moderatam proportioné,& iterum decoque donec fiat tam pilum quàm mel:hocque ita confe&o vtitorad ea,qua ex thorace,& pulmone expuuntur. TW NETRBNNNQNNOR TACHRSTERTTTETOESINSNTSUNCRERM De. | | AFFECT. CVRAT. LIB. lI: A** AJ De fattouinis rcictlatione,ey cim fanguis in gridios coit, Cap. LXX VII. Iuasesiis reiectatione primum periculum in ni. mia cuacuatione eft pofitum. ergo ftatim füubuenire fanpuiné reicctantibus poteris 1s, que fubiungam: tota enim affectio medico,qui eam curet,cómitten. da eft. portulaca efüi data iuuat:cfficatior autem cft eius fuccus epotus:balauftium,rubi fru&us,& flos. membranofa quercu Spars,que inter corticé& trun cum intercedit, qued; fub glandis putamine eftiqua precipue decocta vtütur.Fagi quoq;& ilicis eadem pats ad idem valet.eft aute efficacius radicis althzae deco&ü.Menta ad recentes reiectationes facit.centaurez maioris drachme dux dantur:ac febricitantibus quidem cum aquajijs qui febrem non habent, €um vino.punicorum,lentifci foliorum fuccus. Samius after ad omnes fimili modo valetitemq; Lem nium figillum.Ad fanguinis verà grumos facit coagulum potui datü,& thymü,ac fatureia cum aceto, Ad aflbmaticos, ex purulentos, Cap. LXXIX, A Riftolochia rotu tunda cum aqua epota afthmaticishoc eft,anhelantib.cum fj Piritus difficultate auxiliatur. Centaurij maioris radix,fpondylij fructus, & radix,nepeta, hyffopum,: ris,melanthium,afello.. rum qui fub hydrijs morantur,fextarium in vas ficti le cóijcito,& àd car! 90ncs torreto,vbi igni candens fit effe&um, afellos terito, ac mellecocto excipito. dato autem ante cibum miftrüvnum ad lingendum. Aliud. Scillz crudz fuccum exprime,paremá; ei mellisportionem wifce,ad carbon€65 coque,& ante cibum da, 2u O z ORIBASII DE LOC. Ad pleuriticos,cz lateris dolores. Caput| LXXX. Ix pleuriticis fi fomentis dolor non foluatur, totum corpus erit cuacuahdum,vtendumq; fomentatione, minimé periculofa,quz inorfus expers,& humida fit,qualis eft, qux ex aqua dulci,& oleo in veficis conficitur. Aegrotis autem huiufmodi medicamenta dabimus, quorum vis modicé attenuans fit, cüm loca affe&a adhuc ob(ideat inflammatio. Quse veró magis attenuant, vel etiam quz plené ipfas cócoquant, in declinationibus inflammationum offeremus.Mediocria in his funt ptiffanz fuccus,& mul fa.valentius veró vrtice femen:& cüm modicü mellis acribus herbis,vt origano, hyffopo,& nepetz,& ulegio,& iridi mifceatur.Laterisveró dolores fine febri fanat bdellium,& coftus, preterea caules brafficz in cinere vrimus,cisq; vetuftum adipem mifcemus,& ad laterum dolorem vtimur.& aliud etiam adhibemus.quod fit generis eiufdem, cüm medicamentum fit, quod egregie difcutiat,& digerat. Addiuturnos thoracis dolores. Cap. LXXXI. C VM diuturnis dolorib. thorax citra febrim detinet, palmule pingues cum faenogreco decoquenda funt, fuccusq; exprimendus, tum melli copiofo admifcebimus, poftremó ad carbones iter coquen dus víque ad crafsitudinem mediocrem, eod; multüm ante cibos vtendum. Ad mammas, ey lac, quod cis continetur. Cap. LXX XII. Lv efficaci remedio eft mammis inflammatis, fi eis imponat: fed fi ficcius tibi videatur,ipfum cyprino, pt AFFECT. CVRAT. LIB. IIIL— as prino;aut rofaceo oleo emollies.Cüm vero lacpoft pattum editum,in mammis coagulatum fit,perutile ad id extinguendá erittotum ouum crudum, quod mixto rofaceo imponatur: id; non folüm in mammis inflámatis, fed etiam in alijs quamplurimis corporis particulisfacit.Sordesveró cx paleftra,eft mámarum medicamen.nam quod in eis igneum eft,reftinguit,& reprimit id quo influit,& difcutit quod €is continetur. Fabarü farina cataplafma eft ad mam mas,&ad tefticulos idoneum: fiquidem hz partes cüm infláàmatione tentant, modice refrigerari defiderát;prefertimveró cüm lae fuerit coagulatü. NaXi? auté cotis fcobs prohibet ne mammz virginum antetempus inflentur,& tefticulos emendat. mammas autem ob laGiis copiam intumiefcentes, lenticu lain marina decocta atque illita,vel menta cum polenta, aut muria in fotuadhibita curabis. Poft hec autem extinguunt quz fubiungam: farina fabacca tum per fe,tum cum polenta illita, Cimolia cum ace to,aut aqua inunctajlac muliebre cum fucco Cicute: aut cicutz folia illita, muriain fomento. eadem fedat mámas, in quibus lac in grumos coiuit, fed non in fomento.Menta cum polenta impofita, crocus cá la&e inunctus, itemq; farina fabarü fola,vel cum po lenta fuperdata: cydonia cocta cum melle.non finit autem lac coagulari in ijs, quz innixz funt, fi grana €erz decem numero ad milij magnitudinem quotidie deglutiantur, De oris uchtriculi«ffe&ionibus, Cap. LXX XIII. Qvi canino appetitu tenentur, hoc eft, qui fame iugiter,ac fine vlla intermifsione torquentur,ijs vinum copiofüm de numero eorum; quz abunde cale j u4, ORIBASII DE Loc. faciunt,vt magnum remediü dandum eft. huiufmodiautem vinum eft fuluum,& rubrum vacans adítri &ione:&hi appetitus ex fame excitati à ftomachi fri giditate proueniunt.vt merito à tali vino fedentur. Quiita affecti funt, cüm ad praudium accedunt, pri müm dandi funt cibi pingues,& olcofi,& item alia omnia ex oleo copiofiore parata,& in quibus nihil aufterum,aut acerbum fit.mox veró imperandá eft, vt vinum eis,etiam finon fitiant,detur:hac enim ratione fames ftatim lenietur,& tractu temporis ita vi tam ducendo fedabitur. Singultientibus danda eft rutacum vino tenui, aut nitrü cum mulfa, aut apiá, aut cyminum, aut acetum fcilliticü, aut nepeta, aut affarum,aut nardum celticum,hzcq; vel fingula per fe, vel mixta.Caftoriü veró cóuenit ijs, quibus multitudo,aut frigidi,glutinofiq; humores fingultü excitarunt: dandum enim potui eft cum pofca: atque etiam cuti cum fycionio,aut vetere oleo impofitum rodeít. Cüm veró ex repletione humorum oritur fingultus(nam plerunq; ex hac caufa nafcitur)indiget violenta cuacuatione, quz fternutamentis affertur. Naufea excitatur, cüm ventriculus ad vomitum propellitur, nimirum vbi à multitudine pregra uetur,aut morfu infeftetur,aut denique vitiofis uccis obfideatur. Quidam autem turbantur, fed nihil vomunt,in quibus fuccus is, qui moleftiá affert,neque multus eft, nequein fpatio ventriculi,fed tunicis continetur: atque in aliquibus, vt aqua infpongiajin aliquibus veró ita eft impaétus,vt vix diffolui queat. Curatio tria potifsimüm poftulat, conco&io nem,attenuationem,& euacuationem. ergo humores,qui magis pituito(i& crudi funt, quiete,inedia, & fomno cócoquuntur. ex alijs, qui tenuiores funt, & modicé infari,vomitibus cijciuntur,qui tum ex ptiffanz AFFECT. CVRAT. LIB. HIL z«& ptiffanz cremorc, aut mulfa, tum ex aqua fola prouocantur. At qui glutinofi crafsiá; funt,& ita ventri culo infixi,aut auelli difficulter pofsintad eos opus eft medicamento,quod humores attenuet. Cüm au tem humiditas vitiofa ventriculi tunicas occupat, €am picra cx aloe vtiliter purgat:adflringentia veró egregie edunt: veluti etiam vbi copiofa humiditas fine malitia humorü fitjacveluti mador quidam exiftat, qui; fola quantitate affligat,adftringentia vtilifsima funt: medicamentü veró ex aloe confectum omnes,qui eo vfi funt,ad marcorem perduxit. In ijs autem, qui affectionem effe frigidam animaduerterint, addenda erunt calcfacientia adftringentibus. Effe autem affectionem frigidiorem fatis magnoargumento erit,fi fitim eger non fentiat:cüm enim zgernon fitiat, neque os ventriculi eftu torqueatur, plané patet non effe affe&ionem calidam. Iam verà oris ventriculi inflammationes,& item iecoris adftringentia mifceri poftulant: nam fi relaxantibus fo lüm vtamur, zgroti vitam in periculo cóftituemus. quamobrem fiue oleum, fiue cataplafma locis male affectis imponatur,admifcere oportebit aliquid,cui eui facultas infit adftringendi, vt abfinthiüaut nardinum vnguentüá, aut melinum, aut cydoniü, quod fimulincoquatur. Cerati, quo affidue utimur. Cap. LXCX-XIUT; Apit ceratum ad cómemoratas affectiones accómodatum,cerz alba: vnciam vnam, nardi hyberno tempóre denarios octo, oftiuo auté fepté, aloés, maftiches vtriufq; denarium.Si maiore adftri&ione opus fit, vt prz imbecillitate ventriculus continere cibum non pofsit, adde paré omphacij portionem, & vt omphaciü,ita etiam ab(inthij fuccum,& quan4 ERRÉEEIEEREZYSDSEÉZIZ 216 ORIBASII DELOC. doq; vtrüq; admifcemus.& tertio itidéloco hypociftidos, cenanthesq;,&thois fuccum:deinde cerati multitudo augéda eft ia,vt aliorü quátitati pro por tione refpondeat. Si veró inueterafcit,indurefcitq; inflàámatio,magisvaria medicamenta, queq; aromata recipiant,& mollientiü,& digerentiü quidpiam habeant,quale eft, quod ex meliloto conficitur, applicare oportebit. Viridis iafpis ftomachi os attingens,ftomachum juuat:huiusq; rei magnum fanc ex perimentum dedit; cóficiendus autem tozqués eft, itaq; collo aptandus, vt iafpis os ftomachi attingat. Incalida autem ftomachi intemperie, vt ardeat cum diffolutione,vel vt anima deficiat, vel quoddam cibi fafudium vrgeat, ex quacunq; occafione,praterquàm à febri, aquam frigidam cum omphacij fucco, . aut cydoniorum deco&tum, aut clauiculorum vitis, velíeéminis cucumeris, vt oto femina trita, cum aqua dabis:aut mento ramulos tritos potui dato.extrinfecus veró veficam aqua frigida plenam ftomacho impone, aut niuem adhibe, aut ramenta cucurbitz. Catapotium fitim zftuantibus fedans, Cucumeris fatiui feminis drach. oto,tragacanthz drach mz fex. foluitur tragacantha albo ouorü crudorum recentium:cumq; fuerit diffoluta,diligenterd; contrita,ceteris addatur, omnibusq; cómixtis catapotia fiant,& in vmbra ficcentur,&tenenda fub lingua dentur:humor veró-qui ex eis fiat, de lutiatur.Hoc veró,& aliud,quod deinceps addi, cüm refrigerat, tum veró ctiam firmet(tomachü humefcétem, cüm humida calidaq; affe&ione obfidetur. Aliud. Foliorum rofarum viridium drachma fex, dulcis radicis drachmx quatuor, nardi Indici tantundem.exci pcomnia vino dulci, catapotia q; confinge,& dato fub lingua continenda. vel ditfolue ex aqua frigida, & ca AFFECT. CVRAT. LIB. III s & catapotia ad ciceris magnitudiné confice. Iis au. tem qui rcfrigerati fant,&in quibus pituita pro. pter crafsitudiné calefeeri, diffecariq; poftulat,conucnit hoc,quod fequitur: Corticis radicü faeniculi vnciz fex, aceti fextarius, aloes vnciz tres. radices in aceto coquuntur,cumq; cocte fuerint,& expreífz abijciütur,mel deinde affunditur,& decoquitur, tum aloe cómifcetur,danturQ; huiuscochlearia tria exaqua. idà; nónulli fine aloc conficiunt.quibus au tem cibus acefsit, hoc accommodatum efi: Piperis drachma quatuor,feminis anethi drachma vna,cumini quatuor.hzc terito,& dormituris cochlear vnum ex vino diluto dabis.lis veró qui atzá bilim gignunt,& ftomachus flatu lzditur,fpongias acetoacerrimo imbutas, przfertim vero in accefsionib.im pones.$1 dolor perfeuerarit,alumen liquidum cum vre trito,melle exceptum fuperdabis. ei vero cuius ftomachus diftentus,ac flatus plenus fit,nepetz decoctum, refrigeratum aqua fub dio, addito modico mellis,& piperis drachma vna offeres.. Ad Somacbi(ubuerfionem. Cap, UxXxcx v. T AGtauren ad ftomachi fübuerfionem hoc medi. camentum: mali granati acidi nucleorum fucci partes tres,mentz fucci pars vna.coniectas in vas fictilefemper mouendo coque:cumd; in vnü coiuerint, ab igniaufer,& cüm vti velis,dato miftrü ante cibü, Deflatu uetriculi, Cap, LX X X VI. Gre autem in ventriculo flatus ex humoribus;aut cibis, qui à calore tepido in vapores diflol. runtur:refrigeratio enim quia attenuare, diffolueueq; fuapte natura non poteft, flatus nullos excitat, calorautem vehementior non folüm attenuat, atq; diffoluit, fed etiam digerit. ergo flatus procreatio. PE n8 ORIBASII DE LOC. nem impedit. at imbecillus calor fundit& cómutat quidem alimentum, fcd minus quàm oportet.itaq; ex eo flatus gignütur.quocirca calefacientibus medicamentis eos oportet attenuare, vt fioleo cuminum,aut apij, aut dauci, aut fpondylij femé incoxerimus.|Si cum affedione fit coniuncta frigiditas,rutam,baccas lauri, melanthiá, fceniculumq; oleo incoquemus. tum bitumen,& oleum laurinum admifcebimus.Sed fi inflammatio dolores comitetaur,loco eorü quz calefaciunt, relaxantibus vtemur:anethum enim incoquemus,& anferinü adipem,& gallinaceum addemus. Ad eos auté qui flatu torquentur facit polij fafciculus co&us,& in potu fumptus: aut etiam nepcetz decoctum mellis portiuncula, aut piperis adie&a. atq; hzc quidem, cüm dolor vehemens vrget,imponendafunt. at cüm moderatus eft dolor,fufficiunz fomenta ex milio,aut panuislineis. cucurbitula quoq; am la, quz vmbilicum ex omnt arté comprehendar,fepenumero laborantes mort liberat.Iam caftoreüin potu fumptum, vel ex pofca,& foris ex oleo fycionio im ofitum iuuat,etiam (i latus fint tales, vt circa vmbilicum inteftina torqueantur. rotundaautem ariftolochia dolores eos curat, quos obítru&io, aut crafsitudo fpiritus gignit. cos veró qui excitantur àventris obftru&ione,aut crafsitie, vinum meracius à cibo fumptum fa nat:fiá; fomnus accefferit,eos perfedte fedabit. Decoliis, Cap. LX XXVII. Q»v Ibus in colo, atque inteftinis mordax humor infidet,ij à calidis alimentis, medicamentisi; ledun tur: à cibis abftinétes exa cerbantur.vfu auté temperararum rerum in melioré fatum rediguntur. er£g in primis clyfteri vtendum ett ex mulfa, aut fuc AFFECT. CVRAT- LIB. III. 119 co ptiffanz, cibiá; offerendi boni facciy quid; difüiculter corrumpátur: fugienda veró quz attenuanty & calefaciüt. Ceterüm humores aut euacuádi funt, aut temperandi. cüm neutrum horum facere queas, ad vfum eorum,quz ftuporem inducunt,confugien dum eft: in ijs enim qui in hac funt affe&ione cóftituti,nó folüm dolor leuatur ijs,quz fenfibus ftuporem afferunt, fed etiam ijdem magnopere tuuantur, fi humorum tenuitas incraffctur,& eorundem caliditas refrigeretur. Cüm autem humores,ex quibus dolor oritur,crafsi,glutinofiq; fint,nullo pado offe renda erunt,quz ftupefaciunt: videntur enim releuari illi quidem interim dum obftupefaciétia adhibentur, cüm folus fenfus ftupefiat, fed tamen poftea deterius afficiuntur,cüm humores magis incraffentur,& difficiles ad excernendum reddantur. Hos er go curabimus non vfu quidem eorü,qua vehementer calefaciunt,(iquidem ab ijs dolores augent,cüm humores fundantur,& flatu impleatur,fed incidentibus citra vehementem calorem,& flatus expertibus.& quoniam allium eft maximé omni flatus expers,fi febris non adfit,id dabimus,& theriacá. nis ita affe&iones huiufmodi egregie iuuabimus.at fi fe bris hominem occupet,fomenta ex milio adhibebimus.& in oleo tenuium partium aliquod femen incoquemus eorum,quz funt flatus expertia, tum per colum traijcientes,& oleo adijcientes adipem anferinum, aut gallinaceü ad proportionem clyfteriinijciemus.fi per hec dolor non fedetur,iterum imponemus,oleod; mifcebimus caftorij& opij vtriufque non maiorem quantitatem,quàm ad fabze magnitudinem:quam in olei heminam ponamus.Hoc autem medicamento pofsit quis floccos lanz imbuere,& quamplurimü queat in anum indere. fed flocci sabe [ 2:0 ORIBASII DE LOC. dc(unt filo alligádi,vt cüm oporteat,facilé euellantur. Lupinum ftercus datum,precipué autem quod candidum eft, ex aqua, aut vino tenuis confiftentiz colicos füummopere iuuat: idá; non folüm in acceífionibus,fed etiam in ibi:hocenim vel perfe&té morbum fedat,vel mitiorem reddit, facitq; vt in longius fpatiü temporis differatur, melius aute eft,fiin terrá ftercus non cecidit,fed in virgulto aliquo;aut herba refidens cóperiatur.atque etiam offa ineo inueniuntur,quz àb animali non fuerunt conco&a, qua trita,& potui data ipfa quoque colicis profant. Cüm purius& mundá reddiderimus,dandum eft mixto fale,& pipere, aut aliqua re fuaui. ac mirabile eft, quàm perfpicué profit, fi lumbis apponatur. fed ftercus debet in licio,quod ex lanaalicuius animalis àlupo morfi fa&um fit, extenfura cuti imponi.Silanz eorum,quz à lupis demorfa funt,tibi non fuppetant, poterit appendix exloro ceruino confici.prterea veró corydis auis ius fumptü eofdem iuuat. Ad dyfentericos,ez caclacos. Cap. L'CX-X VIII. Yfenteriam, hoc eft, tormina inteftinorü, etiam depafcentem Lemnium figillum& epotum,& infufum curat: prius enim abluenda eft vlceratio mulfa meraciore,deinde muria,tum Lemnia terra ex plantaginis fucco infundenda. potui veró danda eft pofca diluta,& lac cafeofum, quod conficitur lapillis ignitis coniedtis, donec cócoquatur,€ plurima feri pars abfumatur.eft; preftantifsimum dyfentericorum,& omüuiá, quibus defluxiones acres aluum exercent,remedium. Stercus caninum tritum lacti fic parato mifce:facies enim medicamentum ad dyfentéricos accómodactifsimum. fed canis nihil, pee [* L^ | | | AFFECT. CVRAT. LIB. III as offa debet comedere: fic enim fadum odor£nó exhalat,& candidum ftercus eft. Alui quoq; defluxiones exiccat ouum ex aceto coctü,& manducatum.fi mifceri velis aliquid€orum;que ad dyfentericos,& caeliacos valent, in fartagine ad ignem fumi expertum affatü dabis:magnopere enim homini laboranti proderis. Vtilifsimum veró eft omphacium,rhus rubrum,eiusQ; fuccus,cinis cochlear omnium affa tarum,malicorium, galla,acini,mefpila, myrta,corna. cochlearum cam tefta combuflarum cinris partes quatuor, gallarum partes duz, piperis pars vna, in puluerem redigantur,& infpergátur obíonijs,vel ex aqua, aut vino albo diluto potui détur.iuuat hoc mirificé dyfenterias, in quibus vlcus putridum nó dum eft.portulaca fuccus epotus dyfentericis con uenit& item plantaginis fuccus,rubiQue fru&us& folia, radicis althez decoctum;& ad dyfenteriam; & ad fluorem alui efficax eft. ad idem egregié facit cauda équina cx aqua, aut vino epota:íimili quoque modo eius fuccus, Adaluifluorem,ad ceeliacos,ftomachicos e ; Mepbriticos, Cap. LXEXXIX. Tn e am verójid eftalui fluorem, fanat adiantum,paliuri folia,radix pinus,cortex picez,lenticulabis cocta,& priore aqua abiecta. acini autem cuieunq; affectioni ventris& inteftinorü ex defluxione ortz yalde profunt. Spica nardi, oxyacáthe fru€us efui datus,& epotus, fpina alba cceliacos,& fto machicos iuuat.mori fructus intempeftiuus exiccatus medicamentum efficitur, quod abundé adfiringit:itag; valetad dyfentericos,cocliacos,& omnes alias affe&iones, quz ex defluxu nafcunturiid emm contuuditur,& obfonijs infpergiturquemadmodá 1211."ORIBASIIT DE LOC. etiam ixie fru&us.aut etiam ex aquajautvino(i quis malit,potui dabitur, fed per fe magis idoneus eft.ru biquoq; fru&us exiccati,& repofiti conueniunt. Adlumbricos. Cap. XC. Lvzvrico: rotundos fatis interimit abfinthium, abrotanum,nepeta, cardamomum, brafsice femen, menta,lupini amari, qui vel imponantur modo cata plafmatis,vel ex melle deligátur, vel ex pofca in potufumantur. melanthium veró non folàm manducatum, fed etiam foris aluo illit lumbricos enecat. idem faciunt folia perfice ventri fuperpofita. Afcaridas veró tollunt hzc,quz intra corpus infunduntur, vt nepetz fuccus& cediia, Latos veró occidit mori radicis cortex, filicisradicü drachme quaternz in mulfa cxceptz. vel chameleontis albi radix ad quantitatem quartz partis hemine cum vino auftero.cofdem quoq; necat coftus. De morbo tenuioris intcftini, quem iso boc eft wuoluulum nominant. Cap. XCI. V oluulus morbus cüm difficiliseft,tüveró fi quis in eut incidat, raró euafit. ac maxime mortiferum elfe eum fcire conuenit, qui foetidus nominatur, in quo velftercus euomitur, vel feetida eft expiratio. quandoque autem huiufmodi ructus fit, quandoq; veró totius corporis odor teterrimus excitatur.qui boc morbo tenentur,mirificé iuuantur, quamus etiam ftercus iam vomant, fi frufta panis calida in oleo comedant: feruabuntur enim etiam fiiam fuffocentur. Ad eos auté qui frequenter vomüt,cibumq; non cótinent,rhus& cuminum in eodem tritum in fcnis oxymelitis cyathis ad pódus denarij vnius bibendum offeres.aut foliorum, aut clauiculorum vitis fuccum potui dato. cuu Ad AFFECT. CVRAT. LIB. II. a3 Ad fedis affectiones inflammationem,ez cum procidit, Cap. XCII. Gana flauam decoque,& in puluerem redige,ac fedis inflàmationes,anumq; procidenté illine. Si opus fit valétiore remedio,in vino:fi mitiore,in aqua decoquito. Succus quoque lentifci ad fedem,& ad vterum procidenté valet. Aliud: pini corticis drach mz octo, cuprefsi globulorum ficcorum drachma duz, plumbi tantundem, vino auftero deterge om. ni3,& tritis vtitor. Adardentes fedis doloves. Cap. X C111. A D ardentes autem fedis dolores oui affati vitellum tritum vino albo& rofaceo cerato exceptü illine,& cataplafma impone, quod ex pane puro trito, cui aqua& roficcü,& oui vitellus affatus adiungatur,fa&um fit. Aliud: rofarum drachinz tres,ouorum affatorum vitelli numero duo ex vino albo lg uigentur,& cerato rofaceo exciplátur,eod; ita vtitor. Adpruritufedis, Cap. X C111. Sra, veró pruritus tollit cimolia in puluerem redata, ceratoá; myrteo excepta, atq; illita. ad idem etiam valet terra Cretica, Ad fedis, pudendid; rimas, de bemorrboidib,, Cap. XCV. Ap ani,& pudendorum fifa,& ad hemorrhoidas ramenta cineris fordidilinteorum combuftorü,& amylum ad pares portiones terito,& fuccum foliorum oliuz admifceto,& illinito.Haemorrhoidas ve1à nimias cohibet alo&impofita, aut fquama ferri, aut plumbü vítum cx pofca perfufum:& item perfu. fio fpiffamentorü vnguéti, Aperit üt hamorrhoi 2214. ORIBASII DE LOC. des edulium exalio& alijs plerifq; cófe&tum, quod por[ozéo vocant,fi quis co vefcatur,& amaricinü;atueirinum vnguentum illitum. cohibet veró confeftim hoc, quod habet acacix ru£e drachmas quatuor, plumbaginis tantundem,tragacanthe tantundem.combufta hzc lzuigato;ac mifceto,& aqua diluta in linteum inde, atq; impone: tollit autem hzinorrhoidas mirabiliter hoc medicamenti: cicutz aridc drachma 1111. hyofciami exprefsionis drach ma 1r. aluminis fcifsilis drachma vna, cerato rofaceo excipiuntur.Practerea acidi punici cortex tritus,& exaceto impofitus adidem valet.Si veró hzmorrhoides interius delitefcantmedicamentü forma glandis impone.Mirabile eft etiam hoc quod fequitur:fandarachz, auripigmenti, aluminis fcifsilis fingulorum drachma o&o, his grum apte preparatum& locatü obline:ita enim hemorrhoides arefax,& de fede turbata,in femihora morientur, ac decident. inijcirurautem lixiuium fullaticiü,& céz ratum in orbem applicatur,fitque id vel fub fole;vel adignem. pe iccoris affectionibus, Cap. X.C VI, VM inflámatio iecur obfidet, tum dolor,& fe2 bris omnino coinitatur.Ergo fi corpusrepletum fit, euacuetur,& quod in fanguine faperfluit,venc feGioncin cubito dextri brachij reuellatur. Pro cibo autéin principio ptiffana danda eft, vt medicamentum veró oxymel dilutius temperatü,& apii deco&um. Vbi veró iam concocta fuerit inflámatio,afaro,& nardo gsllico,& petrofclino,& iunci odorati flore vti poteris,&itmm ijs, quz aluum fubducunt, vt.vrtica, mercuriali& epithymo: 1n declinationi-^ bus veró,etiam po! odio.Euacuatio etiam clyfet] Eb ribus AFFECT. CVRAT. L IB. IIII. 21$ fibus peragenda: atq; in principio ex mulfa cum fale;& nitro: càm adeft declinatio, hyffopum, origanum, aut colocynthida addere potes: nam ad hoc vifcus,quod facile indurefcit, opus eft abftergentibus.Cüm dolor(ine febri vrget,fcire conuenit,obftru&ionem vehementem à crafsis,elutinofisQ; humoribusortam in vifcere factam effe. Scirrhum autem incipientem pofsit quifpià fanare: inueteratum veró nullo modo.Si in aqua inter cutem fcirrhus o riatur,longiore tem pore interibunt.qui veró curari poffunt, ij medicamentis calefacientibus,& attenuantibus;quibus mollientia mixta fint, curátur.Iecuraütem imbecillum reddunt intemperies, que& difficillimz funt,& fatis varias ac difüciles Íymptomatum formas inducunt:& quz eiufmodi fint,vt ne ab ipfis quidem medicis tractari facile queant. Viticis autem femen iecur fcirrho affeum iuuat. Obftructo veró iecori profunt plantaginis ficcz radi ces,fructus,& folia,myacantha,& precipué femen, ac radices.lauri radicis cortex trium obulorum pon dere cum vino odorato epotus: eupátorium, quod etiam particule robur addit: lupinorum amarorum deco&tü cum pipere,& ruta epotum:idem facit corum farina illita,& capnium poft hec impofitü. fpica nardi pota.& extrinfecus impofita: iris: piftacij fru&us, marrubium, amygdalz, dracuntij radix expurgat vifcera omnia. craffosque, ac glutinofos humores attenuat agaricum. anthemis aut chamazmelum eft precordijs propitiü. Sed praftant omnibus cichorea& feris in calida iecoris intemperie,ac fum mopere profünt, firmitatéQ; eidem addunt,ipfumá, abftergüt.dabis ergo cichorij,aut feridos fucci cyathum vnum cum aquz cyathis tribus,& vnum atti«i mellis cochlear addes. Horum autem non folüm P 216 ORIBASII DE LOC. fuccus vtilis eft& recens,& exiccatus,fed etiam folia ficca ftudiofe contufa, tum potioni infperfa.qua fi quis etià cocta bibat,ei valde proderunt.Cüm veró intemperies calida non eft, fed iecurfola obftruione laboratherbz ex vino albo& tenui pote mirum in modum iuuant.iecur lupinum diligenter teritur, daturq; eius drachma vna ex vino dulci. quod fui magnum admodum experimentü dedit. conuenit enim omni intemperiei, vt quod ex proprietate fubftantiz,& non qualitate vlla agat.Cümveró non obfcura febris eft,melius eft id ex aqua dare:& multó etiam melius cum aliquo ex fuccis antedidtis, vt ex fucco feridis. Philonis quoq; medicamentü mirabile in hoc cafu eft,&quandoq; femel datum calidam iecoris intemperiem curauit. Conpofitum medicamentum, quod apcricndiuim babct. Cap. X C VIL. H O€ medicamentum capit amygdalarum amararü denarios tres, cumini, feminis apij fingulorum denarium. dato cochlearium ex vino. Alius paftillus.Anifi feminis apij;afari, amygdalarü amararum, purgatarum, ab(inthij(ingulorü drachmas quatuor excipe aqua, trochifcos conforma drachma vnius, non febricitantibus cum vino diluto,febricitátibus veró ex hydromelite dabis. De aqua inter cutem. Cap. XC VIII. A Qua inter cutem fit vel propter excedentem iecoris frigiditatem, vel ex frigidi fanguinis multitudine,que in totajmole corporis redüdet,vel ex quibufdam alijs partibus valde refrigeratis, qua iecur non fecus quàm ipfz funt, afficere poffunt:nifi enim refrigeratum iecur fitjhydrops effici non poteft.Simulautem iecur afficitur, cüm lien, ventriculus,& inte AFFECT. CVRAT. LIB. IIIÍ. 223 iüteftina,prafertim veró ieiunum, itemá; cüm pul« mo,renes,& feptum tranfuerfüm fuerint refrigerata. Fit etiam hydrops cximm oderata hemorrhoi.. dum euacuatione,& fluxu muliebri, atque etiam ex menftruis purgationibus fupprefsis. eius auté tres fpecies funt, quarum vna afcites nominatur, in qua humortenuis ealoca implet,qua infra thoracem fita funtzaltera tympanias eft,qux eadéloca flatuimplet: tertia dicitur hypofarca, in qua totum corpus intumefcit,& cadaueri ferc fimile redditur.Hydroicorum veró curatio non eft omnino,& culq; facipem artificis prefentia.ego tamen quedam fubijciam;ad curationem accómodata,que tu quoque pofsis efficere. Stercus igitur bouis gregarij fic cum diligéter terejin pofca coque,modó farine hor deacez, fulfuris quartam partem infperge,&fuper totius ventris capacitaté impone.aut caprinü ftercus in vrína pueri, aut caprarü ad luti fpifsitudinem ventri applicata fummé eos purgat. dabis etiam potui decoctü radicis nepetz, aut apij,aut corticis rà dicis ari, ex vino. aut cucumer fylueftrem vino au ftero triduum macerato,& cyathum vnum dato,& ita progrediens ad tres vfque cyathos prebebis.vel fquamz drachmam vnam medulla panis excipe, caa tapotia confinge, ac da. Vehementer autem aquam educithoc epithema,fcenugraci vnciz quatuor,faring hordeacez vnciz tres,ftercóris columbipi vnciz quatuor,refinz fri&io: libra,axungiz veteris lib. due:quz liquari poffunt, liquantur, alijsQ; prius in aceto tritis affunduntur.his vtitor. Demorboregio. Cap, X CIX. do per crifin arquati fiunt, facil? fanefcunt Orü, ex aqua dulci iorum.& fri&ionum P Si quan vfu balne 228 ORIBASII DE L'OC. cum oleo aliquo, quod digerendi vim habeat,quale eft chamemelinum,anethinum, liliaceum,& amaracinum.Si veró ex iecoris obftru&ione in morbü regium, aut arquatum aliqui cadant fi quis prius obfiru&ione iecur liberarit, deinde medicaméto vtatur,quo bilis euacuet,is facilé,& citó laboranté curabit. Conueniüt autem arquatis exiecoris inflammatione omnia,quzcunq; inflámationes fanát.czterü femen atriplicis arquatis prodeft, itéQ; nepeta; &cyclamini idi a e vifcus expurgat,& bilim, uz in toto corpore eft, per fudores excernit.id veró quod potui datur, vfque ad drachmas fenas cum paflo;aut mulfà effe debet.fudores quoq; adiuuandi funt. Aliud, Cicerum fextarius in fafciculum adianti,quantum rianu capere pofsis,& afparagorum pa» luftrium radicum manipulum,& aque heminá conijciatur, decoquat,& humor percoletur, ac febricitantibus detur cum aqua, non febricitantibus veró cum vino. fed dato etiá potui lichenes in petris,aut f&ilibus nafcentes, ex hydromelite. marrubij fuccus per nares i&terum purgat: fimiliq; modo elaterium in naribus cum lacte infufum. Cüm autem relique partes corporisin fuo ftatu fint,oculi veró pal lisi maneant, dato aceti acerrimi cochlearid, quod in balneo per nares attrahatur: ita enim magna vis biliofa effluet. aut melanthiá in aceto acri macerabis pridie,ac fequéti die iterüi cum aceto lxuigabis; & pernares in nafum infundito, facitoque vt eger exugat,& abforbeat.quandog; etiam in oleo vetere melanthiá leuigabis. Aliud experientia valde comprobatum. Rafanorum viridium cum folijs fuccum cape, ciusq; dato ieiunis cyathum vnum, aut duos in balneo calidariü TS E: videbis enim bilim effundi. Aliud, cuius magnam experientiam accepimus. 1 AFFECT. CVRAT. LIB. IIIL— i: pimus. Aphronitri drachmas duas in vini aminzi cyathis fex,per totam noctem fub dio contine:&da potui triduo,aut quatriduo. De lienis affectionibus, Cap. C. C VM lieninflammatione occupatur, fcirrhü ftatim cótrahit,fan guine qui in venis eft,propter craffitié impacto. ergo opus eft medicamentis attenuan tibus, que non manifeftó calefaciant. quibus etiam aliquid adftringentium admifcendum eft: vt particula firmata propriam actionem feruet.Hanc autem vim habere fuapte natura videt flos falis,qui in vefica appofitus lienis fcirrhos curat:poft cuius vfum valentioribus vti remedijs oportet. Compefritautem fine moleftia lienem cortex radicü capparcos, fed nihilominus induratá lienem iuuat foris impofitus, quàm in potu fumptus in aceto, aut oxymelite; cüm aridus in puluerem redigitur: ita enim epotus crafíos, tenacesQ; humores,& quandog; etiam cruentos,atq; eos non modó per vrinam, fed etiam peraluü euacuat. Idem facit minoris centaurij fuccus extrinfecus pofitus,& epotus,& cyclaminus viridis,& arefcens,fi illinatur,viol albz radices cum aceto,acorum,ammoniacum, caprinum ftercus illi tum ex pofca,cum farina hordeacea:albz vitis radix potui data,& foris cum ficubus applicita.lupinorá amarorum decoctum cum ruta,&pipereinpotuacceptum: eorum quoq; farina illita: aqua in qua ferrum igni candens fepe extin&ü(it:hanc febricitantibus per fc dabis,non febricitátibus, cum vino.Cineré cochlearü cum aceto illine, aut capparim accto maceratam,tritam,& cyprino cerato exceptá im pone:aut fecem ex acri aceto applica. Cataplafma autem adhibe;quod capit foenigreci vncias rr11. fa: p H 240 ORIBASII DE LOC. rinz hordeacee vncias tres feminis cardamomi vnciam vnam, ficuum pinguiü libram vnam, verbenacx vnciam.fieus autem aceto acerrimo perfunde,& ada&tis viribus contunde in mortario,& cztera mifce:omnibusQ; in vnum redactis vtitor. De uefice,ez renum affectionibus, deq;lapillo. Cap. CI. S profüm excrementum tenuifsimo fanguini in venis cómixtum renes fuapte natura in fe trahunt. vbi ergo meatus, per quos tale excrementü attrahitur, magis quàm par eít,fucrint dilatati,verifimile eft cá tenui fanguine crafsiorem quoa; materiam in renes importari. Si; renes magis igneá,acremQ; temperaturá nacti fint,neceffe eft crafsioré illam materiam excalefa&tam,& ficcatam in arenz,lapillorumq;,tofi fpeciem referentium,formam cócrefcere. Ex quo fit, vt lapidem frangentibus& incidentib.citra perfpicuam caliditaté medicamentis vti oporteat: cüm enim maior caliditas magis exiccet,calculorum,aut arenz concretionem adiuuabit. accómodata igitur funt hzc:regiorum afparagorum radices,rubiQ;,vitrum combuftü, graminis radix, adiantü, bdellium, lauri radicum cortex,althzz femé, cicer arietinum, prafertim veró nigrum, cerafi arboris,& pruni gum mi,cyperi radix,paliuri& uctus,tribuli fructus,lapis fpongiarum, acetum fcilliticum, maluz agreftis radix.Apij autem radicem in vino coque, humorem qs exprime;atq; eius cyathos binos,& aque tantüdem potui dato. Ceterüm lapides qui in renibus funt, in declinante atate:qui veró in vefica gignunt,in puerili fieri confueuerunt. Medicamentum veró, quod calculofis infpergit, fithoc modo: balfami fructus, lapidis fpongiarum,pulegij ficci, malua: agreftis feminis | AFFECT.CVRAT. LIP. Il. 23I minis pares portiones cótundito, cribratoq;,& cochlear vnum ex duobus vini diluti cyathis dato. At renum& vefice inflammatio precipuá curationem poftulat:càm enim ferofum excrementü per eas par tes purgetur,fequitur,vt fi1d acre,&biliofum in toto fit corpore,nullo eorum, quz vriná cient,vti debeamus: nocebunt enim, vtpote raordaces fuccos partibus inducentia. Si veró nihil tale fübfit,neque malitia humorumin toto corpore fit,mulfa dilutior potui dabitur: ea enim inflammationes foluit, citra morfum humores impactos euacuans: nam& incidit,& attenuat,& rarefacit.atq; id quidem quod de mulfa exempli gratia diximus, ad omnia quz attenuant;& incidunt fine mordicatione;transferri poteft.& quemadmodum particulis omnibus inflámatis quies cóuenitjitahas quoq; in quiete effe melius eft. fed cüm quiefcere non pofsint, quiaipfa vrina fintinftrumentaperexiguam admodum portionem dare oportet, vt quo longiore tempore fieri pofsit, conquiefcant. Id praterea videndum eft, totámne €orpus acrium excrementorum fit plenum, nec ne: nam fiita fit, quó plures humores ad'renes& veficam ferantur, eó conualefcent, potusque copiofior erit offerendus, acrimoniaque minus obtunjdenda,przfertim nobis,que mordicationes obtundunt,cómifcentibus.in tempore veró inflammationum cataplafmata,& medicamenta,& irrigationes exoleo,& cetera omnia, quz inflammationes foluunt;adhibere oportet. Ad renum autem;veficzQs affectionem inflammationis fenfum referenté vtere hoc, quod habet feminis lini drachmas duas, amyli drachmam vnam. dato cochlear moderatü exaqua bibendá. Dolores veró circa ilia, horrores inequales per interualla, febresq; inordinate accidunt ijs,. P4 "T ORIBASIIDELOC qui abfceffum habent in renibus; quo abfceffu concocto pus per vrinam excretü adeffe vlcus tcftatur, quod celeriindiget auxilio:fi enim ad cicatricé non citó perducatur, difficilem curationem reddit, Vlcera veró que in renibus,queq; in vefica funt,ex fituactione,proprietate corum fubftantig& facultate difcernuntur.Ex fitu ad hunc modum:cüm vefica patitur in pube, imoq; veutre dolor fentitur. at renibus affe&is, lumbi pofterius dolent. Ex a&ione, difficultas vrinz, eiusque fupprefsio fit, cüm vefica morbo caufam affert, fed renibus laborantibus vrinà fine impediméto it.Ex corporis proprietate,carnes fibrofe ex renibus excernuntfquameveró mem branofz ex vefica vlcerata. Ex ipfa deniq; facultate, quia in vlcerationibus vefica veheméti dolore cruciatur,renes veró obfcuré dolent,& quafi ponderis fenfum in lumbis afferunt. in meatibus quoq; vrinz exulceratio quandog; oritur, pusq;& fanguis mingitur: funt enim hiinter renes& veficam collocati. fiveró exulceratü pudendum fit, pus& fanguis citra vrinam excernuntur. Ad abíceffus renum,& vefice: feminis lini,feminis cucumeris, feminis papaueris albi,tragacáthe,(ingulorü drachme duc,amyli drachme quatuor. paftillos confice,& da. Ad vlcera veficz cum inflammatione:nuclei pinei nimero viginti,cucumeris fatiui feminis grana x1. amyli;nardi fingulorum drachma, feminis apij drachmze quinq;. nardum& apium decoque, tum ex decocto duos cyathos prafcriptis admifceto. Antidotus ad eos,in quibus pus fluit.amygdalarü amararü drachmz duz, feminis cucumeris drachme quatuor, papaueris albi feminis tantundem, tragacanthz drach mg duz,feminis malus tantundem,baccarum myrti nigrarü drachme duz,amomi drachma quatuor, nu AFFECT. CVRAT. LIB. III ag nucleorum pineorum drachmz quatuor, ouorü vi telli affati duo, mellis fextarius, datur ex hoc co. chlear cum vino diluto.Ad eos,quibus ex vefica fan guis effluit:aluminis fcifsilis drachma vna,tragacan thz drachme duz,gümi obulus vnus.dato ex paffo, Ad ulcerationes pudendi,fedis,uteri, cy ucfice. Caput CIL. Pvyaesdorum, ani; vlcera qua fine inflammatio ne funt,medicaméta valde exiccátia poftulant:quale eft id, quod ex charta combufta fit, anethumq; vftum,& arida cucurbita cremata. humoris veró expertibus ac recentibus vlceribus etiam alocarida in. puluerem reda&a&applicita bonum medicamen tum eft:fed omnium maximé dolorem lenit,& nihilo tamen minus efficax eft pompholyx.Si vlcera humida fintpini cortex per fe,& lapis hamatites conueniet. Si veró ctiá alté defcendant;predi&tis man. na mifcebitur.Vteri autem veficeq; exulceratiónes Ijfdem remedijs curátur, fed opus eft inftrumentis, quibus intromittantur. atq; ex medicamentis, qua infperguntjaptiora funt€a,que ficciora funt,vt cro. cus,& pompholyx,& alo&rofacco mixta,tum plantaginis,aut alio etiam fimili fucco excepta. Ad fcroti& pudendi afc&tiones. ad dolores Ícroti,pudendid; paribus butyri, ac refine portionib. vtitor. vel lini femen cum aqua decoque, additad; myrrha,& refiue decima partejilline.Ad pudendum veró intu mefcens facit hoc:vitis folia triginta, thuris drachma vna, ceruffe drachmz quinq;. tere omnia,atque illine.Vtere etiá marinz frigide perfufione,& quiete5& colis deligatione.Si vlcera in fcroto ex fudoribus gignantur, gallam tritam, aut alumen infperge. Ad excrefcentia ver, quz thymia dicuntur, elate1 334 ORIBASII DE LOC. rium infunde, piri femen cótripum impone,aut menularum capita contere,&illine,& hircino felle obline. Rimis veró pudendorum prodeft refina fria cum rofaceo,in pila plumbea cum oleo contufa. Ad inflaamationé tefliculorum,| Cap. CIII. Sr teftes obfideat inflammatio, vuam paífam eiectis granulis,& cuminum trita imponito. aut hordei farinà aqua mulfa incoquito.aut vitis folia tenera trita cum polenta füperdato. aut cuminü tritum cum butyri& refine pari portione eliquata adhibeto.Te fticulos veró vlcere aphthis fimili correptos terra Cimolia ex aqua obline,(ineq; ficcefcerc,& aqua ca lida ablue, tum myrto arida trita,& modico Ímyrnio trito infperge. Carncm veró in teftibus excrefcentem cinis farmentorü cum nitro& aqua fuba&us,atque illitus curat. Depriapifmo.— CIIII. Pniüpifnus eft auétio pudendi ftabilis in longitudinem,& in orbem tumefadti, fine rerum venerearum appetitu.cft at flatus ventofus, qui membrum tumefacit, ex humoribus glutinofis& crafsis à magna caliditate genitus.Planü veró eft,non opus effe membra calefacere, fed leniter refrigerare cerato rofaceo,cum aqua conquaffato,& ex chamzmelino pudendo& lumbis impofito. Victus auté ratio,medicamétad; adhibenda funt,quz vim atteuuandi citra manifeftam caliditatem habeant.vtendum etiam eft ijs,qux fuapte natura ad hoc valent,& experientia nobis cómonftrauit. Itaq; nymphza in potu dan da eft, item; viticis femen, ac ruta viridis obfonijs miícenda, fed hec quia abunde calefacit, in principio danda nó eft, fed poft aliorá extenuantiü vfum. Qui euacuationc vti velit, id vomitibus faciet:euacuatio AERECT. CVRAT.TLIB.III EET] cuationes enim quz per inferiores fiunt, fepe vicinas partes fluxione tentant. Que res ad ufum verum uenerearum excitet, € tenfum priapi reddant Cap, Cv. A D hoc facit femen vrtice,bulbus,femé rapi,dauci radix,& eius femé modicé,menta,coftus vna cum vino mulfo ftimulat, fatyrium;eruca,cicer,faba;po-lypodes,nuclei pinei,orminü,femen anifi,radix ari, quz cocta efui datur. partes renibus fcincorum ad. ie&z potui dantur, vt que ad intendendum pudendum valeát. oua perdicis ad res venereas ftimulant: porri femen in vino fincero potum, vulpini teftes epoti ed cochlearis quantitaté fine vlla noxa,& non fallacem intentionem priapo parant. Que ves uenercas cobibeant. Cap. CV. S ppribere cocundi appetitum viticis femen fri&um,& non fri&um,& folia,& flotes crediderunt: ac non folüm cfui;potuiq; data, fed etiá in le&o fub ftrata. cohibet fimili modo ruta. lenticularum ver decoctü fedare impetus exiftimatur,& item portu» lacain cibo fumpta,& la&ucz femen epotum. Degotorrbeac7 pollutione, que in fomnis fit. Cap. CVIL Laauc« femen epotü feminis humani fluoré, qui gonorrhza dicit, cohibet. quocirca datur etism js, qui in fomnis femen emittunt. Ad idem valet canabis agreftis fructus, fi largé potetur. plumbi lamina lumbis impofita iuuat cos,quibus dormiétibus pollutiones contingunt. nymphzz radix,& femen cohibet genituram,& pollutiones fomniorum emendat,& item in vino mgro auftero potü corrigit eos, qui alioqui nimio impetuad vfum rerum vencrea 336 ORIBASII DE LOC. rum trahuntur.anethi quoq; femen idem facit. Ad urinam non continentes. Cap. CVIII. Qvi continere vrinam non poffunt, ijs veficam aprins, aut ouillam combuftam potui dato ex pofcajidq; vefperi cüm fiti vrgentur,& fomnum imperato. Valet ad eandem rem aquilz cerebrum ad cice ris magnitudinem cum pari anferini adipis,& gummi portionequz omnia fimul bibantur,vel concreta comedant.Leporis tefticulos in vino odorato fer | uefacias, ac potui dabis: ita enim faluté zgroto cóparabis.preterea nepetam,& myrrham in vino ante cibum bibendum da. illinatur quoq; pudendü creta Cimolia cum perdicij fucco. atque itahominem feruaris. Adaffeclionesuteri,— Cap. CIX. D fuffocationes,que ex vtero fiunt, accómodatum eft agaricü ad drachmz pondus cum vino datum,& IRAE fru&tus,& fuccus ex vino:vnguis cochlearum epotus,acetum fcilliticum, quod abfor beatur. Olfa&a vero fuffocatas excitant hzc: bitumen,caftoreum,galbanü,pix liquida,cedria,accenfum& reftin&um ex lucerna linamentü naribus admotum, capilli combufti,ruta,filphiü,cepa,& alli. Suffitus preterea fiunt ex lapide gagate, vngue purpurarum,bitumine, caftoreo, galbano, filphio,cor1u ceruino. ano autem ruta cum melle lana excepta imponitut. De ciendis menstruis purgationibus. Cap. CX. S: prouocare menftruas purgationes velis, triduo aut quatriduo ante tempus(tatutum, in quo moueri per í? deberent, venam fecabis, aut fcarificabis,& it: ab vno pede parum fanguinis detrahes:poftridie veró cius diei ab altero pede fanguinem mittes eodem | : addidi ttt tc T LNMMR | AFFECT. CVRAT. LIB. HIL— sg dem modo,interim atcenuante vi&tus rationc inftituta.initium quoq; curationis poteft ante quinque autfex dies furai. vbi veró à talo euacuaris,dato caftoreum cum pulegio, aut nepeta: hoc enim fumme purgationes ipfas mouebit.fed& pulegium,& nepeta decocta in mulfa,& item arida& contufa, atq; in puluerem redacta egregi? prouocant. idem facit nepeta mulfa perfpería. huius auté potionis tempus accómodatum cft poft balneum, cüm nondum quic uam comederüt. Sed efficacius,& valentius his eft dram come& herba Sabina: que eodem modo dare conuenit. Vciliter quoq; datur hoc tempore picra, je capiat alocs drachmas centum,& aliarü rerum ingularum drachmas fex. Ampeloprafa etiam mouent,cümà frigido,craffoq; humore detinentur:& cicer,& lupinorüamarorü decoctü cum myrrba& melleadhibitum:& lupinorum farina m Es modo impofita:& thymum,& capparis radicis cortex,& cafia. cüm à multitudine crafsitieQ; fimul excrementorum purgatio cohibeatur,centaurij maioris radix,& minoris fuccus appofitus.faeniculü melanthium eam prouocant. Cüm veró ex tenacitate & crafsitie humorü fuppreffa eft, valet petrofelinü, porrum,apium,allium,finyrniü,ftyrax potui datas, & appofitus,raphanus in cibo,adiantum,amomum. Ad infeffus vero valentin aqua decocta ates folia, artemifia, di tamnü, daphne, conyza, qua etiam fecundz illin&tur,& menfes cientur.artemifia autem multa hypochondrijs fuperdata mirum in modum purgationes educit,atque adeo, vt etiam fectum expellat, irinum quoq; vnguentum porri fucco dilutum a4 idem facit,& cyclamini fuccus cum elaterio,& farina lolij,& medulla ceruina,galbanáa;,am monjscumá;& olei ad pares pertienes)hisi; opo €(— smi cup 238 ORIBASII DE LOC. panacis obolum adde, fac colyrium,& fuppone: id enim periculo vacat,& vfu comprobatum eft;& tri. meftrem, aut quadrimeltrem foetum expellit:Sabinaautem& viuétes foetus enecat,& mortuos deijcit.ac magni quoq; centaurij radix idem praftat.& nepetc fuccus epotus,&appofitus.myrrha& cedria applicita.& femen quod cocundo eijcitur,i puden« dum eo inungatur:ob eamQ; caufam medicamétum €ft conceptum impediens,fi quis eo fic vtatur, nulli fecundum. deijcit etiam faetum amarorum lupinorum deco&um cum myrrha,& nulli adiun&ü,& eorundem farina illita.deijcit& minoris centauril fuc cus admotus.idem facit cyclamini fuccus,quo venter imus illinatur: is enim valde corrumpitin peffo cum melle appofitus. elateriá veró dormientes fcetus perdit, fi apponatur. caftoreum veró cum pule10,aut nepeta probatum eft valere ad foetum expel fons fecunde femper eo illinantur.idem efficit brafsice fuccus cumlolij farinaimpofitus. Defluore muliebri. Cap. CX 1. Fro muliebrisnominatur,nó eft própriavte ri affectio, fed totius corporis per vterü fit euacuatio.idq; in ijs plerunque contingit, qui molle carne funt,& pituitofiores.album autem à pituita euacuatur,pallidá veró quandoq;, cüm amara bilis redundat:& interdum etiam aqueü excernitur.quamobrem fipe fatis fuitad curationem, fi quis humorem redundantem ex toto corpore vacuauit.Sed in tota curatione confilium eó dirigitur, vtficcemus, citra vehementem calorem,totum corpus,& loca vulua adiecta.quocirca per interuallavti etiam poterimus ad(lringentibus. ergo totum corpus expurgandum eft,& per aluum,&per vrinas,& digerendum,vt per cutum AFFECT. CVRAT. LIB.IHL 25 eutim excrementa educantur adhibita totius extremitatis fri&ione,& inundtione ex ijs que idonea iudicemus, Ad fluorem autem muliebrem facit portulaca efui data,& eins fuccus epotus, rubi fru&us, & flos, ea quercus pars quz fub cortice trunci eft membranofa,& quzputamini glandis fubeft: ijs enim decocis vtuntur vel maximé.fed fagi.ilicisque pu eadem efficacior eft. cauda equina maximé rurum fluorem ex aqua,aut vino epota curat.lentifci fructus frictus cum vino potus. Rubrum quoq; cohibet Samius after, Lemnium figillum,lentiíci radi€is decoctum, ceruinü cornu combuftum cum pofca,papaueris nigri femen cumvino,flos rofarü cum pofca,caprinus fimus cum thure admotus: eft enim 1s lanis excipiendus;atq; imponendus: lyciü quoqs cum lacte adhibitü: interna gallarum pars cum thure,& aqua codem modo. Praterea ad infeffus,& ad epithemara ventri inferiora applicanda conueniunt adítringentia. Ad udlue inflammationc, dolores, ulcerationes, mor» dicationes,pruritus finus mulicbris, ad candé procidenté,es item ad ca omniaque «d conceptiones ey fatus pertinent, Cap. CXII. AD vulue inflámationes& dolores valentadinfeflus faciendos amba artemifiz, daphne, iris,cafía, maioris centaurij radix, albz viole flores ficci,prafertim in diuturnis.malua,mclilotü,liliorum flores, ficus arido cum faenogrzco,aut ptiffana,foenügrzcum, lini femé.In fuffitu veró valent hzc: viticis femen,cafia,bdell um, ladanum,myrrha.adm ota verà hac: althez radix cota in mulfa, mixta fuillo adipi 240 ORIBASII DE LOC. recenti;'ac terebinthinz. fcenigraci fuccus mixtus adipi fuilloaut butyro recenti, lilij radix tofta cum rofaceo,& eius etiam flores cum cerato,& medulla, & adipe,hyffopum cum butyro,& mulfa.Ad vlcerationes auté vuluz facit amurca cocta illita cum cerato.aut lyciü'eodem modo,aut fuccus acaciz.Mor dicationes veró,& finuum pruritus fedat portulace fuccus infufus, lini femé in pofca decoctum, itemq; fcenumgrzcum,tragacantha cum aqua.Vuluamautem procidentem comprimit acaciz exprefsio, aut rubi faccus, aut lentifci, aut rhois rubri fuccus illitus,& viole folia emplaftri modo impofita.&ariftolochiattita cum aliquo eorum, quz adftringunt:& ipfius decoctum, vt in co infideatur,& ne fubuaporeturaut decoctum gallarum;aut malicorij,autlentifci ad infeffus faciendos. Conceptiones veró adiu uat paftinacz femen epotum, eiusq; radix efui data. appofita veró iuuant amylü cum medulla, ante coitum,leporis coagulum cum butyro. vulpinum ftercus cum.rofaceo in paffo adhibitum,& vbi hoc illitum fueritmulier viro mifccatur. iam veró artemi« fiam tritam admoue,& concipiet. perungatur anferino adipe,& refina terebinthina duos dies, tertio veró in concubitu fit,& marem cócipiet. mercurialis femen,aut fuccusin peffo,& mercurialis mafcule femen poft conceptionem ftatim appofitü aiunt cfficere, vt mas in lucem producat.foemine veró mercurialis femen fi admoteatür, foeminam partu edi. Sctibunt etiam feruariid, quod conceptum,& coagulatum fit,admoto lapide,qui in terra Samia inuenitur. idem fieri aiunt à lapide actite appofito, & agreftis malus radice.fed fideritis herbá foetum appofita fcrüàt. Ad | | ETERNA ess mm AFFECT. CVRAT. L IB. IIII. L Adpartum difficilem. Cap. CXII. JApisi afpis foeminib.applicádus eft,aut cyclami. hiradix arida codem modo.adiantü tritum cum vino, oleoà;, aut aqua potui data:aut bulbos amaros tere cum paffo.aut füillum l4c in pofca bibat,que zgré parit.pulegij fafciculürn in aquam mittejin eadj mulier infideat, ay... Ad mulieres,ne concipiant. Cap. Cxcrtij, VT ne mulier concipiat,facit ilicis radix.aut thé; lypteris ex fapa potui data, falicis flores,& folia, brafsicz flores cum vino poft conceptiónem.fed an tecoitum ne cóceptus fiat, admouetur tnentaleuis gata,& virile pudendum eius fücco illinitur.brafsi-cz flos contritus poft conceptum in peffo impofitum agglutinari,congelariQ; geniturá non finit.pelecini veró femen ante concubitum in vuluam irs fundatur. Ad uentrem difruptunt, eo mammas eo fenora, coxendices, ey umbilicum pronitentem. Cap. CXV. Coai eár n marinam fublongam cremato, ac terito, eid; oui candidü appone, autlacouillum admi fce,&ilhne. Aliud. Specularem lapidem conturide,& tere ex aceto, cumq; balneü ingreditur?grotus,antequàm fe vngat, per viginti dies illinatur,& confanefcet. Vt utem aluus rugas non contrahat propter partus,& feetus inlucem editos, Ciinoliai & manne parcs portiones cape,oui candido excipe; & cum cyprino cerato illine. Ad coxctdicis excrefcentia, tumoribuk 1 fimilia. Cap. CXvI Mans panis& melanteriam compone,& ad i4i 34i ORIBASII DE LOc. moue:& quod vitij inecit)corriget. l Ad umbilicum prominente. Cap. CX VIL ! Allam cóbure;tere cum aqua,& appone. Vmbalicum veró magnü ex partu, pulchrá facies,ft maría piümembranofum vitelli ouorü in linteo inuoduas, tum manná oui candido excipias,atque illinas,& ia wmbilicum imponas,& alliges,itaq; diu teneatur. De pedum, articulorum; doloribus. | Caput CXV 1 Tupodagricis.cnteriss morbis,qui ex defluxione humorá unt, particulas imbecillas defluxioné recipere neceffe et. fed ficri etia poteft, vfi totücorus excrementis vacet, particule nullo pacto àdeAuxione dantur, cüm nihil omnino foperuacaneá infit,quod in membra comportatü wgritudines pà-| rete confuevit.fiG nihil tale defluat, mecetiamma-| fci inde morboselt plan? perfpicuum,ergo defluxie prohibenda eft. id quod fietcorpus its parando, vt| lexcremeotis vacans reddatur tum moderatis exer«citationibus, tum conco&tionibus alimentorum SER otium fugiendo,& ne quis ad fatietaté comeffationibus fe potionibusq; expleat: prafertim veró ante cibum:hzxc enim neruos Izdunt nó fecus, quàm res venerez,quz etiam non mediocri ad podagram ginendam funt adiuméto.quocirca antiquistempo-| ribus pauci admodum in podagram inciderunt.Ca-| gatio igitur eorum,qui morbo correpti funt,ab euacuatione debet incipere: tum repellentia adhibenda, fi manus, pedesq; defluxione tententur:at fi coxendicis articulum defluxio obfideat, à repellenti-| bus abftinendum:cüm enim ipfe fatis profundus fit,' facile quoq; intró noxium excrementü detruditur..| «quo in cafu o pus eft remediis ad ifchiadicos accom| eQ-| | | | | | : | AFFECT. CVRAT. LIB. HL— a4 modatis. Cm verà fanguinis copia folüm doloris coxendicis caufa fit,venain talo,aut malleolis incifa fatis eritad doloré quamprim admodá fi quis ante totius Corporis euacuationem acribus ad coxendicem medicamentis vtatur,mul. titudine ibi conculcata, affe&ionem fanatu difficillimam reddet,incraffabit;,& materià quodammo« do fuperaffabit. ergo in quibus hic error inculca. tioné huiufmodi fecit, maxima cucurbitula coxendici admouéda eft: purgatioq; clyfteribus ex colo. cynthide,& ceteris generis eiufdem tentanda. Ergo fcire conuenit,cos qui temperatá vitam ducunt, quid; dieta vtuntur, neq; in podagricis doloribus inucterarüt, poffe leuari, fi ineunte vere aut pervenz fectionem, aut purgationem euacuentur.at eos, qui multo fe vino ingurgitarunt, quid; comeffationibus fe expleuerunt, nihil ab cuacuationibus przfidij effe capturos: rurfus enim breui temporis fpatio iütemperáter viuentes crudos humores coaceruabunt. In doloribus autem articulorum, in quibus jam tofi confliterint, artus ad priftinü ftatum redire nullo modo poffunt.ergo vulpes viuas,alij mortuas in oleo coquunt,alij hyznas,& difcutiens oleü efficiüt,tum in peluim cóijciunt, iubentá; in id arthriticos totü corpus cótectos fe demittere,&in eo diu manerc.qua ex re magnü fructum ferunt, cüm materiem omnem,ex qua morbi origo eft, euacüét.fed vitiofa viuendi ratio eos iterü eadem explet materia. Ad ioflammationes veró benefacit fabarum farina ex aqua decocta,cui fuillus adeps accedat.albarum quoq; violarum radices cum aceto curant inflammationes,qua in articulis obduruerunt,cafeus acerrimus,& vetuflifsimus decocto carnis fuillae ditlolutus,&in pila probé in vnum conductus tofos Q2 ü fanandum:quem 244 ORIBASII DE LOC. articulorumimpofitus diffoluit:cüm enim defluxio fine vlla fe&ione rupta fit, fingulis diebus partes, in quibus tofus cft, fine moleftiaimpler. Aliud. Plavani folia viridia lguigata,& impofita eas 1inflammationes,quz in genibus funt, iuuant. gpitbema dolorem fedens podagricis,Cz at tbriticis, quo utantur cm urget accfio. Cip. CXIX. H O C epithema capit liquoris papaueris, croci fingulorü drachmas quatuor, tere cum lacte bubulo,aut caprino, addeà; panis medullam, ac diligenter iterum terc, vt facile tangi pofsit.& rofaceo affufo emollias,atque imponas,& cataplafmata tuendi caufa folijs betz,autla&tuce foris teges.quandoque etiam opium& crocum lxuigantes rofaceo eerato excipimus,& inlinteum conie&ta imponimus. Ad iíchiadicos veró faciunt cataplafmata ex farina lupinorum amarorum, quam aceto, aut oxymelite, aut pofca decoquunt.nónulli veró nepetam imponunt,vt ftrenuum remedium. Capparis quoq; radicis cortex coxendicis dolores iuuat,fi idoneis catapláfinatis mixtus foris apponatur:fiq; intus affumatur. gárum etiam& muria ex pifcibus fale conditis clyfterib. iniecta,humores ifchiadicos Izdentes revéllit,& per inteftina euacuat. vtütur autem ea po tifsimürm muria,quz ex filuris,& menulis fale conditis fit. femen thlafpeos per fedem infufum cruentá euacuátione, quam molitur, 1uuat. fimili quoque modo centauriá tenue. fed in his confulendus medicus eft. Ha&enus ergo curatione adhibere poteritetiam is,qui morbum ignorarit. fed aliorü quoqs: habenda ratio eft,& que contingunt medico indicáda funt prius, quàm magnus aliquis,& fanatu dif "— M GPÓÓÓÓ ————r————————— EE ———s—" —————— À——xÓn iid ER AFFECT. CVRAT. Lfb. III 14g ficilis,aut certé immedicabilis morbus fiat:multa enim.anté nobis indicant,quid futurum fit,vtfoni,vt ftrepitus,vt cóuulfiones quarundam partium, vt inferioris labri tremor, vt vox interclufa, vt obliuio, vt grauis halitus,vt fomni profundiores quàm confueuerint, velleues,& vifis pleni,& cümab incubo fepe fuffocátur,& ad res venereas immoderata, frequensq; cupiditas,& cim nó femel, aut bis cadunt, quandam fore apoplexiam,hoc eft;morbum attoni-' tum,aut etiam morbum comicialem, aut cüm fluxio in partem aliquam decumbit, quam paraplegiá vocant,aut melancholiam, aut infaniam prenunciant, de quibus rebus oportet certior facere medicum, eumqQ; aduocare quàm celerrime, vt medicinam faciat. ipfe enim vel fe&tione venz,vel medicina purgante propinata, vel vtroq; prafidio vtens, vel alia adhibens,que opportuna iudicabit,ne morbus fiat, impediet, Ceterüm fuffufiones oculorum hebetudo przcedit:& quzdam quafi prcurrentiaante oculos fefe diee qurdan culices,aut pili,& alia quzdam,& capitis dolor.que(unt etiá fianificanda medico; fiquidem is purgationem adhibebit,& vi&tus inflituet rationem accómodatam, alijsq;rebus, que juuare hominem pofsint,vtetur.lafsitudines etiam, quz per fe hominibus irrepunt,& fomni profundi, aut imaginü pleni, aut vigiliz, aut fadores poft fom num,;& fitis infolita,& ciborum auerfio,febrium indicia funt omnia.quz cüm nota& explorata habeat medicus,ea faciet,que conuenient.qua item in thó race eueniunt, nifi quis ad medicum perferat, periculum erit, ne aut ad fputum fanguinis, aut ad fup-purationem perueniat.nigra itidem vrina quandoq; calculum effe renes obfeffurum pranüciatiidá; potifsimüm in fenibus.fed 6 id refcifcat medicus, que: Q3 e eae 146 ORIBASII DE LOC. dam inueniet,quz fenem illum ab hoc malo tuebun tur:nam& renes purgabit ijs, quz vrinam cient,& iubebit ne fefe extendat ,néue exerceatur: fed vtatur equitatione, geftationeq;, ijsq; nec multis, nec diu. Cumq; aliquis dolorin aliquo articulo,exempli gratia,pedis,fentiat, negligendus non eft.quamuis enim nobis fegniter id tranfeuntib. fedatus fuetit, mox tamen reuertetut,& diu hominem maiore malo afficiet,& fanari difficulter poterit.Proftat ergoin principio dolorem curare, cüm adhuc facilis curatio eft. Szpe ctiam nobis fufpect effe debent cruditates,& alui fluores,& inflationes, medicique earum admoneri: nam tacétibus nobis fepenumero grauia, difficiliag; contingüt: qualis ea affectio eft, quz flatuofa nominat,queq; ex timore&nimio mc roreoritur,quam melancholiam vocant. Sed plutima funt,que propter negligentiam adid mali progreífa funt,quod vinci nullo modo pofsit.quamobrem nihil aut paruum, aut magnü, quod prater con fuetudinem accidat, eft filentio prztereundum.Verüm quia coniun&torum medicamentorum facta eft à nobis mentio, deinceps eorum deícriptiones con iungentur. Que cere menfura fit oleo adhibenda. Caput| CX X. S1 vnguins,qucà lafsitudine leuanda,nominantur i medicis dxezx, velis conficere, oleum cere quadruplum impones:6 liquidum ceratum,v: in fra&uris fieri folet, duplum:fi medicamentü emplaftri mo do, vtriufq; par modus effe debet, fi acr nos ambiés fit moderatus: fin autem cera vetus, aut arida, acrq; frigidus fuerit,pauló plus olei erit addendum: ficut contrà,fi cera fuerit pinguis, arque calidior,paulà minus AFFECT. CVRAT. LIP. NIL 247 minus olei debet effz. hec veró paulà minorportio £ft duodecima pars medij exceffus, qui inter vtráqs, artem fitinterie&us: nam vndecim& tredecim opem cerae libra admifceri poteft. Bárvygcu,boc cst, liquidum medicamentum. Cp.(CXXL Apis fuilli recétis eie&tis membranis vncie quadraginta quat uorserg vnciae vigintiquatuor,lithar gyrivnciz fx, ceruffe tantundem, eliquata aridis mifceantur:trau enim temporis confiftent. Tetrapbarmacum bafilicum;. Cap. CXXIL C rrr ros fri&z,picis fice, fzui taurini fingulorum libra vna. Vt auté celerius concoquat,& carnem creet,addimus thuris modó tres vncias,modó quatuor. Medicamentum Ju yvasy,boc eff, ex feci.— Cap. CX XH. L Ithargyri pondo duo,cere vnciz o&o,olei pondo fex, feenugreci, lini feminis, ebifci, quee etiam al. thea dicitur(nam& agreftis maluaalthza nominatur)pfyllij, cucumeris agreftis,omnium ptiffana de. coctorum fucci pondo duo. coque Yíque dum non inquinent,poftea vtitor. Malagma Mnafei. Cap. CX XIII L Ttha"yn libra duz, cerz libra, axun gie veteris libra,reítnz fric vnciz fex. EmplafTrum ex melle. Cz libra vaa, adipis anferini vnciz fex, olei veteris libra vna, lithargyri tantundem, terebinthinze vnàz duejalij habent vna:mellis libra vna. Q, 4 248 ORIBASIIDELOC. Emplaftrum ex chalcitide Galeni,quod Pbocnicinum dicitur. Cap. CX X V. Svilli adipis vetufti,falis expertis,pondo duo, olei vetuftifsimi pondo triajlithargyri tantundé,chalcitidis vnc.111. Chalcitidé cótunde,acper tenuifsimü cribrü trajcies,tum in pilá cum tribus oleilibris po nes, ac diligéter teres víq; dum optimé Ixuigentur. tum lithargyrü per tenuifsimü cribrü traiectam,& in alia pilain tenuifsimum pollinem prius redactam adijcies. pfyllium veró multo tempore poft chalcitida: przfertim vero in fole conficies, vt oleum liquidü maneat. poftremo loco adeps adijcit, cumQ; exquifité omnia lzuigaris, in cacabum mitte,& coque,fpatha ex ramo palme verfans:ex quo ramo cot tex viridis exterior auferendus eft,vt fuám hümiditatem medicamento pofsit impertiri,&ad coctionem fatis erit vnus palmz ramus, vt ex crafsiore eius parte fpathain faciamus, alteram veró,qua continua erat cum ea, ex qua fpatha effecta cft, poliamus,& purgemus, vt candida fiat: quamq; in frufta diffe&tá,& contufam medicamento 1indamus. atque €o quidem tempore tenuia frufta inijcientur cum ee quem ET ad moderati cerati cófiftentiam peruenerit.ceterüm pars fpathasaut rudicule,quz iam à medicamento fuerit arefacta, precidenda,& abijcienda eft:& reliqua vtendum, vt eius humiditatem medicamentum recipiat. id; bis,& ter faciendum erit,fi rudiculam exiccatà intueberis. Eft etiam perfpicuum palmz ramum debere effe recens ab arbore cefum,& eodem die,quo medicamentum co&urus fis, vt fit fucci pleuus. cümque tandiu coxeris, quandiu digitos non inquinet,ab igni auferes.&em plaftto vteris ad vulnera cruenta,€ que cicatricem ; egre AFFECT. CVRAT. LIP. IIII. 249 zgré ducunt:& cum olco liquatá ad omnia inflammata adhibebis. fed medicamentü efto pauló plus quàm oleum,dum eliquatur. Expompbolyge. Cap. CX XVI. Pospholyeis,lithargyri,cerufiz fingulorum vnci quatuor, ladani vncia, acaciz denarij duo, olei myrtini vncie odo, cerz tyrenicz quod fatis fit,& jtem oua abie&is vitellis, Ex meliloto, Nai gallici drachma decem, cyperi, cardamomijiridis,myrrhz, ammoniaci thymiamatis, fingulorü drachroz o&to,meliloti drachma viginti quinque,terebinthine drachme quinquaginta,cerz nouz drachmae centum,cyprini heminz dimidiü,aceti quod fatis eft. quidam guttz ammoniaci ponunt drachmas centum,' Mufe pafillu,— Cap. CX XVII Paaillus mufz:aluminis fcifsilis,alocs,myrrhz,atramenti futorij,(ingulorum drachme dux; thuris drachme oGo,capitulorü punici mali drachma decem, gallarum immaturarum drachmz odo, pafsi quantum fatis eft, Polyidis, Cap. CX XVIII. C apitulori mali punici drachmz fexdecim, myr. rhe drachmz o&o ,aloés drachmae odo, aluminis fcfsi drachme quinq;,thuris drachma vnà, atraméti futorij drachma tres, fellis taurini drachmae fex,vino dulci excipiuntur. Ex charta,aridus ad nomas, Cap. CX XIX. Cus combuftz, eris víti, plumbi vfti,& loti, fquame ftomomatis vt omnium par modus fic. ful furis ignem non experti dimidium:leuigato. Qi ifo ORIBASII DE LOC. Rofceiconfeclio. Cap. CX-X-X. Roncus fine vllo vafculo parare conuenit, rofis folàm in oleum omphacinum,& omotribes conicdtis. at(ine fale cóficitur:quoniam fal calefaciens, minus idoneum rofaceum reddit. Acopuin ex populi floribus. Cap. CXXCXL. r X populi floribus adhuc cóniuentibus modius Ttalicus in quindecim, aut viginti libras olei alicuiustenuium partium,& non adflringentis immittitur.accómodatiusq; fiet, fi lorem moedicé cótufum in oleum cóijcies. fiq; medicamentum quotidie dimouebis,prefertim cum fol feruebit,ac in domo calida,celerius,& magis populi qualitas atqj vis in oleum migrabit.itaque poft duos treis ue meufes potes expreífo,atque abiecto flore,& oleo per linteum percolatosipfum habere.oleum, quod citra morfum per halitum difcutiat. quinetià ceram& refinam licet inijcerc.ergo fatis erit cerz quartá partem,refinz veró duodecimam addere.$i veró oleum quod exprefferis,crafsius videbitur,fatis erit vel quintam cera partem, vel quandoq; fextam adijcere.Preftat autem id coquere in vafe duplici,aut certé igni lento,qualis prunarum eft. Medicamentum.hoc apziffimü eft ad omnes lafsitudines feu fponte ortas, feu alia quoq; rationc cqntra&tas:& fuccos, quicunque nonadmodum crafst, nec lentiin cute carneq; reídent, euaporant,ac digerunt. De alijs olcarum digerentium generibus. Caput CX XXII. Orc quoq;,quod ex chamxmelo fit, digerit tuzz períe,tum multó magisiniecta cera,& refina ad ean dem menfurs,fed digerit evi$ anethinüzidq; vel per fe,vel i co quifpiam cum cera,& refina vtatur.danM T ETEITUTERE NS AFFECT. CVRAT. LIB. IHL^ sg da quoq; opera eft, vt in vafe duplici anethinum etiam incoquatur: vtiliusq; fuerit,fi anethum viride fit. Si praterea bete albe radices in oleo coxeris, idQ; quod diximus, feceris, medicamentü digerens tibi pararis:quale etiam ex cucumeris agreflis radice;althzaeQ;,ac bryoniz conficitur. Paftillus Andronis, Cap. CXxxunt. Asini: fcifsilis, myrrhe, fingulorum drachmz IH. atramenti futorij drachmz duz, thuris drachmz octo,cyperi drachmz decé&jariftolochiz drachmz xr, aliqui drachmae octo,gallarum omphacitidum drachmz o&o,pafsi quod fatis eft. Confectio ex capitibus papaucris, qu«e 4d xadtiup dicitur,Galeni, Cap. CXX X11H. Ix ynum aquz fextarium capita papaueris decem immitte. Si capita humidiora fint, macerétur vnum diem, vnam; no&em: fi duriora,&[icciora, etiam diutius quàm vnum diem. ac melius quidé eft, neq; Jam indurata accipere, neque valde mollia: fugiendaq; funt,quz ex perhumidis locis accipiuntur. injjce verà in aqui ca capita, vt dixi, quz(int magnitudinis mediocris: cüm& maiora,& minora indi queát:ita enim proportio feruabitur.coquendi terminus tibi erit, cüm tota capita flaccida fucrint red dita.quod vbi erit, exprimentur capita, atque abii cientur.aquzx autem addetur mellis dimidium menfure totius,& ad ignem fumi expertem adattici mel lis confiftentiá coquetur.deco&io veró in aqua plu ia,aut fontana facienda eft. vfus eius in ijs eft, quibus fomno eft opus: quibus etiam fepenumero con fe&ionem ex opio dare cogimur.hocautem medicamento potifsimüm indigent,quibus tenuis deflu. xio à capite ad afperam arteriam deftillat, qua pro $fi ORIBASII DE LOC. pter infequentes tufses dormire non finit. In hifce autem medicamentum eft ex fapa parandum: quam ad rem fatis coquitur, cüm capita papaueris fuerint ad aquz medietatem decocta. huic etiam, dum coqs radix glycyrrhizz addenda eft. Si veró copia efluxus à capite delati in pulmone confiftat, confe&io ea melle accómodatior erit. ergo ad id quod vrget,animum adhibens,vbi in fomnum vertitur eger; id demum quod ex melle conftat,aut quod fine melle confe&um eft, dabis:& aliquando vtrunque permifcebis. Datur hoc moderata menfura ad duorum fatis magnorum cochlearium magnitudinem. augebis autem, aut minues habita ratione corporis magnitudinis,ztatis,anni temporis,& regionis:in hisenim omnibus, frigidioribus minimü dabis: calidioribus,plurimü.habita veró etiam ratione quan titatis,qualitatisQ; defluxionis,te plus,minusq; daturum eft plané perfpicuum. Myjierium dolorem fedans— Cap. XXXv. V Alec hoc medicamentum ad eos, quos tufsis exercet, ad tabidos, ad coeliacos, ad dyfentericos,& ad alui fluorem.capit autem hzc,croci,caftorei,afarialterci feminum,opij,ftyracis,fingulorum drachmas quatuor,casq; melle excipito,at q; vtitor.qui« dam veró habent alterci dimidium, Pbilonis medicamentum. Cap, CXX XVI. Cn drahmz quinq;;pyrethri, euphorbij,fpicar nardi(ingulorum drachma vna, piperis albi,alterci, fingulorum drachmz viginti, opij drachmz decem. Picra Galeni. Cap. CXXXVII. ALoss drachmz centum,cinnamomi, fpicz nardi, xylobalfami, maftiches, afari, croci,fingulorü drach ma fex. Ego veró alocs drachmas nonaginta, croci vero :M--————ÜX M——— Ó— AFFECT. CVRAT. LIB. IIII. 159 veró quinq; conijcio, itaq; vtor. datur drachma ex aqua. Catapotia purgantia ex aloc, Galeni. Cap. CXXXVIII. Coriecyatti dos pars vna, alocs& fcamonez fingularum partes duz,fucci abfinthij pars vna. Hir4— CXXXIX, Trseiosis colocynthidis drachme viginti, chame. driosyagarici, fingulorum drachmz decem, fagapeni,opopanacis, fingulorum drachmze oCo,petrofelinijariftoelochiz rotundz, piperis albi, fingulorum drachmz tres, fpice nardi, cinnamomi, crocimyrrhz,polij, inpulorum drachma quatuor. melle diluito,datoá; ad fummum drachmas quatuor. Diofpoliticum. Cap. CXXXX. Cvnini; piperis longi,vel albi,rute,nitriyomnium par modus.atque ita magis ventrem foluit. cüm veró pari aliorum ponderi dimidium nitri mifcetur, non ita fubducit. maceretur autem cuminü in aceto acerrimo,deinde continuó tundetur. aut etiá prius frigatur in vafe fi&tili, quod perfedté co&um fit.funto vero& rutz folia modice ficcata.his quatuor ali. quando mel defpumatum additur, aliquando nihil, fed fola arida reponuntur,ac ptiffane cremori,& alijs, quibus maximé conuenire videntur, cibis inijciütur. Sumitur& medicamentühoc& ante,& poft eibum:ad quem vfum id quod mel accepit, eft ctiam iucundius. Simplex ex tribus pipcris generibus. Ciput CXLI. Ap cuiufg; trium piperü drachmas quinqvagiti ta fatis eft dern ani thymi,ziziberisáy ir gulo 254. ORIBASII DE LOC. gum drachmas octo. herbarü autem coma cum flo». ribus,abie&o eo quod lignofum fitimponenda eft. deinde omnibus a cótufis,& per tenue cribrum tranfinifsis, mel optimum, ac diligenter defpumatum admifceatur.Hocq; medicamentum dari poterit femel;aut fgpius quotidie,&mane,&ante,& poft cibum, atque etiam dormitum euntibus. datur autem cochlearij pleni menfura: ac paruis quidé cor» poribus, parui:maximis veró,maximi cochlearis. Medicamentum ex calamintba, Caput. CX L1L A capito calaminthes ,'pulegij, petrofelini, fefelcos,ingulorà drachmas xi1.feminis apijcacumi-: num thymi, vtriufque drachmas quatuor, libyftici drachmas fexdecim, piperis drachmas duas de quin Sugiidtque herbarum quidem quicquid lignoum,durumq; eft,id abijciatur:capiantur autem ex» iremitates herbarum cum virentifsimis folijs,&flozibus.hzc omnia fimul tundenda;ac tenuifsimo cribranda funt cribro,melg; optimum,€ accuraté defpumatum admifcendum. Vfus eius erit poft matutinam frictionem,ante exercitationem,& balneum. licet ctiam fine melleadmixto ficcum medicamentum conficere, falis vice ad obfonia vti. poffumus 3dem in ptiffanam conijcere pro aceto ,velineiuf-' modi aliquid pro pipere.Sed poteft etiam cum melle obfonijs admifceri. poft cibum tamen nunquam neque hoc medicamentum, neg; aliud vllum, quod. ad validiorem diftributionem faciat, erit affumendum. res Medicamentum ex fucco malortm. Caput CXLIIL Qva ex fucco malorum conficitur, accómoda* d: tum AFFECT. CVRAT. LIB. III. i$ tum eftijs, qui non appetunt, quid; non re&é con«oquunt. eius autem confectio eft hec: malorü Cye doniorum, quz maiora dulciora Q; fint, fuccifextarios duos. his optimi mellis tantundem mifcebis,a« «eti fextariü vnum,ac dimidium. hzc vbi ad ardentes carbonesmodicé coxeris,fpumamd; detraxetis, zinziberis vncias tres,piperisq; albi vncias duas im mittes: deinde ad carbones ignitos iterum coques, víque dum mellis fiat fpilsitudo. Hoc medicamentum non modo falutare eft ijs, quibus ventriculus, fed etiam quibus iecur inualidum eft. conftat etiam inter omnes,hocieiunis dandum effe ad myftri magnitudiné. quanquá nihil etiam ledit,fià cibo fumptum fuerit. cómodé etiam dabitur, fi quis pranfus fit prius,& ante ccenam id fumpferit. maxime autem tempeftiue dederis,fi duabus,aut tribusante cibum horis obtuleris. At fi cui venter intemperie calida laborataut bili quouis modo abundat, huic auferri piper, ac zinziber debet, ac fuccus malorum cum a£cto,ac melletantüm coctus modo preferipto dari, Deoxymclitis apparatu, Cap. CL. undi conficieshoc modo: Cum melli optimo ad carbones ardentes fpumam obftuleris, inapfizma Smmittes aceti tantum,quantum fatis fit,ne guftanti nimis acidü,nec dulce videatur:ac denuó ad prunas co fes quen amborum qualitates in vnum reacte plane int:nec guftanti acetum adhuccrudum appareat,inde ab ien; auferes.cum(; vti voles,aquá €i mifcebis, fic temperans, vt vinum. fed fatius erit de modo exfumenzium guftu facere iudicium. ipfa tamen primaeorum cómixtio, quo plurimis idonea fit,ita eft faciéda, vt vni parti aceti,mellis,à quo deracha fpuma fit, dimidiü adijci oporteat. Cum aqua 156 ORIBASII DELOCveró ftatim oxymeli conficies hoc modo,melli qua: druplum optimz aque mifcebis, deinde modico igni coques vfque dum fpumare definat. Conficitur fin oxymeli etiam tribus ftatim ab initio cómixtis ad hunc modumsaceti vni parti additur mellis duplum,& ici quadruplum:hzcq; ad tertiá,vel etiam quartá partem, fpumainterim ablata decoquunt. QYVARTL ET VLTIMI LIBRI FINIS: AC DEO HONOR, ET GLORIA OBSERVATIONES IOAN. BAPTISTAE RASARII, IN noucm Oribafij libros ad Eustathiuni, IOAN. BAPTISTARASARIVS Io. Laurentio Maffatio, Medico, 8 P. D. go VM detotem Oribafij librorum ad Eii^ i e fLatbium editione mecum ageres, antequá eT 2 In Cyprum ab ista maxima, nobilifimaqs z36 infula uocatus proficifcereris,ca potifstmim vatione ad id mibi peruadctidi utebaris tne tar darem ftudia multorit. Sed cim uterq; noftrum in magua[pe c[Jct, fore, ut cim prímim mea interpretatio in lucem fuiffet prolata, nonnulli fortaffe, dpud quos ijdem libri dilipentius defcripti delitefcerent, de cis e dendis cogitarent noftram tamen adbuc inanem fuiffe coniectura perfbiciniu.quam ob rem cum antea funtmo fHudio buius opufeuli exemplum perquirebam, ut cim meo accurate conf'ervem: tum ucrà boc tepore pertinet ad delendas multas maculas, quas Oribafius li brariorum culpa fufceperat, non effe celandum diu tius cxiflümaui:nattus enim uctuftum codicem fum, ex quo ca fumpta funt, que mox fequentur. doleo ab co uolumine tertium abefJe librum, ii quo[perabasm me milia cfe emendaturum: fcis enim quàm multa fint in €o deprauata, ut in conficiendis medicamentis ucl liquida, ucl arida fepe dcfiderentur, Nam quod Paulus R ral Aégincta ita fcripfiffe Oribafium infimulat, id cgotibrariorit incuria fadum puto, uerum quod bactenus ufu non uenit;for[iran aliquando confequemur.tu interim bifce locis emendatis frucre,atq; idem de libris ad Wulianum propediem expecta. Cuvayut ualeas, cy me, ut facis, ama. Venctijs, Calend. Mart, M.D.LVI. NT v 0» legitur libro primo,capite tertio, |(55522) 1| Alis veró citra robur,&c. Vetus codex Noo J lita habetizà d zexto xagts wrovies tget Die NER igi, 1d eft, ali: veró celeres citrarobur, & violentiam peraguntur. Cap.xr.Quicüq; etiá molles carnes habét,&c.v.l. std ire ux aersid eft, quicung; etiam fpina non habent,qui ua éxie nominantur.Pauló poft.Coire enim cum excrementis malum eft. In vetere libro fic legitur: nasi Zo vri rrr] ioco prysyany 1d eft,coire etiam cum excremétis malum eft. vt hoc fit aliud tempus,non autem ratio reddita corum, quz fuprà funt dicta.Et item pauló poft.Et alui fluxus recétes, fiquidem diuturnos quandoq; venus ficcat. V.1l.fic: x) di&ddnaw oem miu d's nex gonephtiluo iw$rir egod iix fuge d, hoc cft,& alui fluxus repentinos:(iquidem inueteratos quandoq; venus exiccat. Et ita etiam apud Actium legitur. Cap. x v 11. vbi dealo&agitur, hzc funt verba: Pertranfit enim,neq; cibos corrumpit:preterea neque fitim,neque famem inducit. V.c.fic:divyupd 53, gà eirioc vw aqonifompée d, no diera, nod tiro 1d pertranfit enim,neque ciborum vim hebetat.preteterea fitim non inducit,&ad fumendum cibum nos red IN IX. ORIB. LI8ROS reddit promptiores. Atqueita etiam legitur apud Orib. v 11. Colle&. Càp.XXVII. Eodem capite de Ícamonea,Pituitam& bilim ve. heméter educit, datur eius purz drach. vna ad fummum.v.l.(ic habet:zya Zi patyua, X) xou lexupais Akgaa TOUOT0U FOR. T0 TA Ig tyi eft;pituità& bilé puram valenter educit vna eius drachma ad fummü.itad; habet Orib. vir. Colle&. xxv rr. Paulà infrà, Purgatione ceffante, vtilius erit inle&o recumbere. V.]. melius hoc modo:uoong Z1 oi; naT&pevos Ad eftpurgatione procedente,& non Myelexs, vt antealegebatur. Cap. xxr1. Autanethi radix excalefa&a.V.l.fic: J avíls ríe Fife nsnavjA/ug, id eft, combufta anethi radix. Cap.xxttr.Succus Cyrenaicus.legendum eft,Li quor:atque ita deinceps cüm Cyrenaici, aut Medi ci, aut papaucris, aut panaci fucci fiet mentio,fi izi$ grzcélegatur, Liquor, femper erit dicendum: vtà nomine xyxij,qui exprimit,& ille manat,diftinguat, Cap. xxvi. Si veró nitri parum addas, abfceffus rumpet.in v. C. legitur zyezzaa dp d Vizga IAyóy, perg néAzovt,id eft,linus rumpet. Cap. xxxi. Si puftulze eruperint,lanarofaceo&c. V.c.pro lana habet ivy jid eft,linteolum. Cap. xxxiii. Ceterüm qui affe&iones cognofcere non poffunt,fiepe quod cóuenit;perficiüt,&c. italegitur apud Galenum i1. az zézove: fed Orib, habet aliter hoc modo: zoe A din Ayvodot à d'idp el pal dixynárnovris vc Jiefkoqr,id eft, fxpe enim quod par eft non perficiunt ij, qui affe&iones non cognofcunt. Cap.xxxv. Helenij radix equé ac fimus columbarum fylucfiriü,quo admodü frequenter vtimur.VéR2 IN ORIPD. IX. LIBROS tus codex fic diftinguit,&ievievéi(u Guotug T nó po rp vou day migigépBy gy cWA XE xpusfar id eft,helenij ra dix fimili modo.fimo autem columbarü fylueftrium frequentifsimé vtimur. Libro fecundo,capite primo, Pinei nuclei, lentifcus& c. v.l.addit,egeffos zi Vd ipop)id eft,pinei nuclci vefca pars,lentifcus&c.: Cap.r1. Atractylis, cnicus agreftis.in v.l. melius legitur fic t àzgaxivnte il ninos Aypis, id eft, vel cnicus agreftis.Pauló poft, Styrax hydnon,piper.v.l.ecpaf, yd gestiaip id eft, ftyrax,hydropiper.Sed apud Aetiü, qui Oribafium autorem habet, vbi de cadem re agitur, legitur vt prius translatü fuit iZror sirpiid eft, tubera,& piper. quamuis cüm de calefacientibus agatur, exomnium fententia videtur legendum effe hydropiper,cüm id à Diofcoride lib.ij. Galeno viij. fimp.&item cateris inter calefacientia, /Zyey veró; hoc eft,tuber non item,adnumeretur. Cap. v.Epithymum, menta, fatureia. v.l. habet pashoc eftthymü,nó up, hoc eft fatureia.quod etiam apud Actium legitur, quanquam vtrung; retineri poteft. Vel dicendü, deeffe verbum 6a. PauJó poft, Caroum. v.l.habet«apgégonop. Actius tamen nihil variat:ac Galenus quoq; v1. fimpl.carum habet,cuius femen in 111. ordine calefacientium conftituit.nihil ergo mutandum hic puto.Sed pauló 1nfrà,cüm legitur,£4gavis v.l.habet fagavis,id eft,radicula,magis accómodaté: fiquidem de ruta, deq; rododaphne fit mentio, quas in tertio gradu calefacientium vnà cum radicula Gal. collocat. Ita etiam legend.infra cap.xxxix. Cap.vir. Conyon vehementer,legendum eft,cicuta oxtremé: loquitur enim Oribafius de refrigerantibus. Cap. AD EVSTAT. OBSERVAT. Cap. viii. Acacialota;plantago,beta. v.l. 4anío zemieu, Loyéyvmareg BAirow, M eft, blitum, non beta; quam& Orib.& ceteri zz vocant. Cap. xir. Afie petra flos marcefcentes carnes arefacit.v.l. ázíag argae Afos vào Andes gápnag UzAnq, id eft. Afiz petra flos flaccidas carnes eliquat. Eodé cap. Ouorü candidum& putamen.v.1, 25r zi ASUXDU, xoa T? A[iv d eft,ouorum candidum& tenue.prius tamen Acid eft putamen legebatur, Cap. xvi, Abrotanum,& precipué vftum. v.]. &Bgérepeu, nat MAXAcu 72 nay d eft,abrotonü,ac magis etiam,cüm vítam eft. Cap. xxt, Cicuta, piceaarbor. v. l. wdyeup Nnm, id eft,cicuta,leuce arbor, Cap. xxrr. Oleum vetus, glycyrhize radix. v. 1. voip reati, yvRveid ue) Fifa, id eft,oleü vetus,pzo niz radix.Et ita effe legendumputo:nam tenuiü effe partium peoniam,& non glycyrhizam,Galenus vi. fimp. teflatur.fed propter nominis fimilitudinem fa cilis fuit lapfus:qui etiam infrà cap.xxxix.cernitur. Cap. xxvr. Thus, pix Aegyptia, maftiche. male diftin&um eft: legendum enim eft,thus,pix, Aegyptia maftiche, vt dicat maftiche Aegyptia, ad Chia differentiam. Cap. xxvrr, Foliamaluz fylueftris, maluz caules.v.l. 755&ygiue uae yue 7 qéAAa aàvadwdeouaAkysny d eft,agreftis malue folia,&anadendromalache:quam Galenus vii.fimp.althzam quoq; appellari fcribit. Cap. xxxv. Afparagus,oxymyrfinum.legendum, afparagus oxymyrfinus,(inc vlla diftin&ione, vt etiam cap.xl.Eodem cap.legitur,allium,paftinaca,legend.ex v.l.fcordium.vt etiam cap.fequenti,& cap. xlvii. Et pauló infrà. Orobus;qui fumptus, legend eruum copiofius fumptum. R; IN ORIB. IX. LIBROS Cap. xxxvr. Potus vini, 1n quo fcorpius marinus fuffocatus fit.v.]. cogar ÉxAaevis WwyNyVTOS eive 74 azébptyuad eft,dilutum fcorpij marini in vino fuffo cati. Cap. xxxix. vbiafterifcus eft, Catapotia attrahentia,que dantur. v. l. vf Vid to nrmrérinyid eft,catapotia quz ad lingendum dantur. Cap, xriri1. Cedriayauripigmentum. v. l. addit uiuyld eft,mel. i Cap.r. Sambucus,ebulus.v.l. 2fto, vf iue,id eft, actea,& chamemelum. Eodem cap.Ibifcus;althza. legend.ibifcus,fiuealthza. Eodem cap.legend. Ex caricis,pingues,magis quz ex caprificu exiftunt. Cap. rir. pro fmyroa, legendum eft, myrrha.& item cap. fequenti. Pauló infrà. Glaux, cerebrum. Diofc. lib. iini.& Orib.xiiii. Coll.cop. Ixiiii.herbam, effe glauca,& animal,que noctua dicitur, fcribit:ac cerebrum noctue ad lac gignendum accómodatum effe ex Zopynifententia cómemorat. : Cap. rix. VbideLemnio figillo fit mentio, habet alius codex, drach. mediam.v.l.legit drach.viii. Libro 1111. capiteprimo. Dauci, fefcleos. trochifci. v. 1. J'enuov, mur vaeyrogd viv, id eft, dauci,fefeleos, tordylij, quod tordylium Diofcorides lib. iii. Sefeli Creticum ab aliquibus vocari fcribit. Cap. 111. Itemq; faxatilium pifcium,& pelagiorum.legendum eft,itemq; faxatilium pifcium,littoralium ac pelag. Cap. v. Cetaceum genus in mari degentiü animalium.legend.omne cetaceum genus&c. Cap. xir. Paguri,cancri,locuftz. legend. paguri, cancri, loligines. Etcodem cap. his minus nutrit album fimul,&craffum,& fdftrisigens legendos auite Ab EVSTAT. OBSERVAT. aufterum. Et pauló póft, Minus veró alit polenta. legend.equó, atque ij,nutrit polenta. Et item,Corna,pruna fylueftria,zizipha. v. l.addit, rubi fructus, arbuti fructus. Cap. xii. Legendum eft;Bugloffum,paffer,& lacertus medij quodammodo funt inter eos, qui tene ram,duramq; carnem habent:alimentumQ; corü eft optimü ijs, qui fe nó exercent, quiq; imbecilli funt: ijs veró,qui conualefcunt, friabile,& molle alimentum eftad bonamvaletudinem accómodatifsimum, quocirca optimum omnium fuccum creant carnes quadrupedüanimaliá,fi probé concoquantur,&c. Ita enim etiam fcriptum eft lib.iii. Collect.apud Orib.cap. xv. Tum non ita multis verfibus interiectis legend. Et pituitz plurimüm faciunt, mamma&iecur boni fucci funt,&c. Etmeliores funt pedes porcorum,quàm grunnus& aures. Cap. xiur. legend. Seniorum veró carnes funt pefsime.& pauló poft, Aut pecudü:non minus quoque, quàm ez, mali fucci cft ceruina caro, renes,& teftes nimis adultorü,&c.pauló póft, Quam alij horzi fructus,Et non ita multó poft,legend. Porrorü, alliorum, daucorum,& radicularum:& item, Vina, quz craífa funt,& foetida,& auftera. Cap xv. legend. Torpedo, turtur, omne genus volucrium.auium nang;caro terreflrrium carni com par.& pauló poft. Ex bubulis& caprinis carnib.meliores ad concoc&tionem funt bobus vituli,atq; hosdi capris, omnes praterea carnes eorum,&c. Ad finem cap. Vinum dulce facilius,quàm aufterum concoquitur. Cap. xvr. legend. Mulli,orphi, deinde, oua tofta; elixa, fri&a,triticum elixum. Cap. xvir. legend. Oliuz fale condita. praftanR 4 IN ORIB. IX. LIBROS tiores autem funt. Ec poft, Huius generis funt carduus,atra&ylis,& atracte magis honorata,quàm có ueniat.&, Regius afparagus, paluftris, myrti fylueftris&c.: Cap. xvrr. legend.Vinum nigrum,& aufterü facilé acefsit,& ad vomitum impellit:craffum quoque & nouum. Cap. xxr. legend. Precipué veró fi mellis portio ei fuerit indita. Zithus&fücci omnes. ita enim v. l. habet. Cap. xxir. legend. Ad quem vfum adhibenda eft cum oxymelite,vel aceto& oleo ante alios cibos omnes.pauló infrà, Quocirca& afparagum afphodeli i&ericis, vt fummü remedium prabent.& infrà, Radiculaattenuandi vim babet.| Cap. xxrur. legend. triticum elixum,oua elixa. Cap. xxvi. legend. Serum la&is valde aluü mollit,eid; tantü optimi mellis addendum& c. Et, Carnes animalium, quibus parum admodum atatis accefsit, Similiter etiam eorum extremitates facilius peraluum tranfeunt.Et póft. Vue dulces,prefertim cüm humidz fuerint: mora in purum ventriculum incidentia&c. Et, Si re&té affectus fit venter ud infernam deie&ionem, facile deijciuntur:fi veró non, & ipfa fupra cztera manent,& nihil&c. Et, parum ad alteram partem vergens, cüm neq; ventrem languidum ad excretionem, neq; validum ad diftributionem fortiatur. Cap. xxix. legend. Palmulz aufterz, vuc paff aufterz,mora,rubi fru&us.Et,qu:z dulci fucco przdita funt fine acrimonia, facilius defcendunt. Cap. xxx. lege, Radicula,finapis,nafturtium, pyrethrum. Cap. xxxr. lege, Allium,cepa,porrum. Cap. | | | | | AD EVSTAT. OBSERVAT. Cap. xxxrr. lege, Cucurbita elixa,melopepones,cucumere s,pruna,fycomora,auftere& acide vuz paffie, vuz,mala adftringentia frigidi& terreftris fucci funt: acida veró frigidum, ac tenuium partium fuccum habent:queQ; perfe&té,&c. Cap. xxxur. lege. Contrà fitin radicula,rapis, fi nape,nafturtio, pyrethro, atque omnibus, quorum acer afparagus eft. polenta item ficcat, viticis femé, eruum bis, autfrpein aqua dulceredditü edulium fit exiccans&c. Pauló poft. Siccius etiam eft, quàm id quod non habet.quz veró minus horá,& defruti plus habent&c, Cap. xxxi. legend. ptiffana,cucurbita elixa,pepones. Et,humectat quoque lactuca, intubusq; fed debilius:portulaca autem, malua,& blitum&c. Cap. xxxv Hoc caput mirum in modum in omnibus libris eft deprauatum, nonnullatamen funt reftituta.itaq; legendum eft.Tis veró,qui funt ad continendos cibos imbecilliores, neq; fumere crafsius alimentum,quàm aqua fit, queunt,&c.Et,Hordeum veró,quod febricitantibus dandum eft, non eft con fringendnm,fed lauandum,& in aqua coquendum: ac prima quidem aqua abijcienda eft, tum alia adie&a coquendum.re&té autem coquetur,fi decé aqui heminas in vnam hordei heminam inijcias: coquiturautem donec hordeum crepet: deinde percolatur tenuifsima aqua,& melle admixto, vel etiam per fe fola potui datur: hoc enim& aluum probé foluit, & vrinam cit,&abundé nutrit.Datur item hordeum in polenta fri&um, quod etiam sy p/Z« appellant: fedantequàm tundatur,leuiter fricandum eft,&c. Et, Poffet autem fimili quoq; modo omne feré alimentíü fubteri tu potionibus. Et Addim us cucumetis emen toftum,&c. Et, Hzc autem cótufa inaqua R« IN ORIB. IX. LIBROS funt diluenda. Cap. xxxvi. lege.Ptiffane veró,ac cateris deco&is vel pinea nux,vel aucllanz&c. Et, Pro oleo papauer album leuiterfrium cum putamine videtur. jam ad fluxum&c. Cap. xxxvit. lege, Parum; olei& anethi addatur. prius veró lauanda fimila eft. panis antiquus aqua&c.Et, Víque autem coquitur, dum quinta pars remaneat,eaq; percolatur.itrium veró&c. . Cap. xxxix. Sic legend. Febricitantibus optima potio eft mulfa,vel oxymel.aqua veró in febricitante,omni morfu vacans, diluta veró,quz adftringendivim habent,in ventris turbationibus non funt incómodz:& ad vomitus cohibendos valent, quibus mellis aduerfa exbibitio eft:Et,Pira veró in aqua infundütur,que acerba&dulcia funt. Et, Acini quoq; vuarum confcifsi ia aqua macerantur. Cap. vlt. Ex pluuijs aquis eftiua,qued; ex tonitruo fit, preftantior eft,& item quz nimbis eft demiffa. Et, Bibendz funt vino mixta, vt acerbis dulcius vinum, alijs veró id, quod fit acerbius, mifceatur. Vtile etiá eft limofas,falfas,& bituminofas percolare&c. fed hiclocus fuità me iandiu reftitutus lib. primo Orib.ad Eunapium,cap.xiiii.idq; beneficio vetufti codicis, qui in bibliotheca D. Marci eft. exquo etiam fumpferam verbum aeganráZu, id eft, aquas bituminofas effe percolendas,vt nó fit legendum, eiw aadízaisid eft, cum polenta:quod erat fané ineptum,& ab hoc loco alienum. Libro fexto.capite feptimo legend. Magnum verÓ ac notabilis cóco&ionis indicium in primis vrinis nunquam&c. Cap. xxu, legend.Fiunt etiá meliora,cüm tempera AD EVSTAT. OBSERVAT. perature contraria immoderatio immoderationem corrigat.Et,Laboribus,cibo liberaliore,& potu par ciore. Libto fcptimo, capite xui. legend. Sed color earum humoris colori refpondet. Cap. xvii, ficlegend. Reduuias paruas,& inci. pientes galla cum melle reprimit,& prohibet confirmari: vbi veró facts iam fint,carnem,quz prater naturam excreuerit, confilium eft medicamentum morfus expertibus abfumere,&c. Cap. xx. legend.[ta enim grumo compacto fanguinis defluuium fiftetur:eo itanon fuppreffo&c. Et, Tertio veró die folues:fiq; medicamentum tuto, adhuc vlceri adheret,&c.Er, Ad fanguinis auté profufiones, qux ex ore, aut thymis, aut formicis, aut verrucis,&c. Et, Aut acinorum,aut lenticularum os colluendo.ijs etiá vtendum&c. Et,Huiufmodi funt alica,farinaQ; pura decocta, cochlea, cafeus mollis. Et, Ouorum tenerorum vitelli;pira, achrades, mala. cydonia,&c. Cap. xxr. legend. Cicatrices veró, quz fiunt ex impetigine,& alijs de caufis cócolores reddit adeps afininus,&c. Cap. xxir. v.]. fichabet: Vt in tetrapharmaci libram horü alicuius vncias dnas conijcias. Et tamen apud Paulum legitur, vnciavna.Tum v.c.habet hec: TO YA Ra AG pog TOUS viveefod se) unus rete VI ue vovs,id eft, Egregie enim ad neruos vulneratos,prafertim veró pun&os facit. Pauló poft, legen. Quies imperetur,lectus mollis efto, oleo calido liberaliore&c. Et poft,lllinendü eft cataplafma quod ex fen peruiuo, mali punici cortice, in vino co&o,& rhoe & polenta adiunétis|conficitur. Paulus tamé& duo IN ORIB. IX. LIBROS Oribafij codices pro 4a /o?,& rhoe, habent spob,id eft,cera.Et poft legend. Si exhorum vfuimmutatio oriatur,& pus&c. Cap. xxxir. legend. Admifcetur etià opij parum, aut fucci papaueris,cicuteq;& mandragorz.& cópofita medicamenta fiunt. Ceratum refrigerás. Cera quz&c.Et poft.Itemá; inflammationibus puden dorum incipientibus prius quàm depafcens&c. Cap. r1. legend. Non tamen abíoluté in fingulis hominibus&c. Libro o&auo, capite xxvir. legendum eft, Nonnulla autem medicamenta,cum excrementis totum corpus vacat;achores incipientes curant. Libro nono, capite decimo,legendum, Et alia omnia ex oleo copiofiore parata,& in quibus nihil au fterum& acerbum infit.Et multà poft. Aut clauiculorá vitis, vel feminis cucumeris, vt octo trita cum aqua frigida dabis.Item,hoc quod fequitur, conuenit:Fceniculi radicis corticis vnciz fex(ita enim habet v.c.& Orib. i.ad Eunapium cap. Ixxxuu.)aceti fextarius vnus,alocs vncic tres. Et pauló poft eadem varietas eft: habet enim v. c.& ibidem Oribafiushoc modo: Quibus autem cibus acefsit,hoc eft accómodatü,piperis drach.iiij.feminis anethi&c. Cap. xv. legend. Cinis vniuerfarum cochlearum affatarum,malicorium&c. Cap. xvi. legen.Tenuioris inteftini morbus cüm difficilis eft,tum veró&c.Et fub finem capitis,In fenis oxymelitis cyathis pondere drachma vnius bibendum dato. Cap. xvit.legend.Succus quoq; létifci ad fedem &c.itaenim v.l.habet,& Orib.rrr. ad Eunap. xcu. j Cap. AD EVSTAT. OBSERVAT. Cap. xvii. lege, Plumbumà; vftum fit,& fpiffa| menta vnguentorum.aperit&c.: Cap.xix.v.l.fic habet.Ergo cüm repletum corpus eft,imul euacuatur,& quod&c. Et,Cum vino odorato epotus:& eupatorium, quod etiam particule robur&c.: Cap. xxix. lege, Aqua inter cutem fit propter niTiam iecoris refrigerationem, vel ex frigidi fanguinis multitudine,&c. Cap. xxii. legend. Ammoniacü,caprillum ftertus illitum ex pofca,& farina hordeacea, alba vitis radix epota,& foris cum ficubus applicita. Cap. xxv. lege, Renibus natura comparatum eft, vtíerofum excrementum tenuifsimo fanguiniin ve nis cómixtum in fe trahant. Et, Deinde fi renes magisignea,acriored;&c. Et, Lapillorumq; tofaceorum formam concrefcere.Et,Prefertim nigrum:cerafi arboris€ pruni gummi, cyperi radix,paliuri fru &us,tribuli fructus&c. Cap. xxvir. lege, Quorü renes abfceffus infeflat, quo concocto pus per vrinas excretum&c. Cap.xlix.lege;Roboris pars que fub cortice trun | ci membranofa eft,quod&c. " Hgecfunt optime Maffati,quz vetufti codicis ope adiutus adnotáda exiftimaui:fiqs vnquam alius meliorad manus meas perueniet, idcm me fa&urum polliceor,ac Deus faxit,vt quod | cupio,przftare cumulate | pofsim. OBSERVATIONVM FINIS. INDEX IN QVATVOR LL BROS ORIBASII AD EVNA-. pium,qo verum qo uerborum menorabilium,locupletiffmus, A A pofcefuum,que apoftemata dicütur, curatio rgo abíceffus internos rumpens medicamentum 67. abfünthijfacultates. 57.— curpituitam in ventriculo contentam;nihil adiuuet ibidem abftergétiajincidentia& aperiétia medicaméta 43 abftergentium medicameatorü catalogus 106.107 acaciz vires st acanthz leuczhoc cfifpinz albe radicis& feminis vires$2 aceti vires 8; acidumlac 3i acopum ex populi floribus 250 uomo 246 acori radicis facultates$1.56 acte folia 17 adianti vires$1.241 adipis inueterati facultas 9j adipis fuilli vires 92 egri ab exercitatione,& balneis à cibo admotis,fas &1,quomodo curandi i$ egylopis vires. st egylopes& chalazia quomodo curanda 18y Aegyptiz terre facultates 6o egyri florum vires st acr qui faluberrimus atq; optimus fit 217 qui item morbofus ac perniciofus ibidem aeris facultates ibid. ftiuo tempore qualis dizta inftituenda 20 ftus IUNID'EÉ£:X sftus exlaboreimmoderato quomodo refrigerandus 1 zffectioni ex defluxionibus ortz, quomodo fuccurrendum 149 agarici vires$1 agnina caro agni, hoc cft, viticis lorum, foliorum,& fru&uum vires so agrofteos,hoceft,graminisradicisvires^ ibidem aizoon maius& minus quas vires habeat D: alatum fcedi odores,& hirci quomodo curandi 107 albugines oculorum quomodo tingende 183 alge vires 97 alica 3133 alimentorum crafsi fucci catalogus 31 alimentorum facultates 28 alimentorum varietas cur fit vitanda 19 allij facultates 9i aloes& picrz vfus cur fenibus noxius 2L aloes poít ceenam fumptio 17 aloes vires$i alopecia vnde di&a 172 alopecie& ophiafis curatio ibidem alopecias fanans medicamentum$51.57.75.77.8$ alphi quomodo curandi 159 alterci vires 96 althecw vites 8r aluum fübducentia 17.22.45. fupprimentia 46 ambuftorum curatio I3I ameos feminis natura& vires 5 ammoniaci facultates ibid. amomi faculrarzes cum acoro conuenire ibid. ampelileuczjid eft, vitis albz,fiue bryonie vires 53 I:NID|E:/X nigre item$$ amurcz natura& vire$ ibid. amygdalz amare facultates ibid. amygdalz fübamarz ji amylum gr. eiusQ; vires 89 anagalhdis vtriufq; facultates 5 andrachnejid eft, portulace facultates'$4 Andronis paftillus E. anemonzíacultates 54.— radicisvire$| ibidem anethum 30 angine curatio 208 anguille FD animalium tefta opertorum vires 19.3L animi defe&ionibus quomodo fuccurrendum 120 121. 122.123. anethi vires$4 anifi feminis viré$ 3955 anfcrini adipis vires 9i authemidis fiue chamcmili facultates$4 &vriadss 205.(163 antidoton cómune ad omnia lethalia medicamenta aperientia,purgantiaq; meatus medicamenta| 106 aphronitri vires 57.81 aphtharum curatio 204 aphthas& alia oris vlcera fanans medicamentum 58 apium 3o. eiusQ; facultates 9r Apollonij Pergameni de tibiarum fcarificatione fen tentia 17 apophlegmatifini pituitam euocantes in dentiü doloribus 199 aqua in auribus contenta, quomodo remouenda fit 186.187. aquz electio,& facultates 1526 aqgugintér cutem curatio 226.227 rimam DLNIDAIES aquam facilé putrefcentem, non femper effe deter: rimàm a6 aqueam humiditatem habentium caralogus 10$ arietini ciceris vires 6$ ariftolochielongz vires$$ item rotundz ibidem ari facultates 56 arnoglofsi,id eft,plantaginis vires$$ arquatüi morbum ex hopatis obítru&ione,iuuans si arquatum morbum ivuans medicamentum 79.6i arquatum per nares expurgans 88 arfenici vires$6 artemi(iz facultates ibid. articulis relaxatis füccurrentia medicamenta 148 afari radicis facultates$6 afpalathi facultates ibidem afparagi myacanthini facultates ibid. aftaphis, id eft, vue tam culte, quàm agreftis facultates 57 afperitates fanans medicamentum 74.79 afphodeli radicis facultates$7 afthmaticis& purulétis quomodofüccurrendá zit afthmaticis ac epilepticis conueniens medicamentum 9i atriplicis herbz facultates$7 feminis item ibid. attenuaptium vires 28 attenuantia,& craffos fuccos facientium,media 3: attrahentium medicamentorum catalogus 109 auditus difficultas quomodo curanda 184 aures fractz& relaxat quomodo curande,item ad earum fluxum fanguinis, ad tinnitü repentinum, & ad lapillos,aut fabas,aut quid talejaut páruaanimalia,quz in aures inciderint 188 $ IN D E X aures humide quomodo curanda 190 aures vulneratz ac purulentc quomodo curáde 188 aurium affectionibus quomodo fuccurrendum 185 aurium dolor quomodo fedandus ibid. aurium fluxiones fanans medicamentum 74 auriü inueteratos dolores fedans medicamentü: 88 aurium fordes quomodo tollantur 189 auribus purulentis conueniens medicamentum.94 autumnali tempore qualis dieta obferuanda| 3.20 autumno rebus venereis minimé vtendum effe 24 B Baa vires balfami vires bati,hoc eft,rubi foliorum facultates bdellij facultates biliofum fuccum gignentia biliofis à quibus ab(tinendum bliti vires bouina medulla bete vires 30-41-95 brafsica 309 brathij,hoc eft,fabinz facultates 59 brochocelas& hydrocelas fanans medicamentü 58 bronchocelis,hydroccelis,&enterocelis curatio 156 bubulecarnes 32. bubulum PRCAMMA 3 buccinz 3t bubonum curatio 1L buibi facultates 32.33.58 buphthalmi vires$9 butyri facultates$8 C? C Adentiain oculos,quomodo tollenda 184 calaminthz vires 69 calami,id eftjarundinis vallaris vires 70 calcis io N DE X calcis vires 96 calculos frangens,& hepaticos iuuans medicamen: tum 62 calculos vefice confringens medicamentum 87 calefacientium catalogus 98.99 item de ijs, que media funt inter calefacientia,& reftigerantià ibid: canabis feminis vires 30.70 cancri curatio 137.138 canini appetitus curatio 21 capilli, vt cani non nafcantur 17$ capilli fuentes quomodo curandi 173 capillos quz/nain vitient,& qromedo hi$ füccurrendum,item quomodo pulchri faciendi fint 174 capnij,id eft,fumi facultates 70 capparis radicis cortex quas vires habeat 30.70 caprinz carnes 32 caprini adipis vires 92 caput ledentium catalogus 49 caput mobile habentib. quomodo fuccurrendü 172 capitis dolor ex febris vehementia ortus,quomodo fedandus 169 capitis dolor ex nimio potu obortus, quomodo fedandus ibid. capitis dolores ex acri humorein ore ftomachi collecto,& vapores ad caput mittente,quomodo fedandi 168 capitis dolores ex eftuaut frigore exorti, quomodo curandi 167 capitis dolores ex plaga aut cafu oborti, quomodo fedandi 170 tarbunculorum cutatio 136.137 carcinodis vlceribus conueniens remedium 84 cardami, id eft,nafturtij feminis vires r2: $9 2 I;NAD:.E:X cardamomi facultates" cardiacis quomodo fuccurrendum n4 cariz arboris facultates 7 carica st caro, quz in auribus fupercreuit, quomodo tollenda] 190 carnis bonitas quibus notis cognofcenda 3o carnes ceruinz 3i carnes flaccidas in vlceribus celerrimé eliquás medicamentum i 6g caruncula é gingiuis enata quomodotollenda 202 cafei i caíiz facultates" caftanez 3$ caftorei facultates 72 catapotium fitim zftuantibus fedans i16 catapotia purgantia ex aloe Galeni i53 cedri facultates centaurij maioris radicis facultates ceparum vfus cephalze curatio cerz facultates cera menfura quz fit oleo adhibenda ceratum rcfrigerans ceratum ventriculi cerebrum cereleon ceruina medulla ceruffie facultates cetacei chemz cholerz curatio I24.12y cibos corrumpentia 12 cicatricé vetuftis vlcerib. inducés medicamentü 7j cica IN D EX cicatrices atras fplendidas reddés medicamentü 7o cicatrices,fligmata,& vibices tollentia medicamen ta 144 clauos,callos, myrmecias tollens medicamentü 69 clyfteres acres cur fenes vitare debeant cnicus obfonijs cur indatur 2. EA 17 coaguli vires 89 cocali facultates 79 cochlez. 3 cceliacos& ftomachicos iuuans medicamentum 52 coeliacis, ftomaticis,& nephriticis accómodata remedia 22Y colicorum curatio 218.219.220 colocynthz vires 74 columbarum carnes 22 columbini ftercoris vires 7$ columellz affe&iones quomodo curanda 20$ comitiali morbo puerorum cóueniens medicamentum 62 comitiali morbo conueniens medicamentum$1 conceptionem iuuantia 240 conceptum mulierum impedientia 241 concoquentium catalogus IO confectio ex capitibus papaueris,qua Z4 xod jov dicitur Galeni ist coniz,id eft, lixiuij facultates 74 coni fructus vires 79 conyzz maioris& minoris facultates l 74 coprijid eft,ftercoris caprini vires ibid. coriandri vires 39.74. coriannum fiue corion quas vires habeat 47 corpus cómifcentcs quid vitare debeant 24, corpus,cuius cutis denfata fit,quomodo curandum 14 S js I'"N'"D rP'X corpus poft vomitum cur ablui debeat 319 corroborantium catalogus 104 cofti vires 75 cotyledonis,id eft,vmbilici Veneris facultates. 76, coxendicis excrefcentia, tumoribus fimilia, quomo. do curanda 241 crambz,id eft,brafsica quas vires habeat 26 crini,hoc eft,lilij los quas vires habeat ibid. crithe,hoc efljhordeum quas vires habeat ibid.. crocodiliorum terreftrium ftercoris vires 75 croci facultates 77 cromyonisjid eft,cepz vires ibidem cucumeris femen ex melle,quid cómodi praftet 19 "cucumeris vires cumini feminis facultates curam tuendz valetudinis gerentibus quid potifsimüm cognofcendum 28 cutim condenfantium medicamentorum catalogus 109(bidem cutim rarefacientium medicamentorum catalogus cyami,hoc eft,fabz facultates cyclamini facultates cyclamini radicis vfus cyparifsi facultates cyperi radicum facultates cytifi foliorum faculzates D Diaphaes,id eft, lauri foliorum& baccarum vires 62. dofis ibidem dauci femen 39 . dauci& ftaphilini vires p .defrutum 3 dentes, atque adeó ipfi molares, quomodo fine dolore eximantur 200 dentes I N| D. E:x, dentes corrofi, item; molares,& qui liuidi funt ac doleutes,quomodo curandi 198 dentes imbecilli aut molares& contufi, eorumque ftupor,quomodo curandi 200 dentes le dentia 49 dentes mobiles& laxi quomodo curandi 197.198 dentium affectiones quomodo curandz 197 dentium doloribus,& ijs quos frigus oblzfit, quid; 1 z9wts q 1g dig; mobiles funt, quomodo fuccurrendum 199 dentium dolori conueniens medicamentum$2.55. $7.64.71.72.95.: dentes gingiuasq; candore perfundens medicamétum$ dentes fplendidos illuftresQ; facientia,& flaccidas gingiuas ficcantia medicamenta 20 dentientes infantes quomodo curandi 200 dermatum, hoc efl, coriorum veterum vftorum vires 62 deftillationes ex capite,& grauedo quomodo fanan dz 193 diarrhaez curatio 22I di&amni vires 6z dictam attenuantia 30 digerentia per halitum Ho digerentium per halitum catalogus IO. IE diofpoliticum 153 diphrygis facultates 62 doloris curatio 125.126 dothienarum, id eft,furunculorum curatio 17 dracontij vires 63 dracunculi radicis v(us 159 dulcia omnia materiam flauz bili fuppeditare 34 dyfenterie ac diarrhoee fuccurrens medicamentum 59.60.79 S 4 INA DLÜGE. X. dyfentericorum& coeliacorum curatio 220.221 dyfentericis& fanguinis profluuio laborátibus accómodatum edulium& medicamentum| 55.84. 85.92.94.95 T pid elt,althez vires ebrietatis effectus ebrietas quibus remedijs leuetur echidnes,id eft,viperz carnis vires edulia quz omnium praftantifsima clzz,id eft;oliuz ramorum vires elzi, id eft,clei facultates elaterij vires elephantiafis curatio elephantiafi conueniens remedium elimi,id eft,panici facultates ellebori vtriufq; vires elxinis feu perdicini facultates 4 emplaftrü ex chalcitide Galeni, quod Phoenicinum vocatur 248. exmceliloto 249. item ex pompholyge ibidem emplaftrum ex melle 247 ephelin expurgans medicamentum$3 epiuy&idarum curatio 17 epithema dolorem fedans podayricis& arthritcis, quo vtantur cüm vrgetaccefsio. 244.245 epithymum in vino porum 17 cpithymo quomodo vtendum fit ibid. ephelides,maculz,& lentigines quomodo curande ,196 ephelidas detergens medicamentum 75.26 epulidis curatio 20I epulis folüm vacantes, neque fefe exercentes, quomodo curandi 1 ere LAND EX. erebinthi,id eft, ciceris facultatis 6s erim,id eft;lanz fordidz vires 1bid. erpylli,id eftferpylli vires ibid. eruca: 3o :eryfipelatis,hoc eft,ignis facri curatio M eryfipelatis paruis aclenibus accómodatum medicamentum 67 eryfipelata perfanans medicamentum 76 eryfipelata;herpetas,& inflammationes ex fluxione Ortas,curans medicamentum D euacuationcs fanis conuenientes, 16 eupatorij vires 6s euphorbij facultates 9$ exanthemata in capite ex febre oborta, fanans medicamentum ho $$ exanthemata omnia curans medicamentum 79 exanthematum curatio 132 excrementa gignentia 34 excrementis vacantia 3* excrefcentia,vlceraq; oculorum ad cicatricem perducens remedium 80 exiccantium catalogus 1CO.IOL.IOZ exolutis ex adoribus quomodo fuccurrendum 133 expertum ad morbum regium 218 exuflis conueniens remedium 77 F Fais&ias z fabarum vires 78 faciem fplendentem tenfamá; reddentia, item quz bene coloratam przftent,& vetent neà fole exuratur,& quz exuftionem fanent 196 fagi& ilicis vires 63 famis ingentis caufz,& curatio 124. febrium ephemerarum curatio II3.II4.IIg $ IXNOSD.E;j;X. febrium colliquantium curatio 10 cof eruptiones in mento quomodo curanda 195 ficus 20 ficus,& vuz cur ante alios cibos fumi debeant 20 ficus non probé mature 3i H filijs procreandis quódnam tempus idoneum 24 filix faemina quas vires obtineat 89 filicis radicis facultates ibid. fitulz, qux cx callo obduruit, conueniens medicamentum 64. fiftularum curatio 151 flatum non cientia 42 item cientia ibid. fluor muliebris quomodo curandus 23 Qluori muliebri,dyfentericis,& caeliacis cóueniens remedium 81.82 fluorem muliebré fanguinis fputü,torminainteftinorü,& alui profluura fillentia medicamenta 63 fluxionibus acribus& mordentibus cóueniens medicamentum$9 feeniculum 30 faenugraci facultates 9$ faetum viuentem interficiens,ac mortuum educens medicamentum$9.68.72.74-79-89-93 frigidum fuccum creantia 33 fungi 3i G Galba facultates 97 gallz immature facultates 73 combu(te vires ibidem allinarum carnes quales 32 allinarum ftercoris vires 75 gallinarum adipis vires 91 18 gallorum veterum ius ad quid profit gan m-——————————————— UN DEB ganglium plané difsipans medicamentum 84 geniturz profluuium cohibens 67 gigartz,hoc eft,acinorum vuz nucleorum vires 6r gingiuz cruenta quomodo fanandz 202 gingiuarum affectiones quomodo curande 20t gingiuis flaccidis,& putrefcentibus vlceribus con-ueniens remedium 87. gingiuis puerorum dentes emittentiá medicamentum accómodatum $9 glandule 32. glandulz non concoctz 33 glaucij vires 6r. glichonis,id eft;pulegij vires ibidem. glycyrhizz fucci vires ibid. glycyfide,hoc eft, peonieradicisfacultates ibid. gonorrhoz,& pollutionis, quz in fomnis fit, curatio 23$ gummi facultates 74 gYpfi facultates 62 H Haesaiislopidi vires 8o hemorrhoidas referans medicamentum 78 halesjid eft,fales qualem vim habeant$i halos anthos 5: hedera facultates 73 hediofmi vires 66 hemicraniz curatio VI hepati atque lieni indurato cóueniens medicamentum$o herpetis curatio 154.1$$ herpeti,& inflammationibus iam induratis conueniens remedium 76 hiera 25 hircina caro 38 IUN) D E^ X hircini adipis facultas 93 hirudines eijciens medicamentum ibid. hirudines qui deuorarint, quomodo per excretionem tollend:i 163 hocdini adipis facultas 93 hominis,canis,& fimi morfus quomodo curandus 164 hordea hordei facultates hordeola palpebrarum quomodo tollenda hume&tantium catalogus 49-103 humores craífos ac glutinofos per fputum ex pulmone& thorace eliciens medicamentum 61 humorum malitiam,& exanthemata curantia 17 humorum omnium abundantiz figna hydropiperis facultates hyemali tempore qualis dizta obferuanda hyofciami vires hypopia curans remedium hypofphagmatis& fugillatis conueniens medicamentum 6o hyffopi vires 96 li5iais viridis vfus iecur 3 iecoris affetiones quomodo curande 224. 225.2 iecoris obítru&iones gignentia 44 iecoris renumq; obftructiones referás medicamentum$6 iecori& lieni inflammatio noxia 44 iecur renesá; expurgans medicamentum 67 impetigiuis curatio 159 impetigines aypiasid cft,ferz, que dicantur ibid. incraffaatium vires 29 in I N.D E X inflammatio fedis& cüm procedit, quomodo curanda a23 inflammatio oris ventriculi quomodo tollenda zig inflammationiin fede cum vlcerceaut rugis conueniens remedium 34 inflammationi fuccurrentia remedia 62.74.148 inflammationes in genibus iuuans medicamentü 88 inflammationes iecoris, ventris, ac ftomachi curans medicamentum 95 inflammationes& laxi tumores, qui in extremitate auris funt, quomodo fanandi 187 inflammationes palpebrarum,aurium,&mammillarum curans remedium 97 inflammationes in vberibus, tefticulis,& omnibus locis glandularum mitigans medicamentum 6r inflationum materia, caufa,& curatio 160 intertriginum qua ex calceis fiunt,curatio 13 intertrigenes fanans remedium 88 intertrigenes in foeminib. fanans medicamentü 62 intertrigenes,vlceraq; ad cicatricem celerrimé perducens medicamentum 58 inteftina 3 inteflini tenuioris morbus,quem jc, hoc eft,voluulum vocant, quomodo curandus 221 inteflinorum tormina fedans medicamentum— 58 intyba 38 ifchiadicis conueniens medicamentum 67.69.76 itez,d eftfalicis foliorum facultates 6y L Labs fiffa quomodo curanda lac nimis elixatum 3 lacin quibus coagulatá, quomodo diffoluendá 16; la&is cum melle vfus 17 Ja&is vires$9 197 IN Di EX la&tis feri facultates$9 lac optimum vitiato quomodo digaofcendum 10 lac procreans remedium 8z lac augentia 10 lac trahens$4 lactuca 3; lapathi facultates 79 lapidem in renibus gignentia 44 lapidum in fpongijs repertorum vires 80 lapides in renibus confringens medicamentum jl. $8.96 lafsitudini conferens medicamentum$$ lafsitudini,ex nimio labore ort»,quomodo fuccurrendum 5 Jafsitudinem lafsitudine folui 1L lateris doloribus conueniens remedium 26 laterü dolores,& rupta perfanans medicamentü 58 lauacricalidi vfus 28. frigidinoxa ibid. Lemniz terrz vires 6o lens paluftris quas vires babeat 97 lentes 29.30 lentigenes curans medicamentum 726 lentifci facultates 94 leonini adipis facultas 93 leporina caro qualis 32.38 leporis coagulum omnium przftantifsimü effe 89 leprz curatio 1:9 lepras,clauos,myrmeciasQ; eijciés medicamentü 83 lepras curans medicamentum 76 leptocarye facultates 71 leuce, alphi,melane,lepra,& fcabies,quomodo curanda 18 leucoió& fru&us vniuerfus quas vires obtineat 79 libanothijhoc cft;thuris facultates 8o liba ———————— HÀ c-————n—'ggeswwmowumsyxam,e T Nv5 D-E:x, libanotidum facultates$6 libyfticum 3o lichenis in petris nafcentis vires 9r lichenas fanans medicamentum 90 lienis affectiones quomodo curanda 229 lieni indurato conueniens remedium 52.70.79 lienem iecurq; ledentia lenem; 44 lienes induratos fanans, ac ftrumas digerens medicamentum s: lienofis conueniens medicamentum s lingua 32.33 lini feminis vires 8r lippitudini conueniens medicamentum 6o lippitudines ex niue quomodo tollendz 182 liquefa&um medicamentum,neruis pun&is conueniens 147 liquoris Cyrenaici vires 86 lithargyri vires 81 litron quas vires habeat ibid. lobi 3t loligenes ibid. lolij vires$t lotionum vfus 28 loti domefticz vires 8r lumbrici rotundi, afcarides,& lati, quomodo tollen di 66. 67.70.76.83.84.89.93.222 luxatorum& contuforum curatio 140 lycij&cultates 8z Mais; Mnafzi 147 mali Perfice folia& germina quas vires obtineát 8; malua 29 malu agreftis vires$1 mamma 3 IXNi Di E4X. ad mammas& lac,quod eis continetur Do mammillis inflammatis conueniens remedium. 90 mandragore facultates 82 marathri,hoc eft fceniculi facultates ibidem maftichis vires meconis,hoc eft, papaueris vires medicamentum ex calamintha medicamentum Zi xvA&uS hoc eft,ex fuccis medicamentum compofitü,quod aperiendi vim habet 226 medicamentum quodà dolore dentes tuetur,eosq; roborat,facitq; vt decori dentes fint 220 medicamentum ex fucco malorum 144 medicamenta ftomatica 207 medicamentorum fimplicium facultates, per ordinem elementorum medulle facultates mei facultates mel 3r eius q; facultates melancholicum fuccum gignentia melanthij facultates meliloti facultates ibidem menfes educens,ac fanguinem per vrinam mouens medicamentum$9.67.71.82 menftruas mulietur purgationes fuppreffas irritan tia medicamenta 17.61.62.65.67.72«7374-89* 80.83.2536. 237.238 mercurialis mefpilorum fru&us vires mollientium catalogus morbo regio conueniens medicamentum morbi publici cómunesq; cur di&i mori fru&us quas vires habeant motus moderati cómoda p—XÁX—— FREE I^N D- E:SX. mulieres ne concipiant 24t mulierum conceptur impedientia ibid. muris aranei i&tus quomodo curandus 164. Mufz paftillus 249 muftum 3^ myrrhz vires 93 myrti facultates 8; myfterium dolorem fedans agi EízToraiy edulium 224 N N Arcifsi radicis vires 8$ nardi fpice vires ibidem narium affe&iones quomodo curanda 19i natura hominü ad euacuationes inftituendas, qualiter fit comparata 19 naturam id vnum,cui affueta eft,contemnere 1j naufez caufz,& curatio 214. neruis vulneratis conuenientia remedia 145.146 nitri facultates 8r 7] 204 nuces 3r nuces pinez 33 nutrientia parum 36 nutrientia valde 3$ nutrix qualis ad pueruli educationem eligenda. 1o ny&alopum curatio 180 nymphaz radicis vires 8$ OR. o *piiruentia 43 €;ftrventia fenes maxim cauere debent D ocimum 30 ocij noxa 29 oculi ex plaga fubcruéti fa&i,quomodo curandi 181 oculorum acribus fluxionibus conueniens medica I.N, D. E X. mentum 60 oculorum albugines, obfcuritas, fuffufio, hebetudo,caligo,epicaumata,acutus afpe&tus,pterygia, quomodo curaada,& albugines tingendz fint 182 oculorum fluxio quomodo tollenda 179 oculorum inflámationi doloriq; quomodo fuccurrendum ibid. oculorum fcabies quomodo tollenda 184 oculorum fuffufiones exictu obortas curans medicamentum 94 oculorum turbationi quomodo fuccurrendum 178 oculorum vlcera quomodo curanda 182 oculislippientibus remedium accómodatum— 88 cedematis curati 1,6 olei veteris vires 64 olcorum digerentium genera 250 oliux 3 ophiafis vnde di&a 172 opopanacis facultates 86 origani facultates ibid. orobi,hoc eft,erui vires ibid. orobizi cicer!s vires 65 orthopnoicis conueniens remedium 90.9I oris affectionibus, inflamationi,& aphthis quomodoffuccurrendum 202.203 oris teter odor quomodo tollendus 197 cris ventriculi affectiones quomodo curentur. z13 ora vaforum apenentium fnedicamentorum catalogus 109 oftracis vftz vires 86 o(ftrea 3I ou1albi ac vitelli vires 97 oua dura 3 alfata | IN DE affata,£ri&tain fartagine ibid. Oxyacanthz fructus vires 86 oxylapathi facultates 79 oxymel 31 oxymelitis apparatus i$ ozznacuratio 191 p Pliuri foliorum& radicis vires 85 palmarum fructus vires 97 palmulz 3i palmuls pingues| 35. palmule virides ibid, palpebrz craísiores,fübcruentz,& granorum milij plenz,quomodo curanda 184 palpebra dure,& que difficulter mouétur,quom do curandz ibi ibid. palpebra lepra affe&tv,quomodo fanande ibid. palpebrz quomodo pulchrz faciendz fit 183 panes optimé confecti 2 panes quinam crafsi fucci habeantur panes triticei in clibano co&i swyp,hoc eft,liquidum medicamentum 247 parotidum curatio 190.191 parotides, bubones, orisq; inflammationes fanans medicamentum$9 partus difficilis quomodo iuuandus 24t paftillus ex charta aridus ad nomas 149 paftillus àd impetigines 160 patellz 31 záTOD 90 pe&ines 3» pe&oris pulmonisá; excreationibus auxiliis remedium 84 pediculipalpebrarum& ciliorum quomodo curandi INDEX. pediculorum copia vnde proueniat 39 pediculorum curatio A ai 177 pediculos interimens,& cutim pilis nudans medicamentum 74 pediculos, lendes,& tineas,& vermiculos in auribus enecans medicamentum 7i edum articulorumQ; doloribus quomodo medendum 242.243 pelamides; 3t pentaphylli radicis vires 86 peponis femen, aut radix ex melle, quid commodi praftet 19 perdicum carhes 32 ernionum curatio 18 petrofelinum 30 petrofelini feminis vires$6 phaci;hoc eft,lentes quas vires obtineant 96 phafianorum carnes 3i Philonis medicamentum 252 phymata parotidasq; fanans medicamentnm 5t picez corticis facultates 88 picis facultates 86 picra Galeni 152 pili palpebrarum oculos irritantes quomodo eucllendi 18r pilorum raritas vel abfentiain palpebris quomodo reducenda 182 pilos fluentes cohibens remedium 8z pilos tollens medicamentum 95 pilis nudans cutim medicamentum$6 pinguedinis facultas 93 pini corticis vires 88 pinne 32 piperis vires 86 H | | I N D E X. pia 3e pifces molles E pifces fale conditi 3o piftacia 3t pituita vomituris quomodo paranda fit, vt tenuis fiat,& facile fluat 18 pituitam ex capite purgans medicamentum 7I pituitam generantia 33 placentz quz'nam crafsi fucci fint 3r platani vires 88 plenitudinis precipue notz 18 plenitudines acinanitionem, corpus commifcentes cauere oportere 24 pleuritici& lateris dolores quomodoleuandi 21z plumbi faculzates 8 4 plumbi lamina lumbis impofita, quid commodi afferat 1 pluuig cur omnium aquarum leuifsime,dulcifsime, & tenuifsimz,fplendidifsimzq; habeantur 16 pluuiales aque quz/nam optimz,quz item pefsime habeantur 16 polenta 76 Polyidis paftillus 249 polypodes 3r polypodij radix ry polypi curatio Y9r pomaimmatura 34 pompholygis lotz vires 88 porriginis curatio 176 porri vfus 18 prafij,hoc eftjmarrubij vires 88 priapifmi curatio 234. propolidis vires 88 pruna ION. D. E: X. pruritus fedis quomodo tollendus 223 pruritus curatio 33 ruritus fanans,fordesq; extergés medicamentü 57 pfilotri defcriptio 17$ piomythij,id eft,ceruffe facultates 97 píores extergens medicamentum 7t píoras, lichenas,& lepras fanans medicamentum 67 pterygia digitorum fanantia I4I pudendis, teftibus, atq; vberibus inflammatis conueniens remedium 84 pueruli educatio quomodo inftituenda 9 pulegij vfus 241 pulmonem expurgans medicamentum$1 pulmonem,renes,& alia vlcera expurgantia 2L pulmones 3i purpure 3I puftularum,que phlyétene vocantur,curatio— 133 putredines,quz in ore funt, quomodo remouendz 208 pyrethri radicis vires 89 Q. QQ vortae febris curatio 118.119 quotidianz febris curatio 19 quercus vires 63 R Rabior canis morfus quomodo curandus 164. 165 radiculz facultates 30.89 radiculi in coena fumptz quz cómoda praftent. 18 ramicem inteftinorum iuuans remedium 78 rapa 3L rapi radix 3 refrigerantium catalogus 48.100 regii IN D EX regij morbi curatio 1229 regio morbo ex iecorisobftru&ione cóueniens medicamentum 3792 rencs à 3 ad renum lapides,&vteri fomentationes cóueniens medicamentum$6 renum iecorisd; obftru&tiones tollens medicamentum 57 renes l»dentia 44 renes purgantium medicamentorum catalogus 108 resbonifucci 36. malifucci 38 res in alimentis calefacientes 47 res mediz interea qux multüm,& qua parum nutriunt 36 res,quz bene concoquuntur 39 item quz difficulter 40 rcs quz facilé corrumpuntur 44 item quz difficulter 4$ res tardi tranfitus 44 rerum venercarum vfum excitantia,& tenfum priapum reddentia 23$ res venereas cohibentia ibidem rcs venereas incitans medicamentum 9r refinarum facultates 9o retrimentum thymi ad quid conferat 18 rhei facultates 9o rimarum digitorum,totiusQ; pedis curatio 1,8 rofacei conte&tio ijo rofarum vires 90 rupta inoculos quomodo curanda 183 ruptorum& conuulforum curatio 139 ruptis, conuulfis,& difficultati refpirationis conueniens medicamentum$5.73 ruta 3o T4 I:N. D E X rutz agrefts ac domefticz facultates 86 ruta feminis vires 30.50 S SAI vftus$i fal,cur fero latis adijci debeat 18 falfamenti vfus ibid. Samiz terra facultates 6o fandarache facultates 9o de fanguinis coitu fubter cutem,quod ecchymoma dicitur 138 fanguinis profluuium fiftentiamedicamenta| 142. 143144 fanguiuis recentes reiectationes fiftens medicamen tum 656 fanguinis reiectiones curans medicamentum| 59.52 fanguinis reiectatio,&cüm fanguis in grumos coicritquomodo curetur zl fanguinem bonü,& moderaté craffum gignentia. 32 fang uinem expuentibus ,coliacisqs,& dyfentcricis conueniens medicamentum 90 fanguinem fiftentia 92 fanguinem per vrinas educens 86 fanguinem in ventre concretum diffoluens medicamentum 89 fatyrij facultates 90 fcabiei curatio$7459 fcabiem& lepras curans$ fcandicis facultates 93 fchini floris vires 94 fcillz facultates 93 fcirrhi curatio 5$ fcirrhos emollientia 84 fcolimi radicis vires 93 fcolopendrz i&us quomodo curandus imum CM MM l1; N» Di EX. fcordij facultates 98 fecundas prouocans remedium 79.80 fedis affectiones quomodo curande 223 fedis ardentes dolores quomodo fedandi—— ibid. fedis pudendiQ; rimz,& hzmorrhoides quomodo curande ibidem Selinufiz& Chig terre facultates[31 femen cari 30 fenum hebetudo quomodo tollenda 180 fenes cur pituitofa excrementa perpetuó coaceruent 2E fenum temperatura qualis 20 fenum vi&us ratio qualis effe debeat 20.2I fenibus cur vina atq; edulia crafsi fucci minimé offerri debeant P fepiz 3t feridis facultates 91 ferum lactis quomodo faciendum 18 fefamifemen—3;.^ eiusQ; vires 9t fefeleos fru&us vires ibidem ficcantium catalogus 48 ficcantium citra morfum catalogus 102.103 ficcantium atque hume&antium medio modo catalogus 104. filphij liquoris vires 91 fimila 3.33 fimplex ex tribus gencribus 2153 finapi vfus 18 fingultientibus quomodo fuccurrendum 214 firiafes puerorum quomodo curentur 170 fiti conueniens edulium 65 fiti conueniens medicamentum 6t fmyrnz vires 93 fmyrunij vires 94 END E x folani vires 96 fordium 6 ftatuis vires 90 item in palafftris ibidem fpicula,furculosfpinasq; educentia 55.140 fpinz& offa deuorata quomodo auferenda 107 fpinalis medulla 2:53 Ípongie vítz vires 92 fpondyli fru&us facultates ibid. pii lucia medicamentum 71 emógabhe 0C 74 ftercoris bubuli vires 7$ ftercoris canini albi vfus 2106 ftercoris caprini facultates 74 ftercoris columbarum vires 7$ fternutainenta frequentia,&grauedo quomodo curanda 194 ftaebes fru&us facultates 94 ftomachi, ventrisjinteftinorá,& iecoris inflammationibusaccommodum remedium 8; ftomacho idoneum medicamentum$i ftomacho idonea,ipfumá; roborantia 4t item ip(iincommoda& noxia ibidem ftomachi morfus fanans remedium 8s ftomachi fubuerfionibus quomodo fuccurrendum 169. 217 ftomachum roborans medicamentum 70 ftomacho ardore eftuante conueniens medicamentum 76 ftomaticum medicamentum 71 ftrangulatis à fungis quomodo fuccurrendum| 163 flrumas tumoresq; difcutiens medicamentum— 71 firumas& phymata dura fanans medicamentum t 67.151 ftupidos ac refolutos adiuuans medicamentum 89 ftur I N'D'r"x, ventrem laxans medicamentum 79 ventriculi flatus quomodo diícutiendi 217.218. ventriculi vitiofa humiditas quomodo tollenda 11g venenis,& ijs quz virus iaculantur,quomodo refiftendum 163 Venerearum rerum vfus, quibus Corporis partibus noxius 14 venerem ftimulans medicamentum 2.58.62 veneris commoda 24 veneris incommoda quomodo auertenda ibid. Veneri tempus quod omnium accómodatifsimum deftinatum ibid. vermes quz in auribus funt,& cetera omnia,quz in aures funt ingreffa, quomodo tollantur 71199 vermes in vlceribus cóperti, quomodo tollant 15,6 verno tempore qualis dista inftituenda I9 Verrucarum,myrmeciorum,& fimilium curatio 157 Verrucasmyrmecia,vneues oculorü,& thymos auferens remedium 9$ vefico,& renum affectionibus, lapilloà; quomodo medendum fit 230.231.232, vefparum atg; apumictus quomodo curandi 164 victus ratio eorum, qui inter pueros& fencs interle&ifunt I victus ratio fingulis temporibus conueniens I9 vinum mulfum podagricis conuenire fenibus cum petrofelino 2I calculofis cum beftoneherba ibid, vini facultates 23 vini moderaté fumpti cómoda, immoderat? incommoda ibid. vina dulcia 31 | vina nigra ibid. viperz quomodo citra periculum capipofsint 165 I;N iDE:X. thoracé pulmonesQ; expurgantiüi medicamétorum catalogus 88.108 thoracis diuturni dolores quomodotollendi— 212 thridacis,id eft,la&ucz vires 67 thymi vires 67 titani,hoc eft,calcis vires 96 tithymali vires 95 tonlillarum inflammationibus quomodo medendum 10$ tonfillis inflammatis medentia 2107 tophos articulorum diffoluens medicamentum 55 trapgacanthe facultates 96 traporigani vires 86 triboli facultates 96 tritici facultates 89 tritici grauis, denfi,& interius flauefcentis vires. 35 leuis,rariq;,& intus albi vires ibid. tubera 3» tumoribus induratis cóueniens medicamentum 74 tufsis, difficultas refpirationis,grauedo, deftillatio, & raucitas quomodo curanda 209. item defpu tis, que exthorace& pulmone reiedant— ibid. tufsibus inuetcratis conueniens medicamentum 73 tynni 31 V v Acuationes quomodo facienda 17.18.19 varorum curatio 194 ventris affectionibus cum profluuio,cóueniens medicamentum 6t ventris profluuiá atq; fanguinis fputum,curans medicamentum$58.61 ventris profluuium fiftens medicamentum 51.65.85 ad ventrem diftuptum,& mammas,& femora,& coxéndices,& vmbilicum prominentem 24i ven I N*D'"Er"x,. ventrem laxans medicamentum 79 ventriculi flatus quomodo difcutiendi 217.218. ventriculi vitiofa humiditas quomodo tollenda 115 venenis,& ijs quz virus iaculantur,quomodo refi ftendum 163 venerearum rerum vfus, quibus Corporis partibus noxius 214 venerem flimulans medicamentum$2.58.61 veneris commoda 24 veneris incommoda quomodo auertenda ibid. Veneri tempus quod omnium accómodatifsimum deftinatum ibid. vermes quz in auribus funt,& cetera omniaque in aures funt ingreffa,quomodo tollantur 71199 vermes in vlceribus cóperti,quomodotollant 156 verno tempore qualis dizta inftituenda 19 verrucarum,myrmeciorum,& fimilium curatio 157 Verrucas,myrmecia,vngues oculorü,& thymosauferens remedium 95 veficz,€ renum affectionibus»lapillo3; quomodo medendum fit 230.235.232 vefparum atq; apum i&tus quomodocurandi 164 victus ratio eorum, qui inter pueros& fenes interje&ifuntc It victus ratio fingulis temporibus conueniens 19 vinum mulfiüm podagricis conucnire fenibus cum petrofelino 2K calculofis cum beftone herba ibid. vini faculrates 23 vini moderate fumpti cómoda, immoderate incommoda ibid. vina dulcia 31 vina nlpra ibid. viperz quomodo citra periculum capipofiint 165 IXN!D E.X. viperz quomodo ad efum parandz,& quis earum vfus 16I vifceris obftru&ienes expurgans medicamentü 6g vifcera expurgans medicamentum 63.93 vifui claritatem comparans medicamentum 182 vitale robur excitantia 20 vitiliginem detergens medicamentum 63.77 vitiliginem digerens medicamentum 71 vitiligines fanans remedium 8; vitiligini, lichenis, pforis, leprisá; medicamentum accommodatum 64. vitiliginem, achoras, pforas, gangrznas expurgans medicamentum 67 vitiofi humores in ventriculi tunicis infar&ti, quomodo tollendi 168 vitulini adipis facultas 93 vlcerationes pudendi,fedis,vteri,& vefice quomodo fanandz 233 vlcera capitis manantia,quz achores dicütur,& faui, quomodo curandi 177 vlcera,in quibus caro fupercrefcitquomodo curan da fint o vlcera maligna, quibus vr cicatrix inducit,& inueterata, quomodo curanda 134.135.136 vlcera oculorum quomodo curanda 182 vlcera ambufta curans remedium 88 vlcera articulorum curantia| 141 vlcera carnereplens medicamentum$$ vlcera cruenta glutinaus so ad vlcera,quz in fumma cute funt, ad intertrigines, ad abra(a, ad inueterata vlcera, ad tenerà cutim, medicamentum 130 vlcera fordida,& lepras tollés medicamentü|$6.55 vlcera maligna fanans medicamentum; 76 :: yice | ? DN:D:E.;x, vleerib. sfpere arteriz quomodo fuccurrendd 208 vlceribus carcinodis conueniens remedium 88 vlceribus malignis conueniens medicamentü 62.71 vlcezibus,quz ad cicatricem 2gré perduci poffunt, conueniens remedium 78 vlceribus quomodo cicatrix inducenda fit 10 vlcerum cauorum curatio 129 vlcerü, quz in narium meatibus infunt,curatio 192 vlcerum,quz iterum rumpuntur, curatio 54 ylcerum fimplicium curatio 127.28 vlmi foliorum facultates 89 vmbilicus prominens quomodo curandus 242 vnguentum ad porriginem 176 vnguium affectionibus quomodo füccurrendá 140 vomentibus dentes cur putrefcant 19 vomituris qualis dizta praefcribenda 18 vomitus quibus competat ibid. vomitus quibus non cieri debeat 19 vomitum facilem parantia ibid. vox abfciffa quomodo reftituenda 109 vrinam& menftruas purgationes prouocans medicamentum 78.83 vrinam non continere valentibus,quomodo fuccur rendum 216 vrinám cientium medicamentorü catalogus 107.108 vrinz foetentig copiam educens remedium 93 vrticz foliorum& fru&us vires$t vteri affe&iones quomodo curandz 236 vtcris inflammatis cóueniens medicamentü 60.80 vue 20 vuz, aut alterius alicuius partis inflammatio,quomodo tollenda 27 vulnera adglutinans medicamentum 58.63.72.85 vulnera glutinás,& putrida adiuuás medicamé:ü$4 IN D E X. ulnera magna citra morfum deficcans medicamen tum 773 vulnerum cruentor( adglutinans medicament.69 vulnerum, quz cum dolore& inflammatione affligunt,curatio 128 vulua quadrupedum 3 vuluz inflammatio,dolores,vlcerationes,mordicationes,pruritus finus muliebris,quomodo curen tur 239 id vuluam procidentem,& ad ea omniaque ad con ceptiones& foetus pertinent ibid. Vincjhoc eftfermentum,cuius fit facultatis 66 FINIS 2A T" assi 5 g^ 9 9€ vor erem To070999 0 8 Rrr«dri dee. dau TOMVS. IT. ORIBASII SARDIANI, COLLECTORVM, AD IMP. IVLIAN. CAES. AV6G. LIB. XVII. Q VI EX MAGNO SEPTVAGIN* talibrorum volumine ad noftram etatem foli peruenerunt, Ioanne Baptifta Rafario,medico No» uarien[i iterprete. B ASILE AE, apud Micbaelem lfingri» à num, AnnoDomini M.D.LVII ^ BIBL PUBL 4 *, ^» C—X ee, ,»** ^o699! IOANNES BAPTISTA Rafarius,INouarienfis, medícus, NICOLAO SAMMICHELIO, medico,Nouocomenfi, S. P. D. nati[ ime, Yt omnium animos tum || rerum cognitione, atq, V[u,tum morum[uauitate, coit mtegritatg tibi deuin€Ia5: tanta Yerà efl tuiin me offi cij magnitudo, "vt cim tu e confilio, covveiuuar? me nunquá E ANT.A eft Yirtus tua, Nicolaé oy. e. s defliteris, eg teflimonio tuo fingulari mé perpetuo ornaueris, nifi ego te Yebementer dilia, C fummoper? objeruemymeumdug tibialiqua ex parte evatum animum ostendam, inhumanus iudicarimevitó pofsim. quanquá enim fcio; te e[fe animo tam excelfo magnos,"vt mbil ys quam inm officij contüleris, yt gratiam tibia meveferriaut expetlares, aut velles: tamen ficut t& beneuolentid tuam in me extave Yoluifli: ittamibi dandam effe opera exiflimo,"vt aliquo faltem Yigiliarum mearum munu[culo te afficiam. id quod erit ein(modi,yt nó méproa 2 fiafcens ad te"veniat, fed"yt abste prius profe&um, mibid, donatum nunc ad tereuerti^yalde cupiat. itaq, cum tu prater cetera tua nme merita, Ynum Qgtriemta libros Oribafs mififfes quorum nouem ad Euflatbium filum mifft; latim à mefa£hianno fuperiore prodierunt im lucem, decem feptem^yero faperfunt ex magno illo eptuaeinta librorum"yolumine, quod totamm fe artis materiam comple&tebatur,quod ad Iulianum Cefarem fcriptum fuerat, quatuor deni, ad Eunapium:rogasti, 4c propem odum efflagitasti à me ng librosà fludiofis omnibus maximopere expe£latospatevevlaterg diutius, tantad, Yulitate genus humanum priuarem. Eg0"Yero quanquam id ipfum vehementer cupictam, v boc es alienum difSoluerem, tamen "yix audebam ag gredi eam prouincia, ad quam. vité conficiendam, maiore ocio, atque copialibrorum manu fcriptorum opus effet: cim prfertum eso in publico munerd quotidig"Yerfev, cg duotantim exemplalibrorum Ovibafu mbi fappetant: quorum alterum mibitu dedisti, alterum Yero efl apud'Yirum clavifSimum,, e Senátorem graufsimn Mattheus Dandulum: d quo c&tera omnia, Yt ego quidem. puto, tianquiam quam à fonte manavunt. qo quamuis codexillefit ommiit, quos ego 1n hac maxina^vrbg"yiderim, vetu[lhifSimus tamen tutg cis, quot n eo quoq, loca fint, in quibus mterpretandis yel diunandum, yel, quod maxime periculofum est, coniectura Ytendum fit."veruntametu mg ita hortatus es, Yt omnt meam operam,omng fludium, omnem, diligentiam mihi effe adbibendam cen[uerim, yt libros alioqui fiudiofis vtiLjfsimos in lineuam latinam conuerterem. bis enim ea cognitio continetuv, yt omne bomini genus delectare, iuaved, po[[? videatur nam f quis medicamenta fie aueat, edd, fiue fimplicia fiue com pofita fint, totam eorum fyluam lonec,latea, diffufam im bifcelibris compertet:fi ea, quibus Ye[cimur, herbas, plantas fru£lus,fe, mina,radices,fuccos, liquores, lapides, metalla, (p ceteraqua ex terra prodeut:hinceidem fup petentomnia fi ver qua fit aquarum dali. "yis qonatura qued, earum. quibus aliqua mes dicamenti qualitas inest, e& qua lauacra ate confici queant, Yt ad omnia genera morborum fimt accómodata, velit corno[ceré: id cumulatius fuppeditabit bi libri, quam? longé abeamus.[iquidem qua de bisvebus non modo Hip 4 5 pocrates co Galenus, quor ad nos fcripta pevuenerunt,fed etiam Diodes Cavyfhius, Jvchigenes, ,Avathinus, Menemachus, Dieucbes, Philotimus, /Antyllus, Philagrius,Ctefius, Pliflomichus, Athenaeus, Pofcidonins, Herodotus, Xenocrates, Zopyrus, Rufus, cg ceteri eteves medici prestanti[ mni, quorum libros tniuri&temporis nobis ademut,con[cripferunt,m Ynum boc volumen Oribafius vedigit.tum"yerà ex eorundem[ententia de mari 9 lacubus, de fluminibus£g aquis pluuis, ci deis omnibus, uin mari degunt, atque nafcuntur, abundé differuit. Idem quoq, celum,coelia, vestones e orbis terre partes(alubres eg» pestilentes,e ba bitationes, Yrbesa, ad bonam yaletudine tuendam, qz morbos proflizandos accómodatas definiuit:deá, aérijs eo Yolatilibus ezit:tum fdevum ortus Cz occa[us, cg Yum Yentorum, c» quem fuperna coeli epione fiant, est cumulaté perfequutus. Iam quid de bumani corporis fabricatione dica? qui mujculus, qui neruus,qua "Yena,qua arteria, qua denique offa funt, qua m. bislibri non defcripta, fedfevé depi£la non videantur?omittam bocloco tot,támq, Yyarta genera exercitationum, quibus"yeteres Ytebantuv: | | ! | aem etiam prumemonibos quet ende ex Galeni libris tum im medicamentis Rcgi dis, tum in hominis fabricatione explica da[ublata fuerint: nibil denq, affertm, quanta fit mKronen Dean defcriptiones berbart differentia: quippe cum co tu omnia diligenter mjpe Xeris, tg ceteri iudicare fh ciliis queant. Cum igitur banctantam, tam,"variam ytilita tem bis libris contineri per(bicey es, tanti abest, "vt quorunda morem tibi feruandum e[Je exiJhmaves, qui ithefaros huiufmodi Y ecüditos pevire malunt quam eg egentibus vmpertiri yt non prius conquieueris, quam impetrarisame,"7t hos decem fepté libros, quo peruenire ad omnes po[Jent; mterpretarer. quod cà cum feci em, non deberg eos im alio noming apparerd, quàm in tuo,plané intellizeb 4m: i q uidem iurg quodam domum tuam vepeter? OHNE quod tu eorum eefethuni autor fui fes,[470 quod Ortbafium bonorifice femper tra&kawi[fes, tum 1n f mplicium medicamentori e diffethionis bumani corporis cognitiong, im qua fummopere excellis: tum infaciéda medicina, m qua fic Yer fari 15, Ytinnumeros non. Janaueris modo fed à á mort pene ad itam veuocaueris, idqug quo& 4 tidie facias. praterea Yero[ciebat etus nomen à tefuiftg celebratum, cium tu[umma cum laudg in florenti[sima Academia Pataumnaveconditam faentiam tuam, co fingularem medicine Co pnitionem,qua mte elucet, cuntlis patefaceves, atq, dperires, Cg arcana fenis nostri, omnis medicina paventis,ita ad bominum[ludia,[alutemi accomodaté vefevaves,"vt, qui te audiret, fummum fruttum fevrent,tw vero laudem immortalem, cg elovia tibi pavaves fempiternam. Mitto igit adte Oribafis: qui licet alia lingua loquatur,efl tamen idem,qui tecum multos annos Yixit:atque ita mitto,"yt fi quid meo[ludio eg diligentia fuerit ornamenti confequutus,totum id. c&teritibi acceptum veferant: fim quid offendat,id muhi, c libri mendis adfcriptii velint:laudent tamenindustriam,qui quan" tum po[Jum,quantumqug"valeo, totum ad illorum fludia ubenter accomodo. Vale. ORIBASII MEDICLE NALIVM COLLECTORVM, AD IMPERATOREM IVLIANVM CAES. AVG. LIBER PRIMVS, TIoanne Baptifta Rafario medico, Non'arten[i interprete. PITOMAS,quastuolim Diue Iuliaine C reet conficiendas mandaueluifti,perduximus: quas quidem ex ijs folis confeceram, quz Galenus cófcripfiffet.cumq; tu eas laudauiffes,alterum mihi laborem adiunxifti vt perquifitis On BiDus quz medici preftantifsimi maximé opportuna dixiffent,& queacunq; ad medicinz finem perinerent,vnum in volumen redigeré.i id quod ego pro virili parte me prompto animo fa&urum decre. ui:cüm exiftimem hzc collecta fore vtilia ijs in quorum manus incident, vt ftatim, quid femper ijs, qui auxilio indigeant, vtile fit, comperiant. Nunc veró cüm fuperuacaneum& omnino ineptum putem eadem fzpius adfcribere,& S ab optimis medicis, & quzab ijs, qui non ita diligenter res tra&auerüt, fcripta fuerint;ea folüm colligá,qua nobis reliquerunt ij, qui ceteris prfliterunt. fed nihil omittam eorum,quz Galenus dixerit: fiquidé ex ijs,qui eafdem res pertra&arüt, ipfe& via ac ratione,& diftin&ione cateris omnibus antecellit, ac principia& fententias Hippocratis imitatur. Hoc veró ordine hocloco vtar. In primis colligam ea, qux de parte materi funt:deinde de natura,atque"fabrica hominis:tum de tuenda fanitate,& reficiendis corporib. a; 1o ORIB. COLLECT. agetur: quibus confectis addam, quz ad dignotionem& prenotioné pertinent: adhzc, quz de morbis, ded; fymptomatis funt,accedent;& denique ea uz valent ad corrigendum ea que prater naturam fant adhibebuntur. à facultatibus autem alimentorum initium dicendi fumam. NÉ Gal.de virtute& vitio cerealiü feminü.Ca.I. O N folüm cüm in alienam regionem profe&us infueti quippiam comedere debeas, fed etiam apud nos ipfos cuiufque rei naturam tentare prius tum in aqua fola citra deco&tionem macerando, tum etiam adhibita co&ione,& affatione poteris.Semina enim quz intumorem elata, ftatim priftinam duritiem& lentorem abijciunt,& molliora redduntur,meliora funt omuia;at quz priftinü tumoré vnà cum duritie conferuant,ea funt deteriora.nam& difficulter con coquuntur,& terree fubftantie funt, vt vix in fanguinem conuertantur. Hoc pacto& amygdalas,& nuces magnas& paruas,& caftaneas probabis.at de ptiffana quorfum attinet dicere? nam id vel pueri Íciunt,eam quz ftatim intumefcit,effe optimá: qua veró longotempore exiguum tumoré acquirit,peffimam. Sed ex feminibus cerealibus nonnulla funt, quz ne cocta quidem in tumorem apta funt efferri: quz veteres Graci quidam indomita vocauerunt. quzveró exigua mole plurimum habent fubftantie, eaq; craífa cft,& glutinofa,omnia optimi fucci funt, & alimenti plurimum prébent,fed tamen non facile fecedunt. Contrà vero, quecunq; laxam mollem; fubftantiam habent,eorumq; partes admodum furfuracez funt,ea melius quidem deijciuntur,fed minus nutriunt:ex quibus fané que graucolentia funt, & iniucunditaté gufítui afferunt, perfpicuum cft ea effe omnino mali fucci,& difficulter concoqui. In exi SC ML MM] LILLLLLULLLLLUZLVLLL Ilan LIBER PRIMVS. n exigua autem mole plurimum fubftantiz ineffepon dus ipforum lance lbestum,& farine copia figno tibi erunt. nam ex mole exigua feminum que compa&am habeant fubftantiá, multum farinz efficietur. Ergo tritica que totam ipforum fubftantiá denfam, & compactam habent, vt vix dentibus frangantur, color veró eorum eft dns; ea exigua mole plurimum alimeuti corporibus prabent: quzcunq; veràó ijs funt contraria, vt facile à dentibus conftringantur,& cófracta rara,& laxa appareant,ea magna mole dant exiguü alimentum: Hordeum optimum eft, quod candidum vbi pinfitum eft,apparet, aliquidq; denfitatis ac ponderis, quantum hordeo licet, habet. preterea quod totum plenum eft,&externam circumícriptioné tenfam habet,ei quod gracile, rugofumque fi fit,preftat. Sed non folàm hordeum, verumetiam quzcung; femina plena funt,& externam circumfcriptionem tenfam habent, optimafunt om nia: nifi forté multó maiorem, quàm eorum natura ferat,molem habeant,(int;& molliora,& laxiora. nam quz ita funt, ea fcito cum excrementitiam humiditatem habere,tum veró etiam effe prediis deteriora. quamobrem cüm ea collegeris, vti eifdem non debes: fed locis(iccis repofita diutius permitte: vtinterim pars fuperuacanei humoris exhalet, pars veró etiam concoquatur, vfq; dum ficcata mediocriter contrahantur.que nanq; diutifsimé repofita fuerint,facultatib. deterioribus fiunt. Huius aüt rei terminus efto, cüm ijs diuifis tanquá tenuis puluis quidam excidit. Iam veró in tritico fepenumero frequés loliü inuenitiin hordeo parü quidélolij, fed frequés egylops. In lentibus quoq; ex ipfarü mutatione araci,& pelecini femina dura,& rotüda,qued; efculenta nó funt,ficut aparine,& eruáginain eruo, Ln ORTLIB)GOLLECT. cóperiunt. valde enim hzc perniciofa funt femina: Quod veró melampyron appellat, ex tritici quoq; mutatione oritur,fed prauitate permulti àlolio fuperat.Inueniütur etiá aliz nónulle huiufmodi in feminib.mutationes.quocirca nó par eft nos negligétes elfe in omuibus feminib.purgádis que ad vefcen dum cóparant:cüm fciamus,etia fi noxam,que quotidie fit,ob exiguitaté nó fentiamus, tamé quodlógiore temporis fpatio ab ipfa coaceruatur,eífe quan doq; erupturü. Fru&us auté ad reponendü idoneos fcito effe eos, qui antequá putrefcát,exiccantur. Ac robabiliterquidé tiphá paruá triticü quifpiá appel MERE quz& colore,& défitate,& caliditate fimilé tritico facultaté habere videat.Sunt autem & alia permulta femina,predi&tis fimilia, que tamen non exquifité eandem habét fpecié: atq; eaquidem partim inter hordeü& tiphá, partim inter triticum & tipham media funt:& partim ad olirz, partim ad : hordei,vel tiphz, vel triticixquemadmodá alia partim ad panici, partim ad milij naturá propius accedunt:habétá; nomina alia fimplicia, vt in Italia fita nium: alia veró cópofita,vtin Cappadocia gymnocrithon,id eft, hordeü nudum:&in Bithynia,quod €x zea& tritico fit,zeopyron nuncupatur. De tritico ex Athenzi commentarijs, ex libro primo. Cap. 1I. Ex cibis valentifsimum ad nutriendá eft triticum: cuius magna differétia vt magis minusq; calefaciat, & humectet;à genere, à locis in quibus nafcit,à tem porum conflitutione,ab acre,& à temporibus ducitur. Ac generis quidem ratione differt triticü, quia alterum fitaniá& farinaced,alterü veró fimilaceum eft. Sitanium veró leue eft,& laxum cófiftentia,atq; album.hoc enim eft elaboratü,terrea fubftátia multüm 1 I i MM LIBER PRIMV S." tüm in eo affufa,& à propria conco&ione diffoluta. quocirca& promptum,& quod bene cócoquatur, &,ad fummam, quod facilé immutetur, alimentum prabet.quinetiam,quod facilé perfpiretur,& conficiatur:minus tamé fit, neq; par ei, quod fimilaceum afferat:&quod mapis ad bonam valetudinem,quàm ad robur accómodatü fit. Similaceum veró eft grauius,& denfum,& flauum,& pellucidum.eftà; difficile ad concoquendum: diftributionem tamen copiofam,& que non facile perfpiretur, babet.& omnino potius ad robur, quàm ad fanitatem cft accom modatum. Ex locis autem differt triticum, quod in ficcis,& non pinguibus regionibus natum fit ab eo, quod in fertilibus& pinguibus oriatur. lllud enim cüm ex minore materia, leuiored;,& tenuiorü partium conftet, facile cóficitur, facile; mutatur illud quidem,fed minus alit. qua re affe&um eftid,quod inlocis,qua exufta vocantur,feritur. Cüm enim loci materia exufta fit propter cinerem pinguedine,& nutritione carentem,triticum album, laxum,& fitanium efficitur.at quod in pinguibus&fertilibus locis nafcitur, copiofa& folida materia educatum, eft & denfum,& graue, atque etiam multüm nutrit. Ac loca quidé aperta,quzq; bene perfpirantur,& aprica funt, melius triticum ferüt,& quod multó magis nutriat.Differt quoq; loci ratione triticum,quodin locis admodá frigidis& niualib.oritur, ab eo quod in calidis regionibus feritur. nam quod oritur in fri gidis locis, magis cft elaboratü,& renuiü partium, quale eft fitanium.cüm enim non velut delitefcat in eis vis,exiguumq; alimentum;id; paulatim capiat, permultum autem concoquat, efficitur, vt pars terrea magis in eis elaboretur,& fundatur:ex quo con ficitur,vt triticü cüm leue fit, tum veró etiam in te 14 ORIB.COLLECT. nuem farinam diffoluatur. quod trimeftre triticum eft, leuius effe,& praefertim quod in nualibus locis naícit, huiufmodi effeaccepimus. Quod veró in calidis locis oritur,& copiofum alimentum,&multam denfitatem,& minus fufam,atq; fecretam capit. Paluftre porró triticum alimento vacat,eftq; leuius,& vitiofum fanguinem facit,& corpora minus calefacit.Locaautem perhumida triticü ferunt, quod minus alit,quodq; eft imbecillius,&ex toto genere videturin lolium propter aque vim& copiam degenerare, Quod veró in vmbrofis& nemorofis locis nafcitur,plus habet aceris,quàm vtilitatis. Ex temporum veró atq; acris cóftitütione exiflit etiam tritici differétia.atq; ex temporibus quidem, cüm eorum fit temperatura,& moderata in frigore, calore, imbribus,&pofteain aquarum defluentium cohibitione cómutatio: tunc enim triticum boni alimenti fieri, eiusQ; molem impleri contingit, vt contrà fit, cüm intempeftiuéintemperaté,& immoderaté quz prediximus,eueniüt.nam& gracile,& alimonia vacans efficitur. Aéris autem ratione,cüm opportunis temporibus ferenus;apricusque eft,& à ventis apte pertlatur.vel contrà,cüm nubilus eft,& opacus. fpeenim minutulam pluuiam emittit, cüm iam tempus fit calidum,& triticum ad perfectionem peruenerit.quo cafu triticum rubigine tentatumperit.Simili quoq; modo fit càm venti graues, ficci,& calidi füb tempus,quo fpice implent,exoriütur.Cumd; vehemétes& multo tempore fpirauerint lj, qui xaveuvs,hoc eft, ardentes nominantur, fpicas adurunt, & exiccant,& idcirco faciunt, vt alimenti nihilhabeant. Rationeveró temporis nouum à vetere,& eo quod inter vtrunq; eft intermediü, differt. nam recens plus fucci habet, flatus gignit,& multüm alit: vetu ——WA———PoPP—€ ge LIBER PRIMV S. vetuftü contrà,fucco vacat,ficcius eft,&minus alit: quod veró eft medium,ratione temporis habet medietates predictorum. De carnibus pro anni temporib.Cap. III. Sves verno tempore víque ad occafum autünalem Pleiadum funt pefsimi. ex eo veró tempore víq; ad vernü tempus,optimi. Caprz hyeme pefsimz funt: vereauté vf3;ad Arc&turi occafum effe meliores incipiunt.Pecudes quoq; hyberno tempore funt peffimz:poft cquinoctium veró vfque ad folftitiü wftiuum pinguefcunt:Boues veró,cum herba fructü ferat,& finito vere,& per eftaté rotam. Ex auibus nónulle per hyemem funt optima: quz nimirum hyeme apparent,vt merula,atque fturnus,& palumbus, Attagenes veró& atrica pille, autumno praftant. itemque ficedule,& lufciniz,& coturnices eo tempore funt pinguifsimz.Galli veró gallinacei hyeme non admodü corporeaugentur,& praefertim in auftrinis locis.turtur veró autumno excellit. Ex pifcibus veró przgnantes optimi funt caris, carabus,& molles,fepia,& loligines:alij veró cà ouis incipiunt incubare, vt capitones.cüm veró feetu pleni funt,te nues funt,& non nutriunt.Et multó etiá magis cüm partum ediderunt. Tynnus autem poft Ar&urü pin guifsimus eft,cftate veró eít deterior. Ex Galeno detriticoclixato. Cap. IITI. ^T nici elixatum eduliü eft graue,& quod difficulter concoquitur.Viresauté magnas habet triticum,fiita fumptü concoquat, corpusq; egregie nutrit,ac robur infigne praebet ijs, qui vfi eo fucrint. De alica. Cap... V. A Lica eft ex genere tritici: eaque& valenter nutrit,& glutinofum habet fuccum,fiue in aqua folüm «octa ex vino mulfo, aut vino dulci;aut ad(tringen 16 ORIS. COLLECT. ti,( nam his fingulis fuo tempore vtimur) fiue cum oleo,& fale frixa fumatur.ei veró quandoq; acetum adiungitur,ac medici alicam ita confectam ptiffanz praeparationem fuiffe aiunt. Iam veró panes ex alica confe&i plurimi quidé alimenti funt,fed minus fubfidunt. Deamylo. Cap. VI. A Mylum ex tritico conficitur: habetq; vim exafperatas partes leuigandi: nam neque adftri&ionem vllam,neque acrimoniam infignem habet.Eftque fimilis facultatis cum panibus lotis. fed tamen&minus alimenti dat corpori,& non calefacit. De placentis,que ex farina triticea fiunt. Cap. VII. T Aginitz ex oleo folo parantur, oleum in fartainem igni,qui fumi expers fit, impofitam inijcitur. dfc calefa&o triticea farina multa aqua imbuta affunditur, que cüm in oleo coquitur, ftatim zqué, ac cafeus tener,confiftit,atq; craffefcit.ac tunc quidem qui eam parant,vertunt,& fupernam extremitatem effe infernam faciunt, vt fartaginem continat: quz veró erat inferior, quz iam fatis erat co&a, in fublime efferunt, vt fuprà maneat. cumq; inferior pars fuerit códenfatajipfam bis,&ter voluüt, vía; dü eis zqué effe co&a videat. Eft ern perfpicud, hác crafsi effe fucci,&ventré cohibere,&fuccos cru dos efficere. quamobré ei quidá mel adijciunt. funt etiam qui mariná falem mifceát.Iam vero fuerit hoc placentz genus quoddam, vt funt etiam aliz huiufmodi placentarü fpecies,quas cüm ruftici,tum vrba ni pauperes ex tempore parant. Etenim& ziupuazz &fvus quz in clibano affant, deinde extrahunt,& ftatim in mel calidum conijciunt, vt id infe tota recipiant, placente quoque funt genus quoddam. DNEENECCOME S O———————— À tá——— LIBER PRIMVS. 1j Eiufmodj quoq; funt quz ex itzijs cum melle paran tur omnia.Eft autem itriorum duplex fpecies: preftantiorQ; eft quam rhyemata, deterior veró,quam lachana vocát.Nunc veró omnia,quz ex his,qued; ex(imila componuntur,crafsi fucci,& tardi tranf; tus funt:&' meatus iecoris,per quos alimentum importatur,obftruunt,& lienem imbecillum augent, & calculos in renibus gignunt. Valenter autem nutrient, fi concoquantur,& probé in fanguinem commutentur. Quz veró cum melle parantur, mixtz facultatis fiunt: vt cüm mel fuccum tenuem ha beat,ea quoque quibuscum mifcetur, attenuet: ex quo merito fit,vt quz cum maiore mellis copia parata fuerint,& diuturniorem co&ionem fint confequuta, minus tardé fubducátur,& fuccum ex tenui & craffo mixtum gignantiecoriq;& renibus,& lie niinijs, qui integra valetudine fruuntur, potiora fint,quàm quz fine melle conficiuntur: in ijs veró, in quibus eft initium obftru&ionis, aut qui inflammatione;aut fcirrho laborant,nihil minus,quàm illa,nocent:& nonnunquam etiam multo magis:& omnium longé maxime, quorum farina admodum glutinofa fuerit.Et tamen nihil eorum, qui ita con fecta funt,neq; thoracem,neq; pulmoné ledit. Ca terüm cüm apud nos triticeam farinam cum la&e multi coquant, fciendum eft hoc eduliá effe ex ijs, quzintus obflruunt: nam quemadmodum hzc omnia edulia cüm boni fucci funt,tum alimentum af ferunt, ita etiam ledunt cos, qui ipfis continenter vefcuntur:fiquidem& iecoris obftructiones faciát, & calculos in renibus gignant. De panibus triticeis. Cap. VIII. Opin: panis,ac faluberrimus homini neq; iue hineq; exercitato fuerit is, qui plurium Rmeu, 1$ ORID COLLECT. plurimumq; falis habeat: quid; plurimum fit fuba&us& elaboratus,& in clibano moderate calido fit affatus.hoc veró, quod dixi plurimum fermenti atque falis,tu guftu iudicato. quod enim in copiofiofehorum miftura iam moleftum eft, id noxium eft. Quicunque autem panis lauandi rationem excogitarunt, ij paucioris quidem alimenti cibum,fed qui à noxa obftru&ionis abfit quammaxime fieri poteft inuenerunt:hic enim panis fuccum craffum& glutinofum minimé habet, vtpote qui ex magis terreftri, magis fit fa&us acrius. Eius autem leuitas tum ex pondere per lancem, tum veró ex eo, quod in aqua naa fubmergitur,fed inftar fuberis fupernatat, apparet.Panes autem omnium optimi funt clibanitz, deinde ignitz,cüm eodem modo fuerint confe&i.Sed quia interius non affantur qué ac clibanitz,idcirco ab illis füperantur: qui veró fuper craticulam,aut calidum cinerem affati funt,quia inzqua lis difpofitio in eis eft, funt omnes noxi]: fiquidem extima pars preter modum affata eft, intima veró cruda.Poft triticeos panes, qui ex olyra conficiuntur, principem locum tenent,fi ex olyra bona fiant. fecundi ab ijs funt ij,qui fiunt ex tipha. P DepanibusexAthenzo. Cap. IX. Anes tenues pauciofis fucci, pauciorisq; alimen ti funt,cüm affatio magis extenuet, magisque diminuat in eis vim alendi:quocirca itria,& lachana pau cioris fucci funt.Hac quoq; ratione affati& bis co&i panes minus alunt, quàm fucci pleni: nam cüm fint quadantenus affati,iterum conteruntur: deinde contriti iterum affantur: contingit enim, vt excalfacti,& admodum confufi,multo magis ex attritu fundantur,& diffoluantur. Sed cüm tales ex fecunda affatione fint redditi, quod valens cft in eis con LIBER PRIMVS 19 eonfumptum fuit:quod veró reftat,& leue,&laxá, & tenuium partium fit,& facile diftribuitur.Iam ve rà calidos recétesQ; panes valentius nutrire, quàm frigidos& veteres,eft perfpicuum:fiquidem caliditas quoque concoctionem adiuuat. De hordeo ex Galeno. Cap. X. "T eiscun perípicue calefacit: hordeü veró quoquo modo eo vtaris,fiue panes ex eo conficias, fiue ptiffanam coquas, fiue polentam pares, aliquid refrigerantis habet.Succü veró, qui abftcrgendo eft, gignit.Panes autem qui ex ipfo fiunt,nó modo magis,quàm triticei, fed etiam magis,quàm olyrini,& multo magis signi tiphini, friabiles funt: cim in fe glutinofi nihil habeant:ex quo planum eft,exiguum ex his alimentum corporibus praberi. De hordeo ex Athenzo. Cap. XI. Hon aliud nudum eft,& expers corticis,& multi fucci eft,ac valde nutrit, id; propius ad triticü,quàm aliud, accedit: aliud veró fecundum eft, quod fpicas habet binis granorum verfibus cóftantes.quod etiam minus habet excrementi,quàm triticü,quod fpicam habet, que ex vnico granorü con ftat ordine. De polenta,& maza,ex Galeno. Cap. XII Pole exiguum corporibus alimentum praebet: ljs veró,que exercenturminus:que veró exercitatione non vtuntur, fatis multum. Maza veró tanto eft pane hordeaceo inferior in alendo, quantum ille triticeo cedit: atque etiam egrius, quàm hordeacei panes,concoquitur:& ventrem magis flatu implet,in quo fi diutius maneat,turbationem quoque efficit. Hzc vero fuba&a& contrita diutius, b za E OnRIB. COLLECT. per aluum potius fecedit.Si veró mel eidem adijcia tur,citius defcendet,atq; etiam ob hanc caufam aluum ad excretionem irritabit. Detipha&olyra.— Cap. XIIL Ori panes poft triticeos optimi funt,fi ex oly ra proba conficiantur:his fuccedunt tiphini:fi vero illt ex vitiofa olyra fint fa&i, tiphini non erunt illis inferiores.Cüm veró tipha eft optima;'calidi tiphini funt olyrinis multo preftantiores:at afferuati,de teriores illis fiunt ita,vt qui poft vnum, vel duos,& multo magis poft aliquot deinceps dies huiufmodi panem comederit, lutum fibi ventriculo ineffe exiftimet:cüm veró adhuc calidus eftjab ipfis etiam vr banis expetitur,eumd; cum cafeo quodam familiari comedunt,quem oxygala&inü vocant. Ergo hic calidus commanducatus nó modó à rufticis, fed etiam ab ipfis vrbanis in delicijs habetur: qui vero triduo,aut quatriduo ante fit confe&us,vel ab ipfis tufticis iniucundius manditur: difficiliusd; concoquitur,ac tardius per aluum fubducitur:que calido minime accidunt. Atqui hic calidus corpus valenter nutrit, vt parü triticeo fyncomifto fitinferior. Porró tiphz femen extrinfecus habet corticem veluti olyra,atq; hordeum: ex eo pinfito panes fiunt, & vfui omnino accommodatur.Ex aqua itidem elixum máditur à rufticis fapa adie&a,nó fecus, quàm gos apothermum nominant: quandoq; veró cum ale comeditur.Ex nobilifsima auté olyra,cüm cortex ita,vt par eft, fuerit excuffus, appellatum trag conficiunt:quo aqua elixato pleriq; vtuntur: deinde aqua effuía, fapam, aut vinum dulce, aut vinum mulfum affundunt:ac nuces quoq; pineas aqua pra maceratas,donec plurimüm intumuerintyfuperinijciunt. Deaue ———Pn|. | | LIBER PRIMVS. E Deauena. Cap. XIIII. Ho. femen eft iumentorum,non homini alimen tum:nifi fortafsis magna quandoq; fame ad panem ex hocfemine conficiendum compellantur.Si verà fames nó fit,deco&um ex aqua cum vino dulci, aut defruto,aut vino mulfo veluti tipha comeditur.Satis enim habet caloris equé atq; illa, non tamen eft zqué durum:quam ob rem corpus minus alit. alioqui autem panis ex eo confec&us infuauis eft:aluum tamen neque cohibet,neque proritat. De milio,& panico,quod etiam uri» vocant. Cap. XV. Ex his quoque panis interdum conficitur, cüm di &arum frugum eft penuria:quiq; ex eis fitparü nutrit,& frigidus eft:planáq; eft,eum effe predurum, atque friabilem,quare meritó humec&am aluum exiccat.Ruftici veró farinam eorum elixantes, deinde fuillam pinguedinem,aut oleum admifcentes mandunt. Miliü veró eft in rebus omnibus panico przftantius: nam& fuauius editur,& minus difficulter concoquiturminusq; aluum fiftit,& magis alit.Farina quoq; eorü decocta ex la&e ruftici quandoq;, non fecus, quàm triticea, vefcunt: eftq; perfpicuti, hoc edulium ita fumptum, tanto effe praftantius, quantum lac,& ad bonum,& ad multum fuccum,& adalia omnia efficienda excellit. De oryza. Cap. XVI. Ho. femine ad aluum cohibendam vtuntur: difficilius tamen,quàm alica, concoquitur,& item minus alit. Delentibus. Cap. XVII. lise corticem habent adftringentem:que verà ipfarum eft veluti caro, crafsi fucci& terrei eft,& exiguum aufter qualitatis habet:cuius multa: corb.3 2i ORIPB. COLLECT. tex eft particeps.Succus in eis eft adftringenti contrarius:idcirco fi quis lentes aqua coxerit,&aquam fale, aut garo& addito oleo prabeat, hic potus aluum deijciet.Ex lentibus autem bis,vt diximus,decoctis, lens ipfa apparata vim habet fucco contrariam:vt quz ventris fluxum exiccet,& ftomachum, & inteflina,& totum denique ventré roboret. Cui veró cortex fit detractus, vt adftringendi vehemen tiam amifit,ita etiam magis, quàm cui cortex nó fit adéptus,nutrit, fucciq; crafsi eft,& tarde permeat: & tamé alui fluxus non exiccat,vt facit ea, que non fit fpoliata cortice.Praterea veró hoc edulium ma-: li fucci eft,fuccumá; melancholicum facit.Hebetat autem afpectum integrum, eundem nimium exiccans: qui veró contrà fit affectus, eum lentis vfus iuuat. P De fabis. Cap. XVIIT. Vls fabarum& perfe,& cü ptiffana paratur: hee autem corporis habitum carne non conftricta illa quidem, vt fuilla facit, fed quodammodo multo laxiore implet.hoc edulium,quomodocunque fit paratum,flatus gignit. Subftantia veró non denfa,& grauis,fed laxa& leuis fabis ineft: habent tamé vim abftergendi non fecus,quàm ptiffana.Cüm veró fabarum puls flatus gignat, multo etiam maior flatus excitabitur, fi quis ipfis fabis integris coctis vefcatur:at frixe flatum quidem deponunt: fed difficilius concoquuntur,& tardius ventrem permeant, & crafsi fucci alimentum corpori prebent.Cüm ve rÓ virides,antequam maturz& exiccat fuerint,fu muntur,habent id, quod omnium fructuum, quos ante perfectionem edimus, eft commune, vt humidius alimentum corpori przbeant. De pi LIBER PRIMV S. 33 De pifis. Cap. XIX. Cni totius fubftantie ratione, quádam cum fabis habeant fimilitudinem, ijfdemq; modis, quibus fabe,comedantur, in duobus ab illis differunt: tum quia nó ita funt flatulenta ficut fabz: tum quia abftergendi facultate carent: ex quo fit, vt tardius, quàm fabz,per aluum fecedant. De ciceribus. Cap. XX. Cie edulium eft non minus,quàm faba, flatulen tum:nutrit veró non minus, quàm illa.Ad venerem incitat,& fimul quoque femen gignit:in eo maior eft abítergendi vis,quàm in fabis:ex quo fit,vt nonnulli cicerum vfu lapides qui in renibus effent, euidenter confregerint.Nigra autem funt ea,& parua, & arietina vocantur:fed preftat ipforum in aqua co &torum fuccum folum bibere.Viridia veró equé,ac reliqua omnia,excrementitia funt:quemadmodum etiam frixa flatum quidem deponunt,caterüm difficilius concoquuntur, ventrem q; magis fiftunt,& corpori minus alimenti afferunt. Delupinis. Cap. XXI. Lv,isi dura terreftrisQ; fubftantia eft: quocirca & vt difficulter concoquatur,& vt fuccum craffum gignat,neceffe eft:ex quo in venis non probé confe &o fuccus proprié crudus appellatus aceruatur.Ce terüm edendo qualitatis, quz fenfu deprehendatur, expers eft. Par ergo eft, ipfum neque ad aluum deijciendam, neq; ad eandem cohibendam efle accommodatum, De fcenogrzco,quod& bouis cornu dicitur. Cap. XXII. Ho C femen cum garo premanfum,aluum fubdu cit:eftur quoq; ex aceto& garo,& ex vino& garo, & oleo. que cum pane idem fumunt, nec capitie 4 €» ORIB. COLLECT. dolorem affert,veluti cum garo.Eftur quoq; fcenü. gr«cum exaceto& garo, antequam eius m fru tum ferat: aliqui veró oleum affundentes cum pane vefcütur.fed ita caput ferit, Succus autem deco€ foenigreci cum melle fumptus, ad omnes vitiatos humores,qui ininteftinis funt,fübducendos va let.Et quia abftergendi facultate praeditus eft, ideo inteftinum ad excretionem irritat, H Dephafelis,&eruilia. Cap. XXIII. Aec quoque femina perinde ac faenumgrecum, mortales aqua przmacerantes donec radicem produxerint;ante alios cibos garo intingentes alui fub ducendz gratia comedunt:fuccum veró,cum concocta& diftributa fuerint, copiofioris alimenti, quàm fcenumgrzcü,habét. Hac porró media quodammodo funt inter ea quz boni fucci funt, queq; faciló,& quz difficulter concoquuntur:& quz tardé,& qua celeriter tranfeüt:& quz flatulenta funt, qued; flatus non excitant: quz denique exiguum, & que multum dant alimenti.neq; enim vllam qualitatem efficacem habent. De cicercula. Cap... XXIIII. Ha. vefcunturhomines,vt phacoptiffana. Habet veró fuccum facultate quidem phafelis,& eruilijs quodammodo fimilem, fed cófiftentia crafsiorem: ex quo fit,vt cicercule magis feré,quá illi nutriant. De aracis. Cap. XXV. Ho C femen eft cicercule emini perfimile: atq; etiam vfus omnis, itemQ; eorum vis cicerculis eft fimilis:nifi quod duriores funt,& minus facilé elixantur:ex quo fequitur, vt araci quoque difficilius, quàm cicerculz, concoquantur. Apad nos veró apef quoddam,ac durü& rotundum femen, eruo ongius in cerealibus fru&ibus inuentá, quadame ; chum LIBER'PRIMVS. 2$ chum per ch nominant,feligunt,& nó fecus, quàm pelecinum,abijciunt. De dolichis,hoc eft;phafiolis. H Cap. XXVL O S aliqui filiquas, aliqui phafiolos appellant: facilius autem deijciuntur, quàm pifa, minusQ; inflant,atq; etiam alunt. De eruo, Cap. XXVII. Man quandoq; fame cópulfi homines hoc vefcuntur: minus veró medicamentofum eft album, quàm quod ad flauum pallidámve colorem abícedit. Cüm veró co&um bis fuerit,& in aqua perfepe dulce redditum, infuauitatem quidem deponit:fed cum ea facultatem quoq; abftergendi,& incidendi amittit,vt fola fubítátia terreftris ei remaneat: qua facit, vt edulium citra infignem amaritiem exiccans fiat, P Defefamo,&eryfimo. Cap. XXVIIL— Ingue eft fefami femen, ideo celerrimé fit oleofum:quam ob rem eos;qui ipfo vefcuntur, celeriter implet,ftomachumq; fubuertit,& tardé concoquitur:& corpori alimentum pingue affert: quoniam veró crafsi fucci eft, idcirco non celeriter fecedit. At eryfimum corporis quidem fubftantia eft quodammodo fimile fefamo, fed in cibo eft infuauius, & corpus minus alit,& eft omnino deterius: ambo veró funt calido temperamento,& ob eam quoque rem fitim áfferunt, Depapauerisfemine. Cap. XXIX. S Atiui papaueris femen panibus, ceu condimentum,vtiliter infpergitur:ac femé quidem, quod can didius eft;preftat ei, quod nigrius fit. Vim refrigerandi habet, quam ob rem fomnum quoq; cóciliat. fi$; liberalius fumptum fuerit, grauem etiam fopo5 26 ORIS. COLLECT. rem inducet,& gré concoquetur. Praeterea veró quz ex thorace, ac pulmone tufa eijciuntur, cohibetziuuat eos, quos tenuis à capite diftillatio exercet.alimentum non notabile dat corpori. Delini femine. Cap. XXX. A Lienum ftomacho eft,& conco&u difficile lini femen,& exiguum alimentum corpori prebet:nullam veró habet alui deijciende facultaté.habet quidem exiguam vim vrinz ciendz, ac precipué frixá. De ormino. Cap, XXXI. Ho C frixo vtunturjipfumq; leuigant,& mel adljciunt:parum veró in eo ineft alimenti. : Decannabisfemine. Cap. XXXII. C Annabis femen egre concoquitur, ftomacho aliená eft, caput feritmali eft fucci,& egregie calefacit. Deviticisfemine. Cap. XXXIII. Cnedunt hocfemen ve: ereas appetitiones cohibere. Corpori veró paruia alimenti, eiusQ; ficcantis,ac refrigerantis afrert.flatus valde difcutit: quibus omnibus rationibus, ijs quife à rebus venereis puros feruare ftudent,conuenir., Deaphace,& vicia. Cap. XXXIIII. Hou feminum figura eft fabis fimilis. cüm fames eft, ijs etiá viridibus, ficuti ciceribus,& fabis, mortales vefcuntur,& praefertim Vere.Sunt autem non folüm infuauia,fed etiam conco&tu difficilia,& aluum fiftunt, malum; fuccum, atque etiam melan cholicum gignunt. De cucurbita. Cap. XXXV. Cvcbita probe cocta nullam euidentem faporis qualitaté habet: quocirca meritó multis modis apparatur:vtpote qui in medio exceffuum omnium fit conftituta, Atq; ipfa quidem, quantum in fe eft, humi LIBER PRIMV S. 27 humidum, frigidumQ;,& propterea etiam exiguum corpori dat alimentum. Facile autem fubfidet fuz fubftantiz lubricitate: concoquitur veró nó male, fi non prius fuerit corrupta. Affata autem, aut in far tagine frixa,plurimü quidem humiditatis proprie deponit: fed quod reliquum eft, nullam infigne facultatem obtinet,veluti nec cüm fimplici iure fuerit parata. Meritó autem propter aqueam qualitaté origano gaudet. Nonnulli eius femen abijciunt,& partem quz eft velut caro, exiccant,& in hyemem reponunt. Illis autem ita repofitis omnino aliter ve fcuntur,quàm vt cucurbitis: fiquidem& fucco vacantes,& ficcz,perinde vt coria,redduntur. De peponibus. Cap. XXXVI. 'Toa peponum natura frigidior eft cum humiditate copiofa coniuncta:habent autem quandam abftergendi vim,& idcirco vrinam mouét:& melius, quàm cucurbitz,& melopepones,fubducütur: eorum femen potentius,quàm ipforum veluti caro de terget.Succum in corpore vitiofum facit,& potifsi mum,cüm non probé fuerit conco&um: quo quidem cafu cholericos efficere confucuit.Quinetiam rius,quàm corrumpatur, ad ciendum vomitum và frange largius eo quifpiam vefcatur, neque quicquam eorum,qu:z boni fucci funt,fuper mandat,omnino vomitum excitabit. Demelopeponibus. Cop. XXXVII. Miitepepones min9,quàm pcpones, humidi funt, minusque mali fucci,& minus vrinam cient,& minus infra fubducuntur:neque parem vim cum pepo nibus ad uomitüm excitandum habent.A fructibus autumnalibus ftomacho idoneis multüm abfunt:& tamen non ita, vt pepones, ftomacho funt noxij. 2$ ORIB. COLLECT. Decucumeribu. Cap. XXXVIIL. Hi. quoq; ciende vrinz vis,vt peponibus, fed mi nor ineft:qui veró eos probé concoquunt, cüm ijs affatim fe expleuerint, longo temporis fpatio accidit, vt fuccum craffum immoderate aceruét, qui in €a conco&ione, quz in venis fit, non facile in probum fanguinem commutetur. De ficubus. Cap. XXXIX. Vod eft omnium fru&uum non modo autumna lium,fed etiam horzorum commune, id quoque ficus habent,cüm fucci prauitatem effugere non potuerint: minus tamen,quàm reliqui omnes horzi fru&tus,eius participes funt.In eis hec infunt bona, vt ventrem pertranfeant,& per totum corpus facile fecedant: habent etiam vim abftergendi notabilem.cüm veró autumnales fru&us omnes parum alimenti corpori przbeant,id minimé omnium in ficus cadit:carnem neque compa&am, neq; firmam, fed fublaxam,vt faba, faciunt. fed& ipf flatu ventréimplent,verüm quia celeriter defcendunt, ideo breuem flatum cient. Quz veró exquifité matura fi cus eft,prope eft vt nihil omnino lzdat, ficut etiam caricz,quibus multa quidem infünt commoda, fed noxam tamé quandam ijs,qui liberaliüs eis vefcunturafferunt:fiquidem non admodum probum fangum faciunt:ex quo fit,vt ex eorum víu pedicuorum copia exoriatur. Habentautem attenuandi, incidendiq; facultatem: qua& ventrem ad excretionem impellunt,& renes expurgant.Tecori,lieni, inflammatis noxiz funt:non propria facultate quadam excellenti, fed communi omni dulcium eduliorum ratione: obftru&tis veró,& fcirrho obfefsis s per fe neq; profunt,neq; obfunt:at ceteris meicamentis abftergétibus& incidentibus adie&tz, non LIBER PRIMVS. 19 nón parum vtilitatis afferunt. Quicunq; autern caricas ficusQ; cum aliquo crafsi fucci cibo mádunt, ij non parum]xduntur. Ex Rufo de ficubus. Cap. XL. Fi: funt cxteris autumnalibus meliores:& tamen noxá quandam afferunt. Carice fatis alere cor pus queunt:quam ob rem veteres permittebant, vt s, ta athletz caricis vefcerentur.Goras primus Eurame- FTN, ni Samio carnem afferens hunc vfum antiquauit;at- 7 o. p que ita illa viuendi confuetudo eft fublata. Ac scr De vuis ex Galeno. Cap. XLI ducit cp, Ts& vux inter autumnales fructus primas fe-€. s.[/4/ X runt:nam& magis, quàm reliqui omnes fructus ho, af) no cv rzi,nutriüt,minimumq; praui fucci habent,& pre- ot lage, fertim cüm exquifité maturz fuerint: caro tamen, vef n quz ab eis efficitur,neque firma, neq; denfa eft,fed laxajatq; fluida: quam ob rem celeriter cótrahitur. Vuz autem minus,quàm ficus,nutriunt: maximum veró hoc eis bonü ineft,quód citó fubfident: quocirca fi quando contineantur,egregié nocent, cüm hoc vitij ficubus non infit:nam fi non, vt confentaneum eft,deijcianturjinnoxium alimentum corpori prebent.At vuc neutrum horum habent:nám retente neque probé concoquuntur,& dum iniecur venasq; diftribuuntur,fuccum crudum faciunt,qui in fanguinem non facilé commutatur. Potius enim perventré tranfeunt,fi grana fine acinis deglutiantur:adftringunt nanq; acini, cüm neq; concoquantur,neque mutentur.Inter eas,quz reponütur,qua in vinaceis afferuatur, ventriculum roborat, ac cibum faítidientibus appetentiam excitat: nó tamen peraluum fubfidet: fi; largius ea quifpiá vefcatur, caput feriet: quz veró in mufto conditur,magis etiam caput tentat.At penfiljs neq; caput lzdit,neq; $6 ORIB. COLLECT. aluum fiftitneq; proritat: eft autem omnium comz pofitarum vuarum conco&u facillima:Caterüm v uz dulces calidiorem fuccum habent,& propterea fitim afferunt:aufterz veró,& acide frigidiorem:vi nofe denique inter calidum& frigidum funt medix. Dulces aluum fubducunt, przíertim veró vbi humide fuerint: acidi veró& auftere non modó huic reifed etiam co&tioni, qux in ventriculo fit, funtincommodz. Omniü veró vfus eft tutifsimus, cüm vuz fuapte natura fint carnofz,& eifdem optimé maturis quifpiam moderaté vefcatur: idà; fiue in vite fü1mmam maturitatem fint confequutz,fiue, quod deerat,ex fufpéfione(int adeptz. Secundo ve ró loco cenfentur humidz, acida aut auftera qualitate vacantes: quas alui deijciende gratia copiofe poffumus ingerere.Nonnulli quoq; muftum,idque dulce,eiufdem rei caufa bibüt, id enim maxime fub ducit: quod veró ex vuis aufteris, aut acidis exprimitur,ad omnia pefsimum eft.Iam veró dilutum vuarum ad ciendam vrinam valet. De vuis pafsis. Cap..XLIIL Cord d vuz paffz dulces calidiores funt, ita quoque aufterz temperatura funt frigidiore,fto machumq; roborant,& ventrem conftringunt. Sed perfpicuum eft,acerbas id etiam magis, quàm aufte ras,efficere:dulces veró medium quodammodo fta tum inducunt: vtpote quz neque(tomachum aperté diffoluant, neque ventrem fubducant. Et tamen vis quedam cótemperandi,ficut etiam facultas mo dice abftergendi femper ineft dulcibus: vt vtriufq; facultatis ratione exiguos oris ventriculi morfus obtundant.fiquidem planá eft, maiores morfus valentiora remedia poftulare.Inter vuas paffas, ceteris preftant pinguiores, queque veluti forct ent LIBER PRIMVS. E benttenuem.Nonnulli aute,& re&té quidem; dulcibus magnisq;,cuiufmodi funt Scybeliticz, prius quàm veícantur,femina eximunt;atque ez quoque inueteratz duram,craffamq; cutim habent,easQ; in aqua prius oportet macerare, ita enim femen facilius eximitur.Alie quzdam funt his contrarie, auftere& paruz, quz nullum omnino femen habent. Quod autem ex pafsis alimentum corpori affertur, tale qualitate eft, quales paffz fuerint. Quantitate veró, copiofius ex pinguibus& dulcibus: parcius exaufteris,& macris:ceterüm magis,quàm carice, ftomacho funt idonez. De fycaminis,quz& mora nominantur. Cap. XLIII Sicimina fiin ventriculum purum inciderint,primo$; loco fumpta fint, celerrimé pertranfeunt,& alijs cibis preeüt:fumpta veró poft alios cibos, aut fi malum fuccum inuenerint, in ventriculo celerrimécorrumpütur abfurda quadam corruptela, que explicari verbis non poteft, vt in cucurbitis vfu venit. Cüm autem minus noxia fint horzis cibis, fi non celeriter fubfederint,noxiam habent corrupte lam peponum corruptele confimilem: quanquam pepones fi celeriter fubducantur, nullam magnam noxam inuehunt. Tempus autem, quo fycaminis, eft id,quo ctiá peponibus, vtamur,cum fqualidum, zftud; preffum eft ventriculi corpus: tunc enim tale quodammodo iecur itidem effe neceffe eft. Habent fycamina vim quandam adftringendi.omnino veró hume&ant,non tamen omnino refrigerant,ni fi frigida fumantur.alimentum minimum dant corpori,vt etiam pepones faciunt. Derubifrudu. Cap. XLIIII. Rvii&uàus magis,quàm mora aditringunt. fij 32 ORIB. COLLECT. largius quifpiá eis vefcatur,capite dolebit.Alij to: macho etiam anguntur: ergo diligenter abluendus fructus eft prius, quàm eü comedere aggrediamur: quod non minus in fycaminis eft faciendum. ventrem tamen non fubducit hic fru&us,fed potius co hibet. Decaninirubifru&u.^ Cap. XLV. Cini rubi fructus pauló maiorem adftringendi vim, quàm rubi fructus habet: quam ob rem aluum quoque magis cohibet, corpori veró exiguum alimentum przbet. Defru&ibusiunper.— Cap. XLVI. lvoiperi fructus exiguam dulcedinem,minoremá; adftri&ionem habét, praterea aromatici quippiam eis ineft,& eos calefacere propter acrimoniam perfpicuum eft: corpus parum alunt.Siq; liberalius eis quifpiam vefcatur, ftomachum m dou caputque calfaciunt,& dolore vexant.Vrinas veró mediocriter cient. Deperücis.« Cap; XLVII. IHoun quoque füccus,& quz veluti caro eft,facile corrüpitur, praua; eft omnino. quocirca non debent,vtà quibufdam fieri confueuit;poft alios ci bos fumi:nam fuperfluitantia corrumpuntur,& ca. tera quoque fimul vitiant. Dearmeniacis& precocibus. H Cap. XLVIII. Aec quoque perficorum genere continentur:il. lis tamen bonitate nonnihil praftant, neque enim zque, atq; illain ventriculo corrumpuntur, neque acefcunt. Vulgo auté iucundiora apparent:& propterea ftomacho magis idonea: porró his fructibus exiguam alendi vim ineffe, prius di&tá eft. ceterüm pracocia funt armeniacis praftantiora. De ma LIBER PRIMVS. 3j Demalis. Cap..XLIX. Mai quz adftringunt fuccum frigidum ac terreum habent:quz acida videntur, fuccá qujdem fri gidü habent,fed qui fit tenuium partium:medie veró téperaturz funt dulcia, quz ad calidius vergüt: vt quz plané qualitatis funt expertia,& veluti aquea ad frigidius inclinant.Eft aüt perfpicuum mala adítringentia alui deiectiones cohibere: acida ve ró craffum fuccum, quem in ventriculo inuenerüt, 1ncidunt;ac deorfum fubducunt,& propterea deie €iones humectant: cüm vero purum ventrem inue niunt,eum magis fiftunt.Dulcia potius diftribuuntur:quz veró qualitatis funt expertia,cüm neq; iuvim fint,neque ventriculum roborét, neq; ipfum fiftant,meritó difpiciuntur,& fuibus proijciuntur: quz veró probé in plantis maturuerunt,ac reponüturjin morbis fepenumero funt vtilifsima, fiuead modum cataplafmatis cü farina adhibita,fiue in calido cinere mediocriter affata, fiue in vaporebullientis aque probé co&a: ftatim autem à cibo danda funt:quandoq; veró cum pane ventriculi& ftomachi roborandi gratiaijs,quibus proftratus appetitus,quiq; tarde concoquunt;& vomitu,fluore alui,ac torminibus vexantur: ad quem vfum acerba funt accommodata, Apparata enim, vt nuper dicebam,mediocrem adftridionem habent: cüm ea que mediocriter auftera funt, omnem in ea preparatione adftri&ionem depofüiffent,& ob eam caufam fimilia ijs,quz ab initio aquea funt,euafiffent. De cydonijs& ftruthiomelis. Cap. 1^ Exi quid ineft his, quod alia mala non habent:cüm enim adítri&ionem maiorem habét, tum veró eorü fuccus perdurat, quis co&um ex melle velit adferuare. Aliorum auté malorum fuccus re€ wo ORIRE COLLECT pofitus, cüm copiofum frigidà humoré habeat,ace(cit: ftruthiorum veró malorum fuccus diutius durat,atqueadeó in multos annos manebit, cüm os va fculi denfam cruftam habuerit,qua in melle atq; alijs quibufdam fzpenumero concrefcit: hancq;adjacentem feruare oportet,cüm diutifsimé citra mutationem feruare medicamentum velis. Cydoniorum veró fuccus minus fuauis eft,& magis adftringit:idcirco ad roborandum ventriculum diffolutü. hoc etiam quandoq; vtemur. De piris,& punicis. Cap. LI S ea,que de malis diximus;ad pira,& punica tranf feras omnia,nihil erit,quod nos nóui quicquam de eifdé afferamus. Punica veró omnino perexiguum alimentum corpori dant: ac pira,& praefertim magm menatz à noftratibus dicuntur, aliquantu um nutriunt. De mefpilis& forbis. Cap. LII. Ha« adftringunt ambo,fed mefpila multo magis quàm forba: quocirca vtilifsimus eft ventri fluenti cibus:forba tamen funt in cibo fuauiora.Cóftat autem,omnibus huiufmodi parcé,non autem large vt vuis& ficubus,effe vefcendum. De fru&u palmz. Cap. LIIL Ex palmis quadam funt ficcz& adilringentes, vt Aegypti: quzdam molles, humide,& dulces, vt quz cariotz appellantur, quz praftantifsimz in Pa lzftina Syria in Hiericonte nafcuntur. Ceterz vero aliz palme omnes interhoc genus vtrunq; medium locum tenent, vt aliz magis, alie minus fint humidz,(icce, dulces,& adftringentes. Verüm extremis conftitutisjiam quodcunque in medio eft,fa cillimé deprehenditur. Oftendimus enim dulcem fucum alendo effe, aufterum verà ftomacho idoPs neum, CEIBERCPRIMVS. cg : neum,& ventrem fiftere.Palmz autem omnes diffi. xulter concoquuntur,& copiofius fumptz, capitis dolorem excitant: quedam veró morfus etiam cu iufdam fenfum ori ventriculi afferüt. fuccus porró, qui ab ipfisin corpus diftribuitur,craffus eft omni3o, habetà; lentoris aliquid, cüm pinguis palmula eft.cumq; huic fucco aliquid dulcedinis miftá fue rit,iecur ab co celerrime ob(truitzatque ab eará efü maxime lzditur,inflámaturQ;,& fcirrho obfidetur. Pofticcur veró,lien quoq;& obftruitur,& leditur. De oliuis. Cap.. LITIL I quoq; exiguum alimentum dant corpori,& potifsimum caduce.Et quemadmodum caduce fuc cum pinguem habent,ita quz halmades,& colymbades appellantur,adftringentem:quocirca ftoma&hüroborant, appetitumq; excitant. Ad hoc veró aptifsimz funt,quz cum aceto componuntur. Denucibus. Cap. LV. Nee magnz,& auellanz corpus non multum alunt zauellana tanen magis, Vtraq; auté mediocriter adftringentis qualitatis eft particeps, quz progreffu temporis in oleofüm cómutatur. Viridis aüt nux neq; qualitatis perfpicué aditringentis eft particeps,neq; oleofz:fed eft cxpers quodámodo quae litatis,& aquea. Nux veró melius, quàm auellana £oncoquitur:eftá; ftomacho magis idonea,& multo magis, fi cü caricisedatur. Eft praterea manifeftum,humidam nucem ad deiectioné aptiorem effe: ficcam veró, minus. fed hzc quoq; aqua macerata, & abiecto putamine,(imilem viridi facultaté habet. Deamygdalis. Cap. LVI. Ix his attenuandi,& abftergendi facultas excellit: Nonnullis veró tanta vis ineft craffos glutinofosq; fuccos incidendi, vt prz amaritie.mandi. non pol^ , e 2 36 ORIP. COLLECT. fint:oleofe tamen& pinguis qualitatis,vt etiam nu ces, funt participes. exiguum veró alimentum dant corpori. Depiftacijs. Cap. LVIL Miinum quidem alimentum przbent,fed ad iecur firmandum funt vtilia: habentQ; fubamarum& fubadftringentem qualitatem. De prunis. Cap. LVIII. Pu minimum alimentum corpori prebent,vtilia tamen funt ijs,quibus hume&tare,& refrigerare mediocriter ventrem eft propofitum, Hac veró etiáexiccata poffunt vfu: effe: que veró Damafci na» fcuntur,ceteris przftant omnibus. Defericis. Cap. LIX. sr hoc mulierum& puerorum effrenatorum edulium:parum nutriüt, difficulter concoquuntur, non funt ftomacho idonea,minimum alimenti corpori prebent. De filiquis. Cap. LX. Mai fucci funt,& lignofz,& difficulter concoquuntur,& non celeriter deijciuntur. C De cappare. Cap. LXI. Appari facultas ineft tenuium partium: ex quo fit,vt corpori minimum alimenti diftribuat. Sale ve rà condita,& abluta,vfquedum facultatem, quam ex fale cótraxit, depofuerit, parum quidem alitfed tamen pituitam ex ventriculo abfterget:& ex aceto mulío,aut aceto& oleo pre caeteris cibis fumpta,vi fceraliberat obftru&tione. H Defycomoris.| Cap. LXIL Aec planta nafcitur Alexandrie:fru&um ficui fimilem fert. Nullam acrimoniam habet,exiguz dulcedinis particeps eft: humido quodammodo& fri£idioris eft facultatis. Deper LIBER PRIMVS. 32 Deperfio. Cap. LXIII. Ha« itidem planta Alexadric eft: huius fructum apud Perfas ita effe noxium cómemorant, vt eo vefcentes interimat:in Aegyptum veró translatü,fieri efculentum,& equé mandi ac pira atq; poma. De citrio. Cap. LXIIIIL Ti funt huius fructus partes, acida quz in ipfo medio eft:ea quz eft veluti caro, quz mediü ipfum ambit:& tertia, quz eft tegumentü extrinfecus circundatum.Eft autem hoc odoratum,& aromatic, fed difficulter concoquitur: conco&tionem aüt adiuuat,fi quis codem vt medicamento vtatur: parcé veró fumptum ftomacho robur adiungit. Parte autem acida,& quz nó efturjita vtuntur,vt in acetum conijciant, vt acidiorem reddant: quz veró inter - duasalias media eft, quzq; corpus etiam nutrit, dif ficulter concoquitur. De fructibus plantarum agreftium. Cap. LXV. Hia preterquam quód exiguü alimentum prebent,malum etiam fuccü omnes faciunt: ac nónulli noxij ftomacho funt, prater fpinofos, quiin terra optima exoriuntur. FINIS PRIMI L1BRI s ORIBE COLLECT. ORIBASII.MEDICINA. LIVM COLLECTORVM, IIBER SECVNDV S. Dela&uca. Cap. I. V M olera omnia paucifsimum, maliq; fucci fanguinem gignant,lactucá ES non multum illa quidem fanguinis, fed qui non fit praui fucci,nec tamen omnino probi2ignit.Succum autem bumidum,ac frigidum habet, fed qui mali fucci nó fit,vti diximus. I Deintybo. Cap; IT. Ntyba fimilem la&ucis facultatem habent:à lacu cazamen& fuauitate,& alijs, quz fupra de lactuca diximus,fuperantur. 2 De malua. Cap.: IIT. Malus lentoris quippià habet, quodlactucz non ineft:perfpicué veró à refrigerando abeft. Hoc olus facile fubducitur,ac prafertim fi quis ex oleo& gaz ro copiof? ipfum fumat:nutrit autem mediocriter. : e beta. Cap. T ILL Br fuccum abftergentem effe planum eft: qui quidem vebtrem quoque ad excernendum irritat,ac ftomachum interdum mardicat: idcirco copiofius fumpta ftomachum lzdit. Alimentum veró exiguum;vt cetera olera,corporibus affert:accommodata eft ad iecoris obftru&iones:ac precipue cüm ex finapi, aut aceto eftur: quomodo lienofis quoque fit vtilis. B Debrafsica. Cap. V. Rafsicz fuccus vim quandam purgandi habet:at €orpus ipfum cómuni exiccantium ratione magis cohi LIBER SECVNDVS. EL) cohibet,quàm ad excretionem impellat. Exiccat er o brafsica equé ac lens:quam ob rem afpectum he FÉ nifi totus oculus prater naturá fithumidior. & tamen non ita boni fucci edulium eftficutlaétuca:fed prauum& graueolentem fuccum habet. Dcblito,& atriplice. Cap. VI. Hae funt caeteris Mr s magis aquea,& vt diceret quifpiá,omnino qualitatis expertia. ceterüm di&um eft, hzc olera ad facilem deiectionem proenfa effe:ac tü vel maximé,cüm vnà cü humiditate dein quid habeant. Sed quia nulla acris, ac nitrofa qualitas eis ineft, ideo fit, vt nó vehementem habeantad inferna propenfioné.eftq; plané perfpicuum,parum admodum corpus ab his nutriri. De portulaca. Cap. VII. Haec cibus,exiguum alimentü,idq; humidum & frigidum& glutinofum przbet: vt medicamentum veró,dentiá ftuporem, fuo lentore morfus experte,curat. . Deoxylapatho. Cap. VIIL Lapaho crudo nemo vefcitur, quemadmodum nec beta.Ac ruftici oxylapathum crudum edunt:id veró non nutrit,atque etiam multo minus,quàm la pathum. Delapatho. Cap. IX. T Apuhum non folüm guftu, fed etiam facultate eft betz hortenfi adíimile: verüm quia beta eft fuauior, idcirco omnes homines eadé potius vefcunt, Defolano. Cap. X. Ie: olera, quibus vefcimur, nullum noui, quod tantam,quantam folanum,adftri&ionem habeat.Iu re igitur vt alimento perraro,vt medicamento fepe vtimur:eft enim efficax in eajin quibus adftringenetis refrigerationis eft vfus. m € 4 49 ORIP. COLLECT: De plantis fpinofis Cap. XI. Preis; ici bus: q; ruftici huiufmodi plátis€ terra nuper exorientibus vefcuntur:alendi vis minima eis,vt cete ris oleribus, ineft, eaQ; tum aquea, tum veró etiam tenuis. Ac fpinofa quidem mediocriter ftomachum iuuant. Inter hafce plantas eft carduus, atractylis, fpina alba,dipfacus,cnicus,tragacantha, atractis,& quam magis,quàm par eft,ftimát,cinara: eft enim prauifucci edulium,& praefertim cüm iam fit fa&a durior.Nam& biliofum fuccum in fe copiofum habet,& totam fubftantiam,quz ad ligni naturam ma gis tendit, vt ex ea melancholicus pi exfucco veró ipfius, tenuis& admodum biliofus gignatur: ergo fatius eft, eandem elixatam comedere. De hippofelino,fio,fmyrnio,& apio.Cap.X IT. Hae vrinam cient omnia:apium veró inter ea eft vfitatifsimum, fuauius,& ftomacho magis aptum. Smyrnium veró acrius, calidiusQ; eft multo, quàm apium,& hippofelinü,& fium. Cetera cruda etiam comeduntur,hippofclinum veró,& fium elixata:fiquidem horum vtrunque crudum infuaue apparet. Quidam veró apium& fmyrnium la&uce folijs admifcentes offerunt:nam cüm la&uca fit olus infipidum,habeatq; frigidum fuccum,& fuauior& vtilior efficitur,fi acrium olerá quoddam affumpferit. De eruca Cap. XIII. Ho C olus manifefté calfacit,quocirca ipfum folum,nifila&ucz folijs mifceatur,non facile manditur. Creditur quoque femen gignere,& rerum venerearum cupiditatem excitare. Capiti etiam dolorem affert,ac praefertim fi quis eo folo vefcatur. De vrtica quam wíZ/» etiam vocant. V Cap. XIIIL IM habet tenuium partium,& meritó ea, vt alimento; LIBER SECVNDVS. 4t zento,nemo vtitur: vt obfonium veró, ac medicamentum, víui eftad aluum deijciendam. De gingidio,& fcandice. Cap. XV. Girsidias ett fcandici perfimile, ftomacho valde idoneum,fiue crudo,(iue co&o vefcaris.Diuturnio rem coctionem non fert: adftrictionis veró& amaroris non mediocris eft particeps. Deocymo. Cap. XVI Ho C pefsimi imo eft: idcirco nónulli de eo falfo prodiderunt,fi tritum in ollam nouam conijcere tur, celerrimé paucis diebus fcorpiones generare. €ft autem etiam ftomacho noxium. De afparagis. Cap. XVII. A sparagus brafsice minus,quàm ipfa brafsica exiccat:aliorum olerum caulis magis exiccat, quàm folia. Aliud autem afparagorum eft genus, quod in plantis fruticofis nafcituryoxymyrfine,chamedaph ne,& oxyacantha. Alij quoque ab his diuerfi funt, vt regius,& qui paluftris nominatur: cuiufmodi alius quoq; eft bryoniz afparagus.Omnes veró ftomacho idonei funt: vrinamQ; prouocant,€ parum nutriunt. De rapis,quz Zia quoque nominantur. Cap. XVIII. Sr rape minus, quàm vlla alia pláta que fit eiufdem genetis,nutrirent, vtique mirarer. Succum in corpus diflribuunt moderato crafsiorem:ita fit, vt qui liberalis eifdem vefcatur,fuccum crudum fit aceruaturus:bis veró cocta laudatifsima redditur, Si ve ro crudior fumatur, difficulter concoquitur, flatus excitat,& mali fucci eft: nonnunquam veró morfus ventriculum vexat. Dearo. Cap. XIX. Ani quoque radix eodém modo,quo rapz,man€: 4 ORIPB. COLLECT. dituriin quibufdam veró locis acrior prouenit, its vt propéad dracontij radicem accedat: eamq; bis coctam mandere oportet. Cyrenz veró minimé eft medicamentofa,& acris, vtrapis etiam fit vtilior. Conftat enim hancad alendum effe potiorem,ad educendum veró ex thorace& pulmone acrior pre ftat. Eftur quoque elixa cum finapi, velacetoexoleo& garo:eft nang; perfpicuum alimentum, quod ex ipfa in corpus diftribuitur,non Íccus quàm ex ra pis;effe quodammodo crafsius. Dedracontio.| Cap. XX. Hvis itidem radicem bis terue elixatá, vt quod medicamentofum in ea eft, deponat, mandendam damus, cüm vehementiorc facultate opus eft ad hu mores ex thorace,& pulmone eijciendos. De afphodelo. Cap. XXI. A sphodeli radix parata, vt lupini, amaroris plurimum deponit.Fame autem vagante hanc compluri mis elixationibus,& aqua dulcis macerationibus vix factam effe cfculentam vidi. eius facultas eft, vt quemadmodum dracontij radix,aperiat;ac incidat. De bulbis. Cap. XXII. fous quoq; radices comeduntur:interdum ve ró& eorum afparagi verno tempore. Amaram, aufteramq; facultatem habét: vnde etiam ftomachum exolutum ad appetendusa excitant: Non aduérfanturautem ijs,qui ex thorace& pulmone expuere aliquid MENGE CAR fubftantia corporis crafsiore,& glutinofiore fint:fed amaritudo, quz fuapte natura lutinofa,crafsaq; incidit,crafsitiei obfiftit. Prafta HW tunc eos conditos ex aceto, oleo& garo comedere:quo etiam modo minus flatus ciét, plus alunt,& facilius concoquuntur. Nonnulli vero ex ipforum efu liberaliore,& femen fibi inauctü,& ad . res & LIBER. SITCVNDYS 43 zes venereas próptiores redditos apertéfenferunt, Da paftinaca,dauco,& caro. Cap. XX H I.: R Aaicibu: quoque horum mortales vefcütur,mi nusQ; quàm rapz,X arum cyrenaicum nutriüt,manifefté calfaciunt,& aromaticum quiddam pre Te fe runt.Sunt tamen,vt aliz quoque radices,concoctu difficiles:vrinam cienc,fique liberalius quifpiam i ijs vefeatur:modice peioris fucci erüt: melioris tamen fucci eft carus quam paftinaca. Quidam veró agreftem paftinacam daucum nominant: qui vrinam ma gis ciet, medicamétofiorq; eft, ac fi quis comedere ipfum velitpermultum erit elixandus. Detuberibus. Cap. XXIIII. P[rberibus nulla perfpicua qualitas ineft:ipfis taz men ad condimenta excipienda vtuntur,ficuti cete ris,quz ad guftum qualitatis expertia& aqueanominant.quorum omnium commune eft, vt alimentum,quod ab eis corpori diftribuitur, nó calfaciat: fed fubfrigidum quidem fit,crafsitie veró tale,qualeid eft, quod fumptü füetit: quodq; ex tuberibus erafsius eft, quod veró ex alijs ad horum proportio nem humidius atque tenuius. De fungis. Cap. XXV. Ex fungis mes aqua rite elixati,prope ad qualitatis expertium eduliorum naturam accedunt. alimentum,quod prebent pituitofum, frigidumq; eft, fiq5 copiofius quifpiam eis vtatur, mali fucci..Atque hi quidem ceterorum omnium funt minim noxij. fecundz tribuuntur amanitis, ceteros veró tutius cít ne omnino quidem attingere: plerique enim ex eorum vfu perierunt. Dera-.. 44 ORIS. COLLECT. -Deradicula.| Cap. XXVI. Vin h abet attenuantem,ac perfpicue calefacitjin €aq; qualitas acris excellit. De czpis;porris;allijs,& ampeloprafis. Cap. XXVII. Ha« facultatem infigniter acrem habent,& pro eius ratione corpora calefaciunt: craffosq; humores,quibus ob(identur,attenuant,& glutinofos incidunt. Bis tamen terue elixata, acrimoniam quidem deponüt, fed attenuát adhuc,& paucifsimum alimentum probent: cüm prius, quàm elixarentur, nullum darent.Ampeloprafa veró tantum à porris differunt,quantum in ceteris omnibus,quefunt ge neris eiufdem,fatiua ab apreftibus differunt.Caterümà continuo acrium omnium efu abftinendum eft,ac precipué cüm is,qui vefcitur, fit natura bilio fior:hec enim edulia ijs folum, qui fuccum aceruát pituitofum, aut crudum, aut craffum, aut glutinoÍum,conueniunt. De alimento quod ab animalibus fumitur. Cap. XXXVIII. Mines animilium partes nó eandem facultatem habent:fed carnes cüm probé fuerint conco&z,fan uinem optimü gignunt, ac precipué,fi animalium Boni fucci fuerint, quale eft fuillum genus: partes autem neruez,pituitofiores funt. Omnium ergo eduliorum fuilla caro valentifsimé nutrit: bubulave ró praebet ipfa quoq; alimentum nó mediocre, nec quod facile per halitum digeratur, fanguiné tamen crafsiorem,quàm par fit,efficit. Ac fi quis fuapte na tura fit temperatura magis melancholica, fi bubula vefcatur largius, aliquo melancholico affectu corri pietur:quantum enim totius fuz fubftantiz crafsitie bubulz carnes fuillas fuperant;tanto fuilla bubulis : LIBER SECVNDV$. a bulis lentore przftant:& tamen fuille funt ad concoquendum multo przftantiores. Vituli melius, quàm perfe&i boues,concoquuntur: vt etiam hoedi melius, quàm capra. Capra veró minus ficco eft temperamento,quàm bos: at fui cóparata, multum fuperat.Porcelli veró alimentum nobis dant eo ma is excrementis redundans, quo ipfi funt magnis opi HM meritó etiam minus nutriunt.agnorum quoque caro humidifsima pituitofaá; eft. Sed & pecudum caro plura habet excrementa, ac peioris fucci eft:caprarü veró caro habet preterea acrimonià. Hircina aüt&ad coquendum,& ad fuccum bonum faciendum eft pefsima: hanc fequitur, arietina,tum veró taurina.In his autem omnibus caftra torum carnes przftantiores funt. Annofz veró ad conco&tionem, zd fucci bonitaté,& ad alimentum funt deterrime:quocirca fues quoque ipfi, quamuis humidz temperaturz fint, fi confenucrint, carnem fibrofam,ficcamQ;,& propterea cócoctu difficilem habent.Leporis autem caro licet crafsiorem fangui né faciat, tamé melioris fucci eft quàm caro boum, & pecudum. Nihilo minus his mali fucci eft ceruina caro, eftq; dura,& difficilis ad concoquendum. Huic propinqui funt afini agreftes bene habiti, ac juuenes:atqui nonnulli quoque afinorum domefticorum fenio confe&orum carnes,quz pefsimi fucci funt, difficulter concoquuntur, alienz funtftomacho;atque etiam infuaues,comedunt: quemad modum equorum& camelorum carnibus vefcunt; cüm ipfi& animo& corpore fint afinini.Quinctiam funt, qui vrforum carnes& his peiores, leonum, ac pardorum edant.De canibus veró quid iam attinet dicere, quos itidem iuuenes ac pingues, ac prafertim cüm cafítrati fuerint, apud nonnullas gentes co | w6 ORIB.'COLLULTCT. medant,cüm pantheris quoq; vefcantur? Vulpium veró carnes venatores apud nos autüno comedüt; Hoc veró eft fciendum;animalia que herbam altiorem debent pafcere,ea hyeme,& primo Vere graci lia ac praui fucci fieri: veluti boues, qui progreffu temporis melioris fucci,& crafsiores manifeftó.apparent,cüm herbe crefcunt;ac denfz fiunt,& ad fe. men ferendum properant: quz veró humili herba nutriri queant,ea primo ac medio Vere przftantiora funt,veluti pecudes: eftate autem prima,& media,capra:cüm fruticum germina, quibus vefci ca: pre confueuerunt,funt frequentifsima. De cochleis. Cap. XXIX. Co«dleari dura cft caro,ob idà; difficulter concoquitur: quz fi conco&ta fuerit, valentifsimé nutrit.Succus eis, vt etià teftaceis, incít, qui ventrem fubducit, quam ob rem quidam oleo, garo,& vina eas condiunt:ac iure,quodconficitur,ad aluum de. ijciendam vtütur. Sin autem huius animalis carne, vt folo cibo efculento, vti velis, càm prius in aqua elixaris,in aliam aquam transferes, in qua iterü coz ques,& ita condies, donec caro diligenter flaccida reddatur, ita enim praparataaluum quidem fiftet; cxterüm corpori alimentum egregium dabit. Deanimalium pedeftrium partibus extremis. Cap. XXX. Po:atocá pedes ptiffane inco&i aptifsimi funt; Extrem: veró corporis partes omnes vt minimum posses, ita quoque naturz carnofz minimum abent. neruea enim cutacead; natura in eis excel: lit: cuiufmodi etiam cutis& nerui funt in toto corpore, fed in extremis magis exercentur,&idcirco magis lenti funt.Etenim neruus atque cutis omnis dum elixantur, ad talem naturam perueniunt. ergo iure LIBER.SECVNDVS. 47 fure fit,vt corpus minus alát: fed propterlentorem facilius per aluum deijciantur. Pedes autem porcel lorum funt grunno praftantiores, ficut etiam grun nus auribus przftat: fiquidem ex fola chartilagine & cute conftant. Ac chartilago quidem 1n adultis animalibus omnino concoqui non poteft: in ijs veró, quz adhuc augefcunt, fiin ore probé levigata, & in ventriculo concocta fuerit, exiguum alimentum dabit.Quód veró nunc diximus,in alijs anima libusad proportionem eft intelligédum: quantum enim ipforü carnes aliméti bonitate fuillis cedunt, tanto etiam illorum partes extreme partibus fuillis extremis deteriores funt. De terreftrium animalium lingua. Cap. XXXI. Ix hac parte fübftantiz proprietas quedam ineft, vt carnem laxiorem, ac magis fauguineam habeat: mufculi enim,& potifsimum ipforum partes medie funt carnes exquifitz. De glandulis. Cap. XXXIL.: Vantum linguaà carnis fubftantia,tantum glan dule à linguz fubftantia diftin&tz funt: ergo glandularum omnium cómune eft, vt in cibo fuaues, ac friabiles appareát: quz veró mámillarum funt,cüm lachabent,ipfius quoq; dulcedinem pre fe ferunt. quapropter cüm lacte funt plenz,magnopere à gulofis expetuntur.Alimentum aát,quod ex ijs probé conco&lis przbet, propé ad carnis alimentü accexlit:fi veró minus,quàm par eft,conficiant, crudum, aut pituitofum fuccum faciunt.Cüm veró teftes ex landularum fint genere, nó tamen tam boni fucci AR glandulz mammillarü: fed habent virofum uippiam,femninis quod gignüt, naturá referentes, vt etiam renes, vrina. Quiuetiam áüimalium terres " ORIB. COLLECT. ftrium teftes multo difficilius concoquuntur: nam gallorum gallinaceorum altilium cüm fuaues funt, tum veró etiam optimü alimentü corpori prebent, R De renibus. Cap. XXXIII. Enes praui admodum fucci funt, ac difficulter concoquuntur. O Deteftibus. Cap. XXXIIII. Mnium quadrupedum animaliá teftes funt conco&u difficiles,ac praui fucci:probé veró conco&i nutriunt.Soli autem gallorum gallinaceorü;ac prefertim altilium funt omnium przítantifsimi. De cerebro. Cap. XXXV. Qnm omne cibus pituitofior, prauid; fucci eft,ac tarde permeat,& difficulter concoquitur,& non minimum ftomacho nocet. Quidam eius molJitie deceptijipfum offerüt:cüm preter caetera, nau fcam quoq; excitet. cumq; crafi1 fucci fit,& excrementitium,melius redditur cum incidentibus,& calfacientibus paratum: fi veró bene concoquatur, alimentum corpori notabile preftabit. Deofsium medulla. Cap. XXXVI. Mizaun,que 1n ofsibus inuenit eft cerebro dul. cior;fuauior,ac pinguiorjita vt fi quis facta comparatione guftet, cerebrum lied etiam aufteri habere videatur.Preterea medulla largius fumpta per inde, ac cerebrum,naufeam ciet. quz quidem fi bel lé concoquatur;ipfa itidem nutrit. quia medulla. Cap. XXXVII. De Preedii minimtü habet, idcirco naufeam nos prouocat: fi veró probé concoquatur, non mediocre alimentum dat corpori. Depinguedine&adipe. Cap. XXXVIII. Er pinguedo& adeps exigui alimenti funt,& potius carnium;quibus alimur,funt condimenta. Dcter« "e€——— P e—— LIBER SECVNDVS. 49 De terreftrium animalium vifceribus. Cap XXXIX. Tics omnium animalium cráfsi fucci eft, difficulz terq; concoquitur,ac tarde pertranfit:eft veró omnium przftantifsimum non modó ad voluptatem, fed etiam ad alia omnia, quod eviuziy appellatur, quod quidem inde nomen inuenit, quia mactandi animalis 1ecurmultarum ficcarum ficuü efü fic preparent:quam rem in fuibus maxime faciunt, propterea quód fuilla vifcera funt aliorum vifceribus multoíuauiora. Ex reliquisautem vifceribus lienis non eft guftui fuauis: perfpicua enim acerbitas quzdam in eo inefljac merito quoq; praui effe fuc€i creditur, quippe qui melancholicum fanguinem gignat. At pulmo vt eft rarior vtroq;, fic etia eft ad concoquendum facilior: quantum veró ad alimentum pertinet,eft iecore multo inferior:& quod alimentum corpori prabet, eft etiam multo pituitofius. Cor,fubftantia quidem caro eft ibrofa, atque durajideoq; difficulter concoquitur,& tardé permeat,fed tamen fi probé conficiatur, alimentü corpori non paucum,neque mali fucci prabet. De quadrupedum animilium ventriculo,vtero,& inteftinis. Cap. XL. Haz partes carnibus duriores funt: quocirca e« tiamfi probe concoquantur,füccum tamen non exquifite fanguineum, fed frigidiorem, ac crudiorem faciunt: multod; tempore indipgét,vt conficiantur, ac jn fanguinem probum commutentur. Deagreftium,& domefticorum animalium differentia. Cap. XLI Tonto animalium temperatura eft agrefium humidior:agreftium veró eft durior, pingue dinis; aut nihil omninoyaut certé paucifsimum Iia jo ORIB. COLLECT. bet: quam ob rem eorum caro pluribus quoq; die. bus,quàm domefticorum& in ocio educatorüjimutris feruatur.Eftq; perfpicuum,alimentum quod inde prouenit, multo minus excrementi habere: quod veró à domefüicis,atque ociofis fumitur, cffe excrementitium. De alimento,quodà volucribus animalibus fumitur. Cap. XLII. A vium omnium volucrium genus, grefsilium generi,ac prafertim fuille carni comparatum, minus alimenti przbet: volucrium tamen caro eft ad con.coquendum facilior, przcipué perdicis, attagenis, columbz,gallinz,& galli gallinacei: turdorum veró& merularum& paruorum pafferum, inter quos funt etiam,qui turricole nominantur, caro cft predi&orü carne durior:atq; horum quoq; multo magis caro turturis, palumbi, atq; anatis. Phafianorü, quod ad conco&ionem& alimentum attinet,gallinarum carni eft fimilis: voluptate tamen in edendo excellit:his durior, cócoctu difficilior, ac fibrofior eft pauonum caro.In omnibus autem volucribus animalibus perinde acin quadrupedibus generatim fciendum eft,carnem augefcentium multo effe carne declinantium melioré: prauam veró admodum nouellorum: fed longe alia ratione,quàm fenio con fectorü:fiquidem fenum caro dura,& neruca cft,& idcirco praua ad cócoquendum,& alimenti exigui eft:at corpora animalium quz nuperrime in lucem edita funt,mucofa,humidaq; funt,& ideo excremétorum plena.omnino veró per aluum fecedunt. De anferibus& ftruthiocamelis. H Cap. XLIIL Orum caro excrementitia eft, multoq; ad concoquédum difficilior, quàm predi&torü animalium Caro: LIBER SECVNDVS. s €aro:ac potifsimum quz parua funt,& carne dura funt predita.Alarü natura fibrofa eft,ac dura: quorundam veró caro tota eft huiufmodi, quales funt grues,quas comedunt,cüm prius multos dies mortuas tenuerint. Inter grues autem,& aaferes, caro tardarum;quz àzí/ appellantur,eft quodammodo media. De volucrium animalium vifceribus. Cap. XLIIIIL. Houn uentriculi efculenti funtac nutriüt:Quis dam veró funt etiam periucüdi, ceu anferum,deinde gallorü gallinaceorá altilium. Et quéadmodum |. jecurin fuibus adhuc viuentibus efu caricarum iucundum preparant ita in. anferibus alimenta fero lactis imbuuntur, vt iecur non modó fuauifsimum fit, fed vt etiá valentifsimé nutriat, optimi fucci fit, & non difficulter deijciatur:& pariter,vt in ventriculo probé concoquatur. Ale quoq; anferü ad con coquendum,& alendum funt idonez,& his magis gallinarü:pefsimz funt annoforum,optimz vero iu niorum,ac probé nutritorü.Gallorü aüt gallinaceo | rüteftes funt optimi;przcipué autem KE o mul |, tomagis,fi cibus eorum fero lactis fuerit imbutus: |. nam& boni fucci funt,& nutriunt,& facillimé concoquütur. Nónulli at ftruthiocameli vétriculum, tanquam medicamentum conco&ionem adiuuans, falfo laudantzalij veró magis mergi vétriculum cómendant:verüm hecneq; facilé concoquuntur,neque medicamenta funt alios cibos concoquentia. Deouis. Cap. XLV. C Alina oec phafianorü oua ceteris preftant: anferum veró, ac ftruthiocamclorum funt deterio| ra:recentia quoque veteribus,quzd; minus cocta | funtijs, qua pluspraftitiora funt. Ti eb autem E] gs ORIP COLLECT, ad corpus alendum funt omni przftantifsima:for» bilia veró minus nutriunt illa quidem, fed facilius fubducütur:elixa veró& affa,difficulter cócoquun tur,tardé tranfeunt, corpusq; alimento craffo nutriunt:quin multo etiá tardius tranfeunt crafsiusqs alimentum praebent, quz in calido cinere affantur. Quz veró in fartagine infpiffata funt,& zayluig propterea dicuntur, alimenti funt ad omnia pefsimi. Quz veró fuffocata appellantur, elixis& afsis meliora funt.ea fic parant.oleo garo, ac modico viniinfpergunt,vas,quo cótinentur,caccabo, in quo aqua calida infitimponunt, ipfum operculo totum obftruuntjignem fübftruüt,quoad oua mediocrem confiftentiám fint confequuta: nam quz fupra modum craffa funt,elixis& afsis fimilia redduntur.Eidem ctiam mediocritati confiftentie intentos effe nos oportet in ouis, quz fuperne caldarijs infunduntur, vt ne ipfa omnino incraffari permittamus: fed cüm adhuc fuccum habeant, vas ab igni auferamus. Demugil.— Cap. XLVIf Cao mugilum,qui in aqua paluftri fordidaq; viuunt, excrementitia eft, atque admodum mucofa: optima veró eft eorum,qui in puro mari degüt.Sed mugiles quoq; praui funt, qui in ftagnis vitam ducunt:ac prafertim qui in paruis verfantur,& magis etiam,cüm aqua non effluit, fed ftabilis eft.Inter flu uiatiles autem przftantiores funt, qui oriunturin fluminibus, quorum aqua rapide fertur, ac copiofa eft:qui vero in ftagnantibus,ij nó boni funt. Iam ve ró guftus tibi hE n praftantiorem mugilem indicabit:acrior enim,iucundiorQue,& pinguedinis expers eius eft caro. Ac pingues,& guftui exoluti, €üm ad vefcendum deteriores funt,tum peius concoquun ; LIBER SECVNDVS.$$ «oquuntur,&à ftomacho funt alieni,prauumq; fuc cum faciunt:quam ob rem ex origano eos parant. Delabrace. Cap. XLVIL Hi C pifcis pelagius eft: alimentum veró quod ex hoc,ceterisq; pifcibus habetur,fanguinem facit tenuioris confiftentiz,quàm id,quod animalia terreftria fuppeditant, vt copiofé non nutriat,& citius difcutiatur, I De mullo, Cap XLVIII. Nter pelagios hic quoque numeratur:omniü ferméaliorum carnem habet durifsimam,& friabilem. Nutrit,cüm probé cóco&us fuerit,valentius quàm ceteri pifces:hi veró rum propter purum mare,tum propter cibum; vt etiam alij pifces omnes, optimi fiunt. Ergo qui cancellos comednnt,& grauiter olent,& infuaues funt,& difficulter concoquuntur, & praui funt fucci.Hos dignofces, fi prius quàm ve fcare,ventrem referaris: inter vefcendum veró primus ftatim odoratus, atque guftatus tibi eofdem indicabit. De pifcibus faxatilibus, Cap. XLIX. His omnibus fcarus excellere fuauitate creditur: fecundo loco cenfentur,merulz,ac turdi:tertio iuliz,fucz,ac perc. Alimentum veró,quod fuppeditant,non modo eft concocu facile, fed hominum ctiam corporibus, vt quod fanguinem mediz confi ftentiz gignat,eft faluberrimum, G. Degobio. Cap, L. Obius littoralis eft pifcis ex eorü numero, qui parui femper manent,Preftantifsimus autem ad fua uitatem,conco&tionem,diftributionem,& fucci bo nitatem eft is, qui in arenofis littoribus, aut faxofis promontorijs degit; at qui in oftijs fluminum, aut ftagnis maritimis viuit, neque ad concoquendum 3 f4 ORIS. COLLECT. facilis eft,neque boni fucci. Si veró limofa quoque fuerit aqua;aut fluuius vrbem expurget, gobius ibi genitus erit pefsimus: quales funt caeteri pifces omnes, qui in eiufmodi aquis vitam exigunt. Porró obiorum caro, vt eft faxatilibus durioryita eft mul fee carne certé mollior:ergo vefcentium corpo ra pro portione nutrit. De pifcibus molli carne preditis,& albi iuris conficiendiratione. Cap. LI. A sali fi probo alimento'vtantur,& in mari puro degát,carnis bonitate cum faxatilibus ran puro at quialimento prauo vtütur,& in aquis mixtis ver fantur, mollitiem quidem; carnis non amittuntyfed tamen pinguedinem acquirunt, propre quam mon vqué,vt prius,fuaues manent:atq; alimentü excrementorum plenum corpori prebent. Ceterüm in omnibus pifcibus hoc eft communiter, vt diximus, memoria tenendum, pefsimos gigni in oftijs fluuio rá,qui latrinas,aut balneas;aut culinas,aut veftium aclinteorumfordes expurgant. Iam caro etiam mu rznz, quz in huiufmodi aqua verfatur, pefsima inuenitur:bugloffus veró& mollior,& fuauior,& omnino melior eft paffere. Lacerti veró mediü quodammodo inter pifces, quorum mollis caro eft,& quorum eft dura, locum tenent: horum autem piÍcium apparatus ad conco&ionem optimus eftis, qui ex albo iure conficitur,quod quidem parat hoc modo.In aquam copiofam olei quod fatis fit effundito, parum; anethi& porri addito: cüm pifces femicodi fuerint,tantum falis adhibeto,vt totü ius nondum falfum videstuik hic apparatus vel ipfis egrotis eft accommodatus. Omnium autem pradiorum pifcium alimentum hominibus,qui non exercent,ociofis,imbecillibus,& agrotátibus pium € LIBER'SECVNDVS.$55 eft:qui verà exercentur, cibos valentioris materie oftulant.Szpe autem diximus,molle, friabileá; aHEP RD V€o, quod optimi fucci eft, ad bonam valetudinem effe accommodatifsimum: nihil enim eft,quod magis, quàm fucci bonitas ad tuendam fanitatem pertineat. De pifcibus,quorum dura caro eft. Cap."LII. Tnaconessc cuculi omnibus ijs,qui eos comede runt,duram habere carnem perfpicuo videntur:galeonymi veró duram ipfi quoque carnem habent, prater equi apud Romanos in fummo pretio eft, quem galaxiam vocant:qui mollis eft carnis:eft veró hic etiam ex genere muftelorum.Iam fcorpij, tra churi,orphi,& mulli durz carnis pifcibus adnumerantur.Eft veró perfpicuum,pifces dure carnis difficilius,quàm eos,qui molli carne praediti funt, con fici:ifiquidem& conco&tio quz in vétriculo,& qux iniecore,& venis fanguinis origo& quz in fingulis corporis partibus alendis afsimilatio fit, in mollioribus faciliusin durioribus zgrius efficit. Prterea ex durioribus pifcibus craffus fuccus,ex mollioribus veró tenuior gignitur, Deanimalibus teftaceis. Cap. LIII. Vccina,purpurz,oftrea;hiatule,czteraq; his fimilia, càm integumentü quo extrinfecus ambiuntur teftz fit perlimile, teftacea nominantur. Eft aüt horum omnium commune,vt fuccum falfum in car ne contineant aluo fübducends idoneum,quiin vnoquoque magis,minusq; ad hanc rem pro qualita tis,ac quantitatis ratione fit proprius.Siquidem oftrea carnem aliorum omnium teftaceorum molliffimam habent:at paruz hiatulz,& purpurz,& buccinz,& quaecüg; RENS ao MR ergo iure d 4 $6 ORIS. COLLECT. fit,vt oftrea potius aluum fübducant, minusQ; corpus alant:duriora veró difficilius concoquantur,& magis nutriant, Quemadmodum enim ex animalibus teftaccis qua durz carnis funt,carnem ad concoquendum, ita etiam ad corrüpendum difficilem habent: quam ob rem ea fpe ijs damus, quibus cibus vitiatur in ventriculo ob prauos fuccos qui vel exiecoreinipfum confluant, vel in füifmet tunicis contineantur. nam ex eis plurimus fuccus crudus, quem vocant:ex ijs,qui mollioris carnis funt,pituità gignitur.Vt igitur, cüm fuccü falfum abiecerint, eorum caro difficulter corrumpitur, aluumq; fiftit: ita fi quis confectum ex ipfis ius biberit, aluus quidem ei abundé deijcieturid tamen corpori nihil alimenti offeret. De molli tefta inte&is. Cap. LIIII. A suci paguri,cancri oculta carides,& alia confimilia tenui tefta duritie quidem(imili teftaceis, fed qux minor fit,conteguntur: habent tamen falfum fuccum,eumá; non exiguum. Dura carne into tum conftant:& idcirco difficulter concoquuntur, & firmiteralunt,cüm fcilicet in aqua potabili prococa fuerint. Horum etiam caro, vt oftreorü, cüm ex aqua, vt dictum eft, precocta fuccum falfum depofuerit,aluü cohibet:hecq; egré non fecus,quàm teílacea durz carnis corrumpuntur. De mollibus. Cap. LV. Mori vocantur,quz neque fquamas,neq; afperam,neque teftaccam cutim,fed mollem,qualis humana eft,habét.Huius generis funt polypus, fepiz, & cetera his fimilia. Hec nanq; tangentibus mollia videntur:durz tamen carnis funt,difficulter conco quuntur,& exiguum falfum fuccum infe cótinent. $1tamen concoquantur, corpus nó parum nutriüt; cate LIBER SECVNDVS." £eterüm hac quoq; plurimü fucci crudi generant, De chartilagineis. Cap. LVI Aspen, noc&tuq; fplendens eft horum animalium cutis:idcirco nonnulli 2227 etae yv, hoc eft, quia Íplendorem habeant, ea eiA&yiy nominata fuiffe dixerunt. Inter ipfa autem torpedo& paftinaca carnem babent mollem, atque fuauem, quzQ; mediocriter per ventrem tranfeat,& non difficulter concoquatur:nutriuut etiam mediocriter, vt alia quoque omnia,quz molli tefta funt inte&a.Eft veró omnibus commune, vt partes, quz ad caudam funt, medijs partibus fint carnofiores: id quod precipue ineft torpedinibus, nam partes horum animalium mediz vidétur habere in fe tabidam chartilaginem quandam.Bati aüt,liobatr,& dem ena Sdem modi, duriorafunt,& ad concoquendum difficilio ra:& valentius, quàm pafüinaca& torpedo corpus alunt. Decetaceisanimalibus. Cap. LVII. Pocs bleus, delphineslibella;erádiores thyn ni, itemque canes, ceteraq; cetacea his fimilia duram,mali fucci, ac plenam excxementorum carnem habent: quapropter fale prius condientes ad vfum ipfa redigunt. Ex Xenocrate de alimento,quod ex aquatilibus exiftit. Cap. LVIII. Naesntium natura cibus extitit, qui in conuiuijs fplendidis in delitijs eft habitus,ac magnum quoq; ad falubrem vi&us rationem vfum praftitit. Differunt veró pifces ex ipfa compage: fiquidem alij durz,alij mollis carnis funt. Ac durz quidem funt car nis phagri,fynodontes,buglofsi,& lati, quales funt phefz,& rhombi: mollem veró carnem habent turdi,merulw,fucc,& ciufinodi,qui clle diqeruntun, $ $ ORIM COLLECT. Inter hos medij funt afelli;bacchi,vmbellz. Prztes rea quidam faxatiles,quidam pelagi funt: ac magis alunt,qui propelittora, quàm qui aqueductuá mea tibus mali fucci,& ori ingrati feruntur. Iam maria quoq; in hac re differunt:funt nanq; mediocres piÍces quiinAdriano,fed qui in Tyrrheno degüt,fuauifsimi: quinetiáà verno tépore qeimplerinn, quod oua pariát,funt przftantiores,vt mulli: aftate veró phagri,& fynodontes: autumno veró hepatus,qui cüm annum excedit, mali fucci eft. mugiles,& lupi delicatiores funt. Ex etate veró parui& noui facile corrumpuutur: cetacei veró difficulter in fuccum commutantur,duri funt,ac ftomacho noxij:qui veró medium locum tenent, ij medio quoque modo ad diftributionem funt affe&i. In partibus quoque differüt, nam in partibus que ad caudam funt, cüm motu exerceantur, bonum alimentum afferunt, ac delicati funt:in ijs veró quz ad ventrem pertinent, cüm pingues fuerint,tum fluitant, tum veró ad excretiones rite funt affe&i: in dorfo veró, dura caro eft. at capita omnino propter falfum humorem,& pinguedinem nó nutriunt,& difficulter diftribuun tur. At facili admodum excernütur maraugiz& pa guri:fed maxime omniü mulli.Ex apparatu, afsi magis nutriunt,fed difficilius tranfeunt: elixi veró,pa rum nutriunt,fed facillime deijciütur:itemd; marini ori fuaues, apti ftomacho,facillimi ad diftribuen dum,flaccidas, ac molles carnes faciunt:znam& coloratos faciunt,& fanguinem creant, aluumq; fubducunt. At fluuiatiles& qui in ftagnis degunt, ftomacho noxij funt,craffam materiá faciunt, difficulter excernuntur:& nonnulli non funt marinz mate rix expertes, vt coracinus qui in Nilo nafcitur,& perca in Rheno,& in Tyberi lupus,qui eft fubfigna tu$. LIBER SECVNDVS. 19 tus.Itemq; Annienis,;palusq; in Phalernis, eiufdem nature pifces gignunt:nam pabulum quod illic eis fuppetit& boni fucci eft,& valde accómodatü. Ex omnibus veró pifcibus anteponendi fant ij, qui virus non habent,& prepingues funtyac bonifucci,& moderati.Ceterüm ex piícib.alij natantes,alij char tilagineijalij molles,alij tefta operi: quorum exponédz funt qualitates.Apua minimus eft, regarius, & in olla paratur. Alopeces, Lippuri, diu. Lerusq; ex mari in flumen confugientia difficulterin fuccum mutantur,ftomacho non conueniunt, difficiliter concoquuntur,& exiguum alimentum prebent.Acharnes veró dura eft naturz, gré corrum pitur,nec eft ftómacho accómodatus, nec probum fuccum gignit.Velonz, quz roftri cornei funtjinetz ftomacho,maliQ; fucci funt,non nutriunt.FaciA corrumpuntur phocz,Iulides,Trachuri,qui Sauri ab aliquibus nominantur,& Canni,& ceteri omnesqui fartagini cóueniunt,ori quidem comedendo apti funt, fed tamen ftomacho non fünt idonei, & facilé corrumpuntur,fluitant, ventrem nó alunt. Erythrynus ori gratus aluum fiftit: durz compagis eft,ad nutriendum valet:& ad res venereas excitan das, fiquis eum vino fuffocatum bibat, aptus eft. Thrauis, aut xiphias cetaceus eft pifcis,& in frufta fecatur: ori autem ingratus eft, fcaber, difficilis ad conficiendum,valenter nutriés,praue olens: quam ob rem& cum finapi comeditur,& in olla paratur: eiusq; praftantior pars eft imus venter. Tynnus,& rynnis,colias,orcyinuspelamis,fcombrusque non apti ftomacho fünt:mali fucci funt,flatum gignunt, fcabri, difficiles ad excernédum,nutriunt: quorum valentifsimé nutrit pelamis:colias veró& oriingratus eft,& nullius fucci: at tynnis ei fubijcitur: 6o ORIB. COLLECT. tynnus veró difficulter concoquitur. Siones, brachicephali;pe&ines,chelidones,vranofcopi, galei, canes,& qui funt generis eiufdem, mali fucci,& gra uisodoris funt,fegnem materiá trahunt,& gignüt. Apti autem menfe funt fargi, melanuri, canthari, funtq; ftomacho idonei, boni fucci;ac facilé diftribuuntur:praterea veró alunt,& apti ad excernendum.Salpz autem pelagie acris funt faporis:ori gra tz, difficulter corrumpuntur, difficulter feparàtur, alunt;facilé excernuntiat quz in littoribur capiuntur,durz funt carnis;& mali fucci,& ori infuaues. Buglofsi veró,& pafferes duram carnem habent, ac difhciliter corrumpuntur:boni tamen fucci funt,& facile excernuntur:glaucus, cum lupo(eft enim in omnibus ei fimilis) minus.Praftat autem fparo, cllops,ftomachoà; eft idoneus,fuccum dulcé gignit, alit facileq; excerniturhepatus:hemaxias, mediocriter alit,delicatus,folutus, ori gratus, difficulter veró concoquitur,& alit,& facilis excretionis eft. mugil veró pelagius optimus;ori gratus;acer,lupo non cedens.Preterea hic quog; preterquàm quod tener eft,facilé fubducitur: in limpidis autem ac pu ris luminibus natans marinam duritiam dulcis téperiei beneficio remittit:qui ver in turbidis,& fta gnis in quibus aqua ftat, grauioris odoris cft, difficillimé diftribuitur, cumQ; ex fimo pinguis fit redditus,admodum inertem carnem habet: cüm veró in magnitudinem excreuitjindurefcit: nonnulli ve ró mugilem, plotem vocant. Citharus& rhombus lati funt:ihombusq; folidus eft, difficiliter corrum pitur, qui quidem fi magnus fit, quoniam difficiliter conficitur,& fatis alit, per vnum diem adferuatus coqui debet:ac citharus mali fucci eft,& ftoma€ho non idoneus:egré corrumpitur,facilé excernitur. LIBER SECVNDVS. 6t tur: Cicle, cottyphi, phzcides tenerz funt carniss "boni fucci,facile digeruntur: non nutriunt, ad alui deiectionem accommodati. Coraxus durz carnis eft:& cüm malor efl;atq; au&tior,grauis odoris, difficilis diftributionis,ori aptus:alienus tamen à malo materici fobole: eft; ceteris fimilibus fuauior. Lupus veró variatur, nam quanto maior eft, tanto durior efficitur: bimeftris eft optimus,ftomacho idoneus, boni fucci, tener. Vrfa dulcem fuccum facit, nutrit, facilé diftribuitur,& facile excernitur, atque ita quidem de pelagia cenfendum eft. At quz in pifcinis degit, omnia habet contraria, quemadmodum in alijs quoq; pifcibus vfu venit.Ori nang; infuaues funt ij,qui cóclufi viuunt,quz veró in fluminibus degit,eo quód ex mari frigidam aquá fübit,oti grata,teneraq; eft: que veró in portus tráfit, limofa,& coangnftata,& pinguis reddita ori ingrata eft-Afellus non acris faporis eft, boni fucci,difficilis diftributionis,facilé fubducitur,alit.Scorpene durz carnis propter fuccos funt,& ob eam caufam apparatu indigent:& cüm ad excretiones apte fint, or1quoq; funt grat. Vmbelle ori fuaues, boni fucci facilis diftributionis, non admodum nutriunt,fa cild excernuntur.Scarus ori gratus,difficulter dige ritur:facilé corrumpitur,& deijcitur, qui veró nuper captus eft,neque viuarijs fuit inclufus,multa ha bet interiora,& ori gratus eft,& fluitans,facilé corrumpitur. Synodus habet ille quidem carnem duram, fed tamen non eft alimenti expers: boni veró eft fucci, ac facile diftribuitur,& mediocriter nutrit,& facilé excernitur.Mullus obfoniorü preftantifsimus eft,& ftomacho idoneus,& boni fucci,& 01i gratus,caro plana, difficilis ad corrumpendum, & mediocris ad excernendum. Differt autem pela- 6; ORIPB. COLLECT. giusà faxatili, quód rufus fit,cinnabarid; atque auro fimilem afpe&um habeat,item; barbam fert:his autem inferiores funt ij,qui in littoribus viuüt.Pha grus dure carnis eft, difficulter corrumpitur,nó facilé fecernitur.aurata cádidz carnis eft,folida,condenfa,boni fucci,facilis diftributionis, alitQ;,& nó difficulter excernitur. Congrus nec ori gratus, nec mali fucci eft: modice aptus ad concoquendum,& alendum,& ad excernendum vitio vacans. De vrtica. Viiice que etiam acaliphe dicuntur, grata ori, & ftomacho non mediocriter inepte:fed affate funt elixis accómodatiores. aluum cient, vrinamq; magis mouét qua poft purgationem exortz iuxta celculos,lotz,& perexiguo fali mixte, atq; ita parum afperfz funt vt mediocriter mandi pofsint,& affatione concrete aut verubus, aut furculis fuper carbonibus maluz, aut farmentorum, vt valenter foluant. Cum paffo autem, aut vino mulfo guftum excitantes facilé concoquuntur, faciled; excernütur: quc verà ex paffo& qua elixantur cum alio etiam condimento,id quidem feruant vt lubrice fint,atq; attrahant:fed& explent,& difficulter concoquuntur,& aluum magis relaxant. Detefta opertis. Grac: optimz funt,que zftate capitur,apte, vt eis vefcamur: quz quidem exoriuntur, vbi aqua dulcis mari dee dr ná& alunt,& dulces funt: plerunque autem in petris educantur. Suauifsimz enim funt quz alunt,friabilesq; funt,multumq; fuc ci faciunt,& ad aluum molliendam accommodate, & ftomacho idonez;ori gratz,tenerg,& vrinam[7 ent. Succus earum fimplex cófici non poteft: at ius deco LIBER SECVNDVS. 6 deco&arum ad excretioné valet.quz veró in petris vitam non degunt,acres funt,& medicamenti facul tatem pre fe ferunt,& plus ventrem citant,quàm vrinas moueant. Glycymerides praftantiores funt trachibus, inferiores autem peloridibus: hz nanq; ftomachum difgregát.earum caro dura eft illa quidem,fed non expers alimenti,& vriná magis,quàm pelorides cient:affatz autem, mea quidem fententia, indurefcunt: elixatz veró& condita ori funt gratz.Ex genere peloridum, funt hiatulz. diuerfze autem funt,atque varie,& longz,vt Dicearchiz in Lucrinolacu:& Alexandriz in portu.funt enim dul ces,& boni fucci:quz veró fub Pharo,& Diolco,& ponte,& infula oblongz funt,& afperz, glandibus querens fimiles:& equé ac phagi echinum proucentes: albe autem gne n atque acres. Peines optimi funt,qui ad iuftam magnitudiné peruenerunt,caui, colore nigriore.przftant autem Ve re,atque zítate: fiquidem eo temporead Lunzincrementum maxime augentur.Omnibus autem antecellunt Mitylenzi magnitudine, naturajhumoris bonitate. His fimiles Ionium mare iuxta Illyrida, Hetruriam, Salonas,& Latium producit. Iam veró & Chios,& vicinz infuülejitemq; Alexandria huiufmodi pifces ferunt.Pontus veró multos fert,fed mi nutos,& qui egré augeátur:dulces funt;ac facilius, quàm oftrca concoquuntur.Ex aceto fumpti ad excretionem accommodantur.& cüm ex pofca coquütur,dulcitudinis participes funt, quam aflando deponunt.Pari quoq; modo contriti qm foluüt, id; fiue recentes, fiue vetufti fuerint:parum autem vrinam ciét.qui buxei coloris funt,ficut oflrea, non facilé corrumpuntur. Elixi funt affatis ad aluá fubducendam aptiores, quiQ; magis affati funt, minus 64 ORIS. COLLECT. fucci habent,& difficiliter excernuntur.Exiftimane dum quoq; eft,cos,qui in fuis teftis affantur, minus huiufce incommodi habere,& facilius alere,& mi nus eos perturbare: valentiotes autem affati funt: quique expurgati plané, pureq; fuerint, ij grati ori funt,& facilé concoquuntur,& teftaceis anteferédi funt illiqui fale conditi funt, necadmodum pertur bant. natiuam autem dulcediriem in muria conferuant,& vrinam mouent: ac candidi quidem& lati funt dulciores.Atque albi funt duri: rufi veró funt virofij& vrinam cient:varij autem medij funt,& corum aliqui fucis funt fimiles:qui per fe dati,difficul ter coricoquuntur,& tamen vrinam mouent.Affum pti veró pedtines remedio funt ijs, quorü vefica vlceribus fordidis,& cruftam habentibus vexatur: fiquidem ea expurgant. Buccinz funt duriores purpura:& magnitudine ac loco differunt: triplicesq; vires habent teftz, colli,& excrementiin tefta contenti.Nam fcabra fubftantia pifcis aluü(iftitacprccipué fi affetur:contra magis facit elixa.Collum earum aluum foluit,difficulterq; concóquitur: idcirco ex finapi, vel aceto;aut liquore, aut pipere cotrigere ipfum debent qui eodem vefcuntur. Aqua denique que ex eis emanat,calefacta ventré fubducit: cum eo veró excremento quod tefta continétur,co &a,magis gilua fit,& pifcis qualitatem prafert:fi ve ró tote decoquantur, maiorem fiftendi vim habebunt:& fitim afferent:quidam veró eas elixantes lze uigant,& equé ac vrticas condiunt,fiuntd; ori gra to. Luna exoriente plene,& eftate graciles. purpurz maiores duriores funt:& earum coria mediocriter corrumpuntur:colla difficulter conficiuntur,2gré fecedunt, zgreq; corrumpuntur. Aptz ftomacho, pauci humoris funt, vix mandendo diffolutz, fundum LIBER SECVNDVYS ej fundum veró aut earum excrementum,facilé confi citur,facile fecedit, maiorem pifcis facultaté affert, vrinam ciet, fudorem mouet, fpurum creat. Si quis - eolargius vefcatur,bilem,naufeamque facit,& atri humoris copiam gignit:partes autéad caudam pertinentes,aut extremitates earum,que eiufdem funt generis, quz turbinatz funt, omnium fünt aptifsime, earumq; vfus elixando,& affando humorem ex fe emittit ori gratum, ventriculo idoneum, aluum fubducentem,dulcium vrinarum motorem, parum tamen carnis facitjyad cochlearum proportionem: fed& ori fuauem odorem conciliat. Ad vini potum incómoda:elixatz nutriunt:affaty veró dura funt: earum excrementum, quod tefta continetur, fiftit nore buccinarum. Cochles durz funt, difficulter conficiuntur:harum fpecies fant hz, teres, quz tubz modo fuflat:rotunda, quz oleum effundit: harü quz nimis magnz fünt, ineptz ad comedendum cenfentur,quia virofe funt, dureá;;ac bilim creant, & multa eis caro ineft, cetacezq; funt. Breuiü vfus nonnullis placet cum aceto mulfo,aut cum folijs vi ridibus rutz,cum OXypipere:quz veró quinq; digi | torum funt,& imam partem acutam habent, quzdq; ; helices,aut a&tinophori nominatur, minus quidem | Ccarnis,quàm czterz cochles habent,fed tamen ex| plent,& fuperfluunt:at premadefactz,& affatv atque ex aceto fumpte,accommodatiores funt. Ac co chlez omnes inco&z ventrem perturbant: marine veró vertices habent dulciores: funtQ; tenere, boni fucci, difficulter corrumpuntur, leues comparatione terreftrium:valentiores enim& molliores ad excretionem cenfentur, fuauloris Q; odoris,& ima ;eorum pars ftomacho idonea.Cochles porró vpré (concoquuntur: cum aceto veró& fucco aperiunt: e 66 ORIS. COLLECT. vt qui eis vefcuntur pinguefcát:ac cum eruca etiam comeduntur. Lopades minutz funt:in quibufdam veró locisfunt magnz,vt ab oftreis non abfimiles videanturzmaximz in India,ficut cetera omnia,nafcuntur.ceterüm dure,& pauci fucci, difficulterg; cóficiuntur,& excernunt:co&tz aüt& condite funt grate ori.Murices falfi,virofi:eis fuccurritur liquore cyrenaico,ruta,& aceto:ventrem turbát, vrinam cient,ori non grati, concoctu difficiles ,obftruunt craífo fanguine,pituitam gignüt,& magis adeó recentes, idcirco parandi funt cum acribus,vt finapi, erucaq;:afsi difficulter fecedunt, magnam fitim inuehunt;grauant: elixati,contriti,& conditi minus virofi funt.fed eadem qua turbinati faciunt. Mures rotundiores quidem funt muricibus, fed minores, & hirfuti:teftamq; tenuem ferunt:caro magis tenera eft,ac dulcior:fucci magis varij,minus etiam nutriunt,os mordicant,faucium deglutitioné conuellunt,vocem condenfant, aut abfcindunt: quilargé eis vefcuntur,tuffes ficcas,& raucitates eis excitát. arenofi veró boni non funt, vel qui in fidilibus figu lorum,velin petris,velinalga nafcuntur:funt enim acres.Oftrea veró pelagia rara,& inutilia funt,quia ea Sol non afpicit,& exigue magnitudinis fiunt, amarad; funt,uec efculenta,quia ventrem mordicát. gaudent dulci temperamento immixta, quod carnes dulces auget: idcirco ad Nili oftia precipue in Aegypto,&in Ephefo ad Caiftri sig Hn inclufa, vtfemina ponunt,& ita crefcunt. Vere igitur craffefcüt expletaalbo humore& la&eo.preterea Brun dufij, Tarracone, Narbonz, Diczarchiz, in Lucrino lacu, Chelidonia, Leucade, A&io,& Lybico finu idem fit. Pelorides veró,aut melenides optime funt,que fimiles funt oftreisin ftagnis,& imos udi LIBER SECVNDVS. 67 ludibus,vbi aqua dulcis immifcet:quz veró in fundo degunt,cüm rarz funt, tum veró etiam infuauio res. His accommodate vtere ex iure conditis ad alul fubdu&ionem:adiuuant concoctionem, mediocriter fecedunt.Pinnz locorum caufa aptz funt,tenerzq; benealunt: ex lutulentis locis captz,& in quibus aqua dulcis& tranquilla mifcetur, quia ab vndis non offenduntur,tenerz permanét. Pinophy laces veró qui funt ciufdem alimenti participes, titillantes ac pinnas admonétes,pinnz cófulunt,atq; auxiliantur. ac potius in lapidofis& pinnis affuetis locis morátur.magnitudinis autem caufa pinneminores funt magis tenere quàm maiores. Verno aüt tépore;atque zftiuo captz longe excellunt ijs, qua alio tempore capiuntur: nam preterquàm quód bo nam alimoniá dant, dulces etiá funt:cüm tüc orian, tur.& magnitudinis ratione, quz non magna funt, alijs prettant: medie carnem habent mollem, al| bam,dulcem. Earum dura funt colla, concoctuque : difficilia,& quz zgré diuiduntur,& egre corrum, puntur:fed earü corpus facilius, quàm collum,cor; rumpitur.Elixantur oleo dulci,melle,imiliter& vi | no:quz veró ex aqua elixantur, ijs preter naturam conchularum, ex finapi vefcimur. aff duriores | funt elixis,& praefertim quz vino parantur: przítat | enim eas ex liquore; aceto,& finapi parare. At earum quz in vino& aceto maduerunt, magis tenera cít caro:fed flatum ciet. Strombi veró duri funt,zgré conficiuntur,ac magis etiam ij, qui auriculis ma lores funt.cum finapi veró& liquore in aceto lzui| gatiaccommodati funt.Solenes,aut auli, aut donaces, mares ac faeminz funt, quz vngues nominantur. differunt autem, nam fceminz munde funt, !& vrinam cient, humeGtant. parantur veró aperte, € A 68 ORIPLSCOLLECGIUI.' recentes veró ac magni, quiq; nigris quafi virgis di ftin&i verficolores funt, mares funt: vrinamQ; turbant. fed omni moleftia vacantes redduntur fale& aceto parati, At vitiofi,& excrementorum pleni ex olco& fale fumpti, equé acloligines ad potum parantur. Optimi funt maiores& crafsiores affati,minimi dulces funt: ac dulciores quoque foemine vnius coloris.Vere autem vigent,& florent fale conditiinfuaues funt.Tetheain limo nafcuntur,& littoribus alg feracibus:inueniunturq; in mufco,alga;& fuco:fimiliaq; funt fungo plante minepn terea veró qualitatem manuiindunt, quz difficulter abftergeatur:maxime veró eorum coria nó confciuntur.auxiliantur autem renibus,aut quibus vitiatus eft ftomachus:& quos tinefmus exercet:& coxendicis morbis laborantibus& ventri fuperiori vnà cum ruta. Secantur etiam,& lauantur, acliquore cyrenaico,& rutam uria,& aceto,vel ex aceto condiuntur, eftd; operz pretium ea cum viridi menta conficere:preftantifsima veró in$myrna infula Afiz nafcuntur. Aegyptus vero hac non fert omnino. Telinz, fiue xiphydria aluum fubducunt:| locis arenofis proueniunt,& portubus vndis agitatis. fluuiatiles telinz maiores funt,& plus fucci habent,quales Acgyptiz funt. Elixatz funt dulces,earumq; ius aluum foluit:claufz veró fale fpargütur, & per teftas humorem trahunt: frigida leuantur az ua,& ex oleo& aceto, vel menta, vel ruta come [seh Qui aluum foluere voluerint, eas folubili] apparatu cum oleribus condient: que floré etatis aguntfi comedantur, Vere funt optimz.Ex chemis afperas nonnulli glycymaridas appellant: alij con-] chas vocant. quz longiufcule funt, fed minores| quàm que in Aegypto vifuntur, quzin fe&tione aa8 fperi LIBER:!SEXCOVNDVS. 69 fperitates habent glandium quercinarum afperitatibus non difsimiles: in longitudine veró virgatze funt,& eruptionesà ceteris differétes habent: quz veró guftatui maris odorem reprafentant,durioris funt carnis:danturQ; imbecillis. Aqua ab eis maná ftomacho eft idonea,& ventri in tranfitu: eedem fa le conditz trahere vrinas poffunt. os itidem iuuant comedendo,& praefertim ex finapi;aut aceto,& ruta.Leues autem chemg maxime differüt ab afperis: | habent enim latam teftam,& pellucidam: ac facile | concoquuntur,boni alimenti, boni$; fucci;ac dul| ces funt,& non iniucunde ftomacho.Ex liquore cy ; renaico,& finapi eis elixis& afsis vefcimur: coctarum iufculum foluit ventrem. At glycymaridesiucundiores funt conchis,quz leui tefta funt: fed minus quàm pelorides.differunt autem exlocorum fitu:vt pelorides varietate;ac figura:nam que in portu Alexandriz inueniuntur,optimz funt. quz veró prope Diolcum& Pharum& Pontem teretes funt, atque afperz:quz veró auriculz nominantur, prope petras nafcuntur, durzá; funt, difficulter conco ; quuntur;ori infuaues,& alienz ftomacho,& peraluum fecedentes. cum ruta exhibentur, cüm non alia ratione gratz fiant: magna in Illyria nafcuntur in Ionio finu.atque ex cyrenaico liquore, aceto,& ruta comeduntur. De pifcibus cetaceis fale conditis. | GAle conditi pifces communiter quidem fünt ori | grati:fed mali fucci,&(tomacho alieni: leniütQ; ac turbant aluum. Ex fale veró conditis alij durz carnis funt, alij fuapte natura humide compagis funt: alij teneri, alij medij inter hos: alij carnofi, alij ex | pinguedine conftant: alij vetufti;alij medij, alij re| centes, ex quibus pelagij extenfi funt, nuper capti E. e 76 ORIS. COLLECT. cedentes: medij veró diuturni,mediocres.atque alij quidem valde pingues funt,& excrementorum pleni:minus illi nutriunt: de ceteris, qui dure funt carnis,ij difficulter vitiátur: qui magis teneri funt, facilé corrumpuntur. Colij funt ori grati, aluü mouét, Iberici ceteris przftant omnibus.Pelamis exigua nafcitur in Mxotide;ori grata;facilé corrumpitur,facileQ; excernitur. Cybium,hoc eft concifajpe lamis, quz poft quadraginta diesà Ponto in Mzotim reuertiturori grata,& boni alimenti: quod veró Leorzum appellatur,fuaue eft,boni alimenzi, fitim non inuchit. Triton fectum cybium egré vitiatur:folidius eft cybio, in ceteris par. Orycalus eft pelamis magna, quz in paludem non redit, tritoni fimilis: fed quia difficilius vitiatur, ideo infigné vetuftatem fert:tritone friabilior,fed oris fuauitate illi cedens: facile veró diftribuitur,atq; cócoquitur. Sarda,ita vocatur pelamis longa exOceano veniés, ori grata eft, acrimonia cybio praftans, appetitum excitans, facile ad excretiones lubricans. Scomber ori gratus, difficilis corruptu, fitim afferens. laudatifsimus eft Parius. Salfamenta veró quz ex tynnis fiuntmagnam inter fe differentiam oftendunt: alia enim eorum facilé diftribuütur: alia difficulter.eorum ceruix fic falfamentum, quod ori gratum eft,& «gré vitiatur, quia eft pinguedine vacans,laudatiffimum Cumis. Tynni vero venter cüm recens eft,aptus eft ad comedendum:fed vetuftatem non mora tur,eftq;(lomacho idoneus, vt in genere fale condi torum:boni eft fucci,facileq; corrumpitur:fed propter pinguedinem excrementum parit. Cetere par» tes melandrye dicuntur propter fimilitudiné quam cum nigricantibus quercus radicibus habét: appeti tü excitát finapi adiun&to:& quia pinguedinis funt exper —"Á———— LIBER SECVNDVS. 72 expertes, ideo fit, vt difficilius, quàm imus venter corrumpantur. Atque hz quidem partes propric& vfitato vocabulo zagtyashoc eft, falfaméta nominan tur. mulli enim& phagri ex India duri exiftimátur: funtq; cetacei, necinter puriores marinos adnume rati.— Defalfamentis fluuiatiliá,& paluftrium. E: fluuiatilibus ,ac paluftribus Nilus mures,& phagros producit, qui quoniá pinguifsimi funt, ideo elixi ex finapi comeduntur:fi maior eorum copia affumatur,fupernatant. de media materia ex mu ilibus in falfamenta condiuntur ij,qui ad fpiná dif fai funt,& mendefij vocantur:eugies veró marini funt.Hià; in fictilibus fale códiti cibo apti funt,qui etiam crudi detracta pelle,& euulfa comeduntur. Ex mugilibus quoq; qui acropafti vocantur, fuaues funt,& afsi comeduntur,non fecus quàm marini,& mendefij.Ex coracinis qui fale conditi funt, hemineri dicuntur.ipfiQ; afsi affumpti vicem gerunt ali| cuius autumnalis fru&us: hid; non omni tempore, fed hyeme nafcuntur:fiunt quoq; alia minima falfamétajquibus crudis vefcimur. Auris proba quidem eft,fed aruinam peculiarem quandam inducit,& id circo cum acribus oleribus ea vefcuntur: quorü, vt fit hec perfecta tra&atio, commemoratio facienda eft nobis. Vocanturergo alia eorum coracidia, alia boridiaalia collia, alia typhlinidia, alia abramidia: qux omnia ftomacho aliena funt, difficulter; corrumpuntur,& aluum fubducunt. Galeni dela&e& cafeo, Cap. LIX. Bvbuus lac crafsifsimum eft, ac pinguifsimum: camelinum veró liquidifsimum,& minimé pingue: deinde veró equinum, tum afininum. At caprillum moderate confiftentiz eft, quo crafsius eft ouil€ 4 2 ORIB. COLLECT. lum.Habita veró anni téporis ratione lac poft par^ tum eft liquidifsimum:& temporis progreffufem^ per,ac magis,magisq; incraffefcit: media auté eftate ipfum quoque in medio naturz fuz cófiftit: poft veró hoc tépus,paulatim iam craffefcit, donec pror fus deficiat. Vere vt liquidifsimum eft, ita maxima eius eft copia. porró ex contrarijs fubftantijs fero, & cafeo lac conftat: praterea veró habet tertio loCo, vt pinguis fucci particeps fit, cuius plurimü habet,vt diximus,lac bubulum. ideoq; butyrü,quod vocant,ex co conficitur.ouillum veró,ac caprillum lac habet quidem aliquid pinguedinis, fed minus quàm bubulum:quam ob rem efficitur, vt quádoqs. in ventriculo alicuius fit coagulatum,fi ftatim, vt emunétum eft,calidum fuerit epotum. fi veró falaut meladdatur, neque concrefcere, neq; coagulari in ventriculo poterit. Ad lactis veró bonitaté magno[es facit paftio beftiarum.Perfpicué auté videmus ac earum,quz fcammoniam;aut tithymallum depa ftz funt, purgandi vim habere: ex quo planum eft, lac effe acre,& acidum,& aufterum vbi vitiate paftiones funt,cüm femper herbarum naturz afsimile tur: non ergo opus eft paftus beftiarum neq; acres, neque acidos,neq; aufteros nimium effe,vt lac afferant,quo tanquam optimi fucci vfuri fimus.Iam vero debere effe animal florentis ztatis,& praeditum corporis habitu,qui vitio careat,clarum vtique eft, & nihil eft, cur ergo id pluribus explicé. fed mirum in modum víus eius frequens,dentes& gingiuas le dit:nam gingiuas flaccidas, dentes putrefactioni,& erofioni obnoxios facit: ergo fumpto lacte os vino diluto colluendum eft: erit etiam accommodatius, fi mel eidem adijcias. Dignofcitur auté lac cüm vel calcfit,vel coagulo cogitur, aut alio quouis modo: nam LIBER SECVNDVS. 7 nam& fcifsio,quam appellant, vel citra coagulum; 1dem efficit, cum lacte abunde excalfa&o oxymel frigidum infillumus. quod idem vino mulfo efficimus,ac quandoq;. nihil ei inftillantes,vafe aqua frigidifsime| pleno in lac demiffo ipfum fcindimus. Preterea id lac, quod poft partü emundi eft, abíq; coagulo protinus coagulatur,fi parumper fuper ca» lidum cinerem calefat: appellatur autem 1d, quod ita confectum fuerit, pyriaftes,& pyriephthus. Ex cafeis mollior eft donc przftantior: rariorq; acla xus denfiore,& compacto:cüm etiam vitiofi fint,& qui valde glutinofus,&qui ad afperitatem v fq; ef friabilis.Quod autem pertinet ad eam cognitioné, quzex guftatu exiftit,omnium optimus eafendis eft is, qui nullam vehementem qualitaté habet, fed: dulcitudo parum ceteras qualitates excedit: ef e-. tiam preftantior,ac fuauior, qui mediocrem falem, quàm qui permultum, aut prorfus nihil habet.Poftquam vero cafeum fic examinatum fumpferis, tibili cebit ex ructu qualisnam optimus fit, cognofcere: cuius enim qualitas paulatim aboletur, preftantior eft: cuius veró perdurat,is non bonus eft:nam planum eft, huiufmodi cafeum egré mutari,& difficul ter alterari, De acido la&e. Cap. LX, A Cidumlac cos ledit, qui frigida funt dentium temperatura: vtpote quibus dentium ftuporem inducat. eft etiam perfpicuum,ledi ventriculum, qui fit frigidior, nec commodé acidum ab eo lac cali, qui nanque moderata temperatura eft, vix ipfum: concoquit: non tamen penitus immutatum continet.Verüm fi ventriculus fuerit, quàm par eft, cali| dior,tantum abeft vt ledatur,vt etiam aliquo com ! modo períruatur. ex quo patet, acidum lac frigidae e. 74 ORIB. COLLECT. temperiei effe,& craffum fuccum efficere. Éx Rufo de potula&is.hoc autem in medio quinto libro continetur,cüm de lactcloquitur. Cap. LXI Qvi lacpotare in animo habet, ab alijs abftinere Cibis,& potionibus debet:donec ipfum fuerit concoctum,& ad infernas partes defcederit.Nam fi parum quidpiam cuiufuis rei lacti mifceatur, neceffe eft& ipfum lac,& id quoque quod affumptum fuerit,corrumpi. Preftat igitur mane bibere lac recens mul&um,& póft nihil fumere: eoque tempore nimios labores vitare. neceffe enim eft, vt in ijsace fcatqui tum fe labori dedunt: fed melius eft quiete inambulare,& interim vigiles quiefcere: nam hoc pa&o lac quamprimüm per aluum defcendit. Vbi hoc deie&um fuerit;aliud bibédum eft: cum Q; hoc defcenderit, aliud deinde bibendum: atque in initio quidem vtiliter ex alia corporis mole non admo dum multum purgat,fed ea quz in ventriculo funt, & que cum illa fecefferint, ex propinquis partibus €ó dilabuntur. quare confecta venas ingreditur,& optiménutrit:& non amplius fecedit: fed ventrem fiftit. Ergo ei, qui alui fubducenda caufà lac bibit, maior eius copia non erit incommoda. at qui alendi gratia,cius adhuc cupidusab eodem abftineat: quia multa confiderare opus eft:nam& corpus inane cruda recipit:& inani facillimum eft impleri.Ob eam caufam in euacuationibus feruare modum con uenit: nec debet quiuis bibédi lactis caufa ad aliam victus rationem mutari: prefertim veró 1n morbis thoracis diuturnis,& quos tufsis affert.Si veró fputum decidat ac defluat,longior lactis oblatio confe ret:fed aliquid temporis eft intermittendum,deinde iterum dandum. Ad erodentes humores,& echy momata LIBER SECVNDVS. 7; momata potui dandum melle admiftum:ita enim& praftantius eft,& aluum magis deijcit.fapa quoq; & vinum dulce ei admifcetur.Sed aluum quoq; deijcit,fi fal adijciatur,verüm fit infuauius. In tormini bus,& biliofis flluxionibus,& omnino inijs,quosie iunum inteftinum vexat,& cüm ad ventriculum col liquationes confluunt, decoctum lac dari cóuenit. Ac primüm quidem lente,& paulatim coquetur,vt pars defcendat,pars veró abfumatur: deinde magis magisQ; coquetur adhibita diligentia ne aduratur, néue cafeus,aut ferum ex eo fiat. Curabitur hoc diligétifsimé, fileniter coquas,&agitádo id ex omni parte detrahas quod fecefferit. Ferula autem leni,& tenui agitandum eft:ac fi quid labris oll infederit, id fpógia abftergédum:fepe enim fit,vt inde totum fuerit-deprauatum. Lac igitur vfq; dum craffum equabiliter,& crudo dulcius euaferit,coquatur. Galeni,de optimo melle. Cap. LXII. Mz preftantifsimum eft,quod dulcifsimü eft,atque acerrimum: colore vero pallidum,confiftentia neque craffum, neque concretum, neque valde dilu tum:fed vnitum in omni parte,& tenax ita,vt fi eius particulam digito fuftuleris,& defluere permiferis, fibijpfi continuum extédatur,& perinde ac vifcum non abfciffum, non in particulas diffe&um defcendat. Taleauté eft Hymettium, Thafium,& vno verbo, Atticum: quod confequitur id, quod ex infulis Cycladibus aduehitur.Fit quoque mel optimum inter Pergamum,& Elzam vrbem.Ad mellis autem bonitatem, aut malitiam videtur aliquid accedere ex plantis,in quarü folijs mel colligitur:& ob eam caufam laudatifsimum conficitur mel in ijs locis, in quibus thymi,& aliarum quarundam herbarum 76 ORIB.'.COLLECIT. & fruticum calidi& ficci temperamenti plurima co: pia eft:nonnulli id vitiant thymo impofito,quod vi tiatum effe ita cognofces. Nam mel optimum thymi quidem acrimoniam prz fe fert: fed tamen odorem eius non reddit,vt etiam nec ita eft guftui vehe mens.S$i quis mel delingat, minus nutrietur, fed aluum magis fubducet: fiquis id largius fumat,vomitum excitare confueuit. Elixum fine aqua,neq; pari modo vomitum ciet,neq; aluum ita fubducit:fed di ftribuitur,& nutrit. Atq; id vrinas minus, quàm id quod cum aqua co&um eft,mouet: verüm cüm nutrit,non multum alimenti corpori afferr.ex quo fit, vtfenibus,& ceteris quorum frigida eft temperatu ra,mel conueniat: at florentis tatis hominibus,& calidis in bilim conuertatur.Preterea exiguum nobis alimentum inde accedit, fi nó prius in bilem mu tetur:in quo fciendum eft, fiid ei contingat, ipfum €otempore nihil prorfus nutrire poffe. Ex Rufo de optimo melle.habetur hoc in fecundo deratione vi&us,hoc eft,de potionibus ad finem. Cap. LXIII. Arxicum mel commendátur,eftà; celeberrimum: ac cetera omnia ad huius comparationem nihil effe cenfentur.At ego neq; etiam omne id,quodibi cóficitur,laudo:exiftimoQ; alibi etiam inueniri, quod bonitate& virtutibus praftet,&in primis quod in Marathone fitpefsimum eft,non quidem hymettio comparatum: fiquidem hymettium eft pra'ftantifsi mum: fed etiam vt alio fit inferius.eft etiam malum Milefium,& id quod ex Aphidna,quodq; ex Sicilia comportatur:fed preter Atticü bonü eft mel Chiü, Syrium,& Scythicum,& Siphnium:& quodaliunde aduehitur ex multis Cycladibus infulis.& Sicu-: lum LTBER:. SECVNDVS. pz Aum hybleum,& Creticum,&Bocoticum quod Oechali gignitur. Demedijsedulijs Galeni. Cap. LXIIII. Ix fingulis differentijs, quas ineffe alimentis dixi:mus,media quedam interiecta funt:etenim inter ea qua molli funt carne,& que dura,medium quid inuenies, quod nec durz, nec tenere carnis fit. Pari quoque ratione inter attenuátia,& incraffantia, vel calfacientia,& refrigerantia: vel exiccantia,& humeéctantia:ac animantibus quidem naturalem téperaturam vitio carentem feruantibus cibi fuis naturis fimiles conueniunt. At quibus praua temperies aut innata cft,aut poft acquifitajnon fimilia fuz naturz funt idonea: fed contrariorum vfus, vitiatam temperaturá ad propriam naturá atq; fuà adducit. De ijs,quorum liquida,& dura confiftentia eft. Cap. LXV. uon liquidior fubftantia eft,exiguü alimenti corpori dant omnia, atque ciufinodi, vt citó in vaorcs abeat,& digeratur: vt alterius non ita multó poft indigeat. Quz veró dura funt, ac terrea, multum& firmum quod; difficulter digeraturjalimen tum praebent: quód fi glutinofi particeps fit, multo magis hzc omnia valenter preftabit. Eft etiam perfpicuum,hec non facilé cócoqui, nec in fanguinem abire, neque afsimilari folidis animalis particulis. quod fi ita fit,ne celeriter quidem nutrient: fed vbi fuerint fuperata& elaborata atq; confecta, tü corpori multum alimentum fuppeditabunt. Qua ratione fiat,vt pomorum adftringentium,aut pirorum efus ventrem deijciat. Cap. LXVI QQ vibafilam contingit,vt poma adftringentia comedendo;aluus deiecerit,cüm prius faenügrecum; 98 ORIB./COLLECT. & radiculam,& maluas ex oleo& garo,& omnino ea quz fubducere aluum confueuerüt, fumpfiffent, & poftea auftera pira,aut poma;aut mala punica comediffent. Venter enim tü maxime emollitur, cüm imbecillus eft,& ab adftringentibus roboratur,& ad excretionem impellitur:fi quid contrà feceris,& prius fumas auftera, deinde ea quz molliunt, cótrà quoq; comprimetur. Quocirca fi quis alius fuccus ventré fubuertat,id quod folet pallida bilis in quibufdam efficere, in quibus maior eius copia fit coaceruata, qui ita affectus eft, fiquod adftringentium guftarit,is ftatim fuccü vexanté deorfum excernet. Cüm igitur olim iuuenis quidam fcammoniá puràdi corporis gratia fumpfiffet, iamq; horis quinq; ed nulla fubfecuta fuiffet excretio, quereretautem ftomachum fibi premi,& ventriculum intumeÍcere, atque grauari,& idcirco pallefcere& animi pendere,iufs1, vt exiguum quid mali adftringentis, aut punici,aut piri comederet:qui fimulatq; comediffet,à perturbationibus illis fuerit liberatus:facta copiofifsima confertaq; ventris excretione. Hac fa tis fint ad oftendendum,ijs qui imbecillo ventriculofunt,aluum fubduci,cüm poft alios cibos aliquid adítringentium affumpferint. Ex Mnefithei Athenzi de facultatibus alimentorum. Cap. LXVIL. Oni feminibus communis quzdam ineft affectio, de qua neceffario dicendum eft: cüm enim fuperioris anni funt, aptiora reddunturad bonam conco&tionem.At quz vetuftiora funt,leuia funt illaquidem, fed minus nutriunt: quz veró iuniora funt femeftribus alimentum graue, ftabile,& quod egré conficiatur, exhibent. Atque hec quidem proprietas que exoriuntur, fermé omria, vt ità dicam, con LIBER SECVNDVS. 79 eohfequitur: quorum enim radices maxime comeduntur, eorum femine minimé vefcimur: contrà etiam quecüq; femina nobis alimentü fuis fructibus prebent,corü radices funt ad vefcendum inutiles. De ijs,quz folidis vngulis funt. Cap.: LXVIII. Solidarum vngularum animantiü efus admodum vilis eft. omnibus tamen przftant,lzuifsimeq; funt carnes afinorum,quemadmodum aiunt rj quiA(iam peragrant, fylueftrium: quemadmodum veró nos ibidem vidimus, eorum qui diligentifsime fuerint educati. Secundo loco cenfentur equorum;pefsime funt muli: equorum veró fylueftrium funt petfimz omnium: fed ex ijs vbique la&tentium funt optimz, fecundas ferunt recentifsimorum. Quz autem bifida funt, corporis habitum, qui imbecillus fit,alere przcipué poffunt: poft pifces veró, haedorum,&agnorum la&entium: nam& facilé concoquuntur,& alendo funt,& aluum humetant. atque in his etiam quzrenda funt ea animalia, quz ab ortulaée ipfo fuerint abundé nutrita& non multas herbas in pafcuis fint depafta: nam eorum omnium & tenere funt carnes frepter ztatem,& propter alimentum, quod eis lac affert, facilé concoquuntur. Vitulorum veró& porcellorum la&entium caro& odoris fuauitate,& iucunditate ac delicijs nul lius carne eft inferior: fed»grotis, aut ijs qui fe reficiunt,non eft eius vfus accommodatus.nam vitelli grauiores funt,& porcelli nimis humidi,& ventrem perturbant. At vi£timz, quz non amplius lac fugunt,nec tamen adhuc veneré funt expertz, preftantiores funt porcis,cüm ad eam etatem peruene runt:fiquidem humectás yis,que ex lacte prodit; in eis non ineft: at pinguedo naturalis,& tenera 2645 $o'ORTIB, COLEEGT. temperatum ex vtrifq; efum facit. Cetera porró ge nera victimarum ctim ad eum gradum peruenerüt, duriores quàm lactentes funt,& difficilius concoquuntur:& fi conficiantur,durius alimentum corpori prebent.Quz veró deinceps hac confequuntur,& rebus venereis iam vtuntur,quzdq; ex eis maxime florere vidétur, vtilia funtilla quidem ijs, qui ea poffunt concoquere, ceterüm moleftia afficere confuüeuerüt.Ijs przeterea qui robur ex vfu carnium quzrunt, necefle cft, deteriores effe vetuftas, quia etas femper in deterius vergit: quocirca hii fponte allumende:fi veró quandoque necefsitas co gat,magis coctis vefcemur. Canine carnes dluum fubducunt: non femper tamen afferunt eam leuitatem,quam ex multis alijs confequimur: nam& mucofze funt,& glutinofz:& tamen tenerrimorum catulorü caro preftantifsima redditur.Vulpina& vrfina caro mucofa eft,& quodam autumni tempore fit crafsior:& inter eas przftantifsima eft ferarum quz carnem vorant,vt luporum,& leonum,& omnes qui eiufmodi ferarum carnes comederunt, eas ?eré concoqui alunt;grauesq; effe,& inteftina dolore vexare.Mures qui in arboribus vitam agunt, al uum deijcere, fed nihil nutrire comperiütur: at qui mures domefticos& montanas teftudines,& lacertos agreftes,& paluftres,& eiufmodi beluas comedunt,eos animo valde placatos effe quifpiá dixerit. Ex Philotino de facultatibus alimentorum. Cap: LXIX. Soibitio omnis;non magne admodum confe&tionis,quz in ventriculo fiatindiget: nam& humoribus eft mixta,& liquata eft,& calfa&a,& cóputruit, & multam propri* molis alterationem eft fortia. Aceris diluta,fuccum acerbum, quique tormina& flatus LIBER SECVNDVYS. 8t flatus vehementer excitat, corpori diftribuunt: fiuidemin ore facultatem habere acerbam oftendunt,& predictas moleftias,fimulatq; fumpta funt, ex eis oriri confpicimus.Carnes conuenienter animalium nature meliores cenfentur: vt nouellz fint praftantiores vetuftioribus,& quibus máior copia carnis ineft;gracilioribus::quz pabulis conco&u facilibus vtuntur,ijs js quz non huiufmodi:& pinguiores macrioribus,& inter has, carnez partes ceteris praftencii itemq; execta animalia non diffectis:& foe minz maribus,quibus pares vires habeant. Ex partibus veró animalium,pofteriores excellunt;ac dexterz finiftris anteponuntur.De pedibus veró partes inferiores,& interne crurum externis,& tergoris partes partibus ad ventrem& pe&us fitis dunores funt,& difficilius conficiuntur. Simili quoque modo affecta effe videntur ea, quz intra fpinà funt, & latera, ad ea qu extra funt fita. Porra elixa egre Confciuntur, le xibilia enim in modum lori fiunt,& ab ore difficulter lzuigantur:ceterum veró alien tum nulla noxa afficiubt:ex quo fequitur,vt nullam cius cruditaté videamus. cruda facilius concoquun tur, quia magis tenera funt:& ab ore conficiuntur. Cucurbita ex iure carnis cocta, celerrime,& maximé concoquitur:at quz minutatim diffe&ia atq; ita fimul coca eft, quéadmodum quàmplurimi coquere confüeuerunt, difficilius quàm illa conficitür.Ex oliuis nigre funt omnium pinguifsimz, difficillime ad conficiendum,& choleram maxime omnium effi ciunt,& diuturnás naufeas excitant:& fecefsiones peraluum paulatim,& plures mouent:quz veró py rallides nominátur, faciunt illze quidem eadem,que nigras caeterüm quia minus pingues funt, minus etiam ea, quàm nigra faciunt: vtreq; tamen fuccum f 8i ORIB. COLLECT. pingué glutinofumQ; ,&inquo acerbitas quzdam infit, gignüt in corpore: quam ob rem fit,vt fuccus vitellinus ex ea oriatur. Oliux autem quz in aceto compofitz funt, facile quidem confici poffunt, fed acidum fuccum in corpus diftribuüt. Albe veró ex muria paratz minus difficulter,quàm predi&z,cóficiuntur: verum falfas afferüt facultates, amarasq;, & acerbas,ex quibus fucci vitellis oui fimiles crean tur.Confra&e deniq; oliuz facilius quidem,quàm albz conficiuntur, veruntamen falfus ex eis fuccus in corpore generatur. FINIS SECVNDI LIBRE OÓORIBASII MEDICIN 4 LIVM COLLECTORVM LIBER TERTIV S. Deattenuante,& incraffante victus ratione, ex Galeno. Cap... Ttenuans dieta tranfitus anguftos aperit,& adhzrefcentem humorü tenacitatem extrudit: inciditQ; craffos humores, atque attenuat. Sed fi quis (XS Ar inea diutius immoretur, fanguis ferofus,aut biliofus, aut melancholicus progreffu téporis fiet: fiquidem huiufmodi omnia calefacere ve hementer,& exiccare apta funt: quam ob rem calcu li tophacei in renibus gignuntur. Ergo cauendus eft omnium acriá vfus cótinuus, ac praefertim cüm is,qui illis vtitur, fit natura biliofior: quandoquidem LIBER TERTIVS. 8s dem lizc edulia folis ijs, qui pituitofum,aut crudá, aut craffum& glutinofum humorem congregaueruntjidonea funt. Ac plerique etiam diuturni morbifolo vfu diete attenuantis plerunq; fublati fuerunt.Et multó melius eft,vt in ijsjin quibus fola vi&us ratione finem optatum confequimur, à medicamentis abftineamus: quemadmodum ego multas nephritidas,& arthritidas nó paucas,quz etiam cum tophis articulos nudauerant;alias quidem hac vi&us ratione omnino perfanatas,alias veró mitiores redditas fuiffe confpexi.Noui etiam qui difficul tate fpirandi laborarent,non paucos adeó adiutos, vt vel prorfus conualefcerent, aut longo temporis interuallo parum affligerentur. Hzc eadem attenuans vi&us ratio lienes magnos,& iecur induratum eliquat,& morbos comitiales adhuc paruos& incipientes curat:at diuturnos& inueteratos non mediocriter iuuat. Omnia igitur que irritát,ac mor dent olfa&um,& guftum, eaacria funt,& attenuát. Iam veró quecunque nitrofa& quecunque amara funt, quandam incidendi vim habent. Sed non exigua differentia erit, fi quid horü cum oxymelle,aut aceto,aut falejaut oleo propines: nam acetum& oxymel eorum vires intendit, oleum veró diminuit. Ergo ex edulijs attenuátibus plurima quifpià medi camenta,quàm alimenta nominarit: quz veró craffos glutinofosQ; humoresgignüt,valentifsimi funt alimenti:fiq5 probé& in ventriculo,& in iecore có|! coquátur, bonü efficeré fanguinem confüeuerunt, & tamen lienem& iecur obftruunt. Si; in vifceri| bus paruum quoddam inflammationis initium fuerit,eam valde augent nó fecus,quàm inflationes,& fcirrhofas affecliones exacuunt:& abfceffus etiam | gignüt.Sed quadam funt, que imde craffum j à 84 ORIS. COLLECT. fuccum faciunt, ficutlens: quedam glutinofum,vt malua: quedam vtrunque,vt animalia tefta operta, & quz mollia nominantur. Ac ad tuendam quidem valetudinem, planum eft accommodatioré effe atte.| nuantem,quàm incraffantem victus rationé:firmam tamen corporis affectionem& robur preftare corpori propter alimenti exiguitatem non poteft:idcir co necefle eft quandoque edulia attingere,que valde nutriunt,quzq; craffos fuccos faciunt. id tamen moderaté faciendum eft,atque illis prefertim temporibus;in quibus perfpicue fentiunt fe aliméti indigere.Porró ijs hominibus, qui multis fe credere exercitationibus poffunt,& dormire donec velint, quiq; vitam elegerunt à Reip. negotijs liberam, ijs vfu venit,vt edulia glutinofa,& crafsi fucci pofsint comedere, ac precipué fi cüm fe illis expleuerint, nullum vnquam fenfum aut grauitatis, aut téfionis in hypochondrio habeant. Quicüque veró aut ztate, aut imbecillitate impediti fefe ante cibos exercere nó poffuntjij penitus ab huiufmodi edulijs abftinendi funt: qui veró omnino in ocio vità degüt, ne ij quoq; talibus cibis vefcantur.Etenim ad bone valetudinis tutelam cüm maximü malum eft quies corporis, tum veró fummum bonum cenfetur moderatus motus: quibus quidem fit rebus, vt tutius| fit abftinere à cibis crafsis& glutinofis eos, qui folüm bonz valetudinis habent rationem,& non firmz conftitutionis corporis,cuius ftudio athlete te nentur. Minimé ergo reprehendenda inter edulia funt ea,que media interiecta funt inter attenuantia] & incraffantia: vtpote que in moderatione,& medio exceffuum fint conftituta,& fanguinem confiftentia moderatum faciant: ci igitur alimentü eft corporibus noftris optimü: quod veró craffos fuccos LIBER TERTIVS. 9; cos gignit, deterrimum quod eft perpetuó fugiendum.& eduliorü varietas,& praefertim cüm ex contrarijs viribus conftant, maxime noxia eft céfenda: quippe quz res affumptas non probé cócoqui permittat: ac vires quidem vniuerfales, tales quedam funt: eorum veró materias deinceps adfcribemus. Quznam alimentaattenuant,— Cap. II. A Llia;cepa,nafturtium,porra, finapi, piper, fmyrnium,pyrethrum,origanum,nepita,mentha,hyffopum,fifymbrium,pulegium,fatureia, viridia adhibi ta:nam exiccataiam medicamenta funt,nó alimenta. Omnino enim quicquid ficcum eft,viridi valentius eft:& quz in montibus;aut locis ficcis crefcüt, ijs quz in planis,aut hortis,aut paludibus,funt fortiora: quz fané de omnibus communiter funt intelligenda. Predictas veró ordine confequuntur eruca,fium,apium,petrofelinum,ocyma,radiculv,braf fica, beta, carduus, eryngium, vrtica, foeniculum, coriandrum,ruta, anethum, libyfticum, cuminum, capparis,terebinthi fructus.Item Qq; femen cari,anififinonis,amcos,dauci,fefeleos,tordili: ac denique omnium odoratorum,& acrium,& perfpicué calidorum.Vehementer autem attenuat rutz femen,& cannabis,vt medicamenti fimilitudinem habeat.Ex reliquo cerealium feminum genere ad vi&us rationem attenuantem, folum hordeum moleftia vacat: fecundum locum tenét triticei panes in clibano co&i:à ceteris abftinere homo debet. Maxima quoq;, fi volueris, copia tibi ciborum ad rationem vié&us attenuantem accommodata fuppetet à pifcibus faxatilibus,& ab auiculis montanis:nam quz in montibus degunt animantes,naturz ficcioris,ac cálidio ris funt, earumque caro minimé pituitofa, glutinofaq; eft:fturnos igitur, turdos, merulos& perdices f 3 86 ORIS. COLLECT. poteris comedere:itéq; pafferes turricolas,& quecung; in vineis vitam agunt.Ex columbis veró,que turres inhabitant, domeflicis preftant:& omnino qua exercentur,otiofis:& quz ficcioribus pabulis, 1js quz humidioribus vtuntur: quzq; purum& tenuem aerem infpirantjijs quz contrarium, anteponenda funt. Ex pifcibus faxatilibus vefci poteris iulide,fuca, merula, turdo, fcaro,& ad fummam quicung; mollem fimulac friabilem carnem habent:ab 1js veró quorum dura glutinofaQ; caro eft, omnino ab(tinebis: ac mollis quidem eft caro afellorum,verüm minus friabilis,quàm pifcium faxatiliü: at mullorum friabilis eft illa quidem,fed non mollis. Friabilitas igitur& mollities duz note fint,vt cuiufque animalis carnem cognofcas:quibus attétus,eam car nem cui ineffe vtranq; confpicias;ad fatietaté víque poteris comedere: cui neutram, eius vfus omnino circuncidendus:cui alterutra tantü, ea cüm aliz tibi non fuppetant;aliquando vefci,non tamen ad faturitatem vfq;:quam ob rem afellos,mullos,aliosq; pelagios pifces mádere licet, cüm faxatiles defunt, & praefertim que ex finapi comeduntur, quéadmodum fcorpius. Sunt veró alia quedam generaanimali, in quibus altera ex ijs notis, quas dixi, ineft, fed propter alterius notz exuperantiá, ab eorü vfu abftinendum eft:nam anguillz,& pleriq; chartilagi nei pifces mollem quidem habent carnem,fed quoniam glutinofi& pituitofi funt,fatis noxe afferüt ijs quibus vi&u attenuante opus eft. Ex chartilagineis veró torpedo& turtur folàm accómodati funt,potesQ; eis nonnunquam vti, cüm faxatiles non fuppe ditantur:funt quoq; eiufdem facultatis buglofsi,& pafferes.Gallinis vefci nó veto eos, qui exercétur: itemá; columbis,& turturibus,& przfertim qui in mon LIBER TERTIVS.$7 montibus degant: oportet ait eos non recens,fed pridie ad minus effe mactatos: quod etiam in ceteris omnibusque carné modice duram habent, obferuandum eft. Pifccs aüt faliti exquifitifsime attenuant,& incidunt: ex his eligendi funt qui fuapte natura tenera funt carne:cetaceum genus eft cauen dum.Iam veró(uillas carnes fale conditas guftare quifpiá tutó poterit. Ex fru&tibus autumnalibus ij qui ventrem molliunt,minimé nocebüt: molliores igitur potius, quàm duros,& quàm cos qui tardé tranfeunt,comedere licet,non tamen ex vllo genere ad fatietatem: qui autem vehementer aufteri& acerbi funt, huic rationi vi&us funt contrarij. Omnibus veró alijs accommodatiores funt caricz, nuces,piftacia,& amygdale fubamarz.Oliue eiufmodi funt,vt eas neq; laudem;neq; vituperem.Ex dulcibus autem non modó efculentis, fcd etiam poculentis,folum mel,vt ita dicam, fuccum tenuem exquifité gignit. Vina alba& tenuia craffos humores incidunt,& per vrinas expurgant. Tam veró ferum la&is inter ea numeratur,quz attenuádi vi funt pre dita: fed oxymel ad vi&us rationem attenuantem multó eft accommodatius. uz res craffos fuccos faciunt. Cap. III. Cnaio: fuccos faciunt panes, qui fub cinere coquuntur, quiq; rité non cóficiuntur:& qui tragus appellatur,& placentz ex mufto& fimila:& lagana, & placentz,quz itria nominantur:& quodcunque ex triticea farina fine fermento cóficitur:& placente,quz ex eadem materia elaborantur, Praterea fimila&alica abüdé crafsi funt fuccijamylü vero mediocriter: lobi quoque crafsi fucci funt,& lupini,& interna pars lentis: fabz fri&efefami femen, erifimi femen, pifces qui molles appellantur, loligines, 4 88 ORID. /jCOLLECI. fepie,polypodes,& cetaceum genus. Valde autem crafsi fucci funt oftrea, buccinz, purpurz, chemz, patelle, pe&ines, pinnz,& vno verbo, omnia quz tefta conteguntur.Itemq; anguillz,cochlee,carnes ceruinz,caprinz,bubulz,porcinz,leporinz,iecur, renes, teftes, cerebrum, fpinalis medulla, mammz, lingua;glandulz mediocriter:lac nimis co&um,cafei omnes, recentes veró,& qui ex acido la&e conftant, minus.lac acidum igni deco&ü, Ex ouis, quz ad perfe&am concretionem funt coca,& affata ctiam magis:& longé maximé quz in fartagine fricta funt.palmulz,caftanez,glandes,bulbi, rapa, fungi, ari radix, tubera,nuces pinez;ficus non probé matu r2,citrij caro,cucumeres vberius fumpti,poma nódum matura.Inter vina,quz dulcia funt, ea craffum fanguinem gignunt,& magis etiam id, quod defrutum nominatur:& muftum eodem modo: itemque craffa& nigra vina. Media attenuantium,& craffos fuccos facientium, Cap. IIII. D ades optime confecti, funt eiufmodi,& carnes gallinarum,gallorum gallinaceorum,phafianorum, perdicum,columbarum,atragenum, turturum,turdorum, merularü,& paruarum auicularü omnium: itemq; pifcium faxatilium, littoralium,& pelagiorum,& gobiorum,murenarum,buglofforum,& abfoluté omnium pifcium, qui neque lentorem, neq; fcetorem edendo referant.& ficus maturz,& ex oleribus agreftibus feris:atque id eft commune multorum genus: fingulorü veró fpeciales appellatio nes apud Atticos funt,vt lactuca, chondrile, gingidia,& alia innumera. Huius veró funt generis paluftris, mnyacanthinus& chamedaphnes acbryoniz afparagus. Vinum flauum fimul& dulce,& pellucidum, LIBER TERTIVS. 85 dum, quale eft Aruifium,& Lesbium,& Falernü,& 'Tmolite: hec enim omnia& bonum,& moderaté craffum fanguinem gignunt. Quz vifcidum fuccum faciunt. Cap.| V. ^T aiticnm omne,quod graue,denfum,& interius flauefcens eft, vifcidum fuccum gignit: quod veró leue,rarum, candidumq; intus eft, minus eft huiufmodi. Simila quoque& alica abunde vifcidz funt. ItemQ; tendines,& mufculorum extremitates neruez,& partes quz circa labra funt,& lingua,omnis fuilla caro,itemQ; agnina,fefami femé,bulbi,& pingues palmulz. Quz crudos in nobis humores pariunt. Cap. VI Daloulz virides crudis humoribus explent eos, qui ipfis vefcuntur, vt rigoribus, qui calefieri difficulter pofsint,capiantur:& radix rapz, fi quis ealiberalius vtatur:& caro teftaceorum,quorum eft du ra caro, quz; falfum fuccum ex nimia coctione amifit:& qux mollia nominantur, polypodes,fepiz, & que funt generis eiufdem:omne cetaceum genus in mari degentium animalium:ventriculi,inteftina, vterus quadrupedum, durz glandule inco&z, acidum lac,cafeus,panes in fartagine cocti,lupini, vua in ventriculo contenta. Quz frigidos humores creent. Cap. VII. VI fe cucumeribus valde explent,ijs vtfrigidum fuccum coaceruent, natura comparatum eft, cüm non facile pofsint in probum fanguinem cómu tari.eiufmodi etiam fuccum ventres, inteflina, vterus quadrupedum beftiarum,acidum lac, boleti;po maimmatura,& bulbi pariunt. £s 9». ORIB COLLECT. Quz pituitamgignant. Cap. VIII. Secun abfoluté pituitofum gignunt neruez animalium particulz,cerebrum,pulmo,fpinalis medul la, glandulz incocte,agnina caro, boler Amanitz, caro tcftaceorü mollis carnis,poma nondü matura. Quz res melancholicum fuccum pariant. Cap. IX. mes bubulz, caprinz,& his multó magis hircinz&taurinz melancholicum fuccum faciunt:& magis etiam afininz,camelinz,vulpinz,caninz, leporing,& fuum agreftium,carnes animalium terreftrium fale conditz, lienes animalium. Ex marinis huiufinodi füccum pariunt carnes thynni, balenz, phocz, canis, delphinis,& omnium cetaceorum: itemQ; cochlez,brafsice,arborü germina, quz muria, vel ex acida muria funt condita, vt lentifci,terebinthi,rubi,& caninirubi germina. Cinarz etiá caro,& lens, edulium eft melancholicum vel maxime: poft hanc panes furfuracei,quiq; ex tipha,& alijs vi tiofis feminibus conficiuntur:triticum tenerum, aphace,& vicia,& vina craffa& nigra. Quz fuccum biliofum pariunt. -— Qsp. i: X. Silique;cinarz fuccus tenuis eft,& amaram bilem facit;praftat igitur cinaram coctá edere.Mel quoq; facilé in bilem vertiturin calidis corporibus: omnia enim dulcia alimenta,& vina item dulcia,materiam flauc bili gignundz fuppeditant. Quz gignant excrementa. Cap. XI. Palunbi;anferes preter alas,vifcera omnia,fpinalis medulla,cerebrum, aues paluftres,& quxin ftapo ac pratis vitam ducunt, cicer, fabz virides, faa Aegyptia;porcelli nuper in lucem editi,caro pecudum,& omnium animantium recens natorum, queq; LIBER TERTIV S. ot quzq; in ocio vitam tranfigunt:& pifcium fluuiatilium ac paluftrium,qui$; i inlimo degunt,& omnes cetacei generis in mari,excrementa ficiunr. um vacantexcrementis. Cap. XII. A Nimalium colla, caudz, alz, agreftium animantium caro,€ corum quz in ficcis locis viuunt, excrementis carent. Quz valde nutriunt. Cap. XIII. Se domefticorum caro pre ómnibus edulijs ma ximum alimentum prabet, bubulum cerebrum,teftes, cor, fpinalis& item alia medulla, al anferum, & magis etiam gallinarum, omnium volucriü ventres,cochlez,& precipué ter co&v. Ex teltaceis, quz dura carne funt pradita, vt chemz, purpurz, buccina& catera generis eiufdem plurimi alimen ti afferunt. Iam veró aftaci, paguri, cancri, locufte, fquille,& ijs fimiles:itemq; molles appellati,vt polypodes,fepic,loligines,& confimiles:& ex chartilagineis torpedo& turdus moderaté nutriüt: ité; bati, liobati,& rhina magis, mulli autem& gobij minus. Lac magis alit quod crafsius eft, quod veró liquidius eftjid minus alit. Ex panibus magis nutriunt liginei, S aeindei ij,qui ex fimila parantur: tertio loco ij, in quibus etiá furfur fit. Triticum elixum, fimila,alica, fabe, carnem gignunt, non firmam illam quidem& denfam, fed potius laxiorem. Cicer magis nutrit quàm fab: magis phafeoli:& ochri magis quàm foenumgracum. dolichi, quos lobos & phafelos vocant, non minus quàm pifa,nutriunt. alunt etiá lupini, caftanez, lentes, palmulz dulces, vuz dulces& pingues, glandes, rapa, quam napum nominant.bulbi maxime nutriunt,& magis etià bis co&i. mel defpumatum& ad diftributionem,& ad nutritioné redditur accommodat: itemq; melicra 92 ORIB. COLLECT. tum probé coéctum.Omne vinum pro portione craf? fitiei nutrit:rubrü ergo& craffum maxime omnium ad fanguinem gignendum accommodatum eft: fecundo loco nigrum fimul,& dulce,& craffum,tum rubrum,& craffum,& adftringens:his minus nutrit album,fimul& craffum,& aufterü:minimé omnium album,& tenue. ad fummam omnia, quz crafsi funt fuccifi probé concoquant, multü alimenti praebet. Quz res minus nutriunt. Cap. XIIII. Luc partes animalium parü nutriunt,itemd; vterus, venter, inteftina, cauda,aures,pinguedo;adeps:omne volucrium genus terreftriü generi com paratum,minus nutrit. Caro eorum,quz fenio confecta funt, minus alit, quàm eorum, quz adhuc au. gefcunt.alimentum quod pifces dant,fanguiné magis tenuem facit,vt neque fatis nutriat,& citó dige ratur. ex 1js que tefta inte&ta funt, qux molli funt carne,velut oftrea,exiguum alimentum prebent.Pa nes hordeacei quomodocunq; conficiantur, miniméomnium aliorum nutriunt: zqué vero acij nutrit polenta ex eis confecta. Itemq; panes furfuracei,& impuri omnes, ac loti, amylum, maza ex polenta hordeacea,aucna,milium, eoq; magis panicü, oryza,fabz virides,femen papaueris,femen liniorminajfycamina,rubi canini fructus,iu niperi bacca, myrta,amygdal,piftacia,pruna, perfica, armeniaca,precocia,oliuz,& prafertim maturc,nuces auel lanz,& magis etiam regiz,nuces,ferica,corna,pruna,rubi fru&tus, fru&us arbuti, zizipha, iuglandes, halicacabus,capparis,& prafertim fale códita,brafficajbeta,lapathum, oxylapathum, portulaca, fola-num,raphanus,rapa,finapi,nafturtium,pyrethrum, afparagi omnes,paftinaca,daucus,carus: cepa auté, & allium,& porrü,& ampeloprafum cruda quidem ali Mappe EON ONU 1L LLL LIBER TERTIVS. 9; alimentum nullum przbent:bis autem térue cocta pau cifsimum,Mala punica parum nutriunt,pira veró& prafertim magna nefcio quid aliméti in fe cótinent:cucurbitz quoque modicum alunt,itemque vuz paffze aufterz,& non pingues. Porró inter ea quz multum,& ea que parum nutriunt,medij inter iecti funt phafeoli, ochri, araci, cicerculz,& ficus, quz non zqué ac alij autumnales fructus,parum nu triunt:laxam enim carnem faciunt, id quod efficit etiá vue:ipfe veró minus,quàm ficus alunt,laxamq; & humeéctam carnem gignunt,omniaautem edulia, in quibus aliqua vehemens medicamenti qualitas infit, cüm eam qualitatem aut affando, aut elixádo, aut parando depofuerint,exiguum alimentum corpori dant:prius veró nullum prebent. Quzresbonifuccifint Cap. XV. Maius fermé earum,quibus vefcimur, lac optimi eft fucci: eft autem optimü lac animalium integra valetudinis, cüm nuper expreffum potat. Oua tremula,& forbilia boni fucci funt:preftantiora aüt funt gallinarum,& phafianorü: deteriora veró funt anferum,& ftrathiocamelorum. Aues autem& pifces fermé omnes boni fucci cenfentur,prater eos, qui in paludibus, ac ftagnis,& fluminibus limofis. degunt: ac prafertim fi aqua 8 ciuitatealiqua prodeat,cuius cloacas,balneas,& culinas expurget,vel aquam admiftam habeat, quz fullonibus ad veftes tin&tas abluendas vfui fuerit. Ergo tutius erit,femper eos pifces offerre, qui de mari quod aquz dulci mixtum non fit,excepti fuerint, quales funt,qui pelagij,& faxatiles appellantur:hi enim tum fuccibonitate,tum iucunditate ceteris longé preftant.fi ve ró quidam fint,qui vtraque in aqua viuere fint foliti, vt capito, lupus;afellus,cobioymurzna,cancri& 94 ORIPB. COLLECT. anguillz,ftatim querendum erit,vbinam fint capti: deinde odoratu, ac guftatu difcernendum. Etenim qui in aqua vitiata vitam duxerunt, etfi ceteris pinguiores funt,tamé& malé olent,& infuaues,ac mucofi funt,& citó putrefcunt:atque etiam ex confuetis pifcium alimentis aut meliores, aut deteriores effe ex guftu atque odore facile OR D ai admodum mulli pefsimi omnium funt, qui cancros comederunt: aliorum veró caro durior eft illa quidem,fed n6 mali fucci. Fidicula, rhombus;hepatus, bugloffus, paffer& lacertus medij quodammodo funt inter eos, qui teneram duramq; carnem habét, alimentum; eorum eft optimum ijs,qui fe non exercent,quid; imbecilli funt: ijs veró qui conualefcunt, friabile& molle alimentum eft ad bonam valetudinem accómodatifsimum: quocirca optimum omnium fuccum creat. Carnes animalium quadrupedum fi probé concoquantur, optimü fanguinem gignunt,& prefertim ez,que boni fucci animalium funt:quale fuillum eft genus: nam caro fuü&ad iucunditatem,& ad cóco&ionem eft praftantifsima, & maximé eorum,qui in media«tate funt conftituti: vetuftifsimi nanq; fuis caro deterior eft, itemQ; eius,qui nuper natus comeditur: nimis enim humidx funt carnes eorum qui recens funt nati,& pituitz plurimum faciunt. Mamma boni fucci eft.Iecur, partes quz circa labia funt, ale,& ceterz extremitates, itemque inteftina,& vterus,& cauda,minus quàm carnes boni fucci funt: glandule concocte probé,proximé ad carnes in alendo accedunt, Cor non mali eft fucci: pedes meliores funt roftro, atq; auribus: etenim chartilago in perfectis animalibus omnino concoqui nó poteft: in ijs veró que adhuc crefcunt, càm exquifité fuerit in ore contrita, concoqui LIBER TERTIVS. 5f coquitur:caterarum veró animantium quanto carnes à porcorum carnibus, in alimenti viribus fuperantur,táto partes extremz in eifdem partibus fuillis cedunt. Cerebrum volatilium longé praftat cerebro terreftriá. Sylueftriü caro melioris fucci eft, quàm cicurá.Panis purus& rité confe&us boni fuc ci eftitemQ; alica, priffana probé cocta, fabz,caftanez; non mali fucci funt. ficus maturz,vua matura& penfilis nó funt reprehendendz. caricz ftatim diftributz boni fucci funt:quz veró diutius in ventriculo morantur, mali fucci euadunt,& pediculos gignunt: hz cum nucibus in cibo acceptz preftantiísimum edulium faciunt. qui veró ficus& caricas cum aliquibus alijs edulijs comedunt, non mediocriter offenduntur.Lactuca inter olera bonü gignit fanguinem,deinde veró intyba. Vina odorata boni fucci funt:optimi veró funt fucci Falerna,& potifsi müdulcifsima:itéQ; Aruifiá,& fulu& Tmolite dulce. Quzres malosfuccosfaciunt. Cap. XVI. Mai fucci nó vnafpecies eft: nam alius frigidior & pituitofior eft,alius calidior& biliofior,alius deniq; magis melancholicus.Ab omnibusaüt mali fuc ci edulijs, etiamfi ab aliquibus facilé concoquátur, abftinendum effe confulo:fuccus enim malus ex eis aceruatus longo tempore latetin venis: cumQ; vel aruam occafionem ad corruptelam nancifcitur,feps malignas gignit.Mali fucci funt hec:pecudum caro,& caprarum fimili modo, adiuncta etiam acrimonia.hircorü caro pefsima eft, proxime fuccedit caro arietina, deinde taurina. Inter has omnes caro caftratorum eft potior: feniorum veró carnes funt pefsime.Leporum caro gignit illa quidem fanguinem crafsiorem, fed tamen qui melior fit ad fuccos bonos faciédos,quàm boum, aut pecudum.ceruina 96 ORIS. COLLECT. quoque caro non minus quàm ez fucci mali eft.renes,& teftes nimis adultorü animalium, preter teftes gallorum gallinaceorum,mali fucci funt. Cerebrum,fpinalis medulla,cor, lien, minus autem fuillus,omnia vifcera,oua fri&a,cafei veteres,boleti,amanite mali fucci funt:ceteros fungos non effe tutius eft.Faenumgrzcum, lens, tiphajauena,& panis ex cis cófe&tus, non boni fucci funt.olyra tanto eft tritico deterior,quanto eft tipha,atque auena przftantior.panicü, milium,& cetera generis eiufdem non boni fucci funt. Pifces veró dracones, cuculi, galeonymi,fcorpij,trachuri, mulli,orphi, glauci,& cetera animalia cetaceain mari degétia, mali fucci funt omnia.Fructus omnes,qui horzi dicuntur, ma li fucci funt: ficus veró minus quàm alij horzi fruus:at caricz,fi quis liberalius eis vefcatur, nó admodum probum fanguinem gignunt,& ob eam cau fam magna pediculorum vis ex eis confequitur.Poma nódum matura,pira antequam maturuerint, terebinthi fru&us mali fucci funt: cinara quoque,& prafertim cüm durior eftjitemd; cucumeres,& pepones,& melopepones,fed hi minus. Cucurbita his omnibus praftat:fed ipfa quoque in ftomacho corrupta mali fucci abunde eft. Ex oleribus nullum boni fucci eft:medium inter res mali,& res boni fucci locum tenet lactuca,& intyba,& malua, deinde atri plex,& portulaca,& beta,atque lapathum. Radices plantarum olerum mali fucci funt quecunq; acres funt,quales funt ceparum,porrerum;alliorum,radi cularum,& dauci:mediz funt radices ari;rape, que napus appellatur:& eius,quem carum nominant.ocymum fucci eft pefsimi,rapa crudior, brafsica,bul bi non probé co&ti,cepe, porra, allia, ampeloprafa bis cocta fucci prauitatem deponüt. Omnino veró pefsi 1 LIBER TERTIVS$.:$5 pefsimi fucci funt olera omnia quae agreftia nominantur,vt agreftis lactuca, chondrile, fcandix, gingidium,feris,& cichoriü.Vina que craffa funt& fos tida,& auftera,quale eft vile Bithynü, quod in magnis dolijs comportatur,mali fucci funt: nam quod in paruis conuehitur,neq; boni,neq; mali fucci eft, fed medium inter vtrunq; locum tener. Quz facilé concoquuntur. Cap. XVII. Fic concoquuntur panes rité confecti, faxatiles pifces omnes,cobio;torpedo, turtur: omne genus volucrium. auium nanque caro terreftriü carni cóparata,facilius concoquitur,prafertim vero per: dicis,attagenis, columbz, gallinz, galli gallinacei; hafiani. Alz anferü faciles ad cócoquendum funt, fed gallinarum funt faciliores:& ad fummam,ale be ne educatorum,& iuniorum optime concoquütur, pefsimé veró macilentorum,& feniorum:que verà fero la&is educata funt,& iecur anferum,& cetero rum quz fimiliter aluntur, item; tefticuli gallorá allinaceorum,facillimé cócoquuntur.Carnes por corum facillime concoé&u funt: vituli melius quàm adultorum boum caro concoquitur, itemQ; hoedi melius quàm caprz. Omnium crefcentium caro fa« ciliusquàm declinantiü:& eorum qua ficcisinlocis,quàm eorum quz in alijs degunt, concoquitur; Tuglans facilius, quàm auellana concoquitur. bulbi facilius concoquuntur, qui bis co&i fint.itemq; oua tremula,& forbiliajlaétuceq;& intyba ac malua; & cucurbita elixa,cüm in ventriculo non corrumpi tur. Vinum dulce facilius quàm aufterum concoqui tur.Porró ex ijs que eque falubria funtjid effe cone cottu facilius fciendum eft, quod fit iucundius. Qus difficulter cócoquuntur. Cap. XVTIT, Aprinajbubula,ceruinaq; caro egre concoquie & 9$ ORIB. COLLECT. tur, pefsimé veró hircina: deinde arietina, poftea taurina, Animalium veró annoforum caro pefsimé concoquitur,& fuum annis confectorum.Ventricu lus zgré conficitur, itemq; inteftina, vterus, cor,& adultorum teftes: fanguis omnis;anferes,przter alas.Palumborum vero,fturnorü,merulorum,ac par varum auium caro eft durior: ac magis etiam turturis,atq; anatis:& his magis caro pauonüjotidumq;. Ventres omnes volucrü egré concoquuntur:quam ob rem quidam ftruthiocameli& mergi ventré falfo cómendant,vt medicamentü ad concoquendum valens, cüm ncque ipfe facilé concoquatur, neq; aliorum ciborum concoquens fit medicamentü. Co chlez difficulter concoquuntur, atq; etiam lac acidum,& prxfertim inijs,quorum frigidus ventriculus eft.Cafeus itidem vetus eft huiufmodi: at recés, & praefertim ex acidola&te confectus, preftantior habetur.Purpurarum autem caro& buccinarum,& aliorum tefta intectorum,quorum dura caro eft,di£ ficulter concoquitur. Aftaci quoq;, paguri, cancri, locuftz,fquille,& ceteri huius generis,polypodes, fepiz,loligenes,& omnes qui molli cute preditino minantur,bati,liobati,rhinz, dracones, cuculi, galeonymi,fcorpij,trachuri,mulli,orphi,glauci;zyza nzfalpe,congri,phagri,amie,aquile,oua tofta, eli xa,fricta,triticum elixum,tragus, farina crafsiufcula, que difficilius cócoquitur quàm polenta, tipha, auena,panes ex eis confecti,fabe,ochri,dolichiypha feli,cicercula;araci,cicer,oryza,lupini,panicü, milium;& his confimilia,lens,tufsilago,fefamum,eryfimum,caftapez,elandes,poma,pira, ficus,& forba antequam maturuerint. Vu acid& aufterz, palmulz omnes, filiquz,citrium, cuius parte exteriore fi quis pro medicamento vtatur,& ad cócodtionem faciet, LIBENR:TERTIVS. 95 faciet; quemadmodum alia pleraque acria confueuerunt.Ocymum,rapa crudior,bulbi crudiores, pa ftnaca, daucus, carus,& omnes olerum radices,& ipfaitidem olera omnia,preter lactuca& intybum, Íunt eiufmodi. Vinum quoque craffum,& nouum, tale eft, atque etiam aqua admodum difficulter con coquitur. Que res ftomacho idonez funt,ipfumq; roborant. Cap. XIX. S romacho autem aptz funt palmulz aufterz, mala cydonia,oliuz fale conditz:preftantiores autem funt, quz exaceto funt parata: vuz paff aufterz, vua in vinaceis repofita, nux regia,& magis quàm auellana,& multó magis fi cum caricis comedatur, Spinofa omnia ftomacho apta funt mediocriter:hu1us generis funt carduus;atractylis,leucacantha,labrum Veneris, cyix, tragacantha, atrace, cui maior quàm par eft,honor eft habitus, cinara, fiferis radix clixa,gingidiü qué ac fandix, quod quidem& cru dum,& ccétum aflumptü ftomacho mirum 1n modum idoneum eft, longioremQ; co&ionem nó fert. Sinapi,raphanus,rapa,nafturtium,pyrethrü, regius afparagus,paluftris,oxymyrtinus, chamedaphnes, oxyacanthz& bryoniz. Bulbiappetitum excitant, itemq; capparis fale condita, extima citrij pars fto machum roborat in medicamenti vicem fumpta.Vi num aufterü,ventriculum,& prxfertim calida intéerie afectum iuuat.Inter medicamenta veró abfin thium& alo& eundem corroborant. Quz res aliene ftomacho funt. Cap. XX. : T edis ftomachum baccz iuniperi, magis veró | ccdriz,fructus arbuti,amaráthus,viticis femen:be| ta veró ita ftomacho aliena eft, vt fi eftur largius, | morfum etiam inducat. item; lapatiü,ocymü,rapa g.^ 406 ORIP. COLLECT. crudior,blitum,atriplex;nifi exaceto,oleo,& gare comedatur. faenumgracum ftomachum fubuertit, & codem etiam modo fefamum.Lac in ijs qui frigido ventriculo funt, acefcit: in ijs veró, qui calido funt,in nidorem tranfit:ex quo fit,vt febricitátibus iure noceat.Si quis veró lac cá melle propinet, vomitum excitabit.Pepo non probé concoctus choleticos inducere morbos cófueuit:etenim priufquàm corrumpatur, ad vomitum prouocandum eítidoneus:(iq; copiofius eo quifpiam vefcatur, nec quicquàm quod boni fucci fit;póft comedat,omnino vo mitum ciebit. idem facit melopepo.Tam veró cerebrum omne ftomacho alienum eft,& naufeam ciet: vt facit etiam ofsium medulla. Vinum nigrum& au fterum facile acefcit,&ad vomitum impellit: craffum quoq;& nouum. Inter medicaméta abrotoná, feriphü,& fpuma nitri,ftomacho non conueniunt. Quz res caput ledunt. Cap. XXI. Ca: Ixdunt mora,fru&us rubi,& arbuti, iunieri baccz, cedriz, femen cánabis,radix mei,palmu p omnes,eruca,foenumgracum, viticis femen. Vinum fuluum& aufterum caput ledit,& menté tentat magis,quàm nigrum& aufterum: odoratü quoque caput petit. At vinum aquofum neq; capitis do lorem excitat,neq; neruos pertingit: at quod iyegov dicitur, fedat etiam capitis dolores, quos fucci ventriculo contenti excitarüt.Lac non cft aptum capiti, nifi quis caput admodum validum habeat. Aquain qua vuz maduerint, que fex quog; nominatur,capiti dolorem infert:itemQ; vua, quz fuerit in vinaceis repofita. P um resnoninflnt.— Cap. XXIL Ifa, phafeoli, cuminum, lybiftici radix& femen, viticis femen, canpabis fru&tus, fabae fritte ME 4 m LIBER. TERTIVS, 107 multüm,aut bis co&ti,& exoleo,garo,& aceto fumptimel defpumatum,oxymel flatus difcutit. Panes hordeacei quomodocung; conficiantur,flatus funt expertes. Inter eaquz e e& non inflant, medij funt phafeli,ochri,cicercul,atque araci. Quzresinflan. Cap. XXIII. C rcer]lupini, phafeoli,ochri,panicum, milium,& fimiliayinflant: itemque faba frefa magis inflat cüm perfe,quàm cüm aliter cocta eftur. Maza ex polenta flatum gignit: fubacta veró diuq; contufamagis éraluum ducit, precipue veró fi mellis portio ei fuerit addita.Zythus,& liquoresomnes inflant;pre cateris veró cyrcnaicus, fatyrium, filphijliquor& radix. Ex ficubus breuis flatus excitatur,quia facilé deijciuntur:que veró exquifité matura funt,parum abeft quin nihil penitus noceant, veluti carica.Palmulz virides ita flatum excitant, vt ficus, rapa crudior:lac in ventriculo facilé ciet flatum, bulbi crudiores,mel non plané co&ü. Vina dulcia flatus diuturniores ciét:dulcia veró fimul& auftera, que neue diftribuuntur,neque digeruntur, fed in ventre FM manent diutius,flatus inducunt. muftum quog; inflat. Quz res abftergeant,incidant;aperiantq;. Cap. XXIIII. D rifaaa abfterget, itemQ; faenumgrecum, melopepo,pepo,vuz paffa dulces, faba, cicer, ac magis nigrum,quod lapides etiam in renibus egregie fran git.Capparis fatis tenuium partium eft:que vero fà le condita eft, abfterget,& pituitam quz in ventriculo eft, deducit,& lienis& iecoris obflructiones expurgat:ad quem vfum adhibenda eft cum oxyme litejautaceto,& oleo ante alios cibos omnes.Beta! rum fuccus abftergédi vim habet; easq; obftru&io& 3 101 ÓRIB. COLLECT. nes quibus iecur infeftatur, diffoluit, ac prafertims cüm ex áceto& finapi eftur:lapatia quoq;& vrtica, Ari vero& afphodeli radix'tenuium partiü eft.Bulz bi vim habent extergendi,attenuandi,& aperiendi, quocirca& afparagum afphodeli ictericis, vt fum: mum remedium,przbent.Cepz,allia,porra,ampeloprafa attenuant, fecantQ: craffos& glutinofos hu mores, qui redundant in corpore: atqui bis aut tef cocta acrimoniam deponunt,& tamen etiam attez nuant.Serum lactis humorum crafsitudinem attenuat.ficus abftergent: quam ob rem multz arenulze ex ficuum vfuin nephriticis excernuntur.carice extenuant,& incidunt: ex quo renes expurgant. Bac ce iuniperi ea que in iecore& renibus funt;purgat; craffosq; ac tenaces humores attenuant. AmygdaIz extergent& attenuarit; vifcera; expurgant,& humorum reiectiones, quz per fputum ex pectore & pulmone fiunt, expeditiores reddunt. Piftacia ad: iecoris firmitatem vtilia funt,& ad purgandos humores,qui in cius meatibus infarcti fünt,valent. radicula attenuandi vim habet.mel habet maioréatte nuandi vim, quod ex calidis& ficcis plantis fa&um cft: quocirca etiam aqua mulfa ad fputum educendum eft accommodata. Oxymel ea facilé deducit, que ES tenacia,neq; craffa omnino funt:vifceraqs fine moleftia expurgat: morbis; thoracis&pulmo. nis mirifice conducit. Iis qui fuccum craffum aceruant,vina tenuia conueniunt: quód fi frigidi quoq humores illi fuerint,tenuia,& antiqua,& cum acrimonia conferent. Vinum veró aquofum ad humorum ex pulmone eduéctionem aptum eft: roborat enim& fuccos humectat,& fecat mediocriter. Viná dulce 1n morbis acutis, veluti in peripneumonia,& pleuritide, cüm iam(it fa&a conco&io,ad fputa elicienda LIBER TERTIVS. 105 cienda eft accommodatum. uz res obftruunt. Cap. XXV. Lais quo plurimü feri fit, minime periculofum eft,etiáfi femper eo vefcare: quod vero feri parum, cafeiqs multum habet, non tutum eft ei, qui in eius vfu longo tempore permaneat: renes enim calculo obnoxios lxdit,& iecoris obftructiones facitin 3js, quiin hofce morbos facilé pofsint incidere. Palmule funt iecori& fpleniinflammatis noxiz, veluti etiam ficus,nó aliqua propria& precipua earü facultate,fed cómuni omniü dulcium ratione: omnia enim dulcialiené& iecur obftru&a,& fcirrho laborantia,leduntipfz veró fuapte natura neq; obfunt, neq; profunt vehementer: additz veró ijs medicamentis, in quibusabftergendi& incidendi vis eft, non mediocré vtilitaté afferunt. Aqua mulfà incom moda eft ijs,quorü vifcera in tumoré elata aut fcir1ho;aut cedemate,aut inflammatione laborát:quan doquidem mel fuapte natura in biliofum fuccü cele riter mutat.Papaueris femen ea retinet que ex thorace prodcüt. palmulz pingues& dulces obflruüt, id quod virides magis faciunt.Preterea omnialibo rum genera,& que ex fimila conficiunt,obturant, 3c lienéaugent,&lapidem in renibus faciuntzidem efficit triticea farinà ex lacte. alica etiam incommoda eft ijs, quorum iecur obftru&ü eft,& quibus renes funt lapidi gignundo idonei. Vinum dulce obturat, & vifcerum tumoribus incrementum addit. Quztardétranfeunt. Cap. XXVI ^T Ads tranfeüt omnia, quc ex itrijs& fimila conficiuntur:fabz frictz,pancs puri,lens detra&o cortice,cerebrum,fpinalis medulla,iecur,cor,triticum elixum,oua elixa,& magis affata,& multó magis fri &a, lupini, phafeli, pifa, fe(amum, eryfimum, glan& 4 104 ORIS.;COLILECT. des,mala;pira non matura,filique, vinum dulce,& magis quod aufterum eft,& nigrum dulcedine vacans: itemQ; craffum,& nouum omne.Aqua valde tardi tranfitus eft. Quzfacilé corrumpuntur. Cap. XXVII Diis armeniaca,przcocia,facilé corrumpütur, omnes itidem fru&ushorzi,quorum natura humida eft, in ventre facile vitiátur, nifi prius citó deijciatur: idcircoijs ante cetera omnia vefci oportet: ita enim celeriter fecedunt,& alia quoq; deducüt. Si veró poft alias dapes comedantur, eas ctiá fimul corrumpunt. Quz difficulter corrumpuntur. Cap. XXVIII. Censls paruz, purpurz, buccina,& cetera omnia tefta inte&a.qux duram carnem habet, ijs qui propterhumorum malitiam cibos corrumpunt, dare confueuimus: ead; bis& terin optima aquainca quimus,&€ in aliam puram transferimus, cüm prima 1am falfa facta effe videat. Eiufmodi quoq; funt aftaci,paguri, cancri, locuftz, fquille,& quecung; carnem habent quz difficulter vitietur, non fecug quàm tefta contecta, quorum caro eft dura. Que res aluum fubducunt. Cap. XXIX. A Lus fubducunt lens,brafsica. Ex marinis veró feré omnia, qua teflacea nominantur, compofitam ex contrarijs qualitatibus habent naturam:ipfum enim folidum cuiufque corpus tard permeat,& aluum cohibet: humor veró ad excernendum prori. tat.Si quis igituraut lentem,aut brafsicá, autaliud qup ex marinis animalibus, vt dixi, coquat, dein c eius decoctum oleo, garo,& pipere códiat, tum potui det cui velit, ventrem eo potu fubduci cófpiciet.Quinetiam marinorum crinaceorum, Seonchu LIBER TERTIV S. 10$ shularum omnium,& veterum gallorum iufcula cient aluum. Brafsicam,fi velis aluum fubducere, cacabo vnà cum aqua,in qua fuerit co&a,prope collo cata extrahimus,& ftatim in oleum& garum inijcimus: ea enim nó eft admodum coquéda.Panes furfuraceialuum mouent,& quia in ventre multü excrementi faciunt,& quia furfur extergendi vim habet. foenigraci fuccus cá melle coctus,& fumptus, adomnes vitiatos humores, quiin inteflinis funt, fubducendos eft idoneus: ea quoq; abftergendi vl, quz in eo eft, inteftinum ad excretionem 1mpellit: mel veró quod ei mifcetur, parum effe oportet, ne morfum excitet. Oliuz falitz fi ante alios cibos ex garo comedantur,aluum mouent.Quemadmodum tefta intetis, itaetiam conchulis fuccus ineft vétri fubducendo idoneus:& propterea nonnulli eas ex eleo,vino, garoq; parant,& iure, quod inde fit; ad ciendam aluum vtuntur.Lac quod liquidius eft,ma gis fubducit: quod crafsius eft,minus. ferum la&is valde aluum mollit,eiq; tantum optimi mellis adijciendum eft, quantum fatis fitad condiendum citra ftomachi fubuerfionem:eodemq; modo tantum falisimponendum,quantum fufficiat, ne guftus offendatur: quód fi velis magis fubducere, plurimum falis indito.Carnes animalium, quibus parü admodum«tatis accefsit,ac fimiliter etiam eorum extremitates,per aluü facilius tranfeüt.Ex pifcibus chartilagineis torpedo& turdus mediocriter tráfeunt: beta,& lapatium, vrtica,cafeus recens cum melle;atriplexblitum,cucurbita,pepones,melopepones,fi cus, carice, vuz' dulces,& praefertim cum humida fuerint. Morain purum ventriculum incidentia,& pro ceteris cibis fumpta celerrime fubducuntur, & ca:eris quoq; cibis viam parant: at poft alios cig.5 adecuada uM t ii 106 ORIB.: COLLECT. bos accepta, etiamfi vitiofum füccum in ventriculo cóperiant,tamen equéac cucurbita,celertimé corrumpuntur.Nuces recentes ad alui éxcretionem fa ciunt:fed& ficcz fi prius in aqua permaduerint, 2quéac virides ad aluum füubducendam valent. Pruna humida fubducunt: ficca veró in aqua mulía, in ua multá mellis fitjinfufa, enam fi quis ea fola comedat, fatis abundé ventrem leniunt:fed multó ma is)fi mulfam etiam ebibat. Eft enim clarum facere ad ventris fübductioné, vt poftquam ea fumpferis, aliquo poft tempore vinum dulce bibas, neque ftatim prandeas.mora,cerafia,precocia,períica,& om nia humida,& aquea,& omnino quz nullam infignem habere qualitatem ea guftantibus& odorantibus videntur,(i recte affectus fit venteradinfernam deiectionem,facilé deijciuntur: fi veró non,& ipfa fupra cetera manent,& nihil ventrem ad expel lendum iuuant, quia nulla in eis acrimonia, aut nitrofa qualitas eft.Hzcá; eduliorü materia,eft quodammodo media inter ea que aluum fubducunt,& ea que fiftunt:parumper ad eium partem vergés, cüm neq; ventrem admodum languidum ad excretionem, neq; validum ad diftributionem fortiatur: quandoque enim fiftit aluá,ex quo fit,vt aqua mulfajin quibus celeriter diftribuitur, in ijs non folüm aluum ad excernendum excitet, fed ceteros etiam cibos commiftos deducat: fi veró non propere: diftribuiftatim irritet ad excretionem, quia habet ali quid acrimoniz. quin ipfum quoque mel folum fi quis non cocum lambat,aluum re&é fübducit./Aquaautem mulfà parüper vel nihil co&a,antequam diftribucio fiat,fubducetur. oxymel imbecillius inteftinum radit. Vinum dulce nonnihil adiuuatvenzris excretionem:paffum aluum fübducit. Quz | LIBER.TERTIV S. 107 Qus res aluum fupprimunt. Cap. XXX. Almulzaufterz,vuz paffe auftere,mora;rubi fru €tus aluum fupprimunt:magis etiam fiftit rubi canini fru&us,myrta fylueftria,agreftia pruna, que etiá prunà dicuntur. Mala adftringentia ventrem detinent:acida veró cüm in ventriculo fuccum craffum inueniunt,cundem incidendo aluum fubducunt,& ob eam caufam fzces liquefaciüt: at(i purü ventricalum inueniant,eum magis cohibent.quz dulcem fuccü habent(ine acrimonia,ea facilius diftribuuntur:cum acrimonia veró adiuncta, fecedunt: aquea veró,& qualitatis expertia, iniucunda funt,& nihil commodi habent in fe. Quod de malis di&um eft, idem quoque de malis punicis, deque piris di&um efto.$1 quis lac excoquat, ferum; confumatur, aluum non ciebit: nam fi lapides ignitos toties in lac $mmittas vt ferum confumptum fit, lacita paratum adftringet:id4; ijs quorum acria excrementa venirem morfu infeftant,dare confüeuimus. Sed nó mi nusetiam quàm ex lapillis ignitis, imó veró magis idem facies ferreis orbiculis igne candentibus: verüm lac, quod ita cófeceris, in cafeum facile cort in ventre,idcirco ei mel& falem admifcemus: fed tutius eft aquá ei affundere. Neq; mirü videri debet, fi confumpto fero la&tisaquam adhuc infundimus: uia non feri humiditatem,fed acrimonia qua ventrem fubducit,fugere volumus. Aftaci,cancri,pagu ri,locuftz,fquille,& cztera omnia, quz molli tefta jnte&tà funt, aluum fupprimüt, fed minus quàm ea, uz dura tefta funt operta: habentQ; hac falfum in fe humorem,quem fi 1n aqua depofuerint,nó minus quàm oftreorum,& aliorum dura tefta contectorumcarnes,ventrem compriment.Lenticula quoq; Scbrifiica bis co&e,& cum fuccum depofuerunt; 108 tIORIB.:COLLEOCT. ventrem fiftunt.cumQ; humidum ventrem exiccare in animo habemus,brafsicam mediocriter coctá pri maaqua abieGa, ftatim 1n aliam calidam cóijcimus, atque inilla iterü eam coquimus, donec flaccefcat: id; quod bis coquendum eft,neq; aérem,neque aquam frigidam debet contingere: fiquidem non po terit exquifite flaccidum reddi,etiamfi plurimü decoquas.Si corticé àlenticula auferas, vehementem adítringendi vim amittet,neq; ita fluxiones quzin ventriculo fuerint,exiccabit:fi veró eam cótundas, bisd; excoquas, prioremQ; aquam abijcias, deinde modicum falis aut gari permifceas,& aliquid eorü, quibus aluus conftringitur,addas,ita vt guftus non ledaturjiucundifsimum accómodatifsimumq; me. dicamentü& edulium parabis. Polenta ex vino auftero epota,exiccat.oryza cohibet aluum: itemque panicum,milium, fricta: leporis caro, vinum auíle^ rum,& fuluum atque aufterum. Quz res calefaciunt;acresQ;& calida funt. Cap. XXXI. Cuieticiunr autem hac, triticum coctum, panes ex eo confecti,tipha,auena,foenumgracum, iunipe ri bacce,palmul dulces,poma dulcia, fefamum,ery fimum,& ob id fitim inducunt:cannabis femen,vue dulces,& ideo fitim afferunt:vue paffe dulces, malua mediocriter,apium, Ímyrnium,eruca,raphanus, rapa,radicula,finapi,cardamum,& pyrethrü, Acria veró& calida funt hzc, paftinaca, daucus,& carus manifeftó calefaciens.allium,cepa;porrum,ampelo prafum fatis acria funt, fed tamé bis térue cocta deponunt acrimoniam.Cafeus vetus calidus eft,& idcirco fitim affert. Vinü dulce mediocriter calidum eft,& ideo fitim inducit: fuluum eft nigro calicius: &auü vero eft extreme calidifsimü, deinde fuluum: tum LIBER TERTIVS 109 tum rubrum,poftea dulce, poftremó album minus, quàm cetera omnia calefacit: at vetuftifsimum vinum abunde calefacit. * Querefrigerant. Cap. XXXIL Rzaiesc hordeum, quibufcung; modis conficiatur,milium,panicü,tubera, cucurbita elixa,melo pepones,cucumeres,pruna, auftere& acide vue,& patic auftere.Malaaditringentia frigidi& terreftris fucci funt, acida veró frigidum& tenuium partium fuccum habent:atq; ea etiam que plané qualitatum funt expertia,& veluti aquea.Idem de piris& malis punicis iudicato.Non pauci quoq; funt aliarü arbo rum fru&tus,qui refrigerent,& prefertim ij, qs reponi& afferuari non poffunt: itemq; palmule adftringentes frigidi fucci funt, la&tuca, intubus, fed moderatius:portulaca,papaueris femé,cuius fi plus fumatur,foporiferum fiet,& nimiam propenfionem in fomnum afferct:eos veró quibus tenuis deftillatio fluità capite, iuuat:in qua re praftat id, quod candidius eft. myrta refrigerant, fed non cum adftri&ione, quandoquidem acrimonia CREARE habent.folanum efficax eft in refrigerando& adftringendo.Aqua, vinum aquofum non aperté calefacit: quam ob rem cum minore periculo febricitantibus datur. Vinum album,& aufterum,& craffum,& nouum manifeftó refrigerat,& acetum: eftq; tenuium parti,& idcirco cum intimas partes magis, quàm alia refrigerantia penetret,neruos ledit. Media veró quodammodo inter calefacientia,& refrigerantia funt;panes loti,amylum,& vue vinofz. L Queresexiccant, Cap. XXXIIL Ens& brafsica pariter ficcant,& ob eam caufam afpe&ü obtundunt,nifi forté cótingat vt totus ocu lus fit humidior: eius vero afparagus, minus quàm E ORIB.;COLLECIT. ,brafsica ficcat. Aliorum veró oleruni caulis eft fiee cior.contrà veró eft radicule,rapz, finapis, nafturtij; ac pyrethri,& ceterorum omnium,quorum acrem efle afparagü contingit. polenta ficcat, viticis femen,eruum bis coctum,& fepein aqua dulce red ditum,edulium exiccans fit: przeftantius aute eft album. Quoxcunq; autem aflata, aut fri&a comeduntur,ficcius alimentum przbét: at quacunq; in aqua prius elixantur,humidius: quecunq; veró in fartagine condiuntur, medium inter hzc locum tenent. quodcunq; auté plus vini& gari habet, ficcius eft, quàm id quod non habet: qua veró minus horum, aut defruti plus habent, aut in fimplici& puro albo iure coquuntur, multó funt predi&is humidiora: quz vero exaqua fola coquuntur,funt etiam his hu midiora.magna enim differentia ex conditura accedit feminibus;oleribus& plantisomnibus quidem exiccantibus,fed alijs magis, alijs minus, pro facultate earum rerum quz eis adijciuntur. Quzreshumectant. Cap. XXXIIII. Tris riu cbita elixa, pepones, melopepones, cucumeres,nux viridis,pruna,fycomora,mora non «orrupta omnino hume&ant: nó refrigerant autem omnino,nifi frigida fumantur. Humectat quoq; la&uca,intubusq;,fed minus. portulaca, ac malua,& blitum, atq; atriplex maxime omnium olerü aquea funt:quinetiam alij pleriq; fru&us aliarü arborü hu midi funt, ac praefertim ij qui vt feruentur, reponi non poffunt.Iam veró lactucz& papaueris femé hu mectatzitemQ; fibz virides, cicerque viride. Aqua porró humectat& refrigerat: calfacta veró humeCat,& calefacit. FINIS.TERTII LIBRI ORI. LIBER QVARTVS. m ORJIBASII MEDICINA LIVM COLLECTORVM LIBER QVARTVS. Ex Galeno de apparatu alimentorum. Cap. I. X nobilifsima olyra, detra&o, vt par za 1 y| eft, cortice, tragum quem nominant, M conficiunt; nam& ex hacipfa, atq; ex , CS, typha,nó fecus quàm ex hordeo,cüm A! detractus cortex eft,fiquidem extrinfecus corticem habent,panis conficitur. Tritico ve ró molito fi quis tenuifsimam farinam excufferit,ex reliqua panes qui furfuracei dicuntur, efficiet:filigi neus veró& fimilaceus panis ex purifsimo fit. Ac puri quidem panes copiofiore fermento indigent, & fubigendi quoq; diutius funt, nec flatim poft fer mentü& fubactionem affandi, furfuraceis fatis eft paucum fermentum, leuis fuba&tio,& tempus exiguum,Pari quoque modo puri affationé diuturniorem,furfuracei veró breuiorem exigüt. Inter purif(imos veró& fordidifsimos,non parua maioris mi. norisQ; ratione latitudo intercedit, efl autem inter hos exquifité media fpecies panum qui avzezégor,& evynougo appellantur, qui ex farina indiftindta,& furfure ac farina non feiun&tis fiunt. De polenta. Ex nouo hordeo mediocriter fricto preftantifsima polenta fit:fi hoc defit; plerunq; ex alio eam con ficimus. Cum; polenta omnis,quz rite facta fit;bo ni odoris eft, tum veró optimi odoris erit ea, quz ex optimo atque nouo hordeo, quodque ariftam 8 ORIS. COLLECT. non admodum ficcam habeat, confecta fit. Eft hoe in more pofitum multorum, qui fani funt,vt polentam fapa,aut vino dulci, aut mulfo,& quandoq; fo. la aqua confpergant,& zftiuo tempore duabus tris büsue ante balneum horis eam bibant: aiuntá; fentire fe huius potione fiti liberari. Iam veró ex polen tis aqua temperatis maze quoque conficiuntur. De alica. Aria ex genere tritici eft:adhibere veró diligen: ter mentem debemus ijs forbitionibus,que ex ipfamet alica parantur. Eft enim hic eius fuccus aqua cómixtus,plurimamQue co&tionem expoftulat: qui veluti fatis co&us, decipit eos qui ipfum parant,& non mediocriter egrotos ledit: nam citó concrefcit,& denfatur,quia lentus ad modum glutinis eft. Ergo permulta aquaadmixtus fuper carbones plu rimüm coquendus eft, atq; mouendus anetho, do. nec co&us fuerit: atque to tempore fal quoq; adij€iendus eft: oleü vero, etiam fi in initio indas,nihil incommodi erit.Sanis veró, cüm interdum propter vehementem ventriculi morfum, aut biliofi humoris tranfitum forbitionis indigét, alicam plurimum co&am vfquedum extabuerit, tum percolatam, vt ptiffane fucco percolato fimilis fitjtunc forbendam damus.eadem quoq; eft alice lote parande ratio. De ptiffana. Padbiur auté ptiffana, ficut decet, cüm coquent. do in tumorem plurimüm elata AK Aiii: UA ignilongo temporis fpatioin fuccü abeat:quo qui-dem tempore cüm plane intumuerit, acetum ei 1n« ditur:cumq; probé fuerit co&a,pauló anté quim e. datur,fàl tenuis inijciendus eft. Si veró oleü ab initio impofueris,coctioni nihil incommodaueris: a« liud veró nihil admifcendum eftnifi porri modicü, & ane» LIBER QYARTVS m &amethi,idà; in ipfo ftatim principio. Oportetautem crudam ptiffanam in aqua aliquandiu premace ratarn, deinde in mortarium conie&am confricare manibus afperam quampiam rem in fe habentibus, cuiufmodi eft fpartus, ex quo iumentis foleas ne&unz.Víque eó veró confricanda, dum prepofitus cortex abiectus fit: fiveró totü acus non deciderit, ptiffana elixa magis abfterget,& nullam praterea noxam contrahet. Pefsima veró ptiffanze confec&io eft, càüm coqui crudam in mortario ex aqua contufam parumper coxerint,& defrutum ac fapam i inijciunt.nonnulli veró mel,& cuminum cum ijs etiam imponunt,vt cinnum potius, quàm ptiffanam parare videantur. De phacoptiffana. Exlenibus& ptiffana przftantifsimum edulium fit,cui phacoptiflanz eft nomen:nó tamen pari men Fey lentes& ptiffana cómifcentur,fed ptiffang minus inijcitur, quippe quz in fuccum vertatur,& in maiorem molem extollatur: lentes veró oda perexiguum tumoré nancifcant:& tamen huius quoq; edulij cófectio eadem eft que ptiffane, preterquàm quód fatureia aut pulegio indito fuauius fimul,& ad concoquendum accommodatius redditur, cüm ptiffana anetho& folo porro contenta, illa minime exigat. Pefsimé autem à coquis lens ex fapa diuitibus: apparatur.Si veró fuillam incoquere fimulvelis ptiffanz recentem,ac prafertim pedes,lentibus veró fale iandiu conditá, cóuenire comperies, quemadmodum ea quz inter has media eft,qua nuper fale condita fit;phacoptiffanz conuenit. De teutlophaca. Diets eduliü eft quod ex beta& lentibus confe&um,teutlophace nominatur.multe autem betz h "má ORIB. COLLDLECT. imponéda funt,& pauló plus falis ac gari dulcis: fiquidem ita facilius fubducetur. De cucurbita. C rorcaibità veró propter aqueam qualitatem fibi innatam origano meritó gaudet: omnia enim quz eiufmodi funt, acribus, aut acidis, aut aufteris, aut falis fuccis admifcenda funt, fi neque infuauia fint futura,neque ijs, qui ea fumpferintnaufeam allatura.Ex cucurbita quoq; iucundifsimum edulium fit, fi ea cum aliquo falfamento ex Ponticis, quz mylla dicunturjin fartapine paretur. Derapis. Ra quas /zvi&das etiam vocant, diuturniorem coctionem poftulant: funtq; laudatifsimz, que bis aut ter coctz fuerint. De radice ari. Ant autem radix eque ac rape eftur:eain quibufdam regionibus acrior nafcitur. Ad Cyrenem hzc planta oriturà noftrate diuerfa:fiquidem in illis locisarum minime medicamentofum, acreq; eft,vt ra pis quoque fit vtilius. Sed& dracontij radicem bis térue coctam,mandendam damus. De afphodeli radice. A sphodeli radix, vt lupini, apparatur:nam cüm eiufmodi bis elixauerimus, cm mediocriter cocta videantur, aqua priori abiecta ftatim in aliam calidam conijcimus,& deinde in ea iterum coquimus, donec colliquentur. In quo illud eft cauendum, ne quod bis coquendum eft,aut aerem, aut aquam frigidam attingat: quia licet plurimüm coqueres,nun quam tamen tenerum redderetur. De cochlearum coctione. CCOchless fecundo loco elixare oportet: ceinde paratas tertió elixare, donec intabefcant: it enim alent. LIDER QVARTVsS. Ing alent. Verüm adaluü deijciendam in ipfo ftatim ini tio parandz funt ex oleo,garo,& pauco vino:& iufculo quod inde fit,vtendum. Quz corpora anal X quorum apta funt 't fale condiantur. Co. poraad faliendü apta funt, que& dura funt, & carnes excrementis affluentes A abeit: quz vero aut valde mollem;aut valde ficcum,& excrementis vacantem corporis habitum nacta funt,non funt ad faliendum accómodata: etenim ficca cofpora fale confperfa exarefcunt,& inepta cibo redduntur, vt iu lepore coufpicitur.Suum veró aetate flofentitm; &; pinguium carnes apte ad faliendum funt,cüm vtriufq; incommodi,& ficcitatis annoforum,& immoderatz nouellorum porecllorü humiditatis fint expertes. Vt enim corpora ficca fale condita corijs fimilia redduntur, fic contrà fit in ijs, que humore nimio diffluunt, vt falis commercio colliquentur: quam ob rem nec pifces mollis carnis,& excremen torum expertes quales funt qui f asstles appellantur,nec afelli, ,qui ex puro mari capiuntur, faliendo fnr Graculi vero,& mulli,& pelamides,& fardz, & fardeng,& quz faxatina dicuntur, funt ad faliendum idonea. Cetacea quoque marina fale condita, | quoniam ipfà quoque carnem excrementis redundantem habét, preftantiora fiunt. mulli veró, quód eorum ficca& vacans excrementis caro eftincomEs vtíaliantur. Ex his autem perf picuum ,qu:xcunque fale condita,dura,neruea,& feré co ria redduntur, effe conco&u difficillima: quz cótrà affecta func& ipfà tenuium fieri partium,& craffos ac glutinofos humores atcenuare.Laudatifsima veró omnium quz mihi vfu cognofcere licuerit, funt aditana fimeáta, quz nunc Sarde appellantur: hi C Msi MB RR : n6 ORIS.«COLLECT. deinde mulli qui ex Ponto aduehuntur:poft hos fecundum locum tenent graculi,pelamides,& que fa xatina nominantur. De cerebro coquendo. Cricebrum omne cum incidentibus& calefacientibus apparatum, fit ex omni parte przftantius. Quomodo ius album conficiatur. ALbum ius atq; fimplex, ex fola aqua,& oleo,pauco anethi& porri,& fale modico iniecto poft idoneam coctionem, conficitur. De deco&ionibus. Drioas plurimorü,aut etiá omniü, quanto diutius coquas, eo magis falfum fit, poftea veró etiá amarü. Corpus vero folidum quod in aqua elixatur, qualitates que eidem primüm inerant, in ea deponit,vt tandem qualitatis expers,& aquofum reddatur,nec quicquá falfedinis,aut amaroris, aut adftri&ionis habeat.atque amara quidem fi bis aut ter elixare volueris,ca amaroré in aqua plané deponent, eruntq; fimilia ijs, que expertia qualitatum dicuntur.codemq; modo acria elixata deponunt acrimoniam,eadem quoq; adftringentium eft ratio.Iam ve ró'aqua perfe ipfa coca diutius, magis feipía falfa redditur. Ex Rufo de parandis edulijs. Eft autem hoc caputin primo libro extremo de victus ratione. Cap. Il. Qv. affa prebemus,ea vim habent exiccádi: quae vero elixa funt,ea hume&tant, licet fuapte natura di uerfam vim haberent: eftQ; inter hzc differentia ex condimentis qui admifcentur, vt ex coriandro,& anetho,& cumino,& porris,& cateris,quz vt condimenta* carnibus imponuntur. Minimé aüt adijciendz funt notz códimentis:nam quz ita funt parata, LIBER QVARTVS. 117 rata,etiam fi ventri non funt nota, tamen fi in principio indantur,praftantifsima funt:poftea vero admixta,fiunt deteriora, cüm non fit equalis elixatio. Atque eo quidem tempore valentioribus conueniunt. Ac fal copiofus ad pinguedinis colliquationem accommodatus eft:& quod pingue eft, falem recipit,& plurimo igni coquendum: at gracilia,& fanguine vacátia fi affare volueris,magis lento igni admouebis.Ex carnibus autem caprarü,aut pecudum, quas fub vftiuo folftitio elixabis(fiquidem eo tem pore grauioris odoris funt) itemq; arietis,& magis etiam hirci(affata enim grauius olent) in elixando operculum auferendum eft:& ex plurima aqua elixare,& condimentis alterare oportet.Offa quoque carnium mali odoris precidenda,& confringenda funt omnia:medulle enim in primis putrefcüt: quae cüm putres non funt,& pinguifsimz funt,& fuauiffimz.Cognofcere veró debemus,que ftatim,& que poft elixanda fint. Carnes ergo omnium agreftium poft:cicurü veró,fuis,ouis,& caprz,ftatim coquen dx:bubulz autem interiecto fpatio: aues quoq; ma gnz,& paluftres,itemq; gallinz,palumbi,perdices, pauones atque attagenes:fed turtur, columba, turdusq; ftatim. Pifces veró omnes quáprimüm etiam feftinando coquere debemus, quia non commode adferuari reponiq; poffunt: quz autem adferuanda funt,fed elixanda,ea fragiliora fiunt aceto.Gallinas veró adferuare poffumus infufo aceto,quandoquidem ita perduràt. Si veró agreftes cüm primüm eas venatus fueris,elixes,nó eris magnopere reprehendendus. Cálazas qua in carnibus fieri folent maximé,ne laudabis: quz veró fuibus obueniüt,exiguas carnem facere fuauiorem exiftimato, maiores veró humidiorem;atque iniucundiorem: dandaQ; opera 3 ORIB. GOLLECI. eft, vt horum víus circuncidatur: fi veró oporteat, parum cere adijcito,& affando veru cerainungito. ac viuis quidem adhuc animalibus,vtrü calazas habeant, cognofces ex lingua,que tibi figna dabit: item; ex pedibus pofterioribus, fiquidem confiftere nó poffunt.Iam vero qui celerius elixare aliquid voluntjalij nitrum, alij filphij fuccum, alij ceram,alij ramum ficulnum,& magis etiam caprificum indunt, cüm caprificus ctiam rebus affandis acceleret affationem. Intrita veró,vt myttotum, quod ex allio& alijs quibufdam rebus fit,& méta,& apium, itemQ; omnia que ex cafeo& aceto parátur, omnia ad coctionem maxime faciunt:myttotum vero alijs * fecedit.Senibus appofitz funt carnes,queante co ctionem extractz fuerint,& parumper in aqua falem,thymum, aut tragoriganü habente maduerint. Pifces non finendi funt inueterafcere, nifi nimis du ri fint:ineque quatiendi,nifi molles:fed omnes eque ac carnes pramadefcere im qua falem& thymü ha bente debent. atque ita quidem carnes quadrupcdum rité elixatas coquas, vt celerrime conficitur: caterm vero neque prius elixandz funt, neq; aífandz, fed foli igniadmouéda: ita enim maxime pifces moriuntur, quodq; glutinofum eft exugitur. quos veró affare nó poflumus,hos tenuifsime elixare cóuenit.Idem de auibus,& carnibus, cüm quifpiam elixis delectatur; eft faciendum. Si quis oftreafinat prius feruere,deinde affet, exiguum finapi acpiper addendo fumat.ac nunc non opus eft ca* minuere: aut teftes gallorum gallinaceorum vefcos etiam zgrotantibus commendare. Cydonia mala non admodum corrumpuntur, ead; ex melle fuméda funt: eadem ex vino quoque detra&o cortice coquütur, aut abiecto femine mel inditur: toti denique cydonio LIBER QVARTVS.' ug nio crufta ex farina aqua fuübacta circumlinitur,& mel imponitur,& coquitur víquedum cruíta adufta fit:quo fané tempore& totum cydoniü eft coctum, & mel totum eft exhauftum. Ex Diocle,de alimentorum przparatione. Cap. IIl. (Oroniam pleraque edulia alicuius apparatus 1ndipent,fiuntq; meliora,vt alia eis quidpiam addendo,aliaab eifdem auferendo,alia omnino aliter difponendo, fortaffe non erit incommodum hac de re pauca dicere: etenim eorum purgatio, cüm adhuc cruda funt, non mediocread bonam valetudinem, & ad iucunditatem momentü affert:nec vlla in par^ te huic rei minore ftudio incumbendum eft,vt quz inutilia funt;abijciátur, quz foeda atque incómoda funt,perpurgentur.Purgantur autem omnia vel elixando,vel macerando,vel perfiepe lauando.Elixanda porró in aqua funt cain quibus amarities, velad ftri&io ineft quzdam:quz mordent, quzQ; acrimo niam habent, aceto temperanda: maceranda veró funt ea,quz falfa funt: lauanda deniq; ca, in quibus aliquas immunditias confpicimus.1n elixis atq; affisignis ipfe,& condimenta,ad faedum odorem,ad infipiditatem,& ad fucci malitiam auferendam maximé conueniunt: ad hzc veró omnibus infpargen da eft ruta, cuminum, coriandrum,& cetera viridia condimenta. ac nullum quidem contritum, fed cui conueniat, eorum contuforum fuccus imponeturiitemq; origanum,fatureiam,thymum, falem, a4 cetum,& oleum, in quibus omnibus fuz virtutes infunt, adijciemus. Cafeus eft predi&is deterior: minime veró infenfus caprinus ex coagulo concretus,nó vetuftus,odoratus,exiguus,&potius toftus. Silphium veró,ficubi co opus fuerit, candidifsimü, h 4 110 O/RIB. COLLECTI. odoratifsimum,& minimü capietur:odoribus enim condimentorum fuauitates atq; virtutes continentur.Que veró craffa funt,& ex copiofiore cafto,fefamo,filphio,& copia contritorum fiunt, nihilo malorem voluptaté afferunt, fed fepenumero moleftia conficiunt.at obfonia, quz exigua, aut nulla corre€tione indigent, ea, vt vno verbo dicam, aqua funt elixáda:quz veró virofa,& humida,& infipida funt, cum aceto:atq; ea quidem quz humida, quzq; fatua funt,aceto:qua deterioris fucci funtymagisque auftera;aceto dulci. Maximi autem refert,vt res om nes conuenienter& fuccis& odoribus citra cótritionem componamus& temperemus: quod pracipué confequeturis,qui diligenter animaduertat,vt neque odore,neque fucco aliquo res cómixta fatietur, fed vnus omniü odor, vnusq; fuccus appareat, qui fingulis rebus confectis conueniat. Super carbonibus equaliter coquuntur omnia. Cüm elixa edulia funt,e ua(is extrahi debent feruétibus adhuc humoribus, nec funt infrigidantibus immittenda. Qua cum humoribus non comeduntur,calento& zquabili igni affanda funt omnia:& quz vitiofos fuccos habent,magis ficcáda:que bonos,fucci red denda pleniora. Ex Mnefitheo Cyzicino de brafsica. Cap. IIII Bnasic quamacutifsimo ferro concidenda eft, deinde abluenda,& aqua abijcienda,& coriandri atque rutz quantum fatis fit, vnà contundendum: tum oxymelite totum afpergendum,& perexigua filphij portiuncula fuper abradenda.Huius fi tantü, quantum acetabuli menfura continet,fumere velis, nihil tibi vitiofiin corpore concrefcet: imó veró fi quid prius inhaferat,extrudit: fedat preterea caligines LIBER QVARTVS."T gines oculorü,itemq; fuffocationes.fi quid etiá incómodi vel circa feptü tranfuerfum,vel hypochondria accidit, fübuenit, emendatq; ea que lieni obfunt: fiq; lien permagnus fit, eundem extenuat. ad melancholicos veró mire facit cruda fumpta: fiqui| dem venas expurgat.ad morbos veró articulorü ni | | hil equé efficax eft, ac brafsica ita cópofita,& ieiuno& mané data. Ad torminainteftinorü ita paràda eft,vt brafsicá diligenter plurima aqua maceremus, deindein calidam aquam coniectam elixemus donec intabuerit: tum aqua tota abiecta oleum indere:poftea(inemus,vt fimul ferueant:tum in vas con iecta interemus,& cum aliquo cibo,aut folam brafficam,eamq; frigidam mandendam dabimus,idque non femel, fed fingulis diebus manc longo dierum fpatio faciendum eft:fed non multü eius propinandum;ne ob(iftat. Ex Dieuche de conficiendis panibus. Cap. V. Pase conficere oportet ex farina tritici maxime inconglutinati,& leuiter fermentati dulci fermento,vt ex maffa firmifsima:eftq; multo tempore fubigendus. Praterea veró affatio in furno mihi tutior, quàm quz in clibano fitjapparet:& multó etiam tu tior ea,quz fit cruftis circüdantibus: fiquidem mol lis,& longiore tempore fit affatio. ad hec quoque ignis nó facile adurit rem quz affatur, quia exuftio externas partes cógraffatur. at panis qui in clibano coquitur, ficcior eft ille quidem,& ori iucundior, quàm is, quiin furno conficitur: fed tamen affatio non eft tuta,nam exteriora ftatim exurütur,interna pars cruda remanet.Subcineritiusveró eft omnium ficcifsimus, atque etiam difficilior eft eius affatio, quàm quz clibano conficitur. Prunas enim multas h; ni ORIB. COLLECT. effe oportet;& ad hec cineré copiofum adeffe.maffa veró ex farina triticea, non ex fimila,& abunde fubacta,eft przftantior,debetá; maioré habere mol litiem, quàm panis in clibano confe&us: deinde in cinerem imponi, qui igni incumbat:tum defuper alio cinere maíffam contegere,& fuper eo cinere pru nas quamplurimas conijcere,& maxime fupernam partem incendere, quo loco affatur. hic panis omnium eft ficcifsimus, eritq; ad ventres humidos,& non concoquentes, quibusq; pituitz copia redundat,accommodatiísimus. ExDieuche,de polenta. Cap. VI Polen vti quifpiam poteft,& potione,& pulte quz in aqua coquitur,confecta:vel fi farinam 10 gal ]linz ius coniectam feruefaciat,vt maxime affata polenta euadat,cüm eam nó agitet;fed finat coire fenfim calefaciés igni,vel aqua calida,ita vt bis coquatur.In agninum quoque,& inhoedinum non omnino pinguedinis expers,atq; in fuillz carnis ius conlecta,& fimul cocta, dyfentericis facit. Satis autem eft,in quartupla parte choz polente optime& pon derofifsimz cyathos duos la&is,& aquz tertià partem indere,& cüm ab igni abfluleris,papaueris,aut eius capitum, vel dum adhuc ad ignem eft ,* cucumeris leuigati quantü holce triobolus cótineat,admifcere,& fimulincoquere,& ad forbitionis craffitudinem redigere,ac propinare.Hzc ita confecta, ceffationem quandam refurgédi,& fomnum affert: nec debet quifquam hac vti fepius,fed ter,aut quater,& przcipue in robuftis corporibus, quiaimbecillitatem quandam inducit:& ijs qui eadem vtuntur liberalius, vrina raró procedit. Ex auena quoq; polenta cóficitur: tota enim cum acere frigitur,repurgaturq; ac fubigitur,& quemadmodum hordea cea, LIBER QVARTVS. 15 cea polenta trahitur:fed tamen hec preftantior eft, & minus,quàm hordeacea, flatus ciet. Ex Dieuchis commentarijs,de parandis alimentis. Cap. VIL V I imbecilli admodum funt,& crafsius alimen tum quàm aqua fit, fumere amplius non queunt, oprimum eft vteisalimentumin potione data maceretur, coquatur& teratür:ita enim fit, vt totius alimenti diftributio tenuis,& in vaporem diffoluta di ftribuatur,& excrementain ventre non remaneát, & toto die& alimentü,& potio diftribuatur.Hecq; propinatio precipue vtilis erit ijs, quorum ventres confiftunt,& non turbantur, indigentque tenui,& quod podus habeat, alimento:macerabit ergo quifpiam polentam calidam,& quz ericides dicuntur. magnam veró facultatem panes quamcalidifsimi a. mittunt,cüm franguntur& macerátur. Simili quoque modo triticum toftum& confra&um macerabitur:eorum enim quz magis etiam coquütur, melior eft potus,& magis etiam alit. Febricitantibus ergo,& quibus crifes non facile fiunt,hordeum cófringendum non eft, fed lotum in aqua elixandum: priorqueaqua cüm intepuerit, abijcienda, tum alia 1mpofita coquendum. ac re&té quidem coquetur, fi decem aque heminas in vnam hordei heminam con ijcias: coquitur autem vfquedum hordeum crepet, deinde aqua tenuifsima excolanda eft,& melle admixto, vel per fe foladanda:hec enim cum aluü probé foluit,cietq; vrinam,tum veró etiam abunde nutrit.Datur etiam hordeum in polenta triétum,quod toftü hordeü nominant: priufquàm veró hordeum tuodatur, abftergendum leuiter eft acus illud aduftum,& vbi maceratum fuerit,coquendum: fed ven tré magis,quàm fuperius, cohibet: eft vero in aqua 124 ORTB. COLLECT. coquendum,nó fecus quàm crudum.Ericidas quoque in aqua ab agitatione abftinendo quifpiam decoquet, vt quamtenuifsimum fit decoctum: decoquet etiam quifpiam panes,& fermentü, ficcumá; ac recens triticum crudum,& fri&um,& milium,& omne fermé alimentum, quod zgrotanti accómodatum effe exiftimauerit: idq;& in potione data,& in iure gallinz,& in alijs plerifg; humoribus. Qua veró fubtrita funt, ea maceratis& co&is effe craffiora& validiora videntur.ac omne quidem memo ratum alimentum,in potionibus quz dantur, fermé fubteri poffet: itemQ; multis arborum fru&ibus,& leguminibus,alendi,& vires quibufdam vgrotantibus addendi caufa vtitur aliquis eadem incidendo, contundendo,& fuccü exprimendo, vt potui dato indat.Iam veró panes& ficcos,& recentes,& placétulas macerare aqua immerfas,& ex linteolo percolare expedit.ad candorem veró,ne color cx pane appareat,cucumeris femen totum, itemQ; amygda las,& nuces pineas,& forba admifceto:& cum vnoquoque horum,& cum aliquibus,vel etiam his omnibus;anifi aut feeniculi femen adiungito,idQue fe. bricitantibus ex aqua mulfa,non febricitantibus ve ró ex vino propinato. Milium veró& panicum con tuf detracto cortice conueniunt ijs, quibus venter biliofa affectione premitur,& quibus tenues, ezq; multe excretiones per aluum fiunt: hec autem con terendo aqua diluenda funt,nó minus, quàm quod acetabulum contineat:fi viro des, excolato ex denfo linteo,& in aque heminam vini aufteri modicum adhibe,& ieiuno da. Accommodatum quoquefuerit vnà cum milio nuces Euboicas cü internis membranis non multas contundere, nam in fuccum reda&te vnà cum milio;forbitioné febricitátibusidoream | LIBER QYARTVS. m neam faciüt.Sed omnium infirmifsima forbitio eft, quá xax góda,id eft,ex hordeo tofto confe&àá vocát. hzc veró ita fit,vt in femichoenice hemine fex aque infint:fi bis coquatur,vt crepet,erit praftátior. lam ex ptiffana quoque fuccü exprimimus:& ventrem minus, quàm ptiffana deijcit fuccusq; fit tenuior. Auenaaüt maximé omnium leguminü eft ad conco quendum accommodata,& eius eft praftantifsima forbitio, valentiorq; quàm quz xaxev« dicitur, fed priffanaimbecillior,& fuauior.coquitur eodem mo do quo ptiffana, vt heminain decem aque heminis incoquat.Sorbitio veró quz ex lentibus fit, facienda eft vt non torreatur,tenuifsimo cinere circüpofito: que veró atype dupla, quàm lens fit, efficitur, leuiter concutienda eft, donec quicquid eft aceris diligenter excidat:tum cribro tenui agitanda,cinis veró infrà erit. lentem veró fzpe lotam,& anethi, aut pulegij portionem abfq; oleo indens, falemQue modicum addens elixabis,& aceti parum affundes, cüm iam erit difco&a: non febricitantibus,& quibus aluus profluit, vini odoratifsimi cyathum pro aceto infundes.fed& vétri profunt pira,& mala eydonia diffe&a in partes,& in lentibus abfq; vino& aceto incodta: atque hemina quidem lentium in feptem aqua heminis coquetur.In ijs preterea, quorum aluü hume&are oporteat, vti poterit quifpiam nouellarum betarum folijs puris, fimul coquendo aut maluá,aut cucumerem,aut cucurbitam in minu tas diffe&am partes. Amylinz veró forbitionis vfus febrim habentibus aptus erit ijs, quorum in febribus aluus profluit,& alui caufa lentes admifceri po terunt.fed& in lae quoq; vti ea licebit,& aqua iti dem admixta,& ipfa etiá per fe data: ac magis quoque dyfentericis,& fluxionibus qua tufsi excitan 16 ORIBÉ/COLILECT. tur,conueniet:ita veró coques, vt decé eius drachmz in quatuor heminis aque coquantur.at milium non conueniet febricitantibus,veruntamé ijs, quos turbata aluus exercet, eft maximé accommodatum: eiusQ; acetabulum in decem aqüe acetabulis bis co ques,atque etiam id ipfum in mortario contundes; & przdictam aque menfuram infundes,liquabi sq;, àc percolabis,& in illa ipfa aqua ita coques,& anethi, falisd; parum iniicies. Preterea veró quod ex milio percolatum eft,& lentibus& ptiffanz admifcebitur. acin omni forbitione, preter eam quzex lentibus conficitur;pro oleo crudum cucumeris femen mifcebis: quod vbi eliquaueris,& ptiffanz,& ceteris decoctionibus indes:vel pincam nucem;aut »onticas,aut thafias nuces, ac prefertim in ijs,quiA admifcere aliquid lactis loco volueris: vt in ijs, quos tufsis vexat, maximé conueniet, fi amygdalas fubtritas forbitionibus imponas.at ijs, quos pertur bata aluus infeftat, pro oleo fubteres papauer albá leuiter toftum cum vtriculo fuo, atq; ex eo fuccum in deco&tionem exprimes, id quod etià ad fomnum conciliandum facit.Iam ad aluum quoque Euboice nuces, quas Sardianas vocant, cum internis membranis,qu cum nucibus ipfis funt, teres,& aquam papaueris exprimes. Similam veró coques, vt quartupla eius portioin decem aquz heminis imponaturparumque olei& anethi addatur: prius veró lauanda(imila eft. alice quoq; fi facere forbitionem ex ea velis,eadem eft habenda ratio. Coques etiam lac addédo,vt cüm iam co&te decoc&tiones fuerint, calidum lac indas,nec diu fimul coquere permittas; Alica veró debet aqua prius macerari, tum quarta pars choenicis capi,vt fepté heminis aquz, duz hemina la&is accedant. Coquenda füper carbonibus leui LIBER QVARTVS. 11y leuiter,& agitanda,& vas manu tenendum, ne aduratur.Sed lac omni forbitioni poteris ad eundem modü adiungere. Placentula veró, quam itriü quidam nominát,minus moleftie afferct,fi confringas, contundas tenuem; facias,& cum amygdalis, vel cucumeris femine coquas: fin fecus, vt mos eft, ex oleo& anetho. Vtetur hac re quifpiam ad aluü, vel fola,vellentibus admixta:at febricitátib.nullum ali mentü dari poffet inutilius.Coquüt id rite illi quoque quiin gallinaceo iure,aut agnino coquüt:quan doquidem id faciuntin iure copiofiore, atq; in ollis, nec quicquam tangüt, neque cómouent, vt vel hac ratione maximé intabefcant,& percoquantur. Panis aridus leuifsimum deco&um facit;ac febricitantibus quidem eft ad ignem tepidus reddendus, & vbi maceratus fuerit,in leuoré terendo redigendus,& eius decem drachmz in duabus aque heminis coquendz, donec ad forbitionis crafsitudinem perueniant: fed cum hoc fubterédz quoq; funt aut amygdalze, aut cucumeris femé.atq; ijs, qui febrem non habent, confringes ad fimile aut alice magnitudinem,& breui tempore macerabis, ac decé eius drachmis tres aque femiheminas affundes,& aliquid eorum quz dicta funt contundes,& ad fpifsitudinem alice rediges,& ex melle, vel vt zgrotanti placebit,propinabis. Valebit etiam ad ventriculos qui non concoquunt;quiq; flatibus torquentur,& qui nimiü hume&ti funtjidQ; vel per fe,vel cum lentibus.Praterea ad aluum confiftenté in maiore gallinacei iuris portione macerabis,aut decoques. Quomodo ex amylo& reliquis fubfidentia | É fiant. Cap. VIII. | X omnibus leguminibus, quéadmodum ex amylo, fubfidentia cóficiuntur. fiunt autem hoc modo: 18 ORISB. COLLECT. Similam quam purgatifsimam capimus,leuiter maceratam lauamus, linteo ex copiofifsimaaqua percolamus,collam, vt maximé fieri poteft,auferimus, in vafe fi&ili fubfidere permittimus, aquam deinde percolamus;aliád; eodé modo affundimus: tum ita faciendo víq; eó permutamus,dum id quod excola tur,purum fit: poftremo veró fubfidentia extrahimus;atq; in vafe fictili ad folem,donec perfe&é ficca fint,exiccamus. Deijs quz ex eruo fiunt. Eoang modo in eruo faciendum eft. precipue autem album frefum,& cüm feruendo acus abiecit, madefaciendum eft,& conterendum vt lzuum reddatur:quod cüm copiofiore aqua eliquatum fuerit, abijcienda per diem aqua eft perfpe, donec ea que effunditur, pura fit: atque ita ficcabis,& repones. Hoc vtéris ad fuppuratos,itemq; ad mulierum purgationem,carné augendam,& bonum coloré comparandum:idq; ex vino mulfo,vel polenta propinabis:ex quo fatis erit acetabulum& viro& foemine bene FO ue Deijs quz fiunt ex lentibus. Tent etiam ex lentibus fubfidentia, cüm feruendo acus abiecerunt,madueruntQ;,ac contufz,vt de eruo di&um eftjfuerunt:& aqua vfq; abiecta, dum ea que exit, pura fit.Hec fubfidentia ficcata mifcebis deco&ionibus in ijs, quos turbata aluus vexat, & praefertim poft milium, poft panem ficcum, poft ptiffanam,& poft alias complures forbitiones, quibus aliquis vfus effet.Iam decoctiones que exleguminibus fiunt, incómodiores febricitantibus funt, quàm przdictz,quippe que& minus alant,& flatus magis cieant. Vteretur etià quifpiam eifdem ex crudisleguminibus lomenta conficiens. Delo LIBER OQVARTVS. 119 " Delomentó fabarum. T Omenmm fabarum fi flatus expers conficere vo lueris,multam aquá affundes atq; elixabis:cumQue erfrixum& decoctum fuerit,totum effundes,& ca fidam aquam iterum indes: fatis autem erit,fi quartuplz choenicis portioni lomenti quod iam effuderis& confeceris, duas heminas aqux& olei admifceas.cius vfus effe poteft in grauedinibus& deftillationibus,addita faui portiuncula.eo quoq; vtetut quis ad dyfenterias,& tinefmos,fi pinguius reddat, nec prius excoquat,nec aquam abijciat:ad quem vfum medulla quoque ei addctur, itemQ; cera& cafeus,& przcipué frixus:& oleum copiofiusin ijs quos eijcere ftercus volumus. Cum ptiffana quoq; & lentibuslomentum componetur ad dyfenterias, & tinefmos.Iam veró lomentum non excoctum elixabitur, vt in quartupla choenicis portione fexhemin: aque imponantur. Piforum veró lomentum minus flatum ciet quàm fabarum,& facilius conficitur, atq; idco imbecillis erit accómodatius. Idà$ dari poteft ijs qui defluxionibus& tufsi vexantur. Huius quoque quartupla pars choenicis in fenis auz heminis incoquetur.At lomentü quod ex phafclis fityomnibus dulcedine preftat: fed& difüiculter coquitur,& cetera habet przdi&is fimilia: atq; id quoq; in pari humore clixatur. quod denique ex dolichis& aracis fityomnium pefsimü cft,& ad nul lam rem zgrotantibus vtilis eorum eft decoctio. De coctionibus. Cap. IX. Ligas omnia, hordeum,& triticum coquenda funt ofculo ollz crufta obturato: diutifsimó au| tem coquenda funt,& igni quo magis lento fieri po | teft: tunc enim licet quantumuis coquantur, nun| quam comburuntur. Debemus ergo leguminibus i no QRIM COLLECT. jam valde decoctis ita vas manu continere, vt agi. tando non cóburantur:& ad decoctiones,& ad ob. fonia oleo quod minimé odoré habeat,& nullam omino facultatem ori pre fe ferat,vti: huiufmodi eft omphacinü.Pifces veró qui flatum excitant,in pati nis elixandi,& affandi funt:fi vero elixes,diftribuen da conditura eft,& fatis olei indendum,& prius mu ria elixanda, deinde in eam feruentem pifcis conijciendus.fi fic códias,pifcis fucci pleniorfiet,& proprium füccum in fe continebit.Idem quoq; in patinis affatus,& melior,& maximé tener,& plurimi ali menti reddetur: fed conditura cum oleo diftribuen da eft,& fal abundé infpargendus,itemq; tenuis faring quod fatis fit. Ex Philotimo de milio condiendo. Cap. X. Miti crudum tritum,& leuigatum,& affufa aqua iterum contritum,& percolatum,& coctum,& molito fimile fa&um,in colla modum redditur,habet; adftrictionem,& ventrem fiftit,& difficulter in ventriculo conficitur: fed fi totü coquatur,vt faz ciunt,eft multo ad cóficiendum difficilius:& quandoq; aluum mollioré facit,& non admodum;n excrementis alteratur,& glutinofum eft:fuccum veró qui dulcem adftrictione habet, corpori diflribuit. Ex Antyllo de alimentis, que continenterzgrotantibus dantur, ded; ratione eorum appa randorum. SuntQ; hec in tertio de auxilijslibro, de ijs quz in cibis adhibentur, capit: fecundo. Cap.* XLI. Ix morbis cótinuis eligendum alimentü eft, quod facillimé concoquatur,celerrime diftribuat,& non admodum nutriat,& facile perfpiret,nam qua continentur in corpore,febres pariüt: atq; has quidem vir LIBER QVARTVS. nt virtutes panis aqua lotus in fe omnes continet. Sed efto panis ipfe ex tritico trimeftri,& nó admodum puro,fiquidem valde purum,valde etia nutrit:conteratur veró dilipenter, atq; affetur. Ex fimila veró confe&us,neque ex huiufmodi tritico, neque ex alijs propter fui vehementiam capiatur. SitQ; potius hefternus,& cum fermento: isQ; calida aqua macerctur,alia atq; alia continenter effufa: nec totus panis,fed pars interior:nam exterior eius pars que cutis vicem gerit, ad diftributionem& ad concoctionem inepta eft.macerandi veró terminus fityvt non folüm panis in tumoré efferatur, fed vt fermentum euaneícat,& illius odorem non referat. Alica quoque lota eft generis eiufdem, cüm fuccus expreffus, & ipfa fatis lota fit,& elixa detur ex aqua, vel mulfa. Similis quoque generis eft ptiflanz fuccus ita co€us,vt in vna eius parte quindecim aque partes indantur:cüm enim coquendo quinta pars remaneat, & percoletur,fuccus modica mulfa addita potu! da tur.Ipfam quoque mulfam in horum alimentorü ge nere poffet quilpiam conftituere.Coquitur,vt ptiffanam coqui diximus,cüm mel in multas aquz partes conijcitur,& in quintam partem coquendo redi gitur.Ex alica etiam forbitio cóficiturad hunc modum.alica lota,& aqua fepe abiecta,iterum aqua pu ra vnius horz fpatio maceratur: deinde manibus in aqua confricatur, donecaqua colorem& fpifsituci nem ladis acquirat: deinde alica ita percolata, ipfa quidem extrà remanet, quod veró la&teü ab ipfa eft effectü,parü falis c ipit:& 1n ijs quorü ftomachus& inteftina morfu infeftantur,parum anethi adiungit: | in ijs vecó quibus ftomachus peruertitur,& nau| fea vexatur, pulegij,& thymi: in ijs qui flatus pleni funt, cuuiini. coquitur ad confiftentiam,& datur 1^1 gi ORIPR. COLLECT. antequam refrigerata fit: hoc alimenti genus fi rit 8 conficiatur,& dandi promptitudine,& concoctionis facilitate,& celeritate reficiendi, cüm alicam& panem proferimus,* atq; alimenta quidem quz in morbisacutis conueniunt, hecfunt quz expofuimus. Sed perfepe ordo variatur, vel quahzc non fuppetant, vel quia non rite affe&ti ad ea fint»grotantes, alijs alimentis vti necefsitas nos cogit:in quorum numero funt itriajolera,& polenta,& oua. Itrium igitur eft ex tritico, cüm fitipfum quoq; panis rectc affatus. debet auté tenue effe magnopere, fiquidem craffum inzqualiter affatur: debet; pracipue quamtenuifsime conteri,vt fit polentz perfimile:atque in es elixari,& praefertim pluuia: fi ea non fuppetet, alia purifsima: idq; plurimüm vt couendo in vnum conducatur. modicum quoq; falis infit,oleiá; fit expers,vel parum omnino olei imponatur:& priufquam itrium eo perfpergatur, oleum cum aqua fit inco&um:alica veró cum ijfdem códimentis coquitur. Omnium veró olerum accómoda tifsima malua eft, quz ex garo& oleo cocta comeditur:velforbitio quz ex eafit hoc modo.Folia mal uz nouella abfq; fibris elixantur, deinde in mortario contunduntur,& iterum ex aqua, fale,& oleo elixantur.Secundum locum tenet cucurbita.Sed ad. modum nouellas cucurbitas debemus eligere, atq; totas non abrafas coquere,ne elixate aquaimplean tur:vbi veró elixato fuerint, tum abradantur, denturd; precipue in aqua& muria, nam hoc pa&o ori non erüt ingrate: fin fecus,ex garo dentur& oleo. Oua in aqua funt coquenda, atq; continuó zgitanda:fiquidem ita commota,neq; fimul coherent,neque denfantur:fed praftat etiam eain pofca coquere,quoniam magis etiam liquida permanent. FINIS QVARTI LIBRI LIBER QVINTVS. 13 ORIBASII MEDICINA LIVM COLLECTORVM LIBER QVINTVS. Ex Galeni libris,de aquis. Cap. I Qua optima omnis qualitatis nó modo guftatui, fed etiam olfa&ui expers | effe debet:atque ciufmodi quidem e| rit bibentiiucundifsima,& plané pur A3] ra. Si veró etiam hypochondria celeriter permeet,nulla eft quzréda praftantior.at quae purz,limpidz, potuiq; nó infuaues funt, fed tamen diutius in precordijs morantur,ez; aut ventré feriunt,aut flatu implent,aut pregrauant, femiprauz funt exiftimandz:cuius fane generis multz funt,de quibus mihi przcipué videtur Hippocrates, vt eas ab optimis aquis difcerneremus, fcripfiffe, cüm ait, aqua quz citó calefit,& cità frigefit, leuifsima eft: etenim neq; in ccenofis, neq; in graueolétibus, neque in ijs quz guftatui medicamenti facultatem aliquam afferunt, vtilis eft huiufmodi dignotio, càm ex vel omnibus perfpicué fint notz: fed in quibus nihil quidem tale eft, veràm alia quedam prauitas ob corrupti acris admiftionem, aut aliud quoddam vitiü ipfi aquz innatü, ab ignota caufa proueniens; aquis ineft:fiquidem in eiufmodi predicta dignotio optimum iudicandi inftrumentum eft: nam quz tales funt,neque citó frigefiunt,neque citó calefiunt. Alia quoq; huic fimilis dignotio ex oleribus,aut le|J guminibus,aut carnibus;aut fructibus,aut denique | radicibus quz aquis incoquuntur,fumi poteft: ce| lerrimé nanquein optimis, tardifsimé veró in pra.; ) j 54 ORIB. COLLECT. uis res elixantur. Ac nónulli ex veteribus aquas ita prauasndomitas,& crudas,xqué ac legumina qux difficulter elixant appellauerüt: ergo tutifsimü fue rit, vt experiétia de huiufmodi aqua iudici fiat. ac fi quis eft qui ex notis potius vim eius prznoffe aueat;is íciat,quarum fontes é petra fcaturientes, ad Septentrioné fluunt, foléq; auerfum habent,eas om nes difficulter coqui poffe, tardid; tráfitus effe iudi candum eft:id4; eis ftatim inefle, vt tardé calefiant ac frigefiant:quarü veró fontes ad orienté folem erumpunt,& per meatü aliqué, aut terrá purá colantur,ac celerrime calefiunt& frigefiunteas effe opti masíperandum eft. Pluuiales veró ex Hippocratis fententia leuifsime funt:fol enim quod leuifsimum in aqua tenuifsimüq; efl,attollit& furfum rapit: id quod non ex alijs aquis folüm, fed ctiam ex mari,& ipfis itidem humanis corporibus facit:idcirco fit vt celerrimé omniü cóputrefcant. maximé enim corpora,quz vnicam in fe qualitatem habent, cüm nulla aliunde caufa fubfit, quam ob rem difficulter aut facile putrefcát, ea difficilius quàm que multas qua litates habét cóputrefcunt.Sed animaduertendum eft, ne quis putet aqua quz celerrimé putrefcit effe pefsimá:poteft enim eadem effe proftáatifsima, cüm alie omnes optimarü aquarü notz, quas anté diximus,ei adfint: nam facilitas immutationis in qualitate;porius bonitati aque, quàm vitio attribuenda eft. Aquá veró pluuiá bonitate preftare,argumento eft, quód etiam à folis calore coquitur:nam& ceteraquz clixantur, dulciora feipfis fiunt omnia, cüd; caepit putrefcere,omnino eft inepta potui: fiquidé qui aqua adhuc putrefcenté bibunt,hos raucizates, tuffes ac vocis grauitates corripiunt.Ex pluuijjs aüt aquis cftiua,quam horeá Hippocrates vocat,qued; ex to i | LIBER QVINTVS. 1j ex tonitruo fitpraftantior eft quàm que nimbis eft demiffa:quz veró ex glacie& niue foluta fiunt,peffimz funt: in ijs enim que ex frigore cócrefcunt,tenuifsima pars omnis excernit, Porro paluftres,& foe tidz,& in quibus abfurde qualitates infunt,coctione alteratz offerant. Quinetiá in alium vfum 2quam prius calefacimus,& poftea refrigeramus, tametfi neq; guftatui, neq; odoratui vllum vitiü afferat, ac plane pura fit,cüm eam in vétriculo morari diutius, & noxam aliquá inferre,experti fuerimus:nam caliditas totam aquá quz elixatur fundens, aptáad fecretionem facit:dum aqua refrigerat, partes terrea innata grauitate defcendentes in fundo vafis refide bunt: aqua veró fuper eis fluitabit, qua fenfim in aliud vas transfufa,citra noxam vti poterimus. Poft decoctioné vero cüm frigidifsimá reddere aquá vo luerimus,fi nix nobis fuppetat, aquam prius calefacimus,deinde niué extrinfecus ei circüfundimus: fi nix non adfit, é puteis vel aqu:zductibus refrigerationé ei cóparamus:eam itidem prius calefaciétes, vt facilius alteret: nam quicquid prius excalfa&tum eítid citius infe totü alterationem à rebus vicinis proficifcenté capit. Cüm aüt vas in puteum demittimus,aut aquzductibus fubijcimus, tum vafculum operculo claudimus neceffarió,& ipfum ex omni parte diligéter obturam?,nec vaículum implemus, fed aliqua ex parte vacuü permittimus, vt acr quiin teroperculü& aquá interiacet prius refrigeratus, eo attadu vicinam aquam refrigeret: vbi veró nihil horü nobis fuppeditatur, vt in Aegypto vfu venit, ibi vafculum fufpédimus,& quó aere fufcipiat, fine operculo finimus. Quoniá veró aqua neq; incidendi,neq; calfaciendi vim habet, idco iure fit vt aqua omnis tardi tranfitus fit,egre concoquatur,& egre 1 4 n6 ORIBR. COLLECT. fubducatur,licet alioqui fit optima:nam& multum temporis manet in ventriculo,& fluctuationes plerunque parit: fiQ; biliofus ventriculus fit, ipfa quoque fimul corrüpitur.cumq; à ventriculo ad ieiunum inteftinum zgré perueniat,nó facile diftribuitur:quam ob rem neque ad ciendam vrinam, neque ad fputü educendum apta eft: quin ne fitim quidem fedat,etiam(iin vétriculo diutifsime moretur, cüm necintotü fe profundum immergat,nec quod fqua lidum eft,irroret.Porró aquam non alere,féd vehiculum tantummodo alimenti effe,& Hippocrates, & ceteri praftantifsimi medici dixerunt, ob eamq; caufam nó poteft vitalem facultaté roborare:& hoc fuit in caufa, vt Hippocrates ab aqua vfuin egrotantibus abftinens,ad mulfam, oxymel,& vinum fe contulerit.Atque his quidem rationibus nemo vnquam aqua vteretur: pleriq; tamen in alijs decepti ad aquam confugiunt,in qua nihil eft quod magno: peré cótra animi fententiá fuccedat, cüm ipfa quoque non magna vi fit predita:at oxymelitis, vini,& mulfe vfus eft vitiofus propter repétinas mutationes,& propterfynceram permixtioné quz à medicis pleruna; fieri folet. Vinum enim quod tanquam manus quzdam ad diftributioné aquam trahat, eft omninoaucifsimü aque mifcendum, vt aquzífynceritatem tollamus:eademq; ratione oxymel aquo fum laudo. Cum minore quoque periculo aquofa mulfa quis vti poterit: nam impermixta, nifi fubducere aluum properet,maximé noxia eft,& prefer tim in amorz bilis hominibus, quid; magna habent vifcera, quibus ipfa quoq: aqua eft noxia,cüm in bi lem conuerfa in hypochondrijs diutius manet: ad hiec enim omnia mala quz 1n ea funt,hoc accedit ez tiam,quód cüm ftercoris fit expers,aluum non fübducit: | | LIBER QVINTV S. 13? ducit:zaquam veró in principijs accefsionum potam ledere, perfpicuum omnibus eft. Ecquando igitur aqua potui vtiliter datur?nimirum cüm zgrotus ex fola potione viuit, nec adhuc ptiffanz cremoré fumit: tunc enim in medio aliarum potionü aquam in tempore quifpiam dederit,& precipue cüm egrotus fiti enectus fit, quandoquidem eo tépore inundationem quandam,hoc eft,humiditatis copiam ab ea induci,fcriptum reliquit Hippocrates. quocirca inter mulfam& oxymel;parum aqux ad hume&anda ea quz expuenda funt, accommodatum probet. Quinetiam vbi vinum magnopere noxium fit, tum etiam aquam exhibet:nocet enim vinum cüm egrotans vel delirat,vel capite vehementer dolet. Hanc autem propriam naturam humidam& frngidam habet aqua:aduentitia véró caliditate acquiíita calefa cit& humectat ipfa quidem ea quibus admouctur, fed tamen vt vtrunque zqué faciat, non eft ei natura comparatü:verüm humediat quidem fummé,fiue temperata,fiue tepida,fiue etiam calidior fit:calefacit veró non fummé,nifi que extremé ferueat.quod dicimus,in temperata natura prius exploremus:ergo fi huic nature aquam téperaté calidam offeras, fiue lauans,fiue perfundens partem aliquam,profe&ó ipfam partem humidioré,& calidiorem in ipfo perfüfionis tempore fa&tam videbis: fi poftea quiefcas,nec corpus frigida contrahas& conflipes,pau ló poft eandem parté feipfa fa&am frigidioré comperies, quód calor innatus immoderatius perfpirauerit:non tamen quemadmodum frigidius poftea, aqua calida vfus,ita etiam ficcius corpus deftituit: & tamenhoc quoque debere fieri videtur, càüm ob mieatuum raritatem& corporis mollitudinem,tum véró cbfubftantiz fufioné: plus enim in huiufinodi 15$ n— ORIB COLLECT. affectionibus euaporetur neceffe eft: vaporauté eft humor attenuatus. Veruntamé non ita fe res habet: humores enim qui in vafis alijsq; vacuis Ípatijs con tinentur,omnes exhauriuntur: corpora vero vaforum,& voiuerfum carnofüm genus humidius feipf» redditur: atque hanc folam facultaté, vt videtur, aqua nunquam deponit.neq; enim cüm ferués com burit corpora, facit vt quz ambufta funt; ficca fint, vt quz igni affata fuerunt: fimili quoq; modo cum fumme frigida facta eft,totoq; die aut etiam longio re tempore fuper aliquam partem perfunditur,eam non efficit ficcioré,quáuis rugofa,& admodü exilis videatur: verü hzcideo eueniüt,quód quiin vafis, alijsq; fpatijs eft humor,euacuatus eft: partes verà genuinz atq; folide, nihil feipfis ficciores reddunt. Deaqua frigida,& oxymelite egrotantibus potui dando. Cap. lI. Voniam oftendimus omnem corporis affe&tionem, qua prater naturam eft, à fui contrarijs curariplanum eft febrim quoq; à frigida extinctum iri omnino,cüm ipfa folafuerit fine vlla affectione,que à frigida ledatur. nam fi febri adiuncta fit alia affe€tio, quam frigida ledat, licet ea febris, quz ex ipfa affectione orta eft, confeftim à frigida fit reftinéta, altera tamen deinde febris grauior accendetur au&a affecione,quam potio frigide obleferat.Ledun tur autem à frigida affectiones partium quainflammatione obfidentur,& in quibus incocti humores funt, quorü indicium eft vrinará inco&tio: fi igitur conco&z vrinz fint, nullaá; princeps parsinflammatione vexetur, fatis erunt vt ad frigidam potui dandam impellamur:fi veró efliuo tépore vehemen tia febris quandoque vrgeat, laboransq; iuuenis fit & frigidz potioni affuetus,i cü afpectu& cófiftentia LIBER QVINTVS. 89 tia vrinarum laudabile fublimamentü videas, tum, etiamfi pars aliqua inflammationem patiatur, frigidam dando non errabis:fiquidem debes anteponere,vt febris vehementiam eo tépore fedes,pluribus diebus quibus ad reliquias inflammationis tollendas opus fit:quas quidem& magis fcirrbofas,& folutu difüciliores euadere necefle eft.Si veró no admodum adurétes febres fint,& frigidà dederis particulis inflammatione laborátibus, magnopere tua te fallet opinio: febres enim quz vehementer flammex funt,inflammationé eryfipelatis fpecie rcferen tem quodam modo fubefle nobis oftendüt,& ideo frigida quoq; eandem iuuat, vt in exterioribus etiá partibus perfpicitur:ergo in jjsin quibus incipiunt in iecore, vétriculo,& alijs huiufmodi particulis inflammationes, diligentius cófiderandum eft: nam ij omnes magnopere edunt etiáfi in tempore fumpfe rint,fi potio fuerit pauló largior.Etenim cüm principia inflammationü quz fine i&tu& vulnere fiunt, vel ex particulará imbecillitate,vel ex ignea caliditate quadam oriant, eas quarü origo eft 1mbecillitas,frigida femper ledet:que veró ex ignea quadam caliditate exiftunt,moderata frigide potio iuuabit: periculü enim eft,ne in largiore potione propinanda pars ad contrariü exceffum traducatur.Preterea veró huiufmodi potio tales affe&iones magis iuuabit,fi dum bene valerent ea vtebant:ergo vehementes morbi qui in ventriculo, in iecore,in collo& to to capite funt, prius confiderari debent:artus enim fortaffe nó magnopere ledentur,& tamen ipfi quoque offendentur in quibufdam affectionibus, quas deinceps exponá.Sed horü fore tantà noxam, quan tam partes vehementer affectz contrahent, ne igna rus quidem affirmaret.Si igitur affectio ery Gpelatis | | 140 ORIS. COLLECT. aut herpetis fpeciem referens in hypochondrio fit, aut inflammatio eryfipelatis naturam referens, aut aliqua alia affectio fummé calida ex intemperie fine fuccis exorta,frigid» potio iuuabit: ficut eadem mi rum in modum lzdit, càm abfceffus, cedema, fcirrhus,vlcus,& frigide affectionespartes obfederint. Acquoniam deartubus me di&urum promifijillud Íciendum eft,inflammationes neruofarü parti que in eis funt, à quibus alioqui periculum cóuulfionis imminet,frigide potione ledi vel maximé:fi veró in carnofis artuum partibus inflammatio gignatur,& bibere frigidam homo poterit,& fi parti inflammatz foris admoueat,noxam quidem inuchet,fed neque notábilem,neq; manifeftam: ac przcipue fi frigidz potioni fuerit affuetus. Ergo cüm febris fit, non adiuncta vlla alia affc&tione, quam frigida poffit ledere,tantum frigide dandum eft, quantum vno hauftu egrotus pofsit haurire. Oxymel vel zftiuo tempore frigidum datur, ne laborantis fitim exa cuat:quam ob rem zftate frigidum oxymel dare au demus etiam ante morbi cóco&tionem, cüm aquam frigidam in eiufmodi affectione ad fatietatem datu ri non effemus: tunc enim inflammationé denfaret, fi febris ex inflammatione orta effet:ac fuccos inco€&os feruaret, fi illi morbi caufam attuliffent. Sed tunc parum oxymellis damus,vt quod in ventriculo prius intepefcat, quàm ad coftam vfque frigiditas eius diftrribuatur. quód fi quid exiguum tuerit etiam diftributum, id ab ipfo oxymelite, in quo vis incidendi ineft,corrigetur. Ex Rufi commentarijs,de aquis.Eft in fecundo libro de dizta,vel de potionibus. Cap. 1II. Rae; aque(ita enim aquas puteorü vocc)quia non LIBER QVINTVS. 141 non fatigantur, ideo non admodum funt tenues:& cüm intró ingreffe fuerint, minus madcfacient cibos atque diffoluuntminusQ; concoquunt,& pre crafsitudine,& quia frigide funt,non bene per vrinam excernütur. Aptiores autem potui redduntur crebro hauriendo ac fi effluerent,& puteorum expurgatione:que veró fluunt,multó tenuiores funt, & przftantiores ad madefaciendum& concoquendum,& ad vrinam reddendam. que 6 flagnis funt, pefsimo funt omnes:nam& odoré abfurdum veluti putrefcentes habent,& eftate calidz,atq; hyeme frigide funt,quod ego vitijaquarum maximum effe fignum ftatuo. Ideo fit vt eftate ventres perturbét, & tardé in veficam tranfeát: ac fepe etiam tormina & lcuitates inteftinorum hominibus pariüt,ex quibusin aquam inter cutem cadunt:hyeme veró, que frigidz funt, ventres non admodum perturbant ille quidem, fed tamen& ruptiones,& lateris dolores,& tuffes afferunt:& ad lienem etiam rcpunt,& poftremó in aquam inter cuté dcfinunt.ex liene autem etiam pedes vlcerantur,ead; vlcera non celeriter curantur. Sole paludes Aegyptiz inter omnes quas quidem ego nouerim,falubres funt, quia hyeme aqua non putrefcit, fiquidem non fupercalfit: autumno veró Nilus paludes explens, veteré aqua proijcit,& aliam noua inuehit. De aquis pluuijs 1ta ftatuo.aquz pluuic leues funt,tenues, purz,& guftanti dulces:fiq; in eis aliquid elixes,celerrime elixabitur:fig; eas calfacias, celerrimé calefient,& vino perexiguo temperantur, quocirca bonefunt& ad concoctioné,& ad vrinarü excretionem, itemqs accommodate iecori, lieni, renibus, pulmoni,neruisQ;:cüm enim vis non admodum refrigerás in eis fitidcirco benigniores hifce partibus fiunt. Verne 14* ORIS. COLLECT. igituratq; hybernz maxime opportune funtatque optimz,quas ego laudo vel maximé.autumnales ve ro atque eftiuz fuerint quidem alijs meliores, fed nonomnes omnibus, nam viribus quidem antecellunt eas,qui funt in terra:verüm quantum fuperen turàvernis atque hybernis, ne dici quidem poteft: nam zftate atque autumno terra ficciores v apores edit;aérq; multas terre fordes habet,quez pluuia ex purgantur.Idcirco fit, vt tales aquz ficciores& nitroftores fint,& ad abftergendü,ac per inteftina de. fcendendum accommodatz fed neque renibus,neque pulmoni,neq; arterie idonez. quinetiam plus vini has ferre neceffe eft, vt nitrofa facultas vincatur. Iam veró aquz non parua differentia ex ventis aquilonalibus,& auftrinis accedit: nam flantibus aquilonalibus, dulcior pluit quidem, fed frigidior: auftrinis veró fpirátibus,minus dulcis,fed calidior. Ad fummam veró, tempora pluuia, dulciores: non nymbofà& fqualida, magis nitrofam aquam efficiunt. Quecunque autem ex niue fluunt& glacie, dure omnes funt,& frigiditate excellunt, fed guftanti dulces:at aqua dura& frigida,neque ad concoquendum, neq; ad meiendum accommodata eft: itemq; noxia eft neruis,pectori,& coftis:nam& cóuulfiones,& tetanos inducit,& ruptiones facit in pecore, vt nonnulli fübcruenta expuant& fuppurentur.Fontanz aquz ad orientem vergentes ca'teris preftant humiditate, tenuitate, odoris fuauitate,& moderaté refrigerando moderateà; calfacien do.quz ad feptentrionem, dulces funt ill quidem, fed immoderate refrigerant.quz ad occidenté,violente funt& refrigeratione& duritie,quam ob rem raucitates, laterum dolores,& cóuulfiones pariüt. quz ad meridiem fpectant, magis falfze funt,& calidiores LIBER QVINTVS. 143 diores,& ad meiendum non idonez, fed ad defcendendum per inteftina preftantiores. Quanquam au tem aquas que ad meridiem fluunt non laudo, Nilum tamen ita commendo, vt aquz bonitate paucis luminibus comparari poffe videatur: nam& aluum fübducit,& purgationes mulieribus ciet, fiin puerperio bibatur. Sed plereque ex aquis ad meridiem refides funt,quibus duplex eft noxa cóiunéta; altera é regione contracta, altera quód non effluát. Pro terre auté natura fic de aquis decernédum eft: terra enim alia plana eft;alia collibus;alia montibus continetur. Plana eft ad aquarum effluxiones deterior,multique in ea putei fofsiles& refides fontes: colles veró& montes potiores funt, nam& puriores,& tenuiores,& odoratiores,& dulcedine fuauiores aquas emittunt.cererüm ex planis alia falfuginé& nitrü eftatéi& autumno producit,alia nihil: fed eam terram dulcem vocát:in hac igitur preftaatior,& potui aptior: in illa veró falfa& nitrofa aqua eft.Ex mótibus praterea alij terrei,alij petrofi funt: terrei aquas ferüt preftantiores& mollitie,& quód minus frigidz fint:faxer aquas habent deteriores tum duritie,tum frigore:puriores tamen quàm aliz fünt,minimed; habent fubfidentia. Maxima autem maximed; notabilis differentia aquis ineft ex metal lis,& ex herbis eis innatis: ac metalla quidem cüm ad aliam habitationem, tum veró ad aquarum potum funt noxia. herbié veró quandoque mirum in lunt, quandoq; ctiam valde aquam cor1 l modum!x riguntitale autem eft Gum, nepita,& adiantum:etesinnaícuntur,quz quidem bonim hz plurimz ri iuuát, cüm nam aquam vitiant, malam veró al Lab eis quodda quafi medicamen | funt; huiufinodi aqua ad meiendü potiores. Ergo ] : | | 144 ORIB. COLLECT. diligenter etiam atq; etiam confiderandum eft, ne vllum vitium aut à terra, aut aliunde aquis accedat, cüm non fatis fit€ fontibus hic quidem przftantiorem potuiq; aptiorem, illic vero falfam& nitrofam aquam fcaturire, nifi etiam quz per riuos deriuantur,fint eiufdem generis.Ha&enus que maximi mo menti funt, oratione cóplexi fumus, nunc alia quoque aquarum bonitatis figna recenfcantur.Aque omnes quz hyeme calidz, vftate frigida funt, optimz effe quodámodo videntur:que veró frigiditaté & caliditaté habent anni téporibus paré, pefsimz. zftate enim calor extimá terre parté occupat, hyeme veró mergitur in profundum. Atque ideo mihi videtur fontes qui à profundifsimis partibus fluát, & fpeluncas cauas omnes hyberno tempore calidifs1imas aquas continere,zftate frigidifsimas:idcir Co aque omnes quz in terrz funt extremitate, ad temporum varietatem, quoquo modo tempora frigida fiuntaut calida,commutantur. Defonte quiin Lycia ad Chimxram montem eft,quem à Pegafo fuiffe apertum ferunt. Miabite eft.aquam hyeme euanefcere,ftate au tem apparere:& tamen contrà deberet contingere. Sed huius etiam rei caufa calor eftjqui profundas aquas fecum vehit:fiquidem ha quoq; calorem fentiunt. omnes enim profundos fontes, quid; parum admodum ab externis imbribus fufcipiunt, hyeme & per vehementifsima frigora minimos,vftate maximos comperies: vt ftagnum itidem quod in Delo eft,id ipfum propter eandem caufam patiatur, atq; etiam putei qui Pythopoli vifuntur. Eft autem vna hzc bonarum prauarumQ; aquarü dignotio,fi hyeme calidz fint,zftate vero frigidz:altera veró eít,fi nihil LIBER. QVINTVS. 145 nihil ori guftantis notabile afferant,& ita non multo vino ad eas temperandas opus erit,atq; omni vino conuenient.Eft veró etiam pura ea qua preftantior eftneque alioqui colore infecto, nec fzcem ha beat,nec fubfidentia:nam& quz pura eft,eadem etiam pondere eft leuis. nam quz pondere leuis eft, femper terre impermixta eft:quz veró grauis,terre ratione plus grauat.Sed& hec non minus confideranda funt,vt fi citó calefiat ac refrigeret, quoniam hec ceteris preftat:& quomodo ad co&tiones,quomodo ad fecefsionem affe&a fit.nam quz citius coquuntur,przftantiores funt:quzd; fecedunt,melio res fi per veficam fecedant.at aque per intcftina fccefsio, deterior eft.quarum vero noflrz artis nó eft effecta perdifcere, ea debemus ab incolis perquirere.nullo autem pa&o facilé eft,ea quz prater rationem fiunt,intclligere. Hiftoriz rerum admirabilium,que in aquis contingunt. Ac nelongé abeá, aqua in Leontinis eft, ex qua fi quis bibat,moritur.alia talis in PheneoArcadie eft, quam aquam Stygis vocát.alia quoq; talis in Thracia vifiturjitemq; ftagnum apud Sauromatas, quod neaues quidem tranfuolare queunt. aliudque apud Mcdos, in quo nigrü ichorem dicunt fupernatare: quo vbi vfus fit quifpiam, fi igni fe admoueat,accen dit.eo medicamento Creontis filiam à Medea fuiffe perditá ferunt.Eft etiam Sufis aqua,que epota dentes excutit.Sybaris fluuius homines facit infoecundos. Aqua veró quz apud Acthiopes eft, quam rubram nominant,furoré inducit: at que in Aegypto eft, capita bibentium pilis nudat. Harum rerum nihil fciri fané poteft, quam ob rem plerique qui illis nulla cófideratione adhibita vfi fuerütmortui fint, X46 ORIB. COLLECT. alij veró aliquod aliud incommodum fint perpefsi, Hzc verba ex tractatione de aqua defcripta adiuncta funt,quz eiufdem Rufi fünt. Svat etiam alie quamplures aquarum facultates, quz non communi natura affectz funt: nam quz in Lyceftis eft;bibentes ebrios facit. In aqua veró que in Clitorio Arcadiz eft, fi quis fe lauerit,vini odorem ferre amplius non poteft. Aqua Arethufz in Chalcide mulieribus prodeft: ali veró animantes ex eius potu dolores pedum contrahunt. Cydnus dolores pedum fedare creditur, quamuis frigiditate excellat.Qui habitat vbi praua aqua eft, dare ope ram debet vt eam potui magis idoneam reddat:erit ergo optimum, vt in vafis fictilibus elixetur;& vbi nocte refrigerata fuerit, atq; iterum calfacta, potui detur.In exercitu veró fi ex praua aqua reddere bonam opus fit,fcueas ex ordine ex locis altifsimis ad decliues fodere, perá; eas aquam ducere oportet, terra dulci ac pingui, qua faciédis fi&ilibus idonea fitin foueas coniecta:fiquidem ita femper aque pra uitas in foueis remanebit. Dioclis, deaqua corrigenda. Cap. EITII. A Quim maxime imbecillam facies, fi tertiam partem decoquas,& albaouorum fimiliter 1ncoquas: in hec ipfa inijcienda eft argille ficcz gleba, donec maceretur. menfura vero eft, vt femifextarius amphore indatur:vbi decoxeris,bibatur.Odoré etiam ab aqua remouebis, ficalfactam manuad ventü ferias,& fub dio in vafe immenfo tencas,& in multa vafa paulatim diffundas. A Athenzi,aquz purgatio. Cap. V. Qua defecatur. partim flillicidjs qux» fta&a dicuntur, vt fit Alexandriz:partim colis, ijsque interdum LIBER QVINTVS. 147 dum fimplicibus,interdum veró duplicibus, veltriplicibus, vt aqua purifsima per eadem excipiatur. Fiunt etiam iuxta mare& iuxta ftagna fouez, illic cüm aquam potabilem à à mari fecernere volumus: hic veró, vt cüm agnum fuerit turbatum, hirudinesq; aut alia| quaedam vitia contineat,aqua purifsirha& maxime innoxia per terram tranfiliens in foffis colligat. Vbi veró multaaquz copia fit haurienda,vt in exercitu fieri folet, latera fouec lapidibus lignisd; ambiunt,& cüm pauimentum fi fimili modo inftrauerint puras feruare aquas nituntur.Aquaz aü tem quz purgátur,leuiores ac puriores fiunt,& ob eam ipfam caufam etiam fripidiores.multz verólicet fuerint percolatz, tamen facultates à fordidis corporibus contrac&as adhuc feruant. De vino, Galeni. Cap. VI. Vitoum aquofum homines vocant, quod colore& confiftentia aquz fimile eft: nam& pellucidum,& fplendens,& purum eft,& con(iftentia tenue videtur,& guftanti nullam affert qualitaté infignem:fi fid; ipfum aqua diluas,nó multum aquz feret: quam ob rem pauciferum veteres appellauerunt. huiufmodi autem vinum non plane adftri&ionis expers cft,fed languidam omnino adftrictionem habet, quoniam fiipfum aque compararis, ex ipfaaque cóparatione exiguam adftricionem quandam fa&am fuiffe fenties. ac facultate quoque eft aquz peffimile:nam nequeimbecillum caput tentat, neque neruos debilitat, cüm ne perfpicué quidem etin:quinetiam nullam aliam qualitatem infignem, vt neque aufteritatem neque acerbitatem,neq; dulcedinem, neque acrimoniam guftui afferat. Accommodatum hoc vinü eftad educendü€ pulmone, cüm vires ro| boret,faccosQ; humedtet,& medioeriss incidat. D 2 148 ORIB. COLLECT. hocquoq; cum minore periculo quàm cztera vina omnia,febricitantibus datur, quod vt aque& vini prauitates effugiat, ei foli inter reliqua contingat. Tam veró przterquàm quód caput non ledit,etiam fzpe prodeft fedando paruos dolores, quos humores ventre cótenti procrearunt. Inuenies etiá nonnullos quibus ex aquzpotu dolor capitis oriatur, cüm przfertim aqua vitiofa fuerit, vt Ipfa corrupta natiuum ventriculi robur exoluat:quo imbecillo ichores biliofi ex corporein ipfius caua folent confluere, quemadmodum etiam ieiunantibus vfu venit,quorum vitijs& noxis predi&tü vinum hominem liberat:ac ftatim quidem ratione contemperationis, pauló poft vero robur vétriculo addens qui res noxias à fe deorfum propellit.Homini veró tem perature valde calide, vtilior eft aque potus quàm vini:fi veró quandoq; vinü dare oporteat, dandum quod tenue fit& mediocriter aufterü. Mouent etia vrinam vina aquofa& tenuia,& minimum alimenei corporibus praebent, eaque fola bono effe poffunt fi nouella bibantur, quale eftid quod Gaurianü vocant,& quzdam eorum quz in Sabinis nafcuntur. & vbiq; feré gentium facile eft huiufmodi vina reperire. quamprimüm veró apud nos ad bibendum apta funt Tibenum&Arfynium,& poft hec Titacazenum. Dulce vinü exquifité tenue& fplendidum nunquam reperies,fed magis& minus ab his remota,& eorum neutrum habentia. Vinum omne dulce & craffum confiftentiz ratione calefacit:eiusq; fingulx facultates,quas epotum oftendit,ex hifce dua bus qualitatibus confequütur. color enim fui ratione, ad iuuandum aut ledendum nullam vim habetquanto igitur tale vinum confiftentia crafsius fuerit,tanto etiam tardius tranfibit, vt non folüm aper turum | LIBER QVINTVS. 149 turum non fit partes aliquas obftrué&tas,fed etiá eafdem obftruéturü. quam ob rem iecori malé affe&o vinum huiufmodi maximé nocet: ac praefertim vbi inflammatione aut fcirrho obfideatur. minus veró nocet fi vifcus à crafsis humoribus fit obftru&um, aut fi quid propter imbecillitatem patiatur, quéadmodum in affe&tionibus qux proprie hepatice nominátur,víu venit. Poft iecoris noxam, lienem vina dulcialedunt: at pulmonem non item,cüm in eius alis crafsus humor(it impa&us. Preterea veró dulce vinü in morbis acutis, vbi fa&a concotio fit,ad íputum eliciendum,vt in peripneumonia& pleuritide,valet,vbi particule non amplius inflammatione vexantur: quantum autem dulcia abfuntà vehementi caliditate, eo minus etiam caput grauant& mentem ledunt.melius veró peraluum fecedunt,& vifcerum tumores augent: nec funt accómodata ijs jui amaram bilem aceruant, quoniam omnes fucci dulces,materiz funt flauz bili gignundz.hecá; vina non folüm quia multus calor huiufmodi fuccos amaros facit, nó funt febricitantibus idonea, fed etiam quia craffa funt, neq; per vrinas citó excernun tur,neq; fecum cetera deducunt, neq; biliofos humores fimul euacuant:idq; vnum in fe bonum continent,quód aluum emolliunt.quocirca ea pre reliquis bibunt,quo bono fi fruftrétur omnino ledunt: nam ad caetera mala hoc accedit etiam vt fitim indu cant:qua re oftendunt fe facile in bilem cóuerti:fed flatus etiam gignunt, verum inferiori inteftino non funt noxia, quamuis flatus qui ab eis excitatur tardi fit tranfitus,& in hypochondrijs moretur donec plené concoquantur& perfecte attenuentur: fiveró femel concoquantur,naturam habebunt qua celerius cómeabunt,& partium tenuiorü fiant. Dulce k 3 1:50 ORIB. COLLECT. autem fimul& aufterum vinum, quale eft in Cilicia Abates, atque ex contrarijs qualitatibus conftans, prauü eft,cum neq; difiribuatur,neq; deorfum fece dat, fed diutius in vétre fuperiore maneat, ipfumq; flatu impleat:at quod fine dulcedine nigrum eft,atque perfpicué acerbum aut aufterü, id fatiat,& tardé permeat,& vtrang; excretionem, tam eam qua. peraluum, quàm eam quz per veficam fit, cohibet, &1n hypochondrijs diutifsimé commoratur: facile quoq; acefcit& ad vomitü impellit;ac folüm vétris defluxionibus eft accómodatum: fed ita affe&tis no eft bibendum ad fatietatem, Aufterü veró vnà& al. bum non eft ipfum quoq; ciendz vrinz aptum, verüm fi craffum fit, in hypochondrijs moram trahit: fi craffum non fit, neq; tandiu permanet in ventre, quandiu nigrum: neq; ita per vrinam expellit, ficut vina quz alba funt& mediocriter auftera. Fuluü ve ró aufterü conuenit ipfum quoq; ventris defluxionibus:eftá; duplex fuluü,ficut etiam nigrü:alterum dulce,aufterum alterü.fed fuluumcaput& mentem magis tentat quàm nigrum, quoniam eft ctiá eo calidius: at lau fumme calidum eft, ficut poft ipfum tale eft fuluum:poft hzc,rubrum, tum dulce.album veró minus quàm alia omnia calefacit. nullum aüt album vinum dulce cft, fed quzdam auftera funt& craffa, quedam aquofa& tenuia. Ex flauis autem& fuluis;alia dulcia mediocriter funt,vtHippodaman tinum& Phaufltianum: alia neutiquam dulcia funt. Rubra funt his crafsiora que colore proximéaccedunt ad nigra: quz omnia ad proportioné crafsitudinis nutriunt. quam ob rem ijs quibus recreatione opus eft, dulcia vina funt concedenda,ac profertim fi nihil eis vitij fuerit in iecore, liene, ac renibus. Quibus verà craf(us humor in venis colligitur, vinum. LIBER QVINTVS 1 num tenuis confiftentiz ex vfu eft: verüm fi frigidi humores in venis collecti fuerint, acria& antiqua conueniunt:fi frigidi non fint, ea apta erunt quibus neutrum horum infit.ad fucci vero bonitatem preftantius eft odoratü,caterü caput ferit.Vinis aufteris vtimur,vt citatam aluum fiftamus, alioqui nó vfuri, quód neq; deducendo alimento,neq; fanguini gignundo, neq; fucci bonitati, neq; ciundis vrinis, neq; fudoribus eliciendis,neque veró fubducendze aluo cóferant.Ergo corporibusque biliofiora funt, nec Falernum,nec Tmolite fuluum& dulce, neque Aruifium,neque Lesbium odorum& fuluum,antedi&is(imile,accommodatum eft, fiquidem hzc cali diora funt omnia:quid; huiufmodi biberit, facile ca put dolebit,& in febrim incidet,& nerui quoq; patientur.tale igitur vinü nec biliofisnaturis,nec peruftis,neque in ftu multo, aut inedia, aut maerore, aut anni tempore,aut regione,& calida coftitutione concedendum eft.Idem veró é diuerfo probatur inijs quibus excalfadione opus eft, pituitofis ac fri zidis temperaturis, crudiorumq; humorü copiam colligentibus,vità in ocio ducentibus, regione frigidaatque hyeme,& cceli ftatu frigido atq; humido.Vinis auté omnibus,que quidem nec craffa valde nec dulcia nimium funt,quale eft Thereü,& Scy belite,Jcommune eft vt temporis progreffu flauà co lorem acquirant,& aliquid fplendeícentis inftarinis habeant:nam nigra quoq;,cuiufmodi eft apud nos Perperinium,fi inueterarintin rubram aut fuluam prius qualitatem, deinde veró inflauam abeüt. ita etiá album,quale cft Bithynum Aminzü: hocd; itainueteratum Romani Cecubü vocant.Iamq; hu iufmodi vinum amarü eft,& ob eam caufam minime potui accommodatum: ergo ita veftonim potur 4 12 ORIB. COLLECT fugiendus, ficut etiam nimis nouellorum, ac maxim6 quidem à vinis fuapte natura crafsis, cüm nouel la(int,abftinendü efi:fiquidem tantü abeft,vt quicquam ad ciborum concoctionem códucant, vt ipfa etiam vix concoquantzur. Prztercea veró nec aluum fubeunt,nec facile diftribuuntur,nec vrinam cient, nec gignendo fanguini, néc nutricationi conferüt: manent veró diutius in ventre fufpenfa ficut aqua: fi; paululum quid eorum quifpiam bibat, facile acefcit.Porró vetuflifsima vina tantum ab albo vnà & auftero,& nouo,& craffo differunt, vt illa vehe mentifsimé calefaciant, hec veró fic refrigerent vt fenfus fe percipiat. Quemadmodü veró muftum flatus e ere cócoctu difficile& crafsi fucci fit, omnes norunt;quod etiáid folum boni haber,vt al. uum fübducat:quod fi quandoq; non faciat, perniciofifsimum eft. Czterüm celerrimó omniü alba& aquofa inueterafcunt, hoc eft, celeriter in vetuftorum qualitatem commutantur. Eft autem ea qualitasacrimonia primüm qua plane calefaciüt, poftea veró amaritudo: ad quam.aquofaà vinanouennio, aut quandoq; decennio perueniffe vidimus, nifi pri mis tribus aut quatuor annis acefcere properauerint.at potentib.& aufteris& albis,fed crafsis quan dog; contigit,vt etiam poft decenniü,cüm rité non afferuarenturjacefcerent.Sed contingit etiá,vt plurimo tempore inueterafcant: talia funt in Italia Tiburtinum,Signinum,Marfum,& Surrentinü, quod fermé ante vigefimum annum fa&um, potui aprum diu perdurat, nec facile amarefcit,& cum Falerno proftantia virtute; contendit.His contrarias affe&iones patiütur vina aquofa,quale eft,Sabinü,Gau rianum,Arfynium,Titacazenum, Tibenum,& ceteTa generis eiufdem, quz omnia contrarias qualitates LIBER QVINTV S. 153 tes,acidam inquam,&,fi perdurarint,amaram facile fufcipiunt. Locus tamen in quo reponuntur, vt ad alterutram mutentur qualitatem,multü facit. optimus igitur in principio locus frigidus eft: poft calidus,quoniam tepidus acida vina facile reddit.quan quam vina quz duobusaut tribus annis frigidoloco repofita bona manferunt, in cellam calidam fatis poftea transferéda funt,nec vnquam tepida& temperata indigent: quzdam tamen víqueadeo debilia & aquofa reperiuntur, vt frigus nea principio quidem ferant. Vafa autem vinaria quz reclufa finis, in caufa funt vt vinum facile acefcat: veluti cótrà cüm operculum habent claufaQ; funt;id minus eis cótin git:& multó etiá minus id vafa plena patiütur.Nam que aliquantulum vacua funt,quoniam aerem inclu fum habent, per illum intermedium celerius ab extrinfecus ambiente immutantur: plena veró ita vt operculum vinum attingat,per illud quidem imbecilliter admodum& obfcure eoufq; vitiantur,quoufq; tegumenti denfitas peruenit. ex quo fit, vt picata& gypfata dolia diutius vina fyncera cóferuare comperias:fed quz folo corio,ficut ea etiam que cuneis obftruuntur,minus durant. Ceterüm in Afia apud nos tria vina fülua funt preftátifsima, T'mo lite,Lesbium,& à veteribus laudatifsimü Aruifium quod in Chio conficitur: quod omnes ad optima medicamenta,& prafertim ad antidota conficienda adhibuerunt. Rufi,de vino.eft libro xir. de dizta,vel V potionibus. Cap. VIL Inum fic ad fanitatem, vt rem vllam aliam commendo:fed oportet bibentem fcientia przditü effe, fi velit non grauifsimas paenas dare. Etenim vinum poteft calorem accendere, corpus viribus implere, $ 4 ORIB. COLLECT. alimentum omnino concoquere:neq; vllum vinum tam prauum eft quod hzc non faciat: fed hic quoq; vtin ceteris,& deterius,& melius compcries.quinetiam vinum poterit animum quodammodo atficere,quippe cüm vinum fit moeroris medicamentum. atque Helena quidem mihi videtur hoc crateriinfadiffs, vt marrorem fedaret. ei ergo qui moderate bibit,& voluptatem,& humanitatem,& bonam valetudinem affertis veró qui immoderaté potat;aliquid quidem iucunditatis in nimio potu, fed incómodi quog; aliquid capit:nam quí fieri poteft quin monquoq" afficiatur is qui nimium bibit,cüm ani mus intanto vino inibi d fit,vt eo calidifsimo fri gefiat? Sunt autem tibi hec argumenta: nam ebrij corpus impotens primüm fit, tum fomno grauatur, & calore quoquealimentum concoquitur:atq; hec quidem ebrij patiuntur,vt ftatim frigcfcant: poftea veró ne ego quidem explicare queam, quot malis circumucniátur: nam& verifimile eft eos attonitos reddi,& articulos vitiari,& partem aliquam debili tari corporis,& iecori,fpleni, capitiq; proprios cuiufq; morbos afferri. Ac mihi quidem talia cogitanti videri folet admirabile,qui fiat vt càm in vino tot bona totque mala plané appareant, liceatQue ex vino optima queq; fumere, homines tamen pefiima potius eligant. Galeni,de fapa. Cap.. VIIL: SApa ex mufto fiat: id autem non ex aufteris vuis, fed quamdulcifsimis paretur: neq; ex primo fluente,fed poftremo.tale muftum fi fuerit, vfque eà coquendum eft,dum ad dimidiü eius quod initio inie tum fuit,redigatur:íin minus tale fuerit, ad tertias erit coquendum. Ruf LIBER QVINTVS. 154 Rufi, de fapa.Sumptum ex fecundo libro de vi&us ratione. Cap. IX. SApavim habet ipfa quidem calfaciendi, fed non tamen zqué ac vinum: qua de re quidam etiam eam frigefacere putauerüt.mihi veró non probatur,dul ce ita refrigerare,vt exiftimát:quoniam neceffe eft, dulce,fuaue effe: quod veró fuaue eft, effufioné aut diffolutionem facit: hzc veró calor efficit. Verüm neque per vrinam expellitur, neque ad diftributionem facil mouetur, fed in ventre moram trahit, eumq; propter crafsitiem implet,& fua crafsitudinefauguinem quoque craflum facit: przterca craífum iecur, craflumq; lienem efficit. Galeni,de aceto. Cap. X. A Cetum ex mixta fuübftátia frigida& calida, quarum vtraque tenuium partium eft,conftat:veruntamen frigida facultas que tenuium eft partium;in eo excellit,quocirca vim habet repellendi. Rufi,de aceto,ex fecundo libro de dieta. Cap. XI. Ace vfus in ratione vi&us eft plurimus: nam ex co praftantifsimum condimentü obfonijs accedit, multaq; fine aceto vefca nó funt:fiq; aliquis eo non vtatur,maximé lzdetur, non fecus quàm fi etiam fine fale cibis vefceretur is cui fal conueniret.Eft autem cordi accómodatifsimum,& cibo aptifsimum, & concoctiones adiuuat,& pituita inimicum.Laudatifsimum veró acetum ex potentifsimis vinis fit: talia funt que acerbiora funt. Rufi,de potione quadam, que ex vinaceis fit, ex eodem libro. Cap. XIL Ex vinaceis huiufmodi potio conficitur. expreffo ex vuis vino, aquam vinaceis immifcent, easq; calcant,deinde exprimüt, tum decoquüt donec tertia 16 ORIB. COLLEC T. totius pars reftet. fit potus dulcis quidem vt fapa, fed neq; craffus neq; potens.SiQ; aliquis diligenter decoquat,& fuauis,& ad vrinam aptus,& flatus expers reddetur,vt etiam egrotanti confidenter dare queas,fiquando opus fit.fi non decoquas, acetü inde prauum fiet. Diofcorides veró fingulis eius vini decocti congijs fextarios duos falis mifcet,& poft hyemem in dolia condi iubet, fuadetq; vt poft annum eo homines vtantur,quoniam citó exolefcit. Ex Diofcoride,de vino impotenti. E Cap. XIII St etiam aliud,quod àJuuuop vocant. parautem mufti& aque menfura mifcenda eft,tum lento igni leniter decoquenda donec aqua tota confumatur: cumq; refrixerit, id in picatum dolium fundemus. Galeni,de melicrato. Cap. XIIII. Mitlicaum non admodum vtile eft ijs qui amaram bilem coaceruant,quoniá in eis in bilem vertitur nifi prius velinteftina, vel veficam pertranfeat: quod fi faciat,non modó non lzdit, verumetiá maximé iuuat,nam fecum biliofa excrementa deducit. ergo huiufmodi naturis dilutius melicratum dare conuenit, vt nec fitim afferat,nec bilem gignat. Vt auté ijs in quibus amara bilis redundat, ita ijs quibus in tumorem elata funt vifcera,(iue ex fcirrho,fiue inflammatione, fiue cedemate, eft incómodum: nam in eis prauum fit, quia citó pertranfire vifcera ipfa non pofsit,& facilé in bilem conuertatur, prz fertim; in inflammationibus propter caloris magnitudinem, Mel igitur quoniam rerum omniü eft ulcifsimum, cüm in calidam corporis temperaturam incidit,ftatim mutat,& in biliofum humorem in ventre citó conuertitur priufquàm in venas diftribuat: fi veró abfq; huiufmodi mutatione diftribui LIBER QyYINTVS. 157 bui properet,omnino in venis commutatur. Cztera veró ad proportionem dulcitudinis, fufcipiunt eadem ratione citius aut ferius mutationem, vt in calidiore natura citius;in frigidiore tardius immuten tur. Cüm igitur melinacutis morbis in bilem conuertatur,& ob eam caufam eis fit noxium, aqua autem tardé penetret,&in hypochódrijs diutius moretur,fitq; idcirco fugienda: id quod ex vtrifq; miftum eftidoneum redditur,cüm ea téperatura conftat, vt aque plurime tantum mellis mifceatur, vt viam aqua paret,& eam ad diftributioné ducat.His enim ita temperatis vrinz facilius tranfibunt,& fpu tum ocyus educetur:fi veró multü mellis imponas, fitim facit,& fputü vifcofum reddit. Ad hec igitur melicratam dilutius eft magis accómodatum, mera cius veró ad alui deie&tionem: ac melicratum quidem crudum magis aluum fubducit:probé auté co&um,valentius alet.Fit autem ad hunc modum.primüm multum aque melli indimus:deinde tantüfper coquimus quoad fpumare definat: fpumam autem cüm primüm emergat,tollere ab eo oportet: atque ita quidem paratum acrimoniam deponet. Deapomelite,Galeni,| Cap. XV. Aromel aqua frigide mixtum vt refrigeret ac(itim extinguat, zftiuo tempore bibüt: eftq; vtileijs qui crudos humores coaceruant, ac prafertim vbi coacuit.id quodei fzpe contingit,aliás magis,aliàs minus: vtpote quod ex aqua non pluuia, ficut hydromalum,fed qualibet confe&ü fit. Ad hunc veró modum cóficitur. 6 fauis nó vitiofis expreffum mel in lebetem in quo fit aqua fontana que pura& fuauis fit,conijcimus: deinde coquendum donec faui omnem eorum humorem depofuiffe plane videantur:tum reponimus atq; adíeruamus, eod; in potu is ORIÉ. COLLECT vtimur,quem veteres ifvyjavav,hoc eft, acidum dulcenomuinauerunt. Dehydromelo,quo veteres vtebantur, Galeni. Cap. XVI. Cvn aqua pluuia ceffat putrefcere, tum dulcedi nem acquirit. hac mel prius deco&um,&à quo fpu ma fit abiecta,permifcemus,eoQ; vtimur:hzecq; potio cófueto nomine hydromalum nominat. Diofco rides veró id hydromeli vocat:aitQ; confici, vt vni mellis parti,due partes aque pluuie veteris mifceá. tur,& ad folem tenean&traditq; nónullos aquá fon taná admifcere,&ad tertias decoquere&reponere. Philagrij,de apomelite,ex libro de potionibus fuauibus. Cap. XVII. Tops apomelitispotioni accommodatum eft, cüm fignum co&ionis apparet:acin febribus quidem, ex vrinis:in pulmone veró, fi quippiá fit quod hac potione indigeat,quod ea quz expuuntur nobis indicent. non importune quog; ante concoctio nem dabit:(iquidem vim quandam habet incidendi & abftergendi;poteftq; ipfum concoquere:fed melius etiam cócoquit quàm melicratum. praftantius ergo tempus apomelitis eft pofterius, vtpote quod vinofi quidpiam acquifiuerit:euenit enim vt febres magis accendantur ex vini potione, nifi iammorbus declinat, quo fané tempore caufz extenuat funt,& meatus aperti fuerüt:ac tum quidem vinum potui datum permeat,nec febres auget,& ad cutim calorem trahit,& humores temperans ftatim acrimoniam extrahit;pauló póft vero fudores quofdam & vrinascommouet. ex quo fit, vt tempus declinationis fit vini& aliorum potuum vinoforum potioniaccommodatum. Sed quoniam apomeli eft vino itidem in calore debilius, habetQ; vim incidendi& abfter : | | LIBER QVINTVS. 1/9 abfergendijidá; vim habet przparádi folutionem febrium qug ex putrefcentibus humoribus accenduntur,idcirco fit vt etiam ante declinationé apomeli potui detur.at melicratum compofitum ftatim r&betur. oxymeli veró dari poterit ftatim confe&tum:fed fi melius fit diutinum, illud dato: tunc enim facultates inter fe diligéter funt diftin&z.Rho domeli veró& omphacomeli& diacodyon inueterafcere valde poftulant:pars enim in eis craffa& feculenta eft;pars veró cótrà vtilis& potabilis:& tépore opus eft vt fecernatur, id4; prefertim in apomelite,quod priufquàm vinofi quidpiam quod tra&u téporis acquifiuerit,& guftanti& odoranti affe rat, nihil à melicrato differre videtur: coctum enim & fex menfium fpatio afferuatum,non folüm ea que dixi przftat,fed vim etiam roborádi,more vini, demonftrat,nec caput tentat. ergo diu anté factum aomeli bibendum eft.Hzc veró eft eius confedio: Fauos mellis plenos;albi coloris,pellucidumq; mel continentes capimus, manibusq; humorem exprimimus: aquam fontanam optimam indimus. fi mel crafsius fit,vni mellis parti quatuor aque partes inijcimus:(i mediocre,tres& dimidium alterius:fi tenuius fit& liquidius, tres. partem veró terream faui, reliquias inquam ex quibus mel expreffum fuit, manibus multüm confringimus,& in tenues partes diffe&as in aqua exprimimus: deinde humorem in vnum adductum,& totum mel diffolutum in ollam nouam, in qua prius ad terreum odoré tollendum aqua pedetentim ferbuerit, conijcimus,&igni ex carbonibus,aut tenuiore flamma ex lignis fumum non reddentibus decoquimus, ablata iugiter fpuma,& quicquid veluti fex feruendo reijcitur. Poft primá veró co&tioné auferimus quicquid terreü eft 160 ORIPX|COLLECT acnimirum etiam fpuimam, ollam ab igni tollimus: deinde plané frigere finimus. vbi iam frigida fit, quod fupra fluitat abijcimus:totum poftea fic frigefactum igni excalfacimus,& vbi ferbuerit tollimus, & vbi frigefcat iterum quodcung; fuperfluitat exci pimus: vbi veró tertió ferbuerit,frigefactum fit,& excrementum abiectum, apomeli confe&um in vas fictile conijcimus'. funt autem ad hoc accommodataque Philadelphina& Caryena& Omphacera no minantur: id reponimus in cella vinaria, vbi vinum reconditum moueri non folet.Eft veró perfpicuum hoc effe diutius decoquendum: nam fi ollam aufe ras,vbi feruere incepit,aut parum ferbucrit,imperfectam coctionem facies,& excrementum terreü in ea relinquet, quod efficere poterit vt potus putrefcat& corrumpatur.Eft aüt duplex apomelitis com pofitio.alterü fit, cüm foli faui pofteaquam mel expreffum fueritinaqua decoquuntur, quod ruftici plerunq; faciunt, quod& vinofum& craffum& nigrius efl: alterum veró quale ego defcripfi, in quo mellis potius quàm fauorü vfus cernitur, quandoquidem faui in aqua tum lauantur, non coquuntur: cüm tamen mel totum cum aqua decoquatur.hacq; compofitione nos femper vtimur, aqu folius potione vt plurimüm deuitata: fiquidem ea egrotis fe bricitantibus neque pauca neque exigua mala folet inucherc. De confe&ione quz Ziz xod éap dicitur, Galeni. Cap. XVIII. Vui aquz fextario capita papaueris decem inijciuntur,premacerantur vnum diem& noté, fi humidiora& molliora fuerint:íi veró duriora& ficciora fint, etiam diutius quàm vnum diem. melius vero eft nondü indurata accipere: eftq; pertpieun valde LIBER QVINTVS. 161 valde mollia abijcienda effe. Nam ficciora exiguum fuccum habent,humidiora veró multü quidem,fed incoctü adhuc& aquofum,& debilem: quá ob rem ex humidis& paluítribus locis accepta, fugienda funt. Numerü veró quem dixi indi oportere iuxta aqu: proportionem, de ijs quorü eft mediocris ma gnitudo,ntelligere oportet.Quedam nanque funt moderatis maiora, quedam minora, quedam veró media,vt plerunque effe folent: ex his predi&tünumerum ad fextarium conijce. Coquendi terminus eftojnó vt tertia;aut quarta;aut aliqua alia talis pars aquz reftet,verüm cüm primüm tota flaccida facta fuerint,quippe cüm eorü fuccü velimus exprimere: id quod faus vfu veniet eis flaccidis effectis. Huic fucco mellis dimidiam menfuram adijciendam cenfeo,& igni fumi experte coquendum fimul ad Attici mellis confiftentiam. coquenda praterea funt in aqua pluuia aut fontana. Víus eius eftin ijs quibus fomno opus eft,quibus etiam fepe medicamenta ex opio confe&a damus:quibus tenuis defluxioà capi tead afperam arteriam deftillat, quz propter tufles infequentes dormire non finit. In hifce confueui etiam medicamenti confectionem ex fapa parare: fatis autem ad eiufmodi coquitur, cüm capita papaue ris ad aqux medietatem fuerint decocta.quinetiam ex paffo& fapa cretica melius quàm ex melle coqui tur,vbi fluxus valde tenuis fit:mel enim attenuandi vim habet,& tunc fugiendum eft, quoniam tenues defluxus auget. Huic etiam medicamento dum coquitur,radix glycyrrhiz addenda eft quó fimul co quatur: vbi hec non füppetat, fuccus imponendus qui ex Creta aduehitur. fi veró copia defluxusà ca| pite delati in pulmone confiftat, confectio ex melle | eft accommodatior.ergo ad id quod vrget animum l 162 ORIB;;/GOLLEC TIT. aduertens, vbiin fomnum vertitur eger, aut quod ex melle cóftat, aut quod fine melle apparatum eft, medicamentü dabis. aliquando etiam vtrunq; permifcebis ad id quod vrgetin mifcendo intentus,vt fcias cuiufnam maior imponéda fit copia.Datur veró cómoderata menfura, duorum fatis magnorü co chlearium magnitudo: Vane menfuram augebis aut minues, pabita ratione magnitudinis corporis cui das, 1 itemQ; etatis, anniQ, temporis& regionis: in his enim omnibus;frigidioribus minimü Sabis, cali dioribus amplius. habita veró etiá ratione quantita tis& qualitatis ipfius defluxionis, te plus minusá; daturum plané patet: fiquidem a inomnibusauxilijs cft commune. De eadem confectione ex capitibus papauerü,Philagrij,ex libro de potionibus fuauibus. Cap. XIX. Eo non folüm ijs qui fe quieti tradidiffent, fomnod; indigerent,confe&tionem ex capitibus papa ueris exhibui, aut ad tuffes arcédas dedi, 1n quibus & dandi tempus& menfurani rite Gslenbs definiuit: fed etiam ijs qui vchementi febri iactarentur, quiq; calore quem ferre non poffent. affligerentur, & os vétriculi ardore opprimeretur: itemq; in eryfipelate& alio calido quouis affe&u: in quibus etiá valde quantitaté auximus,vt quinq;& fex cochlearia daremus:idá; non femel, fed& bis& terjidq; fa pius in die: nec folüm in ftatu morborü quos febris affert,fed etiam ante ftatum,& veró etiam ante con co&tionem euidenrem, in quibus vigilia calord; acer aut magnus quidam hominem oppugnabat. Idcirco re&é facere mihi videntur,qui ante ftatü mor borum qui ex febre exiftunt, bibere hanc confectio nem volunt,vt oxymel admifceant:quandoquidem oxy LIBER:QVINTV S. 165 exymeleius materie crafsitudinem attenuat, feruatqs confectio fuam vim refrigerandi,& celeritati conco&ionis nullum affertincommodum. Nec fo]üm veró in febribus ex humorum crafforü corruptela accentis, oxymeladmifcere,& prefertim cüm ante ftatum damus, fed etiam in vifceribus obftru&is,vt iecore,pulmone, liene,& eiufmodi febribus adutentibus oportet: tunc autem quinque aut fex perfe&a cochlearia damus, nec frigiditatem nimiá, quemadmodum in ijs quos tufsis abfque febre vexat, pertimefcimus.Calorem enim qui prater naturam eft corrigimus,cui etiá conuenit quantitas medicamenti,vt tad Bes in calorem redigatur,cüm minimé Sri delicet vchementibus potionibus accenditur.Sed non folüm febris,verüm etiá accefsio/debent conuenire, vt vterque vigor,& priuatz acceffionis,& morbi ipfius, in vnum incidat. Vehementes auté potiones voco eas qua magnopere augentur,cüm morbum cri(i diffolutum iri fperamus:nam ante morbi vigorem, cüm nobis perfasdemus eri fim nihil mouere poflenos refrigerationis caufa po tione vtimur eiusque moderátam menfuram damus:fed ando etiam dare poterit quifpiam in ftatu,vel folam, vel cum oxymelite& cum omphacomelite, modicü tamenadmifcens:&a alioqui etiam cum rhedomelle,& vino aliquo eorum quz permeant;ac prafertim fi confectio exaqua facta fir, cüm aqua fuapte natura tardi fit tráfitus. Eft autem pauló melius ad capita papauerum decoquenda,vinum quod magis tenue ac pellucidum fit, quim aquam; amne: ita enim melius penetra at,& roboradi quoq; vim habet. Quinetiá i in cute dé flore hoc vinum admixtum melius. adiuuat: quemadmodü etiáà omphacomteli aptius eft in corporib. rarioribus, l2 164 ORIB. COLLECT. aut ore ventriculi imbecilliore:& magis etiam fi cibi faftidio teneatur. ijs preterea qui dulcia bibunt, autaliquem in ventre habent medicamentofum hu morem fluenté, aut biliofum, ijs qui ita affe fint, rhodomeli admifcebis.Atque hzc quidem in febribus fatis diftin&a fint nobis:ceterarü vero affcctionum deinceps eft faciéda cómemoratio. Hicigitur potus non folüm pulmoni fuppurato& defluxione oppreffo& tufsienti vtilis eft,fed cateris itidem vifceribus:quam ob rem damus non modó hepaticis & fpleneticis,fed etiá quibus renes& vefica vitium contraxerunt,fi modó calida fit afe&io.Ergo vrine ftillicidia quz ex lotij acrimonia fint exorta;przcipué veró in balneo, aut ante balneü, copiofe datus efficacifsimé comprimit:inftituendaq; ijs eft vidus ratio crafsior,& fucci melioris. Ad renum autem vi tia,& cüm ilia atque lumbi calidiores funt, hic potus valde facit: itemQ; accómodatus eft ijs quibus diabete& cholerice affe&iones periculum minantur:in quibus vtrifq; fi nihil vetet,frigida temperatus,fzpe cft vtilifsimus.Etenim extremum cholericorum affé&uum remedium frigidus potus eft: fed totus venter prius roborari eK AÉ melino& maftichino,& vuz acerbe fucco,& aliqua portiuncula aluminis fcifsilis,& ceteris generis eiufdem: totaq; zgroti cutis diutius confricanda eft manibus inun€tis,aut etiá linteis mollibus:tum cucurbitule dorfo,fcapulis,& thoraci affigendz.Poftremó hunc po tum calido omphacomelite temperatum dabimus. Si veró his pera&is inanitio valde perduret, fitq; aliqua fyncopes& conuulfionis fufpicio atq; timor, ad frigidz potionem neceffe eft confugere. Thoracem veró euacuabis, fi hoc quoq; opus effe propter vigilias aut calorem immoderatum videbis: fi verà con LIBER QVINTVS 16 concoquendus morbus fit,butyro,& terebinthina, & iride, vnà cum eis vti poteris. Si inueterarit, mel quoq;& fimilia danda erüt:& cüm fomno fe tradiderit,potum ipfum dabis: fi veró humores contentos fecare& abftergere oporteat,tum hac ipfa,tum veró etiam pulegij comam,itemq; hyffopi& adianti& panacis ex aqua Sesednesatque etiam oxymel folum,vel cum herbarum deco&ione propinabis:id quod facies eo tempore,quod anté dixi,vnà cü medicamento quod ex papauerum capitibus conficitur:& fi opus fuerit etiam de die,aut alio quoq; aliquo no&urno tépore, cüm febris ardens aliqua aut vigiliz vrgeant. Philagrij,de confe&ione ex malis cydonijs, & quz ex cornis& aqua fit, ex eodem libro excepta. Cap. XX. Cronfeáio ex malis cydonijs ad hunc modum pa ratur. aufertur cortex& medulla,& coquuntur ex optima aqua fontana, donec tertia pars aqua confu matur:relique veró duz partes vafis fictilibus recte infunduntur,& przdictis locis accommodatis reonuntur.Fit hoc vinofum& aufterum,& potü coe p prodeft,& os ventriculi imbecillum atque he par corroborat, cüm feipfis humidiora and funt fa&a.Quandoq; autem optimü mel admixtum erfe&a iam co&ione inditur, id4; non folüm volu ptatis caufa, fed etiam vt compofitio conferuetur: humor enim,fi in eo mel fit; non facilé putrefcit.Eft ergo perfpicuum id cóuenire ijs morbis, in quibus abítergendum vnà& adftringédum fit, quales funt partium internarum vlceratarum, vt oris ventriculi | atque ftomachi, Huic fimilis quidam potus ex alijs | quibufdam fit,& prafertim ex ijs quz corna dicuntur,qui& eodem modo conficitur,& parem ei qui 3 166 ORIB. COLLECT. ex cydonijs fit, vfum habet. De omphacomelite Philagrij, ex eodem libro. C ap. XXI. Acres racemos prope initium maturationis capere oportet, cüm acidam qualitatem confiftentem adhuc feruát,neq; adftrictionis funt expertes:deindeloco temperato reponere tribus aut quatuor die bus, ac precipuc fi fi aer ambiens fit humidior. Poftquàm veró repofiti fuerint, exprimendi funt, fuccusq; in vitreü va s excipiendus, tribasq; fucci pàirtibus vna mellis optimi défpumati adijcienda.multis veró diebus id infolabis vfque dum acrefte humor feruefactus confiftat, id quod longo tempore fieri folet:deinde in fablimior? parte domus feruatone putrefcat.ita ego medicamentum hoc facere, & ad predi&as affeciioncs vti confueuiitemque in ijs quorü inteftina diuturnis& tenuibus defluxionibus infeftan£, fic vt continue excretiones ex quadam intemperie calida fiant. Id etiam dare foleo ijs quibus os ventriculi propter calidam fimul atq; hu midam affe&ioné non APpenc, cüm prius per alia quzdam abfterfero ea que ad ipfum vétriculi os hu mores quofd am vitiofos mittüt,& ne appetitus excitetur prohibe t. Doetiá non premiffa abfterfione ijs quibus fuccus non fuit epotus:probé enim inappetentias omphacomeli potü fedat, ac precipue fi meracius potui detur. Cófert etiam ijs qui propter corporis raritatem ex tenuitate humorü lluentium animo linquütur,& prefertim in febribus: quorum repentinag purgatio fine perfpicua excretione facta, morbi naturam valde producit: in quo genere affe ionis totà curationis visin vino quod] permeet,& alicuius adftrictionis particeps fit, caliocatiefa fi tale nó adit, poterimus vino tenuis fübftátie& fla ulco LIBER QVINTVS 167 ui coloris hunc potum mifcere,& ita cx pane propi nare: atq; xítate quidem aqua frigida temperatü,fi nulla in partibus principem locü tenentibus inflam matio fit:hyeme veró,calida neceflarió. Cumq; hec fyncope vehemens accidit, femper calida téperare oportet. Eft etiam cüm acutifsima diftributione in acutifsimis fyncopis indigemus: atque ijs quidem qui ita exoluuntur,accómodatum eft, quod& citó diftribuitur,& quod ad continendü valet: taleq; erit meritó quod calidà& adftringenté in fe vim habeat:nam vi caloris penetrat;adítrictionis autem vi permanet.His ergo rationibusomphacomeli eft accommodatü:nam mel in fe babet vt penetret, ité; acris qualitas:adftrictio veró quz fuapte natura tar dé permeat,eft permanens. fed erit prftantius fi vi num affumpferit,vt acidam in eo facultaté qu fucciattenuant,obtundamus: ideoQ; vinum fuluum& fubdulce& nó admodum tenue, eft ad mifcendum accómodatius.Ergo ad calidas intemperies& mor bos vtilem cóperies vtrunq; potü,&^w ex capitibus papaueris,& qui ex acrefta& melle fit:& poft hos,eum quiex rofis& melle cóficitur, quod etiam omphacomeli fuperat:& ob eam ipfam caufam his qui propter mordaces& calidos humores;atque etiam febri acutifsima exuruntur,vtilifsimum eft, in uibus videlicet nó eft molefta vétris folutio: nam in eiufmodi illud eft praftantius: febrium enim affe &ionem fimul concoqui par eft,vt ita vtrunque eorum poftea detur. De rhodomclite,Philagrij, ex eodem libro. Cap. XXH. Mrz L rofaceum,tres fucci rofarü excolati partes, vnamá; mellis capit. coquitur ad folem eodé modo quo omphacomeli.leuiter aüt adftringit& refrige4 168 ORIB.'COLLECIT. rat,& nonnihil etiam abfterget,& nefcio quid acrimoniz nancifcituriideoq; ori confert,.quod calida inflammatione,& quod ob talis Rusious defluxum laboret: deiiten enim id quod delabitur comprimit, & quod feruet, moderate refrigerat: poteítà; acrimoniam retundere, non fecus quàm potus ex capitibus papaueris cA Ita etiam facitin humoribus qui in profundo fint fiti: nam vi abftergendi cluit mordaces humores,& refrigerium affert j ijs qui calore& morfu vexantur,& ad(trictione naturales facultates corroborat. Preterea veró aqua mixtum, cüm alijs, tum veró etiam febricitantibus damus, cüm vigoraccefsionis& morbi ipfius iam conftiterit.Ijs quoq; in quibus non eft humorum redundan tia dari poteft abfq; omnimoda euacuatione: itéq; 1js in quibus accenfi funt humores, aut noxia euomuerunt, aut excrementa infefta per inferiora cxpulfa funt.fed in ijs qui exuruntur,eius potio conti nua erit, vt aliquis medicam EDEN humor ad os ventriculi ex partibus adiacentibus intercidat. ac fepenumero etiam in febribus vna tantüm potio co piofiorin tempore congruo data, integram morbi folutionem potuit afferre,prouocato fudore, aut ci tata aluo,aut vomitu moto, quz ex cateris quoque potionibus in vigore datis. confequi cófueuerunt. Dc felinato ,Philagrij,ex eodem. Cap. XXIIL Api decoctum,& latum incócoctum& crudum facit,& copiam Pumorm per vrinas ducit:idq; dari conuenit ijs qui febriiactantur,& praefertim fi acuta febris fit,cüm non confertis crifibus earum fo lutio perficitur, fed concoctione ea qux adiuuans nominatur.fed przítat radices modice decoquere, neita vehemés fit:&antequam humores febrim accen LIBER QVINTVS. 165 cendentes difcernantur,non erit potui dandum. Deoxymelite,Galeni. Cap. XXIIII Cun melicrati facultas cetera omnia habeat que adacutos morbos opus funt, in vno tamé duntaxat eis eft contraria,quod fupercalfa&ta in bilem cóuer tatur:hanc eius mutationem aceti permixtio cohibens, praftantifsimum medicamentum efficit: tantum; aceti melicrato addendum eft, quantü fatis fit vt facultas in bilem conuertendi corrigatur:id enim fitim non afferet, fputaq; non omnino craffa& glutinofa facile educet.Has veró ambas eius actiones fequitur etiam oris& fauciü humectatio:& qua ratione hec efficit,eadem quoq; iecori& lieni fum. mé eft accómodatum,cüm vifcera abfq; moleftia ex purget. In pulmonis veró thoracisQ; affectionibus eius vfus eft plurimus, maximam q; affert vtilitatem propter cómoderatam aquz,aceti,ac m ellis mixtio nem: tale enim oxymeli fpiritum craffum& flatuofum in hypochondrio fecat:& flatus rüpens, viasq; omnes expurgans,ad vrinas ferofa& biliofa excrementa deducit. Oxymeli igitur mediocriter tempe ratum,noxas omnes quc ex melicrato,vino& aqua oriuntur, effugiés,folüm nocetinterdum, quód inteftinum radit:idQ; facit ijs qui inteftinum imbecil. lius habent natura,& quod ad patiendum fit 1doneum.Cüm igitur mel facultate calidum fit,& in bi lem citó in calidis corporibus vertatur, idcirco edulium eft pituitofioribus naturis& fenioribus, ac morbis frigidis accómodatum:at oxymeli omni a-tati& nature ad tuendam valetudinem vtilifsimum eft,cüm omnes anguftos meatus aperiat,fic vt craffus aut glutinofus humor nufquam cótineat. Quam etiam ob rem medicamenta quz tueri valetudinem à medicis dicuntur, attenuante facultate funt pra| 170 ORIPB.-CAOLLECIT. dita,ac tibi quoq;& ratione& experientia perpendenti ea que ad victum attenuantem faciunt, oxymeli accómodatifsimum videbitur:nam neque mali fucci eft, neque ftomacho infenfum, neque vllam aliam abfurdam facultaté habet.$1 veró fcilliticum acctum fuerit, itanonmodó eorum quz ad vi&us rationem,fed omnium medicamentorum accómodatifsim um ad incidendum eft.conuenitQ; hoc vti, item; vino& aceto,eos qui fumme incidere&httenuare morbum quiin corpore fit, quod craffum, glutinofum,& pituitofum excrementum cótineat. atq; infinitos prope vidi, qui ex aceti fcillitici atq; etiam vini vfu,ad vitz Pn vfq; fani vixerunt. Oxymeli veró hoc modo conficiendum eft. Melli optimo fuper carbonibus fpumam aufer, in ipfum; tan tum aceti conijce, quantum guftanti nec acidum ni mis nec dulce videatur, ac denuó fuper carbones coque quoad plané in vnum coierint amborum faRn nec appareat guftanti acetum adhuc crudum:hinc ab igni auferes, cum; vti voles ,aquá miÍcebis, ita temperans vt vinum. ergo melius erit ex fumentis guftu quàm noftro, iudicium de modo facere,id effe fümentis nature aptifsimü oxymeli exi flimantes,quod vtiq; eft iucundifsimü,proindeque vtile: aduerfifsimüq; effe quod eft iniucundifsimá. Eius tamen primá miftionem vt quamplurimis con ueniat, talem effe oportet. vni aceti parti, mellis à quo abiedta fpuma fi fit duplum mifcendum eft. Cum aqua ver ftatim ita in initio facies: Melli quadruplum optime aque admifcebis, deinde coques mediocriter quoad fpumare definat. ac malum quidem mel multum fpumz egerit, quam ob rem eft etiá co quendum diutius: optimü veró vt breuifsimo tempore coquitur,fic minimü fpumz emittit, vnde nec pari LIBER QVINTVY S. 17 pari ei coctione opus eft.plurima igitur co&io quar tam partem eius quod initio inditü eft;amittit.Cóficitur etià oxymeli, tribus flatim ab initio mixtis, vt fit aceti pars vna, mellis duz,& aquz quatuor: hzcá; ad tertiam aut quartam partem coquuntur, fpumainterim detracta:fiq; valentius facere volueris,tantundem aceti& mellis inijcies. Aceti fcillitici,& vinorum confectio,ex Diofcoride. Cap. XXV. Acetum fcillinum fit hoc modo.Scilla purgate& candide minam concidimus,& in bonitaceti fextarios fex cóijcimus,& vafe diligéter operto fex menfes ita finimus, tum exceptam Scillam exprimimus atque abijcimus:defecatü veró acetum in vafe funditur ac reponitur. Datur quotidie ieiunis forbendum,inter initia modicum,paulatim adaugendo vf que ad cyathum: nonnulli tamen duos cyathos aut plures etiam dederunr.Scilliten autem vinum fic fa cies: Scille purgatz& diffe&tz minas tres in mufti boni metretam Italicam demittito,operculo obducito,ac femeftri fpatio fic dimittito, poftid tempus excolatum vinum recondito. vetuftate fit preftantius:eius tamen vfus in febribus,& cüm interne par tes Viserte funt,fugiendus eft.Ouod veró meliten appellant, datur in longis febribus:nam& aluü mol lit;& vrinas cit: prodeft articulorum doloribus,& ijs qui infirmo capite funt. Ita veró condies, vt ad quinque aufteri mufti congios,mellis congiü& falis cyathum addas.in amplo vafe conficiendum eft, quo magis ad efferuefcendü locus detur, fald; pra-di&us paulatim infpergédus donec ferueat: cumá; feruere ceffaueritjin aliud dolium diffundetur. Mulfi confectio. Mvtun preftatid quod ex vetere aufteroq; vine 17 ORIB. COLLECT. & melle probato conficitur:minus enim inflat. mul fum veró plerunque fit,vt duabus vini metretis vna mellis adijciatur. Quidam veró vt celerius preberi pofsit,mel cum vino decoquunt,ficq; in vafa difun dunt. alij, vtilitatis gratiamufti fextarijs fex vnum mellis addunt,& vbi deferbuit,in dolia diffundunt: dulce autem permanet. Vini ex cotoneis malis confectio. C doni vinum,quod meliten aliqui vocát, ita condies.mala feminibus purgato,&raporum modo concidito: tum in mufti metretam malorum minas xt1.demiffas triginta diebus finito, vinü poftea def£ecatum recondito. Quinetiam malomel quod cydonomelitidem nominant,hoc modo fit.mala femi nibus purgata in eam copiam mellis conijciuntur, vt eo demerfa obruantur. mitefcit hoc poft annum mulfo fimile. Vtrunque veró adftringendi vim habet,ftomacho prodeft, dyfentericis, hepaticis, renum vitijs,& vrinz difficultati accommodatum. Hydromali confe&io. Fi hydromalum, vt malorum cotoneorum fucci fextarijs quatuor,mellis o&o,& aque duodecim fextarij mifceant.fub caniculainfolato.eandem quam predia, vim habet. Alia eiufdem confe&tio. Mais cydonia optima xxx11.feminibus purgata, calamo in tenues partes diffecato,eaq; in mellis pre ftantifsimi fextarios octo conijcito. poft octo menfes aqux pluuiz veteris fextarios duodecim addito,& in ftu caniculz infolato: à pluuia& rore cuftodito. E Vinum ex punicis confectum. X punicis cóficies hoc modo. Sumito matura pu nica fine nucleis, ab acinis eorum fuccü exprimito, & ad ] LIBER QVINTVS. 173 & ad tertias decoctum reponito. hoc contra inter. nas Ruxiones& fluidas febres efficax eft. ftomacho prodeft,atque aluum adftringit. De rofaceo vino. B Hoditen hoc modo condies.Rofarum ficcarum & tufarum minam linteolo deligatam in fextarios o&o mufti demergito,& operculum obducito:poft tres menfes defzcatum in vas transfundito acrepo nito.Vtile eft ijs qui febrem non habent:& ad humi das aluos& ad tormina inteftinorum facit. Rofacei confectio. Cronfirer praterea ex rofarü fucco& melle cómixtis,quod rhodomel vocatur. Devino exmyrti baccis. Vinü myrtiten fic facito. Myrti quámaturifsimas baccas nigras fumito,& in fole ficcatas tundito: earum; tufarü modio tres aquz heminas,& vini aufteri tantundémifcebis, ficq; exprimes& repones. hoc vehementer adftringit,& ftomacho accommodatum eft. fluxionibus ventris& ftomachi prodeft: & ad internas vlcerationes,& ad fluxü muliebrem valet,& capillos etiam denigrat. Omphacite confectio. Onphaciten lic faciunt. Vua nondum penitus ma tura,fed adhuc acerba, in cratibus difpofita,arefcat ad folem diebus tribus aut quatuor, doncc racemi rugas contrahant:tum vinum expreffum cadis infolaturzidq; adftringendi vim habet,& ftomacho ido neum eft.Creditur quoq; in peftilentibus conflitutionibus vtiliter bibi:fed huiufmodi vinum non nifi poft multos annos bibi poteft. r Picatum vinum quomodo fiat. V Inum picatum ex liquida pice& mufto conficitur.pix veró prius lauanda eft marina aut muria víque 174 ORIS. COLLECT. uedum exalbefcat,& marina aqua pura defluat:po ftea veró lauanda iterü eft aqua dulci:& oco mufti congijs vna picis vncia adijcitur,& ita permittitur. vbi deferbuerint& conftiterint,in vafa diffundunt. Calefacit picatum vinum, cócoctiones adiuuat,abftergit,repurgat, val eq; eft pe&oir lenis,& multebrium locorü dolor tinis de fluxionibus& exulcerationibus quein pro fundo fint,fi febris abfit. Iam veró ad tuffes, tardas concoctiones,inflationes& fufpiria f facit. De e abfinthite vino. M Inüm abfinthiten fic condire oportet.Pótici abfinthij pondolibram cum muft quadraginta octo Italicarum amphorarum fextarijs decoque vfq; ad tertias, tum fuperinfunde mufti fextarios fex,abfinthijq; pondo femiffem:omniag; diligenter mixtaim vafa diffunde& repone. Eft auté ftomacho idoneü, vrinas ciet,hepaticis, regio morbo,& renum vitijs auxiliatur. tardé con icoquentibus vrileeft, temque cibum auerfantibus,& ijs quibus aamlongo tempo reprzcórdia ren dontr. efficax etiam eft contra inflationes,rotundos alui lumbricos,& méftruas pur. gationes fuppreffas. Elleboriten quomodo facias. E acies autem elleboriten hoc modo. Ellebori nigri vncias duodecim, aphronitri vncias quatuor, multi heminas duodecim diebus quindecim mace. rato,& percolatis poft fex méfes vtitor. id etiá partum enecat.datur cyathus. Efcammonca vt fiat. S Cunmonitén facies fic. Scammonez radicis per meffem effoffe vncias quindecim in linteolo ligatas in mufti congium vnum conijce,& dicbus triginta finito. aluum; purgat;bilem ac pituitam trahit. ; Vétris,iecoris, usutemQ; diuIx LIBER.QVINTVS.$75 4 Ex thymo quomodo condiatur. T Hymi contufi& cribrati triobolos centum linteo colligatos in mufti amphoram demittito. facit hocad egras concoctiones,cibi faftidia,ru&us di£ficultatem, neruorum& hypochondriorü dolores, hyberhos horrores,& denig; ad venenata animalia quorü ictü frigus infequitur,& locus cóputrefcit. Dioclis vinum fanitatem conferuans. Cap. XXVI Cy M in dolia cóie&um muftum fuerit,in metretas decem prafij minam indito. Herodoti,devinopropinando. Cap. XXVIL Yp-boc capite plurima effe menda confbiciuntur. Cv M dandi vini duplex fit ratio, vfus; poftulet vt vinum demus vel vt febrim foluamus,vel vt concretionem fluentem fiflamus, ideo in ijs vini exhibi tione omnino vtendü eft eó, vt vires confirmemus. at quibus vt febris infirmetur, vinum damus, fit vt alijs dandum, alijs non dandum effe iudicemus: fiquidem non vna eft indicatio. atq; atas quidem eft ad hocidonea ea qux florct,vel que non multü abfit. Praterea viri aptiores ad hoc funt quàm foemini,tempus vernum& zftiuum,naturz perhumide: itemq; non multe calidz febres, breues,& qu fine fymptomatibus accedunt:& quz in firma declinatione fünt, potius quàm quz declinare incipiunt. Omnino aüt ad hoc inepti funt qui cum duritieaut inflammatione partiá zgrotant, fici; funt,& diffi culter perfpirantur:quiq; febres continuas habent, & quibus neruofa pars noxá contraxit. Vinum aüt ieiunis dandum eíl,indita quinta aquz calidifsimz parte:fiq; admodü potés fit,quarta.Sed fi defecabit, magis etiá eius vis infringetur:fiquidem multü eius perípiratur. Primá vero eius exhibitioné remiffam 176 ORIB. COLLEOCT. effe oportet, habita interim ratione confuetudinis: fiq; facile ferat,etiá fecundo loco dandum erit, fid; promptus capiat,etiam tertio. Ii veró qui prebibere confueuerunt, bibacesq; alioqui funt, hortandi funt vtad fex vfq; heminas bibant.Qui veró athletarum vitam degunt, quid; confueti funt ad ludos quos apocottabifmos vocant, cüm videlicet poculis plenisalter alteri propinat, duplum(i velint przbibant& euomant: tunc enim ex confuetudine datus eis humor acer& pituitofus excernetur. Adhor tandi quoq; funt,vt qui velint in medio cibo bibát, & etiam poft famptá cibum definità menfuram affu mant.Sed potus omnibus ne ferius duarü horarum fpatioà cibo fumpto detur: fi poftea fiti vrgebunt, aquam bibant. Qui veró frigidum aliquid fumpferuntjijs in medio cibo aut poft cibü potus exhibeatur. Qui veró ieiuni bibere non confueuerunt, nec poffunt abfq; cibo potü fumere,fi voluerimus nuda corporaà vino contingi,fruftula panis in vinü temperatü calidum cófracta inijciemus,forbendum dabimus;atq; vt ita temperatü fumant,iubebimus:ita enim pro portione refpondebit potationi quz ieiuno ftomacho fit.Eadé quoq;& in fenibus& in pueris& in plerifq; mulieribus facienda funt,itemq; in ijs qui parum bibunt, vel qui fuapte natura Izdunt: qui veró à pauco initium fumunt,& in medio cibo vini indigét, ijs anté& poft etiam confuetá aquam dabimus.O mnes veró quibus febris infirmádz cau fa vinum damus,fi res cx fententia fuccedunt,cogere oportet vt dilutius quàm eis conueniat ebibant. menfürá veró in omnibus cómunem definire, cüm magna& propé infinita fitin ijs qui fumpturi funt differentia,nó poffumus:& tamen danda opera eft, vt medium termin inter plurimum& minimü determi LIBER QVINTVS. 177 terminemus.ne plus igitur quàm tres heminas,nec minus quàm vnam bibant.[is veró qui ieiunibibunt,dum apocottabifmü exercent,tertia przterea epoti pars adiungatur: qui veró poft longü tempus loti funt, portio confueta dari eis debet: itemQ; ijs quibus à balneo vinum damus. Omnibus enim qui datum vinum biberint,fequenti die fi bibant, aqua potioné cómendamus:quam nifi eis perfuaferimus, admonendi erüt vt pauco vino vtantur,& copia etiam alimenti minuenda erit. Qui veró febris infirmand caufa fecundum balneum ingrediuntur, in eifdé vinis perfeuerare oportet: qui veró caufa refe &ionis,hi debent ad robuftiora tranfire: fed tranfitus ne fiat confertim& repenté, fed pedetentim. Nunc veró figna quz fequi eos debét, quibus re&e vinum fit datum,exponenda funt nobis: nam his co gnitis mala quoque fimul intelligentur.Ergo faciei rubor cum naturali coloris elegantia coniun&us, cómoda fpiratio, fudores calidi per totum corpus, capitis leuitas,partium corporis agilitas,animi hila ritas,oculus i ACHMAH UE GRACE veró fentiet fe re&é lorum,& ad vinum re&é erit affe&us,& poftquam biberit cibos magnopere appetet,& eorum vfum cómodé feret, itemq; ru&us à quibus leuabitur excitabuntur,& à cibo potum quzret, moderati fudores prodibüt, qui pauló póít ceffabunt: vrina excernetur, corpus deniq; reddetur molle& probé coloratum.Qui veró incómodé vinum fumpferunt,cos fequetur faciei pallor,& ficcitas per omnia,vel certé plurima corporis membra,ac,ficubi, fignificat, fudor frigidus apparebit vnà cum capitis grauitate,in quo eger omnium artuum motus conÍpicietur:item; animi demifsio,& ftomachus ad ci bum fupinus,& fitis que fedari potando nó poterit, m 178 ORIE. COLLECT. & zftus in hypochondrio,& voluntas eructandi, nec ylli ru&us fient:fiq; fiant, nihil leuabunt.vefica fxpe vrinam retinens,atq; etiam paulatim eam reddens. eorum quoque pulfus denfus erit neceffarió. Cüm hectum omnia tum plurima appareant,fi nau fea eos tentabit,vomitus ftatim imperabitur.S1 nau fea non adíitipfi tamen alioqui facilé vomant, tunc etiam vt vomant iniungemus:fi difficulter vomant, aquam calidam potui dantes laborem fedabimus. Qui veró febrim habent, fi euomant& longa fucrit accefsio, poft vomitum exiguo cibo funt alendi: fi breuis,poft fequentis diei fomnum. Si non euomue rint, in ijs cauere oportet diatriton,& medijs dicbus afsiduus potus téporibusà nobis dcfinitis dandus erit.noxium enim eft, cüm febres poft vini potioné accidunt,ficcitate in egro regendo vti.quam ob rem paret, vt continuis potionibus humectantes particulas corporis exiccatas,vini potione expe diamus& liberemus. Antylli,de collutione,ex tertio de auxilijs, que extrinfecus adhibentur. Cap. XXVIII. Colluio fitim lenit,oris ficcitatem hume&at,lin guz afperitatem lzuigat, diffolutionem mitigat, ac quod in dentibus vifcidum eft;expurgat. Ac collutio quidem non folüm in remifsione danda eft, fed etiam moderaté in omni tempore, prterquàm in principio,ea vzi poffumus.Garearizatio veró iuuat ipfa quidem parü,extremas ftomachi partes humeétans,fed tamen magis etiam ledit,cüm materi fur fum petentem efficiens,caput obftruat. De potu, exlibro eodem Anrylli. Cap. XXIX.; A Qua calida quoquo modo omnibus xwgrotantibusin temporibus opportunis danda eft:trigida ve X9, LIBER QVINTYVS. mg ró,przcipué vt calorem qui non ex alia affectione, puta ab inflammatione fit exortus,fed ipfe perfe ve xet, vt in ardentibus febribus flammeis; exhibetur. Per obfiftentiam veró frigidam damus ijs qui frigidx potioni funt affueti,& qui alieni funt ab vfu calide,aut quibus ftomachus in morbo propter calide potionem fübuertitur.Si veró ob febris ftum frigi dam quis bibat, is voraciter& largius bibat:fi ob aliam quampiam caufam, parü,& quafi forbeat. Cauendum aüt eft ne ftatim à cibo bibatur, nifi vinum & frigida:acetü nanq; per fe non damus,ficut ne vinum quidem, nifi quàdoq; paululü,&medicanlenzi vice.Pofca veró datur ijs qui fanguiné reiectat,prefertim veró fià ftomacho aut ventre fiat reiectatio: atque etiam 1js quos naufea vehementer exercet,& qui in nauigationibus nimium expurgantur. uon. doq; etiam i pituitofis pofcam damus vt pituitam euomant:& oxymeli fumimus, vt affe&ionibus thoracé infeftantibus fuccurramus,& cüm quifpià fungos comedit, e etiam vbi quis gypfum potauit, & magis quoq; v bi taurinum fanguinem bibit. Mul fum veró vinum vtrum alicui eprot anti accómoda tum fit,ego certé non noui: at melicratum&ii ijs pro deft qui febrem habent,& ijs qui fine febre neruorum affe&ionibus correpti funt.Hydromeli veró& apomeli,& melimalum, ipfa perfe non funtidonei potus, quant doquidé facile corrüpuntur& acefcüt. ori vero fatis accómodata funt ijs qui nóappetunt in febribus non prauis,& morbis qui iam inueterarint,& à quibus febris abfit. fi minus apté datum ali mentü eft, nobisq; placet ftatimà cibo& frigidam & vinü dare,horá aliquid fumemus: tum enim cor| pus& praefertim vétriculus& ftomachus iam exple ta, nihil mali neq; à morfu frigidi, neq; à vini faculm 186 O/RIB. COLLECT. tate,atq; vino patientur. ex quo fit vt neg; ieiunis, neq; multó poft cibum demus: cüm fimile fit,filongo poft cibum affumptum tépore,ac fi1eiunis propi nemus.poft potionem vero cibos ftatim offerre, ne accomodatum quidem eft ijs qui ieiuni prebibunt: vinum enim& frigida prius corpus lgdunt quàm ci bi ingrediantur.Sed neq; conuenit dare ijs qui mul tó anté comederunt,& poftea fuperbibüt: nam quo modo hzc frigide morfum pofsint retundere, aut vini potentiam hebetare,cüm iam confecta fin ni« hil eft quod afferri poffe deatur. Herodoti de potu:& quonam accefsionis temporepotufitvtendum. Cap. XXX. Cv totaannotatio integra fe&ione in principium,ftatum& declinationem diuidatur,omné par tem ad potum prabendum peceffariá inueniemus. Quiig igitur fumpto cibo febricitarint,aut facta conuenienti ciborum corruptione,fi fiin principijs quoque annotation(ü nutriti fuerint, vel fufpicio cítne quid vitiofi alimenti fumpferint, fi eis vomendum cfle iudicauerimus, his vomitum poft affumptü potum imperabimus. quibus quidem vt reliquie diligenter expurgentur, etiam fecundo loco dabimus: & fepe etiam vt res fubiete temperentur,& per inferiora fecedant. Sed alie quoq; circunftantiz inue niri poffunt,que poturü in principio annotationum poftulent, qu: alis eft infantium atas, fed id demum tempus opportunum exiftimamus, cüm nec ferius, nec citius datur. qui veró potum auerfantur,& ob eam caufam in periculo verfantur, id quodi in difficilibus inftantijs fierifolet, fi in principio accefsionis potum expetant, non erit eis negandus, In temporibus veró incrementi plures caufz dandi potus funt.Ergo fi vehemens fitis in accefsionibus quofdam LIBER QVINTVS. id: dam inuadar, ferriq; ea zgré pofsit, non ex malitia & incremento morborum, fed ex quadam propria mali qualitate, omnino neceffe eft fymptoma miticare:quod nifi fiat, febris magnitudinem multó ma gis fitis augebit.quain re fpectanda eft etiam egrotantis natura: nam fiin ceteris tolerans patiensque it,& fitim non ferat,profe&ó aptus erit vtin acceffionis incremento bibat:& item qui multum biliofi humoris in ftomacho aceruant,& magno cum labo re id reijciunt,& quodammodo leuantur,fed extrema frigent pallidiq; ipfi funt,& propé deficiunt,neque decubitum ferunt exufti atq; enccti fiti, quamuis ab excretione leuari debuiffent, cüm ex quibufdam numeris conftitutis hzc vicifsitudine quadam patiantur,neque quiefcunt;neq; ad extremas vfque partes febris peruenit, fi multum humoris eis przbuerimus,eos quodámodo abluemus. ijs càm euomuerintjaccidit vt ftatim poft affumptionem& vomitum, calor confertim per corpus euchatur,& ad ftatus proprietates proximé accedat. SiQ; partitio annotationis in imparia diftribuatur, vt malor pars incrementi, minor veró ftatus fit: tempus potionis dands erit in accretione:fiquidem illud proportione refpondet tempori ftatus,quoniam inijs temporibus caufa dominatur,& homo ipfe vexat. Citius quoq; alendi funt qui facultates habent qua facilé opprimuntur,quos multó anté nó folüm potu dando cómunire oportet,fed cibis etià prebendis.Qui veró in febribus difficulter bibunt,quia ftomachus ex peculiari calore exaruerit, fi magnitudo febris fit, hi nifi continenter bibendo hume&entur, cum magno fuo damno intempore alimenti reparantur. Nonnulli funt qui ex fuffocatione talia patiunturjà quibus periculum fuffocationis imminens auertcne m 3 y8z ORIDB. COLLECT. tesante ftatum potionem dabimus.Tn ijs auté qui fuapte natura non appetunt,& cum labore fumunt ea quz offerütur,& przcipué fi ficcitas os occupet, continuo potu vtendum eft, càm maior inde propter res futuras euafura fit vilitas: Citius quoq; po tum damus ijs quibus attractiones 1 Ingentis famis accidunt S On mitigemus.Atq; calidi quidem potus dandi tempus expofüimus: fi quid omiffum à nobis fit,facile erit ex ijs quz dicta funt inuenire. frigidi verà potus, cüm incipit annotatio, vfus eft in 1s qui fanguinem fundunt: in accretione veró dandus eft ijs qui propter aliquem cafum fumere calidum non poffunt.Frigida veró potio,qua ardentibus infirmandi caufa datur,ante remifsioné in ipfius ftatus tépore prebetur.eadem exhibendi tem pora funt tepidz, lacte& gelido potionis. Calidz auté exhibitionis diuerfa funt tépora: nam fi detur in principio annotationis vt vomitus cieatur,& copiofa& tepida detur. Simili quog;n modo fi propine tur vt vehementem& ardenté fitim extinguere velimus, fique vnà cum defluxionibus multiacres biliofiq; humores in ftomachum confluant: fiquidem €o tempore quod fumptü eft,non fuperatur,fed excernitur. In frigida veró potione ad fitim collendá, facere debemus vt paulatim eam fumát,& parcé bibendo diutius in potione immorentur: at cüm mouendi vomitus caufa bibitur,vt confertim ac quantum vno hauftu pofsint, ea vtantur. fi veró propter annotationis longitudinem aut viriü vexationem, aut propter iam memoratas circunftantias demus, cüm in accretione aut ftatu fint conftitutimoderata potio danda erit, vt neq; folüm guftent neq; etiá fe expleant: commodam nang; in febribi: eft, ventrem yacuum& non tenfum feruare.Qui veró pro» E pter LIBER QVINTVS. 185 pter ficcitatem& propter fuffocationem ex ipfa ortám ficcitate potum fumunt, in quibus etià feruari volumus quz ad potioné pertinent, eis paulatim& continenter offeremus. Si veró etiam febricitantes aut ftomachi aut alui fluoribus vexentur, tüc etiam cauendum eft ne potio cófertim fumatur, quandoquidem fymptomata excitat atq; irritat: optimüqs eít vt ex vafculis quorum perangufta fintora,paulatim bibant:quód fiin remifsionibus potum prebea mus ijs qui defluxionibus tenentur, nunquam nec multü necaffatim& confertim dabimus, fed eo mo do quem diximus.cateri ad expletionem vfque bibant.ficcis veró,& quorum caro occlufa eft,& ex omni parte conftri&a,plus dandum eft, quàm vt fitis poftulet ratio:fiq; opus fit, iterum dandum: eadem enim& vnius& plurium potionum eft occafio. Facienda tamen conie&ura eft,an primus humor conco&us(it:& corporum natura elt indaganda,nó autem defiderij egrotantis habenda ratio.nam fi fudo res qui poft datam potionem apparent vtiles fint ac bene cedant, perfeuerandum eft in fecunda potione propinanda:fi veró copiofis largioribusq; fudoribus opus fitipfi veró ceffent,excitandi erüt. cüm veró fingultus infeftet aut ficca tufsis intendatur, auca calida abforbenda eft.gelida veró aut frigida fi pro calida deturjijfdem modis iifdem temporibus danda eft.(i veró vt fudores aut alia fymptomatà cohibeátur quz fuprà numerauimus, paulatim& ex maioribus interuallis exhibenda. Itemq; frigida uz à cibo datur,pauca efto.frigida veró quz in febribus ardentib.certatim datur,aut la&tea;aut gelida quomodo danda fit, in libris ad curationé pertinentib.explicabimus. Aqua veró quz potatfit opti m3,& decocta ad carbones in vafe fictili: fed nos m 4 184 ORTB COLLEC'L aquam invitreá phialam immittimus,& in aquam feruentem indimus:quz fic parata,omni reprchenfione caret.Si praua fit aqua,vbi decocta fuerit, fub dio teneatur: trigida vero pura efto,frigida& mollis.Si veró accómodaté atq; apté tepefat, la&teaQ; aut egelida reddatur, diueríis rationibus ca erit vtendum, ficta comparatione cum calida. Czeterüm tepida ita temperetur. calidae aque potui accómodate cyathis quing; vnus frigide addatur: egelida veró fic mutetur, vt calidz cyathum vnum& frigidz quinq; habear.laétea veró ex pari vtriufq; menfura temperatur.fit autem inténta,quz frigida eft:fi veró remiffa fit,plus frigide erit adiungendum. De potionibus que vgrotis conueniunt. Cap. XXXL FEbüdimtibus optima potio eft melicratum aut oxymeli, quorü cordi eft accómodatum. Aqua veró in febricitáte omni morfu vacat,excretioncs veró nó admodum facit. Aquz veró in quibus aliquid maduerit;in quibus vis adftringendi ineftjnon funt incómodz ventris perturbationibus,& valent etiá ad vomitus cohibendos, quibus mellis& oxymelitis potio eft aduerfa. Mala veró dulcia,xftiuo téporein tenues partes diffecta, in aqua macerentur vfquedum aqua colorem.inde cótrahat. Vcl cydonia mala matura fecantur 1n partes,& fimiliter maceran tur.quod veró ex malis fit, dandum przcipue eft ijs qui bilem vomunt,& quibus fluit aluus.fed nc mala aciditaté vllam habeant, diligenter confiderandum cft.Simili quoq; modo pira funt maceranda,quz acetba dulciaá; funt.omne autem dilutum quod ex piris conficitur,maiorem vini facultatem refert.Secundas in hac re fert id quod ex malis fit cydonijs: minimé veró quod ex crudis palmulis paratur:eftq; pra LIBER QVINTV S. 18$ prazftantius id quod ex femimaturis confici. Myrta veró tenera macerata paffo vinofam quidem potionem, fed tamen morfus expertem& lenem faciunt. Succus veró qui ex punicis extat, non minus quàm quz dicta funt,vinofifsimus eft:efta; hic quoq; fuccus lenis,& nihil habet caloris. atque hiíce dilutis que acerba funt, vti poterit quifpram in ijs febribus quie& turbationis expertes& tute funt,& omnino in ijs quos citata aluus exercet. Diluta veró quz à forbis pirisq; ficcis& myrtis, item; palmulis fiát; minus ftrigmenti modó craffa funt. vti his poterimus in ijs quibus vinum non eft dandü.acini quoq; vuarum confcifsi macerantur,fed eorum decoctum eft vtilius,quod adftringendo eft efficacifsimü: nec vllam aliam acrimoniam,neq; aciditatem habet. Vinà veró que cx myrtis,fauis,tritico,& hordeo fiüt, nihilo imbecilliora funt quàm quz ex vua cóficiuntur,fed multó tardiora peioraq; funt:at quz ex palmulis& ficubus fiát, cüm in principio bibuntur, fimilia dulci vino guftantibus videntur, at facultate multó deteriora& grauiora,& ad cóficiendum di£Bciliora:cüm veró inueterafcunt,fimilia vino auftero,& calore,& facultate redduntur. Philotimi de potione que anté,& quz poft cibum datur. Cap. XXXII. Cv M poft cibum potus cófertim fumitur, vfu ve nit vt ftomachus,& przfertim fuperior, fiat latior, venter extendatur,cibi madefcant,& parent vt diffundi queant:os,partes capitis,guttur& ventriculus calefiant.Qui veró nocte frigidam bibuntijs omnia przdiétaloca refrigerantur,& alimentü quod non longe aberat vt calefieret;perfrigerat,& coctio nem impedit: alimentumq; feruens,& bullas in eo jam excitatas deprimit atq; deponit,facitq; vt quie m$5 186 ORISB. jCOLLECT. fcat, partemq; aliméti iam diffolutam& eliquatam redde crafsiorem. S1 quis veró frigidam ieiunus bi bat,in eo quoq; eadem loca perfrigerari,& citó,& plürimum humorem& calefactum minus ex ventre in corpus diftribui,& pituitam quz ventriculo con tinetur,fieri traisioren contingit.Iis veró qui ex la boribus, balneis& febribus bibüt, cüm diftributio puroris celerrime fit, tum mixtionem minus fuftinet:alimentumq; quod in venis efl,& os,& vultum, & ftomachum,& ventré maximé perfrigerat:& fucCOS qui venis continentur, paruo tempore refrigerat;ac crafsiores facit. Rofaceiconfectio. Cap. XXXIII. Roa; purgatis fordibus& exectis vnguibus, in peruetuftum vinum quot velis conijce,non tamé aceruatim,fed paulatim: fingulisque diebus calamo qui ad fondu) vafis pertineat commoueto, ita tamen vt ipfum diligéter obtures ne fiat perfpiratio: & finito triginta dies: quibus lapfis vinum defzcabis,&in quing;. eius fextarios vnü mellis fextarium conijcies: itemq; operculo probé cócludes,& cüm triginta dies fic permiferis vt confiftat,vtitor. Eiufdem alia compofita confe dio. Ros. ,exectis vnguibus,inijce mellis fextarios fenos ,&per annum ita finito: tum huius cópofiti cape lib. vná,mellis purilib.-quinq;:eisq; omnibus lzuigatis vini optimi fextarios decem affunde. Hydrorofatum. Mri optimi lib. xxx. foliorum rofarum lib.x. aquz fontanzlib. 1 x. coque aquá donec ferueat,& ablato ab igni vafe, rofasjnijce:tum vas obsurdbis donec perfecta fi fit fata concocio. vbi coxeris, mel feparatim coquendo Ípuma expurgabis,& defzcatis rofis,mel decocto rofarum infunde. Aliud LIBER QVINTVS. 187 Aliud rofaceum. N is quod primüm exprimitur,pondo xxr. mellis pondo virt. foliorum rofarum pondo rir. rofz vino immadefcant dies quindecim,tum é vino per co lum traijcies, meld; excoques,& fpumá abijcies,& vino in quo rofe maduerint addes,&probé obturata fic permittes. Aliud rofaceum recens. Minis pondo vrr. vini pondo xxr. foliorum rofarum pódo r1. tritas, vt par eft, rofas vino biduum admifceto,tum rofis excolatis& melle co&o,vtrüque commifcebis,& probé obturata dimittes. Violaceum. Mui: pondo vr. vini pondo xxi. violarum manipuli c cxt. hasin folia redacta in vino triginta dies macerabis,tü violis colo traiectis,mel coques, tum vtrunqs in vná cópones,& obturata ita fines. Chamzmelatum. V ii afcalonitz pondo xxr.mellis pondo vrr. gra norü chamameli vnc. vr. grana vino diebus quinis mácerato ,ijsq; excolatis, mel coquito,& abiecta fpumain vn omnia rediges,& obtutata permittes, Conditü ad lapidem in vefica frangendum. Mui fextarius, vini fextarij quinq;, piperis vn» cia,faxifragi drach.quatuor, fpice nardi tantundé, carpefij,zinziberis,mei,affari,cafsiz,finonis,petrofelini, acori, gentianz, dauci ana drach. ri11. ficca melle defpumato& vino cóponantur,& vas in quo pofita fuerint,dies ccx.ita finito vt fiat cócoctio. Conditum. Mii lib. x. vini prioris lib. xxx. piperis vnc. t. piper contundendum eft, vinoque admifcendum, . tum mel defpumatum cum vino compones;& obtu rata(ines. 188 ORID.. COLLECT. Anifatum. M iis lib.x. vini prioris albi lib.xxx.anifi vnc. v. Ex iunco odorato. Ap drach. xvi. 1unci odorati adde croci pondera x11. maftiches drach. xvi. hec omnia contrita vino compones,melq; defpumabis,& omnia fimul mi fcebis pobrurabisqs dita permittes. Styracatum. Mz; lib. xxx. ftyracis lib.r. vinilib. vr.mel defpumato, ftyracen terito, commifceto,& cum melle defpumato vinum in mortario miíceto,& manu tua excipiens vtitor. Abfinthite. Ap vini fextarios quinquaginta inijce,cofti, folij, amomi,cafsiz, fingulorü femiffem, mellis fexparios decem:& Sofinthium herbam pauco vino macerabis,& predictis rebus tantum eius diluti afunde, quantum tibi guftanti rité confectum effe videatur. FINIS QVINTI L1iBRI. | | | | | LIBER$EXTVS. 189 ORIBASII MEDICIN A LIVM COLLECTORVM LIBgR SRXTYS De decubitu,ex Antylli quarto libro,de auxilijs que fiunt. Cap. IL 3Xxj| Ecumbere autem confert ijs qui acuWI to morbo detinétur, quoniam qui ita || laborant,laffari non debent. qui vero | diuturnis morbis funtcorrepti,folüm confert decumbere cüm vrget acceffio.at in interuallis etiá moucri nihil prohibet, cüm motione& varijs quoq; excitationibus indigeant Figura autem decubitus eorum quibus caput laborat, 1n fublime vergat,preterquam in phreneticis, quoniam ineis humilem atq; inclinatü decubitum volumus:quia decubitus in fublime elatus, quodámodo eos perturbat.Pretereaijs que in thorace accidunt,füblimis decubitus eft accómodatus.In dyfentericis veró& coeliacis decubitus conuenit ad ilia inclinatior.In gonorrhoea,fatyriafi,& renü dolore,in vtrumuis latus decumbere poteft: nam gonorrhaea& fatyriafis exacui exacerbariq; folent lo cis excalfa&is, cüm in reclinato decubitu manent. renum dolor tum exacerbatur,cüm lumbus ea figura comprimitur. ijs autem qui nó nutriuntur,Quiq; tardé concoquuntin finiftrü latus vtile eft decumbere, vt iecur ventriculo circunfufum, eundem cale faciat.In fcirrhofis veró iecoris affe&ionibus,& tumoribus,& inflammationibus cótumacibus, in dextrum latus decumbere eft meliussquemadmodum filien eifdem malis correptus fit, in eum decübere 196 ORIB. COLLECT. fatius eft.fed in torminibus inteftinorá,& in ilei atque coli affe&ionibus,medius inter fupinum& fini ftrum conuenit. Cauendum auté eft in colicis,ne il. lorum dolorem mitigemus, à pedibus decubità altiorem facientes, cüm hic decubitus& caput& inftrumenta fenfuum repleat. Preterea quos ventris doloraut eiufdem frigus vexat, eis quoq; talis ligu ra decumbendi non eft accommodata. De quiete, ex eodem libro. Cap. dI. Qyibs decubicus;ijs etiam quies&tranquillitas conuenit, ac przcipué quidem in principijs acceffionumjitemq; incremétis,&poft cibü nuper fumptum,& càm quis dormire cogitat, apta cft quies atq; tranquillitas. f De wgroto abftinendo,ex eodem libro. Cap. 1lIL A Binendus eger eft, cüm carnis& fanguinis copiam contrahere volumus ,itemq; cibos inconco&os coquere, plenitudinem euacuare, defluxiones ficare, easd; precipue que ex plenitudine oriunt: quz res madores quoque mitigat: fed& dolores ipfos lenit quos acrimonia excitauit:qui veró ex ple nitudine oriuntur,eos irritat. De fomno& vigilia,Galeni. Cap. IIII. Sonus femper humectat,non fecus quàm vigilie femper exiccant: non tamen aptus eft vt calefaciat femper aut refrigeret, verüm cüm in ijs qui febrem non habent,pituitofos,aut crudos, aut quouis modo frigidos fuccos in corpore inuentos confecerit, atque concoxerit,ex eisd; probum fanguinem procrearit,tunc hominem infiti caloris incremento calefacit.at cüm ex huiufmodi humorü putredine iam febricitantes occuparit, tum febris calorem extinguens LIBER SEXTVS. I91 guens,proprium veró augens, eos refrigerat. Cüm igitur fomnus propri calorem augeat& roboret, eum veró qui preter naturá eft, cóminuat& extinguat,meritó etiam quis vno& eodem tépore corpus frigidius fimul& calidius feipfo à fomno reddi cenfebit.Cüm veró duplexlzfio exiftat ex fomno, altera cómunis, quando zgroti in principijs acceffioná dormierint: altera propria in quibufdam mor bis,quando in aliquo alio tépore dormierint, hanc periculofam effe exiftimare debemus:illa enim neq; morté, neq; aliquod aliud graue fignificat, cüm naturam temporis confequatur.In principijs enim accefsioná, calor& humores in profundum corporis vergunt,ac,fi qua inflammatio in vifceribus fit,meritó auget: fiq5 humores aliquiad ventré cófluant, non cócoquuntur illi quidem vt in alijs fomnis, fed multó plures fiunt. quam ob rem eo tempore vigilias egrotis imperamus,fpiritus, fanguinis,& caloris quiin eis eft, lationéad exteriora qu à vigilijs fit opponentes,tanquam maximü auxilium lationt eorundem dd interiora quz in principijs accefsionum efficitur.Ex fomnis veró qui alijs temporib.ca piuntur,maxima ex parte vtilitas manifefta cófequi tur,przfertim veró vbi morbo declinante adhibeatur:nam& in ftatu etiam aliquando manifeftam vti litatem fomnus affert: quádoq; etià in extremis incrementi partibus quz ftatü cótingunt: euidentifsi fnatamen omnium vtilitas eft ea quz afferturin declinationibus.Veruntamé cüm fomni nocét, minus exitiales funt iam cófiftente atq; increfcente acceffione,przcipué aute perniciofi funtin declinationibus:quo enim tempore aliquid eft vtilifsimü,fi preterquàm quód nihil prodeft,etiam nocet,morté ju16 fignificat. lam ex fomno lafiones funt,quz funt 192 ORIB. COLLECT. vtilitatibus contrariz, tum quód febres ab co nori diffoluantur vel etiam augeantur, tum quód dolores intendantur,& fluxiones multiplicentur,& inflammationes crefcant. Ex fuccis veró quibus conco&ione opus eft,eis fomnus prodeft: quibus veró Migetione per halitum,vigilia. praterea fuccos qui in ventriculum,inteftina,& iecur vergunt, fomnus intendit,vigilize reuellunt.itemQ; in humorib.quorum crafsitudiné aut lentorem attenuare Oportet, vigilia vtilis eft,fed non immoderata:fünt enim etia in parte concoquendi, id quod fomnus efficit. Maxima vero lfio frigidis humoribus accedit, cüm quifpiam permittit, vt quantum illi poftulent dormiztur:eó enim propter frigiditatem inclinant. veruntamen eis non prodeft ,fed tantüm in huiufmodi humoribus dormiendum eft,quantum fatis fit ad vires quz in vigilia laborarunt rcficiendas,& ad quandam concoctioné obeundam.Somnus nanque fit, vel cüm naturalis calor propter aliqué laborem aut nimiam ficcitaté ad alimentum conuertitur, vel propter nimiam humiditaté quz foras extendi non pofsit:ac prior quidem& falubris& naturalis eft:al ter veró eft, qualis in comate& lethargis euenire confueuit. Antylli,de vtilitate quam fomnus affert,ex quarto libro auxiliorum, quz fiunt. Cap. V. Snas remittit que tenfa funt,emollit indurata, fundit cohzrentia, inzqualia ad equalitaté perducit: itemq; quaffationes& animi turbationes fedat, fpiritum lenit, defluxiones(iftit, humores qui funt in corpore craffos faciens.Somni veró tépusin mor bis intermittétibus eft, cüm fit remifsio:quód filon gior(it acceísio, tunc& ftatus& declinationis tem pus LIBER SEXTVS. 194 us accómodatum eft.at tempus principij eft inutiLi etiam minimé aptum eft id quod accefsiones antecedit. In increméto veró,fi breue fit, nó eft in eo refugiendus fomnus.at fi longius atque poft medium diei fiat, tunc eft prohibédus: fuapte enim natura omnis vefpertinus fomnus eft malus.Verüm fi poft mediam no&té& prafertim circa diluculum, medium quodammodo incrementi contingat, permittendum eft vt continuó dormiatur. Noxautem eft dieaptior, in ipfaq; no&e accómodatiora funt ea quz poft horam tertiá funt,& przfertim vltima: in die vero, diluculum& pars vfq; ad meridiem, cz teris praeftant. Eiufdem,& ex eodem libro,de vigilia. Cap. VL V rgilia plenitudinem per halitum digerit, quein ventre funt minuit,& vt per partes infernas exeant proparat: languorem diffoluit, grauitaté difpenfat, rcfoluta corrigit,& robur naturz atq; animo adiun git fudores cohibet. Iis veró qui ex medicamento urgantur, vt vfque ad perfe&tá purgationem vigiME He EU eft. poft etiam fumptum tunc cibum& potü, itemQ; in accefsione&ante accefsionem,vt cüm de fomno loqueremur memorauimus, vigilare homines debent.Vigilias inducunt frictiones duriores(ine pinguedine,& magis etiam fiéx li neis pannis crudis obeantur: precipue aüt crura fri centur.vnguinaQ; cóueniunt quz acriora funt,qua | nitrum;aut euphorbium,;aut limneften, aut cachry, | aut cardamomü, aut pyrethrü, aut vuá Taminiam, | aut grant Gnidium,aut finapi capiunt.Cataplafma tà quoq; cruribus ex finapi fuperdentur.Vigilias etiam faciunt hac,pruritus violentus,pilorum euulfio, digitorü tra&tio, ftomachi vellicatio digitis inn 194 ORnTIB. COLLECT. ie&tis facta,quz ano admouentur atq; indunf, quorum eft iam defcripta materia: ex js quz odorari fo lemus, quz faedi funt odoris: que fternutamenta cient:acria medicamenta oculis admota: aut oleum ipfum infufum: cucurbitule inguinibus affixz, clamores continui,nuncij turbulenti,fermones qui a£fligunt& cruciant. Spectacula vero non folüm vigi liarum funt efficientia, fed etiam propenfionem in fomnum nimiam diffoluunt:ergo quid fiet incómodi fi adhibeantur? Eiufdem,de fermone,ex eodem libro. Cap. VII. Siro vim quandam habct vt caput impleat,&gra uitatem afferar:quinetiam vires diffoluit, idq; precipué in febribus,& magis quoq; in accefsionibus. fitim ctiam inducit;ac linguam ficcat.cft itidem lippientibus,& quibus fanguis 6 naribus funditur,& maximé ijs qui fanguinem reiectant,incómodus:eft autem aptus ijs qui preter modum ad fomnum funt propenfi. Eiufdem,de vociferatione,ex eodem libro. Cap. VIIL V Ocdferatio eft thoracis& vocalium inftrumentorum;& prius etiam quàm horum,naturalis caloris exercitatio: calorem nanq; auget,purgat, firmat & attenuat: folidas veró corporis partes, robuftas, puras,& offenf minime obnoxias reddit. Vociferatione auté vtimur quandoq; ad morbi medelam, vel vocis defeffz, vel totius etiam corporis: quandoq; verà vr vocem vel ex morbo, vel fuapte natura malé affe&am emendemus.Conuenit aüt hec fto machicis,vomentibus;,acidü ru&tantibus, egre con coquentibus: atque etiam accómoda eft ijs quibus pituita redundatin corpore;& mulieribus pregnan tubus atit ns—]B und LIBER SEXTV S. tof tibus,faftidio cui picz nomen eftjobfefsis. Capitis vero affe&ionibus non eft idonea, cüm nefcio quid facultatis ad replendum caput,& inftrumenta fenfuum capite contentorum, habeat. Iam veró ijs qui cibi fafidio tenentur,quiq; non aluntur,conuenit: precipué vero languidis, hydropicis,& afthmaticis: itemq; refe&ionibus ex morbo accómodatifsima eft.Nunc veró quoniá vox laborat, partim propterlongá& nimiam loquelam,partim propter clamoris magnitudiné,partim propter acumen& contentionem,partim veró propter filentium quafi fuarum actionum oblita, 1deo fit vt in hifce omnibus que di&a funt,vociferationis vfus fit vtilis,cüm lon gam loquelam diffoluat,& noxz quz ex clamoris magnitudine contracta eft, placida& quietaimminutione medeatur: acumini veró occurrat,grauiotes fonos infpergendo. Qui veró ex filentio oritur, quamuis non proprie vocis fit labor, tamen cum vo cis labore proportionem quandam habet:quocirca ad eum quoq; vociferatio eft vtilis,que vocem exer ceat.fi denique vocalia inftrumenta defeffa fint, totumdq; corpus fuum tenorem non feruct, aut lafsitu dine obfideatur,tunc ad eorum reftitutionem& cu rationem vtilis eft vociferatio. Quis fir vociferationis modus,eiufdem,& €ocem exlibro. Cap. IX. Qv I vociferaturus eft, debet cüm aluus deiecit, fricari leniter,ac przcipué partes inferiores,faciéds fpongia madefacere aut abluere:& prius fenfim loqui, ac per interualla mediocria.fed melius eft vt prius deambularit;póft veró ad vociferationé acce*dat.Is veró qui doctrinz expers eft, vociferando di cat quorum meminerit, quzq; clara,& multas habere lenitatis& afperitatis mutationes videant.Sin pet n 196 ORIPR. COLLECT. autem verfus fciat;iambicos dicat:& tertius locus elegiz detur:quartus modulis numerisQ;. qua in re praftat etiam memoria recitare quàm legere. In pri mis auté vociferandum eft, vocé quamgrauifsiriis fieri fonis poteft producendo,tum ad acutifsimos eandem rcdigendo:deinde cüm non multum in acu tofono permanfum fit, retro vicif:im paulatim refle&endum,vocem diminuendo,donec ad grauifsimam,à qua du&um initium eft,reuertatur. Modus veró à viribus, animi alacritate& confuetudinc fumendus eft. Antylli,de falubri vociferatione. Cap..X. Cy M vocis exercitationem rite initam, omnium przceptorum ad fanitatis tutelam& conferuationem efficacifsimá effe vfu atq; experientia didicerim,dedi operam, vt& auxilij náturam,& qua via€ ratione adhibeat, quoad eius fieri à me poteft, defcriberem.nunc igitur quifnam modus verz exercitationis vocis,ad firmam& diuturnam corporis va. letudinem fit, dicendum eft nobis. Vox omnis fità fpiritu per refpirationé atque infpirationé depromto,& formato ab ijs inflrumentis quz naturaad d vfum eft fabricata: vt eius materia fit refpiratus aérzars veró,fiita dicendum eft,partes corporis quz acrem extendunt atque dilatant. ergo neceffe eft eius przftantiam& vitium, aut in fpiritu, aut in fpiritum formantibus inftrumentis verfari. Inftrumenta autem funt, extremorum afperz arteriz lo» corum,eius quz epiglottis dicitur,oris partium;lin guepalati,dentium,& labrorum harmonia cómo derata,atq, ad actionem rité difpofita. Confiderandum igitur eft, qualis aér,& quomodo difpenfatus, optimam vocé efficiat:ac in acutifsimis quidem fo nis LIBER SEXT VS. 197 nis vfu venir,vt comprimatur&anguftetur collum, & mentum cópreffum veheméter fuprà àlocis quae ad gurgulioné funt,ad extremas linguz partes com primatur& anguítetur: atq; etiam vt ad prdictarum partium proportionem totü corpus fimulattenuetur,& aer ad menfüram diftantie locorum pertranfeat. Et in pronunciationibus& melodijs que ex ipfis fiunt,& collum,quammaximé fieri poteft,di latetur atq; amplificetur,& os ad extremas linguz radicesà locis que ad gurgulionem funt maximope 1G abfcedat& diducatur:& in pronunciando multus fpiritus exuffletur, totumq; reliquü corpus reniittatur,& propter raritatem relaxetur. Ergo acutiorum fonorum exercitationem inutilemq; intentionem quam hypate paulatim efficit,aut artificiofam accrefcendi induftriam,vt multum valeat,(inere deberet.Quód fi ad corporis tutelá fuauitas cantus,& vocis przftantia conducat, grauiorum fonorum vocem exerceamus: etenim aer quamplurimus refpiratione in corpus perarteriam,& per ceteros apertos cutis meatus occultos attractus,maximum momentü afferre,& precipua preftantie vocis effe videtur portio.id veró fit vel maxime à multa vaforum aerem attrahentiü latitudine. Latitudo vero à concinna exercitatione cóficitur, cm nos meatus accommodaté diducimus& dilatamus,& paulatim quamplurimum excipere aérem,& rurfus eundem exufflare conamur. Parum enim deeft quin omnes virtutes quas pronunciatio affertjà fpiritus multitu dine& copia przftari comperiamus.nam neq; quifpiam vehementem fonum vnquam ederet,nifi vehe menti propter copiá fpiritu vteretur:neq; magnum quippiam, nifi ei magna fpiritus copia abundaret. $ed necetiam longuin tempus duraret,fi non vocis "n j 198 ORIB COLLECT. produ&ioni fpiritus multitudo fuppeditaretur: ficut etiam nec denfum,aut clará,aut plenum quid emitteret:aut propter paruitatem,& imbecillitorem infpirationis,inanem, raucum, folutumQ; fonurn ederet,cüm perfectas perfpicuasq; dictiones reddat: aut cüm propter fpiritus exilitatem, quafi celet que dicunturatq; impediat, necad pronunciandum fit fatis:quo tépore nulla re alia vocé corriget,nifi mul to fpiritu vtatur. Cüm igitur copa acris per fpirationé attracti maximü pondus aflerre ad vocis praftantiam videatur, in primis eius habenda eft ratio ei qui vocem exerceat.quis aüt fit modus huius cure& diligentie,exponendum eft.ergo cüm fpiritus in nos attractio fiat, didu&to pulmone,& ventre,& meatibus qui in tota funt carne(aer enim intró vi pelliturad eam capacitaté à diductione factà, naturali quadá necefsitate,vt quod vacuatü eft, impleatur) nos eum per nares atq; os ingredientem videmus,ac multü etiam eius per totius cutismeatus ingreditur.co plus aüt externi aéris intra nos recipiemus,quo maióré fecerimus capacitaté eorum locorum quz funt eundem attra&ura.quamobrein quorum denfà cutis eft,& meatus anguítos habent,exiguz vocis funt,& ad fonos edendos imbecilli. rari veró& quibus vafa aperta funt, vehementé vocem edunt.ac pueri quidem,& mulieres,& eunuchi,vocem imbecillius quàm viri emittütid quod eis propter mcatuüi angufliá contingit. atq; etia egrotantes, ob eandem caufam minorem vocem quàm bene valentes habét. Cüm ergo oftenderimus caufam vocis corrigend: effe acrem fpirando attractu m,ae risd; caufam effe meatuum dilatationé& didu&ionem,confequés cft, vt quo modo hzc ipfa fiat,confiderandum effe videat, Quoniá igitur omnis corpo ris LIBER SEXTVS. 199 ris capacitas& cauitas duobus modis auget,& paulatim diducitur, vel càm tunice que cauitates amplectuntur, exomni parte in orbem concluduntur, vel cüm corpora ad id accómodata ex additione au gentur, vtriufq; ratio nobis habenda eft,& meatus dilatandi:in qua re denfationé omnem,& eam quoquei inducentes caufas fugere debelgus, vt maximé remittatur quod non tenfum eft in longitudinem, quod vero fufum eft,in latitudiné,& moles corporis conferuetur. praterea veró acrem augere oportet,tum per infpirationes paulatim adductum refpi rando& amplius vafaad ipfum excipiendum accómodata diducendo:tum etiam conando ex additio ne quamplurimá foras excernere,& fpiritum prius ingreffum exprimere,& vacuare violentius. nam& carnis remifsio atq; fufio latitudiné meatibus przftabit, cüm copioftoris aéris per refpirationem addudtio eos ad maiorem femper latizudiné diducat: & expirationis afsiduitas quo plurimus fpiritus red dat,magnopere meatus diducit.quo enim quifpiam maiorem diligentiam adhibuerit, vt thorace fpiritu per expirationem vacuct,eo copiofiore aere,vtinil lius cófumpti locum fufficiat, indigebit.ex quo con ficitur, vt vocis exercitatio corpus meatuum didu€ione rarefaciat: ceterz veró exercitationes omnes carnem ftipant,denfant,& conftringüt: illa veró leuem molem corporis meatus dilatando,cetere ver folidam, duram& grauem efficiunt. Atque ex ipfa vocis exercitatione& raritate quam ipfa inducit, videre eft carné obfequenté,& ad omnéactionem maxime tra&abilem reddi: ex alijs veró exerci tationibus,refiftentem duram, egré fentientem. Ideo fit, vt idiote& plerique athletz i ingenio fint ftupido tardoq;. Ergo vocis exercitatio eft cateris n 4 200 ORIDB. COLLECT, anteponéda. In primis enimin ipfis lc&ionibus ac« commodatisperfpicuas Eon redundantiü excrctiones facit:qui veró maiore vi legunt, maiores, atqueadeo etiam per fudores: qui veró lenius leunt, pér occultam exhalationem ue in tota moAMARAS efficitur: atquein omnibus fimili modo per eflluxioné, cüm expirando multi humores extrà efferütur:& ex irritatione fa&aà vociferatione &attenuatione,vt multa excreméta,& fputa,& muci,& pituitz proruentes excreentur.Iam yeró ex ro bufta refpiratione quam vociferatio preparauit,pre terquàm quód vafa abfterguntur, multi etiá humores confumuntur,qui& clim per corporis extremi. tatem,& per nares,& per oscfflantur.lis veró qui recalfaeiendi ex frigiditate funt, ecquod maius auxilium afferri poteft quàm aio refpirationis exercitatz?Spiritus enim calorem noftrum afsiduo motu ex collifione attrituQ; excitat& fufcitat,talemq; reddit per inceffantem actionis in corpore noflro feruorem. quocirca fi non fi fingulas in nobis partes refpirationis refrigeratione relrigeram?, lateat nos fimilia pati, qualia patiuntur i ij quiin maioré humiditatem cadunt,* quàm fit in nobis, atq; etiam vehementifsime refrigerationis Correr em cos re€&6 confequi, qui rité vociferatione vfi fuerint, di&um eft. Quinetià fiin noftris corporibus ficcitas & calor preter modum redundare videantur, multus acr per meatuum latitudinem refpirando ingre: diés,que exiccata funt,maximé humedabit::& cüm fittenuiorum partium& liquidior quàm omnis aqua, duritiemà ficcitate indu&am emolliet.Porró autem caloré qui in corporibus prater modum fit, quid attinet dicere,quum à nullo alio magis quàm ab acre continenter per rcfpirationem attra&o refrige LIBER SEXTVS. 20x frigeretut atq; extinguatur? Oportet ergo fzpelegere,corpusq; totum laxare& remittere,carnemqQ; raritate perfundere, arteriam, ceterosq; tranfitus fpiritus ftudiofé diducere,& per grauifsimas vocis terminationes modulari. Vt autem procul à nobis valeant foni qui ex additione ad notas ftudiofé con fcendunt,faciendum eft. Scimus enim& viribus& intentioni meatuü,alieni(simü effe vocis acumen. Sonorum veró concinnitates& varietates,mutatio nibus cantus temperatis conueniunt, fed nihil eft quod ad falubrem corporis tutelam con ducant.Vo ciferationibus veró que per hypatas fit,quammaximé fieri poteft, fonum dilatare coguntur. at in ijs qui legunt ita vt audiantur;aut differüt,interná humiditatem euidentifsimé confumi, declarat denfus vapor ex ore legentium prodiens,& fuperfluitates vetuftiorum humorum qui vnicuiq; meatui adhzre bant,quz excernuntur non folüm in predictis expirationibus, fed per alias que extempló apparcát, vt per fputa,mucos,pituitam,quz expelluntur:quibus omnibus corpus ipfum caufas morborum effe&rices extrudit& reijcit. predictis autem vocis a&ionibus neq; temeré, neq; inconfultó vtendü eft, ac praefertim 1js qui huic exercitationi non affucti incipiunt,neque ctiam cüm prauorü corruptorüq; humorum adát copia.Quinetiam vox non eft exercenda tum, cüm magnis& euidétibus cruditatibus ftomachus obfidetur, ne ex actione infpirationis& expirationis, quz firmior& citatior facta fit, dum voxin magnitudinem& multitudinem accreuit, va pores corrupti largius per corpus diftribuantur. Galeni,de exercitationibus. Cap. XI. No N omnis motus exercitatio eft, fed folüm ve a5 202 ORIB. COLLICT. hementior. quoniam aütid quod vehementius efl, inijs eft quz cum aliquo cóferuntur,fit vtiderm mo tus alteri fit exercitatio, alteri non fit. terminus aüt vehementie eft anhelitus alteratio, vt motus qui an helitum non mutant,nondum exercitationes vocemus.Cüm igit vehemens motus exercitatio fit, neceffe quidem eft hzc tria ab ea perfici in corpore quod exerceatur, duritié membrorü ex mutuo attri tu, innati caloris incrementü,& fpiritus citatiorem motum:fequi veró hec reliqua omnia priuatim cómoda,quz corpus ab exercitatione confequitur: vt ex membrorum duritia,tum vt minus ex labore patiantur,tum ad actiones robur:ex calore, tum dedu cendorum in corpus validioré attractum,tum alterationem magis expedità, tum nutritioné praftantiorem, tum fingularum corporis partiü fufionem: cuius fufionis beneficio,& folida fieri molliora,& humidà tenuari,& meatus dilatari contingit.ex vehementiore vero fpiritus impetu,& meatus purgari,& excrementa expelli neceffe eft. Calefaciunt igi tur ac refrigerant exercitationes,fuperuacaneas hu miditates per halitum digerendo: ac morbos etiam frigidos&humidos ex accidenti faciunt.ergo in ijs qui pituitam aceruant,humoré continuó diffundit, & ad aliqué principé parté fluere cogit,atq; ita prin cipe parte humectataaut refrigerata, totum corpus frigida aut humida affectione corripitur.Ocia ver vt plurimi frigidi humoris copiam congregant,& raró etiam calefaciunt,cüm fcilicet natura corporis intemperata fit,vt acres defluxus habeat, quiin om nimodo ocio cohibiti febris calorem afferunt, fed exiccat quoq; ocium ex accidenti, cüm vires imbecillas facit,per quas alimenti diftributio folidas par tes ficcat. Corporis autem exercitationes non funt con LIBER SEXTV'S. 203 contemnendz, quemadmodum contemnere eas fo lent ij quiin difciplinis ftudiofé verfantur: fed& to tum ipfum corpus, quoad eius fieri poteft, mouendum,& particulz motibus qui viribus zquales fint tràctande& dimouendz, in omni genere exercitationá,in quibus fingulz fuo munere fungantur.mo tus auté vtiliores funt qui é nobis eduntur, cüm ab interioribus partib. ferunt,& noftre actiones funt. Quodnam tempus exercitationum effe debeat. Cap. XII. S ergo exercitatio hzc efficit,nó difficile erit tem pus eius vfus ftatuere.nam quoniam digeftionem in corpus adiuuat, non debet cüm adminiftratur crudi inco&tiq; cibi aut fucci multitudo, aut vétriculo aut vafis cotineri: vnde periculum fit,ne priufquàm per maturam concoctionem vtilis fiatjin omnes ani mantis partes rapiatur.& quoniam meatus expurgat& excrementa expellit, przftat eam ante cibos adhiberi, quandoquidem impura corpora quo magis nutries, eo magis ledes. Ex quibus perfpicuum eft,tempus ad exercitationem commodifsimum ef. fe,cüm hefternus cibus duplici concoctione,& ea que in ventriculo,& ea que 1n vafis fitprorfus fit confe&us atq; conco&us,& alterius cibi fumendi tempus iam inftet. quód fi aut prius aut pofterius exercitatione vteris, aut crudis humoribus hominem implebis,aut pallide bilis prouentum augebis. Huiufce autem temporis nota eft,vrinz color: que enim aqua fpeciem praefert, crudum adhuc effe in venis indicat eum fuccum qui à ventriculo fubmittitur: quz veró rufa biliofaq; eft, iamdudum huiufmodi fuccü conco&ü effe:qua modicé pallet,pera&z modó fecundz cócoctionis eft(ignü.Eo igit t&pore adeunda exercitatio eft, fed expulíis prius ex 204 ORIS, COLLECT, crementis quz vel in vefica, vel inferioribus intefti nis continentur. periculum enim eft, ne quid ex his in habitum corporis rapiatur, correptum videlicet vi caloris quem accendit exercitatio. De fri&ione przparante. Cap. XIII. Es fi 1quis pofica iam vefte protinus ad valentio res motus prius accedat, quàm totum corpus molliatur,& excrementa extenuentur,& meatus laxentur,periculum eft nealiqua folidarum partium rum patur aut conuellatur. Periculum preterea eft ne excrementa impetu fpiritus impulfa, meatus obftruant.Vt igitur hec non fiant,oportet linteo corus mediocriter fricando prius calefacere, mox o" fricare: neq; enim protinus accedendum ad pin gue cenfeo antequam cutis incaluerit& meatus las xentur,&, vt vno verbo dicam, quàm przparatum corpus fit adoleum fufcipiendum. Huic rei fatis omnino funt pauci manuum circumactus, qui nullo compreffu fint graues& modice celeres, vt corpus citra compreffum calefaciant:fiquidem Y'is peractis cernere licebit floridum ruborem per totam cutim diffundi:ac tum quidem pingue inducendum,& nu dum manibus fricandum, que medium inter molle durumQ; modum feruenie corpus coactum conftri&umQ;, neq; vltrà quàm par eft, laxum refolu: tumq; reddatur, fed in T: natura conferuetur. Fricandum veró primo contre&atu blandius, inde fen fim augendum, catenus aucta femper ad valentius frictione, quoad iam carné manifefte premat,ne ta« men contundatur.non tamen tam valida fri&tione diu vtendum eft, fed femela aut bis in quaque parte: quandoquidem n6 eó fricaturad hunc modum pue ri corpus vt duretur, cüm id iam ad labores produtimus,fed quà ad a&iones excitetur,& robur colli: gatur, LIBER SEXTYVSS. 20$ gatur,& raritas quz mollem frictionem confequuta eft cóftringatur:fiquidem in medio temperamen to feruari huius corpus oportet, nec vfquam durü liccumq; reddi, ne aliqua ratione naturale eius incrementum inhibeatur:& progreffu temporis quan do iam nobis fit fa&us adolefceus, tunc& duriore fri&ione vtemur,& praterea frigida poft exercitationes lauatione. Varia aüt ex manuum iniectu circumactuq; frictiones effe debebüt, nec fuperné mo dà deorfum,aut inferné furfum adhibitz, fed etiam tum in fubre&um,tum in obliquü,tum in tranfuerfum, tum in fuübtranfuerfum, quó vniuerfz, quoad fieri poteftmufculorum fibre ex omni parte fricen tur. Domus autem in qua obeunda exercitatio cft, nec calidior nec frigidior effe debet,vt corpus abío luta temperie tempore frictionis perfruatur: nam fi calidior aut frigidior fit quàm oporteat,fietvt in ca lidiore corpus fudet priusquàm fatis fuerit emollitum:in frigidiore veró,neque prorfus calefiat, neq; vnquam probé mollefcat, neq; ruborem floridum oftendat, neque in tumorem extollatur: hec enim funt in aeris temperie,& ftatu corporis temperato, moderatz frictionis figna. De generibus exercitationum, deQ; earum facultate. Cap. XIIII. (^ One omnium exercitationum illud eft, ve animanti caloris incrementü ex ipfis excitetur.Singularum veró exercitationum hzc funt propria.valens)hoceft, quz violenter fine velocitate exercet, mufculis& neruis robur parat: cuiufinodi funt, fodere,& quatuor fimul equos habenis coercere, aut onere maximo fublato aut manere eodem in loco, aut paululum procedere. accliues quoq; inambulationcs huius generis funt,& fi quis per funem mani 206 ORIB. COLLECT bus apprehenfum fcandat:atque ctiam fi quis comprimat digitos pugnumq; faciat;aut diducat& manum dilatet, vel 1n füblime attollat,& ita diutius permaneat,& adhibitü quempiá deducere fibi manus iubeat,nec tamen ipfe remittat.id quoq; magis fiet,fi quis fummis manibus apprehenfo pódere(cu iufmodi funt, qui in paleftra alteres nominátur) ma nus porrigat, aut in fublime erigat. fedin palaftra fexcente aliz funt huius generis valentes exercitationes,quarum omninm peritiam fimul atque vfum exercitor callet, qui fic eft diuerfus à pymnafte, ficutà medico coquus.Que ergo valentes exercitationes fint,iam di&um eft: nunc veró ad eas perueniendü eft,quz celeritate citra robur ac violentiam peraguntur. eiufmodi funt,curfus,& vmbratilis armorum exercitatio,&cüm duo fummis manibus inter fe concertant. atq; etiam quz per follem&paruam pilam fit exercitatio,eft talis. eius quoq; generis eft quod iradfeifaw,& vwizvaifay dicunt. eft autem ixzAdpifay cüm in plethro, hoc eft, fexta parte ftadij quis prorfum retrorfumq; vicifsim,idq; fepe; in vtrang; parté fine flexu curfitans, vnoquoq; curfu breue quiddam de fpatio demit, quoad deniq; i vnico greffu confiftat.zizvaifav vero,fi quis fummis pedibus ingrediens, tenfas in fublime manus, hanc antrorfum;illam retrorfum celerrime moueat.Cele res motus fed nó violenti funt,qui in palzftra edun tur, nobis vel folis vel cum alijs humi celeriter cirz cumuolutis.licet autem& erectis, tum circumactis ac velociter prope adítantem mutantibus celereni peragere exercitationem:fepe etiam cruribus retro tantum refiliendo,interim veró in anteriora vtrüqi crus fihgillatim referendo. Quin& per manus exer citatione celeri tantundem valente vti quifpiam c* tiam LIBER SEXTY.;S, 207 tiam citra alteres poteft, fi vtiq; frequenti celeritatiQ; motus earum impenfe incumbat, fiue has in pugnum duétas, fiue explicatas mauis. ac eiufmodi quidem celeris exercitatio eftin quibus dixi fpecie bus cóprehenfa. Ad vehementem auté veniendum eft,ca enim ex valenti& celeri cópofita eft, quandó quas valentes diximus,1js omnibus vt vehemétibus vti poffumus,motus celeritate adiecta. nó in poftre mis autem vehementes ha funt,fodere,difcum mittere,faltare, idq; cótinuato opere fine intermifsione. fimiliter quoque graue aliquod telum iaculari, i&us maximé continuando: aut graui armatura te&um,celeriter agitare. Hec igit omnia exercitationum funt genera:& praterea ex eis alie magis lumbos quàm brachia vel crura exercent: alie fpinam aut thoracem folum aut pulmonem. quippe inceffus curfusque,proprie crurum exercitationes funt: extremarum manuum concertatio,& vmbratilis armorum pugna, brachiorum: lumborum veró, afsidué fe inclinare, ac rurfus reuocare: thoracis veró & pulmonis, maxime refpirationes proprie exercitationes funt:quemadmodum prater iam dictaymaxima vox,omnium vocis inftrumentorum. ex motibus igitur alij animantibus ex feipfis infunt, de quibus anté diximus:alij extrinfecus adueniunt,qui na uigando, equitádo aut geftando, fiue vehiculo fiue le&ulo pendente, fiue cunis agitatis praftantur, fiue per vlnas nutricum in infantibus. extrinfecus etiam aduenientium frictio fit. Nonnulli tamen motus plané mixti funt,qualis eft equitatio: non enim vtin vehiculis,ita etià càm equo infid à geftante tantü agiteris, ij nam erectam fultiner]( füs firmiter inhaerere,& crura extendere,& etiam (as accidit,vt ris, 1pfe nihil fa 108 ORIP. COLLECT. anté profpicere oportet, quo in genere& afpectus exercetur,& collum laborat,& vifcera agitat. fed zqué etiam dimouentur.vifcera ijs qui faliunt: verüm ijs qui vehiculo geftantur non qué. quare fi quis vifcera qus fub fepto tranfuerfo funt, mouere violentius velit,& predictos labores adeat,& praterea ad frictionem quz per circumiectam fafciam adminiftratur,accedat.Sané concutiunt etiam nonnihil vifcera quz fub fepto funt,maxime refpirationes Misi ih etiam efflatus.Iam veró ipfa fpiritus retentio, exercitatio quedam mufculorum eft, non minus eorum qui in abdomine, quàm eorü qui in thorace infunt.atq; hi quidé funt motus,qui nobis extrinfecus adueniunt. Quomodo adeunda fit exercitatio. Cap. XV. Ex fe adolefcens vbi in lotio,vti diximus, perfecta coócoctio videatur:mox fricetur mediocriter. docebit id color floridus infumma cuterefidens,& artuum flexibilitas, atque ad omnem motum habili tas. poftea veró exerceatur dum& corpus intumefcit,& colorilli floridus apparet,& motus alacriter,equabiliter,& concinne edit. Inter hzc veró fu dorem cum calido vapore cómiftum cernes. Inhibenda veró tum primüm exercitatio eft, cüm aliquod horum fuerit immutatü:quippe fi pauló contractior corporis moles videbit, illicó defiltendum cft:nam fi vltrà quid progrediatur, etiam boni quip piam educet;atq; ita tum gracilius corpus fiet, tum aridius,atque ad incrementum minus habile.Simili quoq; Eq fi coloris gratia euanefcat, ceffandum eft:quoniam fi adhuc exerceas,frigidum corpus effi cies,& nimirum exhauries.Iam veró fi motuum alaeritas,zquabilitas,vel cócinnitas remitti quippiam ,*q E q" co1lia LIBER SEXTVS. 109 collabiá; cernitur, vtiq; ftatim definere oportet.iti dem fi in fudore accidat vlla qualitatis eius quantitatisüe mutatio, quippe quem& magis copiofum femper& magis incalentem edi par cft, prout uiotus vehemétiores fiant. Cüm igitur is aut minoraut frigidior redditur,tum fcito corpus exhauriri refrigeraridi,& ficcari plus iufto: quamobrem animum diligéter attendere exercitando corpori debemus, vt cüm dictarü iam notarü quelibet appareat,proti nus ceffet.Ncc tamen protinus mittendum eft ad la uandum,fed fummam intentione exercitationis remittere fiftereQ: iubebitur:fiq; velit fpiritus cohibi rone implere ilia;perfundi oleo;atque apotherapia deinceps vti debebit, que genere duplex eft, altera ceu pars exercitationis, altera eius ceu fpecies.ac de ea quidem quz ceu fpecies eft,poftea dicemus. De ici friione. Cap. XVI. Vncautem de ea quz vt pars exercitationis habetur, dicendum eft. Omnis exercitationis probé peracte poftrema pars apotherapia dicitur. duplex eius eft fcopus, vt excrementa purget,& corpusà lafsitudine tutü conferuet.prior veró eft etiam toti exercitationi cómunis,quando ei quoq; duo omnino effe propofita diximus, vt folidas animalis partes firmet,& excrementa expurget.Proprius autem apotherapic fcopus eft,vt lafsitudinem quz fuccedere immodicz exercitationi folet,fubmoueat atq; prohibeat.qualis autem adhibenda fit, ipfa finiü ad uos tendimus natura demonfílrabit.nam quoniam propofitum eft vt folidarum animalis partiü excrementa, quzcunq; excalfa&a attenuataq; per exerci tationem in corpore adhuc manent, prorfus eijcian tur,& fri&iones qua per alios cum celeritate admi niftrantur,adhiberi oportebit,& plurium manibus o 119 ORIM COLLEGT. fricandum, quo nulla corporis pars nuda relinquatur,& cum his vnà tum ipfarum quz fricantur partium tenfionem, tum etiam fpiri itus cohibitionem. Oleum quoq; i csnda corpori largiter erit circüfundendum:id enim ad velocitatem fimul& mollitiem cum fti&tione códucic& alioqui aliud n6 mediocre cómodum fecum afferr, quandó& quz tenfa funt remittit,& quz ex vehementiore actione fatigata funt emollit. Media igit efto mollis durzq;, quz eadem mediocris eft. perficietur auté fricantis manibus valenter iniectis,ita vt earü cóprefsio proxime ad duram frictione accedat::ceterüm pinguedi nis copia& velocitate mouédi eatenus remifsis,vt plane mediocris euadat. Porró tendendas dum oi cantur partes cenfemus,vt quicquid inter cutem& fubiectam carnem excrementorü refidet, id per cutim expellatur.& ob hanc etiam caufam non exigua portio apotherapiz eft, fpiritus detentio& cohibitio: quie quidem PER tenfis omnibus thoracis mufculis, ijs veró qui fub fcpto& abdomine funr, remifsis: qua fané ratione excrementa deorfum ferentur. Secundo aütloco cenfenda eft ea quz mediocriter eos mufculos qui in abdomine funt, tendit,quà videlicet ea quz fub fepto funt vifcera apotherapiz fru&ü fentiant. His ipfis de caufis etia fa-. Íciarum circüactus fiant, tendente fe ad fingulas eo qui fricatur, non tamen cum omnibus pariter fe ver tente,cüm ü€q; continuos motus nec vehementes €i cótingere ex apotherapia conueniat, fed certé aliquot, /& quibus per interualla frictiones fintinterpofite.itaq; tum fepe reuoluatur,tum fepe hoc ipfo tempore progymnafté mutet:fepe ipfe à àtergo gym nafte incübens,atq; vtrunq; crus per vices eicircüple&ens, idd; cum tenfione aliqua non vrgente;ab alije LIBER SEIXTVS 1 alijs qui cómodé cótre&tent, fricetur: hac enim vel precipue ratione& calorem qui exercendo adau&us eft feruauerit,& excreméta proprijs ipfius tum tenfionibus,tum motib.eieccrit.ad quam rem conficiendam,fpiritus quoq; cohibitio non parü videtur conducere.Quinetia inter ipfas exercitationes, fpiritus cohibitioné interponüt optimi gymnaftz: ficut etiá quam fuprà diximus apotherapie debitam fri&ioné:fimul etiam ceffando,cüm homo laffari incipit,limul cutis meatus paulatim expurgando,quà fcilicet perfpirabile purumd; corpus ad iubfequentes labores fit,cüm alioqui verendum fit,ne fi quid tale gymnafta prouiderit, obítruat potius meatus quàm expurget:nam vehementiores materierü motus diuerfis téporibus& rationibus contrarias edere actiones poffunt.obftruere auté cüm craffum fimulac multü fuerit,quod cófertim ac preceps agit: purgare veró,cüm exiguü tenueq; eft, nec przpropere nec violenter cogitur fimul omne expelli. ob has igitur caufas, qui etiáin medijs laboribus apotherapia vtuntur, potifsimüd; in ijs qui grauia que vocant certamina exercentlaudo atq; cómendo. De propria fri&tione. Cap. XVII. Yniàio quandoq; per fe ipfa commodum aliquod corporibus noftris affert, quandoque veró ijs qua cómodum afferunt miniftrare poteft: miniftrat autem in exercitationibus, preparans ad eas corpora: & item cüm poft eas adhibetur.ac prior quidem fri&io preparans,pofterior veró apotherapeutica nominatur,de quibus fuprà verba fecimus. Que veró per feipfa boni quid facit, ea foluendi, ligandi, car-. nem augédi& minuendi vim habet, vt dura corpus ligetur,molli(oluatur,multa extenuetur, mediocri denique craflcícat. quatuor enim hee genere diffeQ0 ài E ORIS. COLLECT. rentiz in quadruplici friionum omniü facultate atque vfu infunt: fig; medias harü que vnà cum his intelligátur annumeres, fex differétiwv omnes fient. Nam fi dura ligandi,mollis foluédi vim habet, corpora que fupra modum foluta funt,ea duriter fricare oportet:quaz conftricta funt, molliter: fi modice fe habeant, ea nec molliter, nec duriter, fed quatenus fieri poteft vtroq; extremo declinato, fricanda effe,perfpicuü eft. Quemadmodum veró in ijs diffe rentijs qua in qualitate funt, non folüm dura mollisQ; cofiftunt,fed etià media:ita in ijs quz in quantitate verfantur,nó folüm multa& pauca,fed etiam media eft. Cüm igitur duz res fint toto genere difiun&z,fi modó e facit ab eo VET RiHR diftinguitur, fridiones ex corum numero funt quz faciüt:affe&tus veró qui ab eis in corpore relinquun tur,ex ijs quz fiunt. quare contrarietates quoq; alias in genere frictionum,vttum mollem& duram, tum multá& paucam:alias in affe&ibus,vt tum col. ligationem& folutionem corporum,tum gracilitatem& crafsitudinem, neceffe eft conftituamus. Ac prior quidem affectuum contrarietas ex priore fri€tionum contrarietate nafcitur, fecunda non item: euenit enim in hac vt gracilitas proueniat ex multa fri&ione,carnis incrementum ex mediocri: quippe cüm pauca augendz carni non fufficiat, propterea quódid quod carnis incrementum accepturü eft, & fanguinis moderato acceflu,& valida virtute indigeat:quorum vtrunq; mediocris cómodé praftat fri&tio:pauca neutrum,nec abundé,nec fatis.Hippo crates igitur redactis veluti in eleméta fimplicibus differentijs, vniuerfam frictionum rationem abfol. uit,quemadmodum carnem fatis adijcias, quemadmodum detrahas, quemadmodum corpus mollias, & quem | | LIBER SEXTVS. E & quemadmodum conftringas. cum his vnà protinus fe promunt, tum media earum opera, tum quz per coniugationem faciunt.Media,cüm neq; ligare corpus,neq; foluere, neq; carnem augere, neq; minuere ftudemus: per coniugationem veró fiunt, vt cüm, verbi gratia, pariter colligare& carné duram adijcere volumus,tri&ioné duram vnà cum mediocri quantitate adhibeamus: cüm veró mollem, friG&ionem quoq; mollem,& quantitate mediocré adminiftremus:& in alijs etiá coniugationibus ad pro ortionem.Etenim tres differentie fridionüà quapm fumptz,tribus quz fumüturà quantitate con iun&z,nouem coniugationes efficiunt.eas nos formula quadam defcribemus, in qua duorü verfuum Ts füperné pinguntur,priorem,qualitatum:fecunum;effe quantitatum volo. Pauca. Dura. S adulta, UMedioeriss Pauca. Mollis. à Multa. Mediocris, Mediocris. 2 Multa. Mediocris. Dematutinafri&ione, Cap. XVIIL D: matutina frictione in corpore temperato ad hunc modum differendá eft. fi nihil fit de quo queratur, certé fuperuacaneum erit cum fricare, nifi fi quando ingenti frigori occurrendum videtur: tum nanq; veluti qui frigida funt vfuri,fic fri&ione quo» que hoc preparabimus,$i veró lafsitudinis fenfus 9 3j MA ORIB.!COLLECT. vllus appareat, tum vngendus homo eft& molliter fricandus.fimili quoque modo fi ficcior iuto fit,oleo dulci vngendus eft(id enim ficca corpora hume &at) fricádusq; vt omnino parcifsimé,ita nec duriter,nec molliter: quippe cüm fuccurrere digeftioni in corpus,non cutis carnisq; habitum m utare,neq; etiam quod in his cótinetur quicquam per halitum digerere oporteat:quorum mollis vtrung;,dura alterum facit: fiquidem hzc cutim denfat,duratque: mollis verà per halitum digerit;ac corpus laxá mol leq; facit. Verüm fi cutis denfitatem corrigere velis, ei quz ex duris tum fri&tionibus tum pertractio nibus;atq; ex veheméti exercitatione& multo puluere orta eft,mollis fri&tio cum copiofo& dulci oleo medetur:quz veró ex frigore contracta eft,cam rimü fri&ione ficca& celeri, deinde cum oleo adfibito calfacientes, ad naturá fuam redigemus.Laxitatem veró quz frequens balneum,mollemd; fri€tionem,& veneris vfum confecuta eft, paucula fri&ione,primüm quidem ficca,deinde cum oleo aliquo eorum quz adítringüt,fanaueris.humiditatem veró quz nimiz potioni fuccefsit, ficca fri&io,& cum linteo adminiftrata,& cum manica, interdum etiam folis manibus,idQ; vel citra vllum pingue,vel cum co plané exiguo corrigit. efto autem aeu hoc quod per halitum euocet,& omni facultate adftrin gente vacans. : De vefpertina fri&ione. Cap. XIX. A Tque ita quidem de matutina fri&tione. vefpertina verà ijs vtilis eft,quos vel valida lafsitudo premit, vel immodica ficcitas malé habet, vel quorum corpus ex alimento nó nutritur.Verüm fymptoma, cüm corpus non nutritur, nunc feponatur vnà cum alijs omnibus fymptomatis,que póft tra&abuntur, In LYBTR SEXTVS ig In temperata veró natura, cüm aut calida lafsitudo aut immodica ficcitas corpus afficit, prandium minus efto: tum ab eo ad ccenam longius tépus interponatur:plurimum quiefcat: exiguum tamen quippiam inambulet,vt cibus recto motu concuffus fub fidat.melius etiam fit,fi exonerare aluum pofsit.His omnibus rité peractis, fecurus oleo dulci fricabis, non multum tamen ventrem continges: fifecus facias, periculum eft ne& cibum deterius cócoquat, & fuccus aliquis ex eo femicrudus in corpus digera tur,caputd; turbetur,& ftomachus fubuertatur.Opomum ergo fuerit omnino ventrem non attingese: fi vero in mufculis ei vicinis, vel fenfus aliquis lafsitudinis, vel ficcitas maior appareat, blande& mediocriter vngi debebunt. Dc fri&ione quz ad febrim tollendam adhibetur,ex libro Herodoti de auxilijs quz fiunt. Cap. XX. Fniaione: quz caufa foluenda: febris adhibetur, hifce temporibus funt adminiflrrandz: conueniunt enim circa morbi ftatum, non omni quidem in parte,fed extrema,vt non longéà declinatione abfit.in temporibus veró accefsionum, primüm in declinatione fieri debent. Obferuandi tamen funt,qui partes aliquas inflammationibus obfeffas habent: nam fi ex fint, diffolui febris nullo pato poterit. Quin obíeruare etià oportet fpirandi difficultates, itéq5 fudores, qui fine ordine in toto corpore aut vultu & collo fete oftendunt. Ergo quibus facta crifis eft in principio declinationis, zftate atq; autumno accommodatéin loco temperato reclinabis, atq; inibi paratü hydrelzum calidum,in quo aphronitrum toftum inie&tum fit,habebis. Fridio aüt in iunioribus& minoribus;à quatuor fiatiin ijs veró quorum 04 D ORIB. COLLECT. atas floret,quid; maiores funt, à fex adminiftretur, vt alij brachia ad manus digitos vfq; fricét,alij thoracem víq; ad inguina, alij denique crura vfq; ad pe des.Effufo veró pingui aliquo,manus fuperné deor fum deducant, ita vt pars omnis infricetur: deinde hominem pronü ftatuant, ipfumq; ad eandem proportioné fricent.ac principió quidem leui manuum 1nie&ione lentaQ; vtant: deinde veró,ccleri& com priméte: poflremó veró remiffa,& quz in omnibus primz fit par atq; fimilis.Iam veró etiam partes capitis,& ceruix,adiun&o pingui contre&entur.Partes autem fingulz in iunioribus centies, in florenti ztate ducenties fricentur. in ijs qui athletarum mo re vitam degunt, duplicandus eft numerus. Interim veró dum frictio adminiftratur, fi multa hilaritas adfit,fimulq; febris fedetur,facilisq; refpiratio& bonus color appareat,& pulfus magnitudo non ita multá fit imminuta, neq; denfus pulfus fit, & caro in tumorem adiun&o rubore fit elata, tum numero frictionum aliquid debet accedere: at fi ijs qui fricantur fudor prodeat qui prius non apparebat,tum fcire conuenit re&é progreffam effe frictio nem,& inde vtilitatem egrotanti fuiffe allatam, 8c tamen eum fecunda quog; experiétia indigere.neque etiam cüm pares accefsiones fiunt, nihilque oc currit quod fenfus iudicio vtile aut noxium fit fed perfe ipf impulfus capiunt, expectanda crifis eft: nam ex fecunda adminiftratione perfpicua vtilitas apparebit.Omnibus porró poft frictionem,aque ca lidz quod fatis fit dandum eft. fid; tempora remiffionis adáint, poft turbationem quam auxilium hoc attulit,& poft fedationem concufsionis alendus a ger eft.atin quibus nihil quicquam remittitur, eos perfectas remifsiones expectando nutrimus,in ne ijs LÀIPIRM SEXTVS. 217 dijs temporibus largum potü dantes,& prafertim ijs quos ficcitas male habet. alimenta veró liquida & calida danda funt.Si hyems fit,ca quz ad curatio nem pertinent;in loco calidiore fiant:oleoq; aphro nitrum mifceatur,& vini decima pars indatur.In fecundis veró frictionibus, fi non Mii viresque corporis validz fint,& pulfus in propria magnitudi ne permaneant, nec vlla turbatz refpirationis nota videatur, à fridione refe&tos infidere oportetatq; perfundi, vt inde laxandis corporibus, fimile quippiam ijs quz per fudores fiunt,* poft crifin perficia turatque vtilitates magis variz extent: nam vel ma nent in eodem ftatu, vt anté dixi,adiutiad morbum difcutiendum: vel typi in alterius generis formas tranfeunt:velintermifsiones capiüt,vel fiunt vchementiores,& eodem die ceffant.Sepe ctiá tutas per feuerantias inferunt, poft quas laboriofus frictionum modus cauendus eft:fed in primis fri&ionibus manendum,cüm non procul finis cófpiciatur.Si vero intendas manuum inie&ionem, neq; ferant,vlce risQ; fenfum ta&us inuehat, à fri&ione defiftendü: fi veró fricando multü circa fe caloréfentiant, idq; femper,& maiore itidem malo afficiantur, adíit veró etiam aliquod fymptoma implacidum,tuncà tali quoq; auxilio abftinendum cft, cüm eis imméfum calorem afferamus,& vt cetera adhiberi queant,tépora remifsionis expe&abimus. Si veró adhibita fri &ione in diuturnis& intermittétibus febribus accidat vt continua& vehemens febris fubfequatur, moueri& turbari non debemus quafi res male cedat,quandoquidem inde ftatim eger recreabitur. Iam veró frictionem quoq; tollendz febris caufa adhibere debemus in ijs, qui febres molles& tepidas habent, quz vel ab itio tales in eadem forma 9o j T ORIPR. COLLECT. perftiterüt,vel ex vehementib.& diffcilibus febribus declinátes,ad hafce magnitudines peruenerüt. quibus veró fri&iones adhibendz non funt,difcerni debent ex temporibus morbi,ne aliquid incómo di palàm afferamus.Quin etiam facta&grotantis fecum cóparatione, id difcernet: quam ob rem noxz queinuchunt,fpe&andz funt.nam cüm febres quz à fri&tionibus excitantur vehementes fint nec decli nent,fciendum eft hoc auxilium n6 proficere. fimili quoq; modo fifezgnes& fomnolent» pertotum caloris tempus fintlaffum$; corpus, refpirationé den fiorem,& pulfus exiguos& obfcuros atq; etiam fre quentes reddant, tum frictionem malé cedere iudicamus.fed& tremor,& conuulfio ex frictione intépeftiua& multa fiet;pariter etiam ex dolore inflammatio cxorietur, carne in tota corporis moleintumefcente.His fymptomatis animü diligenter atten dere,& copiam remediorü paratá habere oportet. Deinambulatione,ex xxx. libro Antylli,de auxilijs que fiunt. Cap. XXI. IDiranbulsisens duo ftatuenda funt genera,quorum alterum vt auxilium,alterü ad corporis recurationem adhibetur.Deambulare igitur auxilij gratia cenfemus in affectionibus quecapiti itemq; oculis, gurgulioni,& tho aciprzterquàm in fputo fanguinis,contingunt.eft veró etiam maxime vtilis deambulatio ftomacho humefcenti,dolenti,&in quo alimenta coacefcunt& corrüpuntur. efücax eft etiam ad mulieres quibus fuppreffz funt purgationes:& cüm aluus fiftitur,& cibi fupernatant,& vrina retinetur. Non mediocriter quoq; coxendicis morbis prodeft:& ad fummá, omnibus ijs in quibus neceffe eft autà fuperioribus partib. ad inferiores aliquid defluere, aut quz ad inferiores partes propenfa feruntur, LIBER SEXTVS. 115 runtur,excernenda funt.Deambulatione veró apotherapeutica vtimur cófeétis grauioribus exercita. tionibus,& poft purgationes quas medicamenta fe cerint,& poft fublitioné oculorü,& poft copiofum vomitum:& abfoluté atq; vno verbo, deambulatio apotherapeutica poteft animü remittere, fpiritum commutare,& in ordiné adducere,& quz diftenta funt foluerejitemq; thoracé purgare,& vt facilé refpirationé edat efficerejinftrumentaq; fenfus roborare, ventriculum firmare,& quod maximi refert, omnem affe&ionem quz lafsitudinis fenfum affert, qucQ; perturbat, explicare atq; diffoluere.Ac deam bulatio quidem quz auxilij caufa fufcipit,& multa & contenta effe debet:tum crura impariter mouenda,calcibusq; incedendum, tum pectoribus pedum cum poplitum contentione ambulandum: acinitio quidem quieté, deinceps veró vehementius,& rurfus vicifsim remittendum: quantitas aüt ex viribus iudicetur.Verüm que recurandi caufa initur, pauca & placide adminiftrata,& quieta, animi corporisq; cffufione coniun&a effe debet. ex quo fit, vt quieta deambulationes imbecillioribus accómodatz fint. eedem quoq; cóueniunt ijs qui à cibo deambulatio nibus vtuntitéq; ijs qui nuper€ fomno funt experre&i,& quiante maiores exercitationes,ad eas ineundas fe deambulando preparát,& qui parte quauis dolét. robufte veró deambulationes cóuemunt valentiorib.perfrigeratis,quiq; fpiritü egré trahüt, languidáá; vnà etiam cum viribus habent,quiq; fegniore funt mole corporis,& qui carné reficiunt,& conualefcentibus. Quz veró cum intétione crurü, aut calcib. incübendofiunt, capiti male affe&to funt accómodatifsime,itemQ; thoraci humidiori,& vtero conuulfo,& purgationi fuppreffz,& cum partes 220 ORIB. COLLECT. infernz ex alimento fru&um non capiunt:& omnino,quibus materia furfum repit& fertur.NÓ intentz veró deambulationes placidis fimiles funt ,atq; ad eadem valent.que vero extremis digitis obeuntur,eas obferuatum eft proprie lippientibus,&aluo fuppreffz vtiles effe:accliues autem thoraci, qui fpi ritum exiguum ducat:idá; ante cibum,& cüm loco aliquarum maiorü exercitationü iniungitur deambulatio.decliues veró,cruribus laborem afferunt il lz quidem,fed tamen magis quàm aliz materiam in frà trahunt, cüm eam à capite ad inferiores partes deducant. Inzquales veró vtiles funt ijs qui cità deambulando fatigantur. quz in campo fiunt, magislaboriofz quàm hz funt,& magis etiam funt accommodatz ad fpiritum,& ad corpus conftituendum.quzloco afpero funt,caput replent.quz in arena,& prefertim profunda(eft enim hoc vnum oe nus exercitationis vehementifsimz) efficacifsimz funt ad omnes partes corporis firmandas,& potentifsimz ad materiam 8 fupernis ad infernas partes deducendam. que veró in terra molli fiunt, proxim6 accedunt ad eas qua in arena fiunt.que in pratis exercentur, blandifsimz funt, nihil omnino fenfus tentant;nihil cómouent, fed tamen caput implent, cüm propter odoris fuauitatem, tum propter humi ditatem que in eis ineft. quz veró in vijs fiunt, minore cum labore fiunt quàm ea quas inlocis deambulationibus dicatis obimus. quz veró habentinuolutiones,funt capiti noxiz. Oblongz veró fimiles funt ijs quz in vijs fiunt.quz veró in locis fuperioribus domus fiunt,ceteris omnibus funt antepo nende:nam& vaporum qui é terra efferuntur,funt expertes,& acrem habent puriorem. atq; ex eis ac€ommodatiores etiam funt, qua fiunt inlocis quz tabu LIBER SEXTVS iM tabulis fint firata,fiquidem obfecüdant,& caputleuant,& materiam deorfum trahunt. Exigua deambulatio prodeft ijs qui fatigati funt, quiq; poft exer citationes loti nó funt,& ijs quibus à cibo deambu lationibus opus eft, quibus grauitas eft in corpore. Multa veró deambulatio 1uuat eos qui caput aut thoracé malé affe&ü habent,& quibus inferna corpons partes nó nutriuntur,& qui in exercitationius vehementiore motu egent. Iam veró quz prope mare fiunt, ficcandi& materiam attenuandi vim habent. at quz circü flumina& ftagna fiunt,hume&andi vim habét.veruntamé quz prope ftagna fiát, deteriores cenfent.que veró in mediterraneis fiunt artibus,ez funt alijs quz dite funt preftantiores, verüm fuperantur ab ijs que prope mare obeuntur. uz in rore fiüt, fimiles funt ijs quz ad ftagna füt. quzin locis auium volatu frequentatis funt,efficacifsimz funt ad euocandum per halitü,& ad leuandum.fimili quoq; modo ex quz in fublimibus fiunt locis. At que cauis locis& fpeluncis(aer enim ibi intemperatus& vitiofus ineft) itemQ; quz fub te&o fiunt, deteriores funt 1js que fub dio: valent enim ad replendum vel maximé,fi humili te&o cafa fit munita. Quz loco ventis non perflato fiunt, valent ad euocandum per halitum,& ad excrementa difpergendajitemQ; remittunt, nó feriunt.at cx ijs quz vento perflante fiunt,quz fub Borea,tuffes excitant, thoracem lzedunt, ftomachum diffolutü roborant, vires collabentes firmant,& fenfuum interitatem afferüt.que fub Auftro, caput replent,fen Sin inftrumenta hebetant,aluum molliunt, atque ad diffoluendum valent. At que Zephyris fpirantibus fiunt,ez preftant cateris omnibus quzin vento fiunt: non habent cnim Dorce infuauitates; cüm 12 ORIS. COLLEFCT. eis manfuetudo fimul atq; 1ucunditas fit cóiuncta, quz 1n apheliote fiunt, malz funt,& feriunt.quz in Sole, effundunt,& caput implent,& inzqualitates gignunt. quz fub arboribus funt, meliores funt ijs quz fub te&o:aér enim ventilatur,& redditur(alubrior:ezd; conuenienterarborum qualitatibus aut nocent corporibus;aut profunt. quz vero coelo fereno,leuant;per halitum euocát, attenuant, bonam refpirationem& mouerndi facilitatem parant:qua nubilo, caput implent, grauitatem important, minus; per halitum euocant.ac matutinz aluum mol liunt,& fegnitiem€ fomno contractam diffoluunt; fpiritusQ; attenuant:vefperting veró ad fomnü hominem przparant,& inflationes difpergunt. De curfu,ex eodem Antyllilibro. Cap. XXIL oni curfus eft deambulatio vehemens& con. citata, ideo inter vehementes exercitationes nume ratur: eft veró accómodatus hyberno tépore, ité; eftate media. Valet autem ad corpora calfacienda, appetitü reuocandum,& ad naturales actiones corroborandas,& ftomachum firmandum,& defluxiones euocandas.etfi enim primüm defluxiones videtur excitare, eas tamen poftea cohibet& comprimit,verüm caput implet.In renum aüt morbis,& feminis profluuio, vt afferuatum quoddam auxilium, nos curfum adhibuimus.prodeft ifchiadicis,in quibus in curfus initio vix moueri poffunt, fed vbi in curfu funt ita properát, vemorbi propémodum obliti videantur. In ijs veró quorum vifcera torquentur,& qui fungos efitarüt,& qui à fcorpionibusicti funt,nos curfum profuiffe obíeruauimus. Ergo differentias quz cx qualitate& quantitate fümuntur, & cxteras etiam generis eiufdem, ex ijs intellige-" mus LIBER SEXTVS: 1 mus que fuprà de ipfis deambulationib.dic&ta funt nobis.at quz non dixerimus,quze quidem funt perpauca,ea nunc perfequemur. Eft ergo curfus quidam qui redtà ad anteriora fit, qui inde etiànomen duxit:alius in pofteriora,quem recurfum vocant:ahus in orbem,quem circücurfum nominant.ex quiz bus is qui ad anteriora fit, ea praftat quz iam diximus.at recrfus in pofteriora,is nó celeriter initus, & capiti,& oculis,& tédinibus,& ftomacho,& lum bis accommodatus eft atq; vtilis, idcirco nó replet caput.Porró inceffus qui pedibus in altum fublatis fit, qui cogit vt firmius fummis pedibus incumbendo homines vadant, ne concidant,materià infrà tra hit. Curfus veró in orbé, thoraci& cruribus accom modatus eft,at capiti eft alienus.Ergocurfus qui te&o corporeineuntur, ij carnem calfaciunt& fudores mouent:qui non tecto corpore,non magnam illi quidem fudorü copiam eliciüt, veruntamen clàm vehementer per halitum euocant, atq; etiam corpo ra durant& exiccant. De geftatione,eiufdem, ex eodem libro. Cap. XXIIL Aris exercitationes in motu corporis cófiftunt: geftatio veró media eft inter motum,& fitum partium corporis quiefcentium.Cum4Q; totum corpus ferendo moueatur, inde exiftit vtilifsima& placidifsima exercitatio, quz ipfas itidem partes nó minus quàm magna exercitationes, moueat. Omnis aüt geftatio poteft naturalem caloré augere,& materiz multitudiné difcutere,& habitü corporis firmare,& actiones ftupidas excitare,& fegnitié przterea diffoluere,& corporis turbationéfedare,& ijs quos vigilie exercent fomnum conciliare,& contrà etiá veternofis& diffolutis reditum ad fe& vigi n4| ORIER. COLLECT, lias parare. Ac fomnü quidem cóciliat, excrementa quzà capite& ftomacho delabuntur per halitü digerendo,cüm hz partes fint vigiliarum caufz precipuz. at vigilias poftea inducit, corporis tenorem ad fe reuocando& corroborando. Geftationis autem differentias cómunes,in oratione que deambu lationibus habita eft,expofuimus.propricveró funt ha. Vnain le&ica fit,quz fulcra habeat lineis ab anulo ad angulum per pedes diftincta: vel fit in fella: pis duplex ARE Y ri ijs qui geftantur, veliacentibus,vel in vehiculo,vel in naui. ac in naui quidem,que aut vétis aut remigibus impellatur. Geftationi quoque fübijciatur equitatio, quamuis nonnulli de ea priuatim loquátur. Ergo geftatione quz in le&ica fit, vtimur in febricitantibus, aut qui diuturna imbecillitate laborant, quique elleborum fumpferunt: atq; etiam dum vires reficiuntur, cüm imbecilli adhuc homines funt;prodeftitenid; vigilantibus,quid; fegnitie& pigritia quadam funt opprefsi,& ijs quibus caninü in modum appetitus cft intentus,quippe quz intentionem illam fedet:& ijs qui tarde alimentum conficiunt;& ijs qui alias obi re exercitationes non poffunt. Eadem quoque pro. ortione;ijs qui diuturno morbo MOREM vtif: eft.fedaliud genus quod le&ulo penfili fit,& ante& poft cibum prodeft: alterum veró, poft cibum eft inutile. quo modo autem vti hac geflatione debeamus, explicatur à nobis vbi de CH propinando loquimur. In fella auté ftratos geltamus eos qui febrim habent,atq; ex ijs lethargicos potius,& quos cataphora vrget. qui verà fimplici& permanenti& diuturna febri iactantur,fi vires ferant,debent geftari quamplurimum,quandoquidem gefta. tio minus mouens corpora, quandoq; febrim excitat LIBER.SEXTVS iij tat.ergo in febricitantibus qui ad integritaté perue hiunt,vel quorum lon admodum remifsio eft,vel ui febribus tenentur longis, etiamfi nó magna interualla habeant,cóuenit hec geftatio. Qui febrim non habentjin cathedra non tecta potius, quàm te&a geftandi funt. Tempora aüt&locain quibus ge ftatione vtendum fit,& quibus modis fiert debeat, deambulationis tractatio nobis expofuit. Quz autem in vehiculo fit, habet vim quandam amoliendi commouendique morbos ftabiles& permanentes: quz veró in nauibus fit; parum plerung; diftingui. tur ab ea quz in terra adminiftrat. ac que tranquil. Io mari obitur, non admodumi niagná turbationem neq; concufsionem affert.ex quo fit,vt fermé accómodata fit ijs quibus etiam geftatio per currü conuenit:nifi quód hoc magis habet, quód in purgato acre,& in quo nó humidi vapores, fed ficci& acres fint,efficit:& ob eam ipfam caufam eft preftantior. Que veró per pontum fit,ventis nauim ferentibus, €a maxime varia eft,& ex maxime contrarijs cóftat: habet enim motuni acutifsimü, vehenientifsimü,& neutiquam ceffantem duni nauisà vento impellit: eftq; mixtus ex fecuritate& timore,habetà; facillimas& celerrimas mutationes: ac tales Met din mütationes omnem diuturnam morborü affectionem remouent.Cómotio deniq; quz in naurgatione excitatur,vim habet elleboro leui& albo perfimilem. Deequitationcexeodem. Cap. XXIIIT. E uitstionis exiguus in egrotantibus eft vfus: nam fi placide equus gradiat, nihil magis quàm laffitudinem,& prafertim inguinibus afferet: fi vehementer impellatur,quamuis totum corpus laboriofà cócutiat,tamen aliquid vtilitatis affert: fiquidem magis quàm omnes aliz exercitationes corpus, Se P i16 ORndJTB. COLLECT. przfertim ftomachum firmat,& fenfuum inftrumen tapurgat,eaq; reddit acutiora.fed thoraci exercita tio hzc eft infenfifsima. De geftatione quz in febribus conuenit,ex Herodoti libro de auxilijs quz fiunt. Cap. XXV. CGirnaionis qua in fellaaut cathedrafit, primus modus eft,vt neq; minus quinq; ftadijs, neque plus quàm huius duplum producat: qui modus fequenti etiam die erit obferuandus.A tertio veró die quinque ftadia fingulis diebus accedant víq; ad triginta ftadia. qui veró longiore geftatione indigét, ij curru qui manu ducatur vtuntur,quos per triginta ftadia mouere incipimus, deinde ea conduplicamus. Quiin febribus vigilia premuntur, eos vfquedum fomnum capiant geftare oportet: quos vero dolor vexat, aut aliud tale fymptoma exercet, geftandi funt,donecid quod eos infeftata moueatur.Geítatio veró que le&o penfili fit, numero quidem nó fa cilé definiri poteft quanta effe debeat: verüm confe qui ratione debemus tanto tépore vtendum ea effe, uanto quifpiam in fella perlatus quadraginta ftaia iter cóficcret. Qui veró in bigis geftantur, à ftadijs triginta aut quadraginta ducétes initium, vfque ad fpatiü altero tanto maius progredi debet. quibus maiore menfura opus eft, funt qui equitare confueuerüt,in quibus equitatio quoq; anteponen da eft,vtpote eorum naturz accómodatior,& habita etiam confuetudinis ratione. Qui denique nauibus geftantur,à fexaginta ftadijs incipiant,& in duplum horum definant. De cricilafia,ex quarto libro Antilli,de auxilijs quz fiunt. Cap. XXVI. Hae exercitatio intenta corpora mollire poteft, &quz LIBER SEXTVS T & que lóco ftabiliri nó poffunt, tum réuolutionib.; tuni veró etiá figurarü corporis varietate fic parare,vt facile fle&ant&ftabiliantur,neruosq; imbecil los firmare,& laxare,& caloré excitare,& intelligen tiam quz deflexit de via& atra bili agitatur, ad ftatum fuum reuocare. fit autem crici diameter minor quàm fit hominis longitudo,vt eiusaltitudo ad màmas ví qi perueniat: neq; impellatur perlongitudinem,fed etiam errando.Efto aüt ferreus auriga,qui BÍ ligneà habeat:nónulli tamé tenues cricos ro t adiedios fuperuacaneos effe putauerüt: verunta men nó itafe res habet,fed ftridor ex eis ortus hilaritatem& voluptatem anim parit. In initio aüt re&os impellere cricos oportet: vbi aüt corpus incaluerit atq; inane fit fa&ü, t tuncexiliendum& difcut rendum.füb fine veró,iterum recti impellendi funt, vt(tatü quem exercitatio parauit, tueamur., Tépus autem accómodatum eftante cibum aut balneum, vt etiam inalijs magnis exercitationibus obferuat, De natatione,eiufdem,ex eodem libro. Cap. XXVII' Pc diuturni morbi funt in quibus apta fit natatio,& perraró etiam adhibetur: ac zftate folüm ea vtimur.poteftd; gracilem reddere, per halitum euo care,firmare, calefacere, attenuare, hominem iniurie minus obnoxium facere. Quz ergo in mari fit, ea hydropibus,fcabiofis,& quos exanthemara infeftos habent, itemque elephantiafin patientibus,& quorum crura aut alique alie corporis partes deflu xione tentant, accómodata eft. Facit quoq; ad eos qui exalimento fru&um non fentiunt;ijsque qui in | morbo exagitant.Capiti veró nocet non folüm que in mari,fed etiam quz vbiq; fit: que veró in dulci| busaquis,egrà& imbecilliter predictas res poteft. P L 228 ORIB. COLLECT. quam ob rem vitanda plerunq; eft: nam fi quis in ea diutius immoret, ei nerui cüm propter frigus, tum propter humiditatem lzdentur:at quz fit in calidis fponté nafcentibus, incómoda eft, quippe quz impleat.Sed multó magis fugienda natatio eft,qua ex calefacta aqua conftet. Quin etià fiue in marinajfiue in alia aqua natare quis voluerit, debebit is prius moderaté vnxiffe,& frictione przcalfeciffe corpus, & eueftigió in aquam fe proijcere. De paleftra. Cap. XXVIII. Pasa vehemens firmum& validum fpiritü efft cit, itemQ; corpusfolidum& mufculofum: neruos etiam E APA fenfus exacuit,& naturales actiones corroborat.Carné denfam illam quidem& exci tatam fed tamen ex omni parte paucam adijcit.pinuedinem, omnia cedemata, tumores, aquam inter cutem diffoluit:thoraci aliena eft. At placida palaftra,vice verfa carnem multam comparat, ex quo fit vt ijs qui reficere fe incipiunt, fit fuperioreaccómo datior. Preterea erecta paleftra capiti prodeft& thoraci,& neruos corroborat: que veró fuper paui mento fit,lumbos,genua,precordia,& inteftina vitiata adiuuat,fed capiti eft ineptior. De vmbratili certamine,ex eodem libro eiufdem. Cap. XXIX. Vnbratilis pugna valet ad fedandam affe&ionem lafsitudinis rn dn referentem,& ad humeros firmandos,& ad neruorum imbecillitaté,& ad tremorem corrigendum:quinetiam materiam infrà deducit,€ prefertim inijs qui fummis pedibus pugiles imitantur. Eft etiam vtilis renibus, colo inteflino,. atque vitijs quz thoraci folentaccidere. Oportet autem non folüm manibus cum vmbra depugnare, fcd ctiam cruribus;ac interdum tanquam fálientes, inter LIBER SEXTVS. T interdum veró tanquam calcibus cedentes. De gefticulatione,ex eodem libro. Cap. XXX. Tute: choream& vmnbratilem pugná media interieta eft gefticulatio,fed ad vmbratilem pugná propis accedit:eít4; ad eadem vtilis ad que pugnavm ratilis eft: fed hzc pueris, mulieribus ,fenibus,& quorum corpus mirum in modum gracile atque im becillum eftymagis conuenit: fiqudem]vtilis& accommodata eis eft exercitatio. De exiliendo,& faltando,ex codem libro. Cap. XXXI Disc exilireà faltando: nam exilire eft curfui fimile,cüm eodem inloco corpus manet, poplites in fle&endo& circumuchendo: faltus vero eft fermé crurum continuus. His fimilis eft faltus quo Lacznz mulieres ad nates faltando prifcis temporibus vtebantur:faltabant enim circunflexis cruribus, ita vt calcibus nates attingerent:quandoq; cruribus al ternatim inflexis vt calcibus nates peterent: quandoq; veró vtrifq; vno& eodem tempore.Exilire ve ró accómodatum eft diuturnis morbis capitis,thoraci,materi: quz ad partes fuperiores propenfa fer tur,cruribus imbecillis,fefe non alentibus,excarnibus,ftupidis,& tremulis.Saltus veró magis quàm fi quis exiliat,materiá infrà ducit: fed quia thoracem concutitjideo eius affe&ionibus non conuenit. veruntamen& ad motü,& ad a&iones promptü corpus valde reddit. Saltatio veró ad nates caput purgat& ficcat: euocat etiam menftruas mulierum pur ationes,& fcetus nimiü adherentes expellit, qué| admodum Hippocrates in libro de natura pueruli - fcriptum reliquit. fecundas quoq; retentas deijcit, & vterum qui fuprà fe contraxit; in fuum locum tra P3 ago ORIB. COLLECT. hit,& hemorrhoidas itidem prouocat. Depila,exeodemlibro. Cap. XXXII. E xercintic qua ex pila exiftit,próptiores ad motum reddit eos qui in ea fe exercet,& vitales actiones roborat. Eft autem in ea differentia quz ex pilae differentia oritur: nam alia parua eft, magna alia,& media alia: atq; aliaiufte magnitudinis, Sia denig; inanis& vacua. Paruc pile magnitudinis funt tria genera,& ex vnoquoq; genere vna extat exercitatio.quzdam enim valde parna eft: qui in ea exercen tur,corpore maximé elato ludunt,& colludentes manus manibus proxime admouent: hec; exercitatio cruribus aptifsima eft, fiquidé vnà cum intentione crurum adminiftratur. vtilis eft etiam dorfo & coftis pullulantibus, itéQ; brachijs: carné quoq; folidam reddit. Alia pila eft pauló maior, qua etiam homines vtuntur,& cubitos cubitis ludendo immi fcent: nec corporibus mutuó haerent necannuunt; fed varijs modis mouentur,& propter varios pil ictus atq; motus,huc atque illuc digrediuntur:atq; hzc pilz exercitatio preftantifsima eft,& quód cor pus fanum& promptum ad motus cum robore con iuncto przftat,& quod afpectum firmat, nec caput replet. Tertia veró pila qua his maior eft, diftantes inter fe homines Judunt:fed in ea ftataria pars eft& motoria.Qui manent, pilam emittüt cum vehemen tia& continuitate, brachia;& oculi iuuantur.in motoria veró& brachia& oculi pariter iuuant: fed cruribus etiam propter curfum,& fpine propter inflexiones quz currendo fiunt, Commodum accedit. atq; haec quidem de parua pila fufficiant. Exercitatio autem quz à magna pila oritur, non modo à fu.perioribus differt ex pile magnitudine, fed etiáà ex manuum figura. nam in fuperioribus omnibus fumma LIBER SEXTVS. mz manus femper humiliores humeris tenentur: in hac veró,capite altiores.& idcirco ile quoq; excita tur in hac exercitatione, atq; difcutitur. quandoq; etiam fummis pedibus vadunt, vt manus altius extollant, quandoq; etiam faltant, cüm pila fupra eos fertur.ita firmat totum corpus huiufmodi exercitatio,& capiti prodeft materiam infra deducens.Que veró plus iufto magna pila eft,brachia quidem in ea proijcienda firmat,& vtraque etiam manu propter magnitudinem emittitur, fed plagas duras affert: ead; non modó zgrotis aut conualefcentibus inutilis eft fed etiam bene valentibus.Inanis vero pila, cui etiam folliculo nomen eft, equé exercet ac motoria in qua curritur:fed tamen non admodum facilis eft neq; apta,atqueideo omittenda eft. De pugillatorio folle,ex codem libro. Cap. XXXIII. Fou pugillatorius in corporibus imbecillioribus grano ficulno aut farina,in robuftioribus arena 1mpletur:eius veró magnitudo ad vires corporis,& ad etatem accómodetur.Sufpenditur autem in gymnafijs fuperné é culmine, tantumq; à terra diítat, vt fundum ad eius qui exercetur vmbilicum pertineat. hunc vtrifq; manibus tenétes qui exercentur, primüm quidem quiete, poftea vero vehementius geftantyita vt ipfum recedente confequantur,&iterum redeunti cedant violentia compulfi: poftremo veró eum é manibus reijcientes emittüt,vt cüm reuertit, vehementius corpori aduentu fuo occurrat. Ad extremum veró in fedem fuam fzpifsimé reftituendo dimittunt, vt ex congreffu i non valde aduertát retrocedat.ex quo fit, vt quandoq; manibus occurrant dum propinquat: quandoque verà pe&ore,manibus pafsis, quandoque vero js adterga P4 i ORIB. COLLECIT reuolutis.Poteft igit hoc exercitationis genus mu« fculofum corpus reddere,& robur afferre,eftq; humeris& toti corpori aptum,& propter plagas quas infligit omnibus vifceribus idoneum. De exercitatione, qua halteribus contorquendis fit,ex eodem. Cap. XXXIII, E aen iaculatio, dura exercitatio eft: ftomacho autém quem defluxio infeftat,quiq; imbecillus eft,& in quo cibus acefcit,& qui cum labore conco quit,eft accómodata:& probé etiam humeros exercet.carnem crceat,fed nec capiti nec thoraci conuenit.Differunt autem halteres inter fe: nam vel feparatim mittuntur manibus extenf(is& circüactis ,vel tenenturfolum in protenfione manuum plerunque quiefcentium,& breui motu agitatarum:& ijs ipfis qui exercentur introcuntibus,& zqué ac pugiles, concutientibus:vel càm ij qui exercétur, manus ad fpinam iaculando infle&unt.Primum genus ea preftat quz diximus:fecundum veró, crura neruosque confirmat,& materi deducit: tertium veró fpinam iliad; iuuat& mollit,fed caput pefsimé afficit. De ingreffu per loca fima,ex eodem libro. H j Cap. XXXy. OC exercitationis genus fpiritum roborat,& corpori faciles flexiones parat, ac prefertim eam vim cruribus idit, ac fimul etià robur ijs partibus qua mouentur,cóparat.longum veró tenorem preparat,neruos conferuat,materiam deducit,& fuperiora excreméta ad fuos meatus pellit. fi veró etiam cum arteriarum firmitate adhibeatur, fiet vna 6 validifsimis exercitationibus,quz inferiores& fuperiores partes corporis zque fatigabit, Dear " LIBER SEXTVS. 2 Dearmorum pugna,ex eodem libro. Cap. XXXVI. Ha exercitatio apud veteres non erat: non erat inquam inter eas quz egrotantibus profunt, cüm aliter fe in armis veteres exercerent. Romani veró hanc poftea exercitationé inuenerunt,que primüm quidem códucebat, vt ad bellum paratiores effent: fed quam nunc inftituimus,ad corpora fatiganda pértnet.ergo milites(hec enim ad ingulare certamen pertinet) armis indutis, vel cótra aduerfarios, vel contra columnam tanquam contra aduerfarium pugnant. Hzc aüt exercitatio poteft corpus aptius ad motum,& ad carnem fufcipiendam reddere: veruntamen carnem mollem laxamq; facit,eftq; capiti noxia, tum quia mirum in modum à pileo contegatur& galea, tum quia pondere preflum laboret. Maxima autem huius exercitationis profefsio eft& pollicitatio, vt longam refpirationcm& corporis firmitaté gignat, cüm ij qui huic fe dedunt,omnem aliam fpiritus expulfionem ferre pofsint. De rebus venereis, Galeni. Cap. XXXVII, Errun venerearum ex Epicuri fententia nullus eft vfus falubris.re vera auté falubris eft vfus, fi tantum interualli interponatur, vt neq; refolutio vlla fentiat,& ipfe homo feipfo leuiorfa&tus,& melius etiam fpirare videatur. F'empus autem ad vtendum opportunum eft,cüm corpus in exquifita omnium externarum circunftantiarü mediocritate fit confti tutum,vt neq; nimis plenum fit, neq; vacuum,neq; nimis perfrigeratü,neq; fupercalefa&tum,neq; exic catum,neq; humeé&atum. f verà errare contingat, paruus fit error.fed melius cft ut potius calefactum quàm perfrigeratum,& plenum quàm vacuum,& p 24. O RIB. COLLECT. humecatum quàm exiccatü,venercis rebus vtatur. Qui ergo imbecillas vires habent, ij à Veneris vfu ad fummam infirmitatem deueniunt:qui veró robu ftas, fed propter magná pituitz copiam morbo detinentur, ideo patiuntur quód humores plus iufto per halitum digerantur.Innoxia enimVenus ijs eft, qui calidi humidiq; funt, quique femine naturaliter abundant. Quinetiam corpus eorum qui firmas vires habent, Venus calefacit: at eorü quibus ezdem imbecillz funt, protinus quidem calefacit, fed poftea veheméter refrigerat.Nónulli enim funt, quos protinus àiuuentute concubitus imbecilliores eff cit:znonnulli veró,nifi cocant afsidué, capitis grauitate infeflantur, cibos faftidiunt;ac febribus obnoxij fiunt: atq; vt deterius appetunt, ita etiam minus concedas Quofium noui qui cüm huiufinodi natura effent vt à coitu abflinerent, torpidi, pigrid;, ac fegnes faci fintz quofdam vero, qui A qur corum more preter modum morfti;ac fpci expertes euaferint: hec; omuia ftatim Veneris vfufedata fuiffe. Hzc igitur confideranti mihi, feminis retentio ledere magnopere videtur,& prefertim in ijs in quibus femen fuapte natura deterioris fucci eft& copiofius,&ipfi ociofam vitá degüt,quiq; antca re bus Venercis frequentifsime CMM poftea veró affatim abftinuerunt.Qui veró firmiores& iuuenes funt,horü habitus corporis in raritaté potius quàm vires in imbecillitaté mutatur: itaq; corrigunt per €a quz cogunt& contrahunt, qualis eft przparans exercitatio.fi veró etiam aliqua refrigeratio poftVe nerem corporibus adueniat,erit ctiam exercitatio ne praparáte ob cam caufam vtendum:quandoquidem ea calorem excitat. fi veró anni tempus nó diffuadear,nec à frigido balneo abftinendum erit.Cibico LIBER^SEXTVS. 23$ 'bi copia quidem(int minores,qualitate veró humidiores,tum vt probé cócoquantur, tum veró etiam vt ficcitas quz ex Venere contracta eft,corrigatur. debet veró nec frigidiore temperatura effe, fed vel media,vel calidiore.nam quonià corpus àVenere& laxius& frigidius,& imbecillius,& ficcius eft effe&ü,debent plané que denfent,& calfaciant,& vires reparent,adhiberi,atq; ad hec ftudiü omne impédi. De rebus venereis ex Rufo:in quo eft etiam vi&usratio. Cap. XXXVIII. Omnino autem concubitus frigidius corpus efficiunt:attamen minus laboris à muliere impenditur quàm à viro,atq; ita etiam minus moleftiz mulieri accedit. nam vehementes fünt virorü concubitus, & ideo maior itidem labor in concumbendo ab eis adhibetur.Qui etiam ere&tis hominibus fiunt, majorem lafsitudinem afferunt: atq; illi etiam funt huiufmodi qui poft fatietatem ineuntur, itemq; poft ebrietaté. Qui ante cibum fiunt, faciles quidem ac celerrimi funt, fed nefcio quid imbecillitatis inuehunt. feminis veró interceptiones quz in medio concubitu fiunt,renibus& vefice funt pefsima. Ve rüm non omnino pefsimz funt res venere, f;& tépus opportunum,&modum velis animaduertere, Ex eis ergo hec extant cómoda:plenitudinem euacuant,corpus agile reddunt, adincrementü promo uent,& magis virile efficiunt. Animo veró id przftant,vtimpedità vim rationis explicent,iramQ; nimiam cohibeant. ideo fit vt mclancholicis,(i quid aliud, accómodatifsimo fint remedio: quicunq; etiam alio infaniz generelaborant:& nonnullos e tiam comitiales fanauerüt,fa&ta in pubertatis tépore mutatione: itemQ; nónullos qui capitis grauitatem aut dolorem patiebantur, fanitati reftituerunt. 236 ORIB. COLLECT. Hippocratesautem vno verbo res venereas morbie quos pituita gignit, accommodatifsimas effe pronunciauit: multi enim qui ex morbo nó alebantur, ad cibum facile fumendü redierunt. alij cüm prius gre fpiritum ducerent, facilé fpirantes euaferunt. quidà cüm cibos faftidirét, ad eos capiendos prom ptiores funt fa&ti. alij à cótinuis pollutionibus que in fomnis fiebant,funt liberati.qua res minus afferre noxe exiftimatur, fed mihi quidem non videtur, quippe dé diffolutü corpus in fomnis, adhuc magis diffo uunt.Atq; hz quidem funt prime huiufce orationis partes à nobis expofitz. Nature auté Veneri idonez funt calidae atq; humide, victus veró ratio calidior& humidior:ac tale etii anni tempus atq; ctas.ac tépus quidem,ver: etas veró iuuentus. victus veró multó, quàm alij,ad res venereas accómodatior eft,qui fit calidioratq; humidior.minimé aüt ad eas facit vi&tus ficcans& refrigerans,atq;»tas fenilis& autumnus:&natura que his fit maxime fimilis.atq; ita oratio mea finé eum eft confequuta, quem initio propofuerá.Nunc veró rationes victus ad concubitü accómodatz,& curationes adhibéde ijs qui vti rebus venereis nó poffunt, fcfe offerunt. dicta ergo calida& humida inftituenda eft:labores quoque moderati effe debent,& cibi facile deduci, quod eft totius diete caput.Singuli autem labores fint contentz deambulationes, curfus tardi& quie ti,equitationes neq; admodum concitatz,neq; ad. Meque multz:nam in eis& lumbos& teftes fatiga ri vehementius neceffe eft. Ei veró qui fit frigidior, itemq; ei qui humidior,hec& magis& acrius facienda funt omnia: eum veró qui ficcior fit in quiete continens,in ftatu o portuno conftitues, Quemad modum autem przdi&i labores moderati iuuant, ita LIBER SEXTVS. 237 it^ etiam moderati concubitus conueniunt: nam& ad rem ipfa incitant,& confuctudine facilitatem afferunt: vt multi qui omifífa confuetudine concumbendi,non potuerint concumbere;alij veró gré& magno labore poftea concubuerint.* adeó nonfolüm oportet cofequenti inftitutione corpus in fuá ftatum redigere. Labores autem his minus conueniüt:at paleftre,& multe fri&tiones,& gefticulationes,& mifsilium ia&us,valent quidem ad robur cóparandum, fed in alias partes potius alimentü perducüt. Venus,fi quid aliud,alimenti exuberantiam exigit:ergo miferia& abftinentia nemo conuenien ter vtetur, at potuatque paftu vtetur. Potuiautem conueniunt vina fulua,quippe quz omni funt moderatifsima, neq; per veficam adeo permeant, ficut alba: neque ficca& craffa funt, veluti nigra. eadem funt capiti maxime idonea,& facillimé concoquun tur: quibus omnibus eft opus.Panes apti funt;puri, furno deco&ti: fiquidem humidiores funt czteris. obfonia funto carnes hoedorum,agnorü,fuum,gallinarum,gallorum gallinaceorum, attagenum, perdicum,anferü,anatumq;: nam hz omnes alunt maxime. Ex pifcibus idonei funt polypodes: excitare enim Venerem hi mirum in modum exiftimantur. quicunque etiam mollem carnem habent, funt accommodati.Inter olera, orminum, eryfimü, eruca, & rapaad hoc faciunt, quz etiam medicamenti vlcem gerunt.E leguminibus,faba,cicer, eruilia,phafcli,& pifi,quód flatu corpus impleant,& quód copiofé alant,cóueniunt:veluti ruta, quia flatus difcu tit ac propellit, ita cómifcendi corporis libidinem obtunditac difcutit.Vuas ego in hac dicta magnoperé cómendo,nam& humiditate praftant,& breui tépore probé fubducunt,& probé ctiá nutriunt, 238 O.RIB. COLLECT. & humanum fanguinem replent flatu, qui maximo impetu ad venerem impellit.Iam veró accómodatum etiam huicloco eft,vt qu tempora fint rebus venereis idonea perfcrutemur, ne quid in hac tra&atione defiderari poffe videatur.Ergo temporain omnibus multa funt, prout quifque eft paratus:fed fumma eft vt recentes fatietates& ebrietates viten tur,quia poft has nullus alius cóuenit labor. fames quoq; cauenda eft.veruntamé magis falutariter eo tempore concübitur,quàm cüm quis fe expleuerit: fed imbecillius corpus redditur. Fugiendz quoque cruditates funt: idcirco concubitus qui media no&e fiunt;periculofifunt, fi cibo nondum confecto exerceantur. eiufmodi funt ij qui fub aurora fiunt, cüm fortaffe cruda adhuc fint€a,qui ventriculo cótinentur:&quia neq; excrementa,neq; vrinas homi nes emiferint,neq; aluus deiecerit: ac concumbere cum excrementis,eft malum.Ante veró exercitatio nes& balnea, minus periculofum eft.ei ver qui confueta munia obiturus fitjimbecillitaté pari. Optimé ergo concübetà cibo qui ad fatietatem non fit ingeftus:nam hoc& ad vires confert,& ita refrigerationes,que fübfequi folent,minus contingunt. Inde veró,fi cui poft prandium rerü venerearü pruritus excitetur, ceffandum eft donec alimentum ex multo fomno conftiterit:(i poft coenam, anté dormire oportet,fiquidem hec maxima ceffatio eft. Ac natura quoq; videtur ratione quadam id efficere, vt primüm eo tempore maxim ad venerem impellat,poftea veró id quod füperfluit, quàm quod eiaptum& equale eftjaccommodatius excernat.quod cüm medici animaduerterint,in filiorü procreatione admonent virü qui comederit,& epulis& conui uio exceptus fuerit:mulieré veró,quz parcius fit educa LIBER SEXTVS. 219 ducata,debere cómifceri:caufa eft, quoniam vir dare, accipere veró mulier debet. Sed ad hzc que diximus,aliz quoq; affectiones corporis fünt examinandz:etenim poft labores prauum eft concübere, & tamen exiftimant nonnulli folui concubitu labo res:fed non re&té fentiunt, cüm imbecillitas non fit laborum remedium:& tamen calore neruorü qui in Iumbis funt,vim quandá afferüt. Ergo vitande funt lafsitudines, itemQ; vomitus qui pauló poft int erupturi,quiq; pauló anté pracefferint: itemq; purgationes& alui fluxus recentes: nam inueteratos quandoq; Venus exiccat. Habenda quoq; ratio eft omniü morborum thoracem obfidentiü, aut quos obfeffuros effe fufpicamur:& vitiorü quibus nerui affliguntur. quam ob rem vehementes cupiditates ego neutiquam laudo: fed cenfeo tunc magis effe à concubitu abftinendum, id; tum in alijs, tum vel maximé in ijs quorum vefica& renes aliquo morbo vexantur,& quos morbus comitialis,aut infaniainfeftos habet: nam vbi morbi acceffuri funt,tum vehementes impetus excitant. Optimü aüt eft vt tum quifq; rebus venereis vtatur, vt cum prompto animo atq; expedito concubitü expetat,tunc etià corpus eó feratur:decet enim animü dominari, corpus veró obedire.Non funt he opiniones,fed prouiden tix nature que euacuationis indiget,vt eti ceteras animantes facere decet. dizto igitur quibus affuefcere debemus,funt huiufmodi.quibus cognitis,po terit quifpiam remedia facilé inuenire, quz ijs qui concumbere non poffunt, adhibeant. Nam Corinthius qui ad nos venit,fe quidé magna corporis cómifcédi libidine teneri dixit,fed in cócubitu femen non emittere, flatum veró multü efflare.In hoc con ie&tura cófequutus fum, ex ficcitate malü exiftere, 240 ORID. COLLITUOCI. id quod indicauit curatio. nam cüm primüm victu humido ali coepit,ftatim femen emifit.Iuuenis veró Milefius,qui annü forté natus erat fecundum& vigelimum,aiebat fe in cócubitu emittere genituram non poffe,at in fomno magnam eius copiam excerni.Is mihi vifus eft ob multam huihidam perfri&ionem non poffe concübendo foueri& calefieri:in fo mno veró nimium calefieri, quatenus fomni id preftant vt interiora calefiant,& exteriora perfrigeren tur;ideo labores ci fatis fuerunt ad curationem, equitatio fcilicet: medicamentü veró,tefticulus caftoris epotus: reliqua deniq; vi&us ratio omnis fic€a& calida. FINIS|.SEXTI LIBRI ORIBASII MEDICINA LIVM COLLECTORVM LIB.SEPTIMVSs. Quz corporum affectiones euacuationis indigeant,ex Galeno. Cap.::4. VM plenitudo duobus modis fiat atqué dicatur,vno cüm ad vires, altero cüm ad capacitatem vaforum humores continentium refertur, vtrig; opus eft euacuatione, fiue in zgrotante homine,fiue fano fiat. Quemadmodum enim qui onus geftat,non protinus fimulatq; grauatur& fatigatur iam cecidit,& ab eo cft vi&tus:ita etiam, vbi vircs à plenitudine grauantur, fieri poteft vt homo non LIBER SEPTIMVS iq nondum egrotet. fiquidem nonnulli, qui confueta adhuc munera obeunt, fentire fe aiunt graues, pigros,fegnes,atq; ita,vt egré moueantur:ead; pleni tudo eft quz ad vires pertinet: veluti cüm poft exercitationes tendi videantur, non parua nota eft al terius plenitudinis, quam nónulli x«za z2 tyxv« vo cant,quia in humoribus per vafa infufis cófiftit atq; intelligitur.Senfus autem vlceris fpeciem referens, in toto corpore proueniens, ac precipuéin motionibus,mali fucci eft foboles atq; progenies,qui qui dem plerifq; confuetas etiamnum actiones obeuntibus aduenire confpicitur. Quandoq; auté in quibufdam corporis partibus, non in tota mole, apparent indicia affedionum quz in illis partibus funt, fimilium ijs quas in toto corpore confiftere dictum fit:ac quandoq; folum caput grauari fentiunt, aut quendam vlceris fenfum habere, aut mufculos tem porum intendi, idq; aut fimpliciter, aut cum maiore calore coniuncto. fic quoq; in iecore, liene,ventre,coftis,& fepto tranfuerfo grauitaté fiepe fentimus.Simili quoq; modo in ore ventriculi,aut graui tatem, aut abfurdum aliquem fenfum percipimus. Ad hzc, dolores in parte quadam infixi, vel ob humorum copiam quz confertim ingruit,vel ob fpiri tum flatuofum,euacuationem indicant:quemadmo dum etiam faciuntqui ab acri humore partem exedente atq; erodente excitantur. Sunt etiam qui ab intemperie nafcantur:& ex ijs quidam ab ea fola citra humores, alij veró cum humoribus. Ergo in his omnibus que dicta funt, infeftantiü humorum,;aut vaporü euacuationes abhis affe&ionibus hominé liberant:non prorfus tamen venam fecare opus eft, fed fatis eft tum purgare, tum fricare, tum lauare, tum aliquo medicamento vti,quod per halitü euoq 241 ,)ORIDB. COLLECT. cet.Deinceps igitur quzná affectiones venz fectioné iuuentur,exponamus. Quz affectiones vene fe&tione indigeant. Cap.;. 1l VI confueta munia adhuc obeunt,fed princeps aliqua parsaut totü corpus in eis grauaturaut tenditur, ijs neceffaria eft euacuatio. Si veró perataté neq; pueri adhuc fint, neciam fenes, confili de fecanda vena inibis: Dabit neu przcipué ratione pnmarü intentionum, hoc eft, quantitatis qualitatisq; plenitudinis,& roboris aut imbecillitatis virium: deinceps veró naturalis totius corporis habitusjitemQ; anni téporis, regionis,& vite anteacte: tum vtrü copia efculentorü poculentorüQ;,& prafertim valentis materiz,qui ita affectus eft,fe exple. uerit,& quibus motibus vel confuetis vel non confae. fe mouerit, quasq; excretiones habuerit, aut prater cófuetudiné cópefcuerit: ad hec aüt omnia, num gracilior aut crafsior fit effe&us. Sanévtriufque plenitudinis quantitas ex propriorü fignorum magnitudine dignofcetur: quanto enim grauior fibihomo videtur, perfpicuü eft plenitudiné quo ad vires tanti auctá effe. eodemá; modo, quantü tenfionis fenfus auctus fuerit, tantü quoq; auctam effe alterá plenitudiné, quam à quibuídà KaTà T0 kyxVjat vocari diximus.Vtriufq; vero plenitudinis qualitatem partim ex colore cognofces,memor coloré humorum effe,fi quidem modicé totü corpus àcalore frigoreq; externo affectü fuerit rpartim veró ex ijs que nature humorü funt cóiuncta:frigidiores enim frigidior totius corporis fenfus fequit: calidiores, calidior.Humores ueró qui in venis aceruantur,tumor& vaforü diftentio: eos qui in carne, fenfus in €a aut grauitatis aut tenfionis; ficut etiá caliditatis aut | LIBER SEPTIMVS. 14 aut frigiditatis confequitur. Porró facultatum nos difpenfantium infirmitates ac robur,proprijs actionibus iudicantur: ac voluntarie quidem, in neruis & horum principio cerebro:pulfantes veró,in arterijs& corde. Ex facultate veró qua bona nutritio fit,aut colorbon? aut malus, tertia facultas,que nu trix eft,quam à iecore proficifci oftendimus,cognitionéfortitur:vbi ergo ad(int plenitudinis figna,& facultates valentes fucrint, tum fi videlicet affectio tenfionis fenfum referat, nihil preterea attendens, vená incides: ac multó etiá magis, fi fenfum referat inflammationis. Si veró infefta plenitudo grauans fitnó femper fanguinis eft facienda detractio: contingit enim vt crudus humorin corpore fit colle&us, in quo diligenter eft aduertendum quantü vi. res robufte fint,& quantü humor ipfe fit refrigeratus.Etenim exolut$ ab huiufmodi affe&ionibus vires,adhibita fanguinis mifsione in extremü recidere malum folent, vt reftitui poftea nullo modo poffint:quod vbi fa&ü eft,periculum nó mediocre con fequitur,ac praefertim fi febris accedat ftatu a-ftiuo, ftomacho malé affe&to,&toto corpore molli fuapte natura,& temperie humido:huiufmodi enim homines per halitum digeruntur,& celerrime animo linquuntur,etiam fi non magna febris inuadat.$1 veró nihil horü fit,ceterüm hyems fit,regione natura fri gidaatq; hominis natura frigidior, ijs& totü corus venz fectione grauiter refrigeratur,& nonnulh etiá fymptomata accidunt, quz ex graui refrigeratione confequunt. quamobré qui ita affecti funt, hos vena fe&tione vacuare non cóuenit,fed fri&ionibus& vn&ionibus mediocriter calfacientibus, & potionibus humorum crafsitudinem incidentibus,& modice calefacientibus:nam que vehemészer q ai 344 ORIB. COLLIECT. calfaciunt,ea tum vires diffoluüt, tum etiam febres adaugent. Quicung; aüt fanguine perfputum reie&o,nunc quidem curati funt, fed eam habent ftru€&uramrin partibus thoracis ie pulmonis, vt fi vel pastépisiesium fanguinis colligatur, protinus aut vafis alicuius ofculum refereturjaut vas ipfum rumpatur,ijs etiam fi nondum vllum in corpore fympto ma extet, tamen ineunte vere fanguis mittédus eft. fimili quoq; modo ijs,qui facilé in comitialem mor bum vel apoplexiam cadunt. Eodemq; modo fi alicuialij morbo obnoxium hominé cognouerimus, vt peripneumoniz,pleuritidive,aut anginz,melius eft prius venam fecare,quàm expectare vt aliquod euidens fymptoma plenitudinis appareat. Ad eundem modum,fi hemorrhoides retento fint,& przfertim illi magis melancholici videantur.Omnibus etiam, quos fingulis annis morbi qui ex plenitudine oriuntur,in eftate folent exercere, ineunte vere mittendus fanguis efl:id quod etiam faciendum eft in ijs qui eiufmodi morbis verno tépore corripiuntur. Homines enim experientia edocti funt non à fe ipfi folàüm,fed à iumentis, vtile effe,vt priufquàm a-ftas incipiat,füb finem veris fanguinem mittát, memores à quibus morbis capi foleant, Cüm repente calida ftas adueniat:ea enim& fanguiné plus protendit,& fundit,& tanquam ebullitioné quandam eius parat,ita vt tunc nó amplius in venis tanquam moderatus contineatur,fed vel eas rumpat,vel erodat:íiq; immoderatior in partem quampiam irrumpat,aut inflammationem, aut eryfipelas, aut talem quempiam morbum gignat: etenim cüm multó plu res,tum veró etiam maiores quàm fint morbi plethorici,ex humorum fufione progignütur.Quidam auté funt oculis imbecillioribus, qui affedionibus quz LIBER SEPTIMVS. 24$ quz fcotomatice nominantur, facilé corripiuntur, quos etiam initio veris euacuare oportet. prius tamen confiderandum eft nobis, quid in eis aceruet: fiquidé nonnulli amarz bilis fuccü copiofius quàm reliquos,colligunt:nonnulli melancholicum,aut pi tuitofum:nonnulli veró ex equo omnes coaceruát, in quibus abundare fanguis dicitur. Hos ergo omnes vacuabis,(icut etiam podagricos& arthriticos, initio veris:idq; aut medicamento purgante;aut ve ng fe&ione.Porró venz fe&tio non folüm cüm plenitudo eft, eaq; fiue ad vires, fiue ad vaforü quibus fucci continentur amplitudiné pertineat, fed etiam fi plenitudo nulla fit, magnopere prodeft initio inflammationis,qua vel ex plaga,vel ex dolore,vel ex artium infirmitate oriatur.$1 quoq; magnus morbus expectet,fanguis omnino mittendus eft,etiamfi plenitudinis figna nulla adfint: habita tamen ratione etatis,anni,temporis,& virium. Itaque tria funt que agnitionem continent: morbi magnitudo aut prafens aut imminens,robur viriü,etas omnis preter puerilem atq; fenilem:qui fcopi fatis funtad venz fectionem indicandam:neq; enim vbi tanta crudorum humorü copia accumulata eft, vt fecandam venam prohibeat,ratio reprehendit, quia ijs virium robur non adeft;hocq; indicio eft non poffe eos fan guinis ferre mifsionem,cüm vnà cum totius corporis colore,qui ita(it redactus vt non indicet abundare fanguinem,pulfus quoq; in vehementia& magnitudine inzqualis eft ,imbecillibus& paruisin ipfa inzqualitate exuperantibus, Nunc veró de vtriufq; plenitudinis notis confideremus, an vbi ez in homine folita munia obeunte apparuerint, mittendus illi omnino fit fanguis: and neceffariü non fit,vbi nulla magni morbi fuerit expectatio. Quid q 3 246 ORLDLB. COLLEOT. veró ego in hacre fentiam,noflis,cüm fiepe adfueri tis, cüm fanguinis mifsioné fuaderem vel podagricis,vel articulorü dolore laborantibus, vel morbo comitiali vexatis,vel melancholicis, vel ijs qui fanguiné prius expuiffent, aut thoracis flructurá fortiti effent ad aliquod tale malum contrahendum idoneam:aut Ícotomaticis,autqui angina cótinuó corriperentur, aut pulmonis& iecoris vitijs effent obnoxij,aut vehementes lippitudines paterentur,aut, vt vno verbo dicam, aliquo magno morbo premerentur:nam in his omnibus cenfeo mifsioné fangui nis neceffarium effe remedium, quz ftatim poft virium atque etatis habitam rationé adhibeatur:quz fi quandoq; non memorentur, fubaudienda tamen funt. At qui nihil huiufmodi anté funt pafsi, omniumq; corporis partium inculpatam ftructurá na&funt,in eis duplicem me vacuationis rationé füb feciffe cognouiflis: vene quidem fe&ione, fi in vi&u fint intemperantes: fine vene fe&ione autem, fi temperate viuant.nam& multa fri&tione,& balneis & deambulationibus atq; alijs motionibus,& item vn&ionibus in quibus digerendi vis ineft,ftatim ex haurire plenitudinem licet, nifi forté crafsi fanguinis redundantia tibi adeffe videatur: talis enim maximé eft melancholicus plerunq;, raró veró crudorum quos vocant humorum. Caterüm in redundan tia melancholici humoris, preftat venam incidere, aut certe vti medicamento atram bilem expurgante:at vbi crudi fucci exuperant,antéquá morbus incipiat,cauté euacuabis:vbi veró febris iam accedit, ytanté dixi,nequaquá. Erit veró indicio color eorum plumbeus aut ex pallido albus,omniaá; potius quàm rüberstemd; pulfuum inequalitas.Si veró euam talis plenitudo mult excreuerittum&corpo ris LIBER SEPTIMV S. 247 ris quoq; grauitas adeft,& pigritiaad motus,& métis tarditas,& fenfus hebctudo. Cótrà veró quibus cumulatus in corpore fanguis ex cóprefsis hemorrhoidibus fitjijs vena audacter incides,etiamíi grauem antea morbum experti non fuerint: fieri enim [s apti quidem ad aliquem huiufmodi morum fuerint, veràm ob hemorrhoidum inanitionem nondum pafsi.fi veró etiam aliquz in eis particulz vitiofam habere conítru&ioné,& prefertim in thorace videantur,eis omnino venam celerrime fecabis.Idem me fentire de mulieribus quibus menftrua purgatio fuppreffa eft, intellexiftis: enimuero ineis non proroganda euacuatio, veruntamen venam fcindere nó eft neceffe,cüm malleolorü fcarificationes ei,quod fuperuacaneü eft euacuando,fatis effe pofsint,cüm alioqui vim etià quandam habeant menfium ciendorá, non fecus quàm venz in malleo lis ac talis incifz. Plenitudines enim quz ex menfiü retentione funt ortz,per crura vacuabis,fiue fecare venam,fiue fcarificare oporteat. Reuellere aüt mulierum purgationes fe&a in cubito vena folet: nam quie candidiores funt,tenuiorem aceruare fanguinem confueuerunt, idcirco à malleolorü fcarificationibus maxime iuuant.nigriores veró vená fecando curato,fiquidem ez cralsiorem ac magis melancholicum fanguinem coaceruant. Quod magis etiam facies, ft magnas habere venas videantur, id quod gracilioribus ac nigrioribus folet plerunque contingere:veluti carnofis& candidis vena infunt exigua,in quib. prata malleolos fcarificare,quàm venam incidere, quippe cüm hz paruas in cruribus venas habeant,vt licet etiam rite fecentur,quod iuftum tamen fit,non fluat. Multz veró fanguinis copiam nó paruá habent,fed extremé funt tenues:alie q 4 248 ORLS.;.COLIECIT. contri craffz,fed parum habent fanguinis. Ac mulierem quidem tenuifsimam,cui iam octo menfibus fupprefla menftrua purgatio fuerat,nó modico fanguine detracto ad priftinü ftatü breuifsimo tempore perduxi. Primo enim die fefquilibram, fecundo libram,tertio non multó plus quàm felibram detraxi.In hanc veró fententiam adductus fum, cüm eius venas eminentes confpicerem, quz fanguinis liuidi plenz videbantur. Czterüm non contemnenda eft venz fe&io, tanquam auxilium reuellens nó fit, cüm me perfzpe videritis in fanguinis é naribus eruptione,cüm ea vehemens fit,ea vfum protinus effluxionem fedauiffe. Conuenit aüt non víq; eó fanguinem educere, vt ad extremü cafum virium perueniatur;fed quoad iufta menfura videatur educta, & prorumpentis fanguinis impetus validus períeue ret.vena in cubito fecanda eft. De partita fanguinis mifsione. Cap. III. Quyibs multa euacuatione opus cft, vires autem infirmz funtjin ijs partiri euacuationem preftat, vt cüm parum fanguinis detraxerimus,iterum ac,fi lubet, tertió eundem mittamus: quemadmodum me quoque feciffe in ijs in quibus crudiorü humorum inerat copia,confpexiftis.nam vbi parum fanguinis detraxi, protinus melicratü exhibeo probé coctum cum aliquo attenuanti medicamento, vtputa hyffopoautorigano,& interdum etiam nepita aut pulegio:aut certé cum melicrato, oxymeli, aut oxyglyCy: atq; ita fanguinéiterü minuo, quandoq; autem eodem die,quandoque veró poftero.in quorurfus dato aliquo ex przdi&is medicamentis, iterum aliquid fanguinis detraho:ac tertio die uog; idem fa cio, vbi aliquid fimiliter dedero. Verim vbiferuefcentis LIBER. SEPTIMVS. 149 fcentis fanguinis copiaredundat,acutifsimá febrim accendens,euacuatio cófertim facienda eft,conandum; eft inanire víq;ad animi defe&ioné, virium robore diligenter infpecto,quemadmodü fcio quibufdam fex fubinde heminas,aut poftero,aut tertio aut quarto die fuiffe detra&tas. Quandoq; etià primo die, cüm febris in principio noctis aut medio in cepiffetprobé autem concocta fuiffent, quz pridie comediffent:nonnullis veró,pridie inzqualitatem, aut grauitaté,aut capitis,aut alterius cuiufdam partis dolorem fentire fe querentibus, ac proinde parcé comedentibus,vbi febris precedente nocte inuá fiffetymemini me primo etiam die fanguinem detraxiffe:nam in quibus copia feruentis fanguinis apparet,dato operá vt eum quácelerrimé vacues, priufquam in principem aliquam partéirruat. quam ob rem etiam de nocte venà incidere ne verearis: nam itaaffeis egrotis expedit vfq; ad animi defe&tionem,vt diximus,fanguinem mitti.Noui enim ex eis quofdam ex animi defectione neceffarió refrigeratos,&madoribus toto corpore affluentibus,& aluo citata,celeriter morbo liberatos.Preterea in maximis inflammationibus,& vehementifsimis doloribus nullum maius remedium noui,quàmvfq; ad ani mi defectionem euacuare, adhibita diftin&ione,an fanguinem mittere,an purgare oporteat. Euacuandum autem eft vfq; ad animi defectionem, fed non omnem:neque enim intelligendum eft de eaque erofis ex timore contingit: neq; de ea quz ex moracibus fuccis os ventriculi obfidentibus orit,cm tunc quoq; animi defectionem egroti pati foleant. verüm talis animi defectio non eft fufficiens menfu ra euacuationis, quz contingit quandoque antequam conueniat: quemadmodum febricitantibus q.; 250 ORIB. COLLECT, uoq; fepe víü venit, vt inter furgendum, vel refi: quoqs ape rid linquantur. Animi igitur defectio, que ratione euacuationis fit,fit menfura euacuationis in affectionibus antedi&tis Mentem veró adhibere oportet,vtrum purgationem ferant,pulfus eorum contingendo dum fanguis adhuc fluit, ficut in alijsomnibus quibus fanguis mittit, facere cófueui, ne forte ignar9 pro animi defectione morté afferas. De menfura euacuationis fanguinis. Cap. IIII. S Ciendum eft, dum propofiti fcopi huius przfidij augentur,maiorem euacuationem indicari: dum ve ró non augentur, tantum detrahendum de fanguinis mifsione,quantum illi fuerint imminuti. Morbi auté magnitudo& robur virium, primi fcopi erunt fanguinis detrahendi:quibus vtrifq; fcopis prefentibus, perfpicuum eft, vcanté diximus, nullam effe crudorum humorü tantá talemq; plenitudiné, qua inhibere hoc auxilium queat.Deinde veró Ífpectandum eft,quv fit naturalis hominis téperatura: nam quibus ample veng funt, quique modice graciles funt,nec albi, neq; tenera carne, copiofius euacuabis:contrarios Veró,parcius,quippe qui cxiguü habeant fanguinem,& eorum caro facile per halitü di geratur.qua etiam ratione pueris nó eft fecanda vena víq; ad quartumdecimü etatis annü:poft quem, fi magna copia fanguinis cógefta effe videatur, tem pusQsanni vernum fit,regioq; natura temperata,& puer fit natura bene fanguinea,fanguiné minues: id quod multó etiam magis facies, fi peripneumoniz, aut anginz,aut pleuritidis,aut omnino alterius cuiufdam acuti& vehementis morbi periculum immi neat.Primüm autem detrahes vfquead heminá ad fummum.Si veró tibi infpicienti vires firma perma nere LIBER SEPTIMV$. in nere videbuntur, dimidium heminz adijcies, iterata mifsione:nofti enim vehementi pulfui cum equalitate, tanquam minime fallaci virium robuftarum figno,femper adhibendam fidem, ex abundanti autem,& magno.itaque& feptuagenarijs,fi di&i pulfus adfint,& affectio iubeat, venam fecabis: quidam enim eius etatis multum fanguinis habent,& vires itidem robuftas:ficut alij ficci funt,& pauci fanguinis,& facile nigrefcentes quauis parte percuffa.Itaue non folüm numero annorü animü adhibebis, fed etiam habitui corporis: nam funt qui fexaginta annos folüm nati, fanguinis mifsionem non ferant: veruntamen minus his vtique detrahes, quáuis ean dem habere affe&tioné quam florens corpus,videan tur.Sed optimum fuerit antequàm vena fecet, hzc omnia confideraffe,& praefertim cüm fuppreffz hemorrhoides fint,& muliebris retenta purgatio.etepim vbi incifa vena fanguis fluit, tum cius mutationi,& preferitim cüm iam adeftinflammatio,& tenori lluxionis nó labafcenti, potifsimum aüt pulfuum mutationi,tanquam indicio non mendaci, animum diligenter attendas oportet:& cótinuó ceffandum eft cüm pulfus immutatur,aut in magnitudine, aut quauis inzequalitate:nam de mutatione in imbecilli taté quid attinet dicere? fcis enim in hac qualitate ceitum fieri iudicium firmarü& infirmarü virium. In quibus aüt prope fe&am venammagna aliqua inflammatio eft,in ijs fanguinis& in colore,& in con fiftentia mutationem expectare eft optimü. Diuerfus enim eft fanguis qui ineft inflammationi,à naturali, quia nimis excalfa&us c(t: nam fi crudior erat prius, modo rubrior& flauior efficit: 6n eiufmodi prius fuerat,ad nigrüaduftione conuertit.nam fanguinis mutatio, figno eft aliquid exinflamatione in 152 ORELB. COLLECT. venam fectam tranfumptum fuiffe,)non tamen omni ex parte expectanda eft mutatio,fed eft quandoque vt antequam mutatio appareat ceffandum fitidque vel propter virium imbecillitatem, vel propter malignitatem inflammationis. interdum enim nihil ab ea emittitur,fed inibi vehementer eft cóftrictus. Si tamen vires nondum exolui euacuatione videant, id quod fcies pulfus tangendo,& fi is cui fanguis mittitur, etate florenti fit, expectanda mutatio eft: potifsimum veró, fi aér ambiens fit téperatus. Duo enim hzc funt quibus precipue dignofcitur,quantum hoc przfidio fit euacuandum: vgrotantis inquam natura qualis fit, quam exquifite cognofcere non poffümus:& ambientis temperies qualis futura fit miffo fanguine. nam cüm is calor quem febrisaffertmultà fanguinis digerit,& grotus abfti nens viuit,alimentum ex fanguine eum breui tempore neceffarió defüituit,atq; interim viresexoluun tur. Confumitur enim ob temperiem vgrotantis, fi humida& calida fit,qualis eft puerorum: ob aérem veró ambientem,fi regio calida fit,& eftiuum tempus.proinde minus detrahimus quàm affectio commonet,habita etatis ratione,in pueris:habitus corporis,in candidis& quibus tenera caro eft: temporis veró,fub Cane.eadem quoq; regionum& cóftitutionum eft ratio. Alio veró modo, vt etiam anté diximus;in contrarijs, hoc eft,frigidis temporibus, & regionibus,largam euacuationem vitamus, propter refrigerationem confequentem: quapropter vnum in his fingulis euacuationis modum fcripto definire non poffumus.Noui enim quibus fex libra fanguinis fuerint detractz,& febrim protinus fuiffe extin&tam, nec vllum virium detrimentü effe con fecutü.nonnullis veró fefquilibra nó fine leui qu am LIBER SEPTIMVS. 235 dam virium noxa detrahi potuit: quibus fi duas libras quis euacuaffet, extreme lzfiflet.quam ob rem Ício me quandoque vnam quoq; libram,& quandoque etiam minus, vtiliter detraxiffe. Quz vena fecanda fit. Cap. V. NI venam caufa reuul(ionis feces é directo partium ad quas fanguis fluit, perfpicuam inde vtilitatem ce leriter videbis: atfi contra feces, nihil proderit. Ita affecto liene vena qu eft prope annularem finiftrz manus digitum incifa iuuit. Nonnulli veró eam venam incidunt,que inter medium& annularé interjacet,& fanguinem fluere finunt, donec ipfe per fe fiftatur,lienemq; iuuari atunt:atqs[i vená internam cubiti fecueris: fanguis enim é finiftra manu detra&us,lienem malé affectum mirum in modum iuuat. reftat aüt non femel extrahere quantü conueniat, fed in duos dies eft facienda partitio.Quinetiá pleu riticis fanguinis mifsio é directo laborantis lateris adhibita,cuidentifsimá fpe vtilitatem attulit:qua veró ex brachio oppofito,aut omnino obfcura, aut certé poft temporis fpatium. Ac fape etiam oculorum dolores grauifsimos vend fe&io à dire&o fa&ajintra horz fpatium fedauit.ergo in oculis laborantibus vena qua humeralis vocatur, quz; ex ea deriuata eft,in cubito incifz,perfpicuam vtilitatem celeriter afferunt. at dolente latere, aut pulmone, aut fepto tranfuerfo,aut lieneaut iecore,aut ventri culo, ea que per alas in cubiti iunéturam pertinet. maximé autem hzc ipfa interior fecanda elt: fin fecus,ea que ab ipfa didu&a in flexu iuncturz apparet,quam iandiu noftis ab humerali vena diductam effe;ipfamq; cótingere.Sunt enim hi tres modi fanguinis in cubito mittendi,interior, exterior,& medius. Interior vtilis cft ijs quibus inferiores collo 144 ORIB. COLLECT. partes patiunt, exterior ijs quibus affe&z funt quá illis funt fuperiores, vt facies& caput:medius veró locus interdum vtrafqs venas diductas habet in vl. teriores partes brachij pertinentes: interdum veró celeriter in vnum inter fe cocuntes in flexu iun&ur:ac nonnunquam earü alteram obfcuram, claram alterá. Vbi ergo vena quz parti afe propria eft, obfcurior fuerit,& ad aliquam ex medijs accedas, da operam vt eam potius incidas quz à propria diducitur.quandoq; etiam vfu venit, vt quz inferiores funt cubiti iunctura, quz in vlna funt, eas nihil prohibeat incidere,vbi que in cubito funt,non vti que appareant.& ex ijs ipfis incidendz funt, que directo partium affe&arü fite fint. Sanguinis ergo mifsio quz in brachio fit, recte quidem adminiftrata nihil magni habet in fe: at fi in ea peccatü fit, triplex error cófequitur,vt in media, neruus exiguus, 1n humerali nerueus capitis mufculus: in interiore veró;arteriz vena fübie&a fimul etiam incidatur. Cauendum effe, ne axillarem venam incidamus,;fi necefsitas non vrgeat, idq; propterarteriam ei fubiectam. Cap. VI. Siquis autem alibi vnquam in vena fecanda arteriam quoq; fecuit;hoc loco id contigit: ergo maximé cauendum eft,ne eam incidamus. fi veró neceffitas id cogat efficere, duo hec confideranda erunt, vt eam ligemus qua maximé parte pulfus arteriz no bis indicat.quod vbi fecerimus,videamus an locus vlla ex parte infletur: fig; infletur, vinculum ftatim foluendum,& quodinflatum eft ad zqualitatem redigendum,& iterum ligandum initio deligationis in primo loco,vbi arteria fub interius brachij caput eft fita.conandumque eft vt venam inferius incidamus, LIBER SEPTIMVS.$5 mus, quia eo inloco difiun&a ab arteria eft per venam mediam,cui nullum vas fubijcitur: fed neruus eft, vt anté dixi, notabilisin medio flexu, quem ne tangamus, diligenter eft animaduertendum. Situm&fectionem humeralis venz omni ratione vacare periculo. V tnam autem humeralem fecare omnibus modis fine periculo licet,& tamen quibufdam etiam ex hu ius fe&ione mufculus fub radio conftitutus indoluit:alios inflammatio fubfequuta vexauit,& dolor diu perdurauit. Veruntamen ijs qui fic affecti fuerint,vena nó vnico i&u fuit diuifa,fed cüm primüm fuiffet aberratü, fecüdó& tertió,& quádoqy etiam quartó fuit percuffa. quam ob rem cüm aeq: caputfipe pun&um fuiffet, eiufmodi affe&iones exci tatx funt. At vnico i&u magna facta diuifione,nec quifquá inflammatione correptus eft, nec dolorem contraxit. quocirca hac eft intrepidé fecanda: fed interior, cauté admodü& confideraté. Conandum autem eft in media incidenda, ne vbi neruus eft fitus fiat fe&io. Nunc veró quemadmodum pradi&e omnes partes fe&a cubiti vena, vt dictum eft, iuuan tur;ita etiam que inferiores funt,juuantur incifis ijs quz in mallcolis& poplitibus infunt. praedictis aüt inferiores funt coxendix, vefica, atq; vterus. renes ad vtranque partem pertinent: fiquidem inferiores funt ijs quas prius diximus, fuperiores veró quàm €x quas fecundo loco recenfuimus. itaq; miffus ex cubito fanguis interdum eis prodeft,vbi recens inflammatio fit,& fanguis redundet: quibus veró affe &io ineft,quam proprie nephritim vocát,venas poplitis,aut certé malleolorum fecare conuenit.Vteri veró inflammationibus magis etiam quàm renü, ve *is in crure fc&is fuccurrit: nam euacuationes qua 256 ORIB. COLLECT. ex cubito fiunt, aliud etiam malum habent adiunz &um,vt menftruas purgation es,fanguinem ad partes fuperiores corporis retrahendo,comprimant.at ijs quz ex cruribus funt,hoc etiam ineft; vt menfes cieant. Memini veró me ifchiadas quz non ex frigo re,fed impletis fanguine quz in coxa fünt venis exortz effent, vno die faa ex cruribus cuacuatione, curauiffe.idcircovena poplitis vtilius itaaffedtis, quàm malleolorum,fecatur: at fcarificatio nihil eis perfpicuó prodeft.Vt autem fummatim dicam, inci pientes inflammationes reuellendo euacuáde funt: inueteratz,ex ijs, fi fieri poteft, affectis partibus:(i non queat,ex vicinis. in ijs quz incipiunt,auertendum eft quod influit: in inueteratis, id tantü quod affecte partiinfixum eft,euacuandum., Id auté optime euacuabitur per venas cum ijs coniunctas quz funt in ipfis partibus: cui rationi fübfcribit etiá experientia. quocirca que in gutture& arteria graui inflammatione affliguntur, in pringipio vena fe&a in cubito, poft ipfum veró, in lingua, egregie prodeft,incifis videlicet ambabus venis quz inca funt. Sic quoque induratas inflammationü in oculis reliquias iuuat incifa vena, quz ad magnü oculi angulum decurrit:vt etiam capitis grauitates,& inueteratos eius ex plenitudine dolores leuare manifefté folet in fronte fe&a vena: at incipientes autvigentes iuuat per cucurbitulam in ceruice factareuulfio:eaq; interdum per fe, interdum cum fcarificatio ne adhibita. ceterüm prius euacuare totum corpus 'oportet.Eadem quoque ratione incipientesin occi pitio dolores atque vigentes, vena frontis incifa iuuat.In quibus veró corporibus nulla adhuc particu laaffecta eft, fed ineunte vere vacuationem anticipamusjin ijs fiquidem talis fit homo;qui iiis Ü zftiuo LIBER SEPTIMVS. ag zftiuo tempore morbis febrilibus obnoxius effe folitus fit,& euacuare ftudeamus id quod materiam morbis fuppeditat, omnis pars eft ad detrahendum fanguinem accómodata:ficut etiam fi arthriticus fit qui omnibus articulis laboret. Quibus veró pars aliqua precipue infeftetur, vbi prius euacuati nó fue rint,non eft ex quauis parte molienda vacuatio, fed ficut in ijs qui pati iam incipiunt: quam ob rem podagricos ex cubito vacuabis: quos veró comitialis morbus, aut vertigo afflictat, potius ex cruribus.Si veró ad venz fectiones propter fuppreffas hemorrhoides peruenias,fi cohibere eas velis, quz in brachio funt:fi prouocare, quz in cruribus funt, venas fecare oportet.at in quibus menfes retinentur,femper in cruribus,fi quidem ciere eos oporteat. Accidit tamen aliquando, vt ex vtero per erofionem fan guis erumpat,in quo non eft idem curationis confiium:fiquidem non effluere fanguinem volumus,vt in menítrua purgatione, fed plané fiftere confilium eft. Ego veró quandoq; in aliqua fimia diffecanda, neruum venz mediz in cubito fubiectum,& rurfus inalia, eundem prope venam ei parem fimiliter con fpexi: quorum conípectus vt rarus eft, ita vtilis fuit ad tollendam calumniam medicorum, vtpote neruum incidentium: quandoquidem poft fe&ioném, ftatim illi quibus effet adhibita fectio,affectioné ftu pidam in brachij longitudine fentirent, quz poftea toto vitz tempore eos occuparet. Ego veró ijs qui medicis id vitio verterentjindicaui, propriam corporis fabricationem ita quandogq; fieri:& liac ratio« ne medicos dedecoreliberaui. Quod tempus fit venz fecandz,& iterandz euacuationis. Qyis euacuatione opus eft, in ijs eft maturanr 258 ORIB. COLLECT. da euacuatio: nifi quedam corruptio cibiin ventre concoquendi facta fit,aut tarda cócoctio,aut etiam cibiin eo cótineantur. Verüm quoniam fepe quintus aut fextus eíl ab initio dies,antequam nosad cu randum accerfant, expediet tunc quog; fanguinem mittere,etiamfi 1 primum huius auxilij tempus fit omiffum.Quocunq; enim die mittendi fanguinis fco posinzgrotante coipereris, ineo zuxilit hocadhibeto,etiamfi vigefimus à principio dies agatur.at quinam fcopi erant morbus m agnus,& virium robur,puerili etate excepta,& acre nos ambiente valde calido.quoniam veró progreffu temporis virtus in plerifg; morbis exoluitur, ideo mittendi fanguinis occafio multitudine dierum aufertur: non quà primarió dies hoc efficiant, fed per medium virium diffolutionis. Itaq; fi quando vcl fecundo à principio die vires exolui videantur, à vena fecanda vtiq; abftinebimus. In quacunq; auté diei no&isq; hora fanguiné mittes, fiin febricitantibus fcopá habeas declinationem fingulará accefsion(ü. quibus autem aut propter lippitudiné, aut aliud tale quippiam citra febrim hocauxilio eft opusjin ijs magnitudinem doloris, aut inflammationis, aut totius affectionis cui fea vena opus eft, refpicias. cumque nihil tale aut vrgeat,aut prohibeat,praftat mane venam incidere,nó ftatim é fomno experre&is,fed circiter horx fpatium anté vigilantibus.quofdam lauare prius eft melius, quofdá c etiá prius deambulare. Caterüm in quibus vere ineunte vená incidere aggredimur, aut propter mertü febris, aut alterius cuiufpiá affe&ionis,fcio me fanguiné: etià quibufdam detraxiffe, pofteaquàm rerum confuetarum aliquid confeciffent. fteratz autem detractionis tempus, in quibus fimpliciter euacuare nobis propofitum eft, eodem die | ] 1 1 LIBER SEPTIMVS. 159 die efto:in quibus autem reuecllere, fi duobus deinceps diebus fiat reuulfio,melius fuccedet. Ex Antyllifec cundo li bo de prefidio euacuante,quanam vafa in corporis partibus fint fecanda. Cap. VIL DL fronte fanguis auferendus fit, re&tam in fronte venam fecamus.in plurimis veró,in fuperioribus frontis partibus& caluaria, vbi venaad Y litera fimilitudinem fcinditur.Sectio aüt in parte inferiore ad ipfam ven fcifsioné eft facienda.quz veró inan gulis oculorü funt prope fupercilia, multó fupra an gulos incidimus. poft auréveró fecanda eft ez,quce durz parti auris elt oppofita. qua fub lingua funt, fi non vtranq;,at certé eam qux magnitudine excedit dexteram vtique fecamus. In brachio veró, eam que ex humero defcendit: in manu, eam quenter medium& annularé interiacet:in poplite, quz maximé media eft:in malleolis,interiorem: fiq; ante& poft malleolos fint, eas que anté. fed propter vafo rum exiguitaté non eft fepe in noftra poteftate, vt quod velimus,incidamus., Porró in fecandis cubiti venis,& quz circa cubitü funt,varia animaduerfione eft opus:hic etiá fi minus in nobis fit vt eligamus quam velimus, aut vna folüm appareat, vcl euam(i alix appareát,fed accómodatius ex vna fiat euacuatio, dare operam debemus vt ex ea fanguiné detrahamus::fi vero, vtnatura fert,&in plerifa; accómodate funt tres, evq; fint perfpicuz,ea nimirum qua fuprà eft ad mufculum,& media,& que ad brachij exortum eflt,cui etià fubftrata eft arteria, tunc quznamin aliquibus fecanda fit, difceriendui erit. nam inijs qui animo linquuntur aut ftomachus aliquo vitio affectus eft; aut virium robur fufpectum eft, vena fuperior incidenda eft.quibus contertim A Fr 160 ORTB. COLLECT. detractione,& concitata euacuatione eft opus,media:at quibus mutatione in melius&diuerfitate;inferior.Ac fuperior quidé cauenda eft in ijs qui mufculos cóuerfos& circumfcriptos habent:& in quibus mufculorü curuitas vafis incumbit,pauló fupra flexum vena eft incidenda. In gracilibus vitanda eft inferioris incifio:& in quibus vena ipfa firma& val. de magna eít: metus enim eft ne vires exoluantur, magna fe&tione adhibita. fi veró hoc fugientes,exiuam fectionem fecerimus"fanguis i in grumos concrefcet,& fient aneuryfmara quz fatis longo tempore perdurát, fed poftea fedantur.In valde pinguibus, fi venteraliquis fectione venz diuidatur, vena fuperior incidenda eft: nam& mufculus humectus qui fuprà eft,plurimüm à vafe abdu&us eft,& nerui plurimüm ab hac parte funt difiuncti: quamob rem etiam fi quifpiam profundifsimam fectionem fecerit de induftria,ad eos non fit peruenturus.Vena ve ró in omnibus femel abíoluté pinguedinis eft expers,& detecta,& facile fcinditur,& facile fluit.Iam veró media quoq; multüm abeftà neruis,qui fub ea funt fiti: fed ea in plerifque antequam ad flexü perueniat,in multas partes, aut falte in duas Ícinditur, quarü s itera fupra,altera veró infrà vergit. quocirca in venz fectionibus quz tau fieri dicuntur, fed coniectura funt,quibus venz inciduntur,ij pati folent.Quoniam enim in venarum fcifsione vene ipfe fciffe tenuifsimz funt,& non apparent, ideo errores cómittuntur, ergo hec vena non tundenda eft. Quinetià alius quidam errorin deligando brachio ad venam fecandam cómittitur, vt cutis vehementer tenfa in medio flexu, quia ad brachij mufculum extenditur,opinioné fpe vafis facit: quare hoc cauendum nobis eft. Quod LIBER: SEPTIMVS. 161 Quod tempus opportunum fit venz fecanda in fingulis temporibus,ex Herodotilibro de prefidijs euacuantibus. Cap VIIL Ix fingulis temporibus morborü, in principijs accefsionum incómoda eft ven fe&io, nifi magnü aliquod malum febricitantes inuadat, vt fuffocatio, aut cóuulfio,aut excrucians dolor. Si veró nihil extrinfecus vrgeat,remifsionis tépora funt expectanda: fiq: longa interualla fint, in perfe&a remifsione venam fecare cóueniet.Vires enim robuftz facilius euacuantia prefidia ferunt,& conftant pro carü robore,& tantum non auxilijsmanus prebent,quz omniain longa mutatione fiunt. At cüm in accefsionibus cóciderint, auxilijs tantüm indigent, quibus recreent:fi veró breue fit remifsionis tempus, przueniendum erit vt ne eam perfecta expectemus,fed cüm incipit remifsio,fecanda vena eft.Licebit enim nobis paulo interiecto tépore poft detractionem, inremifsione alere:&in febribus quandoq; auferen tia remedia adhibemus,addentia veró nó item. fed abfurdum eft,vt alendi tépus in vene fecandz tempore confumamus. Cum3q; inuafionis tempora elapfa ftatum faciant, ignota veró fint tempora ftatum fufcipientia propter inuafionem,eo tempore eft facienda fectio:nam quod reliquü eft fedabitur.Cüm veró ad remifsionem currit inuafio,tunc infpiciendum eft:cüm veró eó peruenit,mouendü eft;&prefertim hoc przfidio.At quorum continuus morbus eftnec difcerni tempora poffunt, idem eft venz fecandz,& cibi dandi tempus, vt pauló ante corporis recurationem fanguis detrahatur.fi veró continentes febres fint,& Md accefsioné perfpicuá afferantjin qua accedentes in eadem magnitudine ma103 x6» ORIP, COLLEICT. neant,& ordinatas aut inordinatas inuafiones faciant, diligentifsimé animaduertendum erit, ne increfcentibus inuafionibus dctra&tiones moliamur, fed in temporibus inequalibus: quod etiam tempus ad cibum dandum erit accommodatum. Antylli,quid ante venz fectionem facieudum: ex fecundo de vacuantibus prafidijs libro. Cap. IX. AN venz fectionem ligandum eft brachium robufto vinculo, quod habeat duorum digitorü latitudine, aut paulà plus eo. In ijs veró qui mufculos brachiorum elatos&circumfcriptos habent, vincu lum elt inferius injciendum,ac praefertim fi quibus venz fectio adhibetur,fint oblongi: fiquidem in eis interuallum longitudinis, à à midf alo ad cubiti flexum fatis magnum intercodiri in paruis autem, non multum. Simili quoq; modo ijs qui mufculos contortos habent, fuperior con(tri&io eft inutilis. Eft enim pauló inferius medietate mufculi faciendaliatio,ad finem mufculi vinculo cóftituto.at in muferibus,& qui mufculos flaccidos habent,nihil pro hibet medio mufculo vinculum adhibere.fed fiinfe rius qum totus mufculus fit, autfi in inferioribus cius partib. deligauerimus, leebirobis valida ad- f modum cóftrictione vti: quod tamen partibus quz conftringuntur,nó eft vule, quandoquidem in con firi&tione& val occuleiora. fiunt,& obftupefcit ma nus,ac dolore cóficitur.Verüm fi in mufculi medietate fiat conftrictio, neutiquam premendum eft, ac prefertim in mulieribus& delicatis: cópreflo enim mufculi vétre, perfe in brachio hypofphagma oritur:nonnullis veró& eryfipelas& abfceffus confe quuntur.ii quo etiá videndum eft;ne vinculum cuz tim inuertat cubiti, fed naturalem. eius fitü confers uet, LIBER SEPTIMVS. 163 uet, vt cüm ablatum fuerit, cutis in propriü locum fecedens in caufa fit ne fanguis cffluat, cum diffecta cutis inlocü venz fectionis abeat, atq; ita eam clau dat. Qui veró in vaforum non apparentiü fectione infra cubitü conftringunt, non re&é faciunt: nunquam enim in vllo membro vaía eleuata funt ab inferiore conftri&ione. quin neilli quidem qui prius fpongijs vafa quz in cubito funt,fouent, quicquam profunt,quia non eleuarentur nifi adhibita conftri&ione:vbiveró fit fa&a deligatio,manus inter fe fri cand: funt,& aliquid manu tenendum.Quuibus veró in fronte, aut angulis oculorum, aut fub lingua, aut fecundum aures venz fecant, vinculum eft colloinijciendum,& egrotanti imperandü vt dextram aut finiftram manü fub mento teneat,aut folüm pol licem totum, atq; ita laqueus digitis alligandus& adftringédus:ita enim guttur nó deficiet,& vtriufque partis vafa ad caput tenía eo compreffu in fuperioribus partibus intumefcent.In abfurdis veró aut languidis hominibus, minifter adftans manum men to fubijciet. Sià manu detrahere fanguinem velis, prius perfundenda eft aqua calida, atq; ita cum con ftritione relaxanda.in malleolis veró,cóftri&io fupragenuin femore fiat: fanguisq;,fi fieri poteft; in balneo detrahatur, vel anté fomenta adhibeantur. Cum; fuerit admota conftrictio,laborans inambu let:cüq; fit facienda fe&io,rectus fuper vnico crure confiftat. Idem fiat in venarum poplitis fectione,& conftri&io pauló fupra poplitem adhibeatur. Quomodo vena fecanda fit,ex eodem. Cap. X. V rna incidimus quandoq, pun&im, quandoque caíim. ac punctim quidem eas, quo: non apparent: cefim vero eas, quz valde in fuperficie cutis funt fite. Nontotum auté vas fecandum e(t, nam auerfis A 164 ORIP. COLLECT. eius labijs fluxio non fit cum eiaculatione: fed neq; etià inferior vafis pars fecanda eft, verüm fuperior, Dicoauteminferiorem,que ad brachij exortum infrà vergit:fuperiorem veró,quz ad radium.nam fuperiore parte inciía, decentior fit fanguinis raculatio:at partibus inferioribus incifis, nihil iaculabit. Quando,qua magnitudine,quaq; forma fecanda vena fit,ex codem libro. Cap. XI Ix ijs qui euacuatione cófertim fada indigent,am pla incifio facienda eft.atvbi fanguinis lationem reucllere atque auertere oporteat,quemadmodum vfu venit in jjs qui fanguinem reiectant, autora vena rum aperta funt;aut fanguis é naribus,aut alia parte quadam fluit,perexigua eft faciéda. Eiufmodi enim cüm ab ipfa affe&ione vacuantur, non iam euacuatione,fed retractione atque auerfione indigent iex quofit,vt fanguis multo tempore fluere ex vena debeat. Prasterea angufta fectio in paruis vafis eftitidem facienda: ampla in magnis, nam fi quis in magno vafe fe&tionem paruam faciat, fanguis neceflàrió collectus concrefcet. Sunt autem tres incidendarum venarum figure: tranfuerfa: recta,que non pungit venam,fed fcindit:& harum media,obliqua. Ac tranfuerfa quidem vtendum eft vbi iterationem nullo modo faciendam effe exiftimamus:curuato enim cubito ftatim conglutinatur. obliqua iterandz fanguinis mifsioni apta eft, quoniam in flexu cubiti non ita exquifite labia fe&tionis cóponuntur.forma veró oblonga conuenit ijs, in quibus nó folüm eodem die iteranda eft fanguinis detractio, fed tertio etiam die& quarto: fiquidem cubito curuato labia fe&ionis à fefe plurimüm diducuntur.: Qui LIBER. SEPTIMVS. 265 Quid faciendum fit,vt fanguis facile Ruat, ex eodem libro. Cap. Xil. Si fluxio fanguinis non procedat,quód violentior fit adhibita conftri&io,remittenda ea eft: fi veró cu te recurrente,vafis incifio fit abícondita ex conta&u cutis fupergreffz, cubitus in omnes figuras erit conftituendus ac voluédus,vt fupinus, vt fublimis, vt extenfus,vt denique contractus teneatur, donec in ea tandem figura confiftat, vt vafis fe&ione contra cutis diuifionem re&é conftituta, fanguis facile fluat.fiQ; parua fit facta diuifio,iterum erit diuidenda.cüm veró prz timore fanguis non fluit,accómodatius erit vt fine ftrepitu effluat: ea enim turbatio fedatur, fi non exiftiment vlcera pafcentia non effe confecutura, Si animi defe&io perturbet, ftratis& reclinatis fanguis mittetur,& flomachus tum vomi tibus& digitorü in os rmmifsionibus vellicandus, tum odoramentis recreandus: fed& partes extremz vinciendz erunt fic, vt magna NER afficiat. Si veró concretio fanguinis in grumos interturbet impediatq; effluxionem,concretioné diffoluere am bobus vtriufq; manus indicibus digitis oportebit, & comprimendo elidere atq; exprimere:oleumque erit infundendum,& multó etiá magis acetü, quod fané habet grumos diffoluendi poteftatem. Si perfrictio vetet ne fanguis exeat, eaque fit vel propter aérem frigidum, vel quia morbus frigidus fit, vt eft comitialis atq; attonitus,& qui funt generis eiufdem,fouendus erit locus perfundendo,fricádo,vngendo,& omnino ad contrariá ftatum erit redigen dus.Iam veró pinguedo& caro in pinguibus& carnofis profilit, dum fanguis aufert, eumQ; cohibet: in quibus hzc vnica eft ratio, nam velauferre eum qui recurrit,vel retinere oportet. ros 266 ORIS QGOLLECT. Dearteriarum fe&ione,Galeni. Cap. XIII. A nietias quoq; fecare medici confueuerunt:alias quidem in téporibus,ob humores calidos& flatuofos ad oculos confluentes: alias veró fecundum aures,ac przfertim in vertiginofis,& quicunq; diutur nis capitis doloribus calidis& flatuofis afficiuntur. Iam veró& ob alias quafdá capitis affectiones diuturnas,arteriarü quz: poft aures funt, fe&tione vtun tur,non tamen eas fecant, cüm vlla alia pars affecta eft,cüm tamen multz fint, qux hoc auxilio potius quàm vene fe&tione indigeant.Vbi enim calidus fla tuofusq; fanguisin arterijs collectus infeftar, illic communibus affe&e partis fe&tis arterijs eft opus: verüm quia fanguinisfluxus difficulter cóprimitur, arterias fecare medici non audent:atque etiam cüm vulnus ad cicatricé perducitur,aneurifma efficitur. idcirco maiufculas arterias medici ob hanc caufam refugiunt: paruas att tanquam non ita multü profu turas,non incidunt, quanquam& ipfie quoq; nonnunquam non mediocre commodum artuliffe vifze funt,& cicatrix etiam eis abfq; aneurifinate fuit obducta. Quinetiam fi maior arteria(it, cicatrix eiinducitur fine aneurifmate,tota vtique fecta: quz res fpe imminés ex profluuio fanguinis periculum fuftulit:apparet enim perfpicué, cüm tráfuerfa fectione tota perfe totam difcinditur,reuul(is vtring; am babus partibus,vnam furfum,alterum deorfum con cedere.Equidem admonitus quibufdam infomnijs mihi perfpicuis,arteriam fecui quz inter pollicé atque indicem dextrz manus fita eft,fanguinemq; ef fluere permifi donec ipfe per fe ceffaret, cüm ita fomnium mandauiffet:cffluxit aüt non tota libra:atq; ita fubitó diuturnus dolor,in ea pracipué parte infixus LIBER SEPTIMV S. 167 fixus qua iecur fepto tranfuerfo cómittitur,fedatus eft. Alteri veró, cui ex vulnere in malleolis accepto fc&a fuerat arteria, fanguinis curfus nó ceffauit donec ego vocatus totá arteriam fecui:deinde medicaméto ex aloc,thure,& albis ouorü,pilis leporum molliufculis excepto vfus fum,& vulnus citra aneu rifma curatum eft,carne videlicet ofculo arteriz ob ducta: homo veró ille quadriennio per exigua temporum interualla coxz doloré fentiens,exinde perfe&é conualuit.Hzc itaq: mihi fepenumero perfua ferunt, vtin fummis artubus, imó veró& in capite arterias fecarem in omnibus doloribus qui à calida flatuofaq; fubftantia nafci viderentur, ac praefertim in membranis, quarü dolor pungentis fpeciem refert,& fenfim expanditur: pungente quidem in vna parte fenfu,tanquá in affecti loci centro infixo:tenfionis veró fenfum percipiente omni particula,quz circa centrum fit conftituta. Dearteriarum fectione,ex Antyllo. Cap. XIIL ARteriam fecamus, fi fieri pofsit, quz fub vertice ad occiput,& media intertendines: finfecus, eam quz fecundum aures eft, vel eas que in vtrog; verticis latere ad finciput funt:pertinent enim ad coro nalem,& mediam futuram.Quz veró à temporibus ad fronté pertinent,ideo nó fecantur,quia fite contra mufculum funt: eas enim facilé fine periculo incidemus,fi iufferimus ei cui arteriz fecantur, vt genas moueat,inhzreatq;, ac innitat.Ita enini mufculi omnes temporum toti perfe totos perfpicue mouentur.Poterimus ergo omiffa parte quz mouetur, in ea parte que in fronte quiefcit facere fe&tioné:ve runtamen neq; multá, neq; confertim fanguis ex ar terijs propter earü exiguitatem fluit: fed nec etiam 168 ORID: COLLECT. cum multo fpiritu exit, venofz enim funt.nó igitur multa fe&io facienda eft,hinc magis varia fit detra€io.Quz veró ante aures funt,quà mufculi mandibularum exurgunt, firme admodum funt ac robuftz,fed raró citra periculum fecantur, propter muÍculorum propinquitaté,& propter implicationem eius loci membranarü. In fecandis veró arterijs occipitis,vfq; ad os fecanda arteria eft,osq; ipfum abradendum,vt caro ex ipfo offe fuppullulet,& pereius medium ofcula arteriz excipiantur,& precidatur: melius enim eft, vt ipfam tanquam varicem excipiamus,& fubie&a volfcella aut alio quodam inftrumento fimilijincidamus non multüm,fed particulatim.Vbi fatis fanguinis effluxerit,fuppofita vol fcella vas extrahendum eft,& mediü precidendum: ita enim neq; cómittetur, neque ex fluxu fanguinis periculum vllum confequetur, cüm ofculaarteriae in carnem recurrant. Decucurbitula,ex Galeno. Cap. X V. Cweirbiuls corporibus prius euacuatis vtiles funt:cüm enim plethorica funt corpora,cucurbitulas non adhibemus. Eadem quoq; ratione in cerebri membranarumQ; inflammationibus non vtimur cucurbitulis in principio affe&ionum,quemadmodum nein vlla quidem alia parte quam obfideat inflammatio: fed tum,cüm nihil preterea influat, totumdq; corpus anté fit euacuatum,atq;vfus poftulet vtaliquid eorum quz in parte inflammata funt,mo ueamus& amoliamur,vel ad exteriora attrahamus. Cüm veró affediones adhuc fiunt,tum nó ijs membris quz laborare incipiunt, fed eis qux his continuatà funt, reuellendi caufa cucurbitula admouet. iu principio veró vtendum eft repellen ibus. An LIBER SEPTIMVS. 169 Antylli,de cucurbitula,ex fecundo libro de prafidijseuacuantibus. Cap. XVI. IN mediocri dolore,& fimilibus, leuibus cucurbitulis quz fine fcarificatione admouentur, vtimur: vbiaüt volumus roborare,vehementibus.in oppletis veró particulis, vt in ijs que à corrupta materia vexantur,przcifa cute affiguntur. Antequàm veró applicentur,ventrem iam emollitü effe oportet,aut ómnino nullam infeftantium excrementorum fufpi cionem fubeffe:& prius omnino comediffe,aut poft leuem cibum,eumq; iam fubductum aquam przbibiffe. Maxime autem fi fanguinem detra&uri fimus, rimüm locus eft parumper illinendus: i3; poftea s ruber& tumidus à cucurbitula fit factus,fcarificandus erit:fi non,tertio loco erit admouenda,donec pars in tumorem extollatur atq; rubefcat.Si veró nec tumor, nec rubor excitet, partes víquedum punicez fiant, fpongijs fouendz funt,& ita poftea Ícarificanda.at fi norit quifpiam corpora non rubefa&um iri, veluti inijs quorü pingue abdomen eft, aut in refrigeratis,& mulieribus que pepererunt,vfu venit,tum antequam cucurbitula affigatur, catalafma partibus fuperdabitur.fed fit interdum, vt à pma s cucurbitulis tumor validus,& colore liuidiore excitetur:vbi veró fcarificatio fit facta,aut pa rum quidpiá, aut certe nihil fanguinis effluat, cüm & craísius fit quod anté flat, atq; carnofius: in eiufmodi ergo,fpongijs maxime fouere locü,tenuemq; & facilé fluentem reddere fanguinem conuenit.Ne veró prope mammas cucurbitula affigantur, cauen dum eftiillapfe enim cucurbitulis nonnunquá mam ma& inturgefcentes, magna admodum difficultate auelluntur.ubi auté eas auulferis,oleum erit perfundendum. Applicanda auté cucurbitula funt ex 170 ORIB. COLLECT. modico igni:nam fi vehementes adhibeantur, vape re inflammantes contendentesq; corpora,nihil norabile attrahunt: eo veró fitu collocandas effe partes,vt ne fanguis in eis cótineatur,craffefcensq; excretioni impedimento fit, fed vt pronus adinferiora cffluat,inter omnes conftat.ablatis cucurbitulis, fi quod eductü eft fatis fitypartes curabimus: fin fecus,iterü eas affigemus.In capite veró nó cum multo igni affigende funt,iquidem vehementerattrahent,& euclli difficulter poterunt: quz ex modico igne admouéturjid quod opus eft,facient.Cüm vero ad auellendü difficiles funt, Ípongijs calida& fri gidaaqua imbutis circüdare eas oportet, fiquidem ita remittétur: fin minus,eas perforare confiliá eft, De cucurbitulatum differentia,ex materia & figura fumpta. Diteratie cucurbitularum quz fumunturà materia,tres funt,vitrez,cornez,enex. argéteas quia vehementer igniuntur,reijcimus.»nearum eft vfus frequentior.vitreis quoque vti poffemus,in quibus fanguinis eft confideranda euacuatio.& corneis item in capite,vbi eneas auulfu difficiles fore cogno Íceremus:itemQ; in timidis,qui à flamma deterrentur.In figura autem przcipue differunt enez:altiores enim magis quàm humiliores trahbunt:qued; hu miliores funt,quia nó vehementer attrahunt,capiti funt accómodatiores. qua habent planalabia,corporibus latis:quarü labra refima funt,curuis&gracilibus aptius admouentur.qucz acutum os habent, ijs conueniunt in quibus non fcarificamus, fed vchementi impofitione cucurbitularü quas leues affigimusjattrahere volum us, cüm acumen labrorü ad viotentum attractum faciat. Quz labra habent obtufa,cüm in alijs, tum vel maximé in capite vtimur. attra LIBER SEPTIMVS. 171 attra&io veró enearum item; vitrearum cucurbitularum ex igne fit,cornearü citra ignem: fiquidem in extremo perforatz funt, cumq; adhibentur,abfterf» vehementer per foramen trahunt. ftatim veró foramen digito aut cera clauditur. Herodoti,de cucurbitulis,ex libris de przfidijs euacuantibus. Cap. XVII. Cwcurbitula materiam quz in capite eft, euacuare poteft,itemq; dolorem foluere,inflammationem minuere, inflationes difcutere, appetitum reuocare, imbecillum exolutumQ; ftomachum roborare, animi defe&tiones amouere, quz in profundo funt ad fuperficiem traducere,fluxiones ficcare, fanguinis eruptiones cohibere,méftruaspurgationes prouocare, facultates corruptionis effectrices attrahere, rigores fedare, circuitus foluere, à propenfione in fomnum excitare,fomnum conciliare,grauitates leuare.atq; hzc quidem quz; his fimilia funt;przftare cucurbitularum vfus poteft. De fcarificatione,ex libris Antylli,de prafidijsvacuantibus. Cap. XVIII. S Carificunus partes corporis, quz aut inflammatione,aut duro tumorelaborant,ezq; fiue diftentz fint ac dolore vexent, fiue fluxionibus infeflentur, cüm fcilicet ad ftatum venit fluxio,aut iam eundem fit confecuta, aut acris adfit materia.Pars auté qui fcarificanda eít,prius,fi fieri poteft,lauari debet: fin minus, aqua tepida perfundi, víquedum rubefiat: aut fpongijs foueri;aut foli;jgniue exponi, poftea fcarificari. adhibenda autem funt incifiones cruribus& abdomini per rectitudinem. eodemQ; modoin thorace, dorío,& ceruice: at in capite,pro fitu capillorum: in fronte, obliqui. Porró incifiones fint zquali inter fe magnitudine, fintd; zqualia 17i ORIB. COLLECT quz inter eas funtinteruallajinitium; fcarificatiónis ab inferiorib.partibus fumatur:ita enim fanguis ad extimas partes influens non obfcurabit cas, que deinceps fcarificandz erunt. Situs veró fcarificatio num per zquales.nter fe ordines fiat: nó fiat autem fcarificatio plagam infligendo,fed per tra&tum:hoc enim pacto dolore vacabit. Apollonij,de fcarificatione. Cap. XIX. Cun ad corroborationem& quamlibet corporis tutelam, fanguinem conferre plurimüm didicerim, qui quidem plerunq; redundat,& interdum qualitatein peius vertitur: exiftimaui vbiredundat, imminutionem: vbi corruptus eft, immutationé conuenire. Venas igitur eodem anno fepe incidere non effe accómodatum cenfui,quoniam vnà cum multo fanguine fpiritum quoq; vitalem effundi intelligebam:quo crebrius exhaufto, tota corporis cópages refrigeratur,& omnes naturales actiones peius obeuntur, quocirca iudicaui à particulis ignobilifsimis,vtpoteà cruribus,fanguinis detractionem fcarificando fieri debere,quantitatem metiendo ex ho minis habitu atq; vfu, qui expoftulet. Praftantifsimum autem hoc auxilium eft,tum ad tuendam fanitatem,tum ad recuperandá,cüm auerfa fuerit,*» velab aliquibus huiufmodi caufis.Sed nemo tamen putet me venz fectionem reijcere,eam enim ego in maximis periculofifsimisQ; affectionibus nó omitto:in quibus abundé affatimq; fanguinem effundere oportet: nam in vehementibus affectionibus eua cuationes affatim faciendz funt.Plethorá veró mediocrem,quz aliquid mali fit factura,& iam cóuerfionem in pru ftatum attingat, tibia fcarificationibus vexata,quzd; fine moleftia,& Suantm volue LIBER SEPTIMVS. sj voluerimus fanguinis extrufionem reddiderit,citra validam totius corporez molis cómotioné, foluit. fzpeaüt plus quàm fatis fit,cógregatur: quare non eft cun&tandum, quin quoties figna plenitudinis in ciderint, eam tollamus eo modo quem nunc prefcripfi.Praftat autem vifcera,quzq; in toto corpore infunt vafa,non repleri immoderaté,ueq; diftendi,fed potius in quadá relaxatione terminata conti neri,vt expedite permeare fpiritus naturalis queat. Scarificationem mulieribus qux non probé purganturjitemq; alijs plerifq; affe&tionibus prodeffe, Cap. XX. M vilieribus quibus non profperé fuccedit purgatio, fcarificatio mirabiliter auxiliatur: nam quod illic minus eft factü,hac ratione euacuatur. ftatutum autem purgationis tempus expectandü eft, tuncQ; fi nihil aut parum fponte fua effluxerit, hoc auxilio tantum detrahemus,quantü vfus poftularit. Quinetiam hocauxilium quibufdam mulieribus maxime profuit,vt menftruz purgationes de moreiterü redirent: continua enim ad partes inferiores fanguinis dedu&tio,ei quoq; viam ac propenfioné parat. Equidem mulieres quz multüm atate procefferüt, quibus iampridem menftrue purgationis nihil appa ruerat, vbialiqua moleftia corporea vexarétur, hac curatione fubleuare confueui: eft enim hec mulierum propria,multumq; efficax eft,quippe quz natu ralis excretionis modum imitetur. Euacuare autem interdum fcalpello foleo, interdum hirudines admouendo.Tam veró cüm oculos quidam ex longo tempore ab inceffabili fluxione infectos haberet, hoc prafidio fanatus eft, cüm nos alijs quoq; locali bus auxilijs ad oculos vteremur,& totius corporis curam gefsiffemus.Senex etiam quidam, cüm prius 8 174 ORIE COLLECT. per longa interualla, deinde breuia,ftrágulante circa pulmoné anguftia vexaretur, fimili modo eft curatus.Vacuandum aüt tantum eft, quantum conuenire videatur:eftque cauenda refrigeratio: alimentumq; moderatum tribus aut quatuor diebus dandum.Cumdq; peftilentia vehemens per Afiam vagareturmultid; ob eam caufam obirent,egoq; in mor bum itidem incidiffem, fecundo die cüm remifsio fieret, crus fcarificaui,& ad duas libras fanguinis detraxi,atq; hac ratione vitaui periculum. quo fané auxilio cüm multi quoque vfi effent,funt feruati:erantenim figna plenitudinis. atque illi precipué euaferunt,qui fanguiné copiofe euacuauiffent.Quin etiam capitis dolores moderatos,tonfillarü inflammationes, ac dolores laterum recentes tollit: nam diuturniora huiufmodi fymptomata localibus fcari ficationibus diffoluimus:eos denique qui vires refi ciunt,& ad ftatum naturalem difficulter redeunt;ni hil fané eft quod qué ad eis accómodatam& idoncam bonamá; nutritionem ducat;ac fanguinis per fcarificationem euacuatio. Antylli,de hirudinibus,ex libris de prafidijs euacuantibus. Cap. XXI. Nonnuulii captas hirudines includunt, eisque ad multa vtuntur. vbi enim mitefcant, carni facile admouentur,cüm aliz quandoq; peregriné fe gerant. eas veró experientia docti protinus admouemus. quz veró nuper funt captz,vnü diem feruare,& parum fanguinis alendi gratia inijcere conuenit:ita enim virus earü exprimetur. Vbi vti volumus, locus cui applicandz hirudines funt, nitro prius fricandus eft,ac fanguine alicuius animalis, aut argilla liquida illinendus, aut fouendus, aut vnguibus fcalpendus:fiquidé ita promptius carné Spphehendem, iru LIBER SIPTIMVS. 12$ hirudinesQ; in aquam puram& tepidam in vafela. to atq; magno inijciendz funt,vt cómotz virus abijciant:deinde fpongia funt excipiende,& ftrigmen tis purgandz, ac deniq; manibus admouendz. vbi omnes inhaferint, oleum tepidum particulz ne refrigeretinfundemus.Si veró manibus aut pedibus afhigenda: fint, parté in aquá in qua hirudines funt; inijciemus:(i veró cüm cruore Ci fint, vti etiam eis oporteat,vel quia paucz nobis hirudines fuppe tant,vel quia pauce carniinhzfferint,earum caudas vbi expletz fanguine fuerint, forcipe excidemus. nam fanguine fluente nunquam trahere ceffant,donec nos fale,aut nitro,aut cinere,earum ora perfper gamus.Cüm exciderint,fi locus eft cucurbitule capax,eius applicatione virus extrahendum eft, ead; erit validé agglutinanda celeriterq; auellenda: fi ve ró capere cucurbitulam non queat;fpongijs fouendus eft:fi veró ex corporibus aut ofculis cruente la chrymulz adhuc effluxerint, manná, vel cuminum; vel farinam infperges, deinde lana pauco oleo madente conuolues. Si fanguis etià erumpat, linteola; vel telas aranearum ex aceto inijcies,vel gallam,vel fpongiam nouam pice liquida illitam& cóbuftam: deinde chartulam aceto madefactam applicabis atque alligabis.Hec in medijs corporis partibus agen da funt:nam in artubus;hoc eft,brachijs& cruribus fola deligatio ad cohibendü fanguiné eft fatis: quee poftero die foluenda eft:fiq; fanguis conftiterityabijcienda:fi nonjijfdem vtendum.Scire autem conua nit,hirudines nó ex intimis partibus fanguiné attra here,fed eum qui carni adiacet,exugere. Porró vtimur hirudinibus in ijs qui incifiones pertimefcunt, velin ijs particulis, quibus propter exiguitaté, aut gibbofitaté, aut inzqualitaté atfigere cucurbitulas $ i 176 ORIBR..COLLECT. non poffumus.Hirudines autem aucllimus,quando eius fanguinis quem detrahi oportere exiftimamus, dimidium extra&um fuiffe conijcimus:deinde tandiu finimus effluere, quandiu fuerit excretus is qui fatis fit. cum; particula tum ab birudinibus, quz fuapte natura funt frigide,tum ab acre ambiente refrigeretur, ideo fouenda eftac recalfacienda: fanguinisq; cffluxio non refrigerantibus, fed adftringentibus,& emplafticis, vt diximus,cohibenda eft. Menemachi,de hirudinibus. Cap. XXI. Tludnes locis affectis, aut ijs quz nó pinguibus proxima funt,applicantur: nam oleum earum appetentiam fubuertit. In angufliam veró ftricti calami, ab vtraq; parte non perforati, aut in operculum par ue arundinis, aut quippiam fimile demitti debent, cüm admouendz funt. earum numerus ex duabus magnitudinibus,loci videlicet& affe&ionis, eft fumendus.* auferanturautem oleo calido earum labijs infufo. mordacitas veró aliarum in partibus vlceratis cóueniet. quod veró poft auulfas hirudines effluit,digitus impofitus cohibet.Quantitas autem excretionis ex hirudinü ere&tione apparet: fed euidentius quoque cernitur, fiin vnum conducta fuerit, vbi hirudines à corporibus diuulfie fanguinem euomuerint.Hirudinibus veró adherefcentibus,lo ca quibus affigendz funt,fuperficie tenus fcarifican da funt:nam vbi fanguiné guftauerint, eundem magis expetunt. Galeni,quos purgare conueniat,quibus purgationibus,& quo tempore. Cap. XXII. S Ana corpora difficiliter purgantur: nam& vertigine vexantur,& torquentur,& fit molefta purgat10, LIBER SEPTIMVS. 277 tio,& celerius praterea exoluuntur. Hzcauté omnia fiunt, quód purgans medicamentum proprium educere humorem cupiens,ipfumQ; nó cóperiens; fanguinem& carnes colliquat, vt ex eis quod fuum eft,eliciat.At qui fani adhuc funt illi quidem, fed ta men nifi euacuentur in morbos cafuri funt, preueniendi funt,& ineunte vere vacuandi,vel miffo fanguine,fi ex multitudine:vel purgatione,fi ex humorum corruptela capi morbis foleát. Ac nos quidem & podagram,&articulorum dolores in principio, cüm nondum circum articulos tophü excitaffent, huiufmodi euacuatione complures annos inhibuimus: eodemq; modo plerofq; attonitos, comitiales,melancholicos,& alijs eiufmodi diuturnis affe&ionibus vexatos, predicta euacuatione fanauimus.Alijs itaq; pituitam;alijs amaram bilim,alijs atram,alijs ferofa excreméta,ad effentiam eorü morborum,quibus capi confueuerunt,euacuari conducit. Ac protinus melancholia quifpiam, nifi purgatus fuerit,fingulis annis capietur:hunc ego non folüm vere, fed autumno etiam purgo. itemq; faeminam quiz in mamma cancrum habuit, quotannis ineunte vere fimiliter purgandá curo: quam quidem ad fanitatem perduxi vehementer euacuando, vfus medicamento nigram bilim expurgante:fiq; affumpta purgatio non fuerit, fentit mammá altius dolore vexari. Quinetiam incipienté elephantiafin miffo primüm fanguine,& purgatione data,in alio curaui: deinde ei quoq; vnica fingulis annis purgatio fufficit:eaq; intermiffaamorbum ftatim reuocat.At que hz quidem egritudines nigros humores purgari poftulant:comitiales auté, attoniti,& afthmati cipituitofos:velut dolores articulorü, fi cum multo calore infeftentjamará bilem: i cum tumoribus s j 178 ORIB. COLLECT frigidis,pituitam euacuari poftulant. Alius quidam &ftiuo tempore tertiana femper corripiebatur, qui multos ab hincannosin febrim non incidit, fub finem veris pallidam bilem noftro confilio anté purgando: hoc enim tempore eiufmodi homines euacuare eft melius:quemadmodum comitiales, arthri ticos,& melancholicos,& quicunque ex humorum crafsitie in morbos cadunt, ineunte, vere przftat euacuare. Antequam autem medicamentü purgans exhibeamus, craffos humores attenuare, tenaces; diffecare,ac meatus per quostraduci trahi; debét, aperire oportet, fi purgatio fit optime fucceffura, 1d4; cüm in reliquis omnibus,tum vcl maximein ijs qui elleborü fumunt:nam medicamenti vis que diuellit,càm excutit humores, qui altius affectis partibus inhzrent,& ob eam caufam diuturnis morbis prodeft, facilius id facit humoribus prius attenuatis.Qui hoc negligunt, ijs moleft;e purgationes fuc cedunt,& cum torminibus,& interdum cum verti gine quadam,multaá; naufea,malo pulfu,exolutione ac difficultate.Eius autem qui elleborü fumpturus eft, prius experiri naturam debemus, quomodo ea ad fupernas purgationes, hoc eft,que vomitibus fiunt;affea fit. experiemur auté dandis ijs qua vomitum mediocriter prouocant: nam fi ita nó facile purgetur,non erit ad elleborü agendus, fi nonanté| preparetur. przparatur aüt vomitu ipfo fpius excito. cüm ergo is qui fumpturus elleborü fit;promptius vomere affueuerit,melius etiá fiet,fi anté corpus humectabimus.Humidum veró fit corpus, tum multo cibo;tum quiete.ac quietem quidem id facere;perfpicuü eft:quandó,vt exercitatio membra exiccare poteft,ita quies, cüm vacatio quzdam& exercitationis vacuitas fit,humiditates conferuet. At cibus LIBER ISEPTIMVYVS. 279 cibus copiofior non abfoluté humectareaptus eft, fed is denique qui vehementis qualitatis expers fit, hoc eft, qui neque acerbus, neque acer, neque falfus,neque amarus fit.nos veró oxymeli quandoque potui.dedimus,in quo ellebori albi ramufculos per diem ac no&em raphanis infixos demiferamus: effetq; hec ellebori imbecilla purgatio. Czterüm qui anguítum thoracem,& idcirco pulmoné compreffum habent,funtad vomendum ineptifsimi, cüm alijs quz vomitum cient, tum prxcipué elleboro albo:vafculum enim aliquod ex ijs que in inftrumentis refpiracionis funt,difrumpent.Preterea amaram bilem per fuperiora, pituitam potius per inferiora purgare conuenit: quanquam interdum contrà eft faciendum,fi pituita in ventriculo, amara veró bilis in inteftinis aceruata fuerit. at melancholicum fuccum per inferiora femper educimus.Acde anni quidem temporibus fcriptum in aphorifmis reliquit Hippocrates, zftate fuperiores hyeme inferiores partes medicamento purgandas efle. atque ad temporum anni proportionem, regionum habenda eft ratio,vt calore,frigoreq; diftinguantur. idemq; de gtatibus eft fentiendá. Iam veró confuetudo quoque nó parum facit ad indicandum euacuationem: nam qui vomere funt affueti, purgationem per fupe riora minus molefté ferunt:qui affueti nó funt, non fine periculo,& przfertim elleboro purgantur. Sed par eft etià vt genus morbi confideretur: nam cüm corpus albidum&pituitofum totum apparet,quam Cn Hi leucophlegmatiam vocant,opus eft medicamento quod pituitá educat: ac primü quidem perinferiora, poftea per vomitus, poftremó per ea quz per nares& palatum pituitam trahunt.Cüm enim redundans humor in toto corpore fit diffufus, $5 4 280 ORIB. COLLECT. omnes euacuationes admouebimus: fi veró afcites fit hydrops,medicamentum quod aquz educendz fit,dabimus:quemadmodü in arquatis aliquid dandum eft quod bilem educat: nam& his bilem multis modis euocare oportet, furfum,deorfum,per vrinas,per palatum,per nares. Ita etiam fi melancholicus fuccus redundarit, vt in melancholia, cancro, & clephantiafiymedicamentum quo nigra bilis edu catur,exhibemus: nam in comitialibus vtimur medicamentis pituitam extralientibus. Ex quibus eft perfpicuum, à morbi conditionenobis oftendi& humorem euacuandum,& locü per quem eundem educere debeamus.'Tjs enim quorum iecur inflammatione vexatur, fimulatq; conco&ta inflammatio fit;purgationéadhibemus: ac per inferiora quidem cüm ea i fimis iecoris partibus fit, per vrinas veró cüm in gibbis.Ita quoq; in reliquis fpectabimus& humorem exuberantem,& affectum locum ,exquo ranquam caufa quadam,morbus confurgit. Hzc enim,& quis humor euacuandus fit,& quomodo,& qua parte fit educendus,indicabunt;& ad he»comnia, tempus etiam accómodatum cómonftrabunt. nam inter initia, tenues& ferofos humores vacuabis:conco&tionem veró expectabis,vbi crafsi& glu tinofi fuerint, quales fuapte natura funt pituita, atque atra bilis. Accefsiones quoq; tibi euacuationis modum indicabunt, vt dum vrget acceísio, à fuperioribus educas:vbi ceffet,qux remifsio dicitur, ab inferioribus: nam fic 88a iuuant qua perfe in morbis eueniüt, cüm in accefsionibus vomitus plerifg; excitetür,& fanguis é naribus erumpat:in remifsio nibus veró,lotium& aluus fluat."Tempora aüt accefsionum& criticorum dierum maxime obferuan da funt; quando purgationem per inferiora molia ris: LIBER SEPTIMV S. 281 ris:nam fi humores ad füperiora propenfi ferantur, vis medicaméti per inferiora purgantis impeditur. In ijs autem qui iam egrotant, fi morbus diuturnus futurus eft,expe&anda femper erit concoG&io: in acutis veró morbis cüm turgeat materia, inter initia medicamento purgante vti licet: atq; idipfum cum magna animaduerfione, diligenti; confideratione faciendum eft:nam in acutis periculum non mediocre eft ne purgatio malé fuccedat, eó quód omnia medicamenta purgantia calide fint facultatis:& febrisin eo quod febris eft,& fui ratione, non ficca, nec calida, fed his maxime contraria, humida frigidad; expoftulet.non ergo febrilis caloris caufa purgans medicamentum propinamus,quod nos quoq; quantum in ipfo eftjnocere fcimus:verüm,vt humo res febrem concitantes educamus.debet igitur maior vtilitas prouenire infeftis humoribus rai quàm fit noxa quz à medicamento expurgante corpori infligitur,neceffario.prouenit aüt vtilitas, fi& fine moleftia,& omnis infeftus humor euacuetur. quod vt fiat,confiderandü prius eft,vtrüis qui mor bo laborat, ad eam purgationé fit idoneus. etenim qui plerifq; cruditatibus laborarint,crafsisq; actenacibus edulijs vefci confueuerint, item; quibus tenfa hypochondriainflataq; fint, aut fatis fuperq; calida atq; feruentia, aut in cifdem locis inflammatio quedam fit,ij omnes ad purgationes funt inepti: quamobrem dimittendi funt,& vgrotantis humores,quoad eius fieri maximé poteft, ad fluendum pa ratos effe oportet,hoc eft, tenues,& minimé tenaci tatis vllius participes:& meatus per quos eft tranfitura purgatio,apertos effe. Hac enim nos anté para mus;cüm aliqué fumus purgaturi: atin acutis morbis,fi ftatim inter initia, vel primo die, vel non vlte$$ 5: ORIB. COLLECT. rius fecundo,purgatione vfuri fimus, turgentemateria, nihil huic praparationi relinquitur loci: nifi quis forté occafionem na&us fit mulfam potui dandi,in qua parum hyffopi,aut origani,aut tragorigani,aut thymi,aut pulegij,aut aliquid eiufmodi attenuans fit inco&um. quocirca confentaneum eft ,vt in acutis morbis raró purgante medicamento vtamur,quód in principio non fepe turgeant humores affligentes,neque fi turgeant, zgrotus fit ad purgationem aptus:neque etiam nobis tempus fui parandiaccómodatum preftet. T'urgere autem dicuntur humores,cüm motu vehementiore agitantur,& ab vnoloco in alium confluentes, in rincipio morbi vexant hominem, doloresq; ac titillationes afferendo,eum quiefcere non finunt.Hos ergo humores euacuare conuenit, eos dico qui in motu, latione,& fluxu funt:qui veró in aliqua parte corporisiam cófederunt, neq; vllo alio auxilio, neq; medicamento purgante mouendi funt prius quàm conco&i fuerint:tunc enim naturam ctiam euacuationi habebimus adiutricem: hec enim fimulatq; humores concocti funt,eofdem dimouere,id4; quod fuperuaca neum eft expellere confpicitur: quo fané tempore crifes etiá fiunt. Verüm cüm natura perfe&te excernit,nullo preterea medicamento opus eft: cüm veró ipfa mediocriter atque imbecillius facit, quod deeft,fupplere medici debent. Illud auté fciendum eft, raró euenire vt humores ab vno membro ad aliud confluant;ac fipius in vno aliquo mébro quiefcere,ibid; manere donec concoquantur, toto mor bi tempore vfq; ad morbi folutioné. Cüm igit non folàm morbus acutus fuerit,fed ctiá cum vehementifsima febri cóiun&tus,cauendum eft ne purgatioDem offeramus,precipué cüm cgrotantis natura no bis LIBER SEPTIMYV S. 189 bis fit ignota. nonnulli enim fuapte natura difficulter purgantur,nonnulli veró modica potione medi camenti epota copiofé purgátur. Cüm igitur febris non fit vehemens,tud; wgroti naturam nofcas, medicamentum dabis: quam ad rem vtitor elleboro ni gro,aut alio quopiam fimili,€ quorü numero etiam eft quod ex colocynthide conficitur, quod vfitato nomine hieram vocant.Hac autem cüm varié confi ciatur,ea quz elleborum affumpfit,nec fcámoneam habet, przftantifsimum medicamentü eft in ijs qui medicamentü fubducens fumere omnino poffunt. pof affumptam veró purgationem, vtile eft ptiffanam forbere,quemadmodü ait Hippocrates: ipfum enim purgans medicamentum, vt exiguum fuerit, in fundum ventriculi defcendit: in defcenfu veró cüm gula,tum pars omnis füblimis ventriculi, non folüm medicaméti purgantis qualitate,fed fubftan tia quoque in defcenfu appulfa inficitur,& magnoeré leditur. ex quo fit, vt ptiffanz fuccus vtiliter abforbeatur, quippe qui abítergere,& inferius trahere pofsitid quod tranfeundo meatibus fe implicuit,&temperare atq; immutare medicamenti qualitatem que membris infedit.quas ob res rubet Hip pocrates,vt poft purgationis potionem egroti ptit (anam abforbeant:cüm veró purgatio incipit proce dere,ptiffanam dari vetat,veritus ne purgantis medicamenti actio diffoluatur. Quot modis aluus nó excernat,cüm datum purgans medicamentü fuerit." Cap. XXIIII. No N excernit auté quandoq; aluus medicamen -to purgante exhibito,vel ob egrotantis hominis na ture proprietaté, vel ob medicamenti dati exiguitatem. Quandoque etiam ftercus denfatum,atq: in aliquo inteftino exiccatü, cüm clyfteri educendum 34 ORIE COLLECT. effet, antequàm medicamentü daretur, euacuatio.nem impedit.Poteft quoq; natura ad vriná vergente, purgans medicamentum nihil facere: interdum etiam,cüm euacuatio fruftratur, przterquàm quód corpori nihil noxeaffert,in alimentü etia tranfit;interdum veró in perniciem mutatur atq; venenum. Quz medicamentis purgantibus indantur. Cap. XXV. Cv omnia purgantia medicamenta ventriculum ledant,& eius os Precipué,quod ex neruis quáplurimis conftat,&acerrimü fenfum habet,excogitatum eft vt medicamétis bene olentia mifceantur, nc fola& fyncera ipforum vis vétriculi os attingat. talia autem effe debent femina quz induntur, quz & medicamenti malitiá retundant,& eius a&ionem impedire non pofsint: quzdq; attenuandi& inciden di vim habeant,vt& craffos humores fecare,& vias per quas educédi funt, aperire ac patefacere queát. Oportet etiam, vt cómifta medicamenta fibi inuicem confentiant,& in nulla parte difcrepent: diffen tiunt aüt non cüm hoc bilem, illud pituitam forte euacuet(vtrag; enim pari modo euacuari poflunt) fed cüm hoc celeriter, illud tardius ab affumptione purgationem mouet: ita enim euacuatio ingqualiter fit, quamuis fimul fuerint accepta.Dico aüt inzqualiter fieri purgationem, vt cüm ipfa definere videatur,alterius euacuationis initium exoritur. Rufi,de purgantibus medicamentis. Cap. XXVI. IN qu omnes qui quoquo modo affei fint, nec quocunq; tempore,nec ftatim vbi contigerit, purgandi funt.Sanos veró,& in quibus excrementum nullum redundat, purgare non conuenit: nam que tandem afferri vtilitas poteft,(iid quod accómodatum LIBER$EPTIMVS a8 tum naturz eft detrahas, atq; etiam non fine moleftia id facias?omne enim quod medicamento educi tur neceffarió, bonum eft:& ideo ex paruis excretionibus animi defectiones, exolutiones, atq; alias difficultates,&*** afferes atq; 1nuehes: nam vtut vacuaris, bonum vtiq; educes. Verüm fi homo pituitz portione,aut bilis, aut alterius cuiufpiá humoris redundantia grauetur, tum eft accómodata purgatio:vtrifq; enim auxiliátibus,& natura& medicamento,fuccedit purgatio: eaq; facilius peragitur,& melior eft,cüm moleftus humor fubducitur. Obferuare autem eos oportet qui pingues funt,& quorum habitus tabidus eft,fiquidem hi colliquantur:pingues veró ab attenuatione,& quauis euacua tione lzduntur. Temporum quoq; repentinas mutationes,& aftrorü ortus aut occafus, tempora valde immutantes, Ar&urum dico, Pleiadas, folftitia, zquinoctia, Canéq; obferuare oportet: priufquàm enim probé conftiterint, mouere nihil conuenit, Praterea in purgationibus que per inferiora fiunt, obferuádz funt hemorrhoides,& fluxus muliebris fanguinolentus:itemQ; omnes qui tinefmo,quique alui luore tentantur,& quorum inteftinum vlceratur,& quorum admodum ficca eft aluus: hos fi qua neceísitas purgandi vrgeat, clyfteri prius euacuatos purgato.Atq; hzc quidem in purgationibus infernis vitanda funt. In fuperioribus veró partibus huiufmodi morbi,tuffes,afthmatajinteriora vlcera, vt pulmonis,tabes;iecoris colliquatio,& cüm quifpiam fanguinem expuit,fed nunc bene valere videa tur,periculum vero eft, ne vena rüpatur,& fi quem in gurgulione,aut faucibus,aut ceruice morbus exercere confueuit, huiufmodi inquam morbi omnes prohibét, ne per fuperiora purgemus, ac prefertim 386 ORIBS. COLLECT. elleboro. Huc accedunt oris ftomachi dolores,& cüm cibus non continetur, nec tamen vomitu reijcitur.Forma quoq; corporis attrita,& oblonga cer uice,fed tergo breui& exiguo,& cauo, non eft eua cuanda per peiores parteis fiquidé eiufmodi naturz plerunq; tubercula habent in thorace,& difüiculter fpirant,& tuffe vexantur, vt in validis vomiti bus& fuffocationes,& fputa fanguinis excitentur. Quinetiam ne pinguiores quidem füpernas purgationes facile ferunt, neq; etiam qui facile exoluuntur,neq; ij qui omhi ex parte funt expleti,neq; timi 1,neq; 1j qui pufillo funt animo: nam fiin vlla re aliatum vel maximé in hac forti animo eft opus.quá ob rem neq; mulieres,neq; pueri,neq; fenes apti ad modü funt,vt perfüperiora purgentur,quippe cüm hi timidi fint omnes. Sed mulieri quoq; periculum ineft,ne vterus conuellatur, atq; ita vocis& fenfus expers fiat. Purgandi autem pituitofi per fupernas; biliofi per infernas partes funt:ac praefertim quibus nigra cuacuanda bilis eft,& autumno,& vere, per quam partem videatur,educere conueniet. At hyeme& cflate fiinanire cogaris,hyeme per inferiora, eftate per fuperiora,& contrà etiam quàm materia vergat id facies:nam rcuellere in quibufdam eft me lius. alios veró quà materia vergit euacuabis preci pué:cüm fecedit, neq; vtiliter, neq; moderaté ver. git:in ceteris contrà erit faciendum. Exanni temporibus ver eft ad purgationes accómodatifsimü: fecundas tenet autumnus: fzpenumero enim fub Pleiadibus conftitutionem veri parem fortitur, vt neque difficulter nonnulli purgentur,&»ftatis fu. perfluitates opportune eijciant,priufquàm hyems adueniens eas condenfet,& corporibus infigat. Ac vere quidem purgationes funt praftantifsimz, quód LIBER SEPTIMVS. it; quód excrementa quz hyeme collecta fuerint, educunt priufquàm calor ea contingens,moueat atque perturbet.Signa autem ex quibus purgatione opus effe cognofcas, erunt vertigines, capitis grauitates,& dolores repentini, aurium continentes foni,afpe&us difficultates, obtufusauditus,* tardus fenfus, fopor, nulla cibi fumptio, ique vinum bonum quis bibat,ei amarum, aut alio quouis modo infuaue videatur:mentis alienationes,& quo rum quis anté meminerat, obliuifci: palpitationes varijs modis per corp? exiliétes, infomnia cótinua; & formidolofa,& perturbantia,& ncfcio quis horror fub cute lumborum grauitas, ventris diftortiones,cumqQue nec cibus expetitur, nec vbi expetitus fit,concoquitur:nec fi coquatur, eo homo dele&etur: itemQ; cüm aluus pro aliméti proportione non deijcit,vrinad; exigua excernitur: naufez, oris humiditates,& color in hoc biliofus, in illo pituitofusjin alio fubniger, preter ftatum RR eius hominis in quo ineft.Itemq; trahi, egré fpirare,non facil moueri,& tamen corpore bene valere fibi videri.queQ; in cute pullulant, aut ex pituitofis vlceribus,aut ijs quz per fe erumpunt,;aut ab afperitatibus oriuntur, aut etiá ephelides. Hzc omnia, quzcunq; inuenire alius poteft quae nobis argumento funt,humorum repletionem malitiamQ; fubeffe, ad purgationes obeundas nos hortant.Si veró humor quifpiam fic redundet in corpore, vt nó modó futu rus fit morbus, fed iam adfit, euacuandus eft. Sed multó melius eft, vt noxios humores ex omni parte preueniédo auferas,fi modó pofsis. Que vero medicamenta vnicuiq; morbo cóueniant, deinceps dicemus. Vi&us veró ratio eius qui per infernas partes purgandus cft,minor effe debet, fed non multé: 288 ORIB.;COLLECI. verü vfqueadeo,vt cibus qui datus fuerit,citó concoquatur, nec multum ftercoris in inteftino conficiatur,fiquidem hoc dolore conficit ventrem,& vo mitum ciet, cüm medicamentum ad fe trahens fub duci non poteft. quocirca non eft alienum,vt priufquàm medicamentum purgans detur,aluus molliatur,& malua,& beta,& lapatho,& iure conchulará, aut alijs rebus,quales alij alijs conuenientes atque idoneas inuenerunt:fin fecus,clyfteri idem fiet mol liore.Nonnullis veró,vt pituitofis, cibü pridie non dediffe conuenit,quibus etiam non pefsimü eft ante purgationem euomere:nam fi quid aliud aluo im pedimento eft, ne facile fubducatur, tum vel maxim6 eft pituita copiofior. ex quo fit, vt in quibus pituita redundat,eos per inferiora purgari non valde probé.Sed quandoq; morbo nonita conuenit: nam & capitis grauitatem,& oculorum dolorem,&aliquos comitiales aut vertigine laborátes,& plerofq; hydropas,& articulorum dolore vexatos,& alios preterea morbos per inferiora purgare oportet. qui etiam per fuperiora purgandus eít, verüm qua dicta funt impediunt, idq; licet ille pituita fit réfertus,eique neceffaria eft inferna purgatio, folüm vi&us ratione erit re&é inftruendus. Quinetiam medicamenta ego defcribam, quibus pituita refertus homo per inferiora, fi opus fit, vtiliter purgabitur: & quoniam pro naturainteftini alijs facilé,alijs difficulter aluus fubducitur, confentaneü eft eum qui rité per fuperiora& per inferiora purgaturus eft, huius rei non effe ignarum oportere. Venterenim in homine fuapte natura ofculum habet aduerfüm, & in dextra parte ad fpinam,latius quàm in cateris animantibus: inde veró fit anguftius, deinde mefareum fubit;atque ita deinceps víque ad coli principium. LIBER SEPTIMVS. 185 ium.huiufmodi ergo cibis facile euacuant. at quibus ofculá fuperius fpe&tat, vel eft anguftius quàm par fit, vel quod itaab ortu fatum fuerit, vel quod aliqua inflammatio obfideat, aut durus tumor poftea enatus cóprimat, aut alie quedam obftructiones impediant,ijs cibi difficulter defcendunt,fed fa cile fubducuntur. Signa funt hec. qui ab ortu tales funt, hiad quacunq; ratione vomendum funt parati fed cis difficulter aluus fubducitur, plurimusque fenfus in eis excitatur,cüm cibus in ventriculo moratur:fuperiores partes flatu agitatas magis habét, & partes que fupra vmbilicum funt, magis tumentes:quos quidé omnes ne per inferiora purgemus, cauendum elt. At quibus ventriculi os propter mor bos anguítum eft redditü,fimilia quidem eueniunt: veruntamen progreflu téporis morbis folutis,fymptomata quoq; foluuntur. quam ob rem nó femper ita affe&i funt tum ad concoctioné obeundam, tum ad ructus,tum ad alui deie&tionem:ergo neita quouead infernas purgationes femper codem modo me affecti. Qualia nanq; de fuperiore ventre dicta funt nobis, talia itidem de inferiore funt cenfenda: etenim venter inferiorjin principio fecundum natu ram latus eft;ad finem vero fit anguftior, ac profertim in finiftra parte,qua lien occupat:inde enim ipfe incipit, eiq; inteftinum quod cecum nominant, adnafcitur. Porró inilibus ad dextram partem,vndeinteftinum initiü ducit,melius inuenies: fed fem per magisQ; ad extremum anguftatur. quód fi hoc etiam inteftinü,tum natura,tum morbo aliquo non tantum,quantü opus eft,diducatur,tum magna ncecefsitas quzdam cogit, vt cibi defuper celerius delabantur:quos ipfum retinens,& inteftina torquet, & flatus,& tumultus;& grauitates affert, donec pau t THU Decrecenectumcmen e tpe rie ICI 1 ORIB. COLLECT. latim in colum inteftinum incidant, ex quo 1m ad fubdu&ionem funt paratiores. ergo quz natura facit,eodé modo femper fiunt:que vero à quibufdam zgritudinibus adminiftrantur, quatenus zgritudines intenduntur&foluuntur,ita etiam ipfa faciunt. & quz natura fiunt,obferuanda femper funt:que ve ró vi mnorborum,quatenus morbi vetant. Ceterüm in eiufmodi purgationibus maius periculum impen detijs quorum os ventriculi non probé tranfmittit excrementü,quod& à liene,& à ceteris locis ad infuetum vomitü impellitur: quod quidem retro cedens labores parit.Qui veró ad coli inteftini princi pium ad dextrü ile cibos non traijciunt atq; diducunt,ij vehementius cófli&antur: càm enim colum inde exoriens ad finiftram partem fupra vmbilicum procedat,& in finiftra reflexü tenuia inteftina fubeat,meritó fit vtlabores eoinloco vehementiores excitentur.De purgationibus veró que per fuperio res partes fiunt,& prafertim de ea que ex elleboro conficitur,fingillatim poftea loquemur,& vi&us etiam rationem,& cetera omnia explicabimus:medi co enim nihilo minus quàm res aliv,hzec quoq; nota effe debet,vt vbinàá laudatifsima medicamenta ha beantur,plané fciat,neq; enim omnia vbiq; preftan tifsima nafcuntur,fed fcamonea Colophone, in Ionia,& fub Myfio Olympo: thapfia in Sicilia& Libya:elaterium,quod eft cucumeris agreftis liquor, Cyrenis:epithymü, Athenis,& ad Ifthmü: granum Gnidiü,in Caria,vnde nomen etiá traxerunt Afclepiade Gnidij, quód hoc grano plurimüm vterent: at elleborus in Oeta monte,& Anticyris:ex quo niger non eft etiam prauus is,qui Lyceftide,quiq; fura Afcaniam paludem& in Parnaffo,quid; in Aeto ia nafcitur: quemadmodum albus, vbicunque alibi LIBER SEPTIMVS. set mafcatur,eft pefsimus. is auté apud Armenos nafci. tur,& trans flumen Sagarium,quà nunc Galatz co. lunt omnia.Quibus quidem fit rebus,vt vbi probatifsima medicamenta nafcantur,& quando incidantur,fit confiderandum: magni enim etiam refert, vt in tépore incidantur& parentur,vt cüm de eis verbafient, exponetur. hzcauté fatis fint ad medicum cohortandum, ne vlla in re que ad mediciná pertineat;focors fit. Menfura veró purgantium medicamentorum quz mihi& tibi& illi fit accommodata, definiri à me non poteft, quia non eadem eft omni bus hominibus offerenda: fed debes tu eam menfuram,quz cuig; conueniat,cognofcere:hzc enim omnia,corpus,dizta,tempus anni,ventris natura,vis medicamenti,fuccorum facultates, maximé faciunt vt quis facile& difficulter purgetur,& vt ne magis à maiore copia medicamenti, quàm ab equali euacuetur:1mo veró alicui minor copia ad purgationem fufficit. Igitur,vtita dicam, menfura multis apta exponetur, quatenus exiftimaro nec minorem effe quàm fatis fit,nec maiorem quàm oporteat:verüm fi magna quandoq; differentia inuenietur,non iam mihi,fed naturz que medicamento obuiam non procefsit,vitio vertendum eft.Quz igitur prefari oportere cenfuimus ad omnem purgantium medicamentorum artem,& rationem pertinentia, hzc funt quz diximus: qua veró ex parte,& quanam(int quz purgent,deinceps exponam:qua iti re fatis fore arbitror, fi quod in omnibus plerunq; fit propofuero. In eiufmodi enim nihil eft vel minimá ficut elleborus, quem perfpicué credunt& perfuperiores purgare,& per inferiora euacuare: nam quz aluum cient, multis admodum vomitus mo|uent,& prafertim quibus ianitor ventris non facile t4 192 ORIP.|COLLECT. fluens eft. Ac copiofum quoq;& exiguum medicamentum advomitum impellit:nam illud multa,eaq; confertim ad partem trahit, quz füprà effluunt:hoc veró, quia prz exiguitate propellere infrà non poteft, ftomachi quoque imbecillitas,& confuetudo euomendi,& magna pituitofi fucci copia,qui etiam àbilefecretus ad ventriculum peruenit, hzc inquàá omniain purgationibus vomitus mouent: idcirco fatis eft de eis dicere,quod in plerifq; folet contingere.Ergo niger elleborus per infernas partes purgat,itemq; eius radices& femen.purgat quoq; granum Gnidium,pityufa,fambucus,mercurialis,poly podium,iris,colocynthis,phacoides,quod alij empetron vocant, peplium,quod etiam portulacà nominant:& peplos,quem alij ficum, alij papauer fpumeü appellant:& aloc,& hippophaécs,& hippophaftum,& clematis,pycnocomum,& vitis agreftis,& vitis chironia,quam etiam bryonià vocant. Itemq; thymum,epithymum,amaracus, origanum, conile, papauer littorale, quod cornutum eft,& papauer quod rhceas dicit,& cucumeris fylueftris radix,& Ícorpiurum,& fifamoides album,& tithymalus hehiofcopius,& tithymalus cyparifsias,& tithymalus faemina,quz tithymali quoq; marini nomen habet: & Obl S brafsica marina,& lathyris,& agaricum,& euphorbium,&lychnis agreftis,& cnicus, & fcammonea,& prater hzc etiam, fquama aris, & flos eris. Per fuperiores veró partes purgat elleborus albus,fefamoides magnum, quod etiam Anti Cyrzi veratrum Anticyreum nominant,proximé au tem ad fenecionis herba formam accedit. Iam per füperiora quoq; purgat vua taminia,& narciffus,& Ípartus,& bulbus,& filybum,& cucumeris fatiui ra dix ac femen,& caules agreftis,& radicule FÉ & lau LIBER; SEPTIMVS. 293 & lauri folia,& prater hec erugo;atramentum füto rium.quz ambigua funt,daphnoides,quod eupetalon quidam vocant,thapfia,claterium,ricinü, quod aliqui Cypriü fefeli, Aegyptij veró Cici vocant, tithymali maiores. Ex ijs funt etiam qui characiz dicuntur,qui in herbis mares dicütur,& alij funt myr finitz.quz foeminz vocantur. ferunt veró fructum nuci maximé fimilem. eftq; alius qui lata habet folia. atque hi tithymali,& per fupernas,& perinfernas partes purgant. item; apios, cuius forma talis eft qualis heliofcopius tithymalus eft,nif: quód par tes radicis fru&ui piri funt fimiles.De his veró omnibus nunc dicemus, vt quid fingula educát,& quibus morbis conueniant,& quam menfurá quifpiam fatis effe conijciat,intelligatur. Caput XXVII. Eucons; niger bilim& pituitam per aluum purgat: datur hemicranico dolore capitis laboratibus, & furentibus.Melampus quoq; Amithaonis filius fu rentes Proeti filias hoc purgauiffe fertur, ex quo elleborus Melampodij cognomen inuenit.Hippocrates veró pleuriticos, cüm infernas partes dolorinfeftat,elleboro purgat, ac uandoq; elleborum per fe,quandoq; veró peplio KL prebens:eumQs magnopere laudauit. licet etiam liquore fcammonex eundem admifcere,& egregié purgabit. Cüm veró mitius purgare velis, folum elleborum dabis: non enim tantam vim habet,quantá eius nomen indicat.fatis ergo erit,radices eius ficcas incidere,vinoQ; dulci& oxymelite ad drachmas binas perfper | gere,& in lentibus,aut ptiffana, aut iure gallinaceo | deco&as forbere. fcammonezx veró oboli tres vni drachmz ellebori mifcebuntur. Eius autem femen | eftcnico fimile,quod etiam fefamoides nominatur: tj 194 ORIE. COLLECT. educit eadem que radix,fed vehementius.eius femi nis non pauló minus quàm drachmz duz in melicrato dande funt.Preftat autem iucunditatis gratia tam femini,quàm radicibus,anifum,& petrofelinü, & daucum,& aliquid huius generis admifcere. Granum Gnidiü pituitam,bilem,& aquofa multa expurgat: eft enim feruens& acerrimum ad purgandum, fi triginta grana dederis:(in agere mitius velis,viginti dabis.cortex auferendus eftinternaq; ars cum melle&polenta trita przbetur,aut in meDi potui datur, fed cum vino melius bibitur.à potu veró parum olei abforbendum,ne guttur exurat.fumitur etià ex melle co&to,grana contrita melleillinendo. Videtur auté magis conferre foeminis quàm viris:alicui enim abfq; vlla alia purgatione ad vterum purgationes adduxit:& alioqui etiam nature conuenit,quam ob rem non incómodé daturhy dropibus,& quorum venter eft frigidior:itemQ; co mitialibus, attonitis, articulorum doloribus vexatis:& deniq; capitis defluxiones exiccat. Eft autem femen Cneori, quem fruticem Cneftrum,& linum, & thymeleam vocant. fed& folijs eadem facultas ineft,verüm imbecillior: ca ficcata danda funt cum melle ad acetabuli pondus,& aquofiora educit. Aliud veró Cneoron,quo Athenienfes quoq; in myfterijs vtütur,nihil huic habet fimile, ac ne fru&um quidem:poteft ramen paululum mollire. pies veró femen,pituitam& bilem purgat,& quandoq; etià aquea:cófert ijfdem,quibus granum gnidiü,atq; etiá fi plenitudiné per inferna euacuare aliter volueris.Succus veró eius vehemétior eft: fe-| cunde femini,tertie veró dant radicibus.fucci veró fatis ert tres oboli melicrato diffoluti, potui dati. feminis drachma, radicis duplü quàm feminis dat. Acta LIBER SEPTIMVS$. zy A&a duplex eft,altera arborea, quam fambucum vocant:altera humilis, quam ebulum nominant. vtraque pituitofos humores,& hydropicos per inferiores partes expurgat.earü facultates non funt calido, quales plerifq; alijs purgantibus infunt, fed etiam frigidiores. Radix auté in vino coquenda eft, & hydropicis fzpe danda: fiquidem eaad ventrem deducit.caulem quoq; tenerum fi quis olerum more elixatum mandat,mediocriter purgabitur.omnino veró non fzpius, quàm bis comedendus eft. Mercurialis& mafcula& foemina cqué ac fambu cus, fed magis biliofa expurgat. Ergo fi tenera folia deco&a comederis,(tercus abunde expellent,& parum etiá à propinquis partibus trahent: fi veró deco&um vino admixtum bibas,valentius aluus deijciet. conuenit aüt ei, qui quotidie euacuari debet: itemq; febricitanti,cui aluus non deijciat,& feni,& puero,& foeminz: ac facemine quidem magis,nam valet ad aluum fubducendam. Polypodium pituitam, bilem,& aquofa educit. eius radicis dantur drachma duz derafi in melicra tojaut aqua.nó pefsimé quoq; fuper falfamento deraditur,& ante prandium comeditur. Radix etiàin ptiffana aut gallinaceo iure incocta citra moleftiam purgat.erit autem fatis hec purgatio pro anni temporibus,& precipue adolefcentibus: nam in morbis nihil ita magnopere purgandum eft. Iris educit pituitofa,fubmucofa,& biliofa:fi plus iufto dederis, etiam fanguinea,& nigra euacuabit. Ergo vt modceraté purges, cyathus fufficit. eftftomacho admodum aliena.radicis dantur ex melicrato drachmz tres fpleneticis, quotidianam quartanamq; febré habentibus, fpiritus anguftia laborantibus,& quos tuffes& colicus dolor infeftat. t4 296 ORIE. COLLECT. Colocyntlis pituitam,& bilem purá educit. datur eoa interioris drachma vna ex melicrato.(i mitior purgatio queratur, colocynthidos femen eljcito, in corticem vinum dulce fundito, füb molli cinere coquito, víquedum probé concaluerit: idj; potandum dato ijs quibus non vehementi purgatione opus eft,& quibus liuida exanthemata per cu tem efflorefcunt.Totum autem colocynthidis corpus conuenit afthmaticis,laterü doloribus, diuturnis doloribus capitis, vertiginibus, vifus hebetudini, eft; ea amarifsima, verüm homines ad cibos promptiores parat. Phacoides educit quidem aquea,pituitofa,& bi-liofa:fed drachmarum duarü pondus melicrato admixtarum fatis eft quod potetur. Peplos& peplium eandem in purgando vim habent. feminis veró pondus acetabuli pituitofa.& bi liofa cum flatibus per 1nfernas partes expurgat. folia quoque ficcata leniter purgant. Alocnon eft acris in purgando. ftomacho placidifsima eft,non fecus quàm abfinthium. fatis erit fi duas drachmas ex melicrato potui dederis. pituitam aute& bilem euacuat.fumi etiam quotidie poteftà ceena:fübducitur enim,& ciborü vim non hebetat. Preterea fitim non inducit,& hominé ad cibos fumendos facit promptiorc. Tritam aloén fucco brafsice excipe,& catapotiaad ciceris aut fabae magnitudinem cófice: ex ijs duo aut tria fumito, vt €uacuandi necefsitas poftulabit.Potes etiá cum refina catapotia conficerejitemQ; cum melle co&to,& prefertim in ijs qui amaritiem dificulter ferunt.recte quoq; fcámonez,& alij cuipiam admifcebit eorum quz triftitiam afferre folent. morbis auté confert,febribus quotidianis,morbo regio;iecoris dolori, LIBER SEPTIMVS. 293 lori,& cüm quifpiam cibü refpuit,& cruditatibus: nec minus foeminis quàm viris. fiq; amaritudo nimia non effet, pueris quoq; effet accómodatifsima: fed rem adeó amaram guftare puer non vult. Hippophaes autem,& hippophzftum pituitam, bilem,& aquam educit: atq; hippopheftü in aqueis educendis eft efficacius. conuenitin morbo comitialimorbo attonitomanuum crurumq; refolutione:prodeft obliuiofis,coré fpiritum ducentibus,re&a ceruice fpirátibus,& omnibus palpitationibus, quz alioqui continentes fiunt in corpore. fi purgationem augere velis, fuccum dato: fiperfe,obolos tres:fin cum eruo conficias,drachmá vnam ex melicrato afferes. Coma,& radix ficca,& contufa minus purgant: fed euacuant hz quoq; ad pondus drachmarum duarum ex melicrato data.Preftat tamen in omnibus peragendis hippophaftum,& ideo minus ex eo dandum cft. Clematis pituitá& bilem vacuat:eius fru&us ad drachmz pondus ex melicrato exhibetur. Pycnocomum biliofà exinanit.dato radicem comedendam,fiquidem ea fola purgat: etd; rotunda exiguo pomo maximé fimilis. Vites per infernas partes biliofa& aquofapurgant.duz autem drachmz fatis funt. optime autem vtéris,fi Chironiam comitialibus& infanientibus, agreftem vero hydropibus adhibeas. Thymum,;epithymum, amaracum, origanum,& conilem ad nigros& pituitofos humores purgandos adhibebis:fed epithymum in rebus omnibus praftat alijs. dato eius triti& cribrati fenas drachmas cum vino dulci,aut plus eo.potes idem à ccena commodé dare fi velis: nihil enim prohibet, quin moderaté euacuet. In matutinis veró purgationit5 | 198 ORIB. COLLECT. bus cum oxymelite ceteris etiam admixtis vtitor. confert epithymum flatuofis hypochondriacisque affectionibus,& cruditatibus,&quibus iecur graua tur,quiq; difficiliter fpirant. "Thymus veró educit quidé nigra;fed pituitofa co pioftus.eius comz datur acetabulum ex melle afthmaticis,tufsi diutina vexatis,& quibus crafsities in ventre ineft. Amaracus ficcus oxymelite infperfus datur ad drachmas quatuor cum alijs:& fimilibus prodeft. Origanum quog; ficcü ad acetabuli pondus ex melicrato propinabis. Papauera leuiter fubducunt: eorum feminis acetabulum ex melicrato fatis eft. Cucumeris fylueftris radix in potu fumpta cóue nit hydropibus:purgat veró pituitam& bilem. fed fucci radicis faus efttres obolos dare: caulis veró etiá triplum.elaterij veró, quantü pauló póft dicet. Scorpiurum pituitá educit& bilim.fatis eft drachmam aqua moderaté inco&tam,&vino mixtam bi bere. Sefamoides album purgat ipfum quoq; pituitam & bilem.menfura eius feminis eft,vt dimidium acetabuli detur. Tithymalus heliofcopius eft omnium aliorum ti thymalorum infirmifsimus: fed& ipfe infrà biliofa pituitofaq; deducit,fiue liquorem eius& femen,fiue etiam folia dederis.fed ad omuia liquor eft effica cior.fecundas fibi vendicat femen,tertias folium.liquoris ergo fatis eft drachmam dare: ceterorum ve ró,pro ratione viri. Cyparifsias quoq; fimilia, fed valentius expurgat:idcirco füfficiet, etiam fi minus dederis. At tithymalis laudatifsima inter tithymalos eft: quocirca fiinfüllatum caricis liquorem dederis, LIBER SEPTIMVS. 99 deris, probé purgabit. idem facient folia ad medij acetabuli pondus melicrato valde perfperfa. Chamcelea pituitam,bilemq; purgat.folia capien dafunt,conterendaq;,& melle co&o inuoluta exhi benda: erodit enim hoc vehementer.aliqui abfinthio addito catapotia conficiunt.fatis eft Finest binas dare. Brafsica marina datur cocta,&,vt aliud quidpiam olus,apparata:eftq; ftomacho pefsima,& ftatim per turbat. Lathyridos fatis eft grana decem comedere: eruntq; guftanti dulcia: biliofaq;& aquofa copiofe educent.Sufficiet quoq; eius herbz liquorem mulfa refolutum ad obolos tres dare.folia etiá cum gallinaceo iure incoquentur: eadem nanq; ab eis, fed minus à folijs,euacuabuntur. Agaricum pituitá&bilem purgat,fed non acuté. eft autem accómodarifsimü iecori, lieni, pulmoni, 1js qui zgréfpirant, quos acidi ru&tus exercent,& articulorum dolores vexant, quiq; capitis grauitate tentátur, ac vertiginibus morbisá; comitialibus corripiuntur. mulieribus etiam hyftericis prodeft. Cüm igitur fit his omnibus vtilifsimum, dantur ex melicrato aut oxymelite drachmz duz. Euphorbiü aquofa& biliofa copiofé educit, eftd; eorum See norim, acutifsimum atq; ardentifsimü: quam ob rem hydropicis colicisq;,&ijs qui vétres frigidiores habent, conuenit: ceteros veró vehementer perturbat,fitimq; affert.Ei veró mifcendum eft petrofelini, aut dauci femen, aut anifi, aut apij, aut tordili: fiquidem hzc infuauitatem euphorbij quafi condiunt,& partem quandam magni illius im petus cohibent,& ad veficam deducunt. Iis preterea qui recta ceruice fpirát,& qui gré fpiritum tra 300 ORIB. COLLECT. hunt,fru&ü etiam ex euphorbij potione ferent. eft autem bibendum ad trium obolorum pondusjindito pari pondere alicuius eorü feminü qux diximus. Lychnis fylueftris bilem& pituitam purgat. feminis dantur drachmz duz: alij fuccum foliorü in melicrato przbent. Cnicus pituitam& bilem, fed non vehementer, euacuat. ex trito femine fuccus exprimendus eft,& iure gallinaceo admifto forbendus. quidam anifo, melliyamygdalisq; commifcent,& catapotia ad arquatos conficiüt.huius drachmz quatuorfufficiüt. Vidi etiam in Caria medicos, qui ex Cnico,& fero la&is purgationes conficerent: fed quz ad lac pertinent,omnia nobis feparatim exponentur. Scammonea nulla parte fuperatur ab ijs que agitant& commouent,neq; in acrimonia, neq; in viribus.ftoinachi dolorem affert, graue olens;infuauis, & valde fiticulofa eft:ex quo fit,vt aliqui nó incommodéaloén ei mifceant,& ita prebeát:alij veró addant thymi comam& falem:alij femina odorata.er-go nec eiqui ventrem ardentem habeat, nec ei qui ftomacho imbecillo fit,& cui periculum immineat ne habitus corporis colliquetur, nec etiam hydropi, fiquidem ei id efl tanquá colliquatio, danda eft, fed potius ei qui arquato morbo;capitis dolore,lethargo, febre quartana,& quotidiana teneatur,& quibus fub cute efflorefcát furunculi inco&i, quiq; doloribus oculorum,& laterü diuturnis laboribus conflictantur. pituitam aüt& bilem impermixtam vehementer euacuat drachma eius ad fummü.fi mitius vacuandum fit,quo minus purgare velis,eo minus dandum eius erit: fed radicis plus dabis,fiquidem ea multum à liquore fuperatur, quocirca dari eius drachma duz poffunt. Squa LIBER SEPTIMVS. 3ot Squama eris educit aquofa, videturq; hydropibus cóuenire.fatis eft drachmas duas ex co&o mellein catapotia redactas fumere, aut exaqua mulfa bibere. Flos eris craffa& pituitofa educit. huius oboli tres ex melicrato fufficiunt.Ea igitur quz per infernas partes purgant,quz quidem ego nouerim, hec funt,nec tamen alia quamplura effe defpero. Qua igitur dicta funt, plerifq; tum morbis, tum naturis cóueniunt,prout culiq; fuppetant,& in tem pore vigent.& quanquam eorum vires augentur, fi quis cómifcere eadem velit,tamen nó femper commodéid fiet:nam quz acutifsima ardentifsimaque funt, multó magis talia euadent fi commifceantur: quemadmodum fi granü Gnidium,tithymalos, colocynthida,& euphorbium admifceas, eorá vis auebitur.ergo nemo eft qui hecinter fe mixta,aut aÉ eiufdem generis recte adhibeat, qui non fadurus fit purgationes infuauiores:& vomitus, dolorem ventriculi,fitim quz fedari non pofsit,& colliquationes,* excitaturus,& deniq; toti corpori noxam allaturus.In quibus veró augenda vis eft; be ne hábet vt mifceas:at qui infirmifsima mifcet infirmifsimis,ecquam is vtilitaté feret?quenam vis exal tero accedit alteri,cüm vtrunq; fit infirmifsimü?ergone hzc quidem permixtio probatur. verüm ne ca quidem, qua mifcentur ea quz perfüperiora pur gant,ijs quz per inferiores partes euacuant, nifi quifpiam ambigua medicamenta velit componere. neque etiam recte mifcentur, que ori ftomachi triftitiam afferunt,vt fcammonea,acta,& marina braffica,quoniá ad eas alijs condimentis opus eft.Quoniam veró ex medicamentis alia decoéta damus comedenda, alia ficca in pulueré redacta aut contufa, 302 ORTB. COLLECT. aliorum veró liquores;aliorum deniq; radices exhi bemus:non funt co&ta crudis commifcenda,nec radices fucco admodum temperandz.Ac quifpiá melius morbis accómodata medicamenta diftribuit, fi qualis quifque morbus fit intelligat,isque folida ab ijs quz alterius generis fint, diftinguet: quod qui nouerit, is etiam cui morbo vnumquodque medica mentum conueniat, fimul nouerit: nam quz maximé contrarijs morbis conueniunt, fimul mifcenda non funt. Reftat igitur, vt feruida refrigerantibus, fortia debilioribus temperantes offeramus:itemq; infuauia iucundis, vt pulegij coma, nepitz, thymi, petrofelini femine,dauciq;,& anifi,& ceteris, atq; etiam. pipere,& fi quid aliud aptum eft, condiendo. Ex ijs alia purgationem adiuuant, quale eft piper,& fales:alia prohibét,ne quid plus quám opus eft euacuetur,vt faciunt predicta femina:alia medicamentum perducunt ad eas partes que purgationis indigent:exempli caufa,fiin regio morbo ea quz vrinze ciendz fint addat,ac magis etiá nepitam, aut abfinthiü,iecur próptius expurgabitur.ita quoq; fi ei cui dolet caput, aut afpe&tü habet hebeté, fagapenum, aut panacis liquorem purgationi indideris, id quoque medicamentü ita confe&um expeditius à Capite deducet:quanquá hec valde molefta funt,& tamen fine his non poffumus à fupernis partibus com modeé purgare.Iam qui caftoriü fcámonea miftum lethargicis dant, id quod opus eft euacuant,& medicamenti morbo alioqui accómodatifsimi compo fitioné inuenerunt.ita quoq; mulieribus in fuppreffa menflrua purgatione datur ex decocto artemifie, aut elelifphaci,aut cuiufpiá eorü quz menfes cient: nam preterquàm quodin multis per ventrem purgare confpicitur,etiam per vterü educere plane apparet. LIBER SEPTIMVS. 303 paret. Eadem eít in[une habenda ratio, itéQ; pulmonis affectionibus, quts fi purgatione opus eft,idem fieri cóuenit.multo enim melius colocynthis,& fcámonea,&elleborus cum agarico educunt ex thorace,quàm fi illorü vnum folum dederis: fed deducent etiá cum ammoniaco,fiquidem hoc quoque eft pe&ori& pulmoni Ko nqueem& aptifsimum.Ad lumbricos veró,filati(int, pulegiü,aut mi nus helio:ropium,aut hyffopum, aut origanum,aut bitumen recté purganti medicamento inditur:nam hac breuifsimo tépore lumbricos interimunt,quos poftea medicamentum educit. fi veró rotundi fint, deco&um ononidis, aut abfinthium, aut vrticz femen,aut cuminü Aethiopicum, aut brafsice radix, aut eiufdem caules induntur: hec enim lumbricos occidunt,& eofdem educit purgatio. Atq; ita quidemin medicamentorü mixtione verfari medicus debet, qui ad artem que cómouent, quzq; perturARIS redigere.quamuis enim multa experiendo atque audiendo didicerit, hec tamen quz nunc dicta funt, nifi confideret atque animo diligenter perpendat,is profe&tó eiufmodi eft,vt mihi nihil ab 1gnaro homine in cognofcendis turbantibus& valvá agitantibus differre videatur.Sciat quoque hac, nonnullos fumpfiffe medicamentü vt purgarentur, 3liosq; nihil quicquam fuiffe purgatos, alios veró plus quàm par effet,& non fine magna moleftia: ad quz auxilio aliquo eft opus. Victus ratio quante medicamentum purgans feruanda eft, expofita eft à nobis:quid; eam ita diu tenuerunt, nulla re prztereaindiguerunt. Vbi veró epotum medicamentum | fit, fi vomitus excitentur, vt plerifque contingit | vel propter infuauitatem, vel propter metum&i fpicionem de medicamento conceptá,vel propter 304 ORIP. COLLECT. nouitatem,vel propter ftomachi mollitiem: huic apium aceto intincum, illi oliuam zlbam fale conditam, mandendam dabis, alij veró falis erumü ori impones,& ita max ime nme dicamentim confirmabi tur,fiquidem hzc vomitü prohibent.Quam ad rem valet etiam coriandrum odoratum,& pulegium,& nepita:fed przftat in lecto paululum quiefcere, ven trem& pedes calfaciendo, VRABSRH UE qui ftatim deambulauiffent,copio 1 vomitus,ftomachi ero fiones,& vertigines funt excitáte. Cüm veró ad pri PHA ftatum redierint, tum deambulatio imperan da eft,vt fubinde fenfim fe fubmoueant, id quod etiam magis quàm celer greffus irritat. nam proterquàm quod Jasitedinem attulit, fepe etiam multa celerisq; deambulatio, ne perfecta feret purgatio, prohibuit. Purgatione procedente vtilius erit inle&o recumbere,& ita v rigiles qui efcere, magis enim confluet: tunc veró erit interim abforbenda paulatim aqua calida,nam& morfus fedat,&excretiones eee Quibus purgatio non itjaquá mulfam foreant,aut nitrü aqua liquefa&um: fed melius etiam erit glandem confe&am ex fale;aut nitro, aut alumi ne magnefio, aut cyclamine;aut grano Gnidio; aut felle bubulo, aut radice bryoniz, quam alij pfilothrum vocant, ano indere. hec glans pituitofloribus magis apta efl;abfinthium veró biliofioribus.Si veró flatus multi fübortific diftendant inteftinum,. vt nihil extrà emittatur,ruta melli co&o,itemQ; cuminum,& mentha,& refina admifceantur:vbi flatus eruperint, ftatim alia purgatio confequit.Quicunq; auté conantur clyfteribus i irritare purgationes, ad fuffocationes quidem quz ex elleboro exiftunt,re&e vfum clyfteris inuenerunt: fed ad purgationes que per infernas partes agere debent,& non proce dunt, LIBER SEPTIMVS. 30$ dunt, tantum abeft vt clyfter magnopere iuuet, vt etiá noceat:periculum enim eft, ne cüm inteftinum plenum fit, clyfter infufus fupra redundet,& dolores inuehat, quemadmodum vfu venit, vt cüm quis clyfterem iniecit js; non fubducatur, protinus alterum imponit. Atq; in acutis quidem medicamentis maximé cauendz retentiones,,& cohibitiones funt:nam fi non fubducantur, fhetim hydropas homines reddunt,& fortaffe etiam alias noxas ftomacho,ventri,iecori,& lieni afferunt. ac nónullis tota corporis moles decoloratior eft fa&a. At medicamenta molliora, etiamfi nó purgent, nullum tamen ex eis periculum i imminet:& magis etiam quz deco &a.damus,qualis eft mercurialis,acte folia.nec aloe quicquam grauius facit,fi non purget. neq; etiá epi thymum,neq; agaricum,neq; etiá furculi bryoniz. atq; hi quidem,quia non valde aluum deijciunt, periculo vacát: at radix vim habet maximá. Ergo cüm purgans medicamentum des, ad catera omniaanimaduerte, vtrum mali aliquid fuccedat, vtreatque vfu docu, confidas in fingulis,& timeas.In quo fpe &andum etiam eft, vtrü alia excretio purgationem impediat,vt pleriq; fudoribus,& vrina excretis,aut vomitibus citatis nihil infrà deiecerunt: quibus minus nox affertur,quàm qui alio modo fuerint purgati..Videndum eft qualia quantaq; fint ea, quae pur gantur:fed magis etiá,qualia: hoc enim magis proprium cft,quàm maiorem menfuram fpe&are. multi nanq; cüm fatis vacuati viderentur,facilé ferebant. ex quo fit vt melius fit ftatuere fignü eius purgatio, nis,quz fatis fit,cüm quifpiam facile ferat. Cüm veró homines exoluuntur A decolores fiunt,& extre ma refrigerantur& conuelluntur, continenda eft purgatio:(ij; medicamentum infellet, aqua calida v pec ORIB COLLECT. bibenda erit,& vomendum:fi aquam nó bibat,euomat tamen, nifi eialioqui fuerit grata: nam multis otus affatim& confertim fumptus,fatis fuit ad cobb alui fubdu&ionem:fed fi paulatim fumatur,magis excretiones excitat. Quin melius quoq; eft manus& pedes oleo calido inungere.fi veró vehementius inaniantur, tum extrema lipanda erunt; & omnia deinceps facienda, quz in choleris facere confueuimus:nam& eo cafu periculum eft ne effoetus quifpiam,quemadmodum etiá fieri poteft is qui purgatur, ex nimia euacuatione euadat. fed nihilo etià minus fiftit fomnus,& balneü calidius. Ac multis quidem poft purgationes balnea contulerunt:ei veró qui non fatis fuerit purgatus,non lauari magis profuit.Noctu aüt abfterguntur,& ramen vi&us ra tio deinceps parcior effe debet, vtà cibis& à condi mentis aliquid detrahamus,& vinum acerbius demus,& poftea ptiffane cremoré, aut aliá quampiam forbitioné é cerealibus offeramus:fed ei qui bene alatur,oua, alicá, forbitioné,& dulce vinü dabimus, vtinteftinum purgatione derafum mitigetur.Conueniet ctiá poftridie lac cum melleaut paffo bibere: ita enim confluentes colliquationes abluens,purga tionem perfeceris: deinde vires erüt reficiende accefsione paulatim crefcente,deambulationibus,fri&ionibus,balneis,cibis,& ceteris rebus quz ad vi&us rationé pertinent, donec ad priftinü ftatü corpus redigatur, id quod eft fano& bene valenti maximé propriü.Hactenus igit deijs,que perinfernas partes purgant.fed cüm prima oratione quz de pur gationibus inftituta eft, deijs quoq; que per fuperiora euacuant, mentio fit facta, confequens eft ve nunc etiá de eis que decent, queQ; oportent,affera mus, Ergo elleborus albus eft omni validifsimus: fecun LIBER SEPTIMVS, 307 fecunde fefamoidi, tertiz vue, quartz flori& fru&ui fparti tribuuntur:cetera minus faciunt.Incidet tamen aliquis in medicamentü, quod non ita validum effe videbitur, quod tamen immodice purgabit,vbi& cibus,& potus,& auditus,aut aliud quippiam vomitü& fubdu&tioné cómouerit. fed hocin purgationibus quz per fuperiora obeuntur, in alijs quoq; quz diximus, vfu poteft contingere. Elleborus vero grauifsimus videtur effe ad bibendü, quocirca pleriq; medici& egrotantes hoc medicameri tum refugiunt: verüm fi quis totam artem atq; apparatum eius cognofcens det, is neq; quicquam H cilius effe elleboro,& ipfum perfpicue euacuationem moliri,& nihil penitus mali committere plané intelliget. Conuenit aüt hifce morbis:infaniz, melancholiz, pedum& inueteratis coxendicü doloribus,itemq; doloribus articulorü,comitiali morbo, & attonito, vertiginibus fanaticis, diutino capitis dolori,mentis fegnitiei& veterno, vitiligini,&lere,& fi quid aliud in cute excitetur.Facit etiá ad pi aria barbe& capitis denudationé:confert itidem 1js qui nocte ab ephialte fuffocantur:& aquá reformidantibus, vbi iam pertimuerint:& interim dum bibunt,ne amplius metuant, efficit. Id auté olim agricolz quoq; cognouerunt, qui vbi canes morbo caperen&elleboro purgabant.ac medici meo pot tempore homini,qui fimili morbolaborabat,ellebo rum dare in amimü induxerunt. Atque Hippocrates quidem, qui arté nobis inftituit& tradidit, ijs quibus magnus articulus cum vulnere luxatus eft,& quibus offa rupta eminent, iubet eodé die aut pofte To elleborum dare:qui licet in ceteris rebus fint mà Jé affe&ti,fortaffe tamen hoc medicamentü prohibiurü fit,ne gangrenis& conuulfionibus corripiant? v à gos ORIB. COLLECT. uibus verbis non facilé eft fdem non adhibere.Eius veró difficilis vfus eft,cüm videatur defectus* pre prandio,quo tempore moleftià affert. ac fi quis putat nigrum elleborum intelligi hoc loco, in primis huic quoque actionis difficultas ineft ad excernendum, etiam fi quid operofum poft: medicamentum Hg deinde veró ad opera conficienda, quibus opus eft,ei par vis& facultas nó ineft: fiquidem multó imbecillius hic tracturus cft. Ergo propter hanc ambiguitaté preftabit fortaffe ominibus ita affe&is elleborum n6 dare.ac febricitantium neminielleborus conuenit: quartànis veró quandoque conducit. eft quoq; accómodatus ijs, qui renes habent lapillo vexatos itéq; diuturnis cruditatibus: valet etiam ad albam pituitam, ad lienem,& ad vlce ra carcinode occulta:quamuis minimé cóuenire vlceribus videatur.Veruntainen ego mulierem quandam vidiab eiufmodi vlcere liberatam, cüm medicus quidam inCo infula hoc ei reed adhibuiffet,cüm tamen alioqui non effet clarus& probatus, [tdi in ellebori potione diligenter effet exercitatus. Hi morbi funt, quibus elleborus conuenit. Verüm| non fatis eft vt morbus medicamentum admittat,ni fialia quoq; opportune deinceps adíint: fuprà enim diximus,quibus purgationes per fuperiorcs partes conueniant,&quo anni tempore medicamentü pur ans dandum fitinunc veró tempora morbi explica guns Ea autem duo funt: alterum ad totum morbum, alterü ad accefsiones& intermifsiones perti net.De eo quod ad totum morbum refertur, fic ftatuendum eft: fi morbus quifpiam fit qui fuapte natu ra diuturnus effe foleatmultó melius cft vt in principio medicamentum purgans detur, cüm przfertim maximam vtilitatem ei qui inorbo detineatur, fit LIBER SEPTIMVS. 169 fit allaturum.ergo infanienti;arthritico,fcabiofo,& cui nerui ftupore laborent, ftatim medicamentum dandum, priufquàm morbus maiores vires acquirat,quàm hoc medicamentum habeat, quemadmodum plerzque fimiles affe&iones confuetudine,& tempore inuictz atq; infuperabiles euaferunt: quz tamen admodum facilé fublatz funt, fi egrotantes in officio permaneant,& medicus excellens& peri tus fit.Si veró morbus de numero eorum fit quiincerti funt,qui& citó& ferius iudicantur:ei qui ftatim, non dandum medicamentum eft: illi veró qui ferius,exhibendum.atq; ita de toto morbo cenfendum eft. In accefsionibus veró morbi qui magnas & ordinatas intermifsiones habeat& multas, anté medicari oportet.Cüm veró paruas& inordinatas, purgatio adhibenda eft cüm primüm accefsio ceffat,& precipue in morbo comitialisverendum enim eft, ne morbus vocis& fenfus experté hominé reddens,& omniü immoderatifsima occupet,& graue ac terribile aliquid faciat.In continuis veró morbis ratio temporis tum ab hora fumitur,tum cüm gro tans promptus eft,& mente conftat,& robur corpo ris adeft,& cztera quz pertinent ad apparatum,fup petunt. Deijsautem que purgationé antecedunt, fic ftatuendum eft.Cüm tibi veratrum dandum efle videatur,vi&us ratio eft inftituenda: ea vero eft, vt ui difficulter vomunt,ad vomitum affuefiant: tum fpectandum eft totius habitus robur, quia fi qua re alia,robore prafertim ad hoc medicamentum opus eft:at vomere& à coena,& ieiuni,& ex origano,& ex hyffopo,& ex raphano,& ex eruca,poterunt:nec debebunt diutius vomitibus extenuari: fatis enim erit,vt qui facilius vomit,ter euomat, primüm à ca na,póft ieiunus, poftremüm ex raphano, aut aliquo v3 310 ORIB, COLLECT. ex ijs que nunc memorauimus. ac magis etiá pituitofo quàm biliofo,vomitus à ccena cóuenit:tum biduum aut triduü à vomitu intermittere.at qui difficulter vomit, longiore temporis fpatio,& pluribus diebus affuefaciendus eft. cüm veró proxime ad fumendum medicamentum accefferit,frequentius vo mere debebit: poft vltimum vomitü vnum diem intermittere,antequàm veratrum fumat. quo die clyfteri vacuetur,tum lauetur, tum exiguo cibo nutria tur:fequenti die veratrum dandum,vbi placida fri&ione ex oleo vfi fuerimus.Multis aüt modis conficitur, vt dari queat: alij enim diem& noctéin aqua macerant, tum ei diluto origanum, aut abfinthium, aut nitrum indentes,prabent:alij dilutum cü melle decoquunt.Porró maceratur tum in aqua,tum in vi no,tum in paffo.at veratrü cum vinovidetur nigros humores magis cducere. alij thapfiam addunt, alij fcfamoides,alij taminiam vuam, vtpote quz vomitus magis cieat:liceatq; his qui elleborum dant,re&é purgare.cui autem ocium eft,atque in eo ftudia tempus ponitmulta de apparando veratro comperiet.nam przterquàm quód omnibus modis mifceri& temperari queat, veteres etiam ipfius admotu atq; odoratu purgare funt conati: é quorum numero eft Pliftonicus:hic enim glandes que atq; aliter ex elleboro conficiens,ano appofuit,& vomitus exciuit.ceterüm elleborü paffo cóponens,& diluens vnà cum felle bubulo odorandum ijs dedit, quibus neq; mucus é nafo, neq; fputum poffet procedere, ratus id quod erat, fore vt vomitus facilius prouocarentur, ac magis ctia(i quis eo diutius vteretur. Diocles veró etiam vtero glandem ex elleboro impofuit,&vomitus prouocauit,Dieuches veró anum quoque elleboro inflar emplaftri circundedit. Ac nunc LIBER SEPTIMV S. gu nunc etiam pedes irrigant cocto in aqua marina elleboro,oleod; cyprio& nitroinfufis:ex qua perfufione pituitofi vomitus confequuntur, qui pedum articulorum; doloribus prodeffe videantur. Atq; ita quidé ellebori in pleriíq; vfus eft plurimus, cüm etiam Philotimum meminerim, vbi mitiore purgatione opus effet,poft caená non dare,fed elleborum raphanis impingere folitum,& fequenti die raphanos przbuiffe: ita enim cócitatifsimé homo vomet, id quod minus ex elleboro faciet. Víus autem validifsimus& optimus eft, vt elleborum$quéacpolentam contufam incidas. nec differt fiue cum medulla feces,an fecus,cüm ea neque iuuet,neq; quicquam noceat:tantüm qué fecare conuenit.Si purgare mitius velis, pauló maiores particule faciendx:(i vehementius,tenuiores,fed non multó.& melius etiam eft,fi ab vna radice fumas quantum oporteat,fiq; ea equalis fit, vt qux incidis fint qualia inter fe: fin minus,curabis vt quz crafsiora funt,zqualis crafsitudinis cum tenuioribus efficiant. qui veró harum rerum nullam habendam effe rationem cenfet,multa is ignorat.fi vero particule incifz,admodum exigua fuerintpericulum eft,ne longa alioqui& fuffocationes afferens,purgatio confequatur. FINIS SEPTIMI LIBRI oe 3 ORIB. COLLECT. ORIBASII MEDICINA LIVM COLLECTORVM LIB.OCTAVVS. Archigenis,quomodo praparandus fit is, qui elleborum fumpturus eft,ex primo de ratione morbos diuturnos curandi. Cap. I. VI fumpturi elleborum funt,preparari debent,vt corpote robufto,& ad nimo conftanti fint,vt eorum humoSS res ad fluendü, ipfiQ; ad vonendum 9X faciles reddantur. Ne igiturfuperioraloca vitientur, véter eft prius inaniendus, vt iam docui:poft veró quatuor aut quinq; dierü refectionem,vomitus à ccena Luna definente cieat,& tranf actis quinq; diebus,alius vomitus citetur:& in men fis incremento corpus iterü erit reficiendum: tum aluo emollita,factad; excretione,duo aut tres vomi tus à coenaita prouocentur,vt tertio quoq; die finguli moueantur:atq; id fub Lunam definentem. vbi autem ca inclinauerit,raphanis vomitus prouocabi tur,vt poft vigefimü primum diem elleborus detur. qui veró mediocriter fit affectus;ita cft regendus vt accómodatus fiat,vt ad vomitü procliuis reddatur, vt humores eius non crafsi ex concretione fint, vt ipfe bono animo fit, vt elata mentevomituià coena fufficiat, cómoto paululum ventre,& poft triduum aut quatriduum ex raphanis vomitum cieat:vno ve ró aut duobus diebus póft, elleborus detur. neque maximé cótraria cenfenda erunt, vt multi vomitus à camna prouocentur,multeq; attra&iones ad infer nas LIBER OCTAVVS.| s Das partes Bant,multiQ; ex raphanis vomitus conci tentur,ac deinde elleborus detur. Quz danda funt perpetuó vomituris. Dicndus igitur eft,quenam caene per vomitum fint reijciende,& quomodo à raphanis eruantur.Fe ftos ergo dies nonnulli effe exiftimát eas coenas, in quibus multa opipare, varieQ; apparata ad ebrietatem& crapulam ingurgitantur: quz quidem in czteris rebus non prohibentur, fi modó quid rale fit neceffarium: at quos elleboro fumendo parare velis,ij pauló plura, quàm confueuetint,fumere debebunt,vt grauia& aliena effe videant.at ftomachum fupraquàm par eft extendere;alienum eft: quoniam quamuis protinus fit leuandus, redditur tamen imbecillior. nam quid opus eft eum morbo vacantem ad' medicationem adigere? Eadem ratio eft eorum quz fumuntur:danda funt enim quz infrà dilabi fta tim queant;adhibita diligétia, ne flatu impleant,ne venter inferior fluere pofsit,& minimé nutriatur: & fuperior venter ea fluitantia,& non confecta ftatim reijciat,quod à flatibus fieri confueuit: quocirca ea que prius dantur, acria effe non debent, nec contrà dulcia aut pinguia,fed huiufmodi ad finé fer uanda funt. Que vero friabiliora funt, prima ingerenda:vt panis,puls,arborum bacce folide:tum car nes fumendz funt, non quz grauis fint materia, fed pinguioris, ez; ex aliquo fapore offerendz. Ex leguminibus eaque cibü fimul rapiant: in quibus fit aliquid acrius,vt cepa,radicula;aut porrü:tum pauca ex adftringétibus danda. Ad hec accedet aliquid nidorofum,& placenta mellita,& bellaria, ficus, vua paffa, nux,& punicum* quoq; ad vomitü valet. Interim veró lene aliquod fuaueq; vinum frequentius interbibendum eft, quandoque etiam paffum, Vv.o$ 34 ORIB. COLLECTI. & quandoq; vinum mulfum copiofius capiaturshec nang; inflationes pariunt, eó quód omniain fublime tollant. oliua autem,& praefertim fale condita, vitanda eft.lentes veró,fi quis easpoftea fumat,;acefcunt,€ vomitus infuauiores faciunt. Vua paffa cft iucundior: ficus fecundo loco cenfeturjhabet enim detergendi vim maioré.fi veró quifpia pofsit;ptiffanam vino dulci& melle temperatà 1n medio capiat. at ijs qui valde cibum cohibent& continent, dandum eft fcfamü,itemq; bulbi narcifsi,qui cüm alioqui dari queant,tum etiam ptiffane,de qua nunc diximus,imponantur:naufeas enim pariunt.falfamentum quoq; aliquod pingue ex ijs qua fine aceto fumunturyin primis exaceto& plurimo oleo fumpt, vt cibus in füublime feratur, efficit. adduntur etiam aliqua olera elixa,vt blitá, vt atriplex:& ex crudis, vt portulaca,& radicula media. vbi confertim fumpta fuerit potio, poft interuallum neq; longius dua bus horis, neq; breuius vna, poftremum frumentaceum ingerendü erit:deinde veró ab inferiore ventre attrahitur quicquid cibi infrà fit delapfum, qui valdeadmodum apprehenfus fuerat.*& deambulatio inloco aprico ineunda: cum; ruétus qui fenfu percipiatur,afcendat,vt res ad actionem deducatur, digitus imponendus eft: aut penna,vt res celerius cóficiatur,epiglottide pingui oleo quodam inuncto:tum contentü premendum& vrgendum eft vt deglutiatur: ac ftatim opus aggredi immiffo poftea digito,aut alio corpore, cóuenit:eo nanq; tempore ftomachi os aperitur,& fauces faciunt vtattre Ctetur atque tangatur.qua in re perfeuerandum eft, donec cibus confertus educatur: fed non cófertim attrabendi funt digiti ad primam fpiritus attractionem. fepe auté exinde venter compreflus fatis i a LIBER OCTAVV S. T ad maiorem partem,fi non omné,expellendam.Debetautem is qui vomit inclinatus&pronus rem adiuuare, cüm flratis fegniores vomitus excitentur. qui ergo denfum flatum fpirat, inclinetur. Cüm veró flatus intus nullus adeft, in ventrem procumben dum eft:fi veró pars eorum aliqua ad membra refpirationis excutiatur,tunc cibus quiinfedit,cum mul ta pituita cólunctus confequitur. qui veró rité euomuerunt,in ijs etiam biliofi quippiá fequitur, quod non ita i confpiciatur, vt guftui fit perfpicuum.Nonnulli cüm vomendi rationem edo&ti non effent, in elleboro fumendo pre imperitia in periculum Adda €&i funt,cüm ea resauxilio quandoq; indigeat:quocirca dili igéter eft à nobis cómonftrandum, quibus accommodatum tempus euomendi fit ,&quomodo attrectandz fint partes,& quomodo abdomine infrà dedu&o intenfiones fiant, fed non ex locis quz circa collum funt:nam vidlenti inde emanans potius cohiberet.Talis igitur eft vomitus qui à caena fit ciendus. De vomitu ex raphanis excitato. Qv Lex raphanis excitus eft vomitus, vfitatior eft, & de elleboro prius quid faciendü fit, P docet: nam & morfus excitat,& quandoq; facit fuperfluitationes quz animi defedtiones jnuehant:quandoque etiam gutturis anguftias parit. Debetautem pondus eius quod fumitur maius effe libra, nó maius tamen quàm tres felibra.acres autem raphanos,& teneros effe oportet:fiq; dulciores fint,caulem capere opor tebit,& cum eo etiam pars fom quz tenerrima fint& tranfuerfa. fumitur poft fumptü exiguum cibum,& aqux potum,alijs longo tempore, omnibus veró pridie aluo emollita,vel per fe: vel fi i fpóte fua non deieciffet,clyfteri admoto nos eam exciuimus: 316 ORLB. COLLECT. cumq; multa deambulatio precefsiffet in loco aprico,& fub dio,aut qui probe perfleturad meridiem: melq; affumatur,vt falté prima quz ingerantur,con diant:tum albus fal&purus capiatur,tum in oxyme lite inuoluantur, atque ipfum oxymeli interim abforbeatur non celeriter,fed parcé,vfque ad heminz dimidium. fit autem fcilliticum acetum fi fieri poteft, melá; ex apibus thymo paftis. ftudiofus etiam ac diligens ad rem intendendá atq; amplificandam, origanum ex fale non calculofo lzuigatum affumeret,& falem ipfum per fe,& vt conftanter negotium perficiat,parü oxymelitis ei forbendum erit, quantum fatis fit,vt qualitates quz relicte fuerint,eluan tur:tum paululum decumbendum,& pedes contre&andi. His confe&is exurgendum,&fefe circumuertendo modicum inambulandum:& cüm fedem repererit, conabitur eru&are,&rem ad horam vfq; producere, cüm pauló maius temporis fpatium interceflerit. Excitata auté naufea cibi fit indicio:tum flomachü proritare& laceffere opus eft,vt fiat perfecta purgatio. occurrit etiá fatis magna tenuis humoris copia,plurimaq; pituitofi, ac poftremó nonnullis amarefcens humor excernitur, quales quodammodo raphanos fenferant, mfi fegnior fit facta attractio. Poft hunc vomitü oris collutione ftatim opus eft,item gargarifmate ex hydromelite,tum ex aqua:& item exiguo decubitu,& fatis copiofa pedum cótrectatione:fiq; parümper dormiat,tentandum efl,vt aluus eijciat flatus: inde deambulandü, tum in calidum balneum ingrediendum, tum cibus offerendus qui incipiat ab aliqua re acri, aut à falfamento gracili,& ori grato,quod caro auis, aut alterius fimilis excipiat.At vomitum qui à coena fit,balneum precedat,cüm quis difficulter vomat;ita prepara | | LIBER OCTAVVS. En paratus,vt poft fecundum vomitum à raphanis exci tum,quiefcat& ceflet,exurgés potius quàm alimen tis per dies corpus reficiens: atq; ita deniq; ad elleborum,de quo dicetur,erit adigendus. Eiufdem de elleboro eligendo,& dando. Cap. II.: ANtequam de clleboro preparádo loquar, dicam quodnam fit antcferendum. Primüm igitur eo qui in Oeta monte,deinde veró quiin Galatia nafcitur vtendum eft: fi huiufmodi nó fuppetat,Siculo. atq; hic quidem virgas habet extentas& rigidifsimas, & ligni fpecié referentes:crafsitudine veró tenulores,minusQ; raras ceteris. Qui veró in Galatia nafciturjis crafsior eft,& quodammodo rugofus,leuiter laxus, candidior, apparet; ferulaceus. Oeteus veró minus candidus eft, quàm Galaticus,& ad nigriorem colorem magis vergit, quàm vt terrz colo rem referat,id quod Siculo vfu venit:qui etiam minus rectis eft ramis,minusQ; rigentibus,quiQ; craffior euadit:fed is minimé eligédus eft. magis autem quàm par fit, rugofus cít, cüm non fatis magna alimenti ei fuppetit copia.Is praterea fra&tus,valde al bus intus eft:guftáti veró linguá quadantenus mordet,& fenfim intenditur,& faliuam ciet,& in bifce facultatibus diutius perdurat.elleborus omnis dulcefcit, fed hic magis quàm alij. At Galaticus irruit celeriter,fuo morfu linguá ftatim exurens,& immo deratius faliuá educens: fed protinus extinguitur. Siculi denique humetati maior efl mordicatio: eft tamen inferior ea, quam Galaticus inuehit, permanetq; talis,qualis incepit,diutius quàm Galatici:faliuam veró non admodum excitat,& obtundendo interimit.ficcum praftat accipere:ita nang; confra&us,puluerem quendam afperginem non redolen 58 ORIS. COLLECT. rem efflat. Qui veró in Oeta prouenit, licet aridus fit, tamen confra&us habet medullam interiorem, adhzrentem& propé conflatam:verüm fi prius hume&etur, eandem habebit circüm folutam,& qua auelli facile queat. ea quoq; ad intenfam purgationem opus eft.Nonnulli eius parté que fuffocat ademerunt,& tanquam caftratum medicamentum vexationis cuiufdam ad nullam rem efficacis prebuerunt. Ceterüm elleborus non efto liuidus, nec alia in co macula confpicitor, fed extrinfecus purus fit & fractus, intrinfecus mirum in modum candidus: qui tahs fit,eligendus eft.Preterea potius incidendus eft, quàm in ramenta adigendus, fiquidem ita difficile eft equalitatem coniectari:atq; etiam dum in ramenta redigit, puluis quiin vibrationibus efficiturjibidem infidet,qui etiá inequalem& fuffocan tem purgationé facit.craffa aüt virga fecetur,& per rectum, 1dà; femelaut bis, pro crafsitudinis ratione:tum ad latera fpe&tandum erit,vt partes equales fint, earumq; tanta fit magnitudo, quanta eft pultis non paruz:fed huic maiorem, illi minorem portionem dare conueniet.qui incifus in tenuiores partes fitintétius mouet: fi veró tenues virgz fuerint, per Iongitudines diuidantur,vt virge explanent. Menfura eft, vt càm copiofifsimé detur, due drachma fint:cüm parcifsime, oboli o&o: cüm mediocriter, decem oboli.ac minor quidem copia maiorem turbationem ciet: maior veró copiofiorem inanitioné, & minorem turbam inducit: media veró moderate agit. Hoc etiam in memoria habendum eft,vt cüm elleborum elegerimus, eundem refrigeremus: fed non ftatim poft compofitioné fe&um demus, fiquidem ita maiorem füffocandi yim habet. quem fane Agathinus in rebus omnibus diligentifsimus,cani dedit, LIBER OCTAVVS. ys dedit,cüm non adhiberet ele&ioni fidem:fed experientià, vt tutó res tranfigatur, opus effe perfpiceret,vt quonam pa&to canis euomeret, eodem etiam homo qui eundem fampfiffet ,purgaretur. qnam ob rem experientiam effe tutam ftatuit. Porró cüm alijs palàm datur, quandoquidem nihil patiuntur: tum veró infanientes ab co auertit delirium, partim quód di&o audientes non fint, partim quód ita fpiritum ducunt,vt hoceis alin non rité afferri poffe videatur. Ad hoc accedit etiam, vt quidam medicamenta reformident, atque ita delirent: ergo his curandis indie Ae rd.e funt,&alia domus paratà effe debet;in quam eos dedacamus, vt elleborum fumant: in qua domo etiam geflationis alicuius infit occafio,& ceteri quoque apparatus, ad ea quz in purgationibus Occurrunt ,accommodati. Atque ita cum ipfis verfantes, tanquam ad cibum fumendum adducemus:& vt S bis intempore obediant,affuefiant multo anté temporeaut pultijaut alice lotz,aut mellitz alicui placentz.Tn primis ergo sfere dum eft id, quod iam confuetum eft: tum infufo medicamento s globuli conformandi funt,ac poft pultem& placentas quas elixas fecimus,dandi vt deglutiantur. ergo ex quorundam optimorum hommum contentione,& emulatione corundem,antequam quicquam przuideant, eosin infidias,cüm vfus poftulabit, adduces. commifceatur igitur elleborus pulti. triticez nanque ptifane non admodum affundendum eft,nam in pulte& pla centis latet:& fi deprehenditur, negligentiam potius quàm infidias noftras fubeffe indicat. In multis enim fruftulis eadem menfura debet occultari, vt fi parum ex aliquo guftarint, ab alio fumát quod fatis fit: quainre conie&ura opus eft, vt ex multis fru g1o ORIB. COLLECT. ftulis fumpta portio iuftam menfuram cópleat.Nec tamen periculum vllum imminet, etiamfi fecundo loco fumatur,vt pleriq; metuunt,fed cos fatis quoque purgatos vidimus:& lubricus lapfus proritat, & peruacuü fit.SiQ; futura effet ftrangulatio, ei remedium afferret: ex quo fit, vt cüm prater modum capiatur,non omnino vis auxilij difloluatur, vt homines arbitrantur, fed facilius adminiftrretur.& ad id potius vergendum eft: nam prater cetera quz huic medicamento infunt bona, hoc accedit etiam, vtquoquo modo primum educat,non grauis fit nimiz purgationis timor:facile enim eft&abftergere ftomachü,& adftringere. ergo qui tractàbiles funt, ita erunt pertractandi. Sed quidam ita dementes funt,vt aftutioribus infidijs fit opus, de quib» nunc itidem dicemus.Ergo fi neq; in placentis teneris oc cultare elleborum poterimus,neq; antediéiis ptifanis indere, bulbo vtemur:ita quoq; pulti inuolutus celabitur.cóteritur enim,& in forbitione,& pulte, & lente,& in omnibus ijs quz deglutiri poffunt, non duarü drachmarü pondere, fed quatuor etiam datur.imbecillius enim fuas vires elleborus purgan do exercet,veruntamen& multü,& tenuius,atqueadeo atram bilem vfquedum velis educit. fiita non ofsis,eo in eclegmate vtitor. hocque modo paratur.Ellebori libra capienda eft, que in ramenta redigenda eft,& aquz fextarijs fenis triduo maceranda: tum coquenda, vfquedum fextarij tres relinquantur: poftea diligenter expreffas virgulas abijcere oportet: tres deinde librz mellis relique addende,& coquendü donec ad eclegmatis confiften tiam redigatur. tum in vafe vitreo aut argenteo reponendum atq; afferuandum;adhibita cura;ne perfpirctur. Dabis autem homini preparato, quantum myftri LIBER OCTAVYVS. 321 myftri moderati magnitudiné impleat,&vcehementer purgabit,neq; hominem attonitü reddet.fed ad hocquoq; faciendum, infidiz adhibenda funt: ergo modico mellis& aquz addito diffolue, ac potui da. fi hac non füccefferit, fuper calido cinereid ipfum coagmentato, ac catapotia conficito vt deglutiantur. Si veró tufsis molefta fit, tempus accómodatü erit,vt catapotia tanquani fedand tufsis gratia egrotus deglutiat: quo cafuin frufta moderata virgulas fecabimus,& melle cocto inuolutas dabimus. Quofdam etiá vi purgauimus,vbi infidijs non fuiffet locus:idQ; clyfteri, in quo duplex eclegmatis menfura ineffet,& modica aqua infufa:tum virgultorum particule ptifanz cremore temperate& affufz,cüm infaniunt. Cetera ad finem capitis v/q; non extant. Deelleboropropinando. Cap. III. Ex Herodoti libro de prafidijs euacuantibus. Y ueber deco&us dari apud nos minimo peri. culo folet. eius apparandi hoc eft ratio. Ellebori libram fenis aque heminis triduo maceraram, lento igni decoquimus víq; dum tertia pars aquz cófumpta fit:deinde elleborá exprimimus:tum mellis heminas duas deco&to addimus ,itemQ; decoquimus donec non inquinet: ex hoc damus ijs qui nó admo dum purgandi funt cochlearia duo: robuftis veró mylftri magnitudinem.purgatio que per huiufmodi fiat, neq; ftrangulationis,neq; vllum alium metum, quem nimia purgatio folet incutere, vnquam nobis attulit:fedenim& violent»&vehementis actionis, & fine his,& per hac, vt par eftyminus prodeft.Datur autem in morbis recte conflitutis, vbi opus eft breui& expedita curatione:& qui rité conflitui à L3 pa ORIS. COLLECT. ceteris remedijs,nifi longiore temporis fpatio non poffuntzid enim ex elleboro lucri facimus, vt ftatim perficiat id quod ars ipfa polliceat. lis veró quiinfaniunt, aeq vllo pa&o eum fumpturi funt, propterea quód omne alimentum fufpe&um habeant, 1ta paratá optime dabimus.nam licet perfe&é morbum nó expellat,minuit tamen adeó, vt fepe etiam ipfis volentibus iterum propinemus. offeratur autem hydromelite diffolutus, vel ex pulte alice. poteft etiamnum ex lentibus, aut libis, exhiberi: fed melius etiam fyncerus datur,fiquidem ita corpora magis contingit. Quinetiáin affectionibus ijs que difficulter curantur, elleborum damus. non omnibus tamen elleborus accómodaté prebetur:vt etati ambigua: vt ei cui adiuncta fit naturalis imbecillitas corporis: vt timidz naturz: nam in eiufmodi cüm bis térue datus eis fuiffet elleborus, maximi morbi funt exorti.in quo veró medicamentum experti(ine periculo fuimus, eumQ; timorem qui circunftare folet,abiecimus,ei nos fyncerum purumq; elleborum dedimus. Herodoti,ex eodem libro,qualis fit elleborus praftantifsimus. Cap. IIII. Tibor praftantifsimus eft is qui nafcitur Anticyrz: reliquus autem cüm citó excretiones proritet, intratres quatuórue horas à purgatione ceffat. ceterüm elleborus Anticyrinus in primis eft le tior ceteris,deinde fungofus,& quodammodo mul tum inanis,colore veró ochrz refolutz fimilis.preftantifsimus tamen in hoc genere eft re&us,& rugo fus,& cuius plurima pars zquali crafsitudine conftat:fub finem veró, in muris caudam definit, nihilo tamen minus fit letus& vegetus, atq; in hoc confiftat.nam qui plurima eius parte in tenues petinum moda LIBER OCTAVVS Pi modo lineas eft refolutus,fi natura non eft letus, is non fuit fe&us in tempore opportuno.debet autem cüm frangitur;intus albus videri,& tenuem habere medullam:idemq; naribus admotus, nó multó poft fternutationes ciere,& commanfus feruido guítu os implere,atq; etiam dulcefcerejac magnam faliue copiam attrahere. cüm veró confra&us puluerulen tum quid ex fe mittit, tum non eft bonitatis indicium,fed aridum effe elleborum oftendit: qui quidem aridus etiam effe debet. fi frutex fit, capienda ea pars eft quz leta fit,& precipué vt inde quantum oporteat,fumas.fi inde fumere totum nó queas,dato operam vt ab alio qui fit eiufdem generis,& in omnibus fimilis, quod deeft,capias,ne purgatio tems poribus NM CM fuccedat. Antylli,de elleboro,ex libro de remedijs euacuantibus. Cap. V. Ho C in primis fcire conuenit, elleboruim in ra menta derafum celeriter purgationé ordiri, ac plerunq; duas horas nó excedere: bilemQ; ac pituitam fine multa turbatione educere, ipfumq; vomitu fimul reiectatum intra quatuor aut quinq; horas terminec pereitionc- qui veró parti farinz crafsioris eft fimilis,& multó magis etiam qui in pulueré reda &us eft,tardifsimé agunt, vt fepe poft quatuoraut quinque horas incipiant. ceterüm omne& bilis& pituitz genus educunt: idj; non fine conuulfionis & nimiz purgationis periculo, ob nimiá purgandi prolixitatem: multiplicem tamen vtilitaté afferunt; Aqua veró in qua veratrü maduerit, datur fenibus; pueris, ijs qui laxiorem habitum habent, quibus mens exoluta eft, quique facile ftrangulantur. aut |* eorum morbos habent;aut vt prius periculum fa | ciamus,vtrum elleborus poftea dandus(it. oportet X s 314 ORID. COLLECT. autem drachmas quinq: ramentorum, inaquz pluuix heminz atticz femiffe triduo madefcere, tum colo traijci;atq; in vafe duplici calefieri;atq; ita deco&um propinari. uomodo occurrendum fit fymptomatis ex elleboro confequentibus. Cap. VI. NI facilé purgentur ij qui elleborum biberunt, hzc poftea faciemus.vbi medicamentü biberint, aquam frigidam ori colluendo dabimus,tum aliquod odoramentum porrigemus: fiq; vires conftent, eis perfuadebimus,vt fedeant:fi infirme fint,vt in ftrato aliquo humi depreffo vfq; ad duas aut tres horas decumbant:& odoramenta quoque per interualla offeremus,& aquam frigidam ad os colluendum exhi bebimus, mentem; aliqua lepida fabella abducemus.extremas partes confricabimus,& vinciemus. Hzcomniaideo facienda funt, ne citius quàm par eft,medicamentum euomatur.Poítea veró aegrotos in le&ulo penfilijaut aliquo alio fublimi loco collocatos vomere permittemus. primü nang; calor ftomachum& gulam inuadet: deinde faliua& humor in os confluet,quibus fputo reiectis, iterü pituitam obuolutam reijciunt,tum interiecto fpatio, partem cibi& medicamenti cum pituita euomunt:idemq; interiecto fpatio faciunt. Cumq; medicament(ü atque cibum euomuerunt, pituitam cum exigua bilis portione reie&ant:tum cum multabili pituitam,&: deniq; bilem puram vomunt. leniter etiam in temporeintermedio fingultiunt:& habent alioqui faciem fermé face fuccenfam,& rubentem: tum vene attollentur, pulfusQ; rarifsimus fiet. Vbi veró purgatio proceflerit, probum coloré vultus acquiret, ulfus denfus maior; reddetur, ac fingultus ceffa£g:& longiore fpatio interiedto,& paulatim voment. LIBER:.OCTAVyVIS. 32$ ment.His aütin media purgatione,cüm fingultu ve xantur, melicratum in quo ruta fit incocta, forbendum damus.ad finé vero tepidà aquam dantes paululum intermittimus:tum vt aquam ipfam& fi quid cidem adiaceat,euomát imperabimus. totum veró corpus aliquo pingui valde vngemus,& interiecto duarum horarum interuallo lauabimus,& cibü ftomacho idoneum offeremus.Si veró inordinatior& irritatior fuccedat purgatio, aut alioqui incommodior, hec incómoda expectabimus, vt fimulatque fumptum medicamentü fuerit,ftatim euomant,nul lamQ; vtilitatem tard« purgationis capiant: quain re& ftrangulationis& fingultus,& contractionis, & delirij,& animi defectionis,&nimie purgationis, & cafus virium,& immoderatorü fudorum,& exolutionis periculum imminet. cüd; minimé planum fit, quodnam horum malorá fit futurum, ad omnia preparatos effe oportet. quz veró paranda funt, nunc perfequar. Quz praparanda fint 1s, qui elleboro purgandi funt. Phapare debemus lectulum fublimem,itemque alium qui ftrata habeat,ceu lineas,ab angulo ad angulum perducta,& tertiü quoq; penfilem: fpogias quoqs,& pofcam,& melicratum diuerfis modis con fcéta, quorum vnum hyffopü inco&ü habeat, aliud origanum,aliud rutam;aliud deniq; thymü: oleum cyprinum,melinü,irinum,rofaceumq;:emplattra,el lebori dilutum, cucurbitulas,cuneolos,pennam,di gitalia,clyfteres,fomenta;abfynthium,vinü, cibos, glandulam.Si igitur antequá tempus opportunum fit vomitus irritari velit, metusq; fitne medicamen tum reijciant priufquàm vllum ab eo fructü ferant, | vt ipfum contineantjhac faciemus. x^ 3 ORIB. COLLECT. Quz facienda fint,vt qui medicamentum fumpferunt,vomitum cohibeant. A Quam frigidá dabimus ad os perpetuó colluendum: fi non fedetur turbatio, pofcam:& extrema valde conftringemus,& fricabimus,& muriam, quantum parui myftri magnitudiné compleat, per interualla in os indemus:aut vt capparim ex muriain ore contineant,fileantQ;,nullod; motu cieantur vel vtfedentes valde furfum verfi collocentur, imperabimus.Si neita quidem leuentur, cucurbitu las ex multo igni dorfo,& ori ventriculi applicabimus,& parum aqua feruentis per interualla forben dum offeremus:fiQ; veheméter ftimulentur, parum fucci abfinthij;aut eius decocti addemus. Nemo enim ita procliuis ad vomitü eft,neq; ftomachum ita habet auerfum, qui nonà duobus aut tribus ex his remedijs leuetur:fi veró contrà, propter robur ftomachi, aut aliquam aliá caufam non debito tempore purgari incipiantjin fublimi le&ulo qui deorfum vergat,collocabuntur,& vt digitos in os cóijciant, ioiungemus,& vt gurgulioné& tonfillas vnguium latitudine contingant: ita enim potifsimü vomitus irritabitur. Preterea iubebimus, vt tibias& poplites quamplurimum pofsint, extendant,& fle&ant, itemá; fpinam:& vt vtriufqg; manus pugnos in ventrem impingant, aut nos impingemus, fi ipfi per fe non poterunt.Si veró ne ita quidem euacuabuntur, eos inlectulo collocabimus, cuius ftrata angularia fint,& ipfe fit penfilis:eosQ; agitabimus& concutie| mue, ibidem eos adhortantes,& iubentes, vt vomere contendant,& in eam rem incumbant:eorüd; digitos irino aut cyprino inungemus. Noui etiam 1: fcámonij liquore digitos vngerét,& ita purga»nem concitarent. Sed fi ita non fequatur purgato 326 LIBER OCTAVVS. 3:17 tio, pennas anferinas ex cauda octo aut decem, cyrino aut irino intinctas indemus;aut etiam digitaprm n enim digitalia ex corio Carthaginienfijaut alio quouis mollifsimo ad longitudinem digi torum decem aut duodecim,inftar digiti. ex his fpa tium fenum digitorülana impletur: reliquum veró uod quaternum digitorà eft, inane relinquitur,vt qur. aptetur. hzc igitur antedi&is vnguentis intincta in itomachü immittemus. Eft autem adnotan dum,in ijs qui in le&o penfili fatuuntmotum verfus pedes, aut caput cieri:in ijs veró qui vomere non poffuntjin laterajin quo cafu penfilis quoq; inzqualis effe debet, vt motus nauigationi fimilis eff ciat.Preterea melicratü in quo ho fepenuset origa num,aut thymü incoquatur, forbendum dabimus. Quid faciendum fit,cüm ftrangulatio occupat eos,qui elleborum fumpferunt. Voniam nonnulli difficulter vomunt,& ideo fuffocantur,& fpe etià voce priuantiidcirco ftrangulationé fedabimus cótinua melicrati forbitione, in quo ruta przcipué fit incocta: fin minus, aliquid aliud eorü quz predicta funtjid; paulatim& continenter propinabimus. itemQ; ftomachum prorita bimus inleétulo penná vehementius immittendo. fi veró valde admodum perturbentur, diluti ellebo ri cyathos tres, aut quatuor offeremus. quz veró ad vomitum prouocandum adhiberi folent, reprobamus, vel ob hanc caufam, quód ellebori dilutum eiuídé qualitatis cum elleboro eft,& purgationem adiuuat.at que vomitü prouocantia dicuntur, cüm diuerfz qualitatis fint,ftomachü folum irritát,elleborü vero nó cómouent.fi periculum quod ex fuffocatione imminet, nullo ex his remedijs fubleust, acerrimo clyfteri rem tranfigemus:intermifsioner X 4 8:8 ORID COLIrIOCT. enim periculi prebet,& tempus nobis fuppeditat; vt alijs vti remedijs pofsimus. dabimus quoq; galbani tres obolos,quos deglutiant. fed fi ne ita quidem fequatur leuatio, vt duos vetuflifsime vrinz cyathos forbeant,cogemus: hec enim ambo yomitum non cient,& fuffocationem fübleuant. Quid agendum,cüm in his& vox& fenfus amittitur. Sr vocis ac fenfus expertes fiant,cuneolis eorü den tes diducemus in vtranq; partem,& pennas immittemus, aut digitaliaindemus,& quod fternutationem excitet, afferemus ac prefertim elleboro ipfo ad id vtemur: fin fecus, euphorbio, aut aliquo alio confimili;quandoque enim fternutantes, vorticem quendam pituitofum fimul eiecerunt, qui cüm ftomacho ineffet,& fuffocationis& amiffz vocis caufam afferebat. fi veró& vocis& fenfus priuatio ita perfeueret, veftimentü aliquod admodum firmum & robuftum extendemus,& ex duabus partibus tenendum juuenibus robuftis,& alijs qui contra fefe fint confüituti;ac iubebimus vt ipfum veftimentum fublimé à terra extendant, tum in eo reclinabimus hominem qui elleborum fumpfit: ac quandoque in fublime tollemus,eodem etiam veftimentü circumuertemus, quandoq; veró in latus vtrunq; deuolue mus;alijs id latus quod prope eos fit;attollentibus, alijs veró deprimentibus. ac tunc quidem fcire con uenit, nifi homo his quaffationibus& cómotionibus à fenfus priuationenon fübleuetur,eum nó effe praterea fenfum recuperaturum. Quibus remedijs vtendum ad horum fingultus& conuulfiones. Voniam plerofq; ac fermé omnes eos, quibus el leborus datus fit,fingultus corripit;)nó omnibus tamen LIBER OCTAVVS. 329 men periculum inuchitzideo fit, vt qui leniter& ma iore fpatio interpofito intercurrit,eum ita finamus, quandoquidem non fit futurus inutilis,cüm ftomachum proritet,& quafi recordationem excretionis ei fuggerat. Si vero. fuerit contentus,& vehemens, & multis os vibret& quatiat,& conuulfiones inducatin primis melicratum dabimus,quod in fingulis ictibus calidius abforbeatur: parum aüt rutz fimul decoquatur,;aut per fe fuccus exprimatur,& fingulatim,aut ex melicrato, aut calida aqua forbendum exhibebimus: fi non fuübleuetur, remedio vtemur quod fternutamentum cieat: fi veró ita quoq; mole ftia perfeueret, per totam fpinz longitudinem cucurbitulas applicabimus:fi veró admodum offea fpi na fuerit, dorfo ris paranda vnam cucurbitulam fub magna colli vertebra affigemus,eamq; deducere fenfim,& deorfum in fpinam trahere conabimur: cumq; ad eum locum perducta fuerit vbi ventriculus adiunctus eft;aliam quoq; admouebimus prope vertebram,& ita eam etiam deducemus: atq; ita pri mam ablatam iterum fuperius applicamus:nam fe penumero cucurbitule admotz ftomachüà fingultu contractum& veluti contortum dirigunt,& ad fuum ftatum redigunt. Preterea veró partes extremas vinculis excipiemus,easq; calfaciemus tum fomentis,tum in aqaam calidam infundendo. ad hec etiam pauores quofdam machinamur,& contumelijs eos incefsim?,& vt magnas infpirationes edant edicimus:atq; etiam vt longo tempore fpiritum intró trahant,& vt longo tractu refpirent. Quid fa&o opus fit in contractionibus, quz confequuntur. CO grenadmodum fingultus omnes inuadere, ita contractiones quoq; confueuerunt: quarum vehex j 5^ ORIR. COLLECT. mentes,que prefertim mufculis accidunt qui in cru ris fura funt,itemQ; in femoribus,& brachijs,& mu fculis mafticatoribus,& in extremis pedibus,& potius etiam in manibus, quarü inquam vehementes fedabimus, copiofe vngentes,comprimentcs, calfa cientes,fouentesq;. quin huiufmodi contentiones comprefsio mufculorü manibus facta fummopere adiuuat: nam quiin eorum ventribus colle&us eft fpiritus,qui contractionis eftautor, manuum compreffu eliditur.Iam veró oleum ficyonium,& vetus, & ex acopis que calfaciüt& molliunt,& caftoreum perfufum,& epotum,& per f2,& cum melicrato,& melicratum copiofum cum ruta abforptum,obtundere& leuare contra&iones folent.íed maximé omnium contractos iuuat balneü. quapropter fipuratio abunde fuccefsit, vt in plerifq; eorum qui veMind contrahuntur, contingit,**» eosla uabimus& iterum& tertió.ac quendam etiam vno die o&ies lotum vidimus, non eo die quidem quo clleborum fumpferat,fed confequente: nam fecundo die vehementi cótractione correptus,balnei auxilio fuit leuatus. Quid faciendum in nimia purgatione, vt vomitus comprimatur. Nin purgationes fiftemus calidifsimá potum propinando,& extrema ligando?& vehementi fri&ione,& validis cucurbitulis tum hypochondrio, tum veró dorfo admotis,& vi etiam auulfis.Summé etiam vomitus cohibet ab(inthij potio:fed fi vomitus perfeuerarint, etiam foporiferis dolorem mitigantibus vtemur. hec enim cüm fuapte natura vim exiccandi habeant,& quia fomnum inducunt, ideo excretiones fiftunt: fiquidem fomnus quoq; vim ex cretionis fiftendz habet. Quid | ; ] LIBER OCTAVYVS. 3i S Quid agendum,cüm fudores confequuntur. V A dores immoderatos fiftemus ventulum cómouendo,corpusq; fpongijs aqua frigida aut pofcaim butis,& exprefsis,abftergendo: vtemurQ; linimentis& ftipantibus,& emplafticis.cafum auté virium, alimentis& vino recuperabimus.Qui veró teporé, autanxietaté fentiunt, ij mihi videntur nefcire anxietatem à cafu virium diftinguere. Ex Herodoto,de ijs, quibus fuffocationis periculum imminet: ex libro de remedijs euacuantibus. Cap. VII. VI periclitantur,ne fuffocentur;ij in principio urgationis modicum faliue expuunt. cüm aüt veTues vomendi appetitus excitatur, nihil excernunt, facies intumefcit, oculi exerunt, colligantur & conftipantur partes ad refpirationé pertinentes, cum fpirandi difficultate coniunéta. nonnulli veró linguam exerunt,& copiofo fudore madefcunt: alij dentes concutiunt, eis; mens tentatur. Cüm igitur imminens periculum cognofcamus,nullainterpofita mora quamprimüm fuccurrere debemus:vnguenta enim pennis obuoluta indemus,& dabimus operam, vt pituitam quz locis deglutionis infideat atque inhereat,euellamus.atq; ego quidem in quodam qui fuffocatione correptus inibi erat vt moreretur(nam dentibus contractis ita conciderat,vt fa ciunt iugulatz hoftiz) ore cuneolis aperto,& dentibus obfirmatis ne eos clauderet,manum inieci,& contractis in orbem neruis,qui ad deglutioné funt, manui adhzrefcentem pituitam extraxi, quz etiam abfterfa,indiuidua permanfit. P Ctefij,de elleboro. Cap. VIII Atris aui; mei temporibus nullus medicus elleborum dedit:nam neq; eius temperiem,neque mo gi ORIBR. COLLECT. dum,neq; pondus, quod dandum effet, illi cognouerant.$i veró quifpiam elleborum potui daret, in primis hominem admonebat,fore vt in magnum pe riculum cafurus effer.ceterüm ex ijs qui fumpferüt, multi fuffocati funt;pauci feruati: at nunc tutó dari videtur. Mnefithei,deelleboro. Cap. IX. TF lonrotoni magnü periculum coniunctum eft:nam vel ftatim valentem hominem reddidit, vel multam longam; moleftiam in morbo concitauit. danda veró huiufmodi remedia funt ijs, qui fe tuta curationc preterea curatum iri non putant. Ex fecundo libro Antylli de remedijs euacuantibus,de apophlegmatifmo. Cap.;. X. A pophlegmatifiis vtendum eft,vbi cetera remedia fuerint adhibita, quz deducere queant materié ftabilem quz iam fa&a fit,& localibus remedijs potius indigeat. Etenim apophlegmatifmus poteft fimul calefacere,& materias infeftas abducere,corpo raq; corrigere& emédare, diftributis fuper eis medicamentis ijs quz pituitam auocant, ad finapifmi proportionem.his auté vtendum eft,cüm aluus pridie deiecit aut clyfteri;aut aliquo alio leuiter& pur6 fubducente irritata.poft apophlegmatifmü, meli crato calido colluemus. fi veró vehemens morfus remaneat,lacte, aut rofaceo id ipfum erit faciendi. Galeni,deijs quz caput euacuant. Cap. XI. Svcos qui in capite funt,fputis euacuamus. quod fi leuiter facere voluerimus, piper& maltichen admifcebimus:fi vberius euacuare propofitü fit, vt py rethrum& vuam taminiá mandant, imperabimus. Anemone quoq; vtriufq; radix commanía pituitam pro LIBER OCTAVVS m prouecat, item; capparis radicis cortex: ferofum excrementü hzc remedia vacuant.craffam veró len tam; pituitáfinapi cum oxymelite,aut fapain qua origanum aut hyffopum incoxeris. ego veró,vt tu nofti, eam finapi cum oxymelite admifceo. fi vero cerebrum muco purgandum fit,acribus eum remedijs,quorum nonnulla fternutamenta itidem cient, euocabimus.itaq; anemonz omnisjitemQ; cyclami ni,& beta fuccus per nares purgat. Sternutamenta veró mouet ranunculi radix equé acalia omnia que vehementer ficcant,& fternutamenta prouocant: itemq; flores& ftruthij radix. Porró fternutamentain fuccis crudis, qui thorace, pulmone,& capite continentur,non conueniunt: partes enim illas vehementer quatiunt& perturbant,qux modcraté ca lefieri& quiefcere, vt crudi fucci cócoquantur,defiderant:quibus agitatis contrarii euenit, fiquidem ita magis implentur,& fuccos in eis contentos non concoquunt. Contrà veró vbi iam cócodi fuerint, ad excrementa euacuanda fternutamenta conducunt. Videmus enim in grauedinibus deftillationibusq; 1n initio eas à fternutamentis acuti atq; exacerbari morbos,;in declinationibus veró diffolui. Antylli,de fuffumigatione,ex fecundo de remedijseuacuantibus. Cap. XII, Sv famigatio nó multis quidem,fed ijs quibus tho rax morbo obfidetur,accómodata eft: atque ne his quidem omnibus;neq; enim fanguinem fpuentibus adhibenda,neq; etiam arido morbo laborantibus, fed ijs folüm conuenit qui afthmatici funt,& nó nifire&ta ceruice fpirant, quatenus à multitudine pituitz que difficulter educi queat,vexantur.Suffumi ationibus aüt vtendum eft,cüm czteris quoq;localibus remedijs vtimur, prius tamen aluo emolli 3314 ORIB COLLECT, ta.homo veró veftibus totus te&us in fede locam dus eft ita, vt diuaricatis cruribus prona facie ad vtrung; genu decumbat,& os fatifcat. in fpatio veró intermedio,olla aut lebes ignitos carbones habens ftatuatur: tum inignem fpargenda eft ariftolochia, ac prefertim que clematitis dicitur:fin minus,qu: da&ylitis nominatur: vel fulfur ignem non expertum, aut ladanum, aut tzdam, aut ligna perficearboris, aut funiculum derafum impones, in quo genere melior eft nauticus, qui mari fueritmadefa&us. homini poftea imperandum eft, vt ore patulo fumum prompte attrahat:multi enim hoc confecto pituitam excreuerunt. De ijs,quz per nares caput purgant,ex eodem libro Antylli. Cap. XIII HE quz per nares caput euacuant, vtimur ad hunc modum. calamus tenuis per re&tü perforatus qui in nares indi pofsit,quid; fit fex digitorum longitudinis,in nares imponitur:tum capacitas tota medicamento impletur. efto aüt calamus aut naturalis, aut zneus.eo igitur naribus admoto;ex altera extremitate infufflando medicamentum in nares propellimus.quzimponunturíunthzec,* apclium ,fuccus cyclamini,aut betz,aut elateriü tritum,cedrea, & quecunq; huiufmodi funt materiz. Ex eodem, de ijs, quz per lachrymas purgant. Cap. XIIII. Eornn quz lachrymas cient,exipuus eft vfus: ad oculos enim diuturno morbo exiccatos duntaxat, itemQ; palpebras fcabie oppreffas,& cüm oculi non nutriunt, vtimur, vt oculos humore perfundamus, aut materiá ad eos adducamus, qua probé alantur. Lachrymas at prouocant collyria que acria funt, quz veró odoratu lachrymas proritant, funt veluti finapi, | LIBER OCTAVVS. finapi, cepz,& f&lphij liquor. Fumus veró, quippe qui magis ledat quàm iuuet,euitandus eft. Ex eodem, de ijs, qu per vrinam inaniunt. Cap. XV. V Rinam mouentiü vfus cauendus eft in tabefcentibus,aut macie confetis, quandoquidem eos valde perturbat. ex ijs veró quz vrinam cient, alia fumuntur ore potui data, alia glandi colis; imponuntur.his veró petifsimum vtimur,cüm vefica expleta eft,& idcirco contrahi,& vacuare vrinam non poteft.in glandem yero pripi nitrü aqua refolutum, itemQ; muriam,falis florem,fel,cyclaminum,& corem animal indimus. Deijs,quz fanguinem educunt,ex eodem libro. Cap. XVI MN Tisar ij ijs quz fanguiné educunt, in mulieribus quibus menftruz purgationes fuppreffz funt. fanguinem veró educunt ea quz vrinam prouocant omnia,& quzcunq; non cum ficcitate, fed cum acrimonia calfaciunt.Inter hzc numeratur brafsice radix deco&a,cuius decoctü potui detur,& precipue agreftis brabicm,& magis etià eius que marina vocatur:perfec radii jitemq; faluia, ruta, amaranthus, chryfanthemon, dicamnum, erucz femen. prouocant etiam que adhibentur extrinfecus,cüm ori vul ue admouentur,vt ruta trita;per fe,vel cum fale,vel cum melle:vel cinis radicis anethi cum melle: porri fuccus,alliorum capita admota, myrrha trita ex vino,amomum,& deniq; leporis coagulum. Deijs,quz fudorem prouocant,ex codem libro. Cap. XVII. Sydoren mouentibus vtimur,vel vt ficcitatem/mi nuamus quz in fumma cute à febrib.& precipue ta bidis inducta fuerit: vel vt pruritus& cómorfiones y6| ORIK COLLECT. vehementer vexantes amoueamus, velin reficiendo poftlongum morbum corpore, vbi fumma cutis exaruit. Vtimur pari modo eifdem vbi corpus ex alimento fructum nullum fert:& in corporis extenuatione,& in cruditate,& hydropc, qui 42 ezg« nominatur:& in quibus eruptio aliqua in fumma cute ex citatur, cüm aut corruptio przcefsiffet, aut cibiacrimonia.Sudorem autem prouocant hzc: chamzmelum ficcum tritum oleo infperfum,& fummz cu ti validé confricatum: fefeli Mafsilienfe, pyrethrü, cachry;anifum fimiliter oleo infperfum:nitrum toftum non nimis tenue,fed crafsiufculum cum oleo: falis los oleo temperatus; liquor cyrenaicus aqua dilutus,corpori infricatus,& ad ciceris magnitudi nem epotus. 4 Dedermatione,Galeni. Cap. XVIII. Ionic eiufdem generis eft cum euacuatione, quz fit per eam partem quz fluxionem füfcipit: ea fit per aliquam vicinam partem, vt cüni per gurgulionem;aut palatum fit fluxio. ipfius deriuatio accó modaté per nares fiet,nobis irritantibus, aut peracria medicamenta prouocantibus. Cüm autem ad oculos;aut aures,fucci vergunt, tum eos non inna res tantüm,fed in os etiam deriuare debemus,medi camento quod ex origano& fapa,& quod ex finapi conftat, dato ad os colluendum& gargarizandá. ld etiam nobis eft perfpicuü, vuam taminiam commanfam,pyrethrumq;,& caetera huius generis acria, fuccorum copiam, quz in oculos aut aures ex capite fertur, ad os traducere. Fit etiam deriuatio, fiid quod perafperam arteriam in pulmonem defluitad ftomachum diuertamus: fiquidem hoc eft potius cligédum.Atq; etiam in muliere iid i3 edis LIBER OCTAVVWVs. D fedis fanguis erumpat, eum; ad vteri venas traducamus,fiet deriuatio. ex quo fit, vt riuare fit per riuos ducere, deriuare vero eft e riuis ad latera diuertere. Dereuulfione,eiufdem. Cap. XIX, V Ehementifsimos influxus fuccorum auxilijs reucllentibus confertim ingruere prohibemus. funt autem reuellentia auxilia,vincula artuum, vbi fucci in thoracem& ventrem vehementer inclinant: vo mitus veró,vbi partes infernas petunt,quemadmodum etiam acres clyfteres, vbiad vomitü vergunt. Has ambas fuccorum inclinationes, eam inquam qua per fuperiorem& per inferiorem ventrem fit, ad vrinas& fudores reuelles. vrinas quoq; tum ad fudores,tum ad alui deiectiones trahes.reuellens e« tiam prefidium eft cucurbitula prope mammas affixa.que veró hybechendris adhibentur,fepenume rofanguinis ad naresimpetum valde reuulfiffe con fpexiftis, quemadmodum etiam immodicas per vte rum irruptiones.acria quoq; medicamenta artubus impofita, fuccos ad caput vifceraQ; vergentes reuel ]unt. Omnino aüt reuulfio facienda eft deorfum, vbi fucci furfum vergunt:furfum vero, vbi ad inferio ra ferunt:& vbi introrfum,ad exteriora: vbi extrorfum,ad interiora:fiq; dextrorfum inclinant, in finiftram:fi finiftrorfum, ad dextram facienda reuulfio eft. eodemq; modo fluxiones quz retro inclinant, antrorfum:quz vcró in anteriora, retrorfum reuellendz funt.Timocrates igitur Heracleotes,cüm iuuenis quidam ex agro non mediocre pondusin vrbem dextra manu tuliffet,ob eam; caufam impleta manus fuiffet,iufsit vt pari pondere finiftrz impofito tantundem itineris conficeret:ita enim fore vt manus tumor cuancíceret, qua re confecta, ftatim y 5t ORIS. COLLECT. tumor ceffauit. Ac me quidem non folüm in manibus,fed cruribus etiam tale aliquid facere confpicitis:cruri nang; in quod humor confluit;aliquod repellens medicamentü adhibeo, idq; apté ligo: ead; deligatio ab inferiorib.partib. incipit, ea; femper vicinas partes continenter excipiens& denfans,vfque ad inguina progreditur: alteri veró cruri aliquod medicamentum calfaciens impono, atque ita fluxionem commuto,& adalterum crus reuello. x Galeno,devomitu.. Cap. XX. Qv Ivomere confueuerunt, ijs quandoq; confue tudinem feruare,quandoq; veró intermittere conducit. fi ergo in ventré flaua bilis confluat, homoQ; fit ea natura, vt amara bilis in eo redundet, regionemdq; calidam habitet,& vitam laboriofam atq; erumnofam degatjis affuefaciédus eft, vt bilim prius vomat quàm cibum capiat. fi vcró malum inde originem ducat, quod multá vinià balneo ante cibum velit bibere,tum& vomendi confuetudo eft omittenda,&(imul etiam potus atque paftus multitudo auferenda.Ventriculus enim ab his factus imbecillus, totius corporis redundantiam qua in eum con fluit,fufcipere affuefcit.quibufdam tamen tempori bus prodeft euomere,vt fuccum glutinofum,& plu rimum à ventre abftergamus:quo quidem tempore radiculas ex oxymelle,& quecunque funthuius ge neris,offeremus.fiQ; talem fuccü in ventriculo quis continuó aceruarit,is continuó quoq; ad vomitum impellendus erit. Contrà veró,fi ventriculus imbecillus ita fit,vt qua fumpta fuerint ferre non queat, vomitum prohibebimus: pauculosá; cibos,& eos quidem ftomacho idoneos dabimus,& medicamen" tis quz foris fuperdantur, eum roborabimus. Cui autem à ccena vomitü fine moleflia cieri volumus, , nar LIBER OCTAYYS| 4» narcifsi bulbos vnà cum aliquo eorü quibus ille ve-fcatur propinantes,eum ita afficiemus,vt facile vomat.lNarcifsi enim bulbus,quem caput vocant,medicamentum cft ad vomitum efficax.Valer etiam ad vomitum prouocandum femen anagyri,& glandis vnguentarie carnis drachmá ex melicrato epota: fic itidem per infernam aluum copiofe fubducit. itaq; càm hoc medicamento vtimur ad alicuius vifceris purgationem:& przfertim tecoris,& lienis, ex oxycr ato dare ipfum A onfüenimus. Quoi 10do facile quis vomat,ex ijs quz ad Potamonianum de vomitibus fcripta funt. Qap. X XT. Coni ijs qui vialenter& difficulter vomunt, non mediocre periculum imminet,& vená aliquam rumpendi,& afpectum ledendi,& fauces,& columellam,& gulam dolore conficiendi,& aliquod aliud incómodum patiendi: idcirco medici rationes inuenerunt,quibus facile quifpiam vomat,ne ceteris cómodis quz ex vomitu confequuntur, ob eam caufam priuentur.Vomitus enim pituitam euacuat, caput leuat,& totum reliquum habitum corporis agiliorem reddit:& quandoq; eum qui cibü auidius ingefsit, cruditatibus vexari,& eum qui nimio vino fe Tngurgitarit,ledi nó finit. Summa ergo,& totius rei caput eft facilitas in mediocrirepletione vomen di:qui enim fe nimis expleuerunt,ita ventrem quoque impleuerunt, vt eum contrahere nullo modo pofsint. Adhibenda quoq; diligétia cft,ne que dentur,acerba aridaq; fi fint,fed partim dulciore& humi dioe; partim veró acriora fint. Inter hzc probantur ro dicula eruca, vetus falfamentum, origanü,& parum cepz,atque porri. Valentad hoc etiam ptit | fanc exleguminibus,melle adie&to:itemq; lomenta y L 349 ORIB. COLLEZCT. fabarum,& pingues carnes. nec tamen horum fucci tantüm fumendi funt, fed tota etiam moles deglu, tienda:fiquidem ita accómodatiuseuomentur.nam quz facile in fuccum vertuntur, ea& fua tenuitate, & quód parum abeft quin conco&i fint,facilius diftribuuntur. ergo qui vomiturus fit, non debet in mandendo morari diutius.fint auté omnia coquendo emollita. Inter vina, dulciora anteferenda funt, hzc enim magis fluitant,& multó etia magis, fi maioreaque copia quàm confueuerint,diluantur.Debetautem is qui vult euomere,& tepidiorem,& lar giorem potá fumere, amygdalasQ; melle intinctas edere,& eodem tempore placentas guftare, peponisq; ac cucumeris femen maceratum& leuigatum cum melle offerre:ita enim vomitum mirum 1n modum citat. Idem facit etiáà cucumeris radix trita ex melle.Qui volunt vehementius euomero,ij narcifsi bulbum aqua decoquunt,eaq; vinü temperant.ciet non fecus vomitum irinum vnguentum, fi quis illitis co digitis irritet. Ad fummam, non multum fpatij debet intercedere inter coenam& vomitum, fed dum cibi adhuc füblimes funt, vomit? incipiendus: fi veró te impediat repletio, vt cogaris intermittere, tum primum fomnum dormies, ita enim& venter aperitur,& cibi facile furfum redeunt.Qui veràó in fomnis vomunt, confert aquam frequentius abforbere,& vomitus neq; acorem, neq; morfum habentes,foluet.Valet ctiam ad vomitum,nec ceffare, nec quicquam intermittere: fed vbi primüm vomitus apparebit, ctiarnfi perexiguus fit, irritandus erit,nec ab irritatione ceffandum:interim veró tepidioré aquá bibere, quandoquidem hoc pacto quifpiam abfque vlla moleftia pulcherrime vomet. Poft vomitus auté os colluendum eft,& facies pofca aut : aqua LIBER OCTAVVS. 34t aqua abftergenda:hoc enim& dentibus prodeft,& caput allcuat. finciput veró przftat oleo rofaceo, aut crudo,quod homotribes vocant,vngere.cumQs eft quiefcendum, iubere alicui debemus, vt pedes placidé fricet,cüm hoc etiam caput euet. Ex Diocle,de ijs que ad vomitum valent. Cap. UU XXIL Ex ijs que vomitum prouocant, quz medicamen ti vim habent, qued; efficacia funt, non debent adhiberi:vtendum veró eft familiaribus,& prefertim quiz confuetz vi&us rationis funt. huiufmodi erit dilutum cucumerü tenerorü,& in frufta fe&orum, & aqua maceratorum:qua deinde temperemus potum, quem à cena tepidum fumamus. itemQ; aqua deco&i* fpheni eodem modo pota,aut pura polen tanon admodü coc&ta,cum melle in forbitione fumpta&ante& poft coenam: aut allia tofta ex melle fumpta,aut fifama fria tritaq;,& tribus melicrati femiheminis perfufa. Hzc omnia& tepida,& aceruatim fumenda funt.ac facilius quoq; fedens,quàm ftans quifpiam euomet.. non debet autem ad vomitum incitatus cogi, vt omnia exquifité euomat, fed vbi fatis fuerit euacuatus,tum ceffandum, nec interim quicquam, vel exiguum bibendum.Qui veró aridum vomit, is debet aquam tepidam fuperbibere: cum; tantü vomuerit, quantü effe confentaneum videatur, tum ventré tanquam vas quoddam lauet potu melicrati, aut aquz permultz,& iterum vomat:fi non,faciem aqua perfpergat, & os vino mero& tepido col]uat,& tribus cyathis eiufdem paulatim gargarizet. y:3 uses eÀÀ—ÀM uà 342 ORIPB. COLLECT. Archigenis de vomitibus à cibo excitatis. qs XXII. In quo interpretando o futt propemodum diutmandum. b Omitusà cibonon confuetudine,fed necefsitate cómouetur.mirabilis aüt vtilitas inde confequetur, fi bis térue in menfe cieatur. nam& ex co quod necefsitate, ac propémodum vi prouocatur, facilitas quedam confequitur ,à qua nonnulli iam eam confuetudiné fibi acquifiuerunt, vt onus ciborum continuü alij exquifite;alij veró plane depofuerint. funtq; admodum negligentes ij qui non dant operam,vtquz v chementer eis molefta funt,& przfertim quz à* colo procedunt, extinguant& ad nihilum redigant. ego tamen nein his quidé perfpicuis premijs qui pr opofita fuat, vllum tale medicamen tum homini puro,&qui temperantiam feruari poffe putet, fusderemeffer enim comutatio,vt alteri mor bo locus daretur:& alicui quidem deteftandus,alicul àzgogi, cüm ex alimento nullum fru&tü corpus fert: alij de"formitas aut grauis imbecillitas,amarae bilis vitia, itéà; atrz bilis, difficultas refpirationis, vitiofa nutritio, defectio voluptatis, redundantia cupiditatis. Ac nonnulli ita ftomachi affueti funt,vt ftatim id quod ingeftum fit reijciant,priufquàm ex eo vtilitatem vllam percipiant: vel propter malum quoddam quod explicari n6 pofiit, ipfum vomant: 1d; non digi torü prouocatione, fed rudiculis qui-| bufdam in ipfum fermé ventriculum iniedis: iq; quod relictü eft, qué actotum grauat,& facile,& abfurdé corrumpitur,neque vnquam concoquitur.| Preterea alui fecefsiones immoderaté mehercule perturbant: doloresque duri partim hinc, partim aliunde exoriuntur;corpus occupantes, cüm preftó$ fit& paratü corpus,vt iniuria à quacung; caufa afficiatur, LIBER OCTAVYVS. 343 ciatur.&morbi etiá in quibuídá latitant accefsionibusà ventre intercifis:cótrà vero fefe efferunt,cüm angufta eft via per quam auxili afferatur, cüm quifpiam ita animü inducit,vt reli&a&pro nihilo ducta temperantiayin huiufmodi cumulum malorü cadat. Rufi,de clyfteribus. Cap. XXIII Ex clyfteribus qui inijciuntur, alij molles, alij acres funt. Molles conftant exaqua calida,& aqua& oleo cómixtis,ex lacte,ex fcenigrzci, alicz,tragi,lini feminis,& malu deco&o, ex cremore ptiflanz, aut tritici,ex portulaca,plantagine, beta,pane,vino & oleo mixtis,eruo,deco&to lentiü,& rofis,& rofaceo:nonnullis veró adhibetur adeps anferinus,fuillus,caprinus,hircinus,& gallinaceus,butyrü,refina terebinthina, ruta, cuminü, lauri bacc, anethum, & bitumen. Acres autem funt, muria, aqua marina, garum filuri,deco&um iridis, thymi, fatureiz, ariftolochiv rotundz, cucumeris fylueftris, abfinth:j, melicratum cum fale& nitro,colocynthidos deco&um,centaurij fuccus,cnici decoctüitemq; ellebo ri nigri, mercurialis, polypodijq;: acetum cum nitro,rhus quo vtuntur coriarij. molles ergo clyfteres conueniunt ijs in quibus ftercus durü infidet,& in quibus maius aliquod remedium adhibere volumus,vt cucurbitulas,dropacem, vene fe&tione: aut abradere aliquid inftituimus, aut chirurgiam exercere,in geftatione,balneo,aut vomitu,& prefertim purgante. Iam veró mollem clyfteré indimus etiam ijs, quos medicamento aliquo per infernas partes purgante fumus purgaturi, vt id facilius fuccedat, & minimé confentaneum fit, vt* nudum medicamentum corpora contingat. eodem quoq; vtimur, quafi curationis caufa poft acrem clyfterem.inie&um,vt abftergam?,(i quid infedit,ne acres res que y4 44 ORIB. COLLECT. Inhzferint, nimis mordcant. Vtimur quoque molli clyftere in ijs qui fanguinem fpuunt, ne vafa nimia cupiditate&voluntate exortaà vehemétia difrumpantur,Et in quibus partes adiacentes acres funt,vt in exulceratione inteftinorum, quz defluxiones afferat:& in ijs quorum inteftina à medicamentis ero fa fuerunt,& in torminibus& flatibus,& cüm ftomachus morfibus vexatur,& in continuis nimijsq; defidendi cupiditatibus,& in quibus grauitas re€um inteftinü vrget, quam perfrictiones quzdam excitarint.& in vrinz difficultatibus,& in fuffocationibus quz ex vtero fiunt,& cüm inteftina inflam matione tentantur,& cüm chirurgia in fcroto admi niftratur:& omnino in capitis Eds ininitio ante alia remedia,vt materiam alió traducamus.Non tamen eadem inie&ta profunt omnibus, fed aqua per fe infufà facit vt ftercus excernatur in febribus con tinuis& malignis,& in tatibus,& naturis corporis delicatioribus:& in quibus non longotempore ftercus contentum exaruit,& in ijs qui exlonga imbecillitate corpus reficiunt, in quibus cxcrementa difficulter redduntur,& in chirurgijs prope anum adminiftratis.Caterüm in ijs in quibus flatuum inuolutiones fiüt,aqua vtemur calidiore,quippe cüm tepida flatum gignat,& vnica iniedione clyfteris infundemus: nam quod interiecto Ípatio inditur, procrceare flatus folet.Foenigreci decoctum mulieribus potius conuenit,itemQ; mollioribus& delica tioribus,quorum ftercus fit afperius. eodem quoq; modo maluz decocto vtemur,& przcipué in quibuslocorum mitigare ficcitaté oporteat. linifeminisautem, in quibus morfus funt, partibus medijs inflammatione obfefsis. fi tamen acute febres fuerint,caputque patiatur, hzc iniedtio quia caput replet, LIBER OCTAVVS. 34$ let,fugienda eft.erit autem accómodatalocis muuH IUAMOA inteftinis inflammatione vexatis.Furfurü cremor,tragi,panis,& alice,vim etiam quandam alendi habent,& fepe etiam vbi deje&ta fuerint excrementa, vfus poftulat vt aliquid quod alatjinijciamus: vt inattonitis,& quibufdam cardiacis, qui cüm fumere aliquid volunt, non poffunt, neque etiá tranfmittunt, cum ftercore fint repleti. Praeterea habent etiam vim diffoluendi, prefertim fi triticei fint. quin hec etiam inietio intefti norum vlcerationibus que in fumma cute funt;prodeft,quibus itidem ptifana cóuenit:magis enim abftergit,& ftatim ftercus diffoluit: fiquefuillum adipem adiunctum habeat,morfibus medebitur.cfficacior eft hircinus. Betz fuccus& deco&um, inteftinorum vertigines&palpitationes diffoluunt,& fter cus molliunt,& morfionibus occurrunt. Portulace fuccus vtilis eft feruoribus cüm alioqui exortis, tum veró ob lzfionem aliquam confequentibus,& ijsin quibus ob duri ftercoris excretioné, que paulatim per ablationem facta fuerit, malé affe&us con ftri&tor,& re&um inteftinum affectionem eryfipelatis naturam referentem contraxit. in quo cafu eidem ouum& oleü admifcetur, in omni veró inflam matione per fe inie&us conuenit. aptus eft ijs quorum loca imbecillia funt,& in quibus tormina fiüt: atrutz decoctum magis valetad flatus difcutiendos,autetiá cymini,aut anethi,aut lauri baccarum. uandoq; etiam huiufinodi decoctum febricitantibus ob perfrictioné prodeft. Lac clyfteriinijcitur, vbi inteftina, renes, vefica,& vterus vlceratione& inflammatione obfidentur.Acres veró adhibentur, vt pruritus, extuberationes,& cutis vlcerationes excitentur: quibus roboris caufa(nifià nomafit oy 346 ORIS. COLLECT. rigo) mel, aut adeps anferinus, aut fuillus accedit. Refinam terebinthinam antedictis adiungimus.hy. drclzo veró in morbis in quibus flercus retinetur, & prefertim quos perfrictio inuexit:itéq; bitumen. butyrum veró indimus, cüm propter inteftini recti inflammationé ftercora continentur,& cócreta excernuntur: cumq; vlcera fordida inteftinum obfideant,idem clyfter conueniet. Maluz decoctum& fuccus in longis torminibus,& quz etià diutius extendantur,atq; etiam in inflammationibus inteftinorum, cüm fedes quoq; fimul affe&a eft,& muliebres lefiones adfunt,vuliter admodum inijcit. Melicratum veró inditur, cüm nullo malo partes funt affecie,fed ftercus contentü molliri difficulter poteft:& in quibus notabili quadam chirurgica adminiftratione vtendum fit. Vino aüt, oleo,& cremore ptiffanz aut maluz colluemus eos qui papaueris liquorem fümpferint: fiq; aluus fubducatur, frigidis clyfteribus:fi non,calidis vtemur. quain re occafio eft,vt feftinemus. Lac bubulum, aut caprillum, aut ius gallinarü infundimus ijs qui altercü fumpferüt. Vinum cum rofàceo, vitello ouorü, aut dulci rofaceo incoctum, ijs aprum eft quos crebra defidendi cupiditas,quam zev«euán vocant,exerceat: idá; in principio, hydromeli veró, aut decoctü lenticularum cum melle, aut erui decoctü eodem modo, aut ptiffanz cremorem cum rofaceo inijcimus,cüm aliquid eorü quz ora obturant, in colo inteftino fra&um fit. Ficuum deco&tü accómodatum eft ijs, qui bupreftim biberunt. Menfura eorum quz inijcienda funt, habita nature ratione,in viris minor,in foeminis maior fit:ita tamen, vt maxima fit trium hemi narum,minor veró vnius.Habenda quog; eft atatis & vite fludiorum,& maguitudinis ventris,& morborum, LIBER OCTAVVS. 347 borum,& fymptomatü ratio.fzpe enim& bis& ter inijcimus,&prefertim in quibus vlceratio& inflam matio in re&o inteftino ftercus,quod inibi eft,continet vinculi inftarjidg; quod iniedtum eft,fuperiores partes petere non poteft,& ita furfum excernitur,vt tantümodo ad perfundendum& madefacicn dum valuerit.Atq; hec quidem de clyfteribus,deq; inie&ionibus mollibus cómemorata funt nobis.Acres aüt clyfteresin laterum doloribus cóueniunt: itemQ; gingiuarü defluxionibus,capitis doloribus, febribus inordinatis,quz non vehementes inuafioneg babent,fed remiffas,& inzquales: grauitasq; in inteftinis fit,&venter humidus,& molle hypochon drium.Valent etiam in quotidiana febre,cüm& fuf focationes funt,& propenfio in fomnum nimia,& etiam in magna difficultate refpirandi, morbo pulmonis,angina,tetano,morbo comitiali,infania,coxendicis doloribus,vertiginibus,non nifi reta ceruice fp antibus,lippitudine laborantibus, lumbricis teretibus& latis,qui intus contineantur, ijs qui letale aliquid fumpferint aut medicamentü: vlceribus,aut ebullitionibus& et uptionibus quz in capl te fiunt, callis& extuberationibus in fumma cute nafcentibus,fcabie,lepra, recti inteftini vfq; ad con ftri&torem refolutione, lethargicis,& qui pituitam in ventriculo adherefcentem habent,& ob eam cau fam non concoquunt,nec fructum ex alimento fentiunt,& decolores funtiin fluore alui, coeliacis, hebetudine oculorü,& vlceratis inteftinis.In hoc genere nó 1dem omnibus conuenit: nam acres clyfteresinacutis& vehementibus febribus,& in quibus ftomachus,aut inteftina,aut alia imbecilla fint,vitare cóuenit:quorü etiá vfus fugiendus eft in ijs quorum veficaaut renes,aut vterus male affecti fünt,& 348 ORIB. COLLECT. quibus aluus per fe humectatur. ItemQ; in hyeme, aut eftate ardenti,& in corporibus imbecillis, quz velob morbum ita fint affecta, aut quod ita delicata fint nata:atq; etiam in pueris, mulieribus,& eunuchis,& populis qui ad feptentrionem funt fiti,& regionem frigidam incolunt,vt Galli,vtThraces,vt Itali: quidem hi clyfteres acres ferre non poffunt: & item in ijs in quibus ob quamcung; iniectionem, aut caufam inteftina vlcerantur:& in vulneribus no tabilibus,& quz neruis infli&a fint. Audentius autem huiufmodi ablutionibus vtemur in viris iuuenibus,quorü firma fit corporis conftitutio,& ath]etica:in locis veró, vt in Aegypto,vbi huic remedio affueti funt homines,itemQ; in alijs temperatis.IJam veró valde acribus,in ijs quorum firma eft corporis affectio, ipfid; fortifsimi funt,& eis affueti,cüm neque febres, neq; morbi diuturni adfint, crafsitudo autem humorum fübfityaut torpor& fegnities corporis confequatur, vti confueuimus. In coxendicis autem doloribus,& ea fpiratione qua reca ceruice duntaxat fit, cüm fpiritusà ftomacho non eliditur, clyfteres ij funt accómodati,qui fanguiné educunt: vt garum,filuriymuriajaqua maris: at in quibus ipfa tantummodo affectio eft,& partes adiacentes integra funt,ceteri clyfteres conueniunt,& magis cüm adhibeantur, vt corpus ad alia auxilia preparetur. Parantur aüt hoc modo. Mellis heminz dimidium, aque marine hemine duz,falis holce tres,olei quar ta heminz pars: quidam veró duo oua adiungunt. Alius clyfter. Salis eadé menfura,nitri tantundem, cremor ptiffanz adiungitur. Alius.Deco&tum colo cynthidis: eius enim tomentum per fe decoquendum eft,eid; fal;aut nitrü à nonnullis quandog; admiícctur. Simplices fiunt ex decocto iridisthymi, fitu LIBER OCTAVVS. 149 faturcic,abfinthij,cucumeris agreftis,quibusfal additur. In quibus vero funt calli, aut tubercula in fumma cute erüpunt;aut fcabiesaut lepra, que gra . nitatem aut cruditaté efficiant;aliquis clyfter conucniet ex ijs,de quibus diximus:fed precipue is qui ex rotundz ariftolochiz decocto cum melle aut fale inijcitur. Qui veró lateris dolore vexant, vbi detra&us fanguis fuerit, aliquo ex his clyfteribus vti debent:fimili quoq; mo do ij quibus defluxio gingi uas male habet. Capitis veró dolor,& morbus comitialis magnopere iuuantur,fi initium auxiliorum à clyfteribus ducant:quibus conueniet quoq; veratri nigri decoctum, mercuriali adic&a:& poftea vel rotundz ariftolochiz, vel centaurij fuccus, vel polypodij deco&um, quibus nó fecus mel accedat; Si veró propterlentorum humorum copiam hebetes oculi fint fa&i, aliquo apparato clyfteri vtemur. In pleuriticis quog;& peripneumonicis& vertiginofis,& tetano,& angina,& lippitudine laborantibus, poft venz fe&tionem, fi capaces homines fint, eundem clyfterem inijciemus.qui veró taurinü fanguinem potauerunt,ijs clyfteres memorati conueniüt: fed proprié acetum cum nitro infufum,& brafsicae fuccus,aut femen cum aceto. lis qui mortiferos fun gos comederunt,nitrü, abfinthium,& raphani fuccus,& rut decoctum inijcitur: ijs veró qui lac biberunt,acetum ex nitro,aut lac afininum cum multo fale.In re&i inteftini refolutione, clyfter ex muria imponendus eft. Qui vero afcaridas lumbricos gignunt, ijs muriam aut centaurij decoctum;aut etiam ab(inthij,aut lupinorá, aut alocn, aut cedriam cum aliquo ex prediis deco&is inijcimus. Quibus aluus diuturna fluxione vexatur, prodeft muria,& abinthij decoctum: exterit cauitates& renouat 356;,ORIB. COLLECT. quod deeft.Quos helminthz lumbrici infeftant, ijs decoctum lupinorum, aut eorum dilutum,aut rhun coriariorá, aut decoctü abrotoni, vel abfinthij, aut oleum cicinum,aut muriam imponimus. Lethargicis veró poft ea remedia quz cis in principio conue niunt;inijcimus melicratum,quod nitrü,falem;,& ablinthij fucci portiunculam acceperit. ijs quos leuitas inteftinorum exercet,qui ob inteftini imbecil litatem,id quod ingeftum efi rcddunt,abfinthij decoctü damus. Cupiditatibus nimijs defidendi;quas tinefmus excitat,parü muriz adhibendum, cüm vires non laborent, necaffe&io alté intra corpus deli tefcat. mel veró non admifcemus, quia permanentius hume&tat,& madoris efficiens eft. Si veró fanguis purus ob inteftini exulcerationé fluat, herbze fanguinalis,aut plantaginis,aut myrti baccarum nigrarum vino decoctarü fuccü dabimus: quibus poftea admifcebimus thus,aut acaciam,authypocyflida,aut balauftium,aut malicoriü;aut rhois fuccum, aut lanz,aut fepiz cinerem, vel lintei multiplicis vnà cum alumine fcifsili cóbufti;aut fpongic fanguinetaurino& pice imbutz, aut fimi afinini per fe,& praefertim fi ab vlceribus depafcentibus morbus oriatur:auc inijcienda funt frigida, vt ne i&tu fuo pun gant. Vlceribus aütinteftini non fluentibuslac caprillum indimus,aut etiá bubulum, aut lycij drach. mas duas,terrz famig drachmas duas,aut amyli tan tundem,aut triticez ptifanz cum bulbo combufto, aut abfinthio. Fluentibus etiá aut perhumidis vlceribus,chartz cóbuftz,aut lentifci cineré inijcimus, aut medicamentü ex charta conftans cum aqua,aut decocto alicuius adftringentiü. In vfu clyfterü qui efficaciores funt, prius clyfter mollis inijciendus eft,vt(tercus infidens excernatur,&ne tam acer cy fter LIBER OCTAVVS. T fter corpora cófertim attingat.fed in febribus, mor bus tempus non concedit vt fepe clyfteres impona mus:in ijs veró qui febris funt expertes, nobis permiffum eft vtin tempore opportuno clyfteres adhi bere poísimus.Debet aüt primus clyfter effe copiofior: fecundum veró minorem,& largiorem quoq;, in ijs in quibus capitis,aut eius partium caufayindimus:minuslargum veró,cüm earü partiü caufa quae in promptu funt& parate, vt ab eis id quod volumus,fübducamus.In quibus tamen diuturna fterco ris retentio fuit, non debemus protinus(efficacem enim purgationé refpuit affectio) acré inijcere clyfterem, fed perfepe& fecundum,& tertium clyfterem mollem, qui accipiat aut re(inà terebinthinam aut butyrü,imponimus: fa&a veró excretione,tum vtimurijs qui acres& efficaces funt. Tempus veró acrium clyfterum in ftatu febre vacante eft, vt in acutisin principijs,& in ftatibus morbi adhibeant: quinetiam in remifsione accefsionum eos inijcere oportet. In diuturnis veró& declinantibus, omne tempus eft accómodatum: cum; in febribus fiat intentio atque remifsio, initium remifsionis magis probatur. Sepe etiáin quibufdam febribus in principio vtile eft acri clyfteri vti, qui vicé fe&tionis vene ferat:idà; in naturis temperatis& calidioribus, vtin quibufdam quorü firma eft corporis conftitutio,& plenitudo in carne eft. Vbi veró humores dominantur& fuperant, ibi vtilius eft materià purgatione minuere:& prefertim in athletis propter vfum quem in clyfteribus habent, cüm pituitofa aluus eorü fit,& magna coaceruatio per infernas partes confequatur, cüm vnà etiá alia fyndrome adfit. Quib? enim in vétre pituita eft, ijs clyfter cQuenit, id quod nobis perfpicuum ex eo fit,quód alimenta pm ORIP. COLLECT. non concoquantur,& cótinui ru&us& acidi fiant, & cibi euomantur,& non opportuné fudorin balncis cieatur, venter folitos clyfteres aut purgationes deferat,imbecillis reddatur gracilisi;, fid; in fe brim homo incidat, difficili rigore capiatur, totum corpus non zqualiter calefiat, maximé veró partes circa ventré exurantur, appetitus veró abfurdarum & acrium rerü excitentur, appetitusq; ad cibos fumendos deijciatur, facies decolor& plumbea euadat,pulfus lentus fit, egré moueatur,& percufsiones quafdam raras habeat, his ftatibus omnibus acres clyfteres conueniunt. Ceterüm fiftulz partim per rectum funt perforatz,partim non item,quibus vtimurin dyfentericis,& in quibus partes corporis facile afficiuntur,ne ftimulus fat,& in quibus euacuationé facere promptius volumus. que veró per re&um funt perforatz,adhibentur ijs in quibus volumus clyfterem plura expellere,& à fuperioribus locis deducere,& in quibus crafsiora funt quz per clyfterem inijcimus. quocirca erit huic rei accómo datá,vt loca affecta fingillatim indicemus,vt quantum differant intelligatur: ex quo etiam planü fiet, ad quená fiftulis per re&tü perforatis vti debeamus. Signa,quibus cognofcamus,quorum locorum affectione ftercus retineatur. Sii itur ftercus propter affe&ionem quzin fupeEo fit partibus, contineatur, ftomachi diftentio apparebit, dolores dorfi,& fpiritus anguftic con fequentur. fiveró à* ieiuno inteftino cohibeatur, & gracilibus inteftinis, naufez,faliuz copia,& frequentes in vmbilico ftus erunt. colo veró inteftino malé affe&o,flatus accidunt retentionesq;,&cir ca vmbilicum inteftina violenté torquebuntur.lum bis patientibus grauitas fentitur, qua Isusdivis en« LIBER OCTAVVS. 353 fenfum inuehit:queq; excernuntur, zqué acin defluxionibus, infra&a& fanie imbuta funt. S1 venter laboret, ftercus fübalbicans, aut modica flaua bili coloratum& laxü defcendet: fi ieiunü inteftinum, concretum ftrigmentofumQ; humoré, ac nigricantem,in quo fanguinolentz interdum Cm confpi^ ciuntur,ftercus habebit:interdum veró flaua admo dum copiofaq;,& ex glande non ita multa lubrican tur. A tenuibus veró inteftinis excernunt que porri colorem referant, variaQ; fi fint, ac continuó pauca, & que celeres mutationes forqitul; ac magna cum moleftia& marcore defcendant. At ab inteftinis crafsis,furfuracea coloremucum quendam imitantia: ac cupiditate ftatim excitata, multa confertim, & ficpe fubducuntur. àrecto iuteftino mucus purus qui crafsitudiné habet;ac fanguis floridus cum magna& frequenti cupiditate defidendi que vixinhibetur,fluit. Cüm igitur hec figna fint,jneminem iam latebit quibus vtendum fif ftufis i in cgrotátibus effe videatur. ablutione aüt per clyfterem auricularem, cüm in finu magno, tum in abíceffu in intercoftali exorto&in ftulis, vt primüm humorem aqua calida abluamus, tum tnelicrato repurgemus: poftremÓ veró medicamenta indamus, quz pus creent.In coli quoq; vlceribus infufo melicrato, furfurü decodo& ptiffana cremore, medicamenza i intjcimus. In finus veró muliebres fflammatione oppreffos, conijcimus fcenigrzci decoctum, maluzà; X ptiffa nz cum feuo porcino;anferino,& ot Mol vbive ró vlcere tentant, imponimus medicamenti quod ezgap&guanoy nominatur, aut ceruinam medullam, aut butyrum,& deinde peffos ad id accómodatos. Purulentos veró abluimus melicrato,alumine ex a| qua,fteebes decocto cum vino;aut rofis,aut hedera z 354 ORIB COLLECT. aut malicorio, aut galla, aut myrto, aut vino cum modico alumine, aut paribus vini& vrinz portionibus, aut myrti decocto& vrina. obítru&os veró propter alicuius rei adiectionem,abluimus aqua;ni tro exaqua, melicrato,cum multo impetu& ftridore:fic enim expelletur id quod coiuerat. Prurientibus veró betarum fuccum,porri.* chartam cum aceto,czepam, amygdalinum aut rofaceum cum aceto inijcimus. Ex Lyci commentarijs,materiz ad clyfteres dyfentericorum. Cap. XXV. T reeteris hoc elt, tormina inteftinorü quedam funt huiufmodi, vt nullam inflammationem nédam €tam habeant: quibufdam veró etià inflammatio fit coniuncta.vtriufque generis hz funt notz.dolor er go nimius,& febres quzdam accedentes, inflamma tionem cum vlceribus fübeffe fignificant.omnes ve ró febres,& dolor non vehemens abfq; inflammatione, vlcera effe declarat.Si ergo ad vlcera accefferit inflammatio,clyfteres hi conuenient: fuccus len ticulz, vel per fe, vel cum lenticulis lentifci portio aut myrti decoquatur, vel ipfe folz decoquantur. Facit ad idem cydoniorum decoctü. decoquuntur etià tritictioryza,& alica: cum quibus fingulis decoquimus aut mala, aut fymphyti radicem, aut flores mali punici: quorü florü non debet magna portio fimul decoqui.efficacifsima hec ablutio ad partem firmandam erit.His cófe&tis,cetera omnia que conftringunt,fi humida fuerint,cóuenient:fin veró aridain aliqua re decoquentur,que illorü corrumpere facultatem non queat:funtq; huiufmodi quàm plurima. Si veró vlcera fint inflámationis expertia, 1dem genus ablutionum erit accommodatum: cete rüm vis adítringendi erit parum intendenda;nó tamen LIBER OCTAVVS. 35 men multó maror effe debet, quandoquidem in his. quoq; adíiri&tio modum excedens,& mordicationem affert,& vlcera proritat,& eó adigit, vt vel inflammentur,vel humectétur:ex quo fit, vt huiufmo di ablutiones hifce dyfenterijs conueniant. Eft por ró alia dyfenterie differentia, vt vlcera quandoque in ipfis inteflinis computrefcant partim magis,partim minus.putrefcentium figna funt hec:odor eorü quz exeunt, teter: colorad liuidum& nigrum vergit-ergo in hoc genere facultas adftringens augenda eft.fiat igitur clyfter ex vino, quodcüq; maxime adftringens videatur.in eo rhus coriariorum decoquatur,itemq; rubi ramufculi;aut myrti, aut galls, aut punice cortex, vel ipfe rhois fuccus tantus vino dilutus, quantus fatis fit vt ablutio in inteftinü per cornu importet. fuccus etiam lenticularü fatis erit ad hunc vfum przftandá,vt ijs que dicta funt,commifceatur. Galle veró aut cortices punicz, fi quis eas ficcauerit& contuderit ita,vt in tenuifsimü pol linem redigantur,& cribro traijciat,& fucco lentis admifceat,apté per clyftrerem inijciétur. Hec igitur conueniunt ijs que modice putrefcunt:vbi veró ma lum procedit, maiorQ; putredo efficitur, atq; adeó augetur vt fibre quedam aut etiam tunice inteftino rum abícedant, tunc nó iam folüm adflringentibus opus eft, fed medicamentis quoq; cruftas indu&turis. in quibus cauté admodum eft progrediendum: plerunque enim cüm vnà cum putredine coniuncta fit inflammatio,à medicamentis nimium vehementibus magnopere augeri confueuit. ergo non ita fla tim ad horum remediorum auxilium confugien. dum efi,fed tum denique,cüm malum ita tranfegreffum eft, vt fumma necefsitas nos talibus vti cogat; Huius quoque generis ablutionum numerus eft LZ à * 356 ORITB COLLECT. maximus.at ego non omnes adfcribam,fed eas tantüm quz vfu comprobatz, vt funt etiam ex de quibus anté dixi,praftare ceteris exiftimantur. Vna igi turad hunc modum ablutio per clyfteré efficitur: Aluminis duri partes duz, mali punici fru&us, aut corticis pars vna: cortex aridus efto. his diligenter tritis lenticulz fuccum mifcebis,& ablutionern admodum accómodatam ijs quibusi iam vlcera cóputrueruntjinijcies:eaq; nec vehementifsima erit, fed inter adftringentes& cruftam inducétes quodammodo media. Alius clyfter. Auripigmentum& alu men tritajalicui adftringenti humori cómixta infun duntur: ui nonnulli chartz cinerem praterea ad* mifcent. Alius admodum validus.Chartz cinis,auripigmentum, calx viua paribus portionibus alicui ex predictis M aaoribes adítringentibus admifcentur. Alius,qui ipfe quoq; val de eft efficax. Corticis punice,& gallarum,ariftolochiz,panacis, cadmiz, aluminis fcifsilis, thuris,falis fofsilis;eruginis, aluminis rotundi,fi fingulorum pares portiones: cadmie veró duplum.hzc omnia contunduntur,& fimul omniaex* acetolcuigantur, vt fiunt medicamenta quz ad oculos valent:tenuifsimé nanq; lzuigantur;:tum coniecta in mortarium in paftillos redigun tur,& cüm vfus poftulatiterum leuigantur,& fuccolentium cómifcentur. maior aüt minórue copia adhibenda eft, vt rei necefsitas exigit. Aliud. Cal cis viuz,auripigmcuti, fandaracha, charte combufte, chalcitidis pares portiones,in polliné redigantur,& aceto admixto paftillos confice: vbi vfus poftulat, myrti deco&o diffolue:& medicamentü huiufmodi eft preftantius.. Aliud admodum bonum, & cui coniuncta fecuritas eft. Florum rofarüliquoris papaueris,acaciz, gummi,balauftij, fucci hypoc/fudis, LIBER OCTAVVS. 357 ciftidis, fingulorum partes tres:gallarum,plantaginis feminis,cuiufq; horum partes duz. lycij Indici: fi rofarum fuccus 1n promptu non fit, tres foliorum partes pro fucco fatis erunt:hzcq; l»uigentur omnia,& plantaginis fucco excepta in paítillos ponderis drachmz vnius redigantur. In his medicamentis hocfciendum eft,quecunq; adurentium,cruftas inducentium,& vehementifsimorum maximam co piam habentadmixtá,eis cautius effe vrendum propter metum eis adiun&ü,ne error cómittatur:quzcunq; veró maiorem parté habent adftringentium, eis audacius& confidentius vtendum, quia fi quid prater fententiam accidat, noxa grauis non fequitur. Hoc etiam in dyfenterijs vifum fuit, vt cüm vlcus aliquod vafculum eorum quz intra inteftinum funt,cótingeret,&,magis oppreffo inteftino, in cau fa eflet vt fanguis ipfe excerneretur,& quandoque fanguis concretus exiuit,quandoq; veró non coma&us, huic conftitutioni cóueniunr clyfteres,qui ad(tringunt. Eft etiam alia quedam in dyfenterijs differentia, vt que vehementer defcenduntjin quibufdam acria excernendo fint. horum fignum eft ipfius zjgrotantis anticipatio:rnam morfiones moleftifsima funt,& vlcera quoq; ab acrimonia defluxio nis excitantur. Clyfteres igitur tum conueniunt, qui acr/moniam obtundant, quales funt qui ex triti co parantur, cum quibus decoquatur pinguedo capr: fed fatis erit fuis& bouis: fed caprilla magisapta effe exiftimatur. triticum decoctum fuccü craffum ex fe mittit,qui vnà cum pinguedinecómixtus, clyfterem facit ad ea quz nunc dicta funt, accómo| datum. Alij clyfteres.Oryza decoquitur, aut alica | eodem modo;aut lenticula cum caprilla pinguedi| ne,aut palmulz pingues,& ex eis clyfter efficitur. * 3 y ORIP. COLLECT. Alij. Gummi, aut tragacantha fimul cum aliquo ex antedictis coquitur: fi veró papauer etiam fimulincoquatur,clyfter is doloré valde leuabit. Alius,qui paratur hoc modo.Lini femen cum papaueris vagina,& ipfo etiamnum femine,& fuccus quiindeema nat,mordicationibus aptus clyfter efficitur. Alius, qui ad eadem valet.Ex predictis fuccis quemulis cape,& papaueris liquorem clyfteri inijce:»przftantiffimus enim omnium ad has effectiones eft. fed cautione opus eft: nam fi fupra vires xgrotantis indat, periculum affert. ergo cim imbecillum corpus eft, hoc remedio non cil vtendum: vel fi vramur, perexiguüi imponemus, habita viriü cius cui datur ratione.Si etiam gracilis egrotus fit, netunc quidem hunc liquoré infundemus, nifiadmodum paucum. In his eft etiam hoc intelligendum, quibufdam dyfentericis purulenta excerni, que pura vlcera eíle declarant:in quibus vtendum hifce clyfteribus eft. Ceratum ex myrteo aut rofaceo fit,& admodum liquidum inijcitur,aut aliquid adftringentiü,que ante memorauimus: fed adftringétis pauca effe debet copia.Hos clyfteres intendes aut remittes,(i addas aut minuas,habita ratione affectionis quz propofita fit.(imili quoq; modo ex vno in aliü transfundes, cüm ita poftulare tempus videatur. Menfura autem clyfterum pauca efto, ne fua illuuie pregrauet,& ideo excernendi cupiditatem excitet.non tamen ita exigua fit,vt ob eam caufam in ipfum inteftinü longifsiméperuenire non queat.nec etià femel duntaxat fed fepe inijciendi clyfteres funt:& hocin omni alui fecefsione eft optimü, nifi clyfter ex liquore infundatur. quinetiam clyfteres medicamenta cruftas inducentia continentes, non funt continenter ingerendi,fed maguis fpatijs interpofitis. Iam veró LIBER OCTAVVS. 359 rzftat etiam id indicare:clyfterem nón omnino ca idum effe debere,fed víqueadeo, vt ne frigoris fen fum inuehat. atque hzc de clyfteribus ad dyfenteri €os accómodatis à me dicta fint. nam deijs, qui tinefio conueniunt;nihil eft quod diuerfum à fuperioribus dicendum putem, verüm id folüm cómemorandum, clyfteres in tinefmo maius emolumentum afferre, quàm in dyfenterijs ,quia in tinefmo longiore temporein affecta parte morantur. Aliud genus clyfteris extremo inteftino laboranti idoneum. Cap. XXVI. Qirainteftina morbus quidam huiufmodi oboritur.mucus permultus excernitur: eftq; mucus res quedam,qualis eft inteftinorum abra(io:neq; cft fanies quzdam, neq; fanguini fimile vnà effluit.& in excernendo cüm hoc ipfum exit,nulla defidendi cu piditas vrgens excitatur, nec vlla vehemens neceffitas vrget,vt citius excernat:fed talis eft, vt grauita tem extremo inteftino afferat, quz neq; eft prcipué vehemés,neq; quicquá affert moleftiz.Ciborü veró excrementa,fi nihil aliud incidat quod ea perturbet, per fe ipfa procedunt fanis fimilia,neq; quic quam eft eis admixtum: totumq; corpus nihil infiniter neque in colore, neque in carnis copia, neq; in viribus ledi videtur.Veruntamen qui in hoc ftatu morbi eftjnon omnino abeft à calamitate. in quo quidem morbo malé affectum effe extremum intefüinum videtur,fed accidens vlcus non eft: fed mea quidem fententia, quod efficitur, inde trahere originem videtur, quód excrementa fingulis corporis partibus ingenita eó confluant, que non aliunde fiunt,quàm cüm alimentum fingulis partibus diftri buitur,& partes ipfe minus recté funt affectz.Ergo cüm hic morbus in extrema inteftini parte infidcat, 14 360 ORIB. COLLECT. clyfteres apti fient ex ficubus ficcis aqua deco&is; in qua aqua myrrha trita immergatur: atq; hoc medicamentum erit huic morbo idoneum. Alius clyfter fit etiam hoc modo. Aloé ficuum decocto admi Ícetur. hi clyfteres inteftinum humefcens exiccantes,expellere morbum poflunt. Clyfteres in cholera ficca. Cap. XXVII. Cou ficcaà vehementi quadam eorü quibus homines vefcütur corruptela exoritur, cüm ea non excernuntur,fed in ventre atq; inteftinis continentur, repletionesque& dolores vehementes creant. huius maliremediü eft clyfter inie&us qui euacuan di vim habeat. Cüm enim cibi nuper corrupti fuerint, atq; in easinteflini partes amandati, profe&ó clyfter eis admixtus poteft ea quz ibidem cohiben tur,educere.fed tamen omittendi huiufmodi clyfte res funt, vtendumq; ijs qui flatusattenuant,& eorum quz continentur concretionem diffundunt. funtautem hi:Oleü ipfum calidum,aut ei incoquatur cuminum,aut feeniculum, aut rutz femen, quz optima erit fi montana fuerit. bonus etiam clytter ex ruta viridi fit,(ed multi comam oleo decoquunt: verüm deco&tio rutz vim perdit. ita igitur parabit. Vbi oleum valde ferbuerit, ab igni amoueto, eique adhuc feruenti rut comam inijcito: conflaccefcit enim in oleo,& in co vires fuas relinquit. atque ita hic clyfter mirüin modum cholere ficcz conducit. Ad ileon,hoc eft,tenuius inteftinum accómoV dati clyfteres. Cap. XXVIII. Oluulus poft inflammationem aliquam fit, que fito tumore tranfitus& meatus occupet. fid; maior & perfectus tumor fit,ne flatus quoq; tranfeant pro hibebit,&ne cibi excrementa defcendant:fi minor, tantummodo difficilem exitum facit,fed non penitus LIBER OCTAVVS. 36i tus ftrercus vetat excerni. cterüm inflammatio mo dó hanc, modó illam inteftini partem obfidet, qu res facit vt tum bene, tum male hifce clyfteribus vtamur.Interdum enim fuperiores partes prope ven trem occupat:interdum veró& ianitoris partem aliquam apprehendit: interdum in gracilibus intefti nis infidet: interdum colon obfidet, qux omnià ex his fignis dignofcent. f inflammatio fiat ab ijs partibus quà à ventriculo ad inteftinum tranfitus patet,ventriculus ftatim impleri mirum in modum videtur,etiamfi perexiguum quid biberint aut comederint: multiq; vomitus cx quauis occafione contingunt,& totü etiam corpus perturbatione& moleftia afficitur. fi veró aliquod ex gracilibus inteftinis inflammatio occuparit, in co quoq; cafu vomitus fiunt,fed non tamen ita multi. Vbi auté fita hzc inteftina fint,nobis prius diffe&io cómonftrauit,& potius in his videtur dolor effe: verüm neq; in his; neq; in fuperioribus omnino prohibetur excretio. Cüm enim in füblimibus partibus fit inflammatio, omnia, vtvt fors feret,inferius defcédere properantia exitu non priuabuntur, nifi aliquod aliud impedimentum;quale eft cui voluuli nomen eft, contingat.& venter admodum fluit, cüm inflammatio fuperiores partes exerceat, venzq; infra locum affeétum que inm efenterio funt,femper ad inferiorem inteftini partem aliquid propellant. idq; eft, quod Hippocrates ileon inanem vocauit. ap matio in colo fit,hzc confequentur: vomitus multi fiunt,& perturbatio co tempore modum excedit,& dolore conficit eam partem, vbi diffe&io colon effe docuit:& tranfitus ciborum& flatuü nunc penitus impediuntur,vel parum admodum dehifcunt, quatenus diminuta inflammatio fuo tumore internam £j 5:— ORIB. COLLECT. coli partem occupans, relinquit tranfeundi locum; funt igitur he notz. At quihoc morbo detinentur, non eis omnibus inijciendi clyfteres funt, fed ijs quibus circa colon inteftinü inflammatio eft.Erunt autem vtiles ad hoc morbo laborantes,clyfteres omnes Seien: ad fedandas inflammationesvalent, qui funt huiufmodi:oleü calidum per fe,vel cui melicratum fit incoctum. Eft& alius huic idoneus,qui ad hunc modum componitur. Cum oleo butyrum eliquatur,& ita moderaté calidum inijcitur: interdum etiam oleo& butyro lini feminis fuccus commifcetur. Alius huiufmodi. Hyflopü cum oleo col liquamus,& parum refinz terebinthinz admifcemus. Alius. Cum oleo caput papaueris decoquitur,caput poftea papaueris abijcitur, tum oleo butyrum mifcetur.fed hunc clyflerem non effe copiofum oportet, quoniá impleta in inflammationibus inteftina contunduntur atq; affliguntur. Ad colicos. Cap. X XIX. Coro; à dextro ili incipiens vfq; ad eum locum ertingitjin quo iecur eftinde demifsá,& dextrum femen prateruectum, ad finiftrum venit eódem:vbi proximé ad fplenéaccefsit, ad finiftrum ile vicifsim pergit: ceterüm propefpinam infrà defcendit.in ea igitur parte,in qualocatum effe colon nouimus, dolores quidam& inflationes oboriunt. hominibus ita affe&is conueniunt clyfteres tales, quales in cholera ficca diximus. Ad renum vitia. Cap XXX. Bu& colon mutuó afficiuntur:& quemadmo dum mutuis morbis corripiuntur, 1ta etiam remedijs eifdem fubleuantur.ex quo fit,vt nephritici ple riq; ijs clyfteribus vti debeát,quos colicis idoneos efe docuimus; qui quidem funt ij quiad choleram fic LIBER OCTAVVS, 365 ficcam valere à nobis funt dicti. Ad vteri affectiones. Cap. XXXI. C Ommine quidpiam habent,& confenfum morborum inter fe colon& vterus,ita vt inflammationi vterum obíidenti, meritó cóferant ea quz in colon inijciuntur. ergo infundendum eft calidum oleum, cui accedat anferina, aut gallinacea pinguedo: aut butyrum cum oleo mifceatur:aut hyffopum, aut lini feminis decoctum, aut aliquid aliud eorum qua inileo attulimus,adiungemus. Advefice morbos. Cap. XXXII. QQ voniun autem vefica vicina eft inteftino,& fimuletiam connata eft,& in morbi confenfum cum €o adducitur, quandoq; etiam aliquo ex ijs clyfteri bus vti conuenit.Ergo vbi inflammatio veficam vexet,vtiles erunt clyfteres quos ad ileum facere fuprà memorauimus.Si vlcus in ea fit,eiq; adiuncta fit inflammatio,idem clyfter erit idoneus:fiinflammatio coniuncta nó fit, clyfteribus non eft opus. Veficx quog; talis quidam morbus accidit: vrine non paucz à renib9 in veficá tranfmittunt. qui fic affecti funt,atque hac calamitate circüuenti, foras pellere vrines preimbecillitate non poffunt,fed ipf per fu men loco accommodato reperto exeunt. ad hos faciunt clyfteres, qui conftant ex oleo in quo cyminum fit decoctü, quod calidum inijciat. in eodé incoquitur non fecus fceniculum,& ruta.ad quod ma lum cetera quoque vrinam prouocantia faciunt: nam leuigando remittunt veficá,& leuant,& prom ptiorem ad excretionem reddunt.Si veró propter nimiam vringe copiam fupprimatur vrina, clyfter morfum aliquem inuchens,& expultricem potentiam excitans, veficam ad excretionem przeparabir. alocpura hoc poteft efficere, itemq; cyclamini 34 ORIBR COLLECT. fuccus. omnino veró id quod inijcitur paucum effe dcebet,& cornu clyfteris effe quambreuifsimum, ne vlla clyfteris portio debitas partes tranfprediatur. Ad lumbricos,qui helminthz nominantur. Cap. XXXIII. Hints qui fuperioribus inteftinis continentur, accómodatis potionibus expellendi funt: cos veró qui ad colum funt, per infernas partes educere poflunt clyftercs: qualis eft qui oleum recipit;in quo abfinthium, aut abrotonum, aut cuminum, aut menta;aut lupini decoquantur. atq; vbi fatis deco&a hzc fuerint,oleum per clyfterem inijcitur. Ad afcaridas. Ap extremá inteflini oram talis quidam morbus orit.animalia quzdam pufilla quz à materia* crean tur;afcarides dicuntur. eis remedio funt clyfteres, tum ex acribus quidam, tum vnus etiam eff, qui ex cedriz inun&ione perfanat. Porró clyfter non debet effe re&à perforatus, fed in latera, fic vt multa exigua foramina in orbem habeat. id etiá quod infunditur,nó debet multum effe: ita enim partes debitas non excedet. Apta eft huic morbo aquaexcinere confecta, vtpote qua prefentifsimo fit remedio.eadem per clyfterem inijcitur. Qui clyfteres vim habeant alendi eos,qui alioqui non nutriuntur, Cap. XXXIIII. Ais quoque calamitas quandoque contingit, ad quam tollendam clyfteribus eft opus. nonnulli tam vehementer ab alimentis abhorrent, vt periculum confequatur ne ob alimoniz defectionem pereant: quibus clyfteres ij funtidonei qui alere corpuspoffunt, quales funt hi:Ptiffanz, aut tritici cremor,aut farine ablutio, aut alic cremor, aut res que funt generis eiufdem.debet autem cornu clyfteris, fi víquam LIBER OCTAVVS. 36r quam alibi,tum hoc loco effe quamlongifsimum:& manibus compellendus maxima vi clyfter eft, vtad remotas fupernasQ; partesquámaxime confcendar, Quibus clyfteres inijciantur,cüm minime opus fit. Cap. XXXV. Dios funt qui nihil excernunt, excrementaq; eorum in colon nó perueniunt,fed fuprà continentur. ijs non inijciendus clyfter eft, quandoquidem fcire debemus, clyfterem non longius quàm ad colon afcendere,neque educere quicquá poffe eorum quz fuperioribus inteftinis continentur. ergo fuperuacaneum eft eo tempore clyfteribus vti, fed in primis danda opera eft, vt excrementa in colon defcendant:ad quam rem conficiendam, in primis vtrum tempus fatis fit, an fecus, fpe&andum eft:& cum tempore etiam facilitas tranfitus, aut difficultas ciborum quibus homines vefcuntur: nam alia ci tius,alia tardius deorfum defcendunt. pretereahabenda quoque ratio eft naturx eius cüm non egrotaret: fi enim aluus fuapte natura facile fluebat, citius excrementa fübducentur:fi veró difficulter,tar dius.Quinetiam fi manü admouerimus, eius repletionem perfpicuó inueniemus,fi modó infrà peruenerunt£eces: fi non infrà pulfz funt,ea parte locus inanis apparebit. ad hzc in lumbis quoq; grauitas eft, fiextremum inteftinum fit repletum. fed& flatus eo tempore ftercoris fcetorem redolentes, excrementa infrà perueniffe nobis declarabunt. Quibus clyfteres non inijciuntur,cüm tamen opusfit. Cap. XXXVL SEceffum alui quendam vgigeiy, hoc eft,circumflu xum Hippocrates nominat.fluxus tenuis is eft,& fe cibus non cómixtus,& partim per fe prodit;partim €uin duris cibi excrementis quz in egeftionem de 366 ORIB..COLLEICT labuntur,quibus tamen admixtus non eft. Si igitur uz à cibis intercidunt,foras egerantur, nihil opus eft clyfteri:fi veró eanó excernantur,hicá; circumfluxus folus exeat, tunc medici quamplures clyfterem perhorrefcüt: verüm qui prudens eft& fapiés, eo vtitur:hic enim tenuis fluxus,aut nihil, aut certé parum, non mediocrem moleftiam afferet. fignum autem humectatz alui hoc tenui fluxu, vt ciborum excrementa non fecedant;primum eft,vt cüm prius fecefsio non effet cohibita, nunc nullo modo feces excernant: deinde veró tangenti, colon impletum effe manus fignificabit. De figura eius,cui clyfter inijcitur. Cap. XXXVII. A Egrotus refupinatus effe debet, tum contegendus:ac ne cauitas appareat, ftragula admouéda funt vt corpus cótingant:fintd; aut veftes attriteaut lin teorum partes, aut talia quedam. calida etiam fint, ne fuo frigore homini horroré incutiant: tum crura contrahantur, qui fitus mihi videtur conuenire: nam fublimé extra lumbum attollere, incómodum eft:perinde enim eft,ac(i corpori inanimato clyfterem indas. Quandog; etiam in latus* zger vertendus eft:nam fi vefica inflammata fitjin coxendice fit fuppuratio,aut gibbus redditur: atq; ita pódus aut tumor impeditaut clyfteris ingreffum,aut exit excrementorü.oportet ergo facere vt in alterutrá par tem deorfum tumor vergatur,(i abfq; impedimento perficere cü&a velimus.Interim dum c yfterimponitur, egroto imperandü eft vt neq; clamet, neque refpirationé cótrahens furfum imum ventrem retrahat,fed fimpliciter iacenté conari,vt fimpliciffimé refpiret:qua ratione nemo inie&tioni clyfteris repugnabit. vbi verà ceffat is qui medicinam MN. uit, LIBER OCTAVVS 367 buit, pleriq; iubent vt homo fefe huc atq; illuc circumuoluat:ego veró id fieri prohibeo. Quot modis clyfteres voto non refpondent,ex Mnefithei comentarijs. Ca. XX XVIII. CLyüerum fruftrationes tribus fieri modis cófue uerunt:vel cüm quis clyfterem non recipit,vel cüm eum nó cótinet,vel eum emittere nó poteft.he caufs fiunt partim à corporib.& morbis, partim quód malé clyfteribus vtantur.quód ergo clyfter non recipiaturjimpediente morbo, caufz quzdam huiufmodi: vt cüm inflanmatio partes ani internas exerceat,& tumor excitatus fit,vt humor expreffus longius progredi nó queat,tumore impediente& contrà agente: itemq; flatus eodem loco contentus id ipfum efficiet,cüm fcilicet neq; fecedit ipfe, neque humoribus ingredientibus tranfitü concedit.Medi corum errores fub tépore conftituuntur, vt cüm in durum feceffum incidunt,nó obferuant clyfteris fiftulam, fed ab ipfo feceffu impediti, vi impellunt,& fiftulam in ftercus conijciunt:ex quo fit,vt eius fora men ab ijs quz obfiftunt obturatü,non pofsit prorfum clyfteré emittere. Idem eueniet, fi non rectc fiftulam impofuerint, fed in aliquod lat» inclinarint: fiquidem cutis foramen obftruit.Huic fimile quippiam cótingit,cüm plena lotij vefica eft,&refupinatis clyfteré indentes velica grauitaté& pondus ad inteftinü retrahant:ita enim fiftula occlufa vim clyfteris anté progredi nó finit.ex quo fit,vt cgroti dy fteres his modis non recipiant. Continere aüt cos non poffunt,caufa aliqua circa anü naturá irritante. propter veró medicorü errores, is etiam error qui tempori attribuit, contingit, cüm acré admodü clyfterem faciunt.ergo cur m nó contineantur, has caufas afferre quifpiá poterit. Quam ob rem aüt 368 ORIB. COLLECT. is qui clyfterem accepit,emittere nó pofsit,caufam aliquis,& precipue in affectionibus tenuioris inteftiniin morbum retulerit, cüm plerung; ininteftinis fit, plerung; veró in jeco quiinter ventrem interie&us eft& cutim,qua totam naturam internorum articulorum in orbem comple&itur. Cüm i igitur comprefsis inteftinis ab illo ambitu orbiculato fpiritus fuprà firmetur& incumbat, fi conetur quifpiam eo tempore clyfteré eó vi adigere, flatus eum foras prodire amplius non finit: cóprimit enim extrinfecus inteftinum conftringens. Medici yeró vehementer errant,qui res acres inijciunt: cüm enim locus continens exacerbationem nullius cupiditatis defidendi habeat,continet. Praeterea fi quis cyfterem vi comprimens;faciat vt fuprà magis cófcen dat, eum ad fuperiorem inteftinorü inuolutionem propellet,& clyfteri non parabit viam,vt retró poffit cedereatque exire:nam morfu excitato locus fta tim intumefcit,& flatus conuoluit, qui ne exitus pa teat impedimento funt.Eft autem hoc plurimorum commune erratum, quia exiftimant fi fimulatg; cyfter inijci incipiat, fi quáprimüm eum intró exprefferint, fe hominem facillimé liberaturos: fed minimé verum hoc eft:nam fi citó introeat, cito; exeat clyfter, feceffus exuftus non ftatim perfpergitur& humeétatur. fi quis enim mollire feceffum velit,totusq; clyfter iniectus diutius contineatur,venter i plenitudine diftendet& dolebit.quam ob rem paulatim inijci clyfter debet:etenim fenfus non ita moleftia afficietur,& ea pars clyfteris quz primüm ingreffa fuerit;paulatim* feces humedtabit: fi veró to tus ingrediatur, non omne tempus à primo víq; ad extremum dabitur infperfioni eorü quz intus continentur.ex quo fit vt nihil vetet,cüm totus clyfter fuerit | | | LIBER OCTAVVS. 369 fuerit expreffus,quin ftatim excitationem ad fedem moliatur: nec multo tempore venter ob clyfteris copiam intumefcat,neq; ad excretioné feces adhuc ficco excitentur. Iam veró qui clyfterem imponit, debet femper inanem clyfteris partem conuoluere: eft enim hoc valde accómodatü,quia fpe nos przterit, clyfterem ex ventre in ipfum vas clyfteris recurrere,nifi continenter exprimatur. ExRufo,deglandibus. Cap. XXXIX. Qonfequens eft vt de glandib.dicamus: ijs enim fepe vtimur vt feces excernantur,& prafertim in ijs qui clyfteres non admittunt, itemq; in pueris& mulieribus. Quandoq; etiam in ijs qui tomachum auerfum habent,aut quibus caput obítructü eft,aut in quibus partesà clyfteribus facilé irritantur, aut in quibus detinetur id quod inie&tum fuerit,vt memoria atq; irritatio excretionis fuggeratur.Sepe etiam purgandi caufa glandes imponunt, quandoq; deriuandi gratia, vt in febribus quibufdam acutis & diuturnis, in angina,& ceteris fuffocationibus: itemq; in doloribus capitis, lippitudinibus,vertigi nibus quz continenter contingunt,& tenebricolis perturbationibus, eis vtimur,& vt reliquias inflationis& refolutionis excutiamus:& auxilij eti cau faadhibentur, vt mulieres faciunt càm menftrux purgationes incipiunt apparere:& quz iam trimefires fetus in vtero geftant,quos glandibus mirum in modum mordentibus corrüpunt. Vtuntur etiam jj qui valde mordacem glandem prius indiderunt, & quos crebra defidendi cupiditas exercet.quibus itidem hemorrhoides procidüt,accómodatz funt, & conueniunt doloribus hypochondriorumin febribus obortis,& quibus fufpicio eft ne in fomni propenfioné cadant. Coterüm glandule conficiunA 370 OnIB. COLLECT. tur ex fale tofto& melle:& ex melle ipfo perfe co&o ad confiítentiá, cui etiam admixtü fit abfinthid. huiufmodi aüt cómodé ad ftomachi fubuerfionem vtemur,& ad helminthas, quam ad rem hyffopum quoq;,& tragoriganum,& lupinos melli cocto admifcebimus. hecQ; robuftioribus ventriculis conueniunt. Fiunt etiamnum ex refina terebinthina,& nitro,& quandoq; ex grano Gnidio,cuius moderata fit portio:fed quia morfus excitanturjidcirco par tes oleo moderato vnguntur. quandoq; aüt modicum pyrethri, aut piperis, aut finapis refinz mifcebimus, ead; glandula paralyticis,& flatibus, quos perfrictio exciuit,cóueniet. Centauriü veró pici& cerato additur,& inditum& affumptum ad pudendi refolutionem vtiliter adhibetur. infantibus veró rumus falis inditur perfe oleo perfufus. menfura eft,vt nucleo fit fimilis.Et*agethariü detra&o cortice.quz etiam teri poffunt& excipi, vt pari modo quifpiá eis vtatur. Bitumen veró& refina cum exiguo panace& hyffopo cópofita, conueniunt ijs qui craffos humores colligunt,& quorum refrigeratz funt partes,& qui lumbricos aícaridas gignunt,& colis refolutionibus,& menftruis purgationib.fupprefsis,& item duritiz,& diuturnis refrigerationibus. Ficus etiam cum nitro mifcentur,& vua paffa abiectis acinis,adiecto nitro,& cymino.Ex his quedam nucleo,quadam collyrijs fimilia infunduntur, & quzdam per fe imponuntur, quzdau lana molli excepta induntur,lana prominente,vt faciliüs euellantur.quod precipuéin ijs quz acria funt,& anum facilé commordent,;obferuatur. Deinunctionibus. Cap. XL. I quas inunguntur,vtimur in corporibus quz nimis adftricta funt, quzq; partes delicatiores& imbecil : LIBER OCTAVVS. 371 M becilliores habent, fed trahendum eft vehemétius. Vfu veró ad hoc probata funt hec: cyclamini fuccus aqua aut hydromelite refolutus, fel taurinü,elaterium,granum Gnidium, vua taminia; hec; terenda& melle excipienda(ant. itemQ; colocynthidos decoctum,quz melicrato incoquatur,cuiq; fel taurinum accedat. Ceterüm in omnibus acribus admo uendis prius fouendz partes funt,& oleo prius inungende:deindeinfidendum in feenigreci& malux deco&o, fedem eo feruore intendendo fimul& foras propellendo: quz fi plus excedat, portulaca fucco& oui inun&ione vtemur,& melilotüm melicrato incoctum fuperdabimus.vitellos quoq; ouorum elixos,& cerata ex myrto facta imponemus.Ex omnibus autem glandulis ad morbos diuturnos efficacioribus v sendum eft:& in quibufda bonis corporis habitibus, cüm febribus inordinatis non ia&antur,idem or firmandam: fimplicioribus veró vtendum in delicatioribus& febribus acutis, vt fe ces deijciantur. tempus veró hórü adminiftrandorum idem eft atque id quod clyfteribus eft prafcripium, Atque hzc quidem funt, quz de clyfteribus deq; glandulis tradenda effe exlisauimas. Ex Diocle,que ventrem foluant. Cap. XLI Mirrilis&* vitis cüm perfe, tum cum betis & brafsica inco&tz,& vnà cum cibis aflumptz, aut cum pulte in forbitione datz, deie&ionem abunde cient. Cnicus multis modis apparatusidé facit:xnam velfuccus ex eo exprimit& potui daturjis; ante ci bum melle aut vino dulci téperatus aluá fubducere confueuit, fit ex eodem forbitio ad eandem rem valens.in maza quoq; cóiectus idem praftat. fed& obíoniaineo coquunt. Eodé vti poterit quifpiam A: ES ORIP. COLLECIT. fificcet,& modicé cótundar,& cribro traijciat:tum iterum tundat cum melle,& ad cere formam nó admodum duram redigat,& ex eaante coenam capiat quantum carice mediocris magnitudiné compleat, aut pauló magis aut minus,vt ei qui vtitur conferre videatur.Fiet autem vehementior, fi cnicus crudus frangatur,& pars interna eximatur conteraturq;,& melle excepta eodé modo, minus tamen quàm cüm frigitur,fumatur. nihilo veró minus abfq; moleftia foluit aluum fluor qui ex fycaminis prodit,ex melicrato fumptus, itemQ; cibis infperfus& cómixtus. Ex confuetis veró terebinthina refinapreftat omnibus. Ea veró vt eft, pauló maiore menfura quàm fit faba Aegyptia, poft caenam capienda eft:aut in poculum conijcienda, addendumq; mellis non minus quàm triplum,& duobus aquz calide cyathis diffundenda,& ita bibenda. Ex Dieuche,qu:e leuiter per infernas partes purgent. Cap. XLII. Mau aqua decocta,& fub dio detenta potat, in primis quidem cum pari aquz dulcis portione: tum vbi fübducit, duz aque dulcis partes vni parti marinz addunturjidq; víquedum fatis purgatü effe videatur. Hoc etiam facere folent: brafsicam leuigant exprimuntQ:,&cnicum contufum infpergunt, & in vafe fictili ad folem ponunt donec crafsitudinem nancifcatur: tum remouent. Dant veró huius drachmas duas ieiunis ex melicrato,& leuiter aluum fübducit. Lenticularum quoq; decoctum cum modico filis purgat. Iam veró vue paff fatiuz decocum fub diuo detentum purgat. ac fimile quippiam facit falis acetabulum cum pari mellis portione,& aceti heminis duabus fub dio pofitum,& poflea temperatum aqua datum. magis veró aluü foluunt LIBER OCTAVVS. 35 uunt allia in melicrato elixa,& refina nitro excepta, & ante coenam data:& betz,& cepe in melicrato decoctz:& catapotia ex nitro,pipere,refina,confe&a:& brafsica, fi quis ea decocta cum nitro vefcat, & iufculum abforbeat: aut folia actes cum beta deco&a idem preftabunt. ExLyco,aluum fubducentia. Cap. XLIIT. ST yracis fcámoniz,vtriufq; pares portiones.conficitur ad hunc modum. ftyrax valde admodum in mortario teritur vt moliri queat, eid; fcámonia adijcitur,& globuli ad faba magnitudiné conformantur. Aliud. Scámonia cum fale candidifsimo permultü lzuigatur, tum in plumbea pyxide decoquitur. Ratio veró decoquendi eft huiufmodi. pyxis plumbea duplex eft: eius operculum habere debet aut foramen,aut fiftulam: per eam viam fcammonea cum fale trita1nditur, id; vas in olla que lomento fabarum plena fit,infidet. coquitur auté lomentum fabarum quod pyxida continet,pofca affufa,nó autem aqua. vbi lomentum coctum fuerit, etiam fatis cocta erit fcámonia.cüm hoc factum fueritmedicamentum ipfum finendum eft vt in pyxide refrigereturid poftea iterum lzuigabis vel per fe,vel piperis albi tantum addens,quantá fatis fit ad medicamentum rité condiendum. atque ita parata fcammonea neque ori neq; ftomacho infuauis erit,& nihilo fecius purgabit. Galeni Picra. Cap. XLIIIL Aro drachmz centum, fpicz nardi, xylobalfami,maftiches, afari, croci, cinnamomi, fingulorum drachmz fcx. Ego verà aloés drachmis xc. croci drachmas quinque impono, atq; ita vtor. Preterea* ad aluum fubducendam, alocn non lotam accómodatiorem effe fcire debemus,eamq; lotam magnam 3 374 ORIDB. COLLECT. medicamétofz facultatis vim amittere:quam etiam febricitantibus dare quifpiá audeat, fi nó vehemés, fed admodum debilis febris fit. Multi veró etiá medicamentum ex alo& non lota febricitantibus dederunt,ac deinde cim nihil manifcfté l»fiffent;in alijs maximam noxam funt experti: infeftifsima enim alogetiam lota eft ijs, qui citra vitiatos humores calida& ficca intéperie laborant. proximé ad hos accedunt qui ficcà intemperié, etiafi cum frigore con iuncta fit,contraxerunt.ad fummá,qui ex fola quali tate particulam aliqua lefam habent, ab aloc offenduntur. Intemperies enim quz in humoribus funt, medicamentis eos euacuantibus indigent: quz veró abíq; his confiftunt, in tabé penitus ex vfu huius medicamenti quod ex aloe conftat, deueniunt. Vbi ergo vitiatus humor ventriculi tunicas irrigat, ita vt naufez fymptomata magis aut minus confequan tur,picra ex alo€ vtilis eft eum humorem euacuans: ineft enim alocpurgandi vis,fed non valida, fed tan ta vt quz in ventre funt,quz etiá contingit, purgare pofsit.fi veró aliquando copiofius exhibeat, vfq; ad loca iecoris confcendit. non eft tamen medicamentü quod totum corpus purget: verüm biliofarum ventriculi affe&ionü optimü medicamentum eft,adeà vt vno die fzpe multos qui ftomachici exiftimantur,perfanet. In ijs aüt qui tarde concoquüt, non omnibus par eft picram dare,fed ijs folüm quibus idà fuccis vitiatis excitatur:& eo magis etia, fi tenues illi biliofiq; fuerint.quandam etiam facilitatem afferet js qui humida intéperie citra humores laborant, quz partem affect ita irriget, vt nófecus quàm nerui colligantes in articulis relaxatis, exoluaturjatq; laxetur. Quibus veró bilis in vétriculo, & praefertim imis eius tunicis continetur, Meme atius LIBER OCTAVVS. 375 datius inuenire medicamentum nullum poteris. ijs veró qui inflammatione aliqua vexantur,non abfoluté omnibus téporibus inflammationis datur, fed vbi ea conco&a fuerit,& declinet: nam& concoca medicanda effe,preclaré cenfuit Hippocrates. Re&6 autem quis hoc medicamentum tardé concouentibus,bilimQ; vométibus, aut quibus alia quaqoe fluxione ftomachus teneatur, dabit,fi aque cya this quatuor mixtum dederit, veritus ne mel ftoma chi fubuerfionem que fieri confueuit,excitet.fed in declinatione internarum inflammationum recte ex hydromelite propinabitur, quemadmodum etiam prabetur ijs quibus ciere vrinam, aut purgationes menftruas prouocare oporteat. Sapeauté hoc medicamentum dare confueui ijs qui fuffuforum fymptomata ex ftomachi affe&ione patiuntur,& ijs qui aluo adftricta laborant,& mulieribus que non probé,ficut dixi, purgantur:in quibus maiorem efhicaciam habet, vbi alocs drachmae rxxx.& crocifex fuerint. praftat etiam pro afaro carpefium conijcere:quanquá etiam vtrifq; adhibitis aliquando medi camentum confeci. datur ad fümmum huius medicamenti drachma vna cum aqua cyathis tribus. Purgans medicamentum ex cydonio. SCilpendum eft cydonium circa femen, deinde euacuatum fcammonia implendum, tum crufta circumple&endum& affandum, poftremó dandum vt comedatur:atq; ita aluus fubducitur,& ftomachus minime fubuertitur. Catapotia ex aloc. Colecynthidos pars vna,fcammonec& alocs fin gulorum partes duz, fucci abfinthij pars vna. A 4 376 ORID COLLECT. Philumeni purgans medicamentum ad ocu: los diuturna fluxione oppreffos. Cap. XLV. Mari, agarici, chamzdryos, colocynthidos medulle,ftaechadis,(ingulorum pondo decem:opo panacis fagapeni,petrofelini,ariftolochie rotunde, piperis albi fingulorum quinque:cinnamomi,fpicz nardi,myrrhz,polij,croci,fingulorum quatuor. ficca terenda fimul funt omnia,& per cribrü traijcienda:opopanacen veró, fagapenumq;& myrrhá confra&ain pila macerare in melle oportet. his poftea lxuigatis ficca addenda,& ita conterenda,&fic con fecta vitreo vafe excipienda:fiq; mel defit,affunden dum erit. Hoc medicamentum mirabile eft,proprié in morbis capitis diuturnis, quamobrem oculorum quoq; affe&ionibus accómodatifsimü effe,vfu com pertum eft:ventrem enim mediocriter foluit.Si veró fub vtendi tempus obolos quatuor autfex fcammonez capiat, efficacius purgabit: reuellit nanq; à capite omnia,& fermé etiam nimis,& quod à naturali corporis habitu alienum inuenit,fecernit& foras pellit, vt recentiora ab eo reddita corpora,& conftitutiones& actiones fuas non ita multó poft purgationé acquirant. fumma eius potio drachmas duas cótinet,cum melicrati cyathis quinq;, preter fcammoniá,que adiungitur. ac quibufdam quidem medicamentum ipfum, id; vna eius potione,prifti nam partium valetudiné potuit reftituere: non tamen nuda puraq; purgatione naturalem affectioné, & hilaritatem ratione diftributionis gignere atque reftituere exiftimetur. quibufdam autem id effecit tum fecunda,tum veró etiam tertia potione:in alijs veró ita preparat corpora,vt auxilium à metafyncri ticis fint perceptura. Archi. LIBIR OCTAVVS. 377 Archigenis purgantia medicamenta febricitantium. Cap. XLVI. Ix febribus bonorum morü, hoc cft, in quibus vires corporis fubfunt, fed tempus breue eft, detra&tio confertim facienda eft, vt morbi cótinuitasintercidatur.ergo in temperatis vtendum eft vene fe&ione,idq; potius in calidioribus, quàm humidioribu: eft faciendum.fi veró humor fit abundantior, tunc materia vtilius purgatione diminuit. fiq; purges,non ftatim fcammoneaaut aliquo violento medicamento,fed placido id facies. primüm enim que imponuntur,quzdq; illinuntur, fi ex violenta materia conftent,cüm per diftributionem& tranfmifsio nem agant,languida redduntur. Equidem cataplafmate 1n dici fpatio vti confucui, quod hypochondrio fuperdarem ita latum,vt vfque xad vmbilicum pertineret. Quandoq; etiam loliacez farinz partes tres,vni parti cneort admixtas melle decoquens,to tum ventrem comprehendo, aut tithymali liquore oblino, aut cyclamini fuccum pari pondere, dimidio elaterij mifcens,& liquido cyclamini fucco refoluens vnà cum modico mellis, ne nimis exiccata reddantur friabilia, glandulas conficio: que vbi cyclamint fuccum accepit, atque in muria prmaduerit, impono, aut aliquid aliud generis eiufdem. Tum ex ijs que fumuntur, fatis fuit mercurialis fuc cus trium heminarum menfura, cui fal inditus fuiffet,aut ferum la&is eodem modo. Sine moleftia veró hoc omni ztati eft accómodatum.polypodij pat tes dua,cneori,falis;nitri,(ingulorum pars vna,cni ci pars vna.dantur ijs qui viribus integris funt,drachmz tres: melle autem imbuitur inftar placenta, aut in hydromelite infpergitur.Ipfe quoq; cnicus per fe eodem pondere, aut ad Rim holcarum 5 378 ORIB. COLLECT. quatuor, datus,fatis egregie mouet:fiquidem febribusanté dictis accómodatifsimus is quoque cft,& placenta itidé quam diximus. Clyfter vero ex nercurialis& colocynthidis decocto eft vtilis,fi modó non folas feces, fed etiam aliud quippiam defuper educere in animo habemus.Quemadmodum igitur inhis febribus hec dantur non tanquam cibi, cim cibi perfectam purgationé recipiant:ita ego alimen torum loco pultem ex colocynthide dare corfuevi. xxrir1 globulos qui ponticz nucis magnitudinem compleant,deglutiat vnà cum cibis ille qui cu ratur:tum os colluat,& aqu calido cyathos ternos forbeat,& quicti fe tradat, purgationem expe&ans.Eft hzc przftantifsima purgatio, febri quoq; non graur:educit aüt biles aqueas& craffas. poftea veró multos fuiffe curatos vidimus, multos veró pa rum ab accefsionibus vexatos, balnei víu fuiffe inte rz valetudini reftitutos.Quibufdam veró bis dari f medicamentum neceffe fuit, quibus globuli ex eodem temperamento fuerunt dati:& tempus fecundz euacuationis eft ftatus febrium, quz bonorum morü dicuntur.cumq; lafsitudines,capitis dolores, grauitates,imbecillitates, feruidz in coxendi ce affe&iones,& labor vrgét,tunc przftantifsimum medicamentum eft, quod ad hunc paratur modum. Due colocynthides capiuntur, excauantur, oleum eis infunditur,per no&em ibi moratur,in ollam nouam reijcitur, aqua pari portione additur: confra&« colocynthides incoquuntur, expreffz abijciun rur, fuccus in aliam ollam transfunditur, fuligo abftergetur, puls decoquitur:vbi rité fe habeat, nigri veratri& Ícammoniz leuis femiholca, fi mite velis medicamentum: fi intentum, holca imponitur. his omnibus in ramenta didu&tis, orbes fiunt. H iera | | LIBER'OCTAVV S. 379 HieraRufique ex colocynthide conficitur: ex libro,qui eft de morbis,qui articulis contingunt. Cap. XLVII. Ha« primüm ad dolorem lateris inuenta, poftea ad alia mala valde vtilis vifa eft: labores enim non diutius producit, neq; nimis acuté purgat.datur ex melicrato;aut oxymelite.imponitur aüt fucco ptifa nz diluto& melle condito. dantur ad fummum dra chm tres:minimum veró,vna,in quibus pauca eua cuatione opus effe videatur. Facit etiam ad dolores articulorum,eamq; dare fepe oportet,& in ea confidere, quippe'que femper id quod decet, efficiat: purgat enim neq; acriter, neque confertim, neq; aliunde magis quàm à morbo.Menfura in his fatis eft drach.1111. in melicrato aqua: fal vero admifcédus, quia facihüs ita pertranfit. eius talis eft confectio. Colocynthidis interioris drachmz duz: agarici, chamzdryos,fingulorü drachmz decem:opopanacis,fagapeni,fingulorü drachme o&o: petrofelini, ariftolochie rotundz,piperis albi,fingulorum drachmz quinq;:cinnamomi,fpicz nardiymyrrhe,croci,polij,ingulorum drachmz uatuor:mellis quod fatis fitad hec omnia affumenda. Purgans medicamentum,quod fordes ventris accommodaté deducit,& fimul thoracem, & caput fubleuat.idq; ad Iuftum autorem refertur. Hae hoc medicamentü interioris colocynthidis Aegyptiz denarios duos& triginta: marrubij, chamedryos,ftaechados, fingulorü denarios x1111. gentianz,agarici,fingulorü x11. bdellij, fpice nardi,croci, cinnamomi, fingulorum vrir. cafiz, floris iunci odorati, piperis albi,IongiQ;, fcilla tofte,fingulorum vi. radicis centaurij, 1111. omnia trità 380 ORIB. GOLLECT, bdellio refoluto, panacis decocto,& melli co&o commifcentur,&ex ipfo medicamento fabe magnitudo ante cibos fumitur. Aluum foluentia. Ligaisi: zinziberis denarios duos:piperis longifcammoniz, liquoris cyrenaici, fingulorum denarium vnum: accti,gari,vtriufq; cyathum: conterein vnum redigito, datoq; cum la&ucis vnum,fi foluere aluum vis:duos,fi purgare. Aliud. Zinzibe ris,fcammonij, fingulorum vnc.r.falis fcrup.rx11. aceti,gari,fingulorum cyathus. Granula falubria, ftomacho idonea, ventrem fubducentia,& praefertim in typis. Aro fcrup. r1. fucci abfinthij fcrup. 11. Scillam fermento oblitam torrebis, ita vt coquatur: inde educito,& villis abie&is ponderato,&in mortarium coniectam valenter tundito,abfinthij fuccum affun dendo,& alo&m tritam infpergendo:fimul; omnia commifceto atq; excipito,& molliendo in vnü corpus redigito. fa&o hoc fermento, extrahe& repone,factis tamen prius granulis ad ciceris magnitudi nem.dato ijs quiex longo morbo difficulter vires refumunt,fi per typos egrotent,grana v11.aut xr. aut xi11. aut xv. deinceps per dies v. aut vir. aut 1x. Si autem pituitam ab eis duci velis,aut efficacio ra fieri,adde toti fermento euphorbij denariü vnü. Purgans quod placentula dicitur. Similz drach.vnam,coni drach.irr.piperis drach. 11. fcammonez drach.rrr. excipe melle attico.dantur fummum drach.rr. Vtere etiam ad arquatos. Paftillus purgans. Semmonex drach.11ri.euphorbij,piperis,fingulorum tantundem:pholij drach.1. mellis lib.r.vncia datur. Oliuz LIBER OCTAVVS. ET Oliuc purgantes. Gv vnc.t. palmularum conculcatarum abie&is ofsibus lib. r. mellis tantundem, piperis fcrup. inr. amij tantundem,cymini denarij r111. anifi tan tundem,aceti fextarium,oliuarum muria confectarum fine ofsib.lib.r. palmulas cum melle& gummi contere in pila tamaricea, gummi veró aceto prius macera:vbi probé fuit leuigatü,cetera omnia contufà indito,& fimulleuigato,& aceto infufo in vnum omnia fermenti inftaradigito:tum maceratas, & dulcedinem in aqua dulci nactas oliuas valde exprimito&imponito.dato liquoris cochlearia quinque;oliuas tres, fi is qui fumit, bene concoquat,& precedenti die non multa fumpferit. ego veró fcámonez denarios quatuor addo. Aluum fubducens. Pyperis vnc. 1. cumini vnc. 1. zinziberis vnc. r. foliorum rutz fcrup.1111. epithymi drach.1ir.polypo dij drach.i11.cnici vnc.1.mellis quod fatis eft. Alia placentula. Cicialbi&i&i& defquamati libra vna, mellis cyathi tres;anifi drachma, carnis caricarü xxx. daturante ccenam, factis partibus ad regie nucis magnitudinem, dantur; Ps aut tres, POM vnc. aloés drach. 1111. euphorbij tantundem. aqua excipiuntur, granaQ; erui inftar conformantur. ex his vir.aut rx.aut xI.aut XIII.aut Xv. aut XVII. aut x1X. aut xxr. dato. E Medicamentum ad colicos,purgans. Vphorbij aut iridis,petrofelini,cyperi pares por tiones. S Symbiotarium. Cammonez vnc.11.piperis,zinziberis;falis,petro fclini,ingulorum vnc.1111. j$& ORIBR COLLECT. Purgans medicamentum cos,qui clephantiafi detinentur. COlocyndiüidem pulchram bonam; capito,facitoq; vt diem& noctem in oleo madefcat:deinde oleum effunde,& in noua ollula colocynthida cum aqua decoque,vfque dum flaccefcens reddatur.tan tum poftea fimilz adijce,quantü excipere aqua poffit.cumq; fuerit facta decoctio, adde ellebori nigri drachmam vnam& mediam, fcámones drachmam vnam,&furculo anethino agita,& confice orbes inftar lupinorum aut auellanz, datoq; deglutiendos. F^ Hiera Iufti. *./ Olocynthidis interioris denarij xxii. fteecha dos,c pumedryos piperis albijpiperis nigriagarici, veratri nigri fcammonez,fingulorum denarij x11. *mimoniaci,thymi,croci,euphorbij,fingulorü dena nj vir. myrrhe denarij 111. fcilla toftz denarij xvr.aliqui addunt cafiz denarios ri11.& fpicz nardi denarios vir. mellis quod fatis fit. Epithema vomitum ciens. Vgratri albi denarij v 111.piperis denarij quatuor, fellis taurini quantum ad excipiendum fatis fit:admoueto. Medicamentum quod odoratui admotum per aluum purgat. Fui; terreftris echini,melanthij,aut nitri, vtriufque denarij cr. fucci thapfie denarij nir.grani Gni dij denarij 111. elaterij denarius. l&uigantur inftar cerati oleo ficyonioaut cyprino admilto,fiuntQ; or bes vnius denarij.horum vnü odorabitur is qui pur gandus eft,fi bene concoxit. hoc aüt admodum deilitabit,fed aliquo vnguento odorato vires poftea recreabuntur. FINIS LIBRI OCTAVI. ORI. LIBER NONVS. 38 ORIBASII MEDICIN A LIVM COLLECTORVM LIB.NONVS. Deacre,ex Galeno. Cap... I. Ptimus aér eft is qui prorfus fit purus: talis eft qui neq; ftagnorum,neq; paludum halitu fit perturbatus, neq; ex | profundo aliquo fpecu perniciofam Em auram exhalante fit infe&us, qualis eft Sardibus& Hierapoli. Improbatur etiam qui ex cloaca magnam aliquam vrbem,aut numerofum exercitum expurgante vitium contraxit. Malus etiam eft is qui exanimalium, aut olerü putredine& fimo coinquinetur: quid; ob ftagnü vel flumen vicinum nebulofus eft:quemadmodum etiam celfis vndique montibus cauo loco inclufus perflatum nullum recipit:fuffocans enim is eft& putris,fimilis nimirum ei qui in domibus quibufdam claufus eft, in quibus ob putredinem,& quia non perflantur,plurimus fitus aceruatur.Huiufmodi autem acres, omnibus etatibus funt noxij, velut qui prorfus eft purus, omnibus ztatibus eft vtilis.differentia veró aeris, que ex calore,frieore, ficcitate, atq; humiditate exiftit, non eodé modo in omnibus hominibus affecta eft, fed corporibus qux optimo temperamento funt,etiam aér optimé téperatus eft faluberrimus. in quibus veró aliqua exuperans qualitas dominatur, ijs vtilifsimus eft acr qui ei qualitati maxime contrarius eft,frigidus calidz, calidus frigide, humidiori ficcus, ficcion veró quàm par eft, tanto humidior, quanto ficcitas modum excedit. 384 ORIB. GOLILECT. Deanni temporibus. Cap. II. Hye em humidam effe& frigidam dicimus, non uódaliorum temporü humidifsima frigidifsimad; fitfed quia id ei aliter contingit.cüm enim in eahu miditas ficcitaté fuperet, frigiditasq; caliditatem, ideo fit, vt humida frigidaq; dicatur. eodem; modo xítas,quia in ea minor eft humiditas quàm ficcitas,& minor frigiditas quàm calidiras, idcirco calida& ficca effe dicitur. enimuero zquum eft vt fingula tempora ex propria natura aque fua examinata,aut calida,aut frigida;aut humida;aut ficca nomi nentur. id veró quod in exquifité medio omniü exceffuum eft,deprehenditur.nam quemadmodum in hyeme frigus fuperat calorem,& in atate fuperat: itain eis quedam eft ficcitatis atq; humiditatis equa portio,quz neque vt in eftate ficcitas,neque vt inhyeme humiditas dominct. Autumni eft cadem ratio, nihil; in eo eft extremum. excellit autem in €o ficcitas,verüm in caliditatis& frigiditatis differentia mixtus ex vtrifque eft:eiq; aliud accedit malum,temperaturz inzqualitas,que autumnum maximé morbofum facit: nam meridie multó calidius eft,quàm fit mane& vefperi. quam ob rem qui quatuortemperamentorum coniugationes in quatuor anni tempora diftribuere ftuduerunt, fciant fe non folüm veri malé attribuiffe humid calidum; temperamentü,fed etiam autumno frigidum& ficcum. ego veró tantum abeft vt aut ver calidum& humidum pronunciem, aut fi quid temperatum fitjid calidum& humidü effe concedam ijs qui ita afferant, vt quod plané contrarium eftjid affirmem, omnium acris nos ambientis temperamentorü pefsimü effe id quod humidum& calidum eft, quod quidem in anni temporibus neutiquam comperies: at in mor ofo LIBER NONVS. 38$ bofo& pefülenti aris ftatu quandoque incidit, in quo ftatu omnia apta funt vt computrefcant. Cüm yeró tempora fibi ipfis cóueniens tempéramearum feruarint,ver inter ea faluberrimü erit. acutifsimos veró ino bos,& ad aliorum anni temporum cóparationé maximé mortiferos autumnus afferet. Cüd; ver fit temperatifsimum,autumnus eft malus:fiquidem vno& eodem die modó frigore, modó calore nos afficit: ipfeq;«eftatem excipit, in qua multis affati funt humores, quibufdam etiam vires debilitatz fuerunt.f2d non folüm hoc nomine malus eft autumnus,fed quia humores primüm ad cutim mouebantur, autumno veró in profundum ab acris ambientis frigore compelluntur. atque he ecquidem funt omnium bominum communia. Qui veró minus re&am victus rationem fequuntur, 1js id malum etiam accedit, vt qui fe fru&ibus largiter impleuerint, feccorum malitia impleantur:ex quo confequitur, vt morbi qui eftati funt proprij, periculum quoddam omninomoueant,quandoquidem €o tempore pr ofunda corporis pars expurg gatur,& à partibus pr incipem locü tenentibus ad cutim fucci vitiofi perueniunt:ergo leprz, vitiligines, lichenes, vlcerationes quzdam,pultulz multe exoriunt. Alio veró modo profunda corporis pars per phymata,& dolores articulorum expargatur, cüm praui fucci in principes partes cómigrent. Fiunt etiam fanguinis fluxiones,que plenitudinem 8&ífuccorum malitiam euacuant,& morbos qui ab ea gignuntur, refoluunt. Si veró tempus vernum corpus alicuius bonis fuccis refertum capiat, id faluberriaum conferuat, nihil ex propria natura innouás.at»ftas, aut autumnus;aut hyems, non item: nam hec fi purum corpus€ omni prorfus reprehenfione vacans acceB 396 ORIS. COLLECTIT. perint, illa pallidam bilim copiofioré quàm par fit, gignere confueuit,ille veró atram,hyems deniq; pi tuitam. a'ftate igitur frigide atque humidz naturz optimé afficiuntur:hyeme veroó calide& ficce:quéadmodum calide& ficce eftate,humide vero& fri gidz hyeme malé afficiuntur. Ex Antyllo,de acris differentia, que n menfe eft,ex primo libro qui eft de przfidijs extrinfecusincidentibus. Cap. III. Vnaquz zqué acSol zodaicü perluftrat orbem, differentiam in aere creat. Facit enim quatuor tempora menfis, quz anni partibus proportione refpon dent;atq; hebdomadibus diftinguuntur. Prima igitur menfis hebdomasà nouilunio ducit initium,& vfquedum Luna duas in partes qualiter diuifa apparetprogredit: eftá; veri fimilis,cüm Lunahumida calidaq; fit eo tépore,& acr nos ambiens eo tem pore humidifsimus& calidifsimus:ac tunc quidem humores plerunq; ruunt,& fcecundi funt, nó fecus quàm vere.Secüda aüt hebdomas tunc incipit, cüm Luna in duas partes equaliter fecta eft,& ad pleniluniü vfq; procedit:eaq; eftati fimilis eft,ob hanc vnam caufam, quód fru&us concoquit vel maxime. Hebdomas veró que plenilunium fequit, càm Luna víq; minuit donec duas in partes fit equaliter fe&a, ficca eft,atq; autumno eft fimilis. vltima veró hyemi cóparatur. quot igit anni tempora feruntur, tot etiam menftrua effe tempora exiftimandü eft. Illud quoq; eft animaduertendum, Solem fua vi corpora calefacere, Lunam potius humec&are.quod in caufa eft,vt Luna humidius femper cerebrü reddat,& car nes putres faciat, corporaq; eorum qui fub dio viuunt,humidiora& obtufiora efficiat:eademq; caufa capitis grauitates, morbosQ; comitiales gignat. Ex | | ! I LIBER. NONyVS. 387 Ex eodem libro eiufde m, de acris differentia, que in diei partibus eft. Cap. I1II. Iem vnà cum nocte modó intelligimus,eumque anno fimilem effe pronunciamus. matutinum enim tempus humidü calidum; eft,veri fimile: quam ob rem fomni puri,& corpora tam fanorü quàm zgrotantium recreant. ex quo fit,vt febricitantes hac ho ra placidifsimé degant:nam exhalationes mané diffoluuntur,& humidz fluminü aurz refpirant,& ros cadit.meridies aüt eftati cóparatur: pars veró quz ad occafum pertinet,autumno. no&is veró pars pri ma& quz circa vefperam eft, occafui fimilis eft: eo tempore neq; fomnum zgrotis fuademus,neq; potum damus, neq; vllum aliud auxilium adhibemus, nifi quid aliud admoneat: quod facimus veriti illud tempus zqué ac tempus occafus. medie no&is tem pus hyemi comparatü eft: fiquidem tum Sol plurimüm à nobis,vt hybernis diebus, diftat.ergo dolores nocturno téporevcehemétiorcs funt;idQ; meritó cüm nox fuo frigore extremá cutim denfet,& perÍpirationem que clàm in corporibus fitjintercipiat: & dcfluxiones tum eorü qui lippitudine laborant, tum eorum quos tormina inteftinorum exercent, tum eorum qui caeliaci nominantur, tum eorü quibus fanguis fluit; ab hac eadem caufa promouentur: cüm ij qui defluxionibus correpti funt, id totum quod clàm ferri confueuit, vnum in locü aman dent. Vitima no&is pars propterea quód matutino tempori propinqua eft, eiufdem cum eo temperamenti eft particeps. Athenzi,de aére, ex lib.29. Cap. V. Ar R à Sole illuftratus ab eo differt,quem Sol non vidit,& vmbrofus eft. itemq; diurnus à nocturno. nam quem$0l perluftrauit, calidior eft& tenuior: DB i 388 ORIPR. COLLECT. vmbrofus veró,crafsior.Similiq; modo lucidus, mi nus frigidus eft& tenuis: tenebricofus veró& Meat fcurus,frigidior eft& crafsior.ergo qui calidiortenuiorá; eit corpora facile perfpirantia reddit:contrà facit qui frigidus craffusq; eft. ex quo fit,vt no&es fint ijs qui ex defluxione laborant,& 1js qui inflammatione vexantur,& febricitantibus, moleftiffimz.differt etiam acr qui vnius ciuitatis fit,ab acre regionis. in primis enim aér ciuitatis à domibus coar&tatur, quocirca non fecus quàm 1n cauis locis calidior eft& crafsior. Sol enim aérem qui non perfpiratur,cótinuó calefacit,& magis accendit: at mo tus vacuitas craffum reddit, cüm motus eque ac ij qui follibus perflant, acrem attenuet& ficcet.Cate rüm aer qui ciuitate continetur, craffus fit nonfolüm qui in fefe cogat, ex eo quód nullo motu cieatur,fed ex eo etiam, quód multo tempore 1n vmbra fit:& multó magis quod plurimae atque omnis generis exhalationes ex vrbe in aéré ipfum prodeunt & fluant:&iid quoque multó magis inijs yrbibus, que perfpirationibus omnino vacant..qui veró in regione eft aér, cüm tenuis purus; fi fit, facit vt cibi appetentiores fimus,& melius etiam cócoquamus, & melius alamur,& meatus magis fluxiles fint,& fenfus nobis fint integriores. caufa eft, quia aer ciui tatis cüm vndique fit conclufus tum à multitudine domorum,tum à tectis fuperimpofitis, corpora facit,quibus. facci difficulter digerantur, eaq; replet. at qui in regione eft, cüm latéy pateat& fub dio fit, remiffé& diffoluté id quod fuperfluit excernens, & leue& probé perfpirans,& promptum ad fumendos cibos corpus reddit. De re LIBER NONV S. Deregionibus,ex Galeni commentarijs. 389 Cap.;V1 Tretenibus quzdam attributa funt, vt ita dicam, ab orbis terra fituyquedam à proprietate fua, quzdam veróàfymptomatibus. Ab orbis veró fitu eis ineft,vt frigid: fint quz adIftrum& Mxotida palu dem iot fite:& vno v erbo, omnes quz ad feptentrionem funt: calidz veró que in Aethiopia, atque India babentur,& vt fummatim dicam, quz ad meridiem pertinent:téperatz veró funt,quz in harum medio fintlocatz. In his omnibus feré orbis terre partibus propria quzdam regionis eft natura atque fua,quatenus alie ad meridiem ali ad occidentem aut orientem folem propius: a ocedunt, alix veró ad feptentrionem magis vergunt. Qua vero àáfymptomatibus oriuntur Sont ea quz regionibus tribuunt lutulenta ftagna,& aquz paluftres,quz vel lapides in renibus gignunt, vel lienem amplificant: item; venti, qui habitationibus familiares fint, qui vel ex ftagnis,vel ex luminibus,velex paludibus, el ex finu,vel ex pelago exoriantur.Iam veró que exterrz exhalationibus excitantur,partim bona partim pra ua funt:qualia funt quz ex metallis afferunt,& que à fpecu quod Charonium vocant,exhalantur. In fri gidis veró quibufdam regionibus, vt in Thracia& Ponto, quoniam loca mari adiacentia humilia funt, ob eam c caufam calidiore funt temperatura: in calidioribus veró, quales funt Aegyptus& Libya,quoniam zítate à ventis ab Ar&o flantibus refrigerantur, idcirco minus calida funt ijs quae ad mediterranea recefferunt, Zona veró exquifité temperata, ac media orbis terrarü, eft quz ad Gnidum eft& Co: & quacunq;locanon multüm ab his vel ad Aquilonem,vel ad Auftum recefferunt. B3 390 ORIB. COLLZICT. De ventis. Cap. VII. Ev ab ortu Solis, Notus à meridie, Zephyrus ab occidente,Boreas ab Vrfa fpirat.hec quatuor lo ca cótrario inter fe nomine opponuntur, fingulad; magnam latitudinem habent. Accedunt etiam aliz ventorum octo differentie:cüm enim orbis finiens, cui hoc nomen impofitum fuit quia mundi partem quz fub afpe&um cadit, ab ea quz non videtur diftinguit, alpectumq; noftrum definit, in fex partes diuidatur, proximéad has fe&tiones latitudo Solis ortus& occafus accedit. dux poftea& viginti funt aliarum duarum partium feptentrionis& meridiei, quz in duas partes diuiduntur: quarum vtraque ex vndecim conftat, vt etiam totus orbis à latitudine meridiei fex diftribuitur. Notus ipiturab humili polo fpirat.inter hunc& ortumSolis hybernum,etft 1s qui Euronotus appellat: vt inter hunc& polum, & hybernum occafum, eft Libonotus. hij; omnes humidi calidiQ; funt, atq; ita ob eam caufam caput aggrauant. Notus tamen non femper humidus eft, videtur enim quandoque ficcus cffe, eumd; vulgus Caurum vocat. atque is Notus fubinde vehemens eft:femper crgo motum perfpicuum habet: lenis ve ró alius eft Notus,vt eius motum in acre&nubibus non fentias,eftq; is femper calidus:at Caurus quan doq; perfpicue frigidus apparet. Deortu& occafufyderum. Cap. VIII. IN earegione in qua medicaturi fumus, fingulorum fyderum ortü& occafum noffe debemus,quoniam exijs anni tempora veteres definiunt. In Hellefponti autem parallelo veris principiü eft equino &ium,quod eo tempore contingit:finis veró,ortus vergiliarü. idem finis eft eftatis principiü,vt etiam finis eflatis& principium autumni,eft Ar&uri exor tus, LIBER NONVS. 391 tus,qui equino&ium autumnale diebus feré duode cim anticipat& praecurrit.atq; etiam Vergiliarum occafus, hyemis initium adducit,& autumno finem affert. Qui veró annum in feptem diftribuunt tempeftates, eitatem vfq; ad Canis exortü producunt: inde víq; ad Ar&uri ortü;autumnü. ijdem hyemem in tres partes diuidunt, cuius medium id tempus, quod fub folftitium eft,conftituunt: extrema veró, primum fem entem,poftremü inferendi tempus vocant. HzcQ; anni temporü diuifto, ex fpatio tempo ris quod in eis eft,efficitur. nam quod inter Vergilias& Ar&urü intercedit tempus,quatuor eft menfium.plurium auté quàm quatuor, quod inter Vergiliarum occafum,& zquino&tium vernü intereft. veris autem tempus ne duorü quidem integrorum eft menfium:ex quo fit,vt merito non diuidat. hinc ctiam autumni tépus maius eft quàm veris: in duos enim menfes extenditur. hoc tamen ab zftiuo hybernoQ; tempore longeé fuperatur. Hecigitin memoria habeantur,quó facilius ad aliarum nationum menfes tranfire pofsimus, nam equinodtium mundana quadam res eft, at menfes fingulis gentibus funt proprij. Sexto Caleft.veró Loi menfis fub exor tum folis, Cánis oriri apud nos Pergami exiftimat. ego veró quadam via& ratione poft decem dies ab hac prafcriptione eundem oriri comperi. Antylli,de ventis,ex primo libro de auxilijs. Cap. IX. MV intus eft aeris motus. ventorum du» funt differentiz:alij vniuerfales funt,alij locorü proprij.Qui locis tribuuntur, funt qui regionibus conueniunt: vniuerfales, qui vbique locorum eodem nomine& vocabulo gaudent.qui ad loca pertinent,naturá fequuntur locorá, à quibus efflant: qui à falubribus, D 4 9» ORIPR. COLLECT. falubres:qui à morbofis,morbofi funt.pro parte veró,qui à terra fpirant,ficciores:qui ab aquis, humidiores. qui à mari prodeunt, falubres funt, maxime hyeme& vere:eftate veró calidiores funt quàm par fit.quos flumina mittunt,his humidiores funt,hyeme deteriores, zrftate meliores. qui 6 ftagnis exhalant,vtrifque abfurdiores. pefsimi veró iudicantur, qui€ paludibus exeunt,neq; vllo tempore funt boni. quià cápis& terra perfpirata,meliores. Ad fummam igitur,qui locorum funt, magis morbofi quàm vniuerfales cenfentur. czterüm boreales faluberrimi. Zephyri ab occidente flantes humidi funt&lenes:minus tamen quàm boreas,falubres:corporiau tem magis quàm alij funt apti atq; accómodati. pra ui autem& aduerfi valetudini funt Euri, qui ab ortu folis fpirant. De fitu ciuitatum ex Galeno. Cap. X. Vnbiun fitus in quam orbis terre parté vergant fpectandum eft,id quod vfu venit inijs quz altis in locis funt condite:iiam planz& zquales ad nullam orbis partem effe verfie vtique dicerentur: attamen domos quz in eis funt, ad aliquam ex quatuor mun di partibus verfas effe neceffe eft. quemadmodü do mos balneorum in quibus lauamur,ad octauam horam verfas conftruunt archite&i ij qui optimü coniectare fitü videntur.huius rei iudicium ex illo diei tempore fit, in quo fol feneftras totas domus illuftrat,necad vllum alium murum deflectit. Antylli delocis,ex primo libro de auxilijs. Cap. X1 Lo C A füblimia faluberrima funt, cüm aérin eis non fit permanens,fed perfundatur,& à ventis continenter exagitetur:cumq; recte perfpirentur, omnibus thoracis affe&ionibus erunt accómodata.tenuia ; | | LIBER NONVS 393 nuia veró& capiti laboranti,& omnibus fenfuü inftrumentis conuenient.at loca humilia antedi&is non funt idonea: ijs veró qui per halitum digeruntur,qui in fyncopas cadunt,& fenibus apta funt.loca veró maritima hydropicis,& quibus quauis defluxio molefta eftjaccómodata funt: itemq; vbi detergendum, aut calfaciendum, aut aperiendum eft, conueniunt:fed profunt etiam omnibus ijs,qui neruorum& articulorü doloribus torquentur.Tam deprauatis quoq; appetitibus profunt. Mediterranea veró funt maritimis frigidiora,ceterüm ad morbos acutos, fi neque vitibus confita, neq; caua fuerint, funt maritimis accómodatiora, fed ad morbos diuturnos ineptiora. ftagnantia cüm femper funtin vitio,tum veró etiam afítate funt peftilentia.Proterea que metallis propinqua funt,mala itidem exiftiman tur,fiquidem ficca funt& fuffocantia. quz veró fub terrafunt,fi boni fucci fuerint, ficcioribus affectionibus apta cenfentur. argillofa veró robur diffoluunt, cüm exhalationem habeant in qua exoluendi vis ineft. rufa maiore exiccandi vi, quàm quae nunc diximus,funt przdita: nigra veró omnibus bonitate longé praftant. Ex Athenzilibro primo deloco. Cap. XII. SVblimia loca frigidiora funt,& facilioris perfpira tionis:frigidioraveró ideo,quódà planitiei exiguitate paucas radiorum folis reflexiones habeant: facilius autem perfpirantur, quia vndique funt aperta,nec quicquam fit, quod ventos repellat. ex quo fit, vt qui ineis degunt,plerunque fani viuant: hyeme tamen in morbos quos frigus excitat, magis incidunt. loca veró humilia non ita falubria funt.in caufa cít calor,& prafertim«ftiuo tempore: atque B; 54 ORIR. COLLECT. etiam quia minus perflantur, cüm humilior fit reZ gio.quod fi altis quoq; mótibus(int inclufa,eorum acr multó magis quoq m ab adurentiü temporum reflexionibus reddetur.Preterea regio plantis con fita,minus perflatur,minusá; à Sole luftratur,quim nuda:quocirca per hyemem vmbrofa eft ac frigida: per zftatem veró difliculter à ventis perflatur,fuffo cansq; eft,& ob eam ipfam caufam refpirationé habitantibus deteriorem parat. Quzcung; autem regiones& ciuitates flumina habent,quz extrinfecus perducuntur, cüm ipfa moderata fint,& praefertim fi loca ficcifsima effe contingat, fiunt temperatifsimz:fi veró excedant, non parua fit ad morbos gignendos accefsio, quandoquidem& acr humeétatur,& refpirando atque infpirando corpora fimul humectat.tum etiá matutinas ac vefpertinas aquarum defluxiones frigidiores excipiens corpora perfrigerat,& in zftate conftitutionem affert autumni. Stagnantia veró loca in quibus paludes funt;multis de caufis funt morbofa: nam à ftagnis tota adiacens regio madefacta fupra modum humedctatur. atque in primis qui inea fru&us proueniüt, morbofi funt omnes, cüm prz humiditate fuam temperiem non fint fortiti, necad idoneam maturitatem peruenerintzaér veró in hifce locis,humidus craffusque eft. cum; ftagna corruptelarü omne genus fufcipiant, exhalatio quz ab eis manat, acrem non folüm craffum,fed etiam prauum reddit. ad hoc accedit etiam vt perhumidz regiones, plerunque arboribus fint refertz: queque denfis arboribus obfidentur, difficulter perflantur. Preterea regiones quz falfe funt;ac fuapte natura perhumidz& caue, morbofze funt, id quod eis ineft non folüm propter aquas& acrem,quanquam plerique hac 1n caufa potius effe volunt, LIBER NONVS. 395 volunt, fed etiam propter alimenta humidiora frigidiorad;, de quibus nemo verbum vllum fecit. veruntamen quoniam caua loca eiufmodi funt feré, non modó non perflantur,verüm&craffa funt propterhumilitatem,& cftate eftuofa: etenim idem acr permanens à locis adiacentibus folis reflexione nimis calefit: ac przfertim fi füblimia fint loca, acrem plus zquo zftuofum reddunt.Iam veró morbo fioralocaeffe cenfemus ftagnantia;atq; paluftria,& precipue per cftatem,ob aeris inzq ualitatem:matu tine enim aurz 2 ftagnis manantes refrigerant eos quiinhabitant: meridiane veró calfaciunt, tum vefpertinz perfrigerant.& propter caloris frigorisq; inzqualitatem autumnus morbofus eft. Regiones porró aquis vacantes,& ficca, habitus fimul exiccant,& melius fpirantes ac puriores faciunt. atque acr quidem ficcus nó modo ficciores habitus facit, fed etiá fi alimenta calidiora ficcioraq; fuerint, facilé conficientur, facile; diftribuentur,& naturas ca lidiores purioresQ; conftituent.Loca ctià mediterraneaà maritimis differunt,quoniam maritima omnia humiliora calidioraq; mediterraneis funt:idcirco pleraq; ex maritimis falubriora funt, ficcioresq; habent regiones potius quàm humidas,& imbribus irriguas.quse res facit, vt infülz faluberrimo fint,& excellentiores fru&us ferant.In locis quoq; magna differentia ex qualitate regionis verfaturznam mon tana falubriora funt,& inter infignia, quz ficciora funt.etenim exhalationes ab humo elatz, tenues ficceq; funt.quare aer qui ab eis excitatur,tantü abeft vt aliquid addat corporibus, vt contrà etià, aliquid ab eis cuocet,& propter ficcitaté euacuet. Aque, fi nullo alio vitio terra fitimbuta, tenues cüm fint purcQ;,funt leuiores.fru&t? ad boná valetudine 396 ORIB. COLLECT. accommodatiores, multó puriorem tenuioremque materiam gignunt,& rite funt conco&i. Antylliex primo libro de auxilijs,de domo. Cap. XIII Domnus que ad terram funt,cüm febricitantibus, tum vel maximé ijs qui ardenti febri ia&tátur, quid; in fyncopen cadunt;accómodatze funt:quandoquidem funt apté frigidiores, quàm fublimia tabulata,' & vires egrotantium fuftinent& continent. Conueniunt ezdem ijs qui fanguinem reijciunt,& qui capitis dolore vexantur: met vero fuperioraapta funt ijs, qui pituitá in thorace collegerunt. Ad fummam, corpori quod multz materiz fit ,magna domus funt idonez: valent enim ad difcutiendam materiam,& integrá vim,probamq; facultaté quam corpora quodammodo rapiunt, propter aeris copiam impertiuntur. paruz domus horum contraria efficiunt.füblimes veró refpirationis facilitaté gignunt,caput leuant, ac praefertim quod ex febri vitium contraxerit. humiles omnino improbantur. quz ad meridiem fitz funt, ad omnem affectionem funt accómodatz,preterquàm ad eas quibus refrigeratione opus eft, ad quas aptiores funt aquilonares.fecundo loco: cenfentur, quz ad orienté folem fpecant: pefsimz, qui ad occidente,& prafertim eftate: habent enim lucé matutini temporis,in quo maximé egrotantes funt meliufculi, triftem& inamcenam:& vefpertinas horas, atq; nocturnas cum moleftia traducunt.Quz calce oblita funt,fplendo re calcis fenfum tentantiniucundzq; funt:fed funt etiam iniucundiores, quz fine lapidibus funt coagmentatz., Ceterüm que exlapidibus conftru&tz funt,immitiores& frigidiores,quàm quz ex lateribus,cenfentur. qua funt picturis diftin&z atq; ornate, LIBER NONVS. 397 natz, febricitantibus& infanientibus omnino improbantur,quippe quz abfurda vifa excitent. quarum parietes tenues funt atque exiles, práuz funt: quandoquidem aér qui in eis eft, facilé ab externo acre commutatus,faciles mutationes capit. De rato. Cap. XIIIL Dzxcasiu: qui in lectica fiunt, przftant ijs qui in paleis, folijs,& gramine:quz in paleis, folijs,& gramineijs qui in ITA:"fed hec duo genera funti iniumune d quàm inle&ica recubare. ipfe veró decubitusin terra preterquàm quód iniucüdus eft;vapo re eti qui inferne afcédit, implet corpus. Preterea lectice que pedes humiles habent,corpus replent, cüm exhalationé qua ex terra manat, propinquam habeant:quz veró fuüblimibus pedibus nituntur,timoris vehementis funt plene,& fpeciem faciunt, quafi penfiles fint.funt ergo laudabiliores,quz mediocrem habent altitudinem. quin paruz quoq; le&ice damnantur, moleftiam enim afferunt: item; nimis magna,quia non eodem in ftatu vgrotantes quiefcunt,fed errando,& locum ex loco cómutando lafsitudine capiuntur. Que v eró quatiunturjaut quoquo modo mouent, funt firmis deteriores: ob eandem; rationem funes contenti fint, neq; quicquam fe remittant: fintQ; f ftrata nec pauca,nec dura, quia laffant& cócutiunt corpus, atq; confringunt. ne fint etiam profundiora, quàm vt quz opus"funt, capiant: quibus hoc accedit incómodi, vt ne quis fe vergere facile queat. Quz v eró furfum repüt ac ver gunt, vehementem lafsitudinem gignunt: fimiliaq; funt figure cathedre cuiufdam. at ijs que ad caput pertinent, minimé fitus ille incómodus eft: qui verófitus deorfum repunt, muliebribus defluxibus conueniunt. quz ftrata fplendidi coloris funt, im 53: ORIB. COLLECT. plent,& fenfus feriunt. idem faciunt quz accurate fünt tincta. quz varia funt,& animalium Éguris difüin&a,in morbis acutis in caufa funt vt mens vacilletac perturbetur. que fordida funt, cüm primus decubitus in eis fit frigidus,& fi quis in eis diutius moretur,calidiora quam par fit euadantjideo minime conueniunt. Ex Sabino,de temperie regionum. Cap. XV. Qv. regionibus adiacent;alia deorfum vergunt, alia furfum. quz deorfum vergunt, omnia ad meridiem fita faciunt regionis ftatum calidioré:ac maio ra quidem magis,minora veró minus: qued; magis qualia tenuiaQ; funt, id magis efficiunt. quz furfum vergunt, acrem fitu fuo frigidiorem reddunt. quz vero magis ad feptentrioné vergunt,füblimioraQ; funt,calefaciunt, fupina veró conftitutionem refrigerant. Quz ad orientem& occidentéfolem funt pofita,fiue fupina, fiue fublimia fintjminus calfaciunt& frigefaciit, quàm quz ad feptentrionem & meridiem. Omnia porró& calfacientia& refrigerantia regionibus partim falubriter, partim fecus adiacent.nam ijs quz in calidiore fitz funt climate, quz refrigerant,falubria funt: que veró calfaciunt, non funt falubria.ijs veró que in frigidiore funt, cal facientia falubria:refrigerantia,non falubria. dicetur autem quz calidiores,queüe frigidiores fint regiones.Terrz pars quz ad meridié eft propinqua ei quz non habitabilis eft, calidifsima eft& ficcifsima earum que habitantur: eam Aethiopes inhabitant. pars terr qux ad Vrfam eft,frigidifsima humidifsi maq; eft:hanc Scytha incolunt,he noftrum habitabilem orbem terminant.que inter Scythas atq; Aethiopes interiacet,eius partis regiones meridiei actribu LIBER NONVS. 399 'ributz téperamento veris funt fimiles: funt tamen ficciores.que ad feptentrionempertinent,autumni temperature comparantur: funt tamen humidiora. Quz igitur ex habitu eorum quz deorfum vergentia funtregionibus adiun&ta,cueniuntjhac funt.Eft autem aliud quippiam additum, quod non ex habitu exiftit, fed per fe vnicuiq; eorum quz adiacent, attributum eft. ergo quod ex mari, campeftribus lo cis aqua vacantibus,& montibus,itemq; tumulis& collibus accedit& affertur, id ficciorem conftitutionem reddit.quod veró é fluminibus,& omnibus aquis potui aptis emanat,humidiorem ftatum facit. at quod ex ftagnis& paludibus affertur,acrem facit craísiorem.ex his quc adiecta funt regionibus,quz in ficciore climate funt conftitutz, fuis defluxionibus humeétare poffunt, atq; ita ftatü eum falubriorem reddunt:quod Nilus Aegypto tribuit. at humi dioribus,ftatum magis morbofum comparant. qua ficcum efficere acrem poffunt, fi humidioribus adiungantur,proderunt:fi ficcioribus, nocebunt. cterüm quanam regiones humidiores,que; ficciores fint,prius expofuimus. De plantis falubribus,& non falubribus. Cap. XVI. Eorum quz ex terra nafcuntur, alia falubres, alia non falubres defluxus habent.Que fructá ferüt qui | edendo eft,falubria funtsitemQ; odorata, vt laurus, & cupreffus,& flores omnes qui fuaué odorem ex fe mittunt:& quz ita etiá odorata nafcuntur, in quorum numerum anethum, apium, thymum,& omnia quz tenuiorem reddere acrem queunt,regionibus quz habitantur adiacentia,referuntur. at quzcunque exorta neque fru&um quo vefci pofsimus, afferunt, neque odorata funt, neq; attenuandi vim 400 ORIB. COLLECT. habent,eafalubria non funt habenda.quinetiá nonnulla mortiferam euaporationé obtinent, vt taxus: homines enim qui prope hanc arborem dormint; moriuntur: qui procul diftant, non item;quandoquidem halitus procul delatus, plerifq; delluxibus aliorum cómixtus,eam vim amittit. Cognitio falubris exhalationis regionum. Cap. XVII. Pinus falubris exhalationis regionis fignum ex terra ipfa fumitur: ea enim humore perfufa non folàm terrenum quid redolet,fed fuauem etiam odorem fpirat,qualem Acgyptus facit. deinde veró mané cüm domus nondum fumo& nidore eft imbuta, odorQ; eorum que n ciuitatem comportantur,vnà «cum regionis exhalatione tempcratur:ex quo fit,vt vaporem quendam gratü,quod in Aegypto vfu venit,é terra elatum fentiamus: fiq; in terra quifpiam recumbat, ibiq; moret, videre videatur fe leuioré, & ad motus aptiorem atque agiliorem effe factum, cibum; appetere.Erit etiam tibi argumento,fi que ex terra oriuntur,bene tincta,& probé colorata,& odoratiora fint. ac fi quis virétes herbas intueatur, nolit afpectum alió citó traducere:fiq; arbores magislignez humi incübentes optabiliores fint quàm fublimiores: fig; omnia habuerint probé colorata, & folia rité nutrita:fiq; fru&us ftatim maturos& odoratiores ferant.Iam veró poteris facere coniectu ram, vtrum regionis* iucundior exhalatio falubris fitex ijs animalibus que in ea regione nafcunt.pueri enim omnes floridi ,& fucci pleni,& coloratiores funt:i itemque catuli,& ceterorum animantiü filioli nuper in lucé editi meliores, praftantioresQ; funt, eosq; falubriores, quàmin alijs regionibus confpicies. Quinetiam fi qua homines reponunt, vt triticum, LIBER NONVS. 4o! tum,hordeum,czterid; fructus,& carice,& palmu le,& cetera generis eiufdem diutius manferint incorrupta, figno erit falubrem é regione vaporem emitti. fed& fomnos fuauiores inuenies,& animum à vifis in fomnis nequaquam perturbari confpicies. Cognitio prauz& vitiofz exhalationis. Cap. XVIIL QC onic&ura affequéris vitiofam effe regionis exhalationem,fi terre glebam capias,& aqua madefacias:odor enim inde emanabit perinde ac é carboni bus reftinctis. Praterea cüm in regionibus omnia contrà quàm fuprà dixerim,comperias,jam cognoÍces prauam eius effe exhalationem.fi veró necefsitas aliquate in ea regione aliquod téporis fpacium morati cogat, fiin tabulatis fublimioribus habitationibus moram traxeris,minimé lzdéris. omnia enim que ex terra,aut humoribus exhalantur;in fublime elata,crafsiorem eorü parté in aris parte craffiore rclinquentia concoquuntur atq; purgantur. Regiones quatenus ad Solem pertinent,falubresaut nonfalubreseffe. Cap. XIX. E Regionibus quz ad meridié funt, in omnibusq; anni diebus, ac per totos fermé dies folem habent, funt maximé falubres. que decliues ad feptentrionem funt,vtpote quz non omnibus anni diebus folis fplendorem recipiant, perexigua diei parte illuftrantur,& quandoq; lux maxime inclinatajatq; im becillior eis incidit, ideoq; minimé funt falubres: id quod eft fané perfpicuum. nam fi omnis quz ad. meridiem efl(ita regio, odoratior eft quàm quo ad feptentrionem eft pofitaymagis etiam concocta eft, & matura. Quin omnium quoque arborum fructus qui maiorem Solis parté nacti funt, preftant ijs qui minoris participes fuerunt: funt pesieevumsione 40 ORIPB. COLLECT. odoratioresds,& celerius maturefcunr,& gratioris funt guftus. Cuiufq; etiam arboris pars qux ad meridiem vergit,humidior,rarior, magis tenera,flexibilior,leuior,efficacior,& fabro accómodatior eft, &in latitudiné plus augetur. que vero verfa ad feptentrionem eít,ficcior,denfior,grauior, difficilior ad fle&endum,& fabris incómodior,minus in ambi tu augetur.Quibus quidem fit,vt nó folüm planum fit,quz ad meridiem funt verfz decliues regiones, cauía eius relaxationis quam habent ad folem, effe ijs que ad feptentrionem vergunt falubriores: fed hoc ctiam,eas quz decliues ad orienté aut occiden tum folem verfz funt, minus falubres effeijs quz decliues meridié fpectant: effeq; falubriores, quàm quz in feprentrionem vergunt. caufa eft, quoniam magis participes folis funt, quàm hz: fed minus quàm fuperiores,quz meridiem fpectant. Quzenam viz ciuitatis ftatum falubrem,aut nonfalubrem faciunt. Cap. XX. Cv M in ciuitate viz diftent equo inter feinteruallo,femper mutua longitudine,mutuaq; latitudine protenduntur.& que funt eiufdem ordinis,ad orientem& occidentem re&à ftatuuntur: alie veró ad feptentrioné& meridiem.quibus omnibus ciuitas diuiditur, vtaliz per totam longitudinem, aliz pe latitudinem vfq; ad fines progrediantur,nec vlum zdificium inter eas fingulas in fuburbijs fit con ftru&um ,fed puras directo vias per fe fingillatim habeant: hz nanq; vrbem aéti bene cóparant,&jfta tum beneà fole illuftratum purum;,& qui beneà ventis perfletur,cfficiunt:quoniá Boreas& Notus, EurusQ;& Zephyrus, qui maximé funt ventorü co: ryphei,ordinatifsimi per vias defluunt,que dire&ó ad cos funt fita:fiq; nihil habeantquod eorü deflua xum LIBER NONVS. 403 xum retineat;per vrbem perflati& perfípirantes,nihil violenti faciunt. nam venti càm nihil eosimpediat,nos in tranfitu latent, nec lenti ciuitatem praterucehunturzatq; ita conftitutionem purgant, cüm fumos;pulueré,&omnes exhalationes à ciuitate repellant.ex quo fit, vt vie qua fic conftitutz funt,vr bem folire&é exponant, quia fol exoriens& occidensin eas ingredit,& oriens recta eas luce cóplet. cüm veró mediü coelum confcendit, in omnes eas quz ad feptentrioné& meridié vergunt, fefe panditita vt totum diem vie ciuitatis radijs folisperfundantur. Si veró non omnes viz pari interuallo interíe diftributa fint, neq; recte, fed flexus quofdam habeát qui percurri non pofsint,& obliqui ad ventos fint, multà acris turbationé excitari contingit.cüm eri vnus ventus fpiratmultos fieri accidit, €osQ; pugnare inter fe:nam vent? per re&tü fluit: at vie non funt redz, ergo incidens in eas qua exitus non habent,ventus nó ingreditur,quia ei nulla ibidem patet via: aeré veró qui in ea via cft,collidit,& vndabundus per flexus easq; vias quz exitus habét iactatur,quandoquidé aliter ab alijs atq; alijs infle€atur& refringat. à quibus aüt vibratus circüfluit, & fpe vicifsim fertur, in eisad eadem loca debilis fluit,& vndofus fefe ia&at.à quibus veró in alios confütutos mittunt contrarias fpirationes faciunt, vt lumen luminis reflexum: ad pares enim angulos femper refletitur. illi veró perinde atque aqua, faciunt,vt cüm inter fe in via inciderint,preterfluant, cüm rectà tranfire nó pofsint. Acciditautem quandoque vt ventus qui ar&é incidit, in vtrunq; latus diuidatur, cüm vtrinq; fint acceffus: atque eundem rurfus aliam fluxionem pati, fiquid tale ei occurrat: & ex vno multi fiant,& in fefe incidere modó élaC. 404 ORIS. COLLECT. teribus, modó ex contrarijs partibus delatos,& iv fingulis viarum inclinationibus repercuffos fua offenfione vehementer caeli ftatum cómouere. Alijs enim venti molliter cedunt,alia veró repercutiunt. ex quo fit vt ftatus ciuitatis nullo* more à contrarijs perllatus,perturbetur. cüm igitur vnus fit ventus,confundetur aer& turbabitur, non fecus quàm fpiritus homini innatus,qui cüm* ita fit,cócoctiones& diftributiones impediet. effet auté huiufmodi falubris, fed lux folis que femper dire&o ab eo fertur,finuofa in vias,nó autem equalis incidit, fed fparfé& vagé eos attingit,atg; ita ciuitas miniméà fole pedluftratur, minime; à fole diffoluitur exhalatio:quocirca ftatus ille craffus eft maxime,& perfpiratu difficilis: quique talis eftjis non eft falubris: uod folet vfu venire, càm in plana regione vrbes ue[ite.S1 veró ingqualitates fint, quz vias habeát «que diftantes;aetis difficilis redduntur, cüm contrà quàm fitz funt altifsimz viarü partes, ventus fpi ret: que veró finuofas vias habent, przftantiores funt: fiquidem fit, vt vrbis partes in fublimioribus regionis partibus ftatutz melius perflentur,& acre perfruantur. Galeni,de fomentationibus,cataplafmatis,& cucurbitulis, Cap. XXI. fF ouenta cutim ad tranfpirationes raram facere, fanguinemq; qui ineft inflammationibus,attenuare & digerere confueuerunt: que fi facta fuerint, non folüm aliquid fanguinis euacuabitur,fed etiam affe&v partes quz minus diftenduntur, mitius dolore prementur.at cüm fanguis in inflammatione nó mi nuitur,vel etiam fpiritusvaporofus ex calore gignitur,augeri dolorem contingit.porró fanguis nó mi nuitur,propter fuccorum redundantiam quz in toto cor LIBER NONVS. 49$ to corpore ineft:nam ad partem quz calefit,plus att£ahitur quàm ab ea euaporetur:cüm hoc fit calefacientibus natura comparatum, vt digerantid quod partibus quibus admouentur, continetur, quod4; redundat ex propinquis,trahant.Humida 1gitur£omenta,inflammationibus ijs quz à fuccis biliofioribus oriuntur,cóueniunt:ficca veró,ijs quas fanguis tenuis& aquofus excitauit. femper enim in memoria habendum eft, contraria effe contrariorü remedia. hoc igitur propofito, fomenta morfu vacantia ad mordentes fuccos faciüt: mordentia veró,quód tenuent,ad craffos& tenaces. Caterüm calefacere praecordia cataplafmatis aut perfu&ionibus, non eft perpetuó tutum, fed in ijs tantüm agris, in quibus nihil fuperuacaneum eft in toto corpore:ceteris omnibus extrema pernicies eft. Eorum igitur quz in medio funtcorpore,vt quidam vocát,prouidentia, vbi detra&us fanguis non eft,maximü cft plané malum:vbi detra&tus eftjnon maximum.quanquam fic quoq; noxia effe in fynochis febribus poteft, fiquidem deuftaimmodico calore vifcera etiam amplius deuruntur& torrentur.ergo huiufmodi prouidentiam illi duntaxat requirent,quibus in vna particula conftitit putredo, fi tamen ijs quoq; fanguis fuerit miffus.Prouidebitur aüt his non ftatim inter initia relaxando,fed in plurimis prorfus contrà facien do.Cüm enim adhuc ad affe&um locum fluxio fertur,reprimere remittereq; hanc expedit,non ad ipfum attrahere. fi veró tum fluxio humorü per ea remedia cohibetur, tum denfitas quz ex adftri&ione in affecta particula eft relicta,crafsiora detinet, iam tempeftiua relaxatio eft,vt ea quz retenta funt,vacuentur. Precipué autem adftringentibus eft vtendum, vbi in iecur aut ventriculü fuperuacanea proC3 4o6 ORIB. COLLECT. fluunt,quandó&é primoribus admodum he partes funt,&munus fuü obeant vel in ipfis morbis,eft neceffarium.nó eft aüt exiguum eorum munus. quam ob rem impenfius,quàm cetera membra, ventriculus&iecur adftringentia defiderant. ergo cüm ea quz 1am infixa(unt, euocandi tépus eft, tum quoq; modice adftringi poftulant.idcirco fi vel minima fu fpicio fit iecuraut vétriculum laborare,abfinthium [o oleo protinus incoquemus,& eas particuas perfundemus.Vbi abfinthium nó fuppetit, inter initia vel meliná,vel maftichinü,vel lentifcinum fatisfecit. fi exigua febris fit, etiam vnguentum quod ex nardo conficitur;atq; etiam aliorum medicamen torü,in quibus mifta cum amaritudine adftringendi vis eft, aliquid in oleum conijcere,& ad eundem modum vti licet.Simili quoq; modo& cataplafmata compofitam vim habeant,ex ea que tenuium par tium eft,ac relaxet,tum veró ex amara& adftringen te:fuperet aüt in 1js, vbi fcilicet feprimere& RR addere ftudemus, quod adftringat: vbi incidere ac detergere,amarum:vbi euocare,que inter relaxanz tia tenuium partium fint vel maxime: fiquidem quae craffie fubftantie funt, ea pus mouentibus conuenire docuimus. Vnde nec colo laborante, nec quouis reliquorum inteftinorum, nec mufculis qui funt in bepochondris aut ipfo peritonzo, mifcenda funt vllo pacto adftringentia:ficut nec càm veficaaut vterus malé habent, cüm, vc dictü eft, nihil preterea ad locum fluat,nec plenitudo,nec multa excrementain toto fint corpore. Renes& thorax in media predi&orü funt conditione, quantü fcilicet à ventriculi iecorisQ; folicitudine abfünt,tantü reliquorum fuperant.De liene pronunciare abfolute non li cet,nec nifi prius definita tum corporis totius na: tura, LIBER NONVS. 407 tura,tum veró affe&ione que curationis tépore occupauit. nam fi vel egrotus exijs fit, qui atrz bilis excrementum naturaliter congerant, vel etiam eo tempore fuccus in eo abüdet, neceffe eft inliene cu rando,adftringentia reliquis admiíceas, quó vifceris robur cuftodias:ita enim& excrementa ad fe tra het,& cüm corpus expurgarit, ipfe rurfus perventriculum excernet.$i nullum omnino fit atra bilis excrementü,aut omnino adftringendum nó eft; aut quamparcifsimé. Non folüm aütin liene, verüm etiam in omnib.partibus,in quibushumor putrefcit, obferuandü eft diligenter,quod fymptoma fit vehe mentifsimü, quod fecundo loco aut tertio, quó ex ipfis inuenta plané affectione,idonea eidem curatio adhibeat.etenim in membro affe&to tum calorfupe rat,tum veró tumor;qui vel propter abundantiá hu moris,vel propter crafsitudiné fit durus. Si igit calorfuperet, danda opera eft vt fenfim per ea que tepentem caloré obtinent, digerat: cuius generis e tum lini femen,tum chamemelum:quibus adici vel hordei,vel fabará farina debet,quippe quorum neu trum excalfacit.fzpe aüt,vti nofti, quod medici artomeli vocant,pro cataplafmate huiufmodi inflammátionis preparátes aliquid aque mifcemus:ad lienem veró etiam aliquid aceti quandoq;. Si veró inflammatz partis calor non muitüà natura excefferit, fed magnitudo eius notabilis fuerit, digerere haud timidé fine aqua debebis, etiá foenigrzci aliuid fupradi&is immifcés.fiveró veluti fcirrhofa in WA Gk fit propterhumorum quos continet vel crafsitudiné,vel lentoré,tumaceti aliquid,tum atte nuantia medicaméta fimul immifcebis,& praefertim inliene:hoc eri vifcus propterea cp àiecore crafsü fuccü trahit, eiufmodi humoris occafione plerung; € 4 468 ORIP. COLLECT. laborat: quo magis cataplafmata quz ex abfinthio, oxymelite,& cappari fiuntjilli fant idonea. Parcius veró ad pectus eft adítringentibus vtendum, quoniam talia humores qui inflammationé excitant, in pulmonem& cor nonnunquam reprimunt:ac cibis potius horum firmitudini confulendum eft.fed mul tó etià magis in pulmonis inflammatione abftinendum ab adítringentibuseft,quandó in eo ipfis quoque relaxantibus admifcendum aliquid acriü,& euidenter calfacientium eft: quippe foras trahere po tius,quàm reprimere in eo debemus. Itaq; etiam cu curbitula ytiliter ijs qui fic laborant,fi prius fuerint vacuati,applicabitur: fi veró abundantia fuccorum fit,cucurbitulis in principio non vtemur:ficut neq; etiam vlla alia re calfaciente:fed cüm nihil preterea influat,& totü corpus prius euacuauerimus, vfusd; poftulet vt rem inflammanté moueamus,aut amolia mur;aut foras abítrahamus.Vbi veró morbi exoriütur,non ipfis membris laborare incipientibus, fed ijs quz illis continua funt,cucurbitule admouende erunt reuulfionis caufa. inter initia veró quz repri mendi vim habent funt adhibenda. fed cüm in ofsibus cranij mediü occupantibus in altü defcendere reprimentiü vim cupimus,corum quz przire& deducere ca poffunt aliquid reprimentibus admifcemus:eiufmodi funt,que extenui fubftantia cóftant. atq; acetü quidem nó modó tenuium eft partium, fed etiam non mediocrem reprimendi vim obtinet, vnde meritó in principijs affe&ionum co cum rofaceo vtuntur:progreffu veró temporis etiam fpondylij& ferpylli, quibus iam nó modó partiü tenuitas,fed caliditas etiam ineft;aliquid admifcent:quo fcilicet tempore tranfire ad ea quz concoquant& digerant par eft,atq; hac vtraque valentiora,quàm poftu LIBER NONVS. 409 poftulet ipfa pars inflammatione affecta, deligere, ceu viribus eorum per ea offa, quz interfunt,remittendis.fané ad eum modum&caftoreo vtimur,cüm tamen co in alijs inflammationibus minimé vtamur etiáfiin fumma declinatione fint: eft enim calidius id,quàm vt inflammationibus fit idoneü.huic quoue medicamento partium-tenuitas ineft. Ex Antyllo,de madefactionibus,ex primo de prafidijs libro. Cap. XXII. Madefaáio minorem vim habet, quàm cataplafina.ijs vtimur,cataplafmata vel propter tempus eis minimé aptum, aut propter locum, aut propter eorum vim deuitantes. ac temporis quidem ratione, in principio madefactiones adhibent, cüm eo temfS cataplafmatü intempeftiuus fit vfus. Propter ocum verójin capite madefactionibus vtimur in ijs qui non re&té admodum ad cataplafmata funt affeéti:propter vim deniq; in gracilibus, càm viresimbecille cataplafmatü pondus ferre non queant.Accommodatifsimü aüt eft chamemelinum oleum,& prefertim* in ijsjin quibus oleum capitiadmotum euaporationi finé imponit, eamq; qua in capite eft, digerit,aliamque non attrahit, quod nulli praterea medicamento contigit.Illud fané fcire cóuenit,madefactiones in phreneticis fyncipiti& temporibus adhibendas effe, adhibita diligentia ne verticem,& partem pofteriorem attingamus:fiquidem he particulz perfri&tiones nó ferunt,cüm fint origines neruorum.quin calidas quoq; perfufiones eis largé admouere conuenit. Noffe aüt debemus,aquam frigidam aut pofcá nouis fpógijs effe excipiendá:vinum veró cum olco lanis fordidis, itemq; hydreleum. linamenta veró ex linteis puris ad omnes madefa&iones funt accommodata. C; 410 ORIB.)COLLECIT. De irrigationibus,fpongie applicatione;afperfioneQs,exeodemlib. Cap. XXIII. Inigstione vtimur vt corpora perfpergamus, hoc eft, balneorum vfüm imitantes, cüm alia circunftan tia impediti balneo vti non poffumus.cüm auté hunie&are corpora velimus ,1d madefactione facere non valemus, cüm ea nó alté admodum defcendat. fpongiá veró admouemus, vt fordem adherentem abftergamus, fiue fanies fit, fiue fanguis, fiue ftrigmentur,fiue pus concretum fit, fiue ipfa medicamenta, fiue quz inuncta fucrint, aut vt morfum& pruritum corpus vexantes fedemus. In facie veró, cüm recreare& robur indere volumus, eiufdem rei caufa afperfione vtirbur. Afpergendum veró caput eft in vigilijs,& delirijs. ftomachus autem atque hy pochondria oleo calido perfunduntur.fimili quoq; modo coftz,fpina, vefica,oleo calido afperguntur: itemq; tetanici,& ifchiadici deniq;.at crura eorum qui febribus diuturnis& ficcis dctinentur, fi plané * confliterint,aut poft fudores exiccata fint, hydre leo perfperguntur:& alió traducendi caufa crura multa aqua,aut hydrelzo irripamus:quod facimus, vt errantem materiam in partibus ignobilioribus contineamus,quo tépore calidiore vtimur ad morfum víque:& finem irrigationis ruborem& tumorem conftituimus. Tam veró irrigamus vbi inflammationes refoluereinanimo habemus, aut vbi abfceffus citius ad pus perducere confilium eft.afperfione veró vtimurad faciem, atq; in febribus arden tibus zftiuo tempore aqua lactea: hyberno veró,ca lidiore,prafertim fi caput nullo malo vrgeatur.Cauenda tamenin diuturnis affe&ionibus afperfio cft: ftupefactionis enim& frigiditatis periculofz initium faceret. Debet LIBER NONVS. 41 Debetautem is cui adhibetur afperfio, ore contrà flare,neà perfufione impleatur, fed illi occurrete fpiritum obijciendo. fpongia quoq; ficca mento adhibenda eft,ne aqua ex perfufionein pectus confluat. Quandoque veró etiam pofca afpergimus,& prefertim in febribus fimplicioribus,& quz nihil maligni habent. Ad oculos veró deftillantes deco&o nucum pinearum confractarum vtimur. hyberno tempore ad vehementes chemofes,foenigreci al bi decoctum adhibemus,in quo bis térue decoctum effe foenumgrecum debet,ita vt prima decoctio abijciatur,& vltima nobis vfui fit, vt perfundamus. fpongia autem applicatur,que eadem materia fitim. buta,ex qua conftat etia afperfio: fiquidem fimilem quoque vim habet. fed abluendi& abftergendi cau fafpongia ex aqua calida fatis eft. quandoq; etiam medicamentum quoddam quod abftergendi vim habeat, aut aqua. refolutum, aut antequam fpongia admoueaturjinun&um, vt nitrü, aut aphronitrum, aut aliquod his fimile conuenit. In febricitantibus, in quibus fpongiavtendum eft,ex aqua frigida id fa cimus: in incremento tamen id vitamus: at in ftatu, vel declinationibus auda&er hoc remedium adhibemus. Mufculi itidem qui ad aures funt, oleo illinendi funt. in meatus veró auditus& nares,oleum indendum eft ne refrigerentur.Archigenis aütfententia eft,in ardentis febris exceffu,fpongia non faciem tantüm, fed pe&us etiam in vigore fouendum elfe: atin intempeftiuis in fomnum propenfionibus faciem nitro in aqua eliquato perfpergendam. totum veró corpus in valde ficcis& ardentibus febribus exhydrelzo, expectantes accefsionum conftitionem,fpongia pertundimus. 4 ORIB. OCOLLEC IT. De cataplafmatis,ex eodem libro. Cap. XXIIII. INfammationibus quz neq; madefactiones, neq; emplaftra recipere apté queunt, cüm dcelicatiores fint quàm vt horü applicationes ferant;potifsimum cataplafmata conueniunt. Ex cataplafmatis autéalia calfaciunt& digerunt, alia refrigerant, adftringunt,& reprimunt:aliaQue fine aqua;alia fine deco&ione,& alia co&a parantur.quz autem non decoquuntur,pinfa nominantur:quorum apparatus terminus eft,vt valdelzuigata& in vná conducta fint, & non inquinent,& non defluant. Co&is veró non eft tatutus terminus vt noninquinent, id quod etiam fieri poffet ob copiam rerum ficcarum quz hu midis imponuntur, qu: mifcendo& vniendo vires fuas in ea fundüt. Preterea varijs cataplafmatis vtimur tum propter locorum varietatem ea poftulantem,tum propter affe&iones,quz.neq; omnes,neq; omni tempore cadem cataplafmatarequirunt.Ergo deco&is vtimurad cómunes hypochondriorü 1nflammationes. Ex decoctis maxtmé in promptu eft commune, quod luteum appellamus. In aquam lini femen& polliné infpergimus,& poft deco&tionem oleum infundimus:(iq; hume&are hypochondria quz ficca fint,velimus,polliné adhibebimus: fi mol lire, pro polline panem lini femini cómifcebimus: fi calefacere vehementius velimus,* hordeaceü pa nem feminilini addemus:fi calefacere& ficcare, foe numgrzcum:fi calefacere& euocare,furfures.fi vero flatus hypochódria infeftent,lini femen cum cymino eodem modo deco&o fuperdamus.fi diffolutus ftomachus fit,emplaftrum polentá capiat.fi non appetat,& imbecillus fitab(inthij coma prius deco quatur, tum ei decocto polenta commifcetur in ijs qui LIBER NOMVS. 45 ui funt mirum in modum delicati: eam tamen non F iii lini femen, aut pollinem,aut faenumgrzcum indimus ,fed eam pingui melicrato decoquimus,decoé&t colo traijcimus, idd; quod traic&tum fitinfundimus,tum coquimus vfquedum confiftat. fi veró febris adiuncta fitypollinem in oxymelite co &um eodem modo imponimus.fi laxum cedema fit, farinz fabarum cuminum zthiopicum mifcemus: fi fcirrhofum fitjid quod ex ficubus conftat imponimus,quod ita conficitur.Ficus abfq; feminibus con tunduntur,& ita leuigata vino dulci incoquuntur: quibus parum nitri in leuorem redacti additur.fi lien valde obduruit,ficus oxymelite decoquunt.Iecori inflammato foenumgrecü melicrato decoctá, & panis cum lini femine prodeft. preftantius quoq; eft,fi eryngij femen accedat. Ad inteftinorü inflammationes facit quod ex lini femine& polline conftat:ad eorundem veró defluxiones, id quod ex milio conficitur.ad veficá veró lini femen cum rofmarino.Pudendis incómoda funt pinguia,profunt autem adftringentia: quale eft quod ex malicorio paratur. malicorium veró aridum tufum vino infpergi debet,eiq; admifceri galla cótrita. valet ad idem quod ex lentibus fit, ita vt lentes prius aqua decoquantur, dcinde lzuigentur, tum mel eis addatur. Pudendis quoque conueniet id quod polentam recipit,falisq: expers eft,& vino inco&um.Ad tumores veró laxos aque inter cutem facit vua paffa cum acinis trita, vnà cum ficubus pinguibus in melicrato deco&a:huic aüt ftercus caprinü ad exiccandum additur,& magis iuuat. obferuatum quoq; eft; gyfum vetuftum& praefertim quod longo tempore in cataplafmate tritü inueterarit,cum ficubus& ni-, tro rubro in vino mulfo decoctum facere. fi coxen 414 ORTPB.;,COLLECT. dix& teftes inflammatione tententur, fi ea ex chirurgica aliqua adminiftratione, aut manifefla caufa exorta fuerit,communia cataplafimata imponentur: cüm veró per fe nata fuerit, oedemataQ; adiun&ta ha beat, farina fabarum cum vua paffa pinguiin melicrato deco&a proderit.quandoq; etiam lomenta fa barum decoquentes;poftea leuigamus,&cum melle& cumino cataplafmatis inftar obducimus.Inflámationes veró que in partibus funt, pane melicrato inco&o mitigamus.fed fi febrim inuchant,deco€&a refrigerantia ei pani admifcemus, vt decoctum plantaginis,herbz fanguinalis. fi deluxio accedat, adftringentia addimus, vt deco&ü rhois,rubi,lenti fci, malicorij, galle. In ijs veró inflammationibus quz refiftunt, durzq; funt, panem in deco&ü maluz,aut foenigraci,aut lini feminis inijcimus. De cataplafmate,quod citra aquá conficitur. CS acaplanata que fine aqua parantur, ex melle& refina terebinthina, aut ex vtrifq; cóponuntur.mel autem atq; refina prius coquenda funt,quibus ficca infperguntur,vt in humidis cataplafmatis itin humidis enim relaxantur: at in ijs que aquz funt expertia, nequicquam tactu faciliora& molliora deFeguendo fiunt.Hoc quoq; fcitu dignum eftjin humidis opus effe cóco&tione, poftquam ficca fuerint 1nie&ta: in his veró vbi mel& refina fatis cocta fuerint,ficca imponi, nec preterea coquenda:fiquidem vis ficcorü in melle frigeretur,& euanefceret. Lini femen imponatur hifce cataplafmatis, cüm ab igni fuerint amota. Conueniunt auté hzc cataplafmata ijs quos refrigerari veremur,aut in quibus cauemus ne quid humefiat,& ijs quos diutius calefacere& exiccare,& defluxioné cohibere volumus.precipué igitur hifce continenter ad hypochondria fiue d febri "LIBER NONVS. AN febri,(iue etiam fine febri vtimur.nam liquida cata plafmata funt his quz arida autaque expertia nominant, exiguo temporis fpatio valentiora: humor enim qui cis ineft,tenuius eft,& diffoluit, atque ita facilé deducit vim fuam in corpora.ac nemo eft,qui fatis fanus fit, qui cataplafmata continenter mutari dele&etur. modus auté eft, vt temperata imponantur, Vtendü ergo eft hifce qua expertia funt aquz, cüm volumus,vti diximus,totum diem,totamq; no &em cataplafma loco adbzrere:.& in hypochondrijs,& ijs qui cótinenter exudant,inflammationibusq; vrgentur.itemQ; vtilia funt ijs qui pondus fu ftinere non pofluntzatq; etiam in ijs qui fic perfrige rantur,vt calefieri non queant. Ex Lyco,de en ex fermento. Cap. XXV. Ho: cataplafma ad diffundendum liquandumá; compacta valentifsimü eft: nam& dothienas iuuat, & fuppurationes quz tardiusad cómutationé progrediun&promouet,& furculos educit,& duritias maturat,& plantarum pedum contufiones fanat.Va rijs aüt modis conficitur. nam vel fermentum oleo molliturjitaq; facit ad dothienas,ad* artuü alienationes. aut fi efficacius facere velis, nitrum tritum commifcetur,quo ad fcirrhos admodum folidos vtimur. Eft quandoq; cüm fermentum diffundimus, & rurfus ipfum decoquendo componimus, eiq; aut olei parum,aut irinum vnguentum addimus. quin aliter etiam paratur.fermentü aceto fubigitur,vt ad fucci crafsitudinem redigatur, id quod fcirrhis qui iniecore& liene funt,aptum eft. aut ei coma abfinthijaut iris,aut abrotonum, aut thymum, aut pulegium admifcentur:(iquidem hec omnia fermento adiuncta fcirrhis iecoris& lienis conueniunt. 416 ORLP. COLLECT. De cataplafinate,quod ex pane conficitur. Cap. XXVI C'Auplifina quod ex pane fit,ad omnia feré valet, nam omnibus propémodum inflammationibus con uenit.multis id quoq; modis conficit.in aqua frigidifsima panis immergit,& cum rofaceo fübigitur, atq; itaimponitur. conuenit aüt fic conco&um cataplafma inflammationibus ijs quz eryfipelatis naturam referunt.aut pro aqua ad eis confe&ionépofca vtimur:ita enim accómodatius eft inflammationibus eryfipelatis naturam imitantibus. aut etiam aqua calida maceratur,&(imul cum oleo emollitur, tum panis calidus admouetur:conuenitá; eo modo durioribus,& feruentibus inflammationibus.vel lo co olei butyrum indes,& ad eafdem affectiones accommodatius conficies.Fit etiam ad hunc modum. Panis aqua diffoluitur vt cremoris confiftentià acquirat,eiq; oleum aut butyrum admifcetur, deinde coquitur donec confiftat.Hoc eorum omnium,que quidem ego nouerim, eft maximé ad vulnerum inflammationes accómodatum,& ad fuppurationem celerrimé excitandam, vbi ea opus eft: cumQ; neruus, aut neruea pars aliqua contufà fuerit, tum ego parum liquide picis admifcens cataplafma perutile confeciffe me noui, quod eft etiam inflammationibus idoneum quz ex podagra excitantur. Alia quoque conficiendi ratio eft. Hefterni panis medullam manibus conterere oportet: vbi veró ad farinz fimi litudiné fit redacta, ei farine mel admifcendum eft, & coquendum donec mediocrem confiftentiá nancifcatur: vbi fatis effe coctum videatur, oleo affufo mifcendum.Prodeft hoc hypochondriorum inflam mationibus:fed preftantius eft fi melli parum aqua fuerit adietü:farina enim coquendo magis sm itur. LIBER NONVS. 47 ditur.Iam veró quod ex tritico& triticea farina cóftat, eadem ferme poteft efficere,& totidé quoque modis conficitur. De cataplafmate ex furfure, Cap. XXVII. T fores ita parantur, vt fepe ftringantur& premantur, donecin tenuifsimas partes abeant: aut in mortario teruntur,&cribro traijciuntur.Vtimur au tem ad fcirrhos qui 1n quauis corporis parte confti terint,przcipué veró in iecoreatque liene. paratur autem cataplafma ex oxymelite: aut etiá ammoniacum admifcemus,& calidum admouemus: fed melius erit fi quis alterum alteri addat,vt nunquam refrigefcat.fi veró teftes inflammatione tentabuntur, hoc cataplafina erit vtilifsimum, quod fine aceto erit conficiendum. Facit etiam ad dothienem& ceteros furunculos. Mirificé veró profunt furfures contra animalia venenum iaculantia,fi aceto madefacta& imbuta inuicem imponantur. De cataplafmate quod ex farina hordeacea fit. Cap. XXVIIL Coanphíma quod ex hordei farina conficitur,valet contra duras mufculorum inflammationes,quas vel diffoluit,vel facile ad pus perducit.hoc ita fit.Fa rina debet pollen effe,& in melicrato coqui:mel autem plus efto,aqua veró parcior,adeó vt ipfa fola fa rinà ipfam indomitá coquendo diffundat:fiquidem hec non perinde vt triticea,facilé diffolui poteft. Altera confectio,& ad eadem faciens. Mats radix aut ipfa herba,pofteaquàm decocta fuerit,vnà cum melle terenda eft: cumQ; fuerit diffoluta,cum farina coquitur. hecq; confectio maximé facit ad vtrunq;,& ad mollienda ea quz hactenus dura fuerunt,& ad pus pssdosensam Ni verà 418. ORIB. COLLECT. fatis cotum fuerit,etiam pannis exceptam, tunc 0leum affundendum eft: ita enim gratioris coloris erit,& dum auferetur, à pannis cuti affixum nonrelinquetur. Caterüm& ad conuulfiones& ad tetanos hoc ita paratum faciet;fed in aqua in qua farina coquenda eft,prius rut aut cucumeris agreftis radix,aut lauri baccz,aut fampfüchum, aut iris decoquenda funt.Erit etiam accómodatü,fi poft coctionem caftoreum cataplafmati addatur:& totum pannum illinere,& ita toti fpinz fuperdare.ac melius erit etiam fi cataplafma caput comprehendat.In pleu riticis veró aut peripneumonicis, abrotoniü aut lau ri bacce prius in hydromeliteincoquuntur, tum fa rina additur: fi veró fcirrhus vifcera obfideat, ammoniacum, aut terebinthina& nitrum additur:& quandoq; acetum, cüm inteftina funt inflammata, admifcetur. Vbi veró vefica, tum acetum, tum verà etiam ruta addi folet. De cataplafmate exlini femine. Cap. XXIX. C Anaplafina ex lini femine confe&um, omnesinflammationes quz in quauis corporis parte oborta fuerint,iuuat: ac prafertim fi cum eis dolores quoue vehementiores fint cóiuncti,vt cüm tangas dolor augcat.Hypochondria veró inflammatione obfeffa fi quis hoc cataplafmate velit obducere;ita cóficiet,vt pofteaquàm mel ferbuerit,femen in tenuiffimam farinam reda&um ei mifceat. De eo quod ex polenta conficitur. Cap. XXX. Poi, ex polenta fit, fubigiturs fucco clauicularum vitis,aut polygoni, aut pomorum. fanat hoc naufeas& exxítuationes. Si veró polenta in melle coquatur,falá; aut nitrü adijciatur, hydropicis erit accom LIBER NONV S. 419 accommodatum. Idem ad teftium inflammationes, fine fale tamen& nitro,facier. De cataplafmate ex foenogreco. Cap. XXXI. F Acins ex faenogrzco confecta,non eft ad multa vtilis:nam infla minationibus non conuenit. at fcirrhofis affe&ionibus, fi lini femen affumpferit, idonea erit.fed foenumgrzcum alio modo apparatum, erit ad multas res vtile. aqua igitur decoquitur longo tempore,donec fatis coctum fit:tum aqua effunditur, fenumgracü veróiterum Izvigatur,& mellis quod fatis eft,ei mifcetur. cumq;(ae cum melle fuerit fubactum,leuigatum vfq; decoquitur,dum fiat tam craffum quàm epithema.hoc ita confectum vtile eft ad multa perinde,ac plurima epithemata:& fermé ad omnes inflammationes facit quz extrinfecus oriuntur. Ad hypochondriajinteftina atq; vterum. A D hypochondria vero, mteflina, vterumq; probé facit. cüim autem deco&um& in lzuorem reda&um,vt diximus,loco mellis iterum in aqua decoquitur, oculis& id inflammatis conuenit:atque e. tiam efficacius,fi fertulam campanam capiat. De cataplafinate exalica. Cap. XXXII. A yrium nafiq; contufiones, alica vtiliter obducimus.eft autem decoquenda,& louiganda.eaq; preftantior fiet,fi gummi& thuris parum ei mifceatur. Eft nó fecus efficax alica ad dothienas, ad lichenas, & ad fcabiem. De cataplafmateex milio. Cap. XXXITIT. QC obfidtur hoc catap! lafma eo inodo; quo etiam ex lini femine parari docuimus. V slerhoch ventris defluxus dolorem afferat,& edema fübfit.(i veró pi cem liquidá affumat, ifchiadicis vtile reddet, aqua D 4:6 ORI COLLECT. veró,acetóue, aut pofca exceptum, contra morfus fcolopendrz efficax effe obferuatum eft. De cataplafinate ex ficubus. Cap. XXXIII Miriplex omnino eft huius cataplafmatis confe&io,& ad multa itidem valet. ficus ergo ipfa,& femen,quoad eius fieri potefl,teruntur:cüm hoc fece ris, parü irini vnguenti manfuetudinis caufa adiungitur. Facit hocad duritias neruorum, ad articulos contra&os,aut plus iufto relaxatos:& ad fcirrhos, prafertimq; lienis:&adcos quoque qui iniecore funt,valet.Si veró nitri parum addas, finus rumpet, aculeosq; extrahet.fi deniq; ficubus ita paratis mifcueris pulegij,aut origani;aut thymi, aut abfinthij comam minutifsimé tritam, hydropicis conueniet, eritQ; totis hypochondrijs,lumbis,& toti dorfo fuperdandum. Alia confectio. Fi coquunt vfquedum facilé diffolui pofsint, deinde lzuigantur,& in eadem aqua decoquuntur in qua decoctz prius fuerant, tum hordeacea triticcáue farina, aut panis, eifdem admifcetur,& diligentifsimé fubiguntur,& iterum ad cataplafmatis confiftentiam decoquuntur.Facit hoc ad tubercula quz nó facile maturefcunt,& ad parotidas quas deducere ad fuppurationem oportet,& ad dothienas, fi cüm quis vti velit;butyrum addat.Si veró rute fo lia trita mifceantur, m inteftinorü à flatu excitatos iuuabit.oleü porró aut pinguedo admifceatur,cüm ruta aut cuminum incoquitur. De cataplafmate ex lomento fabarum. C Cap. XXXV. j Oquitur lomentum fabarum ad confiftentiam, tum cyminum non admodum tritum additur, fitq; cata LIBER NONVS. 421 cataplafma,quod tefticulis inflammatis aptifsimum eft.Idem facier,(i narcifsi fru&us in tenuifsimas par tes reda&ti parum indideris.ceterüm ad vetuftiores tefticulorum inflammationes ammoniaci portiunculam admifcere conueniet. T De cataplafmateexlupinis. Cap. XXXVI. Enuifsima lupinorum farina cum melle, aut per fe cum lini femine decoquitur,eiq; oleum non multum adiungit: fitq; cataplafma ad helminthas lumbricos accommodatum. Alia eiufdem caraplafmatis confectio. Lyvpii cx aqua decoquuntur, vt facilé leuigsri queant;eisque fel taurinum adhibetur,& abrotoni coma tenuifsimé trita addit: valetq; ad idem, eftq; aduerfus helminthas efficax medicamentum. cüm deco&i lupini fuerint;melanthium lzuigatü,& mel admifcentur, ac fimul omnia lzuigantur,& iterum decoquuntur. De cataplafmate ex lentibus. Cap. XXXVII. Lr coquitur, aqua effunditur, multüm leuigatur,rofaceum affumit.epithema preftantifsimü pudendorum inflammatorum efficitur. cum rubia veró& pane addito egregié facit. Alia conficiendi ratio. T unite inanes partes cum lentibus incoquuntur, & vtrunq; fimul valde cum rofaceo lauigatur.fi panis eis accedat, mitius cataplafma fiet.hoc conueniet vbi cruftz ex igni excitata fuerint,& vbi vlcera depafcantur, ac prefertim in pudendis. fed fcire pareft, càm inflammatio dominatur, maiorem panis copiam indendam effe:cüm veró vlcus depafcés maius periculum minatur, minorem panis portionem adhibendam. p 3 42 ORIB. COLLECT. Alia confectio. T inuifsimam lentis farinam,& punice corticem tenuifsimum oxymelite mediocriter decoquimus, & apponimus.acetum nó 1ta multum effe debet: 1ta enim epithema fit,quod non facilé difanditur: faciti; ad nomas& defluxiones. Alius apparatus. T, ipticuls inco&a cum beta vnà leuigatur. valet hocad vlcera quz circa caput funt: itemque ad ferpentia vlcera,fi cum defluxu inflammata fuerint. Decataplafinate exeruo. Cap. XXXVIII. Rui farina ex melle decocta,ad carbones,ad cruftas ex igni excitatas facit,& vlcera quz depafcunt repurgat.Eruum quog; perfe,& tritum pari modo quo lentes,mitius cataplafma conficit: fi veró mace retur& tenerum fiat vt lauigetur, facilius cataplaÍma compones.. Preterea mitius quoq; cataplafima ex eo ita parato conficietur,quod fit ad cruftas abo lendas,aut carbones,& depafcentia vlcera purganda accommodatius. quod idem ad eorum inflamma tiones non erit inutile. De cataplafmate quod ex ciceribus fit. Cap. XXXIX. Qui fit ex ciceribus, id bydropibus quostympanias vocant,idoneum eft.hzc autem eius eft con fe&tio.rutz viridis folialeuigantur valde admodü, deindefübiguntur,tum melle decoquuntur. ijs deco&is cicerum farina adijcitur. De eo quod ex palmulis conftat. Cap. XL. Patna: cóculcatz modico vino perfperguntur, eisque pollen polentz commifcetur. ftomacho autem faftidio oppreffo hoc imponitur.Si veró huiufmodi palmulz tibi non fuppetant, aliz pinguiores £onfricentur, vinoq; macerentur adeo, donec humore LIBER NONVS. 4213 more vini perfruantur: tum contunduntur& lzuigantur. additur poftea pollen polentz, is; conficitur,atque ad eadem valet.quinetiam fi inflammatio quzdam fimul hypochondria obfideat,hoc cata plafmaad eam multum facit. parum nanque mellis cum palmulis coquiturjac denig; lini femen inleuo rem reda&um ei adijcitur. Aliud. Pansuls vino admifcentur,& cum eis myrti folia tenuifsimé trita fubiguntur: dd; vlceribus ijs, que perfein cute erumpunt,accommodatum eft. Aliud. Ex papaueris folijs tenerrimis fuccus exprimitur: in eo palmula conculcata diffunditur: fitq; cataplafma oculis dolentibus aptum. Aliud. Panuz in aqua diluuntur,& cum exiguo melle coquuntur,& rhus coriariorum aridum tenuifsimé tritum infpergitur,itemq; lini femen leuigatum.va let hoc ad tormina inteftinorum,& vehementes fan guinis eruptiones poteft fiftere. De cataplafinate exacherdis. Cap. XLI Oraemaa laxain articulis tum alibi, tum vel maximé in genibus nafcuntur,eaq; non admodum faci 1à fedantur.fotis ergo prius locis muria aut marina, cataplafiaimponitur, quod ex agreftibus acherdis fit(ru&u eorum fimul coutufo: eft enim hoc cataplafma friabilejideo pannis valde affigendum eft,vt permaneat. Decataplafmate exlolio. Cap. XLII. Loi; farina ita parata,vt in ceteris Íuprà diximus, fatisfecit hydropibus,calce tamen infperfa: fiquidé hzc euocat ac digerit,& fcirrhum minuit, fiuc is lie nem,fiue etiam iecur occupet. fi veró quis cótinuo D 4 24, ORIB. COLLECT. vtatur, is etiam diuturna aedemata articulorum& genuum curabit. Ceterüm lolij farina fülfuri admixta,tumoribus aurium laxis conuenit. De cataplafmate quod ex papauere fit. Cap. XLIII. Papas tenera folia lzuiganrur,fitque cataplafma oculis inflammatis,dolentibusQ; accommodatum:idq; fedi& capitis doloribus prodeft,& podagricos dolentes iuuat. Vitellus itidem oui co&us fimulleuigatur,&ad eadem efficax redditur.Lini femini molito;aut pani,aut pfyllio cómifta&fubacta, faciunt cataplafma ad eryfipelas preftantifsimum. fiquis eorum fuccum vitellis ouorum admifcere ve lit,aut pani, aut lini femini, aut pfyllio,is optimum medicamentum ad eadem parabit.id etiam ita appa ratum,fomnum conciliat,ft capiti admoueatur.fi ve ró papaueris caput quod liquidum fit& probé co€tum,his zqué ac folia admifceatur, fiet cataplafma ad eadem valens. Vt etiam fi ex ipfis capitibus fuccus exprimi pofsitjisQ; perinde, vt fuccus foliorum indatur,ad eadem faciet, Ipfum quoq; papauer ficcum parum vnà cum femine deco&um, vt tenerum fiat,in mortario tundit, vt in cataplafmatis formam fe induat.humor veró coquendus eftfiue aqua,fiue oleum fit. Facit ad eadem fiuc folum papauerfuperdetur,fiue alicui predictorum commiftum. Humor quoq; in quo papauer decoctü fuerit;alicui eorum, quz diximus miftum,eadé preftat. Caput veró ficcum ynà cum femine contufum& concuffum,fi alicui corum quz füprà funt allata,cómifceatur,ad eadem valebit: fi4; adiungaturijs qux fluenté aluum cohibent, medicamenta reddet cfficaciora. Fiunt non fecus quàm ex folijs cataplafmata quog; ex flotibus papaueris,quz ad eadem faciunt. D e LIBER NONVS. 41$ B De cataplafmate exbulbis. Cap. XLIIII. Vlbi affati atq; impofiti, cruftas quz ex adurentibus orta funt,facilé amoliuntur. ijdem ad carbones fimili quoq; modo faciunt. fuperdantur etiam bulbi vt iliter,maculis, lentiginibus,ephelidibus,& ceteris quzin facie nafcuntur: ferenda tamen moleftia eft, quam affert cataplafma, etenim coloré rubrum reddit,&extimam cutim excoriat:fed n6 mul tó poft cutis renafcitur,nec vlcus vllum fit,& macu la cuanefcit.Facillimé quifpiam id fuftinebit,fi poftquàm bulbos admouerit,faciem pane obducat. czterüm panis rofaceo illinendus cft. De cataplafmateexporris. Cap. XLV. Vi exijs quz adurunt, cruftz concitate funt, ibi folia porri fuperdata facillime cruftas auferunt: vehementer enim contunduntur,& falis non multum cis admifcetur.atque hoc cataplafma eft remedium ad carbunculos efficacifsimum. De cataplafmate quod ex la&uca conficitur. Cap. XLVI. Cv m ex calore caput dolet,lactuce folia contunduntur,& fronti admota valde iuuant. fit autem ad hoc faciendum lactuca eius generis, quz liquorem candidum denfumq; emittat. atque oc cataplafma fomnü quoq; inducit. fi veró interim dum contunditur aceto refpergatur, ctiam ery(ipelati quod vlceris expers fit,conueniet. De cataplafmate ex hyffopo,& pulegio. Cap. XLVII. Hio» herba ficca cótunditur& quatitur vttenuifsima reddatur, coquiturQ; cum feminis lini farina,& cataplafma pe&ori accómodatum conficit: valet4; ad eos qui propter lentorem fputa non faci ke educunt& excreant, vtile quoq; cft ad fcirrhum 3 426 ORIP COLLECTI. iecoris. Ex pulegio veró non fecus fiet cataplafma, & ad eadem valebit. fed eo quod ex hyfífopo conftat;hoc erit vtilius. De cataplafimate ex ocymo. Cap. XLVIII. Cauplifma quod exocymo fit,aduerfusi&tü fcor pionis valet. ipfum enim ocymum contunditur,nec aliud quicquam ei adiungitur, nifi quifpiam parum aceti velit eidem affundere. De cataplafinate ex menta. Cap. XLIX. Mz ficca contundenda eft donectenuifsima fat: mifceturque aut lini femini, aut hordei farinz, aut pani alicui generis eiufdem, eiq; parum mellis accedit vt hec cohzreant»fitd; n medicementumaduerfus* helminthas moleftiá aferentes. idem quo que cóueniet tufsibus in quibus propter lentorem difficulter humores educantur. De cataplafinate quod ex ficu fylueftri fit. Cap... L. Fr agreftis,que& trifolium,& afphaltium dicitur,füperdataijs quos fcorpio valucteuit, mirabiliter prodeft:id quod ego quoq; fum expertus.ea cótundenda eft jtque imponenda. De cataplafmate exbrafsica. Cap. LI. Bui contufa pollini triticeo additur. fi veró quis non ipfam brafsicam, fed fuccum pollini admiÍceatjis cataplafma COfciet quod eryfipelati& ftrumis recentibus conueniet: eas enim graciles reddit atq; extenuat.mammis quoq; ex partu fucci plenis, & dolentibus,& timore eruptionis incutientibus, vtiliter adm betur. De cataplafmate ex malua. Cap.. LII. Malus deco&a fiue cruda;pani aut pollini farinze mifcetur,fit; cataplafma ineleflis inflámationibus aptum;easq; interdum ad fuppurationem perduxit. De LIBER NONVS 417 De cataplafmate exbeta.— Cap. LIII. Eta& co&a& cruda,ad ichores,& herpetes,& li chenas,& porrigines, fi caput arefaciant, fuperdata mirum in modum accommodata eft. De cataplafmate ex radicula. Cap. LIIII. Radiculz ex modico fale contufz,& admotz, ad ecchymomata,hoc eft,cüm fanguis in loco contufo colle&us eft, faciunt. Si ergo ex re aliqua extrinfecus incidente id eueniat, fiue ex fene&ute 1n tibijs & furis oriatur, radiculz ad priflinum ftatum colorem redigentes, medentur. fi quis veró fuccum radi cularum pani& modico falis admifceat, is etiam ad ecchymomata medicamentum vtile parabit. P De cataplafmate ex pfyllio.— Cap. LV. Syllij femen neq; mola frangere, neq; contundere poffumus, fed aqua ei affundenda eft,& manibus agitandum:fiquidem ita& glutinofum,& emplaftri inftar efficietur. Facit hoc ad eryfipelata: eftq; fzepius cómutandum. Prodeft idem ad ftrumarum inflammationes: nam vel ftatim eas Íedat,aut quàmaximé leuat, FINIS NONI L 0;B.R IL 428 ORIB. COLLECT. ORIBASII MEDICIN A LIVM COLLECTORVM LIB.DECIMVS. Ex Galeni commentarijs, de facultate atq; vfu dulcium balneorum., Cap.. 4. j| AIneorum quz ex aquis dulcibus calfacis funt, facultas eft, fi temperat fint,humida& calida:ti tepidiores, hu mida& frigida: fiiufto pee fiát, calida M na non perinde humida:fiquidem horrere corpora, contrahiq; eorü mea tus cogunt, ita vt nec externo humore perfrui, nec excrementi quod intus latet,emittere quicquá poffint.enimuero quz temperate funt;per fe femper ca lefaciunt,& humectant. euenit tamen ex accidenti aliquo,vtaut per halitum humiditates digerant,vel corporis particulas fluxione fuperuacanea repleát, aut molliant,aut concoquant, aut vires firment,aut infirment: ad quz non parum quantitas aquz confert. Totum aüt balneum ex partibus inter fe facultate differentibus conftat: fiquidem ingredientes in aére calido verfantur:poftea in aquá calidam defcendunt:mox ex hac egrefsi,in frigidam:poftremó fudorem detergent. Poteft aít prima eius pars totum corpus zqué calfacere, materias fundere, inzualitates equare, cutim rarefacere,& multa, que fb hac anté detinebantur,euacuare. Secunda vcró pars vbi quifpiam in ficca affectione corporis ea vtitur,poteft madorem vtilem folidis partibus indere. Tertia veró balneorum pars,&totum corpus refrigerare,& cutem denfare,& vires firmare poteft, quarta LIBER DECIMVS. 43 quarta veró corpus per fudores citra noxam refrigerationis euacuare. Cüm hzc igitur in homine facere pofsit dulcium aquarum temperatum balneá, & prater hzc etiá,fi quis intempeftiué lauetur, hor rores& cutis denfitatem, danda nobis opera eft, vt omnia deinceps diftinguamus: multos enim eorum qui cruditate laborant, plures veró eorü in quibus mordentium excrementorü ineft copia,omnes preterea qui vel in febris fignificatione, vel in afcenfu, velin ftatu funt, preter admodum paucos, fiue hi fintin balneü ingrefsi, fiue in calido fole fint morari,fiue exercitationes,frictiones,geftationesQ; tentauerintmeritó contigit horrefcere: hzc enim fingula confertim& impetu agi excrementum cogit. Cüm igitur eorum qui lauantur, denfa adhuc cutis fit, hec excrementa detenta atq; aceruata mordere neceflarió cogunt. qui veró opportuné in balneum fuerint ingrefsi, eos omnia prius memorata confequi necefle eft. Ac vacuatio quidé excrementorum omni febri eft vtilifsima, itemQ; rarefactio& relaxatio:fufio tamen& calor non item,fed calor eft omni febri inimicus. at fundi equaliter folidis quidem animalis partibus non eft MA Bu certé non eft vtile perpetuó: fed quoties in animante vel inflammatio quepiam, aut affectio inflammationi fimilis conftitit, aut plenitudo eft,tunc inimicifsimü eft: inflammationes enim cüm calefacti& liquati fucci ad ipfas confluunt,augentur. tunicz veró vaforum multitudinem, quz ex fufione fpiritu eft impleta, non continentes, diftenduntur, ac vires hoc ipfo malé afficiuntur. ergo calidis his ficcisQ; affe&ionibus effundi mordacia eft vtile: fufio enim corum citrapericulum eft. Atque hzc quidem ex prima balnei parte ijs qui ita laborát,prouenireymodó 416 ORIBE.- COLLECT. tempeftiué balneo vtanturmemoria tenendum eft. Adíecundam eius partem modó tranfeundum:erat enim id quod maximé proprie lauacrum nominat: ergo 1n hac ficut ex humetatione iuuantur, fic ex calore nihil eis commodiaccedit. ergo ad tertiam accedamus, in qua& refrigerant fine moleftia quee fuerant excalfacta,& vires roborantur,& quz rarefacta& plus iufto funt laxata, ea ad naturalem mediocritatem redeunt.id quod etiam quarta balnei pars indicat.quippe quibus omniarité funt peracta 1j poft frigide vfum adhucfudant,& omnia ipfis excrementa vacuantur. Nullus eer cüm lauatur, detergendus eft, nifi fordidus fit,& pruritu vexetz nam qui lauantur, citra omnem laboré Izfionemá; perfundi aqua debent. deterfio veró fit ijs, quz abftergendi purgandi; vim habent, quz& mordacia & exiccantia fünt omnia. ex quo fit, vt ea tum viribus,tum vfui balneorum fit contraria vel maxime. Veruntamen fi laborans ad fordes& ad pruritum deterfione indigeat, detergentis medicamenti vim largiore aqua admixta,& modico etii oleo affufo, debemus exoluere,& flatim copiofam aquam calidam puramque affundere. Aeger veró prorfus citra lafsitudiné feruandus eft, ob eamq; caufam labrü fa cilem ingreffum& egreffum habeat: quod fané fict, fi paries qui aquam continet, neq; altus, neque anguftus fuerit. Aeger veró quieté lauetur:facit enim quies egrotátis, vt corpus tumlaxius, tum mollius in balneo fiat: dum enim corpus mouetur, mufculi tenduntur: tenfi veró minus molliuntur atque laxantur.Debet autem ea aqua parata effe, quz fuper cum qui lauatur fundenda eft;poftquàm eo lauacro quod in labro eft vfus fuerit:quod nunc quoque omnes medici facere folent, cüm infirmum lauant: neque LIBER DECIMVS. 4p neq; enim eum in frigidum folium ingredi finunt, fed aqua tepida perfundunt. alij tota labra huiufmodi aqua implent: etenim ficut relaxatum rarefa&umque eft corpus in calido lauacro, fic contrà ipfum cogere fenfim ac ftringere volunt: hoc enim tum ad virium firmitatem confert, tum veró facit, vt homo non facilé ledatur, fi fubita in aere ad frigidum fieret cómutatio. quamobrem qui fani funt, 1h frigidam aquam fe poft calidum lauacrum conijciunt: at infirmi frigide contact citra noxam non ferunt, ideoQue frigiditatem calida admifta frangimus. miltionis porró quantitas inuenitur, primum quidem corporis affectione à nobis infpecta: deinde veró propria natura laborantis, itemque confue tudine,etate,tempore,regione,& cceli conftitutione denique. fané melius agunt ij qui poft lauacrum calidum non minus quàm tres aquas tepidas inter fe differentes parant, vt prima tepida abundé fit, fecunda min? tepida quàm prima, tertia magis adhuc ad frigidum vergat. quod faciunt, vt à calido ad frigidum paulatim accedatur,quandó fubitam in contrarium mutationé ferre laborans non poteft. Quidam etiam medici poft lauacrum laborantes inuoluunt, alij linteis, alij veftimentis,& praefertim non puris,eosqd; ex omni parte cóflipant,quó plurimüm fudent:& tamen non femper opus eft laborantem poft balneum fudare plurimüm: fpe enim non eua ; cuandi corporis caufa ad balneü accedimns,fed cótrà prorfus vthume&emus, idà; omnino irrigemus quod immoderatius erat exiccatum. in hifce igitur nonadmodum multos fudores intus in balneo expedtare debemus,fed ftatim in aquá que inlabro eft conijciendi funt: mox à balneo egrefsi, abftergendi, nec valde ficcum corpus vngendum. Neceffe 43i ORIS. CIOLLEC:T. autem eft confideremus vtrum poftquam fudauerit is qui lauatur,oleum ei perfundendum fit, an antequam fudanerit,fed cüm primüm fe exuerit:an veró neutrum horum,fed cüm madefcere inceperit. atq; js qui in memoria habeat ea que de olei facultate á ximus,nouit optimum ad olei vfum in ijs qui lauantur,effeid quod tertium ftatuimus.Illud etiam didi cit,oleum anté calfa&um corpori eius qui lauatur adhibendum effe:fiquidem tale mollit corpus& rarefacit,cüm frigidü fuo contactu non modó horum neutrum facere queat,fed etiam eis qui lauant,/horrorem incutiat.Poftquam aüt cibum potum; fumferint,lauandi ftatim non funt:nam eorum qui biMUR Qni repletur: eorü veró qui comederunt, non folüm caput,fed corpus etiam vniuerfum:quip pe quod cibum ad fe,priufquam fit conco&us;attra hat.przftat ergo poft balneum, fedata ea turbatione quam balneum attulit;cffe& bibere,quemadmo dum fit etiam in exercitationibus vt turbatione fedata corpus alamus:nam fi poft exercitationem potum paftumq; protinus i ipic implebitur caput;tum vero id quod deglutitum fuerit, interdum fupernatabit.Ceterüm fcire conuenit, quibus plura per aluum fecedunt;balneü fiftere,eadem in corpus vniuerfum reuellendo, atq; ea ratione nocere: qui veró nihil prorfus deiecerunt, ijs fatius effe fter cus antiquum vacuaffe,neminé preterit:ficut etiam €os quorum vires refolutz funt, à balneo magis re folui.Iam nec faftidiofos,nec vomitui obnoxiospar eft lauare:nam ne hi quoq; repenté refoluantur eft metus;ita vt fyncopa que ftomachica dicitur, confequatur.proximé ad hos accedunt,qui os ventricu li bili affe&um habent, quos ex eructatione biliofa cognofcimus.fimili quoq; modo lauare non conue nit LIBER DECIMYS 45 nit eos,quibus fanguis é naribus abundé prorüpit: fanguis enim immoderatifsimé erumpet. confentaneum igitur eft,fi fanguis minus quàm par fit erumpat vt lauentur. hi etiam funt, qui& largo lauacro, &motu vehementiore propter fanguinem qui in ca pite eft, indigent. fimili quog; modo lauamus, fi ijs quibus fanguinis eruptione opus eft,fanguis non erumpat..Conco&is aüt iam af fe&tionibus, balneum citra periculum adhibetur,cüm etiá ad expurgationem fputorum,qua pleuriticorü& peripneumonicorü thorace& pulmone continentur,maximé con ferat.in ijs ergo qui ic affecti funt, cüm indicatio iti dem quz à confuetudine fuu jiturjaccefferit,balneü iterare nihil prohibuerit. Omnino veró feits oportet,nifi prius vacuato corpori balneum adhibeatur, partes affectas fluxione tentari: vacuato ver fi offe ratur,adiuuari conco&ionem. Ex libris Antylli, de balneis induftria paratis, ex primo libro de remedijs. Cap. II. I. Auicra partim ex aquis dulcibus,& qualitatis ex pertibus conftant,partim veró ex ijs quz& qualita tc funt predia,& vim habent vehementem atque confpicuá: ead; in quibus ineft qualitas, partim induftria parata funt,partim per fe ita nafcuntur.Porró eorum quz ex induftria fiunt, alia calfaciendi, alia digerendi;aliahumeétandi, alia reftigerandi,alia adílringendi aus parantur. ac calidis quidem vtimur, cüm aut refrigeratos calfacere, aut lafsitudinem foluere;aut conuulfiones aut dolores mitigare nobis propofitü eft.fané his etiam vtimur refectionis caufa,cüm alimentá non facilé diftribuitur.Calidas autem ux reddimus,cüm pulegium,aut ori ganum,aut hyffopum,aut thymum;aut fatureià,aut auri folia,& chamepityos ramulos,& panacisac 414 ORIB. COLLECT. pyrethri radices,& cachry,& alia generis eiufdem incoquimus..oleü quoq; i in aquá cóijcimus. Lauacra auté digerentia faciemus,cüm totum corpus, quod prcpingue fit, volumus extenuare, aut tumefactum totü corpus, el membrü aliquod cótrahere;idq; fiue propter inflámationé, fiue ob alià affe&tioné fluxione laboret. Fiunt auté digerentia cüm vel falem inijcimus, vel ipfa marina aqua vtimur,aut nitrü admifcemus.Iam melquog; admixtum digerendi vim aquz indititemq; vua taminia inco, SR cinis farmentorum,& fultur ignem non expertum, aut baccarum iuniperi, aut mercuriàlis decoctum. Mollien di veró caufa balneis vtimur in corporibus quz vel inflammatione laborant, vel indurata funt. atq; ad inflanmationes blanda effe debent& mollia: at in ijs qux obduruerunt, fi inflammationis fint expertia;potentia& efficacia. quocircainijs qui inflamnesione laborant; maluz,& lini feminis,& feenigre ci deco&tü M aifcemusd in foxione vexati inflammationibus,plantaginé, aut herbam fanguinalem, aut malicorium, aut rofas, aut rubi cimas incoquimus. In ijs veró que contiifjonem minantur,ijfdem vtimur quz adhibemus etiam ijs quz funt fluxionis expertes.przter caetera veró hydrelzü,i inquo malua,aut foenumgrzcum incoctum fitjiuuat. In duritiaauté citra inflammationem palneiseiíden qualitatis vtendum eft, quibus ad eos qui digeftionis indigebant, rebar. Caterüm refrigerant& adftringunt balnea quz fi fimili modo parata funt, quo adítringentes refrigerantesQ; madefadtiones, quarum fylua poteft in hunc transferri locum. De balneis fponté nafcentibus,ex eodem libro. Gap. Ill. B Atncorumipodt nafcentium multó maior& efficacior LIBER'DECIMVS. 41 ficacior vis eft,quàm eorum quz arte parantur.mul tz autem eorum differentiz funt propter terrz per quam feruntur,qualitatem:alia enim nitri;alia falis, alia aluminis,alia fulfuris, alia bituminis, alis*risjdlia ferri vim obtinent;alia compofita funt ex muljs harum qualitatum fimul coniun&tarum. Vis aütom nium aquarum fponte nafcentiü eft exiccans& calfaciens prorfus, cüm valde intenfz fint: quocirca acutis morbis minimé cóueniunt,fed potius diuturnis,& precipue humidis& frigidis. ue autem nitriautfalis facultate predite funt, accommodatz funt capiti,& thoraci fluxione malé habito,& ventriculo perhumido,& ijs qui aqua inter cutem labo rant,& cedematis quz ex morbis vel ex pituite con cretione oriuntur. Que alumen referüt, ad fluxum fanguinis,ad vomitus procliuitatem,ad immodera: tas hemorrhoidum perturbationes, ad inordinatas mulierum purgationes,& continuos abortus adhibentur.In quibus veró vis ineft fulfuris,neruosmol liunt,concretiones calfaciunt,dolores leniunt,ftomachum imbecillum reddunt;atq; fubuertüt. Quz bitumen fapiunt, caput replent, ac fenfuum inftrumenta vitiant,& enixe calefaciunt,& temporis progreffu mollius;:quod facere prafertim i in vulua, ve fica,& colo inteftino confueuerunt. Que veró aris naturà referunt, ori;tonfillis, vuz,& oculis mirü in modum apta funt. In quibus. ferri qualitas reperit, ftomacho& lieni malé affectis poflunt fubuenire. quz veró exmixtis qualitatibus confiant, ez faciüt proi ratione eius qualitatis, quzin eis excellit. His auté aquis fpóté nafcentibus vti debemus firmis& quietis:vapor enim ab ipfis cómotis emergens, cüm grauis fit& feriens,capiti moleftus eft. quamobrem in aquam ingrediendum eft fenfim, vt vis corpori 27 436 ORIP.:COLLEC T. laxato accedens imprimatur.eorum veró qui cum tumultu&impetu fcfe in aquas inijciüt,corpus den fatum qualitatem aquz non recipit: ita fit vtin huiufmodi, neq; natare,neque immerg1 cómodum fit. Vtiautem ductibus aquarum fponte fcaturientium eos folos oportet, quibus qualitates illarum capiti funt congruz: fiquidem qui fe exhibent aquis qux à du&tibus bituminofis& fulfureis fluunt, quamfacillimé lzduntur. Herodoti,de lauacro,ex libro de prefidijs extrinfecus occurrentibus. Cap. IIII. Si calidiore interno acre indigemus, ad hoc auxilij genus accedendü eft. Vrnaaquz frigide inftillanda 1guitz materie eft: calor enim qui inde emanat,non multo tempore perdurat,fed citó reftinguitur:quo circa id pauló anteintroitum aggrediendum eft. Herodoti,de aquis fponté nafcentibus,ex eodem libro. Cap.. V. T Acultas fingularum aquarum fponté nafcentium quz magnam habent difterentiam,affumenda eft ex ijs quz experientia cóprobantur: exquifitam enim omnium fingillatim notitiam tradere nó poffumus, tum quia nos omnibus vfi nó fumus, tum veró quia nein omnibus quidem elt cognitio, quz facultatibus medicamentorü proportione refpondeat: nam frigide aquz quz fponte nafcuntur,accommodatz funt omnibus fluxionibus,veficz affectionibus, capitis doloribus,& vlceribus malignis. De ijs veró quz potantur,fiue calidz, fiue frigida fint,cüm vni uerfalem quandam conftitutionem non recipiant, in particularibus dicetur, In omnibus auté fit quzedam temporis apta menfüra: nam fi vfurus fit quifpiam his aquis per tres hebdomadas, ita exordictur,vt incipiat à dimidia hora, deinde paulatim progrediatur, LIBER DECIMVS. 4y grediatur,vt per hebdomadam fpatium duarü horarum perficiatur. hoc interuallo ad fecundam vfq; hebdomadem perfeuerando, ab ea tantundem aufe rendum,& in prima menfura definendum,& ita vicifsim fübtrahendum.In aquis enim ftatim à principio diuimmorari non eft vtile:neq; etiam eft frugiferum,ad finem vfq; permanere codem téporis fpatio, propterea quod confert& incipere& definere ab hoc przfidio conuenienter rationi,quo etià modo exercitationibus vtimur& abftinemus. fi veró menfura quam prius fueramus cóiectati vtilitatem non afferat,aquis per interualla erit vtendü.In exacerbationibus autem accuraté omnis hac facienda eft przparatio: nam qui plurimas partes dolent, hi accedentes toti introeant: fi veró aliquas laborátes habeant,madefiant.labore fedato, eos deducemus: deinde cüm rurfus accefsio redierit, vt in aquá defcendant imperabimus, aquis vtentes non fecus quàm fomentis& cataplafmatis extrinfecus adhibi tis.quocirca quantum his aquis vti debeamus, ipfa necefsitas cómonebiz.Noui ego quofdam,cüm per totü diem hoc genere curationis vterentur, mirum in modü adiutos fuiffe: nam exacerbatio quz prius longa,& ad foluendum difficilis erat facta, ceflauit: qua ex re affectioni quoq; commodum accefsit. S1 veró affe&e partes pofsint ceteris te&is madefieri, non erit incómodum diutius,& fepe per dié aquis vtixquod tamen ante cibum faciendum eft: inutile enim eft materia noua plenos, aquas etiam fumere qua tantopere commouere queant.fi vires eos defi ciant, parum cibi eis offeratur. Cüm veró plurimz ex ijs aquis in locis paluftribus& cftuofis oriantur, & propterea morbofe fint,eis opportuné vtéris vere& autumno, quatenus hyeme* adurunt: atq; ilE 3 t ORIP.. COLLECT. lud quidem tempus aquarum vires firmat.fi veró in falutaribus locis fint,erunt etiam aftate affumendz fi frigidz fuerint. Quoniam aüt nonnulli ignariputant calidas aquas conducere ad tuendam fanitaté, & ob eam caufam eis imprudenter,& nulla habita ratione conftitutionis temporis vtuntur, idq; cum damno, vt eft etiam verifimile, equum effet eos ex hac falfa opinione decedere. his auté aquis fi adeffent,vterentur etiam cómunium balneorum loco. Ex Galeno,de frigidi lauacri víu. : Cap. VI. C veiosdmodum quifpiam frigida lauari primüm incipiat, nec vllam ex repentina mutatione noxam fentiat,id vtiq; ad omnia fciendum eft: multi enim cüm malé incepiffent, adeó in frigidam lauationem malé fuerunt affe&i,vt nec ijs qui tutó eam adminiftrarent, fe vnquam permitterent. Efto igitur anni tempus arflatis initium, vt ante hyemé in fpatio interpofito confuetudo notabilis pariatur. efto preterea dies in quo aufpicabimur, quammaximé tranquillus,& quod id tempus feret,calidifsimus: eaQ; diei pars calidifsima,& gymnafteriü temperatum. hzcà; eft externa pre paratio.Corpus vero eius qui frigida lauandus eft, fic parabitur.ztas illi efto quar ti maximé feptenarij medium, nulla nec eo die,nec precedenti noctc,noua re alterato.eflo autem iuue nis qui frigida vtetur,animo prafenti,& plané hilarizac primum linteis vberius fricetur quàm prius. funto autem frictiones eo tempore vehementiores quàm anté, atque etiam linteis durioribus adminiftratz: dehinc,oleo vt affueuit,fricetur: inde exerceatur,exercitationibus multitudine quidem paribus,fed ioribus quàm prius. ab his in frigidam deícendat,non tamen cunctanter, fed celeriter, vcl euam LIBER DECIMVS. 49 etiá femel totus infiliat:nam fi fenfim aque accedat, horror concitabitur. efto veró& aqua ipía nec tepi da,nec plané cruda,& glacialis:altera nang; non agit,repercuffu caloris:altera veró ferit infuetos,atque refrigerat:fiquidem progreffu'téporis tali quoque aqua 1uuenis aliquando vtetur. Vbi exaqua egreffus fit,fricari oleo,idq; à plurib. expedit,quoad cutis incalefcat.poft hzc cibum vberioré quàm con fueuit,potioné infra confuetudiné capiat:quz ipfemet vel iniuffus faciet, modó omnia rité fint pera&ta:nam à frigida lauatione,& plus appetunt,& melius concoquunt, ac minus fitiunt:veniuntQ; poftri di& ad exercitationes habitu corporis plané meliorejmole quidem pari ei quz ante erat, ceterüm cópada,& mufculofiore,& vegetiore. In hoc igitom-niaad eundem modum fecundo die facienda funt, itemq; tertio€ quarto:poftea veró procedente tépore fimili modo frigidam iterü ingredi mandabimus:verüm tertio eam ingredi,quod quidam iufferunt,nó laudo:nam& iterü id feciffe, mihi fatis elle videt,cüm prafertim iubere pofsimus vt homo tandiu in ea immoret,quandiu nobis lubeat.fcopus aüt temporis quo fit immorandum, à quotidiana ipfius experientia percipitinam fi egreffus frigida, coloratus ex frictionibus citó redditmoderaté immoratü indicat: fin& egrius incalefcat,& decolor diutius permaneat, immoderatius in frigida moratü docet. ex his fignis cognofces vtrü fatis moratus fit,an po tius ad minus,aut maius aliquid fit immutandum. Ex Agathino,de calida& frigida lauatione. Cap. VII. Qv naturam habeat tum calida, tum frigida la uatio, confiderandum eft nobis. optimum aüt mihi videtur,lauacra calida non effe prorfus reijcienda, E 4 440 ORTDP.-SCOLLECIT. rarius tamen adhibenda.Iis igitur tanquam opportunum quid habentibus, vtendum quandoque eft: nam& lafsitudines fedant,& focordiam quam cruditates afferunt, ipfa eximunt, ac praefertim fi quis in balneo aquam calidam potauerit,fuccosq; exalimento corrupto aceruatos euomucrir. calidü quoque lauacrum mollit corpus, quod preter rationem quandoq; colligatum conftri&tumq; fit. Conuenit etiam ijs qui non ita przfenti animo ad frigidam lauationem funt affecti,& ad vn&ioné prompti non funt.Modus x apotherapiz eft alimentü& balneü: quod incómodum eft,fi afsidué:non incommodum veró,fi tempeftiué adminiftretur.* Qui auté hunc breuem vite curfum fani cupiunt tranfigere, frigida lauari fzpe debent: vix enim verbis exequi poflum, quantum vtilitatis ex frigidalauatione percipiatur. quod in caufa eft,vt qui frigida lauantur,etiam fi fenio propémodum confecti fint,corpore tamen con ftanti& compacto,& colore florido comperias:& omninojqui multum virilitatis& tenoris pra fe ferant. Quinetiam quz ad appertitiones concodtiones; pertinent, firma, fenfusq; plerunq; integros & exquifitos,& vno verbo, naturales actiones rité conftitutas habent. Qui vero calida lauátur,carnes flaccidas fluidasQ; folent habere,& colorem auerfum,& tenore videntur eneruati effe, male; cibum appetere,atq; omnia haberc ceteris detcriora.quid enim re vera mediocre faciat tam afsidua in acre fer uenti& perhumido elixatio?Equidem in more pofitum barbarorá audiui, vt infantes in frigidam afsi dué dimittant:nos veró calidis lauationibus continuis elixamus,à nutricibus perfuafi,quz tum demü gaudent, cüm poft laborem in balneo perceptü infantibus fopor irrepit:quz quidé fatis ipfis effe exiftiman LIBER DECIMVS. 44t flimant, fi infantes nó magnopere noctu vexentur: aiunt; eos fomno vix capi, qui non fuerint fermeà eR calide foporati. quam ob rem ego filiolum meum,& plerofq; ceterorum, vn&ionibus folüm perfundo:resq; mihi fuccefsit ex fententia.at pueruli ab alijs educati, qui afsidué lauantur pluri. mumdá; elixantur,non mirum eft fi epilepticis conuulfionibus capiantur,& ab eo morbo difficulter liberentur.Nulli igitur puerulo, qui infantü tatem excefferit, frigidam lauationem efle incongruá cenfco, modó ne propria quadam natura huic& alijs vtilibus rebus obfiftat: multa enim huiufmodi funt mémoriz prodita. Fripidz auté lauationis initium in ijs qui e1 affueti non funt,multi fumendá effe exiftimant, cüm zftas in fummo ftatu eft: ego tamen quamplurimos vidi, qui quocung; anni tépore eam aufpicati,innoxié id fecerunt.ex quo fit vt omni tépore citra noxam pofsit principium frigida lauatio nis fumi.fed fi quaineffe varietas debet, ego vernü tempus ceteris anteponerem.Caterüm cüm ad frigidam lauationé accedimus, cüm femperaliàs,tum vel maximé cüm incipimus, optimé diftributum id quod in nobis eft effe debet,& nos leues effe atque expeditos par eft. femper autem nofmetipfos exercitationibus eoufq; dimouere prius debemus, donec propenfione&alacritate in frigidam ingredien di capiamur:etenim vehementia,&multitudine mo tionum prius corpufculum defatigare,& ad lafsitudinem vfq; perducere,cüm alioqui abfurdum fit(ni hil enimjin quo fupra modum ftudium noftrum po namus, falutare eft) tum veró ad frigidam lauationem eft ineptifsimum:fiquidem& ipfa corpora colligat,& vehementiores lafsitudines affert. fed praftat,opinor, vtendi rationem,fumpto altius initio, E 5 442 ORIB. COLLECT. totam exponere.Poftquam igitur negocijs familiaribus,aut ambulationibus, aut geftationib. corpus fueritantea concitatü,tunc ad frigide lauationis vfum debebit accedere:nec prius,quàm fit hora pram dij confueta, nec fané multó tardius: vtrunq; enim hoctempus eft reijciendum.Nudandus auté,fi tem pus permiferit, in fole eft, loco à ventis non perflato. Szpe etiam fi dum exuuntur rigor eos infeftos baberet, corpus iterü veftimentis tectum intentioreambulatione;poplitibus vehementius tenfis, vel etiam curfu poftea dimouendum,eft. ad hecautem linteis afperis validé ad multam víq; contre&ationem tum per fe,tum per alios rubefieri debet. optimum quoq; fuerit,fi miniftri ad hoc manicas ex linteis confutas habuerint:alioqui autem inzquali fri&ione adhibita, cóplicatis nimirü linteis, cutis excoriationes quandoque confequuntur. poftea veró manibus tum ab alijs,tum ipfe per fe ficcé fricandus eft:quz res preterquàm quód fouet,tenorem etiam admirabilem corpori indit. nulla igitur alia re tentata)poteft,quatenus alacritas fert,pofthanc ficcam fri&ionem frigida lauari. Vngi ergo oleo moderate debet,& fricari multüm,ac precipue à fetum etiam ab alijs: nihil enim eft quod tam lafsitudine doloreq; vacet,atque efficax fit, quàm frictio quam quis fibi ipfe adminiftrat.fi quis igitur ea promptitudine ad frigidam lauationé contentus fit, donec fpiritulus creber fiat, alijs exercitationibus non erit opus. fed tamen id difficulter omnes confequimur, cüm quid fatietatis res adiunctü habeat. ergo alijs vni€uiq; confuetis exercitationibus vtendü eft, intra tamer lafsitudinem,vt dixi,laborando,nec omnino expectandum quoufq; 1n molem extollatur, quod plurimis mos eft,fed donec corpufculum fuerit calefa&um, LIBER DECIMVS. 443 lefe&um,& ad frigidam lauationem abundéprzeparatum.Exercitationibus autem finitis, tancfe ipfos omnino;nifi etiam prius, fricare debent fpiritü con tinendo.aliquando etià corpore puluere prius con fperfo fi madore humefcat, atque ita fine vlla mora & fübitó in frigidam defcendere: vel fubitó aqua circunfundantur.aqua autem, fi nobis optio detur, nec glacialis, nec remiffa omnino frigiditate eligen da eit: fiquidem hzc magis nocet, quàm quz in altera parte excedit. Aquarum autem ad frigidam lauationem, prefertimq; cüm primüm quis incipit, praftantifsima eft marina,quippe quz frigoris fatis habeat,& morfus qui ex falfedine prouenit, corpus facilé percalefacit. qualis autem cunque ea fuerit, pura efto& perlucida,nec paluftris,nec cenofa,nec alioqui refes. ceterüm anteponendum eft fi liceat, in aquam defcendere,quàm circunfundi. fed primo quoque ingreffu parum fricandum corpus eft, poftea ingrediendum: ac fefe violenter fricare debet, rurfusqs defcendendum: ac tunc perfeuerare natan do,aut alio quouis modo, vt diutius ibi cómoretur, itatamen vt rurfus& ad oleum,& ad fri&tioné przftó fit.deinde cüm tertio defcenderint,& non diutius fintimmorati, debent caput& que ad ftomachum attinent,aqueductibus fubijcere: fin minus, pluribus hydrijs perfundi,& ita moderaté fricandi. quo tépore nó diffoluimus oleo eam firmitaté quz corpori prius aduenit.Poft hec veró ftrigilibus nó admodá obtufis diutius corpufculum detergemus, & ad ruborem perducimus:nam& roboratur,& fuperficies equalis redditur. fi veró etiam in eos qui cibum fumpferunt incidamus,nó omnino à frigida lauatione abftinebimus,quonià vehementer a peti mus,& quia motioncs quzdà ad id nos Nerafee 444 ORIP. COLLECT. vel quia eftus ipfe quodámodo fimul elixauerit:nefcio enim an quicquam hoc preftantius faciat is qui exuritur,& continenter fudoribus perfunditur. cquidem fzpenumero à coena, cüm vgréinfomnum propter cftum delabor,in frigidam defcendere con fueui:& mirabile eft,quàm iucundam noé&em tranfi gam. In vfu tamen frigide, habenda ratio eft auriá, ne frigidain eas clàm influat.cüm enim frigida laua tio ad omnia fit multó quàm ceterz diete vtilior, quomodo meatus auditui deferuiétes tantüm cum noxa contingat,certé nefcio. De ficcatione per arenam, Herodoti ex libro de remedijs extrinfecus occurrentibus. Cap. VIII. FOonentum quod ex arena adhibetur, accommodatum eft afthmaticis, ijs quorum pe&us defluxione laborat, cceliacis,podagricis;ijs qui per extenfio nem refoluuntur;ijs qui malo funt corporis habitu, hydropicis,& denique omnibus, quos diuturnus morbus vexat.omnesq; prater infantes, ad huiufce fomenti vfum fermé apti funt. tempus ad hóc ido neum eft zftas, in qua etiam dies ardentifsimi funt eligendi.In ortuautem folis,in littorejin arena profunda due fouez aut tres paris magnitudinis ei qui vfurus fitparandz funt,vt à fole calefiant. wgrotus veró cibos optimé confecerit,priusq; inambulet,& geftetur: cumq; aer fit fa&us calidior, arenaq; fatis feruens fuerit redditajin fouea recumbens,in arena quz circüm fit maneat, vt ratio poftulat, conuolutus,vfquedum facilé ferat.caput veró debet contegere,& folis radios declinare,femperd; ante oculos operimentum aliquod habere. figura veró, in qua exardefcat, efto in primis diei partibus eiufmodi, yt meridiem:in medijs,vt Boream fpeet. fpongia queg; LIBER DECIMVS. 44$ quoque aqua frigida imbuta faciei applicetur.ijs ve róqui nimium patiuntur, collutio itidem offertur. fi veró necdum calfa&am aut refrigeratam carnem propter vim fudoris erumpentis fenferintjid fignifi care debebunt:ijq; qui adftant, arenam propellent, eosQ; educent,& inaliafouea propinqua collocabuntjin qua,vt didum eft,occultabuntur. id tertio quoq; loco erit faciendum, fi opus effe videat. qua in re fpe&andus morbus eft, itemQ; vires egrotantis.temporis veró additio ex ijs pendet qua funt di &a prius. Iam veró recumbentes occultabimus ac contegemus afthmaticos,& quorum pectus& coftas delluxio vexat, itemQ; ftomachicos,& qui malo habitu corporis funt,& qui aqua inter cutem laborant:fedentes veró eos hydropicos,quos afcitas nominamus,fiq; opus fit,ctiam tympanitas. ex alijs veró morbis,colicos quoq;,& hepaticos,& fpleneticos,& ifchiadicos,& podagricos,& quorum refo luti funt pedes, aut crura: ad finem veró hi omnes funt toti contegendi, quippe cüm relaxatio rité toti corpori adhibetur,& vtilitas partes etiam morbo vacantes debet peruadere,& praefertim fi frigida la uatione fint vfuri. circa foueas paratz fint fcena ex perlucidis cornibus confe&z, itemque vrnz aquz dulcis,& folia aque maris,in que fedatis fudoribus ingrediendum eft:tum exeuntes perfundendi,& oleo confricandi. fi veró dies tranquillus, corporaq; robufta fuerint, natatione etiam vtantur, à quibus abdu&i, abunde quiefcant, fed hydropici quinque aut fex aquz calida cyathos prius epotos, effundere cogendi funt:czteris mos fuus eft feruandus. alendi autem funt ij,vt propter mala quz in fole funt pafsi,potus augeatur. numerus dierü in morbis intermittentibus non fit minor quàm quatuordecim, 446 ORIB. COLLECT, nec vnum& vigefimum diem excedat. at in hydropicis numerus dierum eft ad rationem inanitionis ipforum molis referendus,& fubducendus. cumq; vtilitas poft vigefimum primum diem ftatum nanci fcatur, biduum aut triduum intermittere cóuenit, tum redire ad vfum. Si veró hyberno tempore hydropem cures,caterz; medicine prafidia non iuuent, agerQue expectare tempus opportunum non queat, resq; vrgeat vt arena adminiftretur, neq; vt ca vtilitas quam tempus accómodatum affert,* expe&are liceat, tum in maritimo loco inftituenda a. rena eft,& cüm eger in fomnis horret, eatotus ob. ducendus eft vt diximus,& cetera quz admonuimus, facienda, profperumq; fucceffum quiinde futurus eft,diuturnum fore fperandum eft. Deinfolatione,ex eodem libro. Cap. IX. Iulio: maximé neceffariz funt ijs qui refeCionis& carnis accefsionis egent: fol tamen nubilus eft vitandus, isQ; qui fzpe in tranquillis regionibus obfcuratur.ftudendum ergo eft,vt hyeme,ve re,&autumno,intempeftiuam infolationé vitemus. eflate autem propter nimium calorem debilibus ca uenda eft. foli vero atq; Igni preter cxtera dorfum admouere cóucnit:nerui enim,qui voluntatis funt, in co potifsimüm funt fiti:quibus calefcentibus totum corpus valentius redditur. caput veró aliquo operimento contegatur. De vtilitate quz ex igni& carbonibus affertur, ex eodem libro. Cap. X. Eoncoum quod fit ex carbonibus, adhibendum eft in balnei loco,qui vngendis hominibus fit dicatusjijs qui diuturnis doloribus teneantur.partes au tem corporis torreantur, doncc difficulter ferre queát. Carbones funto ex balneis fumpti,aut x madc« LIBER DECIMVS. 447 madefcant.Caterüm torreri ad muros ignitos, ean dem affert vtilitatem:fiq; placidé fint calidi,eis particule dolentes admoueantur: fi nimis calidi fint, affectz partes crudis lineis pannis fepientur, atque ita parietibus adhercbunt. Deaduftione,ex eodem. Cap. XI. A Duftionibus vtimur tum per cauteria, tum pet radices,tum per medicamenta. praftantifsimz funt quz cauterijs adminiftrantur,fi qui fint qui chirurgiam reformident.fecundum locü tenent,quas medicamenta excitant.quz verà per multos dies adurunt, ijs cicatrix non obducitor. Ex Antyllo,de dropace,ex primo libro,qui eft de remedijs extrinfecus occurfantib.Ca.XII. Da vt malagma paratur, vfumq; cataplafmatis prebet.conuenit is morbis diuturnis, quibus etiam finapifinus cft idoneus.& cüm quis finapifmo vti velit,prius dropacem adhibet, vt corpus ad fina pi preparet:& poft finapifmum quoq; adhibetur,vt reliqui: morbi eucllantur. Czterüm dropax,fi calfacere preter modum oporteat,accipere debet pyrethrum,cachry,& bitumen: fi opus ficcatione fit, fulphur ignem nó expertü, falem, cineré farmentorum:fi fcarificare,limnefium& euphorbium. Vngexe veró locum oportet dropace prius calfa&o, eaq; crafsitudine id efficere, quam vires egrotantis ferre queant: atq; in ijs qui funt imbecilliores,partes pilofz prius abradende funt:in robuftiorib.veró,& efficaciore dropace indigétibus,nó abradende, nifi " forté capiti,aut mento, aut pubi applicandus eífet. Antylli,de finapifmo,ex eodem libro. Cap. XIII. C'Auplifina quod ex finapi conficitur, efficacius eft:quod in acutis morbis nó admodum probatur: 448 ORIS. COLLETCT. in fegnioribus nanq; naturis folüm ftupidisq;,in acutis morbis,(inapi vtimur.Ad diuturnas vero egri tudines fermé omnes, vbialiorum remediorü vim 1mbecilliorem& minorem morbo cognouerimus, efficacifsimus finapifmus eft: fed tamen in tabidis & colliquatione laborantibus ex vlcere quod iecur obíideat,(inapifímum non admittimus: neq; etiáin vlla alia vlceratione quz intimas partes vexet:fiqui dem exacuuntur,& efferz à finapis acrimonia redduntur. quinetiam in cartilagineis partibus cauendus eius eft vfus, vt inauribus,& fummis naribus, quippe quz exurantur,& quandoq; etiam quz carnis expertia funt,& cartilaginea nigrefcant. ceterz veró omnes corporis partes,& morbi diuturni hoc remedio perfruuntur.Penis autem& vefice refolutiones hocauxilio gaudent: itemque partes omnes refolutz.in rectum quoq; inteftinü refolutü glans inditur.In ijs veró qui difficulter audiunt, collyriá linimento impa&ü auribus imponitur:tum vbifenfum collyrij pars quodammodo perceperit, colly-rio per linamentum exa&o,pars melicrato abluitur. finapifmus auté fegnioribus partibus,ijsd; quz carnofz funt,& vi adhibita difficulter fentiunt. terminus auté adionis medicamenti efto, vt egrotus vehementer doleat,caroQ; nigrior reddatur,& fiat altior quàm quz adiacet:& poftquam ablotü fuerit, puftulz leniter erumpant.ad morbos autem& partes facile fentientes, mitius vtendum finapi eft, vt €o vtamur donec caro fiat pauló rubicundior. ne ta men mitis ille vfus vanus fit,alio die, aut duobus fe peerit finapifmo vtendum,vt continuus vfus,vnius robufti(inapifmi vim praebeat: cuius fané continui vfus menfura eft,cüm partes finapifimo obduécte atque illitz nullum doloris fenfum habeant.In acutis veró LIBER DECIMVS$. 449 veró morbis raró adhibemus hoc remedij genus: coq; folüm in lethargicis,& cateris nimijs in fomnum propenfionibus,quz in febribus cótingunt,& catocha,.& perfrictione,quz gre calefiat.eorü tamen qui in fomnum funt nimiü propenfi, crura finapiífmo obducimus:in perfrigentibus veró,& crura, & cubitos. ceterüm(inapi tenue cateris omnibus linteo exceptis infpergatur. Sinapifmi confe&io. Sinapifisi conficiendi modus eft huiufmodi.Caricas in aqua tepida pridie macerare oportet: poftridie vero eius diei vehementer expreffas valde contundere:deinde acre finapi,quale eft Syriacü& Aegyptiacum, capere, peper fe conterere, aquá in qua carice maduerint,paulatim affundendo:nam humo re perfufum melius leuigatur: tum in maffas lzucs Feliaito Alteram ex caricis,ex finapi alterá.Fiet autem linapifmus vehemens, fi duas partes finapi vni caricarum parti addemus: mediocris veró ex paribus vtriufq; portionibus conftabit:fin mitior exiga tur,tertiam partem fi finapi,duas caricarum cómiícebimus. Linteo veró aut panno illitusadhibetur:locus veró cui admouendus finapifmus eft, prius nitro illinatur,& omnino inun&us efto, eid; ita cataplafma adhibeatur,& fuprà ligetur. Vtendum verà finapifmo infole, autaprica domo,& potius ante balaeum.certum tamen temporis fpatiü quo teneatur, definiri non poteft, propterea quód alij citius, alij ferius eius fenfum percipiant. ergo fepe intueri locum oportet, vtrum fatis ruboris contraxerit. fi veró longo fpatio admotum finapi non agat, fponijs aqua calida imbutis,& panno in quo cataplas eft sappofítis,fouendus eft. pofteaquàm veró finapiímo vfi abundé fuerimus, egeriu balneum duF 470 ORIB. COLLECT. cetur,& vtmodicé laxetur totus perfundendus eft, ac potius etiam partes quibus finapifmus fuerit admotus:ezq; non vngantur. fi3; ferre poffe eger videatur, fuftinere debet,& iterum balneum ingredi & perfundi,ac netum quidem vngi.nónullos etiam vfq; in fequentem diem non vné&tos feruantes lauamus.poft balneum veró vltimü partes rofaceo illini mus.fi vehemens fit dolor,& puftulz eruperint;par tes erunt lana aqua& rofaceo intin&ta obducendo, aut etiam amygdalino cum aqua: melius autem eft, vt aqua fit malue fuccus.In ijs veró quos vehemens dolor vexat, locus malua probé decocta vel perfe, vel cum pane oblinendus: vbi dolor ceffarit,cerato rofaceo cum ceruffa vtemur.Lethargici veró,& qui acutis morbis detinent,lauandi funt. czeterüm quibus finapifmus adhibet, oleo perfundimus:& idem facimus in ijs qui carnibus funt mirü in modum delicatioribus. In quibus veró finapifmo vtimur non propter partes quz altius refident, fed propter eas uz prope cutim funt, panis leuigatus pro caricis ae admifcetur.Hoc etiam fciendum eft,fi in aceto finapi maceretur, cataplafma obtufius:fi in aqua, minus mordax fieri. Qui aures finapifmo oblinunt, panno debent cótre&are, aut duplicatis linteis excipere: malleolos veró oleo prius vngere, tum duplicatis linteis excipere. De fcilla. SCilla in mortario cótufa parem finapi vim habet, fiillinatur: fed breui tempore teneatur: nam fi tardarit,vlcus excitabit.ea priuatim in pe&orevtemur ad eos,qui non nifi re&a ceruice fpirant:& ad rcfo]utionem,cüm non folüm motus ,fed fenfus quoq; eft lefus.fed& nitrum,& balneü,& remediü, vt in fihapifmo,adminiftrare cóuenit. olei veró perfufio Inor« LIBER DECIMVS. 4n morf(iones quas fcilla excitat,proprié mitigat. De fimo caprillo. C'apraróm fimus viribus finapifmo nó cedit;prefertim globuli aceto lzuigati. proprié veró conuenire ifchiadicis hoc cataplafma, quippe quod finapifmo fit efficacius, nos ipfi experientia atq; vfu didicimus. ExMenemacho,depfilothro. Cap. XIII. Psilothram exarte quz cultui& odoratui eft dica ta,fumptum eft.carné in fuperficie vellicatjid quod ex rubore quem affert,& materia quz adurens eft, plané patet.fi tardarit,cutim vlcerat, puftulasá; excitat.eius actio minor eft quàm dropacis: fiquidem hoc carnem delicatam relinquit, dropax veró habitiorem,& mufculofiorem. huius porró moleftus eft vfus.ceterüm oleofa pars à corpore abftergéda eft, propterea quód non adharefceret:*&incius vfü multo tempore morandum effet. quocirca pedum lotiones, ad quas pfilothrum adhibetur,modicé vn €&as effe oportet,ne vis plané diffoluatur. 4 Detonfura& derafionc. Cap. XV. Ondendorum abradendorumd; pilorum vfum medicina accepit,euacuandi caufa:eftQ; is ad diutinas affectiones accommodatus. In capite autem capilli erunt forfice precidendi,tum radendi:& abra. fione etiam vtendum.derafio veró partiü in quibus capilli n6 funt;purior eft& manfuctior quàm fit cu tis tonfura: verüm propter irrigationem& frictionem moleftior cft,& magis etià in profunda coma. tonfura veró quz equé ac derafio capillis caput nu dat, habet nefcio quid fenfum tentans. quocircain jjs qui facilé mutantur,ta&u leni& maníueto vtendum eft. fed càm opus eft cucurbitulas etiam admo uere,locus abradendus cft,vt ipf pofsint excidere: Tz 451 ORIB. COLLECT. quo fane tempore irrigatione& fridione nihil preterea fuerit opus.czterum mitis tonfura& derafio perfpiratum parat, partes; ad alia efficacia remedia paratas& idoneas reddit. De pe&endis capillis. Cap. XVI IN mulieribus que ornatum capillorü fanitatianteponunt, pro locali remedio pe&ere comá vicem gerit fri&ionis:efficaciusq; prodeft cüm caro ad cu 1ufque capilli exortü trahatur.fiq; dentes pectinum denfiores fuerint,maiore etiá vi capillos attrahent. Ex Herodoto,de pectenda coma,ex libro de remedijs extrinfecus occurrentibus. Cap. XVII. Nz caput pectatur primis quidem diebus, cauendum eft:neque enim neceffarium eft;neq; vtile.poft vn&ionem veró quz ante cibum adhibetur,& poft clytteris vfum, fiita confüeuerint, pe&endum erit donec partes capitis nulla moleftia afficiantur.fi ve ró aliquod fymptoma extrinfecus appareat, vt dolor capitis,vt defluxio qu& nuper cóftiterit, aut exanthemata,aut fanguis ftillans, aut alia quzdam ma la fufpicio fubfit,omittendum eft. Herodoti,de perftri&ione& interceptione. Cap. XVIII. Ix quacíq; morbi parte;perftritio interceptioQ;, & ante accefsioncim,& in eius initio,adhibenda eft. Colligare ergo& intercipere partes vnaaut duabus anté horis eft accómodatum: fi veró tempora fufpe&a ignorentur, accefsionesq; inuaferint, non jam magnopere harum rerum auxilio indigebimus, veruntamen eis vtendü eft. atq; affectionibus qua cum rigore inuaduntjitemq; doloribus,conuulfionibus,defluxionibus,fanguinis eruptionibus, palpi tationibus,fingultibusinflationibus,&vigilijs,perftridio LIBER DECIMVS. 453 ftri&io conuenit.Interceptio veró omnibus qui vel ex morbo, vel ex fymptomate refrigerantur,adhibe tur.Perftrictiones autem vafis latioribus, in quibus multum fanguinis& fpiritus eft, admoueantur. ergoad perftri&ionem aptz funt partes brachiorum, quz ad alas& ad carpum pertinent:crurá veró partes,quz ad inguina,poplites,& malleolos funt: hoc enim paco attradtio materie morbü gignentis retrahitur,& auertitur. Interceptio veró ad poplites adhibita prodeft, quippe qux materiam contincat, naturalem; calorem feruet: idQ; precipue facit, fi cum vnguine admoueatur. hec autem auxilia conueniunt ijs qui ftatis temporibus neruorum dolores fentiunt,cuiufmodi podagrici& arthritici funt: incommoda veró cenfentur ijs, quibus anteacceffionem fudores prorumpunt,& quos accefsiones cum fudore coniunctz obfident:nam fi vinculis exciperentur, eorum fymptomata fierent diuturniora.Interceptionis ratio fit,vt lane molles in latos or bes redigantur, his; ab extremis manus digitis ad alas vfq; brachium intercipiamus: eodemq; modo ab inguinibus ad digitos vfque pedum progrediemur.ac partes quidem pedis quz incuruz funt, itemi; genua pluribus lanis excipiemus, quon ea partes tum extendendo,tum fle&tendo facilé denudent,cüm alioqui carnis copia fit in eis perexigua, atque ita immoderatius refrigerentur. cópreísiones veró pro viribus fiant.Intercipiemus etiam par ticulas hoc modo. lanarum carpta extremitatibus fuperdamus,& vinculis laxis fuper excipimus,& pro viribus iterum premimus: vbi omnes partes fue rint intercepta, pulfus eft per interualla contingen dus,ne vitiare vires noslateat.quo in cafu debemus etiam exteriora contemplari,vt colorem, vt refpiraF3 454 ORIB. COLLECT. tionem,excretionem,atque decubitum. fudores ve ró qui erumpent, fi ex mora fant intecceptionis, in eaQ; perfeuerét,ac vires nihil minuantur, boni funt iudicandi. in accefsionibus veró ceffandum,&interceptiones foluendz.inijs veró qux calorem extremorü inuadendo augent,zítate citius expediendz interceptiones funt:hyeme veró diutius immorentur, Quz autem intercepta funt, non funt dire&ó exoluenda, fed partes brachiorum teneris mani bus contre&antes,& ea que circumieca funt auferentes,zftate contegere togis oportet,hyeme veró manibus: nam aéri confertim expofitz refrigerant. ceteras quoque partes exoluimus, quiete cifdé imperata:fiq; fieri pofsit,vt vnico decubitu vtantur. De deligatione. Dirisuiones fiant ad hunc modum. lata vincula ex lana contorta,aut conftricta& coacta, aut veftes attritas capimus, extremitatibusque circumponimus:& adhibita cura ne carnes contundantur,com primendum obfequenter eft,vt firmiter liges.quod rité procedet, fi vincula& lata,& lenia fuerint. fed magis etiam conftringuntur poft fecundam cóprebenfionem: neque enim caro offendetur, fed comprimet.Optima veró deligationis quz fatis fit,men fura eft, vt tota caro quz circá partes deligatas cft, cum rubore infurgat, nosQ; vaforum excitationem obferuando,iterum vehementius cóprimamus, cauendo ne particule in ftuporem cadant, nosq; doloris caufam afferamus. optimus autem huiufce rei terminus eft,depulfio rigoris,& extremorum calor,cüm fcilicet inuafio fe remittit: in cateris veró,cüm fymptomata remittuntur. LIBER DECIMVS 453 Antylli,de fuffitionibus,ex primo libro;qui eft de ijs quz extrinfecus occurrunt. Cap. XIX. Sv fiunt medici mulieres quz ex vtero fuffocant, fiue vterus procidat, fiue refrigeratus,fiue ficcatus, fiue multo humore perfufus fit. Vtimur quoq; fufitu in morbis comitialibus,heterocrania,capitis dolore, in re&a ceruice fpirantibus, in afthmaticis,in ijs qui defluxione vexantur,& in ijs qui canina con uulfione capiuntur. In vteri veró fuffocationibus, & cafu atque auerfione mulieres fuffiant fe myrrha, aut thure,aut bdellio.fi veró federe mulier pofsit, infglla qua parturientes vtuntur collocabimus,& totam pannis diligenter circumuallabimus, vt nulla pars nuda preter facié fit. fi vero federeaut propter fuffocationem, aut propter imbecillitaté non pofsit,fuffienda erit ignifub veftibus conte&o.Vbi vulua procidit, tetris odoribus fuffienda, vt hirudinü nidore,pennis,aut capillis,aut lanis,aut fpongijs combuflis. Vel ita fuffitum parabimus.conie&o in ollam nouam vino hzc infpergemus, atq; ita fuffitus fiet. Cüm vulua refrigerata Fei tritam,amomum,cafiamque adhibemus: càm exiccata eft,fampfuchum,fpicam, crocumQ;:cüm nimio eft humore perfufa, acetum, pulegium, irida, thymumá;.Poculum veró ligneü in ollam conijcimus, quod in medio fit perforatum:poculumq; labris ollo agglutinamus aut luto figulorum,aut pafta.in foramen veró calamum rectà perforatü ponimus;atqs ita aptamus vt nulla fit perfpiratio. alteri veró calami extremitati fiftulam plumbeam aptamus, cuius lene fit labrá. mulierem ipfam in fellaad partum edendum accommodata, cuius effratum medium fitcollocamus:tum ignem leniter fella fubijcimus; F4 46, ORIS. COLLECT. & infellam calamum imponimus. efto veró calami tanta longitudo, vt plumbea fiftula calamo aptata fellam excedat.fiftulam hanc ori vulue admoueri iu bemus,atque itaignem olle fubdimus: quoincendente,vapor exijs quz in olla funt elatus,& per calamum tranfiens in vterum perueniet. circundatur autem plumbü manfuetudinis caufa, vt ne calamus locum vellicet.Poftquam fatis fomenti adhibueris, calamo adhuc vuluz infidente, olla ab igni auferat: nam fi calamus fubducatur, cüm vapor afcendens adhuc feruet, finus muliebris exuritur. In comitialibus veró, vt cognofcamus vtrum eo morbi genereteneantur,ex gagate lapide fuffitus fiet. vt autem qui comate opprimuntur;expcrgifcantur,ex caftorio,capillis combuftis,fulfure, Fia rafura, cornu ceruino,& equina vngula, in ijs quibus altera capitis pars dolet,qui heterocranici vocantur,itemque inícotomaticis,& qui canina cóuulfione corripiun tur, ex ferpyllo, anc folijs, nandragora,& feniculo. in afthmaticis& re&a ceruice fpirantibus, ex fulfure,abrotono, hyffopo,& menta. Quibus fuffitus adhibentur,federc debent, pannisá; circumtei,&ignem in medijs cruribus habere,& inclinatos fal ore fpiritum attrahere.Vbi fuffitus adhibitus fuerit,ceteri colluendi funt melicrato:qui veró tho racem male affe&üm habent,late, 1 Deolfa&orijs,exeodemlib. Cap. XX. Is quz olfactu fenfum excitant, vtimur in vteri ftrangulationibus,vt caftorio aceto diluto, capillis combuftis,lanis concrematis,fpongia itidem,& ellychnio lucerna nuper reftin&o, fulfure igné non experto,quz omnia exigne fuffiunturzitemq; hirudinibus fumum eructantibus. Vbi veró vterus pro cidit,odorari debent fpicam,cafiam, coftum, iridis folia, LIBER DECIMVS. 457 folia, vnguenta odorifera,quz etiam ad animi defe€&onem& naufeam faciunt:& multó etiam magis vinum cum aliquo eorum miftum, aut acetü in quo thymum,pulegium,fatureia, origanü, apiumQ; immaducrint. folia quoq; vitis& rofarü conueniunt. Ad diffolutionem autem virium quz ex defectione oriturhzc olfa&oria funt apta;panis vftus,polenta vino madefcens,pomü,pirum, melopepo. at qui ex capitis dolore in animi defc&ionem cadunt,peucedanum,polium,baccas lauri, cuprefsi globulos ferpyllum, melanthiü, quod adurit, odorari debebüt. De abftergentibus medicamentis, qu fmegmata dicuntur,ex codem libro. Cap. XXI. SMegnata folent adhiberi vt cutis fuperficies abflergatur:alia vt fcarificetur aperiaturQ;corpus,alia ad porriginem aut fcab em, aut morbum pedicularem exterendum, aut ad lendium moleftias tollendas valent.abftergent autem, nitrum,aphronitrum, fal,mel,falis flos,cimolia, lomentum fabarum, fermentum hordeacez farinz, furfur, cinis* communis,pumexomnis,arena.attenuant autem, veratrum album tritum,alcyonium,fulfur,herba pedicularis, napy, cachry, pyrethrum, piper,limneftis, granum Gnidium,euphorbium. Ad porrigines vero& fcabiem,&morbum pedicularé fmegmata faciunt,que conftant ex bete fucco, prifanz cremore, fulphure ignem non experto,veratro, herba pediculari, tefta fepie combufta. omnia auté fmegmata corpori admouenda funt fine vnguine in linteo ficco, cüm ficcatum prius fuerit corpus;priusq; fudauerit. Deijs quzfanguinem iflunt. Cap. XXII. Orum quibus fanguis cohibetur, aliarefrigeran o do,alia adftringendo;alia ogglutinando;alia fic canUNE ——————MÁ RI! QM 458 ORIP. COLLECT. do,alia adurendo fanguinis eruptiones fupprimtit. ergo aqua frigida, pfyllij fuccus, cicute, feridis,& herbz fanguinalis,fiftit refrigerando:acetum veró, oxycraton fuccus portulacz,plantaginis, rhois fyriaci,hypociftidos,balauftij, adftringendo: itemq; gallajacacia, acrefta, fquama, erugo, gypfum, cadmia, ceruffa,diphryges vítum,famius after,terra famia, ele&rü,rubricalemnia,& aranearü tela,& man na thuris,cohibet agglutinando:& fpongia nouaaceto imbuta,vini fex& aceti, exiccando. at mify& chalcitis,& atramentü futoriü,& cauteriü,adurendo,& corpora cógregando. initiü vero à refrigeran tibus& adítringentibus ducendum eft,& ad extremum adhibenda funt adurentia.lllud porró fcire conuenit,aliarü partiü eruptiones fanguinis,poftulare plurima remedia fanguiné fupprimentia: eas ve ró quz ab vtero fluunt, quz; in profundis partib. manent& funt,omnino aliter curari: nam minus pa rent refrigerátibus,quippe cüm vterus adftringentibus precipue delectet. que per os erumpunt, ficcantia non admittunt, nec que modó diximus, fed ijs quz glutinant,curantur:fed neijs quidem omnibus,verüm imponi poffunt& quz periculo vacant. nam ceruffa,gypfum,& diphryges,& cadmia veneni vim habent:que quidem in fanguinis eruptionibus partium externarum cóuenienter adhibentur. Decollyrijs,ex eodem. Cap. XXIII. Qv. collyria proprie dicunt, ea oculis adhibentur.lzuigata veró quz cómuniter integra nominan tur, alia apponuntur, alia imponuntur. apponuntur auté vtero: imponuntur veró fiftulis,& finibus. queq; vtero adhibentur,purgationes prouocant,& foetum educunt: ea autem ex colophonia, myrrha, & brafsice radice,dictamno,& elaterio conficiunt, De LIBER DECIMVS.4g Debent autem collyria longitudinis quatuor digitorum effe,eorumq; figura caude muris effe fimilis. funt etiam linamentis, aut filo oblongo appendenda,vt cüm temporis quod fatis fit, permanferint;auelli foras queant.collyrium quoq; cyprino vngen dum:fed animaduertendum eft,ne vtero inflammato aut dolenti collyriü admoueatur.Quz veró fiftu lis& finibus induntur, ea vt agglutinentur, imponi folent.hacautem ex melle co&o fiunt,aut ex taurino glutine, aut ex zrugine,aut zre combufto. qua fiftulis induntur, ea ad callos exterendos imponimus,fiuntá; ex melle,mify,atramento futorio,chalcitide,fquama nigra, radice marrubij, cedria,&(eride.hec veró,& quz in finus induntur, eftolongitudinis paris fiftulis& finibus: crafsitudinis veró minoris,ne cuneiinftar imponantur. fpongia quoque,& papyrus exiccata ex lino inditur& in fftulas,& in finus exiccandi caufa, fi exiccandi fit neceffitas: trahunt enim hz ad fe humorem,& vt dilatemus aperiamusq; ora fiftularum,& locum vt collyria ingredi pofsint,prebeamus. Ceterüm collyriorum quz ad oculos pertinent fyluam& materiá exponimus, vbi de madefactionibus,& cataplafinatis, & empafmatis verba facimus. Vere parare collyria debemus, nam zftate eorum vis euanefcit,& przcipué aromatum aridorum contuforum: at hyeme etiamfi arida contundantur, nihil tamen lzdentur. cum humoreautem contritz inhorrefcunt,neq; vires remittunt,neque inter fe permifcentur. Quandoq; ctiam,quemadmodum in regionibus quz hyberna fzuitia rigent, medicamenta in humore trita fuas vires hyeme amittunt: fiquidem congelantur. fed nec etiam valde ficca medicamenta conterenda funt, nam puluerulenta eorum pars quz purifsima 4o ORIB. COLLECT. facultate eft,euaporat,& in nihilum abit. ficca auté perfe terenda funt,vt per tenuifsimü cribrum fine vi traijci cum humore queant.nó tamen humor cófertim affundendus eft,fed paulatim,vt femper ftrigmentofum& vifcofum medicamentum teratur.ex quo confequetur, vt quz iniecta fuerint, inter fe co hareant:fi veró totus humor affundatur, metallica refidebunt, aromatica veró innatabunt, neq; inter fe vniri cogentur,neque fub piftillum cadent,quippeque przcurrant,& cum humo:e cófugiant.aqua autem efto pluuia, ea nanq; tenuis eft,& omnia permeat:fin fecus, collyriü vino excipiendum erit.que autem ex metallicis parantur, multo tempore leuigantur: quz ex fuccis, exigui temporis contritione indigent. vbi veró fatis fuerint leuigata, gümi collyrijs additur vt cóponantur:& quia poftquàm ficcata fint,facit vt collyria non frangantur. nullam ta men propriam facultaté oculis gummi przbet. vbi veró cófecta fuerintjin neo vafe reponentur: nam quz ad oculos pertinent, meliora ab are fiunt.at quz ex fuccis conftant, ijs vrendum ftatim eft: quee veró ex metallicis conficiunturjinueterata meliora redduntur. Vfus collyriorum& modus. Liypyitsdini autem incipienti conueniunt ea qua ex glaucio,croco,& farcocolla conficiuntur, idque prafertim zftate.defluxioni veró,quz ex rofis,quae exofsibus palmularum combuftis, que ex fummis olez coliculis conftant. vehementibus doloribus, quz ex aftere, quz ex amylo, quz; babylonia vocantur. Ad chemofes vero facit collyrium ex pompholyge,ex ceruffa,ex nardo.ad vlcera quz ex thure fiunt, ad affectiones quz inueterarint, valent acria collyria.eadem ad hebetes oculos accómodata funt. LIBER DECIMV S. 461 funt..Collyriorum auté materix apud omnes funt: czterüm in chemofi,&vehementibus inflammationibus infundere collyria cóuenit, ne fpecillum con tingens morbum irritet.in ceteris cafibus fublinen da funt.verüm oculus non eft acie fpecilli tangendus,fed palpebra inferiore illita medicamentü apponendum.lIlliziones veró que per fubiectionem,& que per cuerfionem adhibentur, nefcio quid decori cótinere videntur,ceterüm non fanant:nam quz ex fubie&ione fiunt, oculos foluunt, fpecillo obfiftente fricando.quz veró per euerfionem admouen tur,palpebris ed obducunt.que liquide vocantur, vtiles funt ad hebetudines,& incipientes fuffufiones,fiuntQ; ex Attico melle,opoba famo,felle,& prafertim hyena:fi id nó fit, vipera,aut aquilz,aut vulturis,aut perdicis,aut gallorum alborum,aut co racinorum pifcium. quandoque foeniculi fuccü capiunt,aut oleum quod ob vetuftatem fit pertenue & folutum:aut liquorem cyrenaicum, aut cinnamo num,aut femen eius quod befafa dicitur, quod nos agreftem effe rutà exiftimamus. Humidz porró attenuare,calfacere,& purgare poffunt.omnia autem medicamenta oculorum,& przcipué liquida fi accommodaté admoueri debeant, nó pleno capite,& mollita aluo adhibenda funt. quod przfertim in liuidis obferuandum eft,idà; in puro acre,auftrino, fub dio:nam fpirante Noto,& carlo nubilo,aut humido;aut frigido& códenfato,inutiliter admouen tur. Idem víu venit in ceteris collyrijs quz ad acumén vifus perninentiitemQ; in alijs omnibus que ad lippitudiné faciunt,eadem aéris obferuatio feruanda eft,nifi fortaffe quifpiam fic vrgeatur, vt eis vtat, quo cafu& raro,& paucis vti debebit. 462 ORIP. COLLECT, P De pafüllis,exeodemlib. Cap. XXITII. A füillorum funt tria genera:quorum vnum potui datur, alterum in aluum conijcitur, tertium illinitur. De paftillis veró qui potui dantur, tum dicemus,cüm de ijs qui egrotis offeruntur, verbaà nobis fient:de ceteris nuncinflituta eft oratio.Eorum ergo qui indunturjalij obtunduntalij adftringunt, alij adurunt.ijs qui obtundunt,vtimur in ijs quibus per infernas partes acria excernuntur,& quz intefünum omnino mordeant. eorum materi» funtamylum,Samius alter, pompholyx,gummi,tragacan tha,dulcis radicis fuccus,opium, manna, ABC hi paftilli triti cum cremore ptifanz, aut etiam cum polline, aut cremore furfuris, aut lentium decocto inijciendi funt. Adftringétibus veró vtimurjin quibus fluxum immoderatü fiftere ftudemus,& in quibus roborare inteftinum volumus. horum materia eft alumen;acacia,hypociftis, rhus Syriacus,balaufium,cenanthe,galla, malicorium, myrtus.induntur hi cum fucco rofarum,aut lenticulará,aut plantaginis.Adurentium vfus eft in depafcentibus vlceribus.fiunt illi ex fandaracha, calce viua, fquama ris,charta combufta,& ceteris huius generis. funt autem imponendi paftilli huiufmodi, poftquam xgroti comederint& biberint, ne ftomachus ab exhalatione feriatur.preterea antequam indantur,cly fter ex muria imponendus eft,vt vlceribus prius abfterfis paftilli indantur, quippe qui eo modo efficaciores fint futuri.ceterüm quos iniecturi fumus, in vafculum conie&os plurimum agitare oportet,& itaindere,ne medicamentum in fundo vafis fubfidat. vbiautem canaliculum ano impofuerimus, exprimere debemus,& vertere eodé in loco, ne fi fort€ vlcere obfideatur ea parsmedicamentum concidat. LIBER DECIMV S. 46; dat. paftilli veró qui illinuntur, parern vim habent cum ijs qui infunduntur: nam alij adftringunt,vt is qui ad Andronem autorem refertur: itemQ; is qui à Polyida eft confe&us,& croceus,& fuluus,qui ex lanis fordidis fiunt. tales etiam funt qui ex halicaca bo conftant: valentQue ad exanthemata, herpetas, ignem facrumjintertrigines, fanguinis eruptiones, & vlcera fluentia.alij hebetant,& ad epinyáidas, carbunculos,& vlcera maligna faciunt. De pefsis,ex eodem lib. Cap. XXV. Pr vtero foli admouentur.eorum tres funt diffe rentiz:alij nanq; molliunt, adftringunt alij, alij denig; aperiunt. Mollientibus ad vteri inflammationes,exulcerationes,perfrictiones,ftrágulatus, auer fiones,& inflationes vtimur. fiunt aüt ex cera Tyrrhenica,cyprino;fufino,pinguedine anferis aut gallinz,butyro infulfo,refina deufta,medulla ceruina, foenogreco,& fimilibus. Aperiétes vtiles funt cim purgationem fuüppreffam prouocare volumus, aut conniuenté,compreffamue vuluam emendare: his ex melle,artemifia, dictamno, brafsica, dulcis radicis fucco,ruta,& Ícàmonea.Adftringentiü vfus con trarius eft aperientibus: nam fluorem muliebré cohibent,& vterá fufpenfum cótrahunt,& prolapfum reprimunt. ceterüm materiá adftringentium fuprà comprehendimus, cüm de collyrijs& paftillisloueremur.Pefsi crafsitudo inftar firigmenti,& pau ló fpifsior facienda eft:deinde lana tortili linamento fimilis duplicata medicamento tin&a in os vuluz indenda eft,fic,vt ftuppam oblongam alligatam habcat,quo facilé peffus extrahatur. De medicamentis quz infunduntur, Cap. XXVI Vinur ijs qux infunduntur,proprié in vtero per 44.ORIB COLLECT. fpecillum,quod infundendo in ipfum liquori accómodatum eft,quod uxzgiyyxérxy vocant:in finu veró uiante vterum eft,per follem.Id veró quod infunMi& in finum,& in vterum, eft eiufdem generis. oteft autem infufio mollire,adftringere;calfacere, inflationes difcutere,dolores mitigare: qua omnia pro materia ex qua conftat,folet efficere. debet autem liquida effe;aut oleo pauló crafsior. De vnguinibus ex eodem libro. Cap. XXVII. V Neguinibus vtimur in ijs partib.corporis, in quibus neque madefa&ioni,neque cataplafmatis eft lo cus,vt in palpebris,auribus,fummo nafo,& tota facie:fiquidem à cataplafmatis grauatur,& à madefa&ionibus defluentibus lcditur. eadem quoq; admo uemus ijs partibus que multüm mouentur, cüm in eis cataplafmata confiflere non queant,& madefa&ionibus vti n6 pofsimus.Pratereainungimus fervidas inflanmationes,& quz naturam eryfipelatis referunt,quz;& à cataplafmatis,& à madefactionibus irritantur.exulcerationes quoq; quz in fumma cute funt,& deíquamatas inungimus quippe quzà cataplafmatis& madefa&ionibus aggrauentur. itemq; fuggillata,& laxos tumores,& alia permultainungimus. Materiz vnguinum ad frontem,& oculos fluentes accommodatorum. Exleuibus vnguinibus eft album oui vel perfe, vel cum rofaceo,vel cum vino adftringenti,vel cum firania farina. valentius fit ex ouo cum manna,aut cum gummi. magis etiam collaaqua feruenti refolu ta,& cochlez albz cum teftis contritz,ezq; vel per fe,vel cum ouo.Crocus quoq; cum vino illitus miti gat,& magis etiam glaucium ex vino. praftantifsimum LIBER DECIMVS. a4 mum eft quod ex Lemnio figillo,&aceto,aut fucco herba perdicij conficitur. acacia itidem"ilia cum vino fimiliter iuuat. Ex his quedam tenfam frontis & temporum cutim faciunt,& idcirco vafa comprimunt,& ad fanguinis def onem amoliendam valent.aliaveró vnà cum protenfione,fua adítri&ione vafa adítringunt. Vnguina faciei. T xenthenáta quz in facie nafcuntur,ouo cum ceruffa, autlycio cum amurca fuperficie tenus deco&o illinuntur.facit hoc etiam ad fiffa labia.fuffuf10nes veró fucco thapfiz illinendz funt, aut hyffopo viridi. faciem veró maculatá prius eie debemus thymo, aut fatureia, aut origano,in linteum rarum coniectis,& aqua calida deco&is,& floribus impofi tis ita illinere. Vnguenaurium quz inflammatione obfideantur. Avies inflámatz, ac przcipué ex plaga, colla cum aqua,aut myrrha cum vino,aut manna cum vino illinuntur.Exanthemata veró capitis,poftquàm dera fum caput fuerit,cimolia cum aceto,aut betz fucco oblinimus.que hnidtor a funt,cedria: que gluti*nofas fanies excernütamygdalinovngimus: que na fum&nares obfidét,vnguine quod ex alumine,myr rha& aloé conftat,curantur. Éryfipelati veró glaucium,vel fuccum plantaginis, vel herbz fanguinalis aut lentifti, aut cicutz, aut acaciz, aut hypociftidos b HACEN fed feillun; fel ad eryfipelata eftomnium accómodatifsimü. humida veró pinguibus, vt feuo,butyro,cera T yrrhenica cum rofaceo oblinimus. pudenda veró valde adftringentibus& atte nuantibus, vt mella cum fquama eris, aut aloc cum vino mulfo: fcd melius eft brathy aloé infpergere; 466 ORIP. COLLECT. atq; illinere. intumefcentes veró partes in hydropi cis,aut alijs generibus morborum, cimolia cum ace to,aut cum fece vini liquida,aut ipfa fece vngimus. Corpora veró prepinguia,funt tota melle, cui fal admixtus fit; illinenda:fed melius eft in eiufmodi corporibus,vt calami rore vtamur. Myrmecia veró heliotropij, aut chelidonij, aut batrachij fucco inunguntur.Epiny&idas veró liquore cyrenaico, aut parthico cum vino dulci, aut calce viua cum oleo, aut coriandri fucco illinimus. Vermes cócretos coa gulum* leporis, aut alterius cuiufuis animalis illitum educit. fcabie obfeflas partes cardamomum aceto illinimus.ad ambufta veró,ne puftule excitentur,myrrha ex vino lzuigata valet: ad idem facit alumen fcifsile ex aceto& lixiuio,& calx viua ex a. qua. Vnguium quog; reduuias alumen liquidum illitum miré iuuat. Perniones nafci non finit thus,& alumen,& feuum fuillum illitum. Ad fcabiei moleftias& pruritus facit herba pedicularis cum viuo fulfure& aceto. ad tumidas eminentias alterci fuccus valet: ad eminentias veró que in ano& pudendis funt;alumen fcifsile,cum myrrha fta&te,& atramento futorio facit. De malagmatis,ex eodem libro. Mahgmatum tres funt maximé differentiz: alia enim ex quibufdam ficcis,radicibus inquam,herbis & feminibus fiunt:alia ex metallicis,aut ijs que metallicis proportione refpódent: alia ex fuccis,feuo, lachrymis,& quz* coniun&té molliuntur. que autem ex ficcis conficiuntur,coctione nunquá egent, fed folüm liquefatione. in hoc genere ficca funt liquabilibus affundenda, quoniam radices& herba Hmiitun frigerentur. fi veró exigua portio aridorum im ponatur, cetera erunt prius decoquenda, & | | E | LIBER DECIMVS. 46 & cüm ea fatis cocta fuerint,ab igni detrahentur,& ficca adijcientur. Quz veró ex metallicis& liquabi libus fiüt, quomodo paranda fint,tum expofüimus, cüm de emplaftris loqueremur. Czterüm quz ex ficcis conftant, hypochondrijs,& omuibus medijs artibus cómuniter,& precipue ftomacho imbecilcin non appetenti,aut non concoquenti, aut flatus pleno conueniunt, vt quz ex feminibus, qua ex fcrtula campana, quzxq; ex fampfucho conftant.dez fluxione vero laboranti,aut xítuanti que ex aenan« the que ex ilumine quad; ex omphacio fiunt. Lies ni veró& iecori conueniunt ea quz exmyrobalano,exammoniaco,ex vifco,ex aceto,ex calce,ex car damomo, ex nitro,ex radicibus capparis corificiuntur.Peé&tori& fanguinis reiectationibus adftringen tia funt idonea, vt quz ex alumine, ex cenanthe, ,ex falicibus,ex bitumine parantur. Adtabé facit quod ex baccis lauri, quod ex marrubio, quod ex cardamomo, quodá: ex lixiuia fit, qux etiam ifchiadicis conueniunt.at capiti, quod ex baccis lauri, quodq; ex cachrye conftat. Hac autem exempli r3 dicta fint, quoniá alibi, que facultates fint malagmatum ad fingulas res accómodatorum ,explicatü eit.Quz ex adipe& cera fiunt, precipué in neruis& articulis obduratis vtimur,& horum defcriptiones apud omnes funt vulgata. i ijs deniq; qux ex materia metallica parant, artubus obduratis,& digeftioneper halitum indigentibus adhibentur. De acopis,ex eodem libro, Cap. XXIX. A Coporum cómodus eft vfus,velin ijs qui perma nente& afsidente impinguatione indigent, cüm madefactiones propter earum S enum nihil magnepere pofsint: vel in ijs quibus, propterea quod 1 468 ORIB. COLLECT. morbi inueterarint,madefa&tiones miniméfunt ido nec.in quo genere fic poft madefa&tiones acopa adhibentur, icut etiam malagmata poft cerata.Acopo rum funt tres differentiz: calefaciunt, molliunt, cutim fcarificant. calfacientibus in acutis morbis vtimur,vbi neruos lzfum iri fufpicio eft:vel cüàm extre ma refrigerata(int ita, vt difficulter calfieri queant: vel cüm fudores cum perfridione zegrum vexant. Mollientibus veró in morbis diutinis. Scarificantiü vfus eft in diuturnis morbis qui difficulter amouen tur.fegniores funt,in quibus etiam finapifmü commendamus. Materiam veró fcarificantem& calfacientem tum fumus perfecuti, cüm de madefactionibus& emplaftris difleruimus. De ijs quz fternutamenta excitant. Cap. XXX. S Terniramenta excitátibus vtimur, vel vt eos qui nimia propenfione in fomnum detinentur, excitare feltinemus,vel vt mentem defipientem ad ftatá redigamus, v vt foetü, aut fecundas expellamus, vel vtaculeos qui in pecore latent, i in afpectum adducamus, vel vt vertiginé fedemus, vel vt aliquid expellamus quod in aures co daciderit, vel vt diuturnam affectionem quz in capite refidoar, amoliamur & difcutiamus,vel vt fpiritü prolapfum fiuein partefiuein toto corpore,erigamus& roboremus, vt in refolutione, in morbo attonito,& morbo comitiali. Excitat autem fternutamenta caftoreum lzuigatum.penna madefacienda eft,& ea caftoreü excipiendum, acin nares indendum::& poftquàm pennam in naribus verfaris,nares comprimende funt. fi maiore vti velimus, call oreo piper addemus: fi etià vehementiore,(trudhiü pyrethro,aut vuà taminiam piperi admifcebimus; in quo cafu piper albü adhiben LIBER DECIMVS. 469 bendum eft. finapi veró non eft accómodatü, quoniam caput replet. preterea ijs qui dicto audientes effe pofsütimperandü eft, vt fpiritü intró attrahát, .& manfuetum lumen, aut igné, aut folem aduerfum intueantur.Melius eft etiá,vt egrotis fupinis& furfum verfus recumbentibus quàm fedentibus,fternu tamentum excitans medicamentum imponamus: cumq; fumpferint,deambulent fi modó pofsint,fur fumq; refpiciant. quid; lauari poffunt, lauentur ita vt caput largé perfundatur. In caro,& cataphora,& fingultu,tempus accómodatum eft, vt feftinemus. Idem eft cüm fecundas, aut infantem mortuum exellere oporteat. Ne fit autem fternutamentum inefficax, fed& vbi exciderint iam medicamenta que abigendo fatui prius fumpta fuerint, veletiam infeflus, ita fternutamentum ciens medicamentü admoueatur. Idem quoq; tempus in alijs obferuandü eft,& item in ijs que in aures exciderunt.at in febribus tempus eft cómodum,cüm febris fe remittit: in morbis diuturnis,in diebus intermittentibus.Ii veró qui prafidiorum materiam perfequuntur, vt vena fedtionis,purgationis,clyfteris, vomitus,& loca lium,& maiorü, vt cucurbitule, arteriarum fetionis,hirudinum, finapifmiQ;, ea quz fternutamenta cient,adhibere poftremoloco debent. De medicamentis quz infperguntur,quz empafmata vocantur,ex codem libro. : Cap. XXXI. Enpafisato,catiplafimata,&diapafmnata differunt. empafmata enim funt, quz, vt immoderati fudores " autalia per halitum digeftio cohibeatur, aut vt cu| tisextremitas fcarificetur,aut pruritu tentetur, ad| hibentur.cataplafmataautem dicuntur,que& vlceribus fuperdantur: diapafmata veró, quz ad fuauem 1 3 479 ORIP. COLLECT odorem cuti conciliandü,aut toti corpori tribuenz dum,aut partibus,vt alis&feminibus,accommodata funt. Ergo cüm fudores aut digeftio per halitum infeftant,vtendum eft ceruffa trita,aut gypfo,aut ar genti puma, myrto ficca leuigata, malicorio, rho Íyriaco,forbis ficcis tritis,polentis,amylo, polline, galla acerba, acacia. Vt autem pruritus& fcarificationem excitemus, eos, quibus empafmata fuerint admouenda, in fole ficca fridione confricamus,& prius laxamus fenfim exercétes,tum empafmata adhibemus.atque hydropicos quidem arena, fece vini vfta,cimolia,gypfo,nitro,faleQ;: ifchiadicos,re&a folüm ceruice fpirátes,& diuturnis capitis morbis oppreffos fulfure,(inape,nafturtio,cachrye,pyrethro,pipere,& nitro oblinimus. De cataplafiatis ex codem libro. Cap. XXXII. Ex Cataplafmatis alia fordidis vlceribus conueniunt,& ad ea purganda funt accómodata,vt«s cóbuftum, eruum lcuigatum, ariftolochia longa, panax,cadmia,& diphryges: alia comprimunt carnes excrefcentes. Comprimit aüt placidé erugo, fquama:mapis veró calx,fex:veheméter veró mify,chalcitisatramentum futorium,elateriü. conchulz veró cóbuft adhibentur, vt morfus ab vlceribus excitatos mitigent.pinus veró& fpina Aegyptia& ci nis femoribus infperguntur. De diapafmatis,eexeodemlib. Ca. XXXIII, Diupsins funt, ceruffa,iris,terra felinufia, myrtus ficca lzuigata, lauri baccz arid, manna, fpica, folium,amomum,iunci odorati flos aridus. De perun&ionibus,ex eodem libro. P Cap. XXXIIII. v Erun&ionibus vtimurin ijs meatibus, qui fenfu per ] LIBER DECIMVS. 471 percipiuntur: in quos medicamenta ad firigmenti crafsitudinem indimus, vt in os, in nares, in aures, infedem,in meatum vrinz. Horum vis eft aut cxiccans,aut hume&ans, aut adftringens, aut incidens, aut foluens,aut denfans,aut leuigás, aut fiftens,aut molliens,aut dolorem leniens. Ac ficcantibus quidem vtimur in aphthis oris,& ceteris humidis vlce ribus. eodemQ; modo fi in naribus, aut alijs meatibus humida vlcera,& faniem emittentia fint:huius generis funt iris trita cum melle illita, linteum nouum combuftum, paftillus ex hirudinibus concrematis, amurca olei,fex vini combufta,& vino aut aqua refoluta.Humidz veró perun&iones ficcis& carbonü naturá imitantibus vlceribus conueniüt, qualia precipuéin auribus& naribus oriuntur. Hu mectantur auté perun&iones,cüm ex fuccis hume&antibus parantur:quorü fyluá cüm de madefactio nibus loqueremur, demonftrauimus. fed vitandum eft,ne fuccos huiufmodi capiamus,in quibus aliqua vis corrumpendi infit: fiquidem tales adhibiti non folüm ori,fed cateris etiam meatibus fenfilibus no cent. Quz adftringunt, vlceribus oris depafcentibus,& gingiuarum madoribus,& affe&ionibus her etis naturam referentibus, itemq; tonfillis,& vus Pee N arteriz defluxionibus accómodantur. adftringentium veró materia, tum fimplicium, tum compofitorü,eft omnibus perfpicua. n his eft id quod ex moris conficitur,quodq; ex capitulis pu nici mali conftat:& anthera, aut confectio quz ex rofis paratur. Lzeuigantium vfus eft in arteria exiccata,aut quz afperitaté contraxerit, jn VOce rauca, in gurgulione, in tonfillis occlufis. ex eo genere eft tragacantha,gümi, nux pinea, vua paffa dulcis, mel crudü, faba frefa cum melle, dulcis radicis fuccus, G 4 247» ORIP. COLLECT. confectio ex papaueris capitibus, quz ex vino fcybelite fit facta.Incidentibus& fecantibus vtimurin anginis,cüm ea quz nos vexant,& qux inflant,qua ad guttur& os pertinent, attenuare ftudemus. hoc vero genere continetur nitrum cum melle, finapis in fuccum redacta,fuccus brafsic, femen rute fylueftrispyrethrum,cardamomum cum melle.lis veró quz denfare poflunt, vtimur ad ea,ad quz ficcan tia diximus accómodari: huiufmodi auté funt quz refrigerant. Quz veró mollire pollicentur, eifdem quibus etiam humectantes,conueniunt. De medicamentis ad aures accommodatis,ex eodem libro. Cap. XXXV. M kaicamentortn quz auribus conueniunt, alia ad dolores fedandos,;alia ad vlcera,alia ad aures purulentas,alia ad fonitus accómodata funt.opium pa paueris lacteaut aqua refolutü doloribus prodeft. ad idem facit mandragore& cucurbita fuccus,& oleum in quo blatta animal fit inco&ü,aut afelli qui fub hydrijs nafcuntur, aut terre vermes:itemq; pin guedo phoce delpbiniq;& butyrum,& animalium medulle, fandaracha ex melle, amygdalinumque& rofaceum,& irinum,& parus: alumen quoque cum melle,& cedria,& paftillus qui Here dicitur. Acoribus verà purulentis vtile eft lentifcinum, terebinthina,tetrapharmacum refolutum, confectio ex adi pibus,& que ex cadmia conftat, fi refoluantur. Ad vlcera veró qua in auribus funt, adhibeatur etiam oleum in quo fene&a ferpentis fit inco&ta, aut cumi num Áethiopicum. myrrha veró aut thus;aut veratrum nigrum,aut caftoreum cum paffo lauigata,& inftillata;fonitus perfanant. De ijs LIBER DECIMVS. 473 Deijs quz dentibus conueniunt,ex codem libro. Cap XXXVI. Va dentibus adhibentur, partim concufsis,par tim erofis,partim dolentibus,partim denigratis cóueniunt.ftomatica igitur& perunctiones,vt confe&io ex moris,aut quz ex rofis fit, aut anthera, concuffos dentes fiftunt:idemQ; faciunt diphryges,zs, Íquama cum melle,fi dentes cis confricentur. galla quoque nigra aceto inco&a,ita vt quarta pars relin quatur,prodeft, vt eo decocto dentes laborátes col luantur. liquidum etiam alumen idem przftat. Iam & piperinloco inani dentis dolentis impofitü, dolorem mitigat:eundem lenit galbanü illitum,& cera cum maículo thure,& acetum, fios eo colluatur, & carice pingues,& allium,& myrrha inco&a. Ne veró nigri fiant aut corrodantur, ca fmegmata quae ad dentes accommodata dicuntur,faciunt: ex quo genere eftfal cum pulegio, aut cornu ceruino, aut fepiz tefta,aut ouorum lzuigata putamina. Deingreffu in oleum,ex Herodoti libro de remedijs extrinfecus occurrentibus. Cap. XXXVII. Dicat: infoliü ex oleo cóueniunt ijs qui diuturnis febribus cum perfrictione cófli&antur: ijs; qui lafsitudine fuerunt opprefsi,& ijs, quibus dum febri ia&antur,dolent nerui,qui ofsibus funt admo ti. Tempus omne accómodatum eft, omnisQ; etas, fcd magis fenilis. atque in fymptomatis cum febri coniun&is apti funt huiufmodi ingreffus in declina tione:;in quartànis veró febribus,etiam in ftatu. par ticularia veró tempora funt, vtin remifsionibus in omnibus conueniant: in conuulfis veró& dolentibus,& vrinz fupprefsione, vt feftinemus. coterüm quinta olei pars calfacienda efl reliquum in balnei Gs 474 ORIPB.) COLLECT. folijs fit:nam quod in balneis eft;neq; fatis calidum redditur, neque totum rité ad ignem calefieret: fiuidem ad fecundum vfum inutile redderet, quan1s uidem nidorofum fieret. folium veró in quo oleum fit,ad proportionem egrotantis magnum effe debebic. Locetur avtem in tentorio, aut domo ex omni parte inclufus: efto autem in fella fuper qua endromis ponatur perforata per siterndia quaternüm digitorü, cuius initia confuta fint lignis quadratis oblongis:id quod facimus, quia vgroti qui carnis mole funt onufti, non facile à folio Suferuntur:dilabuntur enim geftantium manus. quod fi cauendum fit ne fiatmanibus tenaciter apprehenden dafunt corpora ,quzres carnes tenues& imbecillas cótundit.Praterea decubitus in nudo folio difficilem a&ionem tum fua duritia, tum veró feruore efficit:zs enim vehementius incalefcit.quam etiam ob rem iubemus,vt fpongias fubfternant, vt ad mol lia corpora egroti adnitantur. foramina veró adhibentur, vt poltquam fuerint deportati, oleum defluat.Ergo conftitutus egerin fella, caroq; reddita zqualis per mollem& moderatam fri&ionem fuerit.reuolutis aüt lignis in oleum rité imponatur.reuoluantur veró in contrariü ligna, víquedá»grum in fubiectis fpongijs ftatuant: parsq; ad caput- fpe&ans efto fublimior.prima autem olei oblatio mitis efto: vbi paululum immorati homines i in humore quieto fuerint,oleum per fe agitent: quiq; adftant, conuenienter rationi eofdem perfundant.Sed non eft ignorandum,& multum& praeteranimi fententiam ex eo motu calorem excitari. fi veró feruidiore temperie indigeant, calidius oleum erit affunden dum:infufio vero ad pedes,& ad folium fieri debet. praterea qui caput perfpergit,immergédus eft, fed fpon. LIBER DECIMVS. 47$ fpongia mollis ante oculos admoueatur. Temporis menfura definiéda eftin ijs qui folutionis caufa deÍcendunt in oleum,vt vel rigoré, vel febrim, vel inflationes foluant;& in ijs quralimentum male diftri buunt'in principio enim, vt corporis raritate in facie madidum vaporem capiant: poftea veró,vt longiore tempore immorentur.Prcterca fciendum eft, exhoc ingreffu in foliü multos fudores, atqueadeo plures quàm in ba!neis excitari.quocirca vires omnium nobis fcopi erunt propofiti,cum quibus fudo rum etiam qui excernendi erunt, habenda eft ratio. fi veró doloris,aut conuulfionis,aut vrinz fuppreffionis caufa in folium ex oleo defcendant, non modà vires,fed etiam eorum quz infeftant elationem, aut diminutionem,cófiderare conuenit. Vbi autem 6 folio decreuerimus hominé educere,ligna deuoluimus,& eum auferimus:cumd; in fella fueritlocatus, fpongijs calidis comprefsis, tum linteis obdu&um efferimus,faciemveró aqua lacteo tepore perfundimus:(iQ; ob exolutionem fiat, etiam frigida, his confe&is eum in tentorium deferre celeriter oportet,autin eundem locum traducere,in quo fuerat prius: etenim in puro téperatoq; acre quampri» müm eum ftatuere neceffe eft,eandemq; diligétiam & curam,quam ijs deberi diximus quos animi defe&io premit,adhibere.Eos autem qui morbis per cir cuitus redeuntibus tenentur, alternis diebus, qui veró ob aliquod fymptoma vrgens hoc prafidio vtuntur,fingulis diebus in folium demittemus. Deinfeffu in folio,ex hydrelzo,ab eodem libro. Cap. XXXVIII. Sr debiles fint qui in hydrelzum fe demittunt, endromide amid ingrediantur: fi robufti, etiam fine vefte id faciant. Oleum autem cum aqua diligenter 476 ORIB. COLLECT mifcendum eft, nec minus quàm fexta pars effe debet:qui veró lafsitudinis, aut diuturnilaboris caufain hydreleum defcendunt,in fecunda balnei domo multum temporis infidere in folio debent. De marinis,ex eodem libro. Cap. XXXIX. Digincep: fequitur, vt de marinis dicendum effe videatur:he nanque medicamentofa qualitate funt predite,&ad multas affe&iones valent. mordent hz carnem,& extremitaté cutis vellicant,fuaq; den fatione ac ficcitate humorem qui nimius redundat 1n corpore, ebibuntatq; confumunt: quam ob rem vtiles funt ijs qui articuli defluxione laborant.efto autem hz tepidz ad fummü, vt in eisimmorari zgroti diutius pofsint: nam maior caliditas citius uàm par eft, vires foluit:natationes veró in eifdem FRAG predi&e vtilitates capiant. Cüm veró fint vtiles ijs quorü artus defluxione tentantur,& quorum malé affe&i funt nerui,eedem funt incómodz morbis veficz,aut vlceribus,& item exanthematis quz per fuperficiem erumpunt.optimum eft vt poft earum vfum balneo vtantur: fin minus, aqua dulci omnino perfpergantur: nam marinz humorin corpore reli&us craffefcit,& cum fumma moleftia aeris attraCtionibus que fiunt;afsidet.natationibus veró in mari vtantur 1j qui frigida, qui; calida lauantur. poft quos, omnes ij qui oleofc vnxerint, vt totam eam humiditatem quz corpori adhzfit, abluant& abftergant, eradantur. quoniam veró fepenumero affc&tiones exigunt multará aquar( experientiam, optimum fuerit fi vtendum fit calidis& frigidis, vt ab aquis thermarum,que marinas ctiam precedant, initium ducamus. Dé fu LIBER DECIMVS. 477 De fudorem euocantibus,ex eodem lib. Cap. XL. Qv« fudorem euocant non folüm ijs vaporibus, quos ex fe calidos ficcosq; mittunt,vtilitatem afferunt(huius enim caufa idem faciüt,que ad illorum imitationé excogitantur) fed quadam etià propria corum facultate. etenim tenues euaporantesQ; exhalationes in puro& vndique aperto acre perlate, morborum fobolem in corporibus cliquant,& reliuum carnis condenfant,& totam corporis molem calfaciunt.eadem res fpiritum firmat,fiq; aliquid in eo craffum& perhumidum fuerit, Nisi ca ME humorem qui in capite infedit,confumit. Vt plurimüm veró contrariá vim aquis fponte nafcentibus id habet. eft autem ijs accómodatum qui caput dolent,quique fcotomatici funt,& qui difficulter audiunt,& quos aurium fonitus vrgent:itemQ; oculis fuffufis,& ftomachi madoribus,& defluxionibus,& exanthematis in cute efflorefcentibus, malo etiam corporis habitui,& regio morbo inueterato:ijs itidem qui& multam& fegnem carnem aceruarunt. morbos quoque incurabiles fanat: nam hydropem quem catafarca vocant, nullo alio przfidio vtenté, emendat& corrigit.idem iuuat eos quos afcitas no minamus. Qui permanentibus diuturnisd; morbis tenentur, poft accefsiones vti fudoré euocantibus debent.qui veró predictorum morborum caufa experiuntur,ftatim nulla mora interpofita vtant.Neque enim in partibus malé affe&tis licet fluxü intueri,cüm inanitiones ex toto corpore equaliter fiant: fiquidem humores ex omnibus partibus expellit, caroQ humiditates emittens,cum quadá denfa cóprefsione ficcatur,vt ne id quidem quod fibi infundi pofsit,excipiat.*Poft exudationes alij in balneas 478 ORIP. COLLECT. & marinas natationes fe demirtát:alij folis nátationibus contenti fint: alij calida aut frigida aqua pesfundantur. Ordo autem, qui in ijs vtendis feruandus eft, fimilis(it ei quem in aquis perfciipfimus. Quz veró ad imitationem eorum quz fuapte naturafudorem euocant, excogitantur fomentatiunculz, quz multó minorem vtilitatem quàm pollicentur afferant,cüm cafus vrget adhibeantur. Galeni, de remedijs metafyncriticis. Gap. XLI. INonnibu: diutifsimé inueteratis morbis,cüm ce tera auxilia nihil profecerint, omnes feré ea remedia,quz methodici metafyncritica nominant,adhibere confueuerunt.Ego veró,vbi intemperies quzdam humida& frigida aut per fe ipfain partibus affectis ineft, aut propter huiufinodi humorum frigiditatem fuerit exortamedicamenta ex finape,&tha pfia;atq; ex fimilibus adhibeo:ad ficcas vero& calidas non vtor. Ceterüm qui dignofcere affedtiones non poffunt,ad eiufmodi medicamenta,velut ad facram,vt aiunt,anchorá confugiunt,& fepe id quod opus eft,efficiunt, quód plerofq; homines eiufmodi affe&iones ob malam& vitiatá victus rationem infeftent. Quz ruborem inducunt. Cap. XLI. Nana; femen coxendicum capitisQ; dolores, & cetera omnia quibus rubore opus eft, excalfacit eque ac finapis: eodemQ; modo helenij radix: ead; continuis articulorá lapfibus, qui ex humore procedunt,opitulatur. Fimo autem columbarum fylue ftffum frequentifsimé vtor.eo etiam cum femine finapis contufo& cribrato, pro finapi vtorinifchiade,hemicrania,tenebricofis& terrificis imaginatio nibus,cephalza,laterum,fcapularum,tendinü,lumborumi; LIBER VNDECIMVS 47 borumq; doloribus diuturnis. Iam veró facit etiam ad renum vitia,& ad colicas affectiones,& ad pedum articulorumq; dolores,cüm nondum callum obduxerint. FINIS DECIMI LIBRI. ORIBASII MEDICIN A LIVM.COLLECTORVM LIB.VNDECIMY S. Ex Diofcoride,de fimplicium medicamentorum facultate per ordinem literarum ab A,vfq; M.& eorundem apparatus. Brotonum quod fcemina dicitur,arboris fpecie frutex eft,fubcandidus, folijs circum ramulos minutim incifis ad fe-: riphi modum,florum plenus,corymbis in fummo auri fulgore comantib. quod atate natum eftid guftui amarum eft: taleauté Siculum videtur effe.alterum veró mas vocatur, eftá; farmentofum:folia habet tenuia, vt abfinthium.plurimum in Cappadocia, Galatia,& Hierapoli Syriz nafcitur. Agallochum lignum eft quod ex India atq; Arabia aduchitur thyiz ligno fimile: eftque odoratum, cum amaritudine quadam guftum adftringens.cortex corij fimilitudinem habet,eftq; verficolor. Agaricü fertur radix laferpitio fimilis, non denfa fuperficie,ficut laferpitid,fed tota rara.eiusalterum mas;alterum faemina.praftat autem foemina rectas 48o ORIP. COLLECT. intus habens diuifiones. mafculum veró rotundum eft,& vndig; concretum.vtriq; guftus in initio dulcefcens,mox vbi diffunditjamarus. Nafcitur etiam in Galatia Afiz,& in Cilicia in arboribus: fed friabi le& infirmum. Ageratum frutex eft furculofus duorum palmorum UNAM INSCR valde fimilis,vmbellam habens in qua maxime bullz aurez funt:clichryfo minor. Anchufa,quam alij calyca;alij onocleam vocant, folia habet la&uce, cuius acuta fint folia,fimiliajhir futa;afperamagna,multa, vndiq; ab radice per terram fparfa, fpinofaq;: radix eft digiti crafsitudine. fanguinei coloris zftate prouenit, manus; inficit. nafcitur autem lzto folo. Eft& alia,quam Alcibiadium aut Onocholes vo cauerunt. differt hec àfüperiore, quód minora folia habeat. qué aüt eft afpera,ramulosq; habet exiles,in quibus flos eft purpureus aut puniceus: radices rubras,oblongas,& per meffem fanguineo quodam fucco fluentes.nafcitur autem folo arenofo. Quinetiam alia anchufa eft que lycopfis nomina turjhuic adfimilis:habet autem fructum puniceum, quem fi quis cómanducatum in os ferpentis infpue rit,eum enecabit. Lycopfis veró, que à quibufdam anchufa vocad habet lactuce folijs fimilia,fed longiora& crafsiora,& afpera,ad caput radicis decidua.Caulis exit longus, afper, rectus, adnatis multis cubitalibus afperis,in quibus flores parui purpurei funt.radix rubra,& adftringens.nafcitur in campeftribus. Adiantum,quod lij polytrichon vocát,folia habet exipua, coriandro Fit i& inextremo incifuris diuifa. Cauliculi ex quibus exoriunt nigri; extre ma LIBER VNDECIMVS, 4m mz gracilitatis,dodrantales.nec florem, nec fru&á fert.radix eft inutilis. Adiantum aliud eft quod trichomanes aliqui appellantflici fimile,paruum,leue:folijs tenuibus inordiné vtrinq; digeftis,lenti fimilibus,contrarijs in tcr fejin ramulis paruistenuib.acerbis, fubnigris. Aegilops herbula eft;folia habens tritico fimilia, molliora tamen. in fummo auté capite duo aut tria femina rubra fert, inter quz ariftz, veluti capilli, prodeunt. Aizoon,id eft,femperuiuum magnum,alij buphthalmon, id eft,bubulum oculum, alij ftergethron, hoc eft,amorem concilians vocarunt. caules cubitales emittit,& etiá maiores, pollicis crafsitudine, pingues,egregié virentes, incifüras habentes vt val laris tithymalus. folia habet pinguia, pollicis magnitudine,in acumine linguz fimilia.queq; inferiora funt, in terram conuexa funt:quz vero in capite, concreta inter fe, circulum oculi inftar circumfcribunt.nafcitur locis montanis,& fupra domiciliain vafis fi&ilibus quidam ipfum conferunt. Aizoon minus in parietibus,& vmbrofis fepulchris& petris,& murorum coronis nafcitur. cauliculi multiab vna radice prodeunt, repleti foliolis pinguibus, paruis,& in fummo acuminatis. exit etiam é medio caulis, dodrantali fere magnitudine, vmbellam habens,floresQ; tenues, virides, multos. folia veró eandem quam füperius,vim habent. Aizoitertium genus videtur effe, quod alij portulacam agreftem,aut telephion vocant.folia habet latiora ad portulacz fimilitudinem, itemq; hirfura. nafcitur in petris. Aethiopis folia habet verbafco fimilia,valde hirfuta,& denfà, in orbem circa imam radicé redacta. H 482 ORIB. COLLECT. caulem quadrangulum,afperum;apiaflro aut ar&io fimilem,multis alis concauum.femen erui magnitudine in fingulis vafculis geminü: radices ab eodem fundo numerofas,longas,craffas, fapore glutinofo. ficcate veró nigre, dure,& cornibus fimiles redduntur. plurima nafcitur 1n Meflenia& Ida monte. Acacalis fru&tus elt fruticis in Aegypto nafcentis,qui femini myrice quadantenus eft fimilis. Acacia nafciturin Aegypto-.fpina et arborefcés, fruticofa,non re&a in altum crefcens,flore albo,femine ceu lupinorum,candido in filiquis,ex quo fuc cus exprimitur,&in fole ficcatur, ex maturo niger, eximmaturo fubrufus. eligatur modice rufus& odoratus, vt in acacia cffe poteft. aliqui etiá ex folijs vnà cum femine fuccü exprimunt. ex hac etiàfpina manat gummi.Lauatur in aqua ad oculorum medicinam fuccus identidem cófricatus,abiedtis 1js qua in fummo concreuerint,donec pura aqua relinquatur,atq; ita in paftillos cogitur. Vritur etiam in olla cruda cum tegulis in fornace, torreturq; ad carbones perflata.huius fpinz deco&um folutos artus fo tu fiftit. Nafcit altera acacia in Cappadocia& Ponto, que Aegyptiz quidem eft fimilis, ceterüm minus efficax,& oculorum medicinz inutilis. Acalyphes,hoc eft,vrticee,quam cniden vocant, duplex eft genus:alterü agreftioribus;afperioribus, & nigriorib.folijs eft, femenq; lini femini fert fimile, fed minus: alterá exili femine,& non ita afpero. Acantha.Spina alba in montanis& fyluofis locis nafcitur. folia habet chamzleonti albo fimilia, fed angufliora candidioraQ;,& aliquantü hifpida.Caulem habet fpinofum,candidum, duos cubitos excedentem,ad pollicis crafsitudiné, aut etià maiorem, füubalbum,jinanem. in acumine caput cft fpinofum, echi | | LIBER VNDECIMVs. 483 chino marino fimile:eft tamen minus,& oblongü. flores eius purpurei, in quibus femen eft,vt cnicus, fedrotundius.(git. Acantha Arabica albz eft acanthe fimilis.adítrin Acanthium folia fimilia habet albas acanthz, in fummis extremitatibus aculeata,in quibus eft lanugo inftararanez telz: qua collecta,& in vnum conducta bombycis effigiem przbent. Acanthus,aut melamphyllos,aut pederos nafcif in hortis,& petrofis,& aquatilibus locis. folia mul. tó latiora habet quàm lactuca, incifuris diftin&a vt eruce folia,nigra, pinguiajleuia:caulem lzué,duorum cubitorü, digiti crafsitudine. perinterualla vfque ad verticé foliolis quibufdam veluti nucamentis oblongis hyaciutho fimilibus circundatum, à quibus flos albus,femen oblongü,luteü, caput thyr fi figura.radices fübfunt glutinofe,fuluefcétes,lonv. Naícit etiá agreftis acantha,carduo fimilis,acuCN breuior quàm ea que 1n hortis prouenit. Acinus;hoc efl, ocymaftrá, herba eft coronaria, tenui ramulo,fimilis ocymo,hirfutior,& odorata.à nonnullis veró in hortis feritur. Aconitum,vel pardalianches, vel cynoctonon,fo lia habet tria aut quatuor,cyclamini aut fylueftricu cumeri fimiliayminora tamen,& afpera.caulis eft do drantalis. radix fimilis caudz Ícorpionis, alabaflri modo fplendens. Aconitü alterá eft,quod lup'cidam vocant.pluri müm in Italia montibusIuftinis prouenit;fuperiore praftantius.folia auté habet platani fimilia,fed pluribus incifuris diftincta,8& multó minora,& nigrio| ra.cavlem habet vt filicis germen glabrü,cubiti alti tudine,aut etià maior£.fructus in filiquis quodámo do oblongis. radices cirris fquillará fimiles, nigrz. Hz 484 ORIEP. COLLECT. Acorum folia habet iridi fimilia, fed anguftiora: radices non difsimiles, complicatas, non in reum fed obliquum tendentes,& in fuperficie geniculis interfectas, fübalbas, guftui acres,& odori non ingratas.Proftat autem album,& denfum,& non exeÍum,& plenum,& odoratum.tale autem eft quod in Colchide.quod; ex Galatia allatum, afplenum no minatur. A&x,hoc eft,fambuci altera fpecies eft,que inar borem affurgit,furculos arundinis forma habct;rotundos,albicantes,oblongos,cauos: folia quaterna quináue per interualla ex virgis prodeunt,iuglandi nuci fimilia, graueolentia,& longiora.in extremo autem caule circinatz vmbellz, flores candidi, fru&us terebintho fimilis,qui in nigro modicé purpuraícit, acinofus, copiofi ac vinofi fucci. Altera veró fpecies quam chamzaten, hoc eft,ebulum,aut heliofa&en vocant,minor eft,& herba fimilior. caulem quadratum habet, multis geniculis interceptá, folia per interualla ex fingulis geniculis exeunt amygdale(imilia, per orbem fecta,& lenior graucolentiad;. in fummo vmbella eft, fimilis antedi&»,itemq; flos& fru&us. radix lóga ad digiti craíffitudinem fubeft. Halimus,frutex eft fepimentis idoneus, rhamno fimilis, fpinis vacans, folia oliuz fimilia, latiora tamen gerit. Nafcitur maritimis locis& preruptis, itemq; in fepibus. parantur eius folia coquendo ad vefcendum. Altheaaut hibifcus fylueftris maluz fpecies eft. folia habet rotunda, vt cyclaminum,& lanuginofa. florem rofaceum, trium cubitorü caulem, radicem glutinofam,intus albam. Alifima, quod aljj damafonium, alij lyron appellant, LIBER VNDECIMVS. 485 lant,folijs eft plantagini fimilibus, anguftioribus ta men,& in terram deflexis:caule tenui&(implici;ad cubiti altitudinem: capitulo ad thyr(i formam,floribus albis,fubpallidis:radicibus,quales nigri veratri funt,tenuibus, odoratis,acribus, fubpinguibus. aquofa docs amat. Alochabet fcillz folium,craffum, pingue, in rotundo fiint at, ketrorum pandum. folia vtrinque ex obliquis fpinulas raras& mutilas habet.caulis affurgitantherico fimilis. flos eius albus. fru&us haftulz regiz fimilis. grauis eft odoris, guftui amarifsima. radicem vnicam, ceu palum haidefxim habet. Plurima veró in]Adia nafcit, vnde& liquor comportatur. Oritur quoque in Afia,& quibufdam maritimis locis,atq; infulis,vt in Andro. Sed ad exprimendum ex ea fuccum oben glutinandis veró vulneribus trita atq; illita eft accoómodata. Duplex autem eft eius liquoris genus: alterum arenofum, quod purioris alocs fedimentum effe videatur: alte rum ad iecoris formam.Eligito pingué, calculis vacantem,fplendentem, fabauam, friabilem, iecoris modoó concretam, facile liquefcentem,& quz eximiz amaritudinis fit:nigram veró,& quz non facilé frangitur,reprobato. adulterat gummi admixtione,quod guílu deprehenditur€ amaritudine,& odorisintentione,& quod digitis friataad minimü vfq; ramentum non diffoluitur. Alij acaciam quoq; mifcent.Torretur autem etiam ad oculorum medicinasin pura& igni candente tefta:rudiculaq; fubinde verfatur, donec tota equaliter candeat. lauatur; abiecto t eo, quod arenofum eft, tanquam inutili:xquod veró pinguius& leue fit, feruatur. Alfine,nonnulli myofota,id eftymuris auriculam vocant,quz inde nomen traxit, quód foliola muris 1^3 486 ORIP. COLLECT. auricule habeat fimilia: dicit aütalf(inequód zi», id eftjlucos,& vmbrofa ametloca. folia fimilia habet hshxinerfed humiliora,& longiora,non hirfuta. cüm teritur,cucumeris odorem refert. Alyffon exiguus eft frutex,fubafper,fingulari cau le, folijs rotundis, in quibus fructus funt vt duplices clypeoliin quibus femen modicé latum continetur.ipfüm veró montanis& afperis locis nafcit. Alypon fruticofa eft herba,& fübrubra"folijs tenuibus ,ramulisQ; tenuibus,flore molli& leui.radix plena eft acris fucci, femen veró epithymo fimile. naícit maritimis locis,ac praefertim in Libya, quanquam in alijs etiam plerifqs prouenit. Ambrofia,quam alij botryn, id eftyracemum,alij artemifiam vocarunt, fruticulus eft retnofüs trium dodrantum.huic folia, qua caulis erumpit, exigua, yt rut folia,furgunt:ramuli exiguis feminibusfunt pleni, inftar racemulorum,qua nunquam florent, vinofo odore.radix tenuis eft duàüm dodrantum. In Cappadocia veró coronis inferitur. Ammi,alij Aethiopicum cuminum.notum eft femen hoc exiguum.multó exilius cumino eft. origani faporem guftui affert. probato quod purum eft, & falfuris expers. Ammoniacü ferulz liquor eft. totus frutex cum radice agafyllus dicitur.probatur bene coloratum, ligni expers,thuris fapore, calculis vacans,denfum, fine fordibus, cafforei e derem referens,guftui amarum.hoc verà Zaij, hoc eft,fragmentum vocant: quod veró terrà, aut lapillos habet mixtos, qigauas hoc eft, mixtionem appellant. nafcitur in Libya ad Iouis Ammonis templum:eftq; fuccus arboris ferulas gerentis. Amurca eft olei fedimentit. hec decocta cupreo y vafe LIBER VNDECIMVS. 487 vafe ad mellis confiftentiam adftringit,&ad eadem, ad quz lycium,facit. Agreltis vitis farmenta vitis viniferz modolona emittit,lignofa;afpera, folia hortenfi folano fimi CM Ho& latiora.florem habet vt capillos muícofos. fructü fert exiauis vuis fimilem, cüm maturuerit,rubrum.rotunda eft,acinorum figura. Alba vitis ab alijs bryonia, ab alijs ophioftaphylonjhoc eft, ferpentum vitis,ab ahjs chelidoniü, ab alijs pfilothrum, vocatur: folia clauiculosq; fatiue viti fimilia habet, magis tamen hirfuta funt omnia; & propinquis fruticibus fefe clauiculis applicant. fru&um fert racemofum,rufum, quo pilis coria fpo liantur. huius afparagis decoctis vefcuntur, qui aluum& vrinam cient. Ampelos,;hoc eft,vitis nigra, quam proprié bryo niam nonnulli vocant, alij Chironiam vitem nominant, folijs eft hederz fimilibus, fed ad fmilacis hederz folia propius accedentibus: caule quoq; ei fimili, verüm hec in omnibus maior. ipfa quoq; fuis clauiculis arbores apprehendit. fructus eius racemofus eft, viridis in initio:conco&tus veró,niger.ra dix extrinfecus nigrajintrinfecus coloris buxei. Ampelos agriajhoc eft,vitis agreftis,vel labrufca, duplex eft: FAO vua non maturefcit, fed ad florem vfa5 perducit eam, quz oivévív, id eft, flos vitis appellatur: altera fru&tum abfoluit,ea; paruos habetacinos,& nigra eft atque adftringens. Amygdale amare radix decocta& trita,ephelidas in facie emendat. ipf itidem amygdale illitz idem efficiunt.admotz menfes cient.capitis dolori medentur, illitz fronti cum aceto& rofaceo. faciunt ad epiny&idas;ex vino: ad vlcera veró putrefcentia,ferpentia,& canum morfus,ex melle. in ciH 4 488 ORIB. COLLECT. bofumptz leniunt dolorem, ventré molliunt,fomnum conciliant,vrinam prouocant,;ad fanguinis reie&ationem cum amylo& menta fumpta valent.ad renum veró& pulmonis vitia ex aqua potui dant. Amylum laudatifsimum eft, quod conficitur ex tritico purgato&loto,& macerato in aqua dulci, abiecta quinquies per diem aqua,& fi fieri poteft etiam per noctem.vbi emollitum fuerit, aqua fenfim abfq; agitatione effundenda eíl, neid etià quod refidere debet,(imul defluat.cüm mollifsimum redditum videbitur, aqua abiecta pedibus terendum eft, tum aqua affufa furfures fupernatantes cribro eximendi: quod fupererit per colum traijciendü,mox vt excolatum fuerit, in nouis tegulis in fole ardentifsimo ficcandum. nam fi vdum paulifper maneat, acefcit. Amomum preftantifsimum eftArmeniacü, quod auri colore eft,habetq; ligium fubfuluum,& valde odoratum: Medicum veró, quoniam in campeftribus& aquofis locis nafcituryinfirmius eft. magnum viride; eft,& tactu molle,lignis fibrofis,origani odore.Ponticum veró fuübfuluum, fra&u difficile,racemofum,plenum fru&u,odore feriens. Eligito recens,slbum aut fubrubrum;nó adftri&tum aut compactum,fed folutum& diffufum, plenum feminis vvarum racemulis fimilis, graue& valde odoratum, Íine carieyacre, guftum mordens,fimplici colore,& non vario. Adulterant amomum nonnulli admixta herbaamomide,quz eft amomo contimilis, que tamen odore& fru&u vacat. eain Armenia nafcitur. florem. habet origano fimilem. porró in huiufmodi rerum probationibus fragmenta femper vitanda funt.elige veró quz ab vna radice fuos ramosintegros habent. Ana LIBER VNDECIMVS. 49 Anagallidis duplex eft genus,flore difci::nam quz carruleum fert florem, fcemina: quz puniceü, mas dicitur. Anagyris, alij helcopon vocant, frutex eft folijs & virgis vitici fimilis,arborefcens, grauifsimi odoris, fores brafsice ficailes. fru&ü in exiguis filiquis ferendum figura,varium,folidum.durefcit vua ma turefcente. Androfacesin Syria nafciturjlocis maritimis.her ba candida eft tenui ramulo, amara,foliorü expers, folliculum in capite habens quo fémind continent. Androfzmon,alij dionyfiada,alij afcyron vocát, frutex eft tenues habens ramulos, cyan virgis punicei coloris, folijs rutz triplis, quz trita vinofum fuccum emittunt. Complures alas habetin cacumine vtrinque expanfas, circa quas flofculi parui funtlutei coloris.in germinum capitulis fructus eft nigri papaueris f fimilis, veluti punctis diftin&tus:coma veró confricata refimofum odorem exhalat. Anemone duplex eft: altera fatiua, agreftis alteraitemq; ex fatiua,alia eft que puniceos s llores producit,alia albefcentes& lactefcétes,vel purpureos. folia habet coriandri,tenuioribus prope terram diuifuris: cauliculos habet fibrofos tenuesQ;, in quibus flores quales funt papaueris infident.media capitula nigra funt, vel cerulea. radix oliue magnitudine, vel maiore, fermed; geniculis quibufdam intercepta.agreflis veró in omnibus maior quàm fatiua eft:folia habet latiora, durioraque, caput oblongius,florem puniceum, indicules tenues,& plures. eft etiam quz nigra folia habet;acriorq; eft. Qui ve r ab agrefti anemona nefciunt argemonam,& papauer und rhaeam vocant, de quo inter papauera dicemus; diftinguere, quód flos eiufdem coloris pu H$4 4» ORIB.; COLLECT. niceiin vtroq; vifitur, falluntur,& argemonam;eupatorium nominant:& tamen argemones& papaueris rhoeadis color minus profundé puniceus eft, & ferius quàm anemone florent. Prztereaargemone liquoré crocei faporis, guftui valde acré, rheeas veró album& acré emittit:€ vtrunq; habet intermedia capitula agrefti papaueri fimilia, nifi quód ar gemones capitulum in fuperiore parte latiufculum, rhoeadis veró anguftius.anemonze veró neq; liquorem emittunt,nec vafculum habent, fed quafi afparagi cacumen.ad hzc, in agris illz plerüq; nafcunt. Anethini cófe&io.Olei veteris lib.x1.vnc. viri. florum anethi tantundem,diem vnum oleo macerabis,tum manibus exprimes, atq; repones. fi iterum velis perfundere, recens anethum eo modo macerato.poteft hoc vteri partes mollire,& aperire.contra rigores circuitu redeuntes accommodatum eft, calfaciens,& lafsitudines difcutiens. prodeft etiam doloribus articulorum. Anthemida aliqui leucanthemon, aut heranthemon,aut chamemelum,aut melanthemon: alij chry focallia,alij calliá vocant.huius tria funt genera,flo ribus tantümodo differentia.capitula habent rotun da,intus alba,& flofculum aurei coloris continent: foris veró orbiculato ambitu alba,aut lutea,aut pur purea funt.colligitur vere. Antyllis eft duplex:altera habet foMa& ramulos lenti fimiles,dodrantis altitudine,recta habet folia, molliaQ;: radix tenuis& parua: nafcitur fubfalfis& apricis locis, guftui fubfalfa apparet. alterius veró folia& ramufculi chamapytij fimiles funt, hirfutio res tamen.eius flos purpureus eft, grauifsimi odoris:radix vt cichoriJ. Anonis,quam ononida aliqui vocant, dodrn es LIBER VNDECIMVS. 4g: les habet ramulos& etiam maiores, fruticofos, frequentibus geniculis plenos, alas multas habentes, capita rotunda, foliola parua, exilia,ad rutce aut loti pratenfis foliorü fimilitudinem, fubhirfuta, odorata,non infuauia. Sale conditur hec, antequam fpinas producat, eft; fuauifsima. Ramuli quoq; fpinas habent acutas furculorum more,firmas,craflas. radix ei eft firma& candida. Aparine,quam philanthropon vocant, femen du rum,rotundum,in medio fubcauum, vt vmbilicum, babet.veftibus hec herba adharefcit.paftores ea co li vice vtuntur;ad pilos é lacte eximendos. Apion quidam ifchiada,quidam chamzbalanum agreftem,al;j linozoflin vocant. ramulos binos aut ternos ab humo fe tollentes fpargit. folia habet rutz fimilia,fed oblongiora&viridia. fructus exiguus ineft, radices afphodelo fimiles, rotundiores tamen & ad piri figuram,liquoris plenz:nigro foris corticejintus albo. Argemone eft tota agrefti papaueri fimilis. folia habet anemones diuifa, caulem puniceo flori fimilem.caput rhoeadis papaueris, fed oblongius,& latius in parte füperiore. radix eft rotunda, liquorem emittit crocei faporis,acremq;. Arifarum perexigua herba eft,radice ad oliue ma gnitudinem,eftQ; aro acrior. Ariftolochia rotunda folia habet hederz figura. odorata cum acrimonia,fubrotunda,tenera, multis germinibus ab vna radice prodeuntibus. farmenta oblóga funt;albi flores,pileolis fimiles: quod in eis ineft;rubrum eft,& malé olet. Longa vero ariftolochia folia habet oblongiora quàm rotunda,& ramulos exiles, longitudine dodrantis, florem fert purpureum, malà olentem, qui cüm coppit efflore 49» ORIB. COLLECT. fcere,piro fit(imilis. rotundz autem radix orbicula ta cft ad modum rapi:longz veró radix eft crafsitudinis digiti dodrantalisá;, aut maior. vtrique folia funt intus buxea,amara,& virofa.Eft eziam quedam longa quz clematitis vocatur, quz ramulos exiles habet, folia fübrotüda, femperuiui minoris fimilia, floribus referta, qui(imiles rutz fint. radices eius funt longifsime ac tenues,quz corticem craffum& aromaticum odorem referentem habent, qui proprié conficiendis vnguentis eft idoneus. Arcion, funt qui profopida vocent, folia habet cucurbite fimilia,maiora tamé& duriora,& nigriora,& hirfuta.caule vacans herba cft, radix magna& alba. Arcion,alij ar&urum vocant, folijs eft verbafco fimilibus,hirfutioribus tamen,rotundioribusq;,radice tenera;alba,dulci,caulelongo;molli:fruétu de niq; cymino paruo fimili. Arnogloffum,hoc eft;plantago,quam alij heptaneuron,alij polyneuron vocant, duplex eft, maior & minor. nam minor plantago folia habet longiora & anguftiora,ac lzuiora, caulem angulofum in terram inclinatü,flores pallidos,femen in fummo caule:maior veró eft virentior,latiore folio, oleris figu ta.caulis etiam huius angulofus eft,fubruber, cubiti altitudinc,à medio vfq; ad verticem tenui femine circundatus.radicibus nititur teneris, multis,hirfu tis,albis, digiti crafsitudine. Arum, quod luphaà Syris vocatur, folia emittit dracontij folijs fimiliayminora tamen,& maculis mi nus diftin&a.caulem dodrantalem fert,fubfuluum, piftilli fpecie, in quo croci fapore fru&us eft. radix alba,ad dracunculi radicem accedens, que quoniá minus acris eftjideo elixa eftur.fale condiuntur folia,& | LIBER VNDECIMVS. 493 lia,& vefca fiunt:per fe etiá ficcata,elixa comedunt. Artemifia plerung; in maritimis locis nafcit.herba cft fruticofa, abfinthio fimilis fed rnaiora pinruioraq; ei funt folia: eft; eius altera virens,folijs fees itemque ramulis: altera tenuior,exiguo flore,albo,graui odore. xftate autem floret. Nonnulli veró 1n mediterraneis locis nafcentem herbulam ramis tenuioribus,(ingulari caulejadmodü exiuam, flore refertam tenui, cuius color cerz fimi2 eft,artemifiam appellant:eft enim hzc odoratior quàm fuperior. Afarum folia habet hederz fimilia,fed multó minora,& rotundiora. flores inter folia ad radicé purpurcüalterco aut. cytino fimilem, in quibus femen eft acino fimilc. radicibus innititur multis, geniculatis, tenuibus, latis, gramini fimilibus, fed multó gracilioribus,& odoratis,& calfacientibus,& linguam mordentibus. nafcitur montibus vmbriferis: plurimüm veró in Ponto,& in Phrygia,& Illyride, & Iuftinis Itali montibus. Aíclepias ramulos longos emittit, in quibus folia funt hedere fimilia:radices habct multas,tenues, odoratas:flores grauis odoris:femen, quale eft pele cini.in montibus nafcitur. Afcyron,quod androfiemon quidam vocant,hyperici eft fpecies,magnitudine differés, ramulis ma1oribus,fruticofius,& puniceum. flores luteos profert,fruétum hyperico fimilem,odore refine, cuius attritu digiti fere cruentantur, vt vel ob hanc caufam àvdeézeuew fit vocatum. AMphalathus probatur qui grauis eft,quiq; detra &o cortice rubefcit aut purpurafcit, denfusá; eft, odoratus,guítu amarefcens, Eft& aliud eius genus album,lignofum,inodorum, quod etiádeterius cen fetur.: 44 JORIBR COLLECT. Afplenum, funt qui fcolopendrium, qui hemionium, funtetiam qui pteryga vocant. habet autem folia fcolopendra animali fimilia,eaQue plura,& ab vna radice prodeuntia.in petris,& pauetibus filiceis,& opacis,caule,floribus, fru&u vacátia nafcun tur.incifuris vero vt polypodiü diftincta funt, fübflaua inferius& hirfuta,at fuperius viridia. Aftragalus frutex in terra eft;folijs& ramulis ciceri fimilibus, floribus purpureis paruisq;. radix ei fubeft rotunda,grandis raphaui modo, adnatas appendices firmas habet,itemq; nigras, durifsimas,vt cornua inter fe implicitas,guftud; adftringétes.nafcitur locis vento perflatis, niualibusq;. copiofe iri Phzneo Arcadiz prouenit. Afteratticus, aut bubonium, ramulus eft lignofus, inquo fummo flos eft luteus, qualis eft Anthemidis.capitulum vndiq; diuifum: foliola quoq; hahet ftelle fimilia. folia veró quz circa caulem funt, oblonga funt atq; hirfuta. Afphaltus,hoc eft,bitumen.preftat ceteris Iudai cum:probatum auté eft quod purpura modo fplendct,odore intento,& graue: nigrum veró& fordidum,prauum eft: adulteratur pice admixta. Nafciturin Phaenice,& Sidone,& Babylonia,& Zacyntho. Vocatur etiam quoddam bitumen nepta, aut aphtha, eftà; id quod ex bitumine Babylon:o excolatum eft,colore candido:quin nigrum etiam imuenitur, quod vim ignium rapacé habet, ita vt perinteruallaipfos arripiat.. Valet hoc ad fuffufiones& albugines oculorum. Atracylis, aut cnicus agreftis, fpina eft cnico fi. milis, multó aüt minor. folia in fümmo ramulo habet:magna ex parte nuda eft,ea faeminz pro fufis v. tuntur, habet etiá comá in fummo aculeatá.flos pal lidus eft,radixq; tenuis. LIBER VNDECIMVS. 49 B Balauftiá eft agreftis punici flos. eius multa funt genera:fiquidem& album,& purpureü,& rofei coloris inuenitur.eftavré cytino punici fimile. exprimitur ex eo fuccus,vt hypociftis,& cytinus. Baccharis herba eft odorata, que coronamentis inditur,cuius afpera funt folia, caulis angulofus, do drantis altitudine,fubafper,adnata etiá habens.flos ei eft purpureus,albicans, radices nigro cinnamomo fimiles.amat autem afpera& fquallida loca. Balanos,id eft, glans vnguentaria, fructus eft arboris quz myricz eft fimilis, qui fructus auellanz nuci,quam ponticá vocant,eft equalis: cuius interior pars expreffa humoré,vt amara amygdala, ex fe mittit,quo ad preciofa vnguenta vtunturpro oleo. nafcitur in Aethiopia,& Aegypto,& Arabia,& ad Petram Iudez oppidum. excellit bonitate quz recens eftplena, alba,cui facile cortex detrahitur. Ballote,ab alijs nigrum marrubium vocatur,cau les quadratos ex fe mittit nigros, fubhirfutos,ab vna radice permultos:folia habet marrubij, fed maio ra,& rotundiora,nigra,& hifpida, ex interuallisin caule difpofita, m fimiliafcedi odoris, quam ob rem hanc nonnulli apiaftrum appellauerunt.flores quoq; in rotz fpeciem cavles circumple&tunt. Batos Idza,id eft,rubus,hoc nomé inuenit, quia plurima eius copia inIda nafcitur, eftque hic rubus multó tenerior quàm caninus, fpinasq; paruas habet,atque fpinis vacans inuenitur. Batrachion,id eft, ranunculum appellant quidam agrefte apiü.huius genera funt plura:vnum enim co riandri habet esee tamen,& fubalba,& pinguia:florem luteum,quandoq; purpureum: caulem non craffum;ad cubiti altitudinem,cui radix alba& '496 ORIB. COLLECT. longa adiuncta eft, que ellebori modo appendices habet.nafcitur fecundum aquarum decurfus. Secundum genus eft geniculofius,& longiorem habet caulem,& pluribus foliorü fe&tionibus, atq; acerrimum. "Tertium veró eft admodum exiguum,molefti odoris,aurei floris.cui accedit etiam quartum eidem fimile,fed lacteo flore. Bdellium eft arboris Arabice lachryma. probatom autem eft, quod guftu amarü eft, translucidum.: lutinis taurini medum, interius pingue, facile dni lignorum& fordium expers, in fuffitu me vngui fimile. Eft autem quoddam fordidum& nigrum,in offas conuolutum,afpalathi odore,quod ex India aduehitur. ex Petrza quoq; Arabia refinofum,& liuefcens affert, bonitate inferius. Adulteratur gámi admixtione: quod6; tale eft,non ita amarefcit in guftu, nec ita odoratü in fufficu eft. Betonica ane eft, cuius caulis eft quadratus,tenuis,altitudine cubiti;& aliquanto maior:folialong3,mollia, quercui fi fioilia, quorum ambitus incifuris diuifus eft,odorata: queq; ad radicem fita funt, maiora.in fütamo auté caulefemen eft fatureiz modo fpicatum. Huius folia legenda funt& ficcanda, quorum etiam frequentior eft vfus. radicibus tenuibus,vt veratrum,innititur. Bretanica,aut"Vettonica,herba eft que fylueftris lapathi habet folia, fed nigriora& hifpidiora, gunas adítringentia. caulem non magnum producit, radicem vero exilem,& breuem.fuccus ex folijs exprimitur,qui ad folem& ad ignem cogitur. Bechion,hoc eft,tufsilago folia habet hedere,fed maiora, fex. aut feptem à à radice prodeuntiajinferius alba,fuperius virentiayin angulos multos Sari caulis LIBER VNDECIMVS. 497 eaulis eft dodrantis altitudine, flos pallidus, verno tempore:fed quamprimüm& flores,& caulem amit tit,radix tenuis eft.nafcitur prope aquarum fcaturigines& rigualoca. Bulbus, qui ad ciendum vomitum accomodatus dicitur,folia habet corigie modo lentiora,& multó longiora,quàm is qui edendo eft: radicem veró illi fimilem,circa quam niger eft cortex.hec per fein ci bo fumpta,& item cius decoctum potui datum,vofitus mouet. Botrys tota eft lutei coloris herba,& in multas alas fparfa,femen totis ramulis adnafcitur, folia habet cichorio zqualia.tota fuauem odorem fpirat,& ideo veftibus immifcetur. nafcitur precipué circa profluentes aquas& torrentes. Bugloffum eft verbafco fimile.folium humi fparfum,afperiusnigrius,& minus,bouis linguz fimile. Bunion, funt qui action vocent. Napus caulem quadratum, oblongum, crafsitudine digiti emittit. folia fert apij fimilia fed multó tenuiora,coriandris proxima.flos vt anethinus.femen odoratum cft, alterco minus. Butyrum probatum ex pinguifsimo lacte, quale eft lac pecudum,conficitur.ex caprino quoq; fitin valis agitato, quo motu quod pingue eft, à rcliquo la&efecernitur. Fuligo etiam ex butyro, colligitur hoc modo. butyrum in lucernam nouá infundc;accende,vasobtura fi&ili angufto,quod fuperné fiftu1x formam,inferné veró foramen habeat vt clibani: idq;(inito ardere. vbi primum butyrü abfumptum fuerit, aliud affunde, id; facito,vfquedum tantum fuliginis quant volueris effe&um fit.penna poftea deradito,atq; vtitor.; Buphthalmon caules profert teneros,folia faeni1 498 ORIE /(COLLEOT. lo fimilia,Rores luteos,anthemide maiores,oculi fimilitudine,vnde etiam nomen inuenit.nafcitur circa vrbes. Brabe herba eft cubiti altitudine, tenues ramos, multosá; fpargens:& ex vtroq; latere folia,ceu lepi dij,fed molliora& candidiora.in fummo vmbellam erit fambuci figurajin qua candidi flores infunt. Brathy,hoc cft;/herba fabrpa,duorum generü eft: alterü folijs cuprefsi imile,fpinofius tamen, grauio ris odoris,& acre, feruidaà; naturz. curta eft hec arbor,& inlatitudinem magis effunditur,eiusq; folijs ad fuffitus nónulli vtuntur. alterum veró genus eft myricz folijs fimile. Bryon, vel fplanchnon, id eftmufcus,in arboribus cedro,populo alba,& quercu inuenitur. cate ris przftat cedrinus,viridis,montanus. fecundo loco cenfetur is qui ex alba colligitur populo. ex quo etiam probatur is qui odoratus albusq; eft:nigricás veró eft deterior. Bryon marinum nafcitur in lapidibus,& pifcium teftis prope mare,capillaceü,gracile, caulis expers, egregia adíiringendi vi preditum. Bryopteris nafcitur in mufcofis vetuftarü quercuum partibus,filici fimilis, fed multó minorib. foliorum incifuris. radices habet implicitas, hirfutas, fapore cum dulci;acerbo. r Gallium,funt qui gallariü vocent,eó quod y4a«, id eft,lac inftar coaguli cogat. ramulum& foliü apa rinz fimillimum habet, fed re&um:& in eo fummo flos luteus,tenuis,denfus, multi odoris infidet. nafcitur in paluftribus locis. Galiopfis,aut galeobdulon,totus frutex cum cau lc& folijs,vrtice eft fimilis,fed leuiora funt folia,& inat LIBER VNDECIMVS. 499 in attritu valde grauis odoris. flores tenues& purpurei.nafcitur circa fepes,edificia,& femitas vbios, Gentianz folia que ad radicem fünt,iuglandi nu ci,aut plantagini funt fimilia,colore fubrubra: quae verà in medio caule,& praefertim iuxta cacumen, paululü diffe&ta.caulis eft vacuus ,cauus digiti crafitudine,altitudine binüm cubitorum,geniculis interceptus, ex maiorib. interuallis folijs circüdatus. femen habetin foliculis latü,leue,glumofum,quod ad fpondylij feminis fimilitudiné accedit: radicem vero longájariftolochiz fimilem,craísà, amaramq;. nafciturin celfifsimis montium verticibus, itemq; vmbrofis locis& aquofis. Succus auté ex radice ad hunc modum exprimitur.contufa radix quinq; diebusinaqua maceratur,tum ex aqua decoquitur donec radices fuperftent.vbiaqua refrixit)linteo exco latur,& coquitur donec ad mellis confiftentiam redigatur,& in teftaceo vafe reponitur. Geraniü folia diffe&a anemong fimilia habet,verüm lógiora.radix ei rotunda eft,& cá eftur, dulcis. Glaucium fuccus eft herbz ad Hierapolia Syri vrbem enafcentis.habet folia cornuti papaueris folijs fimilia, fed pinguiora,& humi deprefla, grauis odoris,guftanti amara.fucco abüdat,qui crocei coloris eft. Eius folia incole in ollam coniecta in furnis femicalidis calfaciunt vfquedü flaccefcant, tum contundunt,fuccumq; exprimunt,qui quoniam re» frigerandi vim habet, ad oculorü medicinas in prin cipio adhibetur. Glaux cytifo, aut lenticulz,folia habet fimilia, quorum inferna pars candidior, viridis fuperna. ramuli quini aut feni prodeunt é terra,tenues;ab radi ce dodrantem alti.flores purpurei,vt albe violg,fed minores.nafcitur prope mare. i: $00 ORIP. COLLECT. Gleucinum,hoc eft,mufteum vnguentü fimplex conficitur ex omphacino oleo, iunco, calamo, nardo celtico,fpatha;afpalatho,fertula campana;tofto, & mufto, circundato vinaceis vafe, quod aromata, vinum,& oleum cótineat.triginta diebus bis in die mouetur,tum expreflum oleum reponitur. Glycyrrhizajhoc eft,dulcis radix, nafcitur plurimain Cappadocia& Ponto.breuis frutex eft, ramu losq; duüm habet cubitorum, in quibus folia denfa funt,lentifco fimilia,pinguia,& tangenti glutinofa. flos ei fimilis hyacintho eft.fructus pilularum plata ni magnitudine, fed afperior, qui filiquas habet, vt lenticula,rufas,& longas. radicibus innitit longis, buxcei coloris,vt gétiana,fuübacerbis,dulcibus:é qui bus,vt ex lycio,fuccus exprimitur. Glycyfis,id eft, ponia, caule nafcitur feré duorum dodrantum altitudine, multa habens adnata. Huius duo funt genera. mas.folia regiz nucis fimilia fert:foemine Sui funt folia,vt fmyrnio.fummo caule filiquas emittit amygdalis fimiles: in quibus apertis rubentia grana exigua,multa acinis punicorum fimilia,& in medio nigra, quinque aut fex purpurea inueniunt.Radix maris tenuis eft, digiti craffitudine,dodrantis veró longitudine,guftu adftrin gens,alba.Foeming veró radicibus appédiculz,ceu glandes,feptem aut o&o inherent, vt in afphodelo cernitur. Glechon, id eft, pulegium,herba eft nota omnibus.attenuat,calfacit, concoquit. potui data menfes, fecundas,& fetus extrahit. pulegium aüt cum melle& aloc potum ex pulmone educit, conuulfis auxiliatur,naufeas& ftomachi morfus ex pofca permulcet,nigram bilem per aluum euacuat,ex vino epotum venenatorum jctibus fubuenitnaribus cum aceto LIBER VNDECIMV$. got aceto admotum eos,quos defecit animus, reuocat. ficcatum,tritum, combuftumq;,gingiuas cófirmat. Inflammationes omnes cum polenta emplaftri modo fuperdata lenit. podagris fubuenit períeimpofi tum, víquedum rubefcat locus. cum cerato varos extinguit. fpleneticis quoq; cum faleillitá prodeft. pruritus eius deco&o lauando fedantur.in infefsionibus deniq; ad inflationes, duritias& conuerfiones vulux eft accommodatum. Gnaphaliá.huius folijs, quz alba& mollia funt, quidam pro tomento vtuntur:quz quidem folia ex vino auftero pota ad dyfenteriam funt efficacia. Gongyle,id eft,rapum.huius radix decocta alit, inflat,flaccidas carnes creat,venerem ftimulat.eiufdem afparagi decocti in cibo fumpti vrinam cient. (emen antidotis& theriacis, quz leuando dolori funt, inditur. fed fylueftre rapum in a ris nafcitur, frutexq; eft cubiti altitudine,ramis dms fummo lzuis,& folia item lzuia, digiti crafsitudine,aut maiora: femen in calyculatis filiquis fert, cumq; ea inuolucra aperiuntur;alia intus filiqua vifitur ad ca pitis figuram accedens,quo femina parua nigra con tinentur,que cüm franguntur;alba intus funt. ^ Daucus Creticus, fceniculo fimilia habet folia, fed minora tenuioraque, caulem dodrantis,vmbellam coriandro fimilem, flores albos; in quibus acer ineft fru&tus,albusque& hirfutus, fuauis odoris in mandendo. radix digiti crafsitudine,& dodrantis longitudine eft.nafcitur faxofis& apricis locis. Alter etiam eft agrefti apio fimilis,aromaticus,acer odoratusqs,& guftui feruens: fed Creticus eft prz» ftantior. Tertiü porró genus eft folio coriandri,albo flore,capite& fru&u ancthi fimilibus:habetque ] 3 sor ORIB.'COLELECT. erratice paftinace vimbellam;oblongi feminis,vt cü minijacrisQ; plenam. Daphneyid eft,laurus, quedam tenui folio,quadam latiore conftat. vtraq; calfaciendi,& molliendi vim habet:quocirca deco&tü earü infidendo vuluz& vefice affectionibus conuenit. folia virentia leuiter adflringunt:trita atq; illita vefparü atque apum ictibus medentur. eadem quoq; cum paneaut polenta fuperdata inflammationes cunctas leniunr. pota veró ftomachü fübuertunt,& vomitus cient. Daphne, hoc eft, laurus Alexandrina,folia rufco fimilia,fed maiora,& molliora,& candidiora habet. iructum in medijs fert rubrü, ciceris magnitudine. ramulos humi fpargit dodrantales,aut etiam maiores.radix ei rufco fimilis eft,fed maior,odorataQ;,& mollior.nafcitur montanis locis. Daphnoides frutex exiguus eft, cubitalis, ramos habet multosà medioin fuperioré partem corrigiz modo exiles,in quibus infunt folia.eorum ramulo rum cortex eft egregie glutinofus. folialauri, molliora,gracilioraq;,& fra&u facilia,quorum guftatu 6s& fauces mordentur atq; incendunt. flores candidi.bacca nigra,vbi matura eft. radix inutilis.nafci tur locis montanis. Delphinid, funt qui diachryfin, qui hyacinthum vocant: ramos ab vna radice duorü dodrantü longi tudine,& aliquando maiores emittit: in quibus foliola diuifa,tenuia, oblonga vifuntur, delphini formam referentia,vnde ei nomen eft datum.flos fimilis albe viole eft, purpureoq; colore. femen in filiquis milio fimile continetur.Alterum quoq; delphi nium eft,quod fupetiori eft fimile,fed ramosfoliaq; habet NA quàm fuperius, graciliora. Di&amnum funt qui agrefte pulegium vocent. Crc LIBER VNDECIMV$.$03 Cretenfis herba eft;acris, euis, pulegio fimilis, fed folijs maioribus, que tomento& lanofa pube funt obdu&a:ea neq; florem, neq; fru&um fert. facit ad omnia;ad qu fatiuü pulegiü, fed efficacius. Quod veró falfum dictamnum vocant,plerifq; locis naícitur antedicto fimile, fed minus acre cft,& nó equé efficax. Affertur etiam ex Creta aliud dictamni geus,folijs fifymbrij, ramis maioribus,in quibus flos infidet origano fylueftri fimilis,niger,& mollis: odor foliorum medius inter fifymbriü& faluiam eft iucundifsimus. Dipfacon,id eft,labrum Veneris, interaculeatas referunt. caulem habet excelíum aculeatumq;,folia caulem cóple&tentia la&ucz fimilia, in fingulis geniculis binajoblonga, ceu bullas quafdam intus& extra in medio dorfo aculeatas habentia, concauo, quà fe in geniculis cóiungunt,finu,quo rores& plu uie continentur:vnde etiam Zi/Zuoryid eft,fitientis nomen inueuit. in cacumine caulis fingula capitula furculis infunt,oblonga,fpinofaechino fimiliaque cüm aruerunt, candida videntur.habent& capitula illa diuifa vermiculos in media medulla. Dorycnium Crateuas halicacabum, aut caleà vo cat. frutex eft oleg nuper prodeunti fimilis:ramulos habet cubito breuiores: nafciturin petris non procul à mari:folijs olec fimilibus colore,minoribus ta men,firmioribus,& valde fcabris: flore candido, in cacumine filiquis, vt ciceris, denlis, in quibus exigua femina quinque aut fex infunt, rotunda,exigui erui magnitudine,lzuia,firma,varia. radix ad digiti crafsitudinem,& cubiti longitudinem accedit. Dracunculum magnum aliqui aronaliqui ifaron appellant.nafcitur 1s vmbrofis locis circa fepes.cau lem habet lauem, re&um,feré duorum cubitorum, i 4 $04 ORIS. COLLECT, ad baculi crafsitudinem, pro tempore verficolore, vtangui fimilis videatur: vincunt tamenin eo purpurez maculz.folia inftar lapathi, inter fefe implici ta. fructum in fummo caule racemofüm fert, cinereo primüm colore,mox vbi maturuit, croceo puni ceoQ;.radixq; ei fatis magna eft,rotunda, alba,qua tenui cortice veftitur.Minor veró dracunculus habethederz foliaymagna, candidis maculis infignia: caulem re&um,duüm cubitorum,varium, draconis formam pra fe ferentem,purpureis variegatum notis,baculi crafsitudine: fru&um in cacumine racemofum, colore primüm fellco, cüm maturuit,crocco,guítum erodentem.radicem quodam modo ro tundam,bulbi formajaro fimilem,que tenul cortice circundatur.In fepibus feptisd; vmbrofis nafcitur. Ebenus probatifsima cft Aethiopica;nigra, pecti num expers,lzuore fuo cornu laborato fimilis:cüm frangitur, denfa, mordens in guftu,& fubadftringens;prunisQ; iniecta fuauem odorem,&fine fumo, €uaporans.recens ob pinguedinem igni admota accenditur,trita autem in cote fubfulua redditur. Eft etiam alia Indica,quz internatas habet lineas candi das& fuluas,& maculas eodem modo denfas,& tamen prior eft przftantior. Vendunt nonnulli fefamina aut fpinealigna pro ebeno,quod vcl ex eo dignofcitur,quód ea inania funt,& in exigua fragméta purpurei coloris confcindun&nec in guftu quicquam mordent, nec in fuffitu fuauem ex fe odorem mittunt. Elaphobofcum,quod claphicon,aut ophigenion vocant,caulis eft rori marino, aut feeniculo fimilis, & geniculatus. folia habet duorum digitorum latitudine,admodum longa, vt terebinthus,circunfraéta, LIBER VNDECIMVS. 50$ &a,quodam modo afpera. quinetiam multas appen dices caulis habet,qua vmbellas anetho fimiles ferunt.flores ei funt fublutei,femen anetho fimile,radixad trium digitorü longitudinem,& vnius craffitudinem accedit, eaq; alba cft, dulcis,& vefca.cau lis tener pro olere manditur. Elatina folia habet helxinz fimilia, fed longiora, rotundiora,hirfuta,ramos tenues dodrátales,quinque aut fex ab radice prodeuntes,plena eftfolijs gu ftui acerbis nafcitur in fegetibus,& cultis locis. otio funt qui fymphytum nominent,folia habet verbafci anguitifolij,fed afperiora& oblonga. Cau lem aliquibus inlocis non profert:radicé veró fubalbidam,fubfuluam, odoratam,magná,fubamaram, ex quaad confitiones germina liliorum& ari modó capiuntur.nafcitur montanis,vmbrofis,& fqualidislocis. Radix autem zftate foditur,& in frufta difle&a ficcatur. Elelifphacus,hoc eft,faluia, frutex eft oblongus, multos habens ramos,virgasque quadratas& albicantcs,folia mali cotonei effigie,fed longiora;afperiora, crafsioraq;,& que feníim attrite veftis modo fcabra funt,fubalba, vehementer odorata, virofa: fru&um in fummis caulibus, vt agrefte orminü, continet.locis afperis prouenit. Valxgerov, quod chryfanthamon, aut amaranthü vocant, virgula eft albà,virens,re&ta,folida,folijs an guftis per interualla, ad abrotont foliorum fimilitu dinem. coma ei eftin orbem acta, aureum colorem oftendens.vmbellam gerit orbiculatam, veluti corymbos arefcentes.radicem habet tenuem. locis afpcris,& aquofis conuallibus prouenit. Elleborus albus folia plantaginis aut betz fylueftris fimilia, fed breuiora, nigriora,& rubri colorie I 5 $06 ORIB COLLECT. fert.caulem habet palmialtitudine, cauum,& cürn coepit arefcere, cortice circüuoluto.Radices ei fub^ funt multz,tenues,ab exiguo capitulo,& oblongo, velutà cepis prodeuntes. nafcitur in montibus,& afperis locis. radices per meffem colliguntur. przftatin hoc genere is qui modicé extentus& albus eft,& friabilis,&carnofus,non acuminatum tamen, & iunceum,pulueré emittens dum frangitur: quid; eft medulla tenui,guftu neque admodum, neq; con fertim feruens, neq; faliuam proritans:nam huiufmodi ftrangulat.Porró principem locum tene: Cy. renaicus: fiquidem quiapud Galatas& Cappadocas nafcitur, candidior, puluerulentusq; eft, maioremQ; ftrangulandi vim habet. Elleborus veró niger, quem melampodium, aut polyrrhizon vocant, tolia habet virentia,platani fimiliafed minora ad fpondylij fimilitudinem,pluribus diuifaris incifajnigriora,& fubafpera. caulis afper,flores albipurpurafcentes,figura racemofi,femen cnico fimile, quod Anticyris Sefamoides vocant,ipfod; ad purgationes vtuntur.radicibus niti. tur tenuibus,nigris,veluti ab vno cepe capitulo de. pendentibus, quarum etiam vfus eft. nafcitur locis afperis,collibus,& ficcis locis. kAÉu, quam alij fideritim, vel heracliam,vel elitin vocant,nafcitur in fepibus,feptis, vinctis,& fegetibus.folia habet mercuriali fimilia,hirfuta.circa caules funt veluti femina exigua, veftibus adhzrentia, VG", id cft panicum, uatwir aliqui dicuntinter frumentacea numeratur,eftq; milio fimilis,& pa ri modo ad panem conficiendum,& ad res cafdem accommodatur.minus tamen nutrit,quàm milium, & minus adftringit. Epithymum eft flos thymi durioris,& fatureiz fimilis. LIBER VNDECIMVS 5o? fimilis. habet autem capitula tenuia, inania, caudas ad formam capillorum habentia. Epimedium,quod zovjfier, id eftmultarum radicum herbam aliqui appellant, caulis eft non magnus,cuius folia funt hedere folijs fimilia,eaq; funt x.feré, aut x11.nec femen,nec florem fert.radices ei funt tenues,nigra,graueolentes,fapore infipida.aquofis nafcitur locis. Epipactis,feu elleborine,paruulus frutex eft, foliola habet minira,que contra venena,& iecoris vi tia pota facit. Érice fruticofa arbor eft,myricz fimilis,fed multó minor. eius floré fumentes in cibo apes mel non probum faciunt,& tamen coma floresQ; ferpentum 1&1bus medentur. Erinum,funt qui ocymoides nominent, nafcitur prope flumina&€ fontes.folia ocymi, fed minora ha bet,& é partibus fuperioribus incifuris diftin&a.ra mulos quinque;aut fex, dodrantales profert. lores candidi funt,femen fert nigrum,paruum,acerbo faore.porró caulis& folia liquore abundant. Vua, id eft, ferpyllum, duplex eft, hortenfe, quod fampfuchi odorem refert,& coronis additur, àferpendo nomen trahit,& quód quaecunque eius pars terram contigerit,facilé radices agit: folia, ramulosq; origano fimiles, veràm candidiores profert.Quod veró fylueftre eft, zygisq; vocatur, per terram non ferpitfed re&um ramulos erigit furculofos, folijs refertos rut fimilibus, anguftioribus veró oblongioribusq;, ac durioribus. flores habet guflanti acres,odoráti fuaues, radicemQ; inutilem. in petris nafcens efficacius eft,& maiore calefacien di vi quàm hortenfe,przditum. Eryfimum aliqui chameplion nominant.nafcitur $08 O'RIB. COLLECTI, iuxta vrbes, domicilia atq; hortos.folia habet agrefti eruca fimilia, eauliculos corigiz modo, folialutea.in cacumine filiquas cornu forma,graciles,vt fe numgrzcum, habet, in quibus exigua femina funt, nafturtio fimilia,feruida guftantibus. Erythrodanon, id eft, rubia, radix rubra eft, ad tingendum accómodata:alteraq; fylueftris eft, fatiua altera,qualis in Thebana Galilez,& Rauenne in Italia nafcitur.In Caria veró inter oleas,vt in aruis, feritur.vtiliter auté feritur, quia magnus ex ea prouentus capitur. eius caules quadrati funt, longi, afperiaparinz caulibus fimiles, fed maiores,ac robu ftiores omnino, in quibus folia funt per interualla in fingulis geniculis, ftellarum modo in orbem radiata. fru&um fert rotundum,in primis viridem,po ftea cüm maturuit,nigrum.. radix tenuis,longa,rubra; fubeft. Fryutium in genere aculeatarum plantarum eft, cuius folia in principio inter cibos fale condita capiuntur. ea autem lata funt, perambitum afpera,& guftu aromatica.vbi augentur,fpinis implentur per multas caulium eminentias,in quibus capitula quedam globofa funt, fpinis acutifsimis in orbé vt fte]. l»,& duris circundata,quarum color modo viridis, modó albus, modó coruleus inuenit. radix oblongajlata;nigra foris,intus candida,pollicis magnitudine, que eft etiam fuauis odoris,& aromatica. nafcitur autem campeftribus locis,& afperis. Eupatorium aliqui epatorium, aliqui hepatitin vocant. fruticofaherba eft, virgam vnicam profert tenuem,lignofam,re&am,nipram, pilofam, cubitalem,& etiam maioré. folia habet per interualla partibus diftin&a quinque fere, aliquando pluribus, quinqucfolij aut cannabis folijs fimilia: eadé fübni gra LIBER VNDECIMVS.$05 grafuntin extremitatibus ad modum ferre inciía. femen in medio caule adnafcitur, fubhirfutum, infrà annuens,quod ficcatum veftibus inhzret. Euphorbium Libycaarbor eft,ferule fpeciem ge rens,quz in Atlante monte iuxta Mauritaniam acer rimo fucco plena inuenitur. eius nimium feruorem timentes incole;ouillos ventres lotos arbori circüligant,& eminus caulem haftilibus pracidunt, ftatimQ; velut ex vafe quodam,copiofus fuccus in ven triculos effluit, ex quo etiam vulnere liquor in terram proijcitur.Huius fucci duo funt genera: alterü orobi magnitudine, pellucidum vtfarcocolla eft: al terum in ventriculis vitreum& concretum eft. Adulteratur euphorbium farcocolla& glutine admixtis: eligito quod pellucidum acreq; fit; nam guftu haud facilé probatur,propterea quód lingue femel admotum,linguam ita incendit, vt cüm eius feruor fatis longo tempore perduret, quodcunq; linguz obijcias, euphorbium effe videatur. inuentü autem hoc eftin Libya,regnante Iuba. Echion,aliqui aridam, aliqui alcibiadion appellant,folia habet prolonga;afpera,fubalbidajanchufi proxima, minora tamen, fubrubra,& pinguiora. fpinas tenues habetadiacentes, quibus etiam folia &unt horridula:cauliculos exiles,multos, foliola; ab vtroq; latere tenuia,ad modum penna, nigra,ha bet, que ad fummum caulis cacumen accedendo, minora pro fua proportione decrefcendo fiunt. Flo res fert iuxta folia purpurafcentes in quibus femina capiti viperarum fimilia funt. radix eft digito tenuior,& nigricans. Z Zea duplex eft:altera fimplex, vniusQ; grani:alte ra grani duplicis, qua binis vtriculis coniun&tü fe $9»^ ORIP. COLLECT. men continet,nutrit magis quàm hordeum,ori fua. uis,& in panes redacta minus alit, quàm triticum, Zinziber fui generis planta eft, in Troglodytica Arabia plurimüm nafcens, cuius fronde ad inulta il liyperinde ac nos ruta, vtun£, ac primis potionibus pulmentisá; immifcent.radices habet cyperi modo paruas, albicantes, piper fapore imitantes, odoratasq;.eligito quz tineas non fenferunt.& quoniam facile cóputreícunt, ab aliquibus fale códiuntur,& vafculis impofita in Italiam comportantur,& itaad vefcendum vtiles cum falfamentis fumuntur. H Hediofinos,quam mintham alij, calamintham alij vocant, cognita omnibus herba eft. calefaciendi autem adftringendid;,ac ficcandi vim habet. Eft e. tiam agreftis menta, quam mentaftrü appellant,hirfutiore folio,&vndecunq; maiore quàm fifymbriá, & odore magis virofo nafcens,& idcirco minus ad vfum fanitatis accommodatur. Hedyfarum vnguentarij pelecinü vocant.frutex eft foliola ciceri fimilia ferens,filiquas corniculorá modo inflexas, quibus rufum femen continetur,fecuri ancipiti fimile,quz res ei nomé impofuit. eftá; idamarum guftantibus. Heliotropi maius alij fcorpiuron, hoc eft, caudam fcorpionis appellant, quod ea fit floris ipfius cíRigies:heliotropion veró,quod ad folis motü circumagatur. Ocymo fimilia habet folia,fed hirfutio ra, nigriora, maioraq;, ramulos ab radice tres feré, aut quatuor,aut quing; profert:ab his alas permultas: in cacumine flos candidus, fubfuluus, inflexus inftar cauda fcorpionis. radix tenuis eft,& ad nullam rem vtilis.afperis veró locis nafcitur. Heliotropium minus, quod& aliqui fcorpiuron vocant, LIBER VNDECIMVS. su vocant,iuxta lacus paluftribus locis prouenit. folia habet prz dicto fimilia,rotundiora tamen.femen ro tundum verrucarum inftar pendens fert. Hemeroc:llis,hoc eft,lihü fylueftre;folia& caulem habet lilio fimilia, viridia veró vt porrum. fiores in caule per fingulos exortus terni aut quaterni exoriuntur,l:!io diuifura fimiles, vbi dehifcere ince perint,colore admodum pallido. radici innitit permagno bulbo confimili. Hemionitis à quibufdá fplenion dicitur, folium dracunculo fimile profert,lunatum.radices ei multz tenuesq; fübfunt:nec caulem,nec fru&tü, nec flo rem fert.nafcitur faxofis locis, adítringéti guftu eft pradita. Hpiysgap,hoc eft, fenecio, quam erechthitem aliqui vocant,eft cauliculus cubitalis, fubruber, folijs continuis,in fummitatibus erucz modo diuifis,fed multó minoribus.luteis floribus, qui celeriter dehi fcunt,& in pappos euanefcunt: atque ex eo nomen traxit, quód flores vere more capillorü canefcant. radix eius inutilis, nafcitur przcipué in aggeribus murorum,& circa oppida. o Thali&rá coriandro fimilia habet folia;pinguioratamen:cauliculum rutz crafsitudine,in quo funt folia,que conciía& fuperdata vlcera diuturna ad ci catricem perducunt.nafcitur potifsimum in campe ftribus. Thlafpi,funt qui thlafpidion vocent,exigua her: ba eft,anguftis folijs, digiti longitudine, in terram | verfisiin fummo diuifis, fubpinguibus, caule tenui, |— duorum dodrantum altitudine, in quo pauci exor| tus funt. circa caulem fru&us eft in fummo modice |-— htusjnquo femen eft mile nafturtio, ad difci for $1 ORIB. COLLECT: mam veluti infra&um,ex quo ei nomen eft du&um. flos albus eft, femen acre, nafcitin femitis, fepibus, & feptis. Thelipterisà quibufdam nymphza pteris dicitur. ea habet folia filici fimilia, non fingulari vt illa pediculo fulta, fed multis, hisque altioribus agnationibus.radices fubfunt longz,late,plures,& in ni gro colore fubflaue,& quzdam etiam rubrz inucniuntur. Thymelza,que à quibufdam chamzlza dicitur, eft ex qua Cridum granü colligitur, virgas aüt ex fe pulchras multasq; emittit, fere bicubiti longitudine.folia habet chamzlzz fimilia,nifi quód angufüora pinguioraQ; hac funt; vifcofa, glutinofaque mandendo. flores fert candidos, in quibus fructus eft exiguus,rotundusq;, myrto fimilis, in initio viridis,moxq; rubens operimentum durum,&nigrü: interna veró pars,candida. Thymbra;hoc eft,fatureia, notaomnibus herba eft,tenui& afpero folo nafcens, thymo fimilis, veruntamen minor,& magis tenera, picam flore plenam;& viridi colore fert.eadem poteft quz thymíi, eodem fumpta modo. aptus eius ad fanitatem víus. Eft etiam quzdam fatiua, Ífylueftri omnino minor. fed quia tantam acrimoniam non habet, ideo eft ad vefcendum accommodatior. Thymum quidam cephaloton, quidam epithymum vocant. Frutex omnibus notus,exiguus,fürcu lofus, foliolis multis& anguflis interceptus, in cacumine capitula floris purpurafcentis habens. gracilifolo& petrofo nafcitur. Iberis folia habet nafturtio fimilia, vere magis flo rentia. longitudo cius eft cubiti,aut minor.incultis locis | ] 1 LIBER:;VNDECIMUV S,$5 locis nafcitur.la&eum florem eftate profert,atq; eo tempore eft efficacior:binas preterea radices nafturtio fimiles habet. Idea radix folia habet rufco fimilia:his adherent velut exigui pampini;in quibus flos eft. i hgáxaoy 72 uk yo maius hieracium, hoc eft,erratica lactuca, afpero, rubente, fpinofo,& concauo caule eft: folijs ex interuallo rariufculé diuifis, fimilibus foncho per ambitum.in oblongis eius capitulis flos luteus continetur.Minus veró hieracium quod fon chitem aliqui vocant,folia habet per interualla diui fain ambitu:cauliculos teneros,virentesq; emittit, in quibus flores lutei circulum defcribunt. iyaousgafpop, quod alij«&gfgey Xygiep yid eft;agrefte faeniculum vocant, magnum eft, femen fert cachry fimile.radix odorata eft. imaereuvos veró, hoc eft; olus atrum, hortenfi apio maius eft,& candidius. caulem habet caud, excelfum,tenerum,& quafi lineis interfectum: folia la tiorajin puniceum vergentia,libanotidis comá,floris plenam corymborum modo, antequam floreat, concretam.eius femen nigrum,longum,folidum;acre,aromatum odorem referens: radix odorata, alba,ori grata,non craffa. nafcitur in vmbrofis& paluftribus. irzéyxwasop exiguus frutex eft, folijs fylueftri tenuiq; myrto fimilibus: coma aculeata,& in fümmo veluti lingulis fecus folia exeuntibus. izaog&st, quod hippophyes aliqui,id eft,lappaginem vocant, qua fullones veftes poliunt, in arenofis maritimisq; nafcitur locis. furculofus frutex eft, denfus,frondofus,folijs longioribus vt oliua,anguftioribus tamen& tenuioribus, inter quz albicantes fpinz ficcz, angulofz,interuallo quodam diduK "» ORIPR. COLLECT. &z emicant.flores hederz corymbis(imiles,ceura cemiinter fe adiacent: funt tamen minores& molles,candidi,ex parte rubefcentes.radix craffa&mol lis,fucci plena,guftáti amara: ex qua nó fecus quàm ex thapíia fuccus exprimitur, qui cum erui farina fuba&us ficcatur,atque reponitur. | Iaaígeaw, funt quihoc quoque hippophaes effe velint,nafcitur ijídé quibus hippophaes locis, eftá; fullonum fpinz genus.ferpit autem humi, foliola; tantüm parua,& capitula 1nania habet. hec caulis & floris expers eft.radix eifübeft craffa mollisq;. Íamspis, 1d eft, cauda equina, nafcitur aquofis locis,& fofsis:cauliculos inanes habet, fubafperos,fo lidos,geniculis interceptos,in vicem infertos,circa uos folia funt iuncorü figura, denfa, graciliaQ;. in dime autem tollitur, vicinos arborum caudices afcendens, pendetá; ex eis circumamplexa multis nigrisd; comis,ceu cauda equina. radix ei lignofa, duraq; eft. Eft& aliud equifetum, comas ex interuallo habens breuiores, candidiores& molliores. Ixos, id eft, vifcá, optimü eft recens,quod intus porri coloré habet, foris veró flauefcitin quo nihil afperum, aut furfuraceü fit. fit acinis in quercu nafcentibus,folijs buxo fimilibus:tundit fru&us, tum lauatur, deinde in aqua decoquitur. quidam etiam commanducando vifcü conficiunt. Gignitur quoq; in pomo,piro,& alijs plerifq; arboribus: atq; etiam in quorundam fruticum radicibus inuenitur. iG, hoc eft,viola purpurca, folijs eft minoribus tenuioribusq; quàm hedera,nigrioribus item,&nó difsimilibus.caulis medius inter folia ab radice pro dit. in eo eft flofculus fuaueolens, purpureus. vmbrofis hec& afperis locis enafcitur. Iris,ab aliquibus Illyrica, ab alijs vrania nomninatut, LIBER VNDECIMVS gg tur, folia habet gladiolz herbe(imilia, fed maiora, latiorapinguioraque: flores in fummis caulibus alterno fitu incuruos,variosQ;:fiquidem candidi, vel pallentes, vel nigri, vel purpurei, vel cerulei confpiciuntur: ob quam colorum varietaté ad cocleftis iridis imaginem nomen hoc inuenit.radicibus nititur geniculatis,folidis,odoratis,qua in partes diffe €z,&in vmbra ficcatz, tum funiculo traie&z reconduntur.Probatifsima iris eft Illyrica,& Macedo nica.inter has preftantior eft, qua quafi decurtatá, ac denfam habet radicé,frangenti contumax, colore fubfuluo, valde odorata, guftui feruida, fyncero odore,nullum fitá redolente, quz cüm tundi&fternutamenta cieat.fecundo loco cenfetur Libyca,colore cádida,guftu amara: ceterüm omnes cüm inue terarintjà tineis tentant,fed tum odoratiores fiunt. Ifatis fatiua herba eft, qua tingendis lanis infe&ores vtuntur. folia plantaginis habet, pinguiora tamen& nigriora. caulis cubitum excedit. fylue-ftris veró ifatis eft fatiuz fimilis,folia tantum habet malora,ad lactucz foliorü fimilitudinéjitemq; caules tenuiores,multis diuifionib. refertos,rubeícentes,in quorum cacumine veluti folliculi inftar linguarum multi pendulique habentur, quibus femen continetur.luteum tenuem; florem profert. Ifopyron, funt qui phafiolon nominent, quia in fummo cacumine folium eius more phafiolorum in clauiculas torqueatur. capitula in fummo fünttenuia, plena feminis exigui, quod melanthij guftum prz fe fert. K Calamintha,id eft,nepita, quzdam montana eft, habetd; ocymi folia,fubalbida,ramulos& furculos angulofos,& purpureum florem: quzdam veró cft Ka n6 ORIB. COLLECT. fimilis pulegio,maior tamen,quare nonnulli eam agrefte pulegium vocarunt, quia odore proximé ad 1pfum accedit. tertium deniq; genus mentz fylucftri eft fimile,folijs longioribus,caule& ramis maio ribus quàm fuprà dicte, fed minus efficacibus. omnium folia guftu valde feruentia& acria. radixinutilis. campeftribus, afperis,& humentibus locis enafcitur. Calamus aromaticus in India prouenit:probatiffimus eft fuluus, crebris geniculis refertus, qui in affulas multas frangitur,fiftulis aranearüplenis,fubcandidus,& inter cómanducandum glutinofus,adftringens,fubacer, amarus. Cannabis, ab aliquibus hydraftina vocatur, virgulas althze fimiles profert,minores tamen;nigrio res,afperiores, cubiti altitudine. folia habet fatiue fimilia,verüm afperiora& nigriora.flores ei funt ru befcentes, Lychnidi fimiles, femen veró& radices althzz. Capnos,id eft,fumaria,herbula eft fruticofa, coriandro fimilis, valde tenera, folijs candidioribus, vndiq; numerofis,cinerice: coloris,flore purpureo. Capparis, funt qui cynosbaton, hoc eft, fentem canis,funt qui capriamvocent.aculeatus frutex eft, qui per terram in gyrum fternitur. hamatas fpinas vt rubus habet, folia rotunda cotonei mali folijs(imilia,fru&um oliuz figura,qui dehifcens floré candidum promit, quo cadente quiddam velut oblonga glans inuenitur, quod apertum grana acinis punicorü fimilia, exigua rubentiaq; oftendit. radices lignofas magnas;& numerofas habet: nafcitur vt plurimüm ETE locis,& tenui folo,&in infülisiuxta domicilia.caulis& fru&? ad cibü fale condiunt. Cardamomum probatifsimü eft quod ex Comagene, | | | ! LIBER VNDECIMVS.$5 gene, Armenia,& Bofphoro aduchitur: prouenit etiam in India,& Arabia.cligito quod difficulter frágitur,quod plenum,preclufumq; fit(nam quod hu 1ufinodi non eft, intempeftiuum eft) quodq; odore fenfum feriat,guftuq; acre fitjac fubamarum. Cafiz complura funt genera,quz in Arabia odorifera nafcuntur. habet cafia virgam crafsi corticis, piperis folium.eligenda eft fuluefcens,pulchri colo ris,corallij fimilis,perquàm anguftajlonga,craffa,fiftularum plena, guftum mordens, adítringens cum multo feruore coniun&o,aromatica, odoremq; vini referens, qualis eft que ab incolis achy, ab Alexandrinis veró mercatoribus daphnitis appellatur. hancautem anteccellit nigra, quzq; purpurafcit,& craffa eft, Zigir nominata, rofarum odore, cuius vfus in medicina eft precipuus. fecundum locum tenet antedicta.tertia eft,quz mofyleticus blaftus no minatur.reliquz viles funt. Caucalis ab aliquib.myritis,à Democrito bryon quafi mufcus dicitur, dodrantalis eft cauliculus,aut etiá maior, leniterq; hifpidus, folijs apio fimilibus, & ad feniculi imilitudiné per extrema multifidis, & hirfutis.candida veró vmbellain cacumine eft,odore fuaui. Cedrus arbor eft grandis, ex qua cedria colligitur:iuniperi modo baccas fert rotundas,ad myrtee bacce magnitudinem.Ceterüm preftantifsima cedria eft, qua craffa perlucidad; eft,& graui odore, quzque dum effunditur, guttis fefe continet, nec diffluit. Centauriü maius eft,& minus:ac maius quidem folia habet iuglandis, oblonga, colore virenti vt brafsica,ferrata 1n ambitu:caulem, ceu lapathü,duo rum triümue cubitorum: multaab radice adnatajin K j ps ORIB. COLLECT. quibus capita papaueris fimilia, teretia. florem cx ruleum profert,fructum cnico fimilem,floribus veluti floccis quibufdam laneis inuolutum. radix eius craffa;folida, grauisq; eft,& binos cubitos excedit: fucci plena eft, fapore acri,cum adftrictione& dulcedine quadam,rubefcens.folum veró pingue& apricum,fyluas; ac colles diligit.abundat in Lycia, Peloponnefo,Helide, Arcadia, Meffene,ac pluribus circa Pholoen,Lyciam ac Smyrnam locis. Centaurium veró minus, herba eft hyperico aut origano fimilis:caulem habet palmo altiorem,angu lofum, flores in puniceo Lychnidis colore purpurafcentes,folia parua,przlonga vt ruta,fru&um tri. tico fimilem,radicem exiguam,nullius; vfus. Cepza herba portulace fimilis eft, nigriora tamen habet folia.radix ei tenuis fubett. Cinnamomi genera funt multa, quz à patria, in qua oriuntur, nominantur: omnibus veró praftat, quod mofylicum dicunt,quód cafiz quz mofyletica appellatur, aliquam fimilitudiné gerat:& in hoc ipfo genere,recens, colore nigro,ex vinofo in cincreum vergens,tenuibus Rd TA CRAB nodis cin&um,odoratifsimum. ac feré optimi temperatura ex fuauis odoris proprietate conftat.fiquidem in optimo quoque,&quod verum propriumqs fit odor rutz,cardamomóue fimilis inuenitur. Circea,quam& dircwarm aliqui vocant,folia habet hortenfis folani,multa adnata,flores paruos,nigros,multos, fru&um in quibufdam veluti cornicu 15 milio fimilem,radices palmi longitudine, ternas aut quaternas,candidas,odore preftantes. Ciftus, frutex eft faxofis locis exoriens, ramofus,foliofus,non procerus,folijs rotundis, Sei ir LIBER VNDECIMVS$ mp hirfutis, flore punicz figura, fed in fcemina, colore candido. Ciffus, hoc eft,hedera, multas habet differentias fpeciei ratione, fed precipuas tantüm tres, quarum vna dicitur alba, altera nigra, tertia helix. candida fructum candidum fert, nigra nigrum, aut croci mulum,quam etiam vulgus dionyfiam vocat. helix fru&um non edit,fed tenues habet palmites,foliaq; paruaangulofa,& rubra. Clematis lzto folo prouenit, viticulas exiguas fpargit, iunci crafsitudine, folio breui, lauro fimile colore figuraq;,fed multó minore. Altera veró clematis viticulam emittit rubentem,lentam,foliü guflanti acerrimum& exulcerans. circumuoluitur arboribus vt fmilax. Clinopodium frutex furculofus eft duorum palmorum, in petris nafcens, folijs ferpyllo fimilibus, floribus ad pedum le&i fimilitudinem,& per interualla marrubij modo difpofitis. Clymenon caulem quadratum fert,fabaceo cauli imilem,folia habet plantaginis,folliculos in cauleinter fe annuentes;iridi, aut polyporum cirris fimiles.montanum autem eft praftantifsimum. Cnicus oblonga folia, diuifa, afpera, referta fpinis habet,caulesq; dodrantales, capitulo magnitudine grádis oliuz,flore croco perfimili, femine can dido& rufo,longo,angulofo. Colchicum,quod ephemerum aliqui nominant, forem albicanté crocino fimilem fub finé autumni profert:pofteaveró folia producit bulbo fimilia fed pinguiora: caulem dodrantalem,fuluum fru&ü con tinentem.radix eius corticem habet in nigro fuluefcentem,ea nudata cortice, alba,tenera,fucciq; plena& dulcis inuenit. habet bulbus.in medio fiffurá, K 4 $20 O/RIB.:GOIAL ECT. ex qua flos prodit. nafcitur plurimum in Meffenia, & Colchis. Colocynthis viticulas folia$; diuifa fatiuo cucu meri fimilia per terram fpargit, fructum fert rotundum, globo mediocri fimilem,amarifsimá, qui colligendus eft càm vergere ad pallorem incipit. Comarus,id eft, arbutus cotonez malo eft fimilis,folia tenuia, fru&um prunorum magnitudine fine nucleis habet,quem memecylon vocant,fubfuluo aut rubente in maturitate colore.is ciim manditur, veluti acus palearum lingue& dentibus affert.| età; alienum ftomacho,& capitis dolorem gignit. Chondrilla,quam alij ferin vocát;caulem,flores, & folia habet cichorio fimilia: ideoq; agreftis intybifpeciem aliqui eam effe dixerunt, fed eft tota tenuior. in huius ramulis gummi fimile maftiches, fabx magnitudine inuenitur. Conyza,quz& ifchys,& danaisà quibufdam di citur, altera eft qux parua dicitur, eftq; odoratior: altera maior frutice,folijsq; latioribus,&graui odo re minorem fuperans. vtriufque folia oliuz fimilia funt,hirfuta, pinguia: altitudo caulis in maiore eft duüm cubitorum: in minore, pedis.flos fqualidus; luteus,fübamarus,qui in pappos euanefcit.radix ad nullum vfum accommodata. Eft& tertiü conyzz genus, cuius caulis crafsior molliorá; eft, folijs tamen: maioribus quàm gracilis,& minoribus quàm maior. hzcaüt pinguis non eftmultó tamen grauiore odorejiniucundiord:,& minus efficax:eaq; humentibus prouenit locis. Coriandrum, quod etiam hypericon vocant;folia habet erices folijs fimilia,fed minora,pinguiora, &rubra.frutex eft palmi altitudinejori gratus;acer, odoratus, Coti LIBER VNDECIMV S.$21 Cotinos;hoc eft,oleafter,alij oliuam fylueftrem, alij Aethiopicam oleam nominant, folia habet adftringentia, tunduntur auté eius folia,tum aqua aut vino effufo exprimuntur, ficcatusq; in fole fuccus in paftillos redigitur: quiq; ex vino, validior eft,& ad recondendum accómodatior, quàm qui exaqua fuerit expreffus. Vrunt cum floribus folia, vt cinis fpodij.vicem gerat, in cruda olla oblito ore luto víquedum fi&tile percoquatur,tum vino reftinguunt, & fubacta rurfus eodem modo cremantur, poftremó elota vt ceruffajin paftillos coguntur.hic autem cinis in medicamentis oculorüfpodio cederenon videtur.Idem poffunt fatiuz olez folia, fed minore efficacia funt:& ideo quoniam mitiore facultate funt,oculorá medicinz magis conueniunt. Lachry ma veró que ab olea Aethiopica deftillat,fcammonez feré fimilis eft,fuluefcit exiguis 8 guttis concre ta,& erodendi vi predita.que veró fimilis eft gummi,magna,& lzuis,non erodit:at que nigricat,erodens ci, atq; inutilis; talem veró apud nos oleaftri ferunt. Coronopus oblonga herba eft; quz perterram fternitur;folijs fifsis, coquitur inter olera. Coftus laudatifsimus omnium eft Arabicus,candidus,& lzuis, plurimo& iucundo odore:fecundas fert Indicus,fpeciofus, niger,& velut ferula leuis: tertiz tribuuntur Syriaco, qui grauis,buxeoq; colore eft,& odore fenfum ferit. preftantifsimus auté eft recens,albus, plenus vndiq;,denfus,ficcus, àteredinibus inta&us,non virofus, feruido& erodente guftu. Quidam veró vt eum adulterinum fa^ ciant,folidifsimas Comageni helenij radices cómifcent: fed eft facilis dignotio, fiquidem heleniü neque guftu feruet, nec odoris fuauitatem adeó exi K 5 gii ORTIB..COLLECI. miam,nec fenfum ferientem affert. Cotyledon aliquibus fcytalion eft,& vmbilicus Veneris dicitur, folium habet ad acetabuli va(is for mam in orbem circuma&um, leniin concauitatem defcenfu,vt fenfum fallat. Cauliculum breué habet, in quo femen eft:& radicé olius modo rotundam. Eft& alia cotyledonis fpecies, cuius latiora,& pinguiora funt folia, lingularü modo circa radicem denfa,tanquam oculum in medio defcribentia,vt in maiore femperuiuo cernit. adftringentis porró guftus eft.caulem veró gracilem profert,in quo flores & exigua femina hyperico fimilia infunt, fed maiore radice.facit ad eadem ad quz femperuiuum. Crambe agria;id eft,brafsica agreftis,nafcitur ple runque maritimis& preruptis locis, fatiue fimilis, fed candidior hirfutiorq;& amara. Crithmon;quod crithamon vocant alij, fruticofa herbula eft,vtrinq; foliata,cubiti altitudine, ead; faxofis& mq exoritur,folijs vndiq; plena;pinguibus& albefcentibus, portulace foliorum figura,fed tamen latioribus,& prelongioribus,& in guítu falfis.lores fert luteos,albos:fructum rori ma rino fimilem,mollem,odoratum,rotundum,qui ficcatus rumpitur,& intus femen quafi rufum habet. radices funt digiti crafsitudine tres aut quatuor, odorate& fuaues. Kelivs v? 4vfG*,, id eft, lilij los, quem aliqui lirium vocant,eft ex quo vnguentum conficiunt, quod liri num alij,fufinum alij nominant. Crocodilion, nigro chamzleoni fimile eft,nafcitur in fyluofis locis, radicem habet longá, fubcraffam,atq; acrem,odoremá; nafturtio fimilem. Crommyon, id eft, cepa, longa eft acrior quàm rotunda,€ flaua magis quàm alba,& ficca magis ! quàm LIBER VNDECIMVS 53 quàm viridis,& quz cruda eft magis quàm cotta, aut fale condita. Crocus optimus eft Corycius,recens,boni colo ris, parum candidi habens in capreolo, oblongus, integer,non fragilis,non mancus,plenus,facilé manus madefactas inficiens, qui cariem non fenferit, vel humefcat:odore autem iucundo,& acer fit)nam qui talis non eft, is aut vetus eft, aut humore perfufus. adulteratur admixto crocogmate contufo, aut Ífpuma argenti, aut plumbagine propter eius pondus,aut defruti afperfione:verüm infidens puluis& defruti odor fraudem indicat. Vt autem facilé teratur, nouo fi&ili calido in fole ficcandus eft,& celeriter conuoluendus. Crocomagma veró fit exprefsis crocini vnguenti aromatibus,& in paftillos redactis. preftatin eo genere odoratum, myrrham modicé olens, ER nigrum,ligni expers, quod cüm fubigitur,colorem CS croceum reddit, leue,fubamarum, dentes& linguam vehementer inficiens,& quod aliquot horas continuas perdurat.tale autem eft, quod ex Syria aduehitur. Cyminum agrefte plurimum efficaciusque Carthagine Hifpaniz nafcitur.caulem habet dodrantalem tenuem4;.foliola quatuor aut quinq; exilia gin gidij modo ferrata.habet; in fummo capitula quin que aut fex rotunda molliaQ;, in quibus fru&us ciceris plenus eft, qui guftanti acrior eft quàm fatiui fru&tus.nafcitur in collibus. Alterum quoq; agrefte cuminum eft,fatiuo fimi le, quod é fingulis floribus filiquas fublimes emittit,quibus femen melanthio fimile continetur. Cyclaminus folia habet hedera, varia, fupràinfraq; maculis albicantib. Caulem quatuor digitorü g4 ORIB..COLLECT. longitudine profert,nudum, in quo flores rofarum figura funt, purpurafcentes. radix nigra eft rapo fimilis, modicé lata; radix fe&a reponitur, vt. ícilla. nafcitur vmbrofis,& precipue fub arboribus. Eft etiam altera cyclaminus,quam ciffanthemon vocant. folia habet hederz fimilia,fed minora, caulesQ; craffos,geniculatos,& capreolorum modo vicinis arboribus fe implicantes:flores albos, odoratos,fructum acini vuz figura, hederz fimilem,mollem, guftanti leniter acrem& glutinofum. radix eft inutilis.afperis locis prouenit. Cyperus przftantifsima eft grauifsima, denfa,ple naynon fragilis,afpera,odorata cum acrimonia quadam.talis autem eft,quam Cilicia& Syria mittit,& à Cycladibus infulis affertur. Cyprus arbor eft folijs circum virgas olez fimili bus,fed latioribus,& viridioribus: flores habet can didos, racemofos, odoratos, femen; nigrum fambuco fimile. Conionjid eft,cicutajinter letalia numeratur,refrigerando enecans.ci remedio eft meri potio. fuccus autem fit é ftmma coma,antequàm femen ficce fcat,contunditurQ;,atq; exprimitur& in fole fubigitur:eiusq; in medicina víus eft plurimus. eft verà efficacifsimus Creticus,Megaricus,& Atticus,&is denig; qui in Cilicia conficitur. ^ Aayuis raMe7]iG" id eft,lepus marinus,parue lolligini fimilis eft. isQ; tritus& perfe,& cum marina vrtica illitus pilos euellit. Lathyris, totus frutex eft fucci plenus, quemadmodum tithymalus. Lapathum aliud oxylapathü vocant,quod in paludibus nafcitur,durum in cacumine,& acutum: aliud LIBER VNDECIMVS.$215 liud fatiuum eft non omnino fimile priori: tertium eft agrefte,paruum,quod eft plantagini fimilemol. lejhumile. Eft etiam quartum genus,quod alij oxalida,aut anaxyrida, aut lapathum agrefíte vocant,ha betQue foliafylueftri& paruo lapatho fimilia. caulis non magnus eft, fructus fubacutus ,rubens;acer, in caule& adnatis appédicibus nafcens. Hippolapa thum veró lapathü grande eft in paludib. exoriens, & eafdem quas fupra dicta,vires habet. Leontopctalon,funt qui leontopodion,qui pardalium,qui thorybethrü vocant, caulem vnius palmi emittit, qui iia multas habet,in quibus fummis filique funt fimiles ciceri. inijs duo aut tria femina exigua.folia brafsice fimilia.radix nigra,vt rapi,que tubercula quedam pugniinftar habet. nafcitur in aruis,& inter fegetes. Lepidium herbula nota omnibus eft. muria cum Ja&e adferuatur. Leucoion,id eff,viola,differt in floribus:nam vel luteo, vel candido, vel purpureo flore inuenitur. Luteus veró ad medicinz vfum valde eftaccommo datus. Libanos,id eft,thus,nafcitur in Arabia,quz thurifera nominatur.primas fert quod mafculum diciturjindiuiduá,album, cüm frangitur pingue;in fuffitu ftatim ardens. Indicum veró fubfuluo& liuido colore eft, fitq; rotundum induftria: ipfum enim in quadratas figuras diuidentes,& in fictilia conijcien tes, in gyrum verfant, víquedum in rotundam formam fe induat. fed quod tale eft, progreffu temporis flauefcitjidQ; fyagrum appellant. ub autem locum tenet orobium,quod minimü eft,& maximé fuluum. Ef etiá aliud, quod amomite dicitur,candidum $6 ORIB. COLLECT. quidem,fed cüm molitur, lentefcit vt maftiche. AZ dulteratur thus omne pinea,refina,& gummi,quod dignofci facilé poteft: nam gummi fuífitum non emittit lammam,& refinain fumum abit: at thus ardet, fed dolum quoq; odor indicat. Ei vis ineftadftringendi,calfaciendi, caliginé oculorü difcutiendi,caua vlcera implendi,ad cicatricem perducendi, cruenta vulnera glutinandi, omnes fanguinis eruptiones, atqueadeo eas que ex membranis cerebri fluunt,cohibendi,fedis ac reliquarum corporis par tium maligna vlceraleniendi. Crematur thus in puro fi&ili impofitum,fuccenfum grumoà lucernaaccenfo,donec exuratur:poftuàm veró totum incenfum fuerit, operiendum fi&ile eft; vfquedum extin&à fit: fic enim in cineres non redigitur. Torretur etiamin fi&ili nouo ad car bones ignitos,donec nullz bulla excitent,nec pinguedo,nec vapor ex eo remittatur: facilé enim com minuitur quod eft crematum.Cottex veró thuris omnibus przftat is qui pinguis,odoratus,recens,lauis,nó fcaber,& membranis eft vacans. adulteratur admixto pini,aut nucis cius cortice.huius reiindex ignis eft: ceteri enim cortices in füffitu non accenduntur, fed fumo editoabfq; vlla odoris fuauitate euanefcunt. at thuris cortex accenditur,& cum odoris fragrantia vaporem ex fe mittit. hic ctiam eodem Ai quo thus, vrit. Manna veró thuris probatür ea, quz alba cft, pura, grumofa: vim eandem habet quàm thus,fed multó inualidiorem. Quidam eam adulterant mixta refina pinea, aut polline, aut tufo thuris cortice: fed ignis dolum arguit,neq; enim?qué& pari motu adulterata vaporem aérium emittet,fed fuliginofum& impurum. preterea odo ris fuauitas alieno halitu permifta fentietur. Thuris veró LIBER VNDECIMVS. 527 veró fuliginé fic facito. fingulos thuris grumos forcipicula exceptos lucernis accendito,in nouá fictiJem ollam concauá conijcito: tum ereo vafe in medio perforato,& diligenter deterfo obtegito.ex altera eius parte,aut vtrobiq; lapillos altitudine quaternüm digitorü fubijcito, quo facilius queas perfpicere vtrum grumi exurantur:& vt locus fit,quo fubijcere alios grumos integros femper pofsis,& antequàm primus grumus penitus reftipguatur, alium adijcito, donec fuliginis quod fatis fit, colle&um fuifle videatur. Continuó tamen externas zrei vafis partes fpongia ex frigidaaqua abftergito: fic enim aheno nó magnopere calente fuligoomnis adherebit, quz alioqui per leuitaté cadens thuris cineri cómifcetur. deraía itaq; prima fuligine cremati thuris cineré per fe excipito,& idem vfquedá volueris,facito.EodemQ; modo ex myrrha& ftyrace fuliginé conficies.valet fuligo ad ead&. preterea veró ex alijs lachrymis fuliginé fimiliter excipito. Libanotis, fru&à fert altera, qui cachry dicitur, folia; fceniculo habet fimiliafed crafsiora,& in ro tz fpeciem humi fparfa,odorata:caulem cubiti altitudine, aut maiorem,cui multz infunt ale:& in cacumine vmbellz, in quibus fru&us copiofus eftalbus,fpódylio fimilis,circinatus,angulos habens, acer,refine fapore,& qui manfus guftum incendit.ra dix pregrandis,quz thus redolet. altera veró libanotis eft fuperiori in omnibus fimilis:femen fert latum, nigrü, ut fpondyliü, odoratá, non feruidum. radix foris nigra, fracta veró, alba cernitur. Altera veró quz fructü non fert, eft in rebus omnibus fimi lis fuperiorib. eaq; néc caulem,nec floré,nec femen ignit. nafcitur afperis& faxofis locis. In potionibs veró vtendum eft femine eius libanotidis, qux 5:8 ORIP. COLLECT. cachryn nó fert, fiquidem illud acre eft,& arteriam exafperat. Libanotis veró, quam rofmarinum Romanivocant,qua vtuntur ij qui coronas necunt,tenues vir gt funtjin quibus prelonga infunt folia,graciliajintus alba,foris virentia,graui odore. Ligufticum plurimum nafcitur apud Ligures. pa naces incolz non immeritó vocant,nam& radix he racleotico panaci fimilis eft,& ipfum viribus eifdem eft preditum.femen nigrum,durum;oblongü, ad foeniculi fimilitudinem,guftanti acre.radix candida, odorata. mifcetur auté vtiliter oxyporis, hoc eft,citó tranfeuntibus medicamentis,& ijs que con co&ionem adiuuant.ori valde gratum eft,quocirca pro pipere eo vtuntur incole ad obfonia conficienda.adulteratur femine quodam confimili, fed guftu difcernitur, amarifsimum enim eft. nonnulli veró fceniculi autfefeleos femen addentes adulterinum faciunt. Lithofpermon,quod cgonychó,aut eetonychon aut diofpyron;aut heracleam ob feminis duritiá vo cant,folia habet oliuz fimilia, longiora tamen,& in 1mo per terram ftrata: ramulos tenues,rectos;craffitudine acuti iunci, firmos, fucci plenos, in quibus fummis bifidi exortus cauliculorü fpecié praebent, folijs exiguis, inter que femen rotundum, lapideü, album, paruo eruo fimile. afperis& excelíis locis nafcitur. Limonium;quod neurodes alij vocant, folijs eft betz fimilibus, fed tenuioribus,& longioribus, ac numerofioribus:caule tenui,re&o, vt lium, rubro femine referto, guftumd; adftringente nafcitur in sca phiii locis. Linozoftishoc eftmercurialis herbaqua femi LIBER VNDECIMVS. 5 na eft,fructum fert racemofum,& multum: mafcula veró iuxta folia exiguum, rotundum, ceu binos tefticulos vnà coharentes, totus frutex exiguus dodrantalis eft,& maior. Lichen in petris nafcens eft mufcus petris rore confperfis adherens. Lonchitis folia habet porri latioris, fed latiora, fübrubra,plurima,ad radicé circunfracta, vt ad terram procumbentia: pauca etiam habet in caule, in quo flores funt pileolis fimiles,more comicarü perÍonarum hiantes, nigri, candidum tamen quiddam hiatu oris veluti lingulam ad labrum inferius exerentes.femen eftlancez fimile, triquetrum ininuolucro claufum. radix dauco fimilis. afperis, fqualidisq; locis exoritur. Lonchitis veró altera afpera folia profert fcolopendriz fimiliayafperiora tamen maiora;& magis diuifa. Lycium arbor eft fpinofa,virgas trium cubitorü, & malores proferens, in quibus folia infunt denfa, buxo fimilia.fru&um fert piperis,nigrum, amarum, Ixué.cortex ei eft pallidus, diluto lycio fimilis: radi ces latz,lignofz. plurimum in Cappadocia,& Lycianafcitur,itemq; in alijs plerifqs locis.afperum amat folum. fuccus ex eo exprimitur tufis vnà cum frutice radicibus,& poftquam aliquot dies in aqua madueriat,decoctis: tum exempto ligno,iterumeo qui fupereft liquore ad mellis confiftentiam deco&o; adulteratur amurca inter coquendum admifta, aut ab(inthij fucco,aut felle bubulo.fpuma auté coquendo innatans aufertur,& ad medicamenta oculorum adferuat.reliquo ad alia vtitor. Succus quoque ex femine expreffo& in fole(iccato conficitur, Lycium optimum eft; quodgni endi& rc 5o ORIB. COLLECT. ftin&um fpumá rubentem habet,foris nigrum:cüm frangitur,fuluum,non virofum, adftringens cum amarore,colore croceo:quale eft Indicü, quod przftat ceteris,& eft efficacius. Lyfimachia caules cubitales,& maiores tenuesá; fruticofosá; fert,in quorum geniculis folia falici imilia exoriuntur, quz guftu adftringente funt. flos rufus eft,aut aureus. nafcitur paluftribus& aquofis lods... Lychnis coronaria flos eft alba violz fimilis,pur purafcens,qui ad coronamenta adhibetur. Lychnis agreftis in omnibus eft fatiuz fimilis, eius feminis binz drachma potui datz bilem per aluum educunt. Lotus agreftis in Libya nafcitur caule duorü cubitorum atque etiá maiore, qui alas multas habeat: folia veró trifolio in pratis nafcenti fimilia: femen foenogrzco fimile, fed multó minus fert: guftuQque medicato. M Macer cortex eft fubflauus, craffus, guftu valde adftringens,qui ex Barbaria aduehitur, Malabathr folium laudatur, quod recens eft,& cum nigrore quodam candicat, nó fragile,integrü, odore caput feriens,&odoris bonitate diutius permanens ,nardá fapore imitans, gufta nó falfo: quod veró infirmum, minutim cobtufum,& cariofum halitum a fert vitiofum eft. eandem vim habet, quam nardum: fed illud ad omnia eft efficacius. m quim thri tamen vis ad vrinam ciendam eft maior,& ftomacho magis congruit. Mandragora alter mas,alter foemina. ac foemina uidem mandragora nigereff, qui tridacias dicit, folijs anguftioribus ac minoribus quàm lactuce,virofis, LIBER VNDECIMVS.$3 tofis,graueolentibusjin terram fparfisinter que po ma funt forbis, aut achradibus fimilia, odorata:in quibus fructus eft,vt pyri.radices pregrandes bine aut terne interfe conuolute, nigra fuperficiejintus albz,craffo cortice.caulem non habetz.mas vero folia habet alba,lata,admodum magva,vt beta. poma duplo maiora,crocci cóloris,odorata,cum graultate quadam, quibus etiam paftores vefcuntur,& fopore quodammodo corripiuntur. radix eft alterius radici fimilis, fed maior& candidior. eft hic quoq; caulis expers. fuccus colligitur ex cortice radicis viridi contufo3;,& przlo fubie&o, quiin fole verfatus denfatur,& in fictili reponitur.fuccus quoque € pomis fimiliter exprimitur: fed ignauus eftis qui € pomis colle&us fuerit.Cortexitidem à radice detractus lino traijcitur,& fufpenfus adferuatur.nonnulli radices ex vino ad tertias decoquunt,& defzcatum feruant:& cyathi vnius M eoqm ad magnos dolores;vigilias,& vbi fine fenfu doloris fecare aut vrerc velint, vtuntur. Iam liquor ex radice profundius cxcauata,in orbem punctis aperta, emanat, defluente in eam cauitatem liquore, atqueibidem col le&o.fuccus veró eft liquore efficacior. fed radices non vbiq; liquorem ferunt. Marathron,hoc eft,foeniculum, agrefte, magnü, quod hippomarathrum vocant, femen cachry fimile fert,radix ei fübeft odorata. Quinetiam aliud hip pomarathrum vocatur,quod folia habet exigua,angufta;oblonga: fru&um rotundum ad coriandti fimilitudinem,acrem,odoratü,& calfaciendi vi prz-. ditum. viribus autem antedicto refpondet, fed ta^ men agit imbecillius. Marü herba eft furculofa,origani flori fimilis: e3us tamen folia multó cádidiora funt,& flos odora. L a 5 ORIB. COLLEC!I. tus,plurimüm veró ad Magnefiam& Tralles nafcit. Mancoron genus quoddam mellis eft, concreti, quod inIndia& Arabia felici in harundinibus inue nitur, falis cófiftentia,& quod dentibus fubiectum ita vt fal confringitur. Melilotos przftantifsimus eft Atticus, quiQ; im Cyzico nafcitur,& Carthagine, croci colore,& odoratus.oritur etiam in Campania propeNolam co lore luteo,odore infirmo. Meliffophyllon herba eft, qua apes delectantur. eius folia cedri odorem exhalant. Mefpilum arbor fpinofa eft, fru&um exiguum,po mo fimilem, iucundum ferens, habetQ; tria ofsicula.adítringit,& in cibo fumptus idoneus ftomacho eft,fed aluum fupprimit. Medion herba nafcitur vmbrofis faxofisq; locis, folijs feridi fimilibus, caule trium cubitorum,floribus purpureis,magnis,orbiculatis:fru&uparuo,cni co fimili: radice dodrantali, que baculi crafsitudinem habet;acerbiq; faporis eít. Mecon rhaeas, id eft, papauer erraticum, ita nominatum eft, quia eius flos celeriter decidat. nafcitur in aruis verno tempore,quo etiam colligitur.fo lia habet origano fimilia, aut cichorio, aut thymo, diuifaJlongiora: caulem iunci figura, re&um, craffum,ad cubiti altitudinem:florem puniceum,quandoque candidum,anemona flori fimilem:fru&ü rufum: radicem oblongam, fubalbam,& parui digiti craísitudinem habentem. Papauerautem paruum alterum fatiuü eft& hortenfe, cuius femen pani inditur ad tuenda valetudinis vfum,& cum melle pro fefamo eodem vtuntur: thylacitem vocant, oblongum habens capitulum femen album. alterum veró agreíte eft, capite demilfo, nigro femine, quod etiá pithite LIBER VNDECIMVS sg pithite nominatur: id; ab aliquibus rheeas papauer vocatur, propterea quód ex eo liquor defluat. eft tertiü genus his agreftius,& magis medicatum, & longius,oblongo capite.probatifsimus autem liquor eft denfus,ponderofus, odore foporiferus,gu ftu amarus,qui facile aqua diluitur,lzuis;albus,non afper, neque reme vid. inter colandum non coat veluti cera,& in fole diffunditur,& ad lucernam non atra flamma ardet: quiq; vbi reftin&us fit, odoris vim conferuat. hunc adulterant mifcendo glaucium,aut gummi, aut agreftis la&ucz fuccum: quiq; glaucio indito adulteratur, in dilutione croci colorem reddit:qui ex la&ucz agreftis fuccojinfirno odore eft,& afperior: qui ex gummi, ignauus & pellucidus'. quidam veró ita funt abfurdi, vt terram etiam ei MO torretur ad oculorum medicinas,in fi&ili nouo,donec mollis& fuluus videatur. non erit fortaffe alienum, defcribere quonam pacto liquor colligatur. Aliqui igitur capita& folia contundunt, ac przlo exprimunt: tum in mortario terunt,&in paftillos redigunt:idq; meconium nominatur, poteftate multo ignauius quàm liquor fit. In liquore autem colligendo, oportet cüm ros exaruerit,cultello afterifco circundante,ne ad interiora defcendat, ex obliquo in rectum fummá capitum fuperficiem incidere,& lachrymam exeunté in con chulam digito detergere,& non ita multó póft rediei Ni concreta inuenietur:atque etiam feventi die fimili modo comperietur:qua in pila teri debet,& in paftillos conformari,ac reponi. cüm tamen inciditur,retrocedendum eft;ne liquorà veftibus deteratur. Mecon ceratitis)id eft,cornutum pe quod aliqui parali,aliqui agrefte vocant, folia habet can L 3 534 ORIB. COLLECT. didajhirfuta, verbafco fimilia, in ambitu ferrata, vt apaueris agreftis folia,caulem; fimilem: f'océ pal pepéuers aote paruumjinflexum,fcenigreci corniculis fimilem:femen exiguum papaueris femini con fimile: radicem, cuius extrema pars nigra, craffa;. naícitur maritimis& afperis locis. Quidam errore ducti glaucium ex hoc papauere propter foliorum fimilitudinem fieri putauerunt. Mecon aphrodes,id eft,fpumeü papauer, à nónul lis heraclea nominat:caulem dodrantalem habet,fo liumd; admodü paru&, ftruthio fimile. in eo fructá fert albü:totaq; herba ipfa alba eft&fpumea.radice nititur plerunq; tenui.huius fru&us colligitur eíta te; cüm perfe&e adoleuit,& ficcatum reponit. Meum Atbamanticü nafcitur plurimüm in Mace donia,caule& folijs anetho fimilibus, bicubiti plerung; altitudine, radicibus in partes diftradtis, tenuibus,obliquis,& rectis,longis,odoratis,linguam cal&cientibus. Medullarü preftantifsima eft ceruina, deinde vitulina, tum taurina, poftea caprilla, deniq; ouilla. concrefcit medulla fub finem zftatis autumno appropinquante:reliquis veró temporib, concrementum fanguinis,& veluti caro friabilis in ofsibus inuenitur. nec cognofci facilé poteft, nifi quis eam ex ofsibus extrahat,atque recondat. curatur medulla recens aquz afperfione mollita ex fele€tis ofsibus,& per linreum excolata,& fimiliter elo ta, donec pura aqua defluat, tum in duplici vafe liquata, fordibus fupernatantibus penna exceptis,& in pilam percolata: vbi compaéta fuerit,in nouo fi£tili vafe reponitur,omni fece quz fubfidit diligen ter derafa.fi veró libet non curatá reponere, facito emnia qua in anferum& gallinarum adipe fiunt. Mycetz, hoc eft, fungi, qui perniciofi funt, mul. tis LIBER VNDECIMV S. 5 | tis de caufis fiunt:nam vel apud clauosrubigine obfitos,aut veftes putres, aut ferpentum latibula, aut arbores fua proprietate noxias oriuntur. continent qui tales funt, concretü fupra fe lentoré quendam, & éterra eruti,fi ita finantur, celerrimé putres redditi corrumpuntur.at qui efculenti funt, iufculum faciunt.fed ipfi quoq; liberalius fumpti,nocét, cüm difficulter in ftomacho coquantur,aut ftrangulent, aut cholerá afferant. omnibus füccurritur potione olei,aut nitri, aut lixiuij cum acida muria:aut deco&o fatureiz, aut origani ,aut ftercore gallinaceo cum aceto epoto:aut cum melle copiofo delin&o. Myos ota,id eft,auricula muris,multos ab vna ra dice caules mittitfubrubros,ab imo concauos: folia angufta,oblonga,dorfo elato,nigricantia;per interualla deinceps geminata,& in acutius definétia. exoriuntur etiam ex alis tenues cauliculi,in quibus flofculi czrulei vt anagallidis funt,radices crafsitudinis digitorum,multas habent progerminationes. ad fummam, eft herba hzc fcolopendrz fimilis, tenuior tamen,& minor. huius radix illita egilopas fanat. funt etiam qui helxinem auriculam muris appellent. Myrica arbor eft,que prope paludes&(tagna na fciturfru&um veluü florem ferens,confiftentia mu fcofum.Satiua autem inAegypto,&Syria prouenit, fed in ceteris eft agrefti fimilis. fru&um veró edit galle fimilem, inzqualem, guftum adftringentem, qui vice galle oris medicamentis adhibetur. Myriophyllon;hoc eft,millefolium,caulis eft tener,vniusq; radicis, circa quam multa folia leuia, foeniculo fimilia, vnde nomen traxit, cófpiciuntur. caulis ipfe eft fuluefcens,predenfus,ac veluti deindu(tria expolitus.nafcitur veró paluftribus locis, L 4 56 ORIBE.' COLLECT. Myrtus fatiua medicine accómodatior eft nigra quàm candida.& in hoc genere,potius montana,& tamen fructum imbecilliorem fert. Myrtidanum veró, quod vocant,inzqualis exor tus eft,tumensq;,& myrto concolor, truncum eius quafi manu complectens: fed maior in€0, quàm in myrto, adftringendi vis ineft.tufus addito vino auftero reponi&& in paftillos reda&us in vmbra ficcatur:eftqs& cortice,& fructu efficacior. Myrtus agreftis,aut oxymyrfine,cuius afparagus nuper inlucem editus eftur,vrinamQ; ciet, fructum orbiculatii, rubrum dum maturefcit,& interiorem partem offeam habentem profert. Myrrhis,quam myrrham aliqui vocant,& caule| & folijs cicutz fimilis eft. radice nititur tenera,ob-| longa,orbiculataj,odorata,ad mandendum fuaui.| Moly folia grazini fimilia, latiora tamen,humid; fparfa habet, lorem alb: viole fimilem,la&eo colo re,minorem tamen,& ad viola fimilitudinem accedentem.caulem fert tenuem, quatuor cubitorum,in cuius fummo quiddam allio fimile eft.radix ei parua;bulbofaQ; fubeft. FINIS VNDECIMI LIDR T H LIBER DVODECIMVS 57; ORIBASII MEDICINA LIVM COLLECTORVM LIB.DVODECIMV S. Ex Diofcoride,de fimplicium medicamentorum facultate,atque apparatu ab N litera vfque ad 9. Ardi funt duo genera: alterum Indicum, Syriacum alterum nominatur, non quod in Syria nafcatur,fed quód montisjin quo oritur, vna pars ad Sy4 rios,altera ad Indos vergit. ceterüm in Syriaci genere praftantius eft recens,lzue, multam comam habens,flauo colore;admodüodoratü, cyperü odore referens, breui fpica, guftu amaro,& linguá exiccante,&multo tépore in odoris iucundi tate perdurante.Indicum veró alterü Gangitin vocant, à flumine quodam Gange quod praterfluit, dedu&o nomine,iuxta quod nardum exoritur.eius autem vis eft propter aquofos tractus imbecillior, ipfamq; eft oblongius:& ab vnica eius radice numerofz fpicz, ezque admodum crinitz,& implici t2;ac virofi odoris exoriuntur.Quod veró altius in monte nafcitur, odoratius, curta fpica, cyperü fuavitate redolens, aliaq; habens omnia, quz Syriaco ineffe dita funt.'vocatur etiam aliud quoddam fam hariticum à regione, in qua nafcitur, cftq; magna fpica, candidiore caule, quem medium ex feinterdum mittit,hircorum odoré vehementer exhalantem:quod genus eft reijciendum. venditur etiá nar dum madefa&tum, quod ex eo cognofcitur, quód al ba,fqualida,& fine fua lanugine fpica fit. AdulteraL; 45 ORIBP.-. COLLECT. tur ftibio cum aqua, aut palmeo vino, vt denfetur, & ponderofior fiat,infpirato. vbi vti velimus,auferendum eftab radicibus lutum,fi fit,& cribro excutiendus eft puluis, qui ad manus eluendas accómodatus eft. Reconditur autem ad oculorum medicinas 1n fictili nouo non picato tritum,& ex vino in paftillos reda&um. Nardum vero Celticum in alpibus apud Ligures nafciturjidq; ab incolis Gallicum nominatur.nafcitur etiam in Iftria,eftà; exiguus frutex breuisQ;,qui cum radice vellitur,& in fafciculos manipulosq; liatur,&componitur.folia habet oblonga,fubflaua: m luteü. caulibus tantüm radicibus; vtimur, hiQ;foli odoris bonitate funt prediti.quam ob rem fafciculi pridie aqua fpargendi funt,&(i quid terre. ni inhzferitabijciendum: humido pauimento fub. jecta prius charta fternendi funt, fequenti die purgandi,fiquidem quod vtile eft, ab acerofo& alieno propter vim humoris non excutietur. Adulteratuc impofita eidem herba perfimili, quam ob virofum odorem,hircü vocant: fed facile ignofcitur,quoniam ea herba caulis expers eft, atque candidior& minus oblonga habet folia. quin ne radicé quidem amaram,& aromaticá habet, vt nardi radix eft.Itaq; cauliculos& radices, abic&is folijs, ad vfum reponitoj(id; feruare volucris, trita vino excipito,in paftillos conformato, fi&ili nouo diligenter operto recondito. Laudatifsimum veró Celticum nardum eft, quod recens eft odoratumq;, ac multis radicibus preditum,non fraile,plenum. Nardum montanum in Cilicia nafcitur. eius cau les& folia eryngio fimilia funt, minora tamen,& non afpera,& aculeata. radices illi funt nigrz, odotarebinz aut etiam plures,vt afphodceli: ed multà gu LIBbER DVODECIMVS 5s graciliores,cádidiores,& minores.nec caulem, nec fruc&tum,nec florem profert.radix ad eadem ad quz Celticum nardum facit. Narciffus habet folia porro fimilia,fed tenuia,& multó minora:cauliculum paruü,inanem,:olijs vacantem,dodrante maiorem,in quo flosalbus cft,interius croceus,& in quibufdam purpureus. radix ci eft alba,rotunda,ad bulbi formam. tru&us velutiin membrana niger, prxlongus. nafcitur preftautiísimus in montanis locis, odoratusq;. at quiin pratis & arenofis oritur,porrum fapit,& herbaceum halitum ex fe mittit. Noafcaphthon,quod narcaphthon aliqui vocant, ex India affertur. corticis formam gerit, libro fycamini fimilem. Ad fuffitus adhibetur propter fuauem odorem quem ex fe mittit. Nymphaa in paludibus& ftagnis nafcitur. folia habet ciborio fimilia, minora tamen,& oblongiora quodammodo, aquá excedentia: aliqua etiam in aua demerfa,multaq; ex vna radice prodeuntia.flos albus eft lilio fimilis, eius media pars crocea eft. cá defloruit, in rotundam formam redigitur, ad pomi aut capitis papaueris fimilitudiné. em nigro fit, in quo fructus latus, denfus,guftanti glutinofus includitur.caulis non lzuis,craffus,niger, ciborij cau li fimilis. radix nigra, craffa, claue fimilis, quz autumno przciditur. Plurizna in Cilicia in Anigro flu mine,& in Haliarto Beeotiz. Nafcitur& alia nymphaza antedi&te fimilibus folijs,attamen alba radice & afpera, floreluteo,& modo rofz fplendente.Oriturhecin Theffalia ad flumen Peneum. Xanthium, quod phafganon aliqui vocantjin pin guibuslocis&paludibus nafcitur.caulem pinguem $40 ORIB.:COLYrcrT. habet angulofumq;: in eoq; alarum caua permultá funt.atriplici fimilia funt folia, fe&iones habentia, odore nafturtij: fru&ü rotundum fert,vt oliua magna:aculeatum,vt platani pilulz,& veftibus contaé&tu inhzrentem. Xyris,quam aliqui agrefté iridem appellant;R omani gladiolumvocant,folium gerit iridi fimile,fed latius,& in fummo acutü.é medijs folijs caulis prodit cubitalis, valde craffus, in quo filiquz funt triquetre,& in eis flos purpureus,idQ; quod in medio eft,puniceü.fru&us in folliculis eruo fimilis,rotundus,magnus,acer:radixq; geniculofajlonga,rufa, Xyphion,quod phafganon,id eft,enfem,propter figuram foliorum nominant,iridi fimile eft,fed breuius, atq; anguftius,& cultelli modo in mucronem definens,fibrofum.caulem emittit cubitalem, fucci plenum,in quo purpurei flores in ordinem digefti, inter fe diftant. fruéctü edit rotundum.radices duas rofert,alteram fub altera confidentem exiguorum proa figura, quarü inferior eft gracilis, fuperna vberior.potifsimum veró in aruis nafcitur. Oenanthe folia habet paftinacz,floré candidum, caulem craffum, dodrantalem, fru&uim atriplicis,ra dicem magná, multis rotundis capitibus abundantem.nafcitur in petris. Oenanthe etiam agreftis vuz fru&us nominat. cim floret, recondi deber fi&ili non picato: colle€&aq; fübftrato linteo in vmbra ficcanda. Omphacium eft acerbz vus,vt Thafiz,aut Aminex nondum maturefcentis fuccus,qui ante Canis exortum exprimendus eft:expreffusd; in ereo rutilo vafe linteo operto dcin li cogatur, infolandus.oportet autem femper quicquid concretü fit,li quido LIBER DVODECIMVS. s4 quido permifcere,& cauere ne per no&em fub dio maneat:fiquidem ros concretionem impediet. Eligito flauum omphacium,friabile,perquam adftrinens mordensq; linguam.quidam etiam coquendo gem condenfant. Onagra frutex eft arboris inftar, pregrandis, a» mygdalino folio,fed latiore,lilio non difsimili:flore rofaceo,magno:radice candida,longa,qua ficcata vini odorem refert. montanis locis nafcitur. Onobrychis folia habet lenti fimilia, pauló tamen longiora,caulem dodrantalem, floré puniceü, radicem paruam.nafcitur humidis& incultis locis. Onyx,hoc eft,vnguis, conchylij tegumenti eft, ei mile, quo tegitur purpura: quodin Indiainlacubus nardum ferentibus inuenitur.quod ideo fuauem odorem fpirat,quód conchylia inibi nardo ve fcantur. Przftantifsimus onyx eft qui€ rubro mari affertur,albicans,pinguisq;: nam qui Babylone aduehitur, niger eft,& minor. vterq; in fuffitu odoratus,fed caftoreum quodammodo olet. Oxyacantha,hoc eft,acuta fpina,arbor eft pyraftris fimilis,fed minor,& valde fpinofa.fru&um fert myrti baccis fimilem,plenum, rubrum, fragilem,& intus nucleum: radicem habet multifidam, alté defcendentem. Oreofelinum, hoc eft, apium montanum, caulis dodrátalis eft ex tenui radice prodiens, circa quem ramuli& capitula funt cicutze fimilia, multó tamen tenurora:in quibus fructus eft prelongus,acer,odo ratus,cumino fimilis. mótanis veró locis prouenit. Oreftia herba eft parua,tribus aut quatuor digitis terram excedens, folijs& viticulis coronopidi, aut gramini fimilibus,adftringentibus: radice prztenui, vt capillus eftyalba,vinofa, quatuor digitorü f4t ORIES. COLLECT. longitudine.nafcitur in collibus. Origanum Heracleoticum, quod Conilam vocant, folium hyffopi habet, vrnbellam veró non in rote fpecié,fed veluti multifidam: femen; in fum. mis virgis non denfüm. Quod veró onitin appellant, folia habet candi diora,& hyffopo magis bmilia: femenQ; fert veluti coniunctos corymbos.vim Heracleotici habet, fed non ta efficax eft. Sylueftre aüt origanum,quod alij panaces Hera. cleum;alij conilam nominant,folia origani, virgulta dodrantalia,tenuia,in quibus vmbellz funt anetho fimiles.radix exilis cft,atq; inutilis, Orminü herba eft folijs marrubio fimilibus,caulefemicubitali, quadrato, circa quem eminenti filiqnis fimiles prodeunt,quz ad radicem fpectant,in quibus diuerfum ineft femen:nam in fylueftri rotun dum& fufcum inuenitur: in alio veró oblongum ni grumq;,ouo vtimur. épélwo&xwgoy, hoc eft,erui farinam fic concito. vberiora candidaq; grana deligito, permifcendoq; aqua perfpergito, donec quod fatis fit combibant, deinde torreto vfquedü cortex rumpatur.tum mola trita cribro tenui traic&ta farina reponatur. iis, hoc eft,tefliculus,quem cynoforchin,id eft tefticulum canis SERE a habet circa caulem& imam cius partemhumi ftrata;olee molli(imiliajanguftiora tamen,& longiora: cauliculis longitudine dodrantis,in quibus purpurei funt flores: radicem bulbofam,oblongam,duplicem,anguftam, vt oliue, fuperius alteram,& alteram inferius.alteram; plenam,alteram mollem,ac rugofam. Alius tefticulus eft, quem ferapiadem aliqui votaut.is folia habet porrijoblóga;fed latiora,& crafía: LIBÉR DVODECIMVS r4 fü:cavlem dodrantalé, flores fubrufos purpureosQ;. radix tefticulis fimilis fubeft. Orchis,id eft,tefticulus caftoris. Eligito femper huius animalis tefticulos, qui ex vno principio con nexi funt,(non poffunt enim duo folliculi in vna membrana coniun&i reperiri)& qui liquoré intus cerofum habent, odore graui& virofo, guftu acri, mordente,ac friabili:& qui naturalibus membranis vndiq; interfepti funt. Adulterant caftoreü nónulli, ammoniacü, aut gummi cum eiufdem animalis fanguine, aut caftoreo ipfo fubactum in folliculos inftillantes,& exiccátes.Falfo aiunt hoc animal, cüm à venatoribus vrgetur;auellere fibi teftes, atq; abijcere,cüm ne eos tangere quidem pofiit: funt enim parum exerti,vt in fue. oportet auté diuifa pelle, melleum liquorem cum ambiente membrana affumere,& ita ficcatum reponere. Ofyris exiguus frutex eft,niger,tenuis,virgulam fractu difficilem habens,& in ea, foliola, vt ini, in initio nigra, que deinde mutato colore rubefcentia fiunr. n Panaces,quidam herculeum vocant.ex hoc opopanax colligitur, plurimumá; in Bocotia,& Phocide Arcadiz nafcitur,&inibi ob queftum quem ex liquore faciunt, ftudiofe colitur. folijs eft afperis,in terra iacentibus, viridibus;ad ficulna multüm acce dentibus, in ambitu quinquepartita diuifione partitis.caulem,vt ferulam,fert Ve pie lanugi ne preditü,folia circaipfum minora,vmbellamq; in fummo, vt anethum, habenté, florem veró luteum, femen odoratum& feruidum: radices multas;ab vno principio exorientes, albas, graui odore, craffo cortice,fubamaro guftu. Nafcitur idem in Cyrene $44 ORIB. COLLECT. Libyz,&Macedonia.Colligitur liquor fe&a radice cauliculis nuper MNT E IC autem liquo. rem ex fe mittit, qui ficcatus crocei coloris habet extremitatem. Excipiunt etiá liquorem effluentem folijs excauato folo fübftratis, ea; ficcata tollunt. Ex caule quoq; per meffem fecto, liquorem eodem modo excipiunt. Ex radicibus veró praftantiores funt albz,diftentz,quz cariem non fenferint,guítu feruidz,& aromatice. fructus ex media ferula prodiens cibo idoneus eft:qui veró ex adgnatis oritur, minus nutrit. Liquor vero laudatifsimus eft, qui amarifsimus eft,intus albus,foris croceus,lzuis,pin-| guis;friabilis,citó liqueftens granis odoris.namni ger& mollis, vitiofus eft. adulteratur ammoniaco & cera. probatur digitis in aqua confricatus: qui enim vitio caret,refoluitur,& la&ei fit coloris. Panaces Afclepium& Chironiü caulem tenuem éterra emittit, geniculis interceptum, cubitalem, circa quem folia fceniculo fimilia funduntur: funt tamen maiora, hifpidioraQ;,& graueolentia. fuprà veró vmbella eft,in qua flores aurei coloris funt, acres,odorati.radix exigua,tenuisq;.funtetiam qui| fylueftre origanum panaces vocent, alij veró.conilam.de quibus, cüm de origano ageretur,dictü cft. Panaces veró Chironium precipué nafcitur in monte Pelio, folijs amaraco fimilibus, flore aurco, radice tenui,nó profunda. herba ipfa guftu acri eft. Pancration,quod aliqui etiam fcillam vocant, ra dix eft magno bulbo fimilis,fubrufa, amara, feruida ad guftum:folia lilij habet,fcd longiora. Parthenium,quod aliqui amaracü,aliqui leucanthemon appellant, folia coriandri habet, flores pee ambitum albos, in medio luteos, odore fubuirofo, & fapore amarefcente. Paro LIBER DVODECIMVYS.$4Y Paronychia exiguus frutex eft, nafciturd; in petris,peplo fimilis,longitudine minor,folijs maior. Piper fru&um fert in principio prelonpü, veluti filiquas, quod longum piper eft, habetq; intus aliquid tenui milio fimile:quod abfolutum;piper euadit.id at fuis temporibus dehifcens racemos ex fe mittit, grana qux videmus ferentes:& alia ac rba uc albi piperis nomen habent, quod oculorü meiste(CPI ANAL i eft.nigrü veró eft(uauius,&acrius albo.atq; albü quidem quod acerbum fit, ceteris imbecillius eft. Eligito piper quod ponderofius fitplenum,nigrü, non valde rugofum,recens,non furfuraceü.In nigri veró genere inuenitur etiam, quód defe&tum, inane, leued; fit, quod brafina,quafi abortus vocatur. In fi&ili nouo ad carbones torretur continué mouendo. Eius radix non eft zinziber,vt quidá funt rati. cofto autem eft fimilis,& guftum excalfacit. Peplus,funt qui fycen, qui fpumeum papauer no minant, frutex eft exiguus, albi liquoris plenus,folio paruo rute fimilifed latiore.tota veró coma feré dodrantalis eft; in orbem circuma&a,in terra iacens. fub folijs minutus fru&us, rotundusq; eft.radix vnicajinutilis.in hortis nafcitur,& vinetis.colli itur per meffem.in vmbra ficcatur,&continuó ver MM ad) tufus& feruefa&tus reconditur. Peplis veró, quam fylueftrem portulacà vocant, Hippocrates; ipfe peplion nominat, in maritimis maximé nafcitur locis. frutex frondofus, liquoris candidi plenus,folio fatiue portulace,fed in orbem acto,& in parte inferiore rubefcente.Fructus rotun dus folijs fubeft,vtin peplo:feruido guftu.radix tenuis;inutilis.colligitur,reponitur,& fle conditur, & datur vt peplus,eadem vi pradita. M $46 ORIB.COLLECT. Periclymenon,quod alij fplenionalij etiam clymenon ipfum vocant,frutex paruus eft,fimplex,cau le quadrato,& per interualla foliolis circundato albicantibus,hederz figura.inter folia furculi exeüt, in quibus fruétus eft hederz fimilis,qui quafi in folium procumbit, durus, qui difficulter auellitur.radixlonga. Oriturin aruis,& fepibus, fefe fruticibus adftantibus inuoluens. Periftercon aquofis locis nafcitur.videtur autem inde nomen traxiffe, quód««pie:gai; hoc eft,colum be,in eo libenter verfentur.herba eft dodrantis habens altitudinem, aut etiam maiorem. folia ex caule prodeunt incifa& fubalbida: caq; plerung; ex vnico ramo, vnicaQ; radice conftare comperitur. Perfea arbor eítin Aegypto proueniens. Petafitis pediculus eft cubito maior,pollicis craffitudine: in quo petafi figura folium eft, grande, a fungi fimilitudinem impofitum. Peucedanum caulem gracilem emittit,foeniculo fimilem:comam habet copiofam,& denfam, florem luteum,nigram radicem,graueolentem,vberem,liquoris plenam.in montibus vmbrofis nafcitur. Liquor excipitur é radice tenera cultello concifa:& uod defluit,ftatim in vmbra reponitur. gignit veró,dum colligitur, capitis dolorem,& vertiginem: nifi quis nares rofaceo inungat,& caput perfundat. vbi quee liquor eft,radix ad nullam rem eftvtilis. fed ex caulibus quoq; liquor, fuccusq; colligit, vt ex mandragora. fuccusq; minus efficax eft quàm liquor,& citius euanefcit. quandoq; auté concreta lachryma inuenitur thuri fimilis caulibus, radiciq; peucedani inhaerens. Liquor laudatifsimus eft is, qui in Sardinia& Samothracia cóficitur, odore gra vi, fuluefcente,& guftu feruido. Pega | pinguis eftpura,vifcofa, fubfulua,& refinofa, talis LIBER DVODECIMVS, yj Peganon,id eft,ruta;acrior eft montana,quàm fa tiua,& ineptior.ex horteni veró ruta ea quz prope ficus nafcitur,eft ad vefcendum accorhmodatior. Peganon veró agrefte,quod moly quidá vocant, in Cappadocia& Galatia Afie natum frutex eft plu res ab vna radice virgas proferés, folia; multó lon giora quàm alia ruta, itemq; magis tenera,& graui odore:floré album. in cacumine capitulà habet pau ló maiora quàm ruta fatiua, quz maximé ex tribus partibus conftant.in ijs femen eft fubfuluü, triquetrum,valde amarü guftanübus,cuius eft vfus.Autumno maturefcit femen, quod nonnulli barmala vocant,Syri vero befafa, Cappadoces moly, quoniam cum moly fimilitudiné quandá habet. radice nigra, flore albo.nafciturin collibus,& foccundis locis. Pix liquida ex pinguifsimis picez& pini lignis colligitur.probatur fplendens, leuis, pura. Fit quoque piffelaon ex pice,feparato eo quod aquofum in eaineft, quod vt ferum in lacte, fic in pice fupernatat:excipituri; in pice coquenda puris fupra eam la nis expanfis, quz vbi euaporato halitu madefcunt, in vas exprimuntur: id quod vfq; faciendá eft,dum pix coquitur.Fuligo veró ex liquida pice colligitur ad hunc modü.In lucernam nouam;queellychnium habeat;aliquid picis inde,atq; accende,obturad; fi&ili vafe quod clibani formam habeat,fuperne quidem fornicato& angufto,inferné veró foramen habente,vt clibani habent,atq; inibi fine,vt ardeat.vbi veró prior humor confumptus fuerit, nouum infundito, donec tantum tuliginis quant fatis fit fe-ceris:tuin ea vtitor. Pix veró ficca ex liquida decocta fit.ex ea quz. dam cft vifcofa,qua dam ficca. probatur autem qua $4 ORIS. COLLECT. porró eft Lycia,& Brutia,coniuncta fimul picis refinzq; natura. Vocatur etià quzdam piffafphaltus, eaq; in Apollonia ad Epidaurum fit, quz ex Ceraunijs montibus impetu fluminis rapitur, zftuq; in lit tus eruétatur coacta in glebas, mixtam bitumini picem redolens. Polemoni;alij phileteriá vocant, ramos tenues habet,vtrinq; pinnatos:folia pauló maiora quàm ru ta, fed longiora,ad polygoniaut nepitz fimilitudinem.In eis fümmis veluti corymbi funt, in quibus femen nigrü.radix ei cubitalis eft,fubcandida, ftruthio fimilis.montanis& afperis nafcitur locis. Polium alterum montanü eft,cui nomen eft teuthrio,& cuius eft vfus.exiguus frutex eft, albus, tenui folio,dodrantalis,fru&u refertus, capitulum in fummo habens corymbi forma,paruum,cano capillo fimile,graui odore, cum quadam odoris fuauitate.alterum fruticofius eft, non vfqueadeo odore va lido,atque etiam incfficacius. Polygalon,quidam ofirin vocant,caulem dodran talem habet,folia lenticulz,guftum fubacerbum. Polygonon,id eft;herba fanguinalis, mas;ab alijs carcinethron, ab alijs teuthrobanon, ab alijs clema dicitur,herba eft quz ramos tenues, teneros, multosq; habet, ac geniculis interceptos, qui per terrá ferpüt vt gramen:folia ruta fimiliajlongiora tamen & molliora. fru&um in fingulis folijs fert,quam ob rem mafcula nominatur.flos albus eft aut puniceus. Polygonon foemina paruus frutex eft, multos ra mos ferens:cuius caulis eft tener,harundini fimilis, denfis geniculis,& inter fe tubarum modo infitis. Nil cingunt in orbem apices foliolis pini fimiles. radix c inucilis.nafcitur in riguis locis. Polygonatum nafcitur in montibus. frutex Ü cu ito : LIBER DVODECIMVS.$349 bito maior. foliahabet lauri,fed latiora& leuiora: faporem cydonij,aut punici mali,cum adftrictione. in vnoquoque exortu foliorá Éores albi prodeunt plures,&numero maiores quàm folia,caeptaà radice fupputatione.radicem fert albam, longam, mollem,geniculis plenam, hirfutam,graueolenté, craífitudine digiti. Polycnemon paruus frutex eft,furculofusfolijs origani, caule vt pulegij, geniculis multis intercepto:vmbellam tamen non habet, fed in füummo paruos corymbos, acres fimul,& fuauitatem etiam odoris fpirantes. Polypodium nafcitur in petris mufcofis,& antris, aut arborum, ac praefertim quercuum caudicibus,palmi altitudine,filici fimile,fubhifpidum;incifuris diuifum,fed nó adeó minutis.radix fubeft hirfuta, in qua cirri,ceu polyporum, continentur craffitudiue parui digiti.abraía veró interna pars viridis,guftu acerbo,& fubdulci. Poterium,fünt qui phrynion,Iones neurada,qui acidoton appellent,grandis frutex eft, ramis mollibus,longis,lentis,tenuibusqQ;ac tragacanthz fimilibus,folijs paruis,orbiculatis: totus deniq; frutex eft lanofa circundatus lanugine, eft; aculeatus,flo ribus exiguis,viridibus.fructum fert guftanti odoratum,& acrem, fed nullius vfus. nafcitur arenofis locis,& in collibus. radices fubfunt duüm cubitorum;aut trium,firmz,neruez, quc ad terram refciff» lachrymam gummi fimilem ex fe mittunt. Potamogeton folium betz habet,hirfutü,paululum extra aquam eminens. Propolis eligenda eft,qua flaua eft,odorataque, & ftyracem redolet,& quz in fubarido mollis fit,ac maftches inftar(it ductlis, M 3 $56 OnRID COLLLITCT. Ptarmica exiguus frutex eft, multis ramis,tenuibus,orbiculatis, abrotono fimilibus refertus. circa quos folia funt oblonga,oleis fimilia. in fümmo capitulum,vt in anthemide eftparuum,orbiculatum, . acre,& fuo odoratu fternutationes excitans. Pteris,id eft, filix(funt qui blachnon, qui polyrrhizon vocent) folia habet caulis, fru&us,& floris expertia,ex vno pediculo prodeuntia,ad cubiti magnitudinem, multifida,& alarum auium modo pennata, fub graui odore. radicem habet nigrz extremitatisprzlongam, ex qua plures aliz veluti adnatz exoriuntur: guftu fubadflringenti. nafcitur mon tanis& faxofis locis. Pycnocomon erucz fimilia ha bet folia, fed afpera, acria,& crafsiora:caulem quadratum,florem ocymo fimilem,fructum vt porrum, radicem nigram, rotundam,pallidam,vt paruum po mum,terreftre quid redolenté.oritur locis faxofis. Pyrethrum herba eft, caulem, foliaq; emittit, vt daucü fylueftre,aut foeniculum: vmbellam inftar ro tz, vt anethum. radix eft pollicis crafsitudine, longoguftui feruidifsima:& eadem pituitam elicit. : r Rha,aut rheum probatifsimum eft, quod teredinem non fenfit, quod in guftu glutinofum cum leni adftri&ione lentefcit, cómanducatumq; pallefcit, & croci colorem aliquem refert. Rhamnus frutex eft in fepibus nafcens,ramos rc. €&os ferens, vt oxyacantha, folia oblonga, fubpinguia,mollia.Eft& altera rhamnus candidior: atque €tiá tertia nigrior, qua folia habet latiora,& etiam leniter rubefcétia, cuius rami quinüm cubitorü lon gitudiné implent,magis fpinofi illi quidem,fed fpinis infirmioribus,& minus rigentibus.fructus latus tenuisQ;,folliculi figura& fpondylio fimilis. Refi LIBER DVODECIMVS. mn Refina ex lentifco fit,quz lentifcina nominatur, & ab aliquibus maftiche. ea plurima preftantifsimaq; in Chio infula conficitur.czteris prefertur in eo genere, que pellucet,& fuo candore cere Tyrrhenicz fimilis eftadulta,retorrida, friabilis, odorata.viridis minus probatur.adulteratur hzc admifto thure,pinezq; nucis refina. Refina terebinthina cxteris excellit,que dilucidior eft, alba, vitrei coloris, odorata, terebinthum olens.ac terebinthina quidem c«teras omnes antecedit.proxima huic lentifcina,deinde pinea,&abiegna,poftea veró ex picea,& pineis nucibus confeéta numeratur. Refina liquida ex pinu& picea, ex Gallia& Hetruria aduehitur,& olim etiam ex vrbe Colophone afferebatur:cx qua etiam nomen traxit,vt Colopho nia refina diceretur.A Gallia quoque fübalpina venit,quam incole laricem vocant, qu: egregie facit ad tuffes inucteratas. Colore autem diferunt inter fe:alia enim candida eft,alia olei colore,alia melli fimilis, vt larinx eft. Cupreffus quoq; liquidam refinam fundit.Quz veró ficca eft;alia eft ex pineis nucibus,alia ex picea: alia pinea;alia abiegna. Inter omnes elige odoratifsimam, pellucidam, non torridam,neque dilutam, friabilem, ac cerz fimilem.Inter eas preftat czteris pinea,&abiegna: funt enim odorate,& thus olent.Ex Pithyufa Hifpanic infula multz refinz cóportantur: que veró ex pinea& nu cleis pineis fit, itemQ; ex cupreffo, inferiores funt, nec pares alijs vires habent,& tamen ad eadem ad qu: aliz, itidem adhibentur. Lentifcina veró proportione refpondet terebinthine. Vritur liquida re(ina omnis in vafe, quod quadrupli capax fit eius humoris qui infunditur. refinz autem congius M 4 551 ORLB. COLLECT. in duobus aquz pluuiz congijs in vafe eneo coqui. tur leuiter ad carbones, continué agitando, donec odorem omnem amiferit, friabilis;& torrida efficiatur;ac digitis cedat:tum refrigerata in vafe fitili non picato reponenda eft. eximij autem candoris fiet,fi refina omnis eliquata percoletur,& fordes ab ea excernantur. Cremantur etiam refinz fineaqua ad carbones leuiter primàm:& vbi coire caeperint, maior carbonum copia fubijcienda eft,& tres dies ac noctes abfq; vllo interuallo difcoquende,vfquedum antedi&as fuas proprietates amiferint, ac poftea,vt dictum eft,reponendz. Aridas veró vnius diei fpatio fatis erit decoxiffe,atq; ita reponere. Ex refina quoq; non fecus quàm ex thure fuligo colligitur,fi vas aliquod cauum fuperponatur. Rofa refrigerat. qu ficca eft, magis adftringit. fuccus ex teneris exprimitur vnguibus exectis:reliquum in pila conteri, ac premi debetin vmbra, donec cogatur,atq; ita reponendum,ad oculos circülinendosaccommodatum. folia in vmbra ficcantur continuó verfata,ne fitum contrahant. Rhodia radix in Macedonia nafcitur, cofto fimilis,fed leuior,& inzqualis: eaq; contrita rofarü odorem prafert. Rhus obfoniorü fru&us eft rhois, qua coriorum infectores vtuntur. Rhous veró arbufcula eft in petris nafcens duüm feré cubitorü altitudine, in qua folia oblonga, fubrubentia,in ambitu ad ferre modum diuifa. fructus illi racemulis fimilis,denfus,terebinthi magnitudine,quadantenus latus, cuius id, quod vice corticis eum continet,perquàm vtile eft. Liquamentum vero cx folijs aridis fit aqua inco&tis, vtlyciü,ad confftentiam víque,ad eadem ad quz lycium, valens. Saga LIBER DVODECIMVS;5 . Zz Sagapenum liquor eft herbz ferulacez in Media nafcentis. przftantius eft id, quod pellucidum eft, extrà fuluüjintus candidü, olens aliquid mediü inter filphijliquoré& galbani,& quod guftu acri fit. Salamandra fpecies lacertz elt, iners, varia, quz fal(ó credita eft igni nó cremari.vim habet erodentem,vlcerantem,& calfacientem. mifcetur exedentibus,& vlcerantibus facultatibus,& lepras abolen tibus,veluti cantharis:& fimili modo adferuatur.liquefaéta etiam in oleo pilos euellit. Sampfuchum laudatifsimum eft Cyzicenum,& Cyprium.fecundo loco cenfeturAegyptium.vocaturautem à Cyzicenis& Siculis, amaracus. herba autem eft multis ramis predita, per terram ferpens, folijs hirfutis,& orbiculatis,atque eius calaminthz quz tenui conftat folio,fimilibus. odoratifsima her ba eftjac calfaciens,& coronis inferitur. Sarcocolla lachryma eft arborisin Perfide nafcétis,pollini thuris fimilis,fubfulua,guftu amaro.adul teratur gummi admixto. Satyrion, aliqui trifolium vocant, quoniam tria folia plerunq; fert, vt ad terram fracta, lapatho, aut lilio fimilia: minora tamen, ac rubefcentia. caulem longum nudumq; cubiti altitudine,florem lilij forma candidum, radicem bulbofam pomi magnitudine profert rufam,intus veró albam,vt ouum: guftu dulci& ori grato. Eft etiam alterum fatyrion, quod erythroicum, id eft, rubens dicitur,femini lini fimile,fed maius,& fplendefcens,& lue,& xqué firmum. eius veró radicis cortex tenuis eft& rufus:interior veró pars al ba, eftá; guftanti ori grata& dulcis. Nafcitur in apricis& montanis locis. M4 "4 ORIP. COLLECT. Santonicum abfinthio fimile eft, non tamen ita femine refertum:itemq; fubamarum,&ad eadem ad quz feriphum,efficax. Eleofelinon,id eft,apium paluftre, nafcitur aquo fis locis,fatiuo aliquanto maius. Seris agreltis eft,& fatiua. agreftis picris aut cichorium vocatur,cuius& latiora,& ori iucundiora quàm hortenfis,funt folia.hortenfis veróduplex eft genus: altera enim magis ad la&ucz fimilitudinem accedit,& latis folijs eft,& amarefcens: altera folia habet anguítiora,& fubamara eft. Seriphum,hoc eft,marinum abfinthium, in monte Tauro copiofifsimum prouenit.herba eft tenuis, abrotoni parui fimilitudine,referta minutis feminibus,fübamara,ftomacho aliena,graueolens,€ cum uadam caliditate adftringens. Sefeli Mafsilienfe folia habet feeniculo fimilia, erafsiora tamen,& caulem vegetiorem: vmbellam profert anetho fimilem,in qua fru&us oblongus,an ulofus, acer in cibo ftatim.radix longa,odorata. Sefeli veró Aethiopicum hedera folia habet,fed minora,& oblonga, ad periclymeni fimilitudinem accedentia. frutex eft grandis. viticulas feré duorü cubitorü habet, in Ci ramuli dodrantales funt: capita vt anethi: femen nigrum, denfum, vt triticü: & acrius,& odoratius Mafsilienfi,& valde fuaue. eftq; ad eadem efficax. Sefeli Peloponnefiacum folia habet cicutz,craffiora tamen, caulemQ; Mafsilienfi maiorem, ferulaceum, in quo fummo vmbella eft ampla: in ea fru&us latior,& carnofior,&odoratus continetur:eafdem; vires habet.nafcitur in afperis, humidisqQ; lo cis& collibus.In Ida quoq; exoritur. Sefamoides maius, quod Anticyraicü veratrum vo LIBER DVODECIMVS. 5s vocant,quoniam albo veratro in purgationibus mi fcetur. folia habet ruta fimilia, longa, loré album, radicem gracilem,ignauá, femen fefamo fimile, guftuamarum. Sefamoides minus cauliculos dodrantales habet folijs coronopi,hifpidiorib.tamen,& minoribus.in fummis cauliculis capitula funt florü penc purpureorü,quorü medium albicat,femen Sefamo fimile, amarü,fuluü.radix tenuis.nafcitur in afperis locis. Sideritinjaliqui heracleà vocant,folia habet mar rubij,fed longiora,ad faluiz aut quercus formáaccedentiayminora tamen,& afpera.quadratos caules ac dodrantales,vel etiam maiores producit,noninrato guftu,& qui quodámodo adftringant:in qui£s per interualla orbiculate vertebrz, vt in marrubio,funt,atque in eis femen nigrum. nafciturlo cis lapidofis. Sideritis altera eft,ramulis duorü cubitorü, exilibus.folia habet longis pediculis inhzrentia,folijs filicis fimiliaynumerofa, vtrinque per oras diuifa.ha bet etiam à fuperioribusalarum cauis alios ramulos prodeseeseinees lees n quorü cacumine oriculata capitula,& afpera funt, quibus femen bet fimile,fed rotundius ac durius continetur. Sideritis tertia eft,quam heracleam quoque Cra teuas nominat,que in parietibus,vinetisque naícit, folijs paruis, numerofis, ab vna radice exorientibus,coriandro fimilibus. circa cauliculos dodrantales,teneros, fubcandidos,& fubrubicundos, flores puniceos, paruos, guftanti amaros, ac glutinofos habet, Sideritin quoq; nonnulli achilleá vocant. hec ra mulos dodrantales,aut maiores profert, fuforü forma.circa cos foliola parua, tenuia, ex obliquo mul $6 ORIE. COLLECT. tas denfasq; diuifiones habentia;ad coriandri fimilitudinem fubrufa, multum olentia,glutinofa,multi odoris,nó iniucundi,fed medicati. vmbella in eis fummis orbiculata infidet. flores candidi funt,& deinde aurci.nafcitur pingui folo. EinGF 4ypiG», hoc eft,agreftis cucumis,eft ex quo id quod elaterium vocant,ad hunc modum iiie ue tur.decerpito huiufmodi cucumeres,qui tacti protinus exiliunt,& diem vnum feruato:poftridie veró cribrum non adeó denfum crateri fuperponito,& cultro fupino,cuius acies furfum vergat,vtrifq; manibus cucumeres fingulos apprehédito, ac findito: humoremq; in fubieéctü cratera per cribrü exprimito, fimulá; carnofum quod cribro inhaferit exprimito: quod ita ex cucumeribus exprefferis, in peluim paratam demittito.coaceruata autem in cribro omnia,quz incifa fuerint,aqua dulci perfundantur, & vbi exprefferis;abijciátur.humor veró qui in pelui eft,agitandus& fübigendus eft, ac linteo conte&us in fole ftatuendus:vbi conftiterit,tota aqua fupernatans,& quodin fummo cócreuit, effundatur. quod identidem facies, vfquedum aqua fupernatabit. quam cüm diligenter exterferis, tnm fubfidentiain mortarium coniecta cótere,& in paftillos redige. Videtur autem praftantifsimü elaterium effe, quod cum candore leuiter humectum eft, acleuorem& leuitatem habct,guftuá; amarifsimum:&lu cerne admotü,facilé accenditur.contrà veró quod porri colorem habet, afperumd; eft,& afpe&u turbidum,fordiumQ; ac cineris plenum,id& graue eft & vitiofumn.Nonnulli etiá funt, qui cucumeris fuccum mifceant:nonnulli amylum,vt& candorem,& leuitaté imitentur. Duorum aütannorü vfq; ad decem annospurgationibus accómodatum elaterium eft. LIBER DVODECIMVS. 7$ eft.perfecta méfura eft obolus,minima femiobolus: pueris.zrei duo.copiofius datum,periculum affert. Silybum fpina eft,cuius latiora funt folia,chamz leoni albo fimilia:quas recens,decocta ex oleo& fale comeditur. Silphium,hoc eft,laferpiti,radix nafcitur in Syria, Armenia,& Libya.eius caulé maftieron vocant, ferula fimilem, folijs apio fimilibus, femine lato, quod magudarin appellant.radix autem excalfacit, flatus gignit,ru&tus excitat,exiccat, egre cócoquitur,& vefice nocet.colligitur é radice fcarificata,& item caule, ex filphio liquor: in quo genere praftat is qui rubefcit,ac pelluciduscft,quiq; myrrhá olet, & odore valet,guítuq; fuaui:non porraceus, neque cuius immitis guftus eft,& qui cüm diluitur, facile exalbefcit. Cyrenaicus vero, fi quis modicum eius guftarit, humorem in toto corpore ciebit: blandiffimo autem odore eft,vt guftantis os ipfum,nifi pau lulum, oleat: at Medicus& Syriacus imbecilliores funt,fed magis virofum odorem reddunt.liquor omnis, priufquàm ficcatus fuerit, adulteratur indito fagapeno aut lomento fabarum:quod guftu,odore, afpectu,& diluendo deprehenditur. Quidam etiam ipfum filphij nomine appellauerunt, radicem veró magudarin,folia veró mafpeta. Efficacifsimus auté elt PA deinde folia, tum caulis.flatus gignit, acerQ; eft. Ad potiones refoluitur amygdalis amaris, autruta,aut calido pane,aut melle, aut aqua.Foliorum veró liquor eadem praftat, fed efficacia multó minore.eftur auté ex aceto mulfo,ad arteriz afperc vitia accómodatum. vefcuntur etiam cum lactucis, filphium pro eruca adhibentes. Altera quoque magudaris in Libya effe perhibetur, cuius radix filphio eft fimilis, minus tamen a e— nu 558 ORIB. COLILEICIT. cris& laxa,& quz liquorem nullum habet: quz eadem quz filphium,przftat. Sinapi eligi debet non magnopere ficcum,& re. ek ncu ei iie fractum intus virefcat,& veluti quendam fuccum habeat:(iquidem quod tale fit, id & recens,& vigens eft.Exprimitur ex viridi fuccus, & ficcaturin fole. Sinon femen paruum eft in Syria nafcens,apio fimile,oblongum,nigrum,feruens. Sium frutex eft redus,pinguis,folijs olufatri,minoribus tamen,& aromaticis. De hoc Crateuas ita memoriz prodidit,vt effe herbá fruticis fpecie,pau ca ferentem folia, rotunda, maiora quàm menthz, nigra, pinguia, ad erucam accedentia, fcriptum reliquerit. Sifymbrium,quod alij Cardaminem, alij fium vo cant, aquatilis herba eft; in eifdem locis in quibus fium,proueniens:hanc cardaminá aliqui nominant, quoniam Cardamo, id eft, nafturtio fit guftu fimilis.folium habet in principio orbiculatum:vbi adoleuit,erucz modo fiffum. Sifymbrium,funt qui ferpyllum maiorem nominent:nafcitur incultis locis menthz fatiuc fimile,la tiore tamen folio,& odorato.coronis inferitur. Scammonea multos ab vna radice ramos ternos sut quaternos mittit trium aut quatuor cubitorum longitudine,pingues, aliquid crafsitudinis pre fe fe rentes:folia hirfutayhelxinz aut hedera fimilia,mol liora tamen,& triangula: flores albos, orbiculatos, & in calathi modü cauos,& graueolentes: radicem oblongam,craffam,vt brachium,albam, graueolentem,liquoris plenam. Colligitur autem iquor capi te ab radice diffe&to,&in teftudinis formam excaua ta cultro radice:ita enim in cauü liquor defluit, qui poftea LIBER DVODECIMVS ys poftea conchulis excipit. Alij fcrobes in terra mortarij inftar effodiunt, in quos fubftratis nucü folijs radices abradentes, liquorem effundunt, atque ita ficcatum extrahunt. Probatur qui pellucidus eft,lz uis, rarus, taurinz colle colore, tenuibus fiftulis, fpongiofus, qualis eft is qui in Myfia Afix conficitur.Nec folüm aüt animum attendere oportet,vtrü linguam tangendo exalbefcat, fiquidem hoc etiam fiet permixto eidem tithymali liquore, fed potius adhibere menté antedictis conuenit,& item finon vehementer linguam exurat,quod tithymalo ei admixto folet contingere. Scinchus alius Aegyptius eft, alius Indicus, atq; alius etiam in Rubro nafcitur mari:alius deniq; Apolloniz in Mauritania reperitur. Eft autem terreftris crocodilus, fuü propriü genus habens,& cüm nafturtio fale conditur. Scilla acrem feruidamQ; vim habet. affata ad mul tas res vtilis efficitur. Crufta autem ex polline, aut luto inuoluta in furnum aut fornacem inijcitur,aut carbonibus obruitur,donec lutum aut crufta obdu €a fit abundé tofta.ea ablata, fi fcilla nondum emol lefcat,eam iterum oblinemus,atq; idem faciemus:fi veró ne tum quidem affata erit,maximé noxia eft,vt per interna detur. Affatur eadem in olla, quz luto claufa in furnum demittitur.ex ea fumitur quod ma ximé intimum eft,& exteriora abijciuntur:& diffe&a in partes fcilla coquitur effufa priore aqua,& alia impofita, donec nec amara,nec acris aqua fit. atue ita fecta in vmbra ficcatur, lino traiecta ita, vt dufta fefe non contingant. Scolymus,hoc eft,carduus,folia habet media inter chamzleoné& fpinam albá,fed nigriora& craffiora. caulem longum foliorum plenum profert, in y6e ORIS. COLLECT. quo eft aculeatum caput.radix nigra eft craffaá;, in qua vis& facultas ineft. Scordium in montanis& paluftribus nafcitur,fo hjs chamedryos,fed maioribus,nec fic in ambitu di uifis, odore aliquantum allium olentibus, guftu amaris&adftringentibus:caulibus quadratis;in quibus flos rubefcens infidct. Scordon, hoc eft, allium, quoddam fatiuum eft, quod hortenfe eft,& in Aegypto nafcitur vno capite;album:vocantQ; eius diuifiones,fpicas: quoddá veró agrefte,quod ophiofcorodon quafi anguinum allium nominant. Scordoprafum veró porri magnitudinem exzquat;eftd; porri& allij qualitatis particeps. Smilax hortenfis, cuius fru&us ab aliquibuslobiajid eft,paruz filiquz,ab aliquibus afparagus voeatur,folia habet hedere,molliora tamen:caules tenues,& capreolos,qui vicinis fruticibus fefe inuol. uant:qui víqueadeo crefcunt, vt fcenas etiam repre fentent. fru&um fert faenograco fimilem, fed loniorem,& magis torofum. in eo femina funt renire fimilia, fed non zquali colore, fed in parte fubpurpureo. Smyrna,hoc eft,myrrha, lachryma eft arboris in Arabia nafcentis,eftá; fprnz Aegyptie fimilis,e qua vulnerata defluit lachryma in tegetes fubftratas: alia ver circa arboris truncum concrefcit. Vocatur ex his vna pediafimos pinguis,qua expreffa ftacte emittitur: alia veró gabira pinguifsima, que leto& pingui folo nafcitur, quz multum ftactes ex fe mittit. Principem veró locum tenet quz Troglodytica nominatur à regione,quz eandem parit:fubuiridis hzc eft,translucida;. Quinetiá legitur tenuis quzdam, quz poft Troglodyticàin myrrhz cenfu rcpo LIBER DVODECIMVS. 6: reponitur,bdellij inftar lentefcens, odore fubuirofo,& apricis locis proueniens. Alia quzdam caucalis diciturjadmodum exoleta,nigra,& torrida. Om: nium pefsima eft eaque ergafima nominatur,fqualida,& pinguedine vacans, acris: gummi odore&! viribus: proxima.Quze btideni minea vocatur repro banda eft.Ex omnibus exprefsiones fiunt:fed à pinguibus odoratz,& pingues:à ficcis,non pingues, nec odoratz. minus vero odorata eft expreffa myrrha,quz cüm exprimeretur,& in paftillos redigeretur,oleü non affumpfit.Adulteratur macerato gum miinaquajin qua myrrha maduerit,& myrrhz admixto. Eligenda eft recens,fragilis, leuis, concolor ex omni parte,& quz cüm frangitur, diuifiones vnguium modo lzues candidasque oftendat, minutis glebis; amara;odorata, acris,calfaciens. grauis veró & quz piceo colore eft, inutilis eft. Fuligo etiam ex ea fit,vt ex thure fieri oftendimus,que ad eadem eft accommodata. Smyrna veró,hoc eftymyrrha Bceotica incifa,radix eft arboris in Bacotia nafcentis.eligito eam que myrrham fuauitate odoris refert. Sonchi funt duo genera:alterum agreftius eft,& fpinofius,alterum tenerius& vefcum.caulis angulo fus,fubrubefcens,inanis, foliain ambitum exintervallis diffe&a. Sparganiü folia habet gladioli,anguftiora tamen: infummo caule veluti pilulasji in quibus fru&us eft. Spartus frutex eft virgas longas,foliorum expertes,firmas,non fragiles ferens,idem filiquas,vt phafeoli producit in quibus femina exilia,vt lenticule, continentur.flos luteus,vt albze viole, Spondylium folia platano quodammodo fimilia habet;ad panacis accedentia fimilitudinem: caules N r6 ORIB. COLLECT: cubitales,aut maiores,foeniculo fimiles.in cacumine femen fefeli fimile, duplex,crafsius tamen& candidius,& plus aceris habens,graueolens.flores albi funt.radix alba,raphano fimilis.paluftribus& aquo fis innafciturlocis. Sta&te nominatur pinguedo recentis myrrhz tu fz,cum exigua aqua,& prxlo expreffa.eft auté odoratifsima preciofaq;, cüm per fe etiam vnguentü faciat, cui ftacte nomen eft.probatur ca cui oleum admixtum nó fit,& quz in exigua portione maximam vim habeat calfaciendi, qux proportione myrrhe, & cateris calfacientibus vnguentis refpondeat. Staphis agria, id eft,herba pedicularis,aut vua ta minia,folia habet labrufcz,diuifa,coliculos rectos, nieros,florem ifati fimilem:fru&tü in folliculis virimeer vt cicer, triangulum, fcabrum, in nigro fubfuluum.interna pars alba eft,guftu acris. Staphilinus;hoc eft;paftinaca fylueftris,à nónullis ceras, hoc eft, cornu, dicit habet gingidij folia, fed latiora,& fubamara. rectum fert caulem,afperiü, in quo vmbella eft anetho fimilis,in qua flores albi, & in medio paululum quid purpurafcens quafi croceum.radix ad digiti crafsitudinem,palmiq; longitudinem accedit.odorata cít,& co&a eftur. Stear, hoc eft,adeps,vulux conuenit recens anfe rinus,aut gallinaccus,& fine fale conditus: nam qui falem affumpfit,vtero infenfus eft.& ité1s qui progreffu temporis acrimoniam contra... Ex ijs recen tem aliquem capito,&membranulis exemptis in no uam fictilem ollam, quz altero tanto capacior fit, quàm adipis modus quem curare velis,conijcito,& vas diligenter opertü ardentifsimo foli exponito. liquatum fubinde adipem in aliud picatum vas, vfquedum totum fluxerit,excolato: tum loco gelido repo | LIBER DVODECIMVS;e feponito atque vtitor.Quidam pro fole in feruenti aqua,aut tenui& molli pruna fi&ile cóftituunt. Eft etiam alia curandi adipis ratio huiufmodi. vbi mem branas exemeris,teritur,& in fictile coniectum exiguo tritoq; fale confperíum eliquatur, tum linteo panno defzcatus reponitur,& acopis vuliter additur, Suillus veró& agninus adeps hoc modo curan tur.recens,prapingurs,quahs à renibus detrahitur, adipéin copiofam aquá pluuiam,& quamfrigidifsimam conijcito,membranulas adimito, ma diligenterfubigito, ac cófricato,quafi i diftringas: tum alia aqua fpe ablutum in ollam fi&ilem dupli capacem imponito: aquá affundito,vt adipé fuperet, lenibus prunis admoueto;ac radicula agitato.vbi eli. quàátus fit,colo in aquam transfundito,ac refrigerarn(inito,& rurfus excolata diligenter aquain aliam ollam prius lotam conijcito,& aqua affufa, permittito vt fenfim liquefiat. amotum deindeab igni,& breui fpatio fic dimiffum, vt fex fubfidat, in mortarium fpongia: exaqua prius madefactum verfato: vbi coire coepit, refidens in imo fordes eximitur,& tertió fine aqua liquatur: liquatumá; in mortarium iterum effufum, purgatum in fictile conijcito,& operculo impofito;perquàm frigidoloco reponito. Hircinus veró,& ouillus;itemq; ceruinus ita curantur. Capitur, vt diximus, alicuius norum adeps, lauaturq;, ac membranulis purgatur, vt in fuillo oftendimus:in pilam conijcitur, ac manibus fricatur aqua paulatim affundendo, donec nullum fanguinis veftigium excernatur, nec vlla pinguedo fupernatet,fed aqua limpida reddatur.deinde in ollam ficti jen conijce,& affufa aqua vt fuperemineat, lenibus prunis admoueto,& agitato. cüm totus fuerit liquàtus,in aquam verfato,& refrigeratum ac lotum N a 464 ORIP. COLLECT. in fi&ilem iterum indito,& eliquato.&idem facito, quod in czteris. tertio veró loco citra aquam liqua to,& in pilam humore perfufam excolato,& vbi refrixerit,reponito,vt de fuillo admonuimus. Bubulus quoq; adeps àrenibus detradus membranulis purgandus eft,& marina ex alto petita abluendus,& in pila contundendus diligenter, afperfa maris aqua. vbi totus fuerit diffolutus, in fictilem ollam conijciendus,& marinz aquz tantum indendum,quantum fupernatet nó minus quàm palmi altitudo fit: tum coquendus adeps, víquedum proprium odorem abiecerit, additis ad fingulas adipis atticas minas quaternis cere Tyrrhenice drachmis. colandus veró eft,& abiectis que inimo refidebát fordibus,in nouum fi&ile reponendus:opertusque interdiu in fole tenendus,vt exalbefcat,&virus odo ris aboleatur. Taurinus veró ita parandus eft.tauri adipé recen tem,& ex renibus capito, in amne fluenti abluito, membranis exemptis in ollam fictilem conijcito,falis parum infpergito,liquefacito,tum inaquam pellucidam per colum traijcito, vbi coepit concreícere, manibus vehementer confricando iterum lauato, aqua fiepius infufa atq; effufa,donec optimé elo tus videatur: ac deintegro in ollam coniectum coquito cum pari vini odorati portione.vbiautem bis efferbuerit, amoue ab igni ollam, finito adipem ita per noctem effe. fequenti die fi quid foedi adhuc odoris reli&um fit, eundem adipem in aliam nouam fi&ilem ollam conijcito, ac vinum odoratum affundito,& eadem quz prius facito, donec omne odoris virusamiferit. Liquatur idem fine fale ad quafdam affe&iones, quibus fal aduerfatur: veruntamen qui fic paratur, non admodum candidus redditur. Si | | | LIBER DVODECIMVS 56; Si quis veró anferinum,aut gallinaceum,aut vitulinum adipem non curatum feruare imputrem velit, fic faciat.capiat recentem cuius velit adipé, eumd; diligenter lauet, tum in vmbra fuper cribro ficcet: vbi ficcatus fuerit,linteo inuoluat,& manibus vehe menter exprimat: mox lino traiectü vmbrofo inloco fufpendat,& poft multos dies noua chartainuolutum frigidifsimo loco reponat. permanent etiam incorrupti adipes,qui in melle reponuntur. Stachvs frutex eft marrubio fimilis,qui longiora pluraq; tia habet,fübhifpida, durajodorata, alba: virgulas ité plures ab vna radice prodeuntes, easq; marrubij virgis candidiores. oritur in montanis, afperisq; locis. Staechas in infulis iuxta Galliam, contra Mafsiliam,quz Steechades appellantur,prouenit,atq; inde etiam ei nomen eft du&tum. herba tenuibus furculis eft, coma thymi, fed folio longiore,eaque aliquantulum acri guftu,& fubamara cft. Stratiotes,qui in aquis nafcitur,hoc nomen inue nit, quia fine radice1n aqua füpernatat. foliá habet femperuiuo fimile,fed tamen maius. Stratiotes veró millefoliá,paruus frutex eft, pufillus,dodrantalis,& etiam maior.habet folia auicularum pennis fimilia,breui admodum ac diffe&o foliorü exortu. folia agrefti cymino maximé funt fua breuitate fimilia, fed funt etiam breuiora. vmbella hirfuta eft,fed denfior,& adultiorin cacumine furculos exiguos gerit,in quibus infident vmbelle ane thi inftar.fores albi paruiq;. nafcitur precipue locis fubafperis,& potifsimum circa femitas. Strychnon;hoc eft, folanum, quod hortenfe eft, frutex paruus eft cibis aptus, multis concauus alis, folijs nigris ocymi,& maioribus,& latioribus. fruN j $66 ORIB. COLLrCT. €&us rotundus,viridis: vbi maturuit, niger, aut fuluus.innoxij guftus herba eft. Eft etiam aliud folani genus, quod halicacabum vocant,folijs antedicto fimilibus,latioribus tamen, cuius caules cüm adoleuerunthumi fternuntur.fru &um fert in folliculis rotundis veficarum inftar,rufum,lzu&;acinorü vux forma:quo vtuntur etiam ad componenda fertaij qui coronamenta conficiunt. Strychnon veró,hoc cfljfolanum,quod foporife rum vocatur,ab alijs halicacabi,ab alijs callis nomi ne appellatur:eftà; frutexmultis,denfis,caudicofis, & eeré fragilibus caulibus, foliorum pinguium ple nis,malo cydonio fimilibus: flore rubro, iuftz magnitudinis.in faxofis nafcitur. Strychnon veró manicon,hoc eft, furiofü,quod alij perfionalij pentodryon vocant, folia habet eru cz, fed maiora, ad acanthi, quem pedarota nominant,folium accedentia. caules ab radice proceros emittit denos,aut duodenos,vlne altitudine,in qui bus oliuarü figura fuperpofita funt capitula,fed hirfutiora, vt platani pilule, maiora tamen& crafsiora. flos illi niger. poft florem, fert fru&um racemi forma, rotundum, nigrum, ex denis aut duodenis acinis conftantem,hederz corymbis fimilibus,& ficut vua mollibus. radix alba etl, craffa, caua, cubitalis. montanis,vento perflatis,& platanis confitis locis nafcitur, Styrax arboris cotoneo malo fimilis lachryma eft. excellit ceteris flauus, pinguis, refinofus, grumos habens albicantes,quamplurimü in odoris bonitate permanens,& dum emollitur melleum quen dam humoré emittens. talis Gabalites eft, Pifidiacusq;,&Lycius.at niger,friabilis,&furfuraceus,deterior cft, Reperitur quoq; lachryma gummi fei: is, LIBER DVODECIMVS$6. lis,pellucida, myrrham olens:(ed ca perexigua eft. Adulteratur fux arboris fcobe,quam vermes eroferunt, admixtis melle, atq; iridis fedimento,& alijs rebus quibuída.Alij cera aut adipé odoribusimbu1um ad folem ardentifsimü cum ítyrace fubigüát,& per laxa cribri foramina in aquá frigidá, tanquà ver zniculos exprimunt venduntq;:huncq; fcolociten, à vermium figura nominant.atque imperiti hunc vt minimé adulteratum,cateris anteponunt;ad intentam odoris fragrantiam nihil animum aduertentes: nam qui fraudis expers eft,is eft admodum acer.Ce terüm non fecus quàm thus, torretur, affaturq;,& €x eo fuligo colligitur. Sycomorü aliqui etiam fycaminü vocant, cuius fru&us etià fycomorü propter imbecillem& ignauum guftum nominatur. Grandis arbor eft, fico fimilis,multi admodum liquoris,folijs mori.fru&um teraut quater anno fert, non ex ramis vt ficus, fed ab ipfo caudice, caprifico fimilem, fed grofsis dulciorem,ac fine granis interioribus,quid; nifi vngue aut ferro fcalpatur,non maturefcit. Copiofe naícitur in Caria,& Rhodo, ac locis tritici nó feracibus. in caritate autem annone,propter fructü,quem con tinuü fertyauxilio eft. fructus aluo vtilis eft,fed exiguum alimentum praebet: eftq; ftomacho alienus. Liquor ex arbore colligitur vere priufquàm fructü ferat,lapidis i&tu fummo cortice contulo:nam fi altius vulneretur,nihil emittet. Lachryma colligitur fpongia,aut lana:ac ficcata,& in paflillos redacta fi&ili vafe adferuatur. Gignitur etiam in Cypro arbor genere ab hac differens: fiquidem folia non fycamini fed platani gerit.fru&ü veró fert pruni manitudine,fed dulciorem. in ceteris omnibus fimibs eft ijs de quibus modó diximus. N 4 $68 ORIBR: COLLECT. Symphytum petreum in petris nafcitur,ramulis origani,tenuibus,capitulis thymi.totum veró eft li gnofum atq; odoratü, guftu dulcius,& adftringés. radicem habet longá,fubrufam, digiti crafsitudine. Symphytum quod alij pe&ton vocant,caulem bi cubitalem emittityaut maiorem,angulofum, inané, vtfonchi caulis eft.circa quem non ex magnis inter vallis folia funt hirfuta, angufta, przlonga, ad buglofsi formam.& fecundum eos angulos,caulis ftri&us cft folijs à fingulis alarum cauts prodeuntibus. flores fert luteos,&fru&um in caule,vt verbafcum: àc totus deniq; caulis atque folia fubafpera lanugine quadam horrent,ac tangenti pruritum excitant. radix fübeft,cuius extremitas nigra eft,jinterior veró pars alba& glutinofa. Schinos,hoc eft, lentifcus,nota arbor eft,cui toti vis adítringédi incft: nam& fru&us,& folia,& cortex ramorü& radicis, parem vim habent. Exprimitur etiam fuccus ex cortice radicis, folijsq; in aqua víqueadeo deco&is,vt fatis fit: vbi vero refrigerata funt, folijs abiectis, aqua iterü coquitur, donec fiat tam fpiffa quàm mel. Schaenus,id eft,iuncus. vocatur alter lauis,alter Veró acutus, qui in mucronem definit. cuius etiam duo funt genera:nam alter fterilis eft, alter veró fru €um edit nigrü,orbicu atü,cuius crafsiores& carnofiores funt calami. Eft etiam tertius iuncus antedictis carnofior,quem holofchoenon vocantiipfed; fructum in cacumine fupradi&o fimilem parit. T. "Teucris herba eft virgata,chamzdryi fimilis,folijs tenuibus, ciceris figura. plurima veró nafcitur in Ciliciajin ea parte quam Ciffadem Gentiademq; nominant. 'Tele LIBER DVODECIMVS 569 Telephium, quod alij agrefte femperuiuum,alij agreftem portulacam, alij mufcum vocant, folia& caulem habet portulace.binas alas habet,quz in fin gulis foliorum geniculis exoriuntur. ramuli à radice fex aut feptem exeunt,folijs referti crafsis,carno fis,& glutinofis.flores albi funt.nafcitur verejin vinetis,& cultis locis. Tithymali genera funt feptem: quorü maículus characias, quafi vallaris dicitur, ab aliquibus proEe comam, cometes, ab aliquibus veró amygdaoides,& ab aliquibus gobius. foemina veró myrtites vocatur, quem quidam à nucibus caryitem vocant.alius eft paralius,quem quidá tithymalida nominauerüt: alius eft heliofcopius,alius cyparifsias; alius dendrodes,alius platyphyllos appellatur. Tithymali qui characias dicitur,caules cubitum excedunt, rubri,liquoris albi& acris pleni. folia in virgis oliuz fimilia,fed minora& anguftiora,craffa, lignofad;:in quorum fummo coma eft, qualis in iun corum virgis.fub ipfis veró caua peluibus fimilia,in quibus fru&us ineft. oritur hic in afperis& montanis locis. Liquor ex omni tithymalo per meffem colligit, ramulis congeftis, tum diffe&tis,& vafe conclufis. quidam erui farinam adijciunt,& in paftillos digerunt, qui erui magnitudinem impleant. alij ficcatis ficubus tres quatuórue guttas inftillant,& cüm inaruerint,reponunt. perfe etiá tufüs in pila,& in pa ftillos reda&us reponitur.Dum veró liquor excipitur, neq; vento expofitum effe hominem oportet, neq; manum oculis admouere:fed antequàm ad excipiendum liquorem accedat,corpus, ac praefertim faciem& fcrotum adipe aut oleo cum vino perungereFauces etiam exafperat. N 5 po-ORIBP., COLLECT. Foemina veró, quam myrtitem aliqui vocant,& caryitem nominauerunt,fimilis daphnoidi cft, fuapteq; natura alba eft,& folia habet myrti,fed maiora,& firma,& in fummo acuta, aculeataQ;. viticulas ab radice mittit dodrantales.fructum alternisannis nuci fimilem fert,qui leniter linguam mordet. hzc quoq; afperis prouenit locis.eius liquor, eiusq; foha& fructus eandem vim habent quam fuperior,& eodé modo reponunt.fuperior tamen eft efficacior. Tithymalus veró qui paralius dicitur, quem tithymallidem, aut meconem appellauerunt, maritimis locis nafcitur.ramos habet dodrantales,re&os, quinos,fenósue,fubrubentes,à radice prodeuntes: in quibus folia funt deinceps digefta,parua, fubangufta,oblongajlino fimilia. caput in cacumine denfum,orbiculatum,in quo fru&us inftar erui, varius. flores albi. totus deniq; frutex, radixd; copiofo liquore albo abundant. hic etià ad eofdem vfus, eodemq; modo,quo fuperiores,afferuatur. Qui veró heliofcopius, quafi folis affecla nominatur,portulacx habet folia,tenuiora tamen,rotun diorad;. ramos quatuor aut quinque ab radice do. drantales mittit,tenues rubros, liquoris albi copio fi plenos. caput anethi forma. fructus ceuin folijs includitur. Circumagitur huius coma ad curfum fo lis, vnde ei nomen eft du&um.nafcitur potifsimüm in ruderibus,& circa oppida. liquor fru&usque ex hoc,vt ab alijs,colliguntur, qui eandé vim, fed non ita efficacem habent. Cyparifsias caulem profert dodrantalem,& maiorem,fubrubefcenté:ex quo folia pino fimilia exoriuntur,teneriora tamen tenuioraQ;.omnino autem pino nuper nafcenti fimilis cft,ex quo etiam nomen inuenit.eft hic quoque liquoris albi plenus,& Sur em LIBER DVODECIMVS n dem quam fuperiores vim habet. Dendrodes veró, hoc eft, arborefcens, in petris nafcicur,frondofus ex omni parte,&multa coma refertus,liquoris plenus, ramis fubrubentibus, folijs myrti tenuis,fru&u characie fimili.hic ad eadem efficax,& eodem modo,quo fuprà dicti,reconditur. Platyphyllos,hoc eftlata folia habens tithymalus,verbafco fimilis cft: cuius liquor, radix& folia per aluum aquofa trahunt. pifces itidem enecat;tufus& aquz infperfus. id quod etiam ij de quibus fu prà diximus,etficiunt. Pityufa, quam aliqui farmentum, vel crambion, vel paralion, vel canopicon vocant, fpecie à cyparifsia tithymalo differre exiftimatur: vnde inter tithymalos hec etiam numeratur. caule affurgit cubito maiore, geniculato, foliolis acutis tenuibus; veftitojpini fimilibus. flores habet exiguos veluti purpureos:frucum latum lenticulz inftar: radicem candidam,craffam, liquoris plenam.quibufdam autem in locis valde grandis inuenitur. Tordylon, quod aliqui fefeli Creticum vocant, nafcitur in Amano Ciliciz monte.exigua herba eft, furculofa,femine rotundo; duplici,clypeolis fimili, fubacrijaromatico. Tragoriganü paruus frutex eft agrefti ferpyllo fimilisfolio& ramulis. pro locis aüt, in quibus orit, letior,& latioribus folijs inuenitur, glutinofusque valdeeft.Alterü tragoriganü eft tenuioribus furculis,& folijs, quod marrubium quidam vocauerunt. optimum vero e(t Ciliciü, Smyrnzü,& Creticum. "Tragacantha radix latalignofaQ; eft, fupra terrà emergens, ex qua rami humiles, denfi, firmi,& late fe pandentcs prodeunt:in eis foliola tenuia, numercía(untjin quibus medijs aculei fe proferunt fo LE ORIB.:COLLEC T. lijs operti,candidi,re&i,firmi. Eft etiamnum tragacantha lachryma, quz ex vulnerata radice manans concreuit: in qua preftat ea, quz pellucida, lzuis, gracilis,pura,& fubdulcis eft. 'Tragus formam habet alicz fimilem. multó minus quàm zea nutrit,quia multü aceris habet, quocirca zgrius conficitur,& aluum emollir. Tragium in Creta folüm nafcitur.folia,virgas& fructum lentifci fert, omnia tamen minora. Liquorem etiam gummi fimilem profert. Tragium alterum eft,quod folia fcolopendrz ha bet un albá,tenuem, fylueftri raphano fimilem. Tragium quod fcorpium;aut tragoriganum vocant,prope mare nafcitur.paruus frutex eft,non admodum fupra terram grandis,magnitudine dodran tis,aut maiore. folijs vacat. pufillos tamen circa ramos ceu acinos habet, rufos,tritici magnitudine;acuminato cacumirie,multos, guftanti adftringétes. "Tragopogos,id eft,barba hirci, ab alijs coma dicitur)breui caule eft, folijs croci,radice longa, dulci, magno fupra caulem calyce.in fummo nigrü femen,vnde ei nomen eft inditum.herba efui apta eft. "Tribulus terreftris folia habet portulace,tenuio ra tamen.viticulas habet longas, per terram ftratas: fpinas in folijs duras.nafcitur fecus lumina,& in areis domorü.eft alius aquatilis,qui in fluminib. nafÍcitur,comam exerens, fpinam recondens. habetis folialata,longü pediculum, caulem in fümmo craffiorem,quàm in rmo:adíunt ei& capillamenta quedam fpice forma.fructus vt alteridurus: nam vterque adítringit,refrigerat. Thraces veró Strymonis fluminis accole viridi herba tribulorum equos faginant,& femen eorum dulce,&ad nutriendum aptum pinfunt,ac pro pane vtuntur. Tri LIEFER DVODECLIMVS 5 "Tripolium nafcitur locis maritimis,ad quz vnda maris peruenit,& recedit:fed neq; in mari,neg; in ficco. folia ifatidis habet, crafsiora tamen: caulem dodrantalem,fuperné diuifum.Huius flos terin die coloré mutare perhibetur, mane candidus, meridie purpureus, vefperi puniceus. radix ei alba,odorata, & guítu calfacieus. "Trifolium, alij menyanthes, alij afphaltion, alij cnicion;alij oxyphyllon vocant, frutex eft cubiti al titudine, aut etiam maiore: virgis tenuibus, nigris; iunceis, appendiculas habentibus, in quibus folia loti arboris ternain fingulis germinationibus prodeunt. his recens natis rutz odor eft: adultis, bituminis. florem emittit purpureum: femen hirfutum; quodammodo latum,in altera extremitate veluti apicem habens.radix tenuis,longa,firma. Tyros hippiaca, cafeus equinus eft, virus redolens,ac magnopere alens;ad bubuli proportionem; Nonnulli veró hippacé, equinü coagulü vocarunt. Typha profert folium cyperidi fimile, caulem lx uem,zquabilem,florem in cacumine ambienté,den fum, quiin pappos refoluitur, quem paniculam aliqui nominant. X, xil", hoc eft, hyacinthus, folia habet bulbi, caulem dodrantalem, lzuem, paruo digito tenuiorem, virentem, comam procumbentem, incuruam, florem purpureum,plenum:& radicem item bulbi. idgoxrsgry hoc efthydropipermaximé iuxta ftagnantes aquas,;aut leniter fluentes nafcitur.caulem geniculatum fert;in quo al& folia menthz,maio-. ra& candidiora,& tenuiora: guftus acris, vt piper, non tamen aromata redolet. fru&ü acréin ramulis fert prope folia nafcentem, continuü,& acinoruma figura. 374 OR IB QOLLEC!IT. VorníauG*, hoc eft, altercum(funt qui adamants vocent) frutex eft, qui caules craffos, lata folia,ob.. longa, diuifa, nigra, hirfuta profert.per caulem veró deinceps flores tanquam cytini punicorum clypeolis fepti;ac feminis,vt papaueris, pleni prodeüt. Alterci autem eft triplex differentia:vnum enim flo res fubpurpureos fert, fola finilacis,femen nigrum, &cytinos ip fpinofos.alterius flores lutei,fo lia ac filiquz teneriores, femen fubflauum,vt eryfimum:vtrung; auté infaniá,& foporé inducit,& idcirco inutile vt ad curationé adhibeatur. mitifsimü eft tertiá, quod pingue,tenerá, lanuginofumq; eft, floribus albis,& albo itidem femine. orituridin ma ritimis;atq; ruderibus.albo igit vtendum eft: fi hoc non fuppetat,flauo.nigrü,vt deterrimü, reijciendá cenfeo.ex fru&u tenero, folijs caulibusd; contufis, fuccus colligitur,& humorn fole ficcatur.vfus ad annü pertinet,(iquidé facile putrefcit. colligit etiá fuccus ex ficco femine,cüm per fe teritur aqua calida affufa,& exprimitur. atg; hic quidem fuccus eft antedicto melior,& ad dolores leniendos magis va let. ipfa etiam herba recens tufa,& farina trimeftris tritici admixta in paftillos conformat,& reponitur. jasguey funt qui androfiemó, qui corion,qui cha mapityn appellent, quoniam femen odore pineam refinam imitatur.folia rutz habet.fruticem furculo fam,dodrantalem,fubrubrum.viole albz florem.filiquam fübhirfutam,teretem,hordei magnitudine: in quo femen nigrum refinam olens continetur. in locis cultis atq; afperis gignitur. Vrbis, ad cifti radices nafcitur, que hypociftis nominatur: quam aliqui orobethron,aliqui cytiná vocant: eftá; punicorü cytinis quodammodo fimilis.quadam auté fulua eft, quedam alba,ex qua fuccus, LIBER. DVODECIMVS y cus,vzab acacia, colligitur. quidam tamen eam ficCatam tufamQ; macerant& coquunt,& cztera faciunt omnia ficut in Lycio. izáxc 1n fegetibus aruisq; nafcitur. folium rutz,ramosq; paruos habet. vis cius papaueris fucco proportione refpondet. arua G-, hyffopus herba eft nemini incognita.du plexhzc eftymontana,& hortenfis.omniü vero laudatifsima, quz in Cilicia nafcitur. $ «xir, id eft/lenticula, que paluftris nominat, in aquis ftagnantib.reperitur,foliaq; habet lenti fimilia. Phalangiü,funt qui phalangiten funt qui leucantham vocant, ramos habet binos aut ternos,aut etiam plures interfe difsidentes:flores albo lilio fimiles,multas incifuras habentes:femen craffum,nigrum;ad dimidiate lentis fi urá,fed multó tenuius: radiculam tenué, CERA Jl éterra eruitur: nam oftea contrahitur.in tumu:is gignitur. Phalaris cauliculos emittit é radicibus tenuibus & inutilibus geniculatos,ac culmis zez fimiles, fed graciliores,& guftu dulci. folijs itidé eft zez fimilibus.femen candidum,oblongü, milij magnitudine. Phyliris arbor cft magnitudine cypro fimilis.folia fert oliuz,fed latiora,& nigriora: fructum echino fimilem, nigrum, modicé dulcem, quafi in raccmis iacentem.nafcitur locis afperis. ox(«G*, hoc eft, verbafcum, duas fummas habet differentias:alterum enim album eft,nigrü alterum. album veró alterum mafculum,alterum foemina. ac foeminz quidem fclia brafsicz funt, fed hirfutiora,candidioraque: caulis cubitalis,& maior,albus, modicé hirfutus,florcs cádidi,fubuirides, femen ni grum:radix lógajacerbi guftus,crafsitudinis digiti. ps^ ORIB|/ COLLECT. nafcitur in campeftribus. Alterum mafculum dici: tur AéuxégvAxov, hoc eft, albis folijs, oblongum, fed folijs anguftioribus,& cauletenuiore.Nigrü quoq; eítalboin rebus omnibus CHEN AME GMNR Ua ranigrioraq; habet folia. Quod veró fylueftre no« minatur,excelías virgas,arborefcentesque, ac folia faluiz fimilia fert,& ramos in virgis habet,vt marru bium.:florem luteü auri fulgore. Suntetiam verba: fcula duo hirfuta,terrz inhzrentia, folijs rotundis. Eft& tertium verbafcum, quod lychnitin, quidam veró thryallida vocant:id triajaut quatuor,aur etiá plura fert folia, craffa; pinguia, hirfuta,ad funiculos lucernarum accommodata. iyifid eft,palma,quam aliqui elaten,aut fpathá vocant, fructus palmarum adhuc florentium inuolucrü eft.eo vtuntur vnguentarij in vnguentis confpiffandis.preftantifsimum eft quod odoratum eft, adítringens,graue, przcluíum;intus pingue. Phenixabaliquibus rhus, ab aliquibus anchyno pes vocatur:folia habet hordei, fed breuiora& anguftiora:fpicam lolio fimilem,ramos radici inuolutos fenum digitorü: fpicas veró feptenas aut octonas.oriturin aruis,& tectis recens illitis. Phu,quod aliqui fylueftre nardum vocant;nafcitur in Ponto folijs elaphobofci,aut olufatri.caulem habet cubitalem,aut maiorem,lzuem,tenerum,pur pureum,in medio cauum,geniculis diftin&tum:flores narciffo proximos,maiores tamen,& in fubalbo colore purpureos.Radix veró fuperius ad digiti mi noris crafsitudinem accedit,habetQue adnafcentes ex obliquo radices exiguas,vt iuncus odoratus;aut veratrum nigrum, inter fe complicatas, fubflauas, odoratas, nardum odore referentes, cum quadam virofa grauitate coniuncta. rd LIBER DVODECIMVs. 572 9n G- Ían ari" id eft, alga maris,vel fucus mari. nus, partim latus eft, partim oblongus& puniceus, partim cádidus, quiin Cretaad terram nafcitur,val de floridus,& non putrefcens. omnes veró habenc adítringendi poteftatem. Nicander autem autor eft,puniceum venenatis prodeffe:quem exiftimauerunt quidam effe fucum quo mulieres vtuntur,cüm tamen fit radicula eiufdem nominis, quam ad eam rem mulieres adhibent. Phyllitis folia emittitlapatho fimilia,oblongiora vernantioraque,fena aut feptena,recta, interiore fui parte I»uia ,à tergo autem penfiles quafi vermi-culos quofdam tenues habentia.nafcitur in vmbrofis locis,& hortis,guftu acerbo: eaque nec caulem, nec fru&um,nec florem profert. X XaM&yn, hoc eft, Galbanum, liquor eft ferule ia Syria nafcentis, quod nonnulli metopium vocant, Probatifsimum galbanum eft quod thuris fpeciem genicqramofumspuruauligni expers,feminis ac ferule aliquid admixtü habens,odore graui,neq; val. de humidum,neq; adeó aridum. Adultetatur admi xta refina& lomento fabarum,& ammoniaco: fi tamen purgare ipfum velis,in feruentem aquá demittito: cüm enim fuerit liquefactum,eius fordes fluitabunt: quibus feparatis,mundo linteo raroq; alligatumin fictili picato aut zrea pyxideita pendeat vt imü vafis ne contingat,&obturato vafe in aquam feruidam demittito:fic enim quod vtile in eo eft, in vas quafi per colü eliquefcet: quod veró lignofum fueritjinlinteo remanebit. Chamedaphne, quam aliqui laurum Alexandrinam vocát,virgis affurgit cubitalibus, fingulari con ftantibus ramo, tenuibus;rcétis,lxuibus, folijs lau« o 58 ORIPR. COLLECT. ri,multó tamen lzuioribus& viridioribus.fructum rubrum fert,folijs adnatum. Chelidoniü maius, quod aliqui othonion vocát, caulem habet cubitalem,& maioré,tenuem,qui mul tas habet appendices folijs plenas: folia ranunculi, teneriora tamen,& colore modice cafio.in fingulis folijs flos eft, vt albo viola. Succus croceus ei ineft, acer,mordens,& aliquantulum fubamarus,graueolens. radix in fuperiore parte vna, 1n inferiore multe-Fru&us eft qualis papaueris cornigeri,tenuis,lógusqQ;in quo femina funt,;papaueris femine maiora. Huius fuccus in vafe eneo cum melle coctus ad car bones ignitos,ad oculorü claritatem facit. Exprimi tur auté fuccus ex folijs,radice,& fru&ujineüte cfta tein vmbra ficcatur,in paftillos redigit,reponitur. .. Chelidonium minus,quod agrefte triticum quidám vocauerüt, parua herba, ex pediculis pendens, caule vacans:folijs hedere,rotundiorib.tamen,fubpinguibusq; veftita.radices habet ex eodé callo pro deuntes pufillas,complurcs,tritici m odo coaceruatas: quarü tres aut quatuorin longitudinem abeüt, iuxta aquas& lacus exoritur. Chameciffus folia habet hederz fimilia,longiora tamen tenuioraque,& multa:ramulos dodrantales, foliorum admodum plenos, quinque aut fex àterra rodeuntes: flores albz viol, fed minores,& guftu valde amaro: radicem albam, inutilem. nafcitur cultis locis. Chamelza ramos dodrátales profert. frutex ipfe furculofus eft: folijs oliux,fed tenuioribus,& défis, guftum mordentibus,& arteriam deradentibus. Chamedrops, quz alijs chamedrys, alijs teucriü eft,afperis faxofisQ; locis prouenit.frutex dodranta lis,folijs minuus,figura& diuifura gueretsmit ore LIBER DVODECIMVS..j9 florc fubfuluo, paruo.carpéda eft f femine pregnans. Chamzpitys, quam in Ponto holopyron, in Eu. boa ideritin; Athenis veró Ioniá vocant, herba eft perterrà ferpens, fubcurua: folia habet minoris fem peruiui,fed pauló tenuiora;hirfuta,frequentia;pinuiora circa ramos,pinl odore f Hores habet fenes Ape albos:radicem,vt cichorium. Eft&alte rà chamzpitys ramis cubitalib. in anchorz fpeciem curuatis,tenui cortice,co ra fupradicte,f lore candi do, femine nigro,quz pinum itidem redolet. Tertia eft qua mafcula dicitur. herbula Mute eft foliola habens candida ,tenuiajhirfuta,caulemq; album,hirfu tum,& flofe jos luteos,exigua denique femina ciicum'alas,que non feéus, pineum odorem exhalant. Chamzleo albus,quod ixiam tracto à vifco nomi ne vocant aliqui, propterea quód alicubi vifcum ad ad eius radices inueniat,& quo,loco malftiches,mulieresvtütur,folia ha bet filybo, carduóue ti imiliy, n gri tamen chameleonis toli; js afperiora acutiorad. càulem non promit,fed ex medio fpinam echino ma rino,aut cinarz indem erigit.llores habet purpura frente. capillorü figura, qu iin pappos euaneícunt: fructü cnico fimilem:radsdé leto folo craffam,montanis veró graciliotem,candidamá;i intus,aromaticam quodammodo,gr auis odoris,& dulcem. Chamzleo veró niger,quem aliqui vloj phonon, aliqui ixiam, aliqui cy nomachó, aliqui ocimoidem vocauerunt,habet ipie quoqne folia carduo fimilia, minora tamen,& tenuiora,& rubra diftiucta. c aulé promit digiti crafsitudii e dedesqtlo rubétem, in quo vmbella,& aculeati flores, tenues,"n thi figura,& verficolores infident Padi fubelt c fa, nigra, denfa, interdum exefa, ipi fcit,& cómanducata mordet.Oritur autem campeQ1 $8o ORIÉ. COLLECT. fribus,ficeis,cliuofis,& maritimis tractibus. Chamzleo veró nominatur, quód foliorum coloré mutet:colorem enim cum terra, in qua herba nafcitur, mutant,vt hic admodum viridia,illic rufajalibi fubcandida,alicubi czrulea,& nonnullibi rubra pro lo corum differentia comperiantur. Chamzfyce,aut Syce,ramos quaternüm digitorum, in terrá deiedtos,teretes,liquoris plenos emit tit, folia lenticule, gura peplo fimilia, parua, tenuia,humi ftrata.fub folijs fru&us eft rotüdus,vtin peplo.hzcneg; flores,neq; caulem profert. radix ei eft tenuis,ad nullam rem vtilis.nafcitur faxofis fqua lidisq; locis. Xon, id eft,fel. eius omnis feruandi hec eft ratio. Fel recens capito, ofculum lino obligato, tandiuin feruenti aqua teneto,quandiu fpatium trium ftadio rum quis currendo conficeret:mox eximito,vmbro fo& humoris experte loco ficcato. Quod veró ocu lorum medicine feruandá eft,ligatü lino in vitreum vas, quod mel habeat, immittito, lini principio ad 6s vafis circumuoluto,& operto vafe recondito. Xév/g&,hoc eft,alica,fit ex zea que bina grana ge rit,quá Zioniep vocant.magis nutrit alica quàm ory za,aluum; cohibet,& ftomacho cft vtilior. Chondrilla folijs, caule ,floribusQ; eft cichorio fimilibus: quam ob rem nonnulli hanc intybi agre-| fts fpeciem elfe dixerunt;fed eft tota tenuier.in cuius ramufculo gummi fimile maftichz, fabae magnitudine,inuenitur. Eft etiam aliud chondrille genus, folium ferens circumrofum, oblongum, humi fparfum,caulem li. quoris plenum,radicé tenuem:in cuius fummo ver^ tex eft rotundus,fubflauus,liquore refertus, Chryfocome, quam chryftin vocant, virgula eft dodran LIBER DVODECIMVS.$8: dodrantalis,quz comam corymborum figura hyffo po habet fimilem: radicé valde pilofam, tenuem, vt nigri veratriguftu nó infuaui,qui vt in cypreffo fit, in dulcileniter aufterus fentitur.in opacis faxofisq; nafcitur. Y Yéxev.Pfyllium aliqui cynocephalon,aliqui cry fillion;aliqui cynomyiam vocant:folia habet coro nopi,hirfuta,ramos dodrantales,totaq; herbula foc niinftar farmentofà eft.eius coma à medio cauleincipit,duobus tribásue conuolutis in cacumine capi tibus: in quibus femen eft pulicibus fimile,nigrum. inaruis gignitur. YévJobeóncy frutex eft palmi altitudine,in Creta na fcens,habetq; folia bunio fimilia. [» Qxiuop, Notum omnibus ocimum eft. hoc, filarius eo quis vefcatur, oculorum aciem hebetat: aluum etiam mollit, inflationes facit, vrinam ciet, lac prouocat, egre mutatur in ftomacho. Afri addunt, f1à fcorpione vulnerentur qui ocimü comederunt, &os nullo dolore confli&tari. ! Qxiuced s hoc eftocimaftrum,folia habet ocimi: ramulos dodrantales,eofdéq; hirfutos:filiquas hyo fcyamo fimiles,nigri feminis plenas,ad melanthij&znilitudinem. FINIS LIBRI DVObh£gc1iHM Il. RIBASII MEDICINA» LIVM COLLECT.ORVM LIB. DECIMVSTERTIVs. De facultate atq; apparatu metallicorum, ex Diofcoride. e Xj AZ, hoc eft,fal.In omni falis genere fof V»ti filis eft ef enefsimds: communiter veA| ro candidus, calculis vacans, pelluciNN. dus, denfus, concretione fua zqualis: S decy peculiariter genere ammoniacus,fciffilis,& quine&is fit venis. Vritur fi culi diligenter operto ne exiliat, conditoq; prunis, donecigni candefcar. Aliqui fofsilé füba&o polline oblinüt,& car bonibus fubijciunt vfq; dum eius crufta exuratur. Ax Zxri hoc eft,(puma falis, eft maris fnumofum ramentum, in exilibus petris inuétum,quod eifdem eft qui bus al viribus praeditum. Anze Ay!, id eft,flos falis, lumine Nilo defluit: lacubus famen quibufdà 1 innerat. fumendus qui cro cci coloris eft, odoris ingrati,vt gari ,& grauioris etiam guftu, mordacioris fubpinquisq;.qui veró rubros olore rubet,grumofus; e eft,improbatur. Adarce veró quz diciturjin Galatia fit.eft autem tanquam concreta falfugo, Aemidis, ac paluftribus locis ficcitate emergens, ,harundinibusq;& herbis agglutinatur. colore veró florila apidis. Afsij(imilis di totaque forma molli,& modicé cauo, alcyonio proxima,vt lacuftre alcyonium vidcatur. Alcyonij funt quinq; genera. vnum denfum eft, rhythmo fpongiofum,tetri odoris graue, pifcem ole n5;; quod copiofumi inlittoribus inuenitur. Alterum eft LIB. DECIMVSTERTIVS. 58 rum ett pianis oculorü, aut fpongiz fimiles,fiftulofum,leue,algz odorem referens.tertium vermicula tum eft,coloreQ;& forma purpureum,ad vnguis fimilitudinem,quod Milefium quidam vocant.quartü eft lanis fuccidis Gmile,fiftulofum,leue.quintum fungi figura refert,odoris expers, afperum,intus ad pumicis fimilitudiné quandam,foris leue acreQ;.Ex his primü& fecundà víui funt mulieribus& ad lentigines,& ad lichenes,& ad lepras,& ad vitiligines, ad nigrores,&ad maculas faciei ac totius corporis exterendas.tertiü veró facit ad eos qui vexantur vri ne difficultate;aut arenulas in vefica colligunt:idoneum quoque& renibus affectis,aque inter cutem, & lieni:vftum autem,& ex vino illitum;alopecias cu rat.quartum dentes facit càdidos,& ad alia fmegma ta,& pfilothra affumitur.Si aliquod horum cremare velis, in crudam ollam conijcito, lutoq; circumlito ore eius,in fornacé mittito:cüm fictile co&ü fuerit, extractü ad vfus reponito.Lauatur auté vt cadmia. Armenius lapis praferturis qui leuis eft, colore ceruleo, equalis,& calculo vacans,& friabilis. eadem preftat quz chryfocolla,fed tamé inefficacius. auget etiam pilos palpebrarum. Auripigmentü in eifdem metallis, in quibus fandaracha,zignitur.optimü eft cenfendum quod muftaceü,1ureoq; colore eft,& cruftas eas habet fquamarum modo fibi inuicé fuperiacentes,& quod alte ri materiz nó permixtum e(t.tale eft quod in Myfia Hellefpóti nafcitur.huius duo funt genera: alterum quale diximus, alterü glebe modo,& colore fandarachá imitans.ex Dóto& Cappadocia adfert, quod etià fecundas tenet. Crematur hoc modo:in nouam teftam conie&tum ienitis carbonibus füperponitur, afsidué verfatur donec igni flagret,coloréq; mutet: 4 $84 ORID. COLLETCT. tum refrigeratum,tritumd; reconditur. Aef«g G, hoc eft,calx viua, hoc modo fit. fumito sarinarum buccinarü teftas, carbonibus eas obruito,aut in ignitum clibanum imponito,& no&e permittito.poftero die fi candidifsime fuerint, extrahi. to:fin fecusyiterum vrito víquedü penitus alba fucrint reddita: deinde vbi in frigidam aquam fuerint immerfz,in fi&ile noui conijato,& pannis diligen ter operiens nocté vnam finito,mane eas extrahens: vbi ex omni parte calx confecta fuerit,reponito. Fit etiam ex litoralibus calculis igni crematis,& ex vili marmore,quz czteris antefertur.Vis omni viue cal ci cómunis eft feruida, mordens,adurens,& cruftas inducens:quibufd3 alijs immixta,vt adipi,aut oleo, concoquendi, molliendi,difijciendi,vlcera ad cicatricem perducendi vim affumit.efficacior exiftiman da eft recens,& que aqua non fuerit confperfa. AzfoMi,hoc eft,fuligo qua pictores vtütur,ex offi cinis vitrarijs fumenda eft,fiquidé ea eft praftátior, r Ti, hoc eft,terra.Omnis terra quz ad medicinz vfum recepta eft, fummam vim habet refrigerandi,& meatus obducendi: fpecie veró differt interíe, cüm alia alijs quibufdà adiuncta, fit ad alia vtilis. Eretriz igituraltera eft vehementer candida,altera cinerea. Optimá cinerea eft perquá mollis, quz; per es du€&a violacei coloris lineam in eo linquit. lauatur vt ceruffa, aut huncin modum.lzuigato ex ea quátum velis perfe,& per di&m in aqua terito,finito deinde yt confidat:vbi confederit,omni aqua leuiter excolata terráin fole ficcato,& iterum per diem in aqua terito:vefperi dimittito,vt confidat:mane veró omni aqua excolata in fole terito;ac paftillos cóformato-fi tofta opus fit,paflilli magnitudine ciceris in fe &ile LIB. DECIMVSTERTIVS. 35 &ile perforatum conijciuntur, oreQ; vafis accurate obturato fupra carbones i igni candentes continenter follibus perflantur. cüm veró cineri aério magis fimilem colorem fuerint nacti, aufer atque repone. vim habet hzc adftringédi, caua explendi,& cruenta agglutinandi. uiia veró terra anteferéda eft. que cádidifsima eft,leuis,tágentilinguz glutinis modo adhzrefcés, fuccofa,mol ie friabilis: qualis eft quam quidá collyrium vocant. eius duz funt fpecies, ca quz modà eft d i&a,& after qui$ Samius nominat:eftq; hzc glebofs& cotis modó denfa. Vritur,lauaturá; ut Eretria,& cádem vim habet:fanguinis reie&ationes fiftit,& cum balauftio datur mulieribus fluore vexatis. Teftium& mammarum inflammationes exaqua & rofaceo illita fedat,fudoresq; cohibet. Chia eligi debet candida, ad cinereum colorem vergens,ac: Samiz fimilis: glebofa auté eft& tenuis, fed efficiendi forma differens.eandem facultaté habet quam Samia.faciem extendit,& fplendidam red ditjin eaQ;& toto etiam corpore colorem commen dat.in balneis veró pro nitre deterget. Sclinufia veró idem efficit. preflatifsima eft qux candidifsima eft,& fplendcet,friabilis,queq; humore confperfa citó diluitur. Cimolia quedá cádida cft, queda purpurafcens, & innatam pinguedinem quandá habet,ta&uq; frigidafentitur,quam optimam effe exiftimandum eft, Que veró Pnigitis dicitur,colore quodammodo eft Eretriz fimilis, crafsiores autem habet glebss.re frigerans,& friabilis eft,fi quis eam manibus contin gat. lingua: veró ita glutinatur, vt ex ca pendeat.cadem vi predita eft qua Cimolia, fed pauló inferiore.hanc aliqui pro Eretria vendunt. O; * $86 ORIB..COLLECIT. Melia terra colore cinereá Eretria imitatur,afpe-:. ra tactu,& manibus friata dera(i pumicis inftar crepitat. vim habet aluminis, fed minus efficacem, id. quod guftu dignofcitur.modicé autem linguam ficcat:purumdq; ac coloratü corpus poteft reddere,;pilosq; extenuare,vitiliginesq; ac lepras exterere.pi&oribus vfui eft,vt colores diutius durent.& viridi bus emplaftris eft accómodata.ex hac veró,& item. ex alijs omnibus terris eam eligito,quz calculis vacat,mollis,receus,friabilisq; eít,& quo nacta humo rem celeriter diluitur.— Ampelitis veró,quam pharmacitin vocant,in Seleucia Syria nafcitur,nigra, picez longos carbones referens, affulz modo fciffa,equabili fplédore,quae detrita accepto oleo ftatim liquefcit, primas tenet. improbat veró que tenuis eft cinereaá;,& qua non liquatur.vis ei diffoluendi refrigerandiQ; ineft.vfus eius ad palpebras cohoneftádas,& capillá tingédü. vtilis quoq; eft vngédis vitibus, antequam gemmas emittat, vtpote quz vermiculos innafcétes enecet. Lemnia terra, quam figillum vocant,ex cuniculo quodam antri defertur. Gypfum vim habet adftringendi,obftruendi:fan guinis eruptiones,& fudores cohibet,epetum verà itranpulando iugulat. A Diphrygis funt tria genera: quoddá enim metallicá eft, quodin Cypro fola nafcitur: lutofum nanque extrahitur ex ceno cuiufdam inibi fpecus,turm in fole ficcatur,mox circumpofitis farmentis vritur, vnde diphryges nomen inuenit, propterea quód& à fole,& àfarmentis propémodum frigatur.alterum quafi eris cüm perficit, fubfidens& fex eft, habetq; & ad(lri&ioné zrisatq; guftatum. Tertium hoc mo 4e con LIB. DECIMVSTERTIVS. j£ do conficitur.lapidem qui pyritis vocatur, in forna cem conijciunt,vruntq: pluribus diebus calcis modo, cum(q; coloré rubrice contraxerit,eximunt ata; recondunt. Anteponendü ceteris eft,quod zris gu ftum refert;adftringitq;,& linguá vehementer exic cat:quod exufte ochrz nó ineft,quam qui cremant, pro diphryge vendunt. e Ode, hoc eft,fulfur, praftantifsimum eft quod ignem nó eft expertum,colore fplendido,pellucido, & quod calculorü eft expers: quod veró 1gnem expert eft, probatur viride& przpingue. plurimüm 1n Melo& Lipara gignitur. Indicum altcrü fua fponte nafcitur tanquam fpuma ex Indicis arundinibus exiens:alterum in officinis infe&orum inuenitur: eftq; fpuma purpurea cor tinis innatans,quam detra&à artifices ficcant.optimum cenfetur quod cxruleum eft, fuccumq;& lxuorem habet. I5 hoc eft;zrugo rafajfit hoc modo.In cadá fimiléuealiud vas, acetü quamacerrimü infunditur, deinde vas eneum inuerfum fuperponitur,aptius quidem conuexo, fin minus,exequato fundo.fit autem abíterfum, nullumque fpiramentum habeat.poft de cimum diem operculum, quo vas obturaueras, detrahitur, infidensque zrugo deraditur. In Cyprijs quoque metallis eruginem gigni ferunt, lapidibus quibufdam zs habentibus,in quibus efflorefcit eru go:adduntq; per Caniculz eftü é fpecu quodà prodire, fed illam& paucam effe,& optimam:hanc vero é Ípecu effluenté,copiofam quidem,& boni colo ris, fed vitiofam, quód lapides permultos college-| rit. Adulterat multis alijs reb. admixtis, vt pumice; stt ORIPR. COLLECT. vt marmore, vt atramento futorio. pumicem, matmordq;,& fimilia deprehendemus, fifiniftre manus pollice humore confperfo, eruginis portiunculam altero atteramus:(iquidem zrugo diffundetur,mar snor veró aut pumicis partes nó difsipatz coibunt, ac deniq; ex maiore attritu& humoris permiftione exalbefcent.quin dentibus quoq; dignofcitur: nam quz fyncera eft,lzuis& non afpera,illis cedit. Atra menti futorij index eft ignis:fi enim fi&ile,aut lamina erugine adulterata illinatur,& feruente cinere, aut carbonibus alterutrum incalefcat,mutabitur,ru befcetQ; ca quz atramentü futorium habebit:quod €i natura comparatum eft,vt cremando talem colorem nancifcatur. Acruginis autem,que vermicularis dicitur,gene zafunt duo: alterum fofsile: alterum fic cóficitur.in mortariü ex Cyprio zre, cui piftillus ex eodem ere fit cóiun&us, albi acrisq; aceti dimidiam heminam infundito, piftillog; tandiu conterito dum ad ftrigméti crafsitudiné perducatur:deinde aluminis rotundi drachmam, falisq; fofsilis pellucidi aut mari-. ni quamcandidifsimi& folidi,fifal nón fuppetat,ni tri par pondus conijcito, atq; in fole terito fub xftu Canicule donec zruginis colorem,& firigméti fordiümue confiftentiam acquirat: deniq; in vermiculos Rhodiacis fimiles conformato ac reponito.Efficax auté,& valdeboni coloris redditur,fi aceti partem vnam,vrinz veteris partes duas indas,cateraq; vt dixi conficias.funt qui erugini rafe gummi admifceant,in formas; digerát,quod genus vt vitiofum improbatur. Eft& alia erugo, quam aurifices mortario piftilloq; Cyprij eris,& pueri vrina conficiunt, eaq; urum ferruminant. antedi&a autem eruginis genera zri LIB. DECIMVSTERTIVS. 5$5 ri cóbufto proportione refpondent, fed efficacius agunt. Sciendum veró eft vermicularem zruginem foísilem principé locum tenere:rafa fert fecundum: ca deniq; quz fit;poftremum:& tamen hzc mordacior eft,& magis adítringit:aurificum autem erugo rafe refpondet. Vratur erugo,quamcaunq; velis,hoc modo. Minutifsimé fractain fictili patina impofita ignitis carbonibus admouet: verfatur donecíe mutet,coloremQ; cinereum contrahat:tum refrigerata ad vfum reponitur. Nonnulli veró in olla cruda, vt fuprà diximus, eam comburunt: fed non prorfus in eundem colorem cremata mutatur, K Cadmia preftantifsima e(t Cypria,que botryitis nominatur,denfa,modicé grauis,& ad leuitatem po tius vergens,fuperficie racemofa,colore fpodij,que cófracta cinerem intus habet,& eruginofa eft.huic proxima eft, qua foris cerulea eftjintus veró decur fus venarum onychitz lapidi fimiles habet. Eft etià alia,quz cruftofa dicitur,fectionibus qui bufdam quafi zonis cin&a:quam ob rem zonité eam vocant. Quzdam oftracitis appellatur,gracilis,& magna ex parte nigra: eaq; terrea, aut teftaceá fuperficiem habet:candida veró reprobatur. Ceterüm botryitis& onychitis oculorum medi cinis funt vtiles:reliquz ad emplaftra& ficca medicamenta cicatricem inducétia funt accommodata, Cypria ad eadé facit.que veró ex Macedonia, Thracia,& Hifpania afferuntur, improbantur.funt qui in lapidum fodinis inueniri cadmiam afferant, falfi nimirum à lapidibus,qui funt cadmiz perfimiles:nam alius lapis 1gné expertus atq; refrigeratus colorem mutabit;& Icuier fiet: cadmia vero nihil mutat,nifi pe ORIB. COLLACT. quis per multas eam horas adurat.Fit etii in argeuti fornacibus candidior,minus ponderofa, minusq; efficax. Vritur predicta cadmia carbonibus obruta donec pellucida fiat,& modo fcoriz ferri bullas emittat: mox vino Áminzo extinguirur:quz ad fcabiem paratur,aceto. Alij fic exuftam in vino terunt, rurfumqQue fictili crudo torrent donec pumicis fpeciem acquirat: iterum; tritá ex vino,tertió vrunt, donec in cinerem prorfus redigatur, nihilq; afperitatis habeat:eaq; fpodij loco vtuntur.Lauat in mortario trita, aqua effufa ufquedum fordes nulle fubfidant,tum in paftillos reda&a reponitur. Cinnabarin idem effe quod minium, quidam falfo exiftimant:nam miniü in Hifpania ex lapide quocam argentez arenz permixto conficitur, qui alioqui non dignofcitur.in fornacibus autem floridum, & fulgentifsimum colorem contrahit:in metallis ve ró ftrangulantem halitum eructat;itaq; faciem ueficis obducunt,vt per illas videant,aéremq; nó attrahant.eo vtuntur pictores ad elegantiora parietü ornamenta. at cinnabaris affertur ex Libya,& maiore precio venditur:tantaq; eft eius copia, vt vix pi&ori bus ad variandas picture lineas fatis fit.profundiau tem coloris eft,ob eàà; caufam cinnabarin effe draconis fanguinem pleriq; crediderunt. Cifferis, hoc eft;pumex, probatur qui leuis,fiftulofus,fcifsilis,& non calculofus eft,quiq; teri facile poteft,& candidus eft. Vriturhoc modo.cape eius quantum velis, flagrantifsimis carbonibus obrue: vbi igni candens fit redditus,extrahe,vino odorato reftingue, iterumQueincenfum extingue. tertia veró vftione pera&ta fine vt per fe refrigeretur,& ad vfumrepone. Theophraítus veró autor eft, fi quis in bulliens vini dolium pumicem coniecerit,feruorem LI» DECIMVSTERTIVS. 351 pem ftatim fedari. Corallium, quod aliquilithodendrü vocauerüt, marina efle pláta videtur, que profundo extracta ma ri duratur,tanquam offufo nobis aére cócrefcat.plu rimum prope Syracufas ad promontorium Pachynum inuenitur.i2udatifsimum eft rufum,coloremqs 'autherico aut fandyci faturatz fimilé habet,& fimili modo ftriabile eft,& tota concretione fua zquale: algeq; aut fuci marini odorem reddit:ad hec ramofum,cinnamomi modo,forma Meer nd veró la pidofum eft, cócretione fcabrum,fiftulofum,& inane eft,vitiofum effe cenfendum eft.adftringendi veró,& leniter refrigerandi vim habet. Czruleus in zrarijs fodinis in Cypro nafcitur: copiofior veró ex arena litorali,& in quibufdà fubcauatis maris fpecubus inuenitur,qui eft etiam przftantior. Eligédus eft is qui valde fatur fir. Vritur vt chalcitis, lauatur vt cadmia.vim habet reprimendi, modicé adítringendi,& cruftas inducendi. A^ Lithargyros,hoc eft,argenti fpuma quedá exare n3 fit,que molybditis nominat,in fornace víq; dum totainignem penitus tranficrit,excocta:qua-da veró ex argento,quadá ex plumbo.ceteris preftat Attica:fecüdo loco cenfetur Hifpana,quas fequitur ea quein Dicearchia& Sicilia eft.appellatur veró que flauo colore eit,& fplendet,chryfitis,que eft etiam otior: liuida veró,argyritis:que ex argento fit,cafone habet adftringédi,refrigerandi,occludendi, molliédi,caua explendi,carnes excrefcentes reprimendi, cicatrices inducendi. vritur confractis artibus ad iugládiü magnitudiné prunz fuperpofi tis,& follibus ita perflacur,vt igni candefcat.fordes inhzrentes abíterguntur,& pía purgata reponitur, $91 ORIB GOLLECT. Quidam aceto aut vino eam extinguétes ter urunt, hacq; re confe&tajeam reponüt. Lauatur vt cadmia. candore auté perfunditur hoc modo.fumitur argyritis,aut fi hec defit;alia:eam im partes fabarum mas gnitudine confractam modij Attici menfurajin ficti le nouum conijcito, aquam affundito,candidi triti€i par pondus addito,priüatimq; pugillü hordei lin teo puro colligato,&€ ficilis aure fufpédito,& donec hordeum difrumpatur, coquito: deinde omnia in craterem ampli oris transfundütur,triticum abijcitur, fpuma argenti manibus adhibita vi confricatur,& aqua affufa lauatur: tum excepta& ficcata iu Thebaico mortario teritur aqua feruente affufa,donec diffoluta fuerit.aqua excolata iterü tota die teri tur,& vefperi calida aqua infufa finitur. mane colo traiecta,alia infunditur,& fic permittitur,& excolatur:hocá; ter in die fit per dies fenos:pofteaveró ad fingulas fpume argenti minas additis quinque falis foísilis drachmis,affufaque aqua calida ter die teritur,& addita aqua excolat. cüm inalbuerit, calidam aquam infundens idem facito, donec falfuginé pror fus depofüerit.demum ardentifsimo fole(iccata,hu more prius abiecto reponitur. Quidam falis pondo, fpumz argenti tantundé in fole ex aqua terunt,continenter mutantes,dum candor ei accedat. Lota videtur oculorum medicinis conuenire, ad foedas cicatrices,& facies rugis& maculis plenas facere. Lapis Phrygius,quo infe&ores in Phrygia vtunturprestisimms eft pallidus,modicé grauis,& ine quali concretione coloris: candidas fiquidem cadmiz modó venas habet.Vritur autem hoc modo.vino optimo perfufus,viuisq; carbonibus obrutus fol libus afsidué perflatur,donec mutato colore fulucfcat: rurfus extractus eodem vino reftinguitur: itcrums LIB. DECIMVSTERTIVS. rumque ad carbones admo oueto, atque ic dem facito eumque tertió vrito.fed animum attendito,ne friedE in falicin. em eaaneícat Lapis P yrites fpeci ies eft lapidis,à quo tur.el S een i$,& Ros emittat.Sic vrédus igatur, mollib bonibus imponitur,! continuó perflat nec fuluum colorem ac nes igni candétes lapid deijciunt,& vbia rit uon n oed] nó perfufum v y». fiaili ur dàit. alij in multos carbo1 copiofo melle perfufum re colorem ccepem difijciunt,& rurfus t; donec totus equaliter fragilior fiat: fiepe enim fole tantummodo fuperficies vritur. jta auté crematus ficcatus; reconditur.fi loto opus fityt cad mia lauandus.quidam veró hunc ita crema tum diphryges vocant. Lapis Afius probatur, qut pumicis colore, fungofus,leuis,& friabilis fitv enasQ que ein profundo lutéàs habeat. eius Í o fummo lap pee infidens, tenui com pumici fimiliad luteü ve otus eam leniter mordet.I. dagrici pedes mittentes atur, fiunte res carnem exed juec iam pulue : corporaq; carne onufta, craffaq; extenuát in b jain o pro nitro illiti. fi Spi hos quifpiam v Sit cidmie modo lauabit. Lapis Hamatites optimus eft, friabilis, in feipfo durus, faturatus, eq. ialis, nullius fordis partic eps, nullisq; lineis v; Mus. vim habet. adftri Y idialiquantulum cal&.Vritut perinde aclapis Phrygius,fc lovino io perfunditur mo dus vftionis eft, vt modicé leuis fiat,& bullis intumefcat. Sunt qui eum fic adulterinü faciant;défam, rotundamq; Schitti lapidis glebam,quales funt que T p p4 ORIR COLLECT. radices eius appellantur ,infi&ilem vrceum iu: cinerem feruentem contineat, obruunt:vbi paululum dimiferint, eximunt,attrituQ; in cote probant,fi hz matitz colorem duxit:fi ita fitjreponunt: fin minus, iterum in cinere códunt,& fubinde confpiciunt,& periculum faciunt:nam& diutius in eo cinere relinquatur,colorem mutat,mox; diffunditur. Vitiatus deprehenditur, primüm lineis quas pectinum modo perlongitudinem diuifas habet:hematites verà eas habet, vt fors tulit: tum colore quem hic floridum reddi, hamatites veró profundiorem,& cinnàbati fimilem. Inuenitur etiam in Sinopica rubrica, itemQ; in magnete lapide permultum combufto hzmatites fit. qui veró per fe nafcitur, in Aegypto inter metalla prouenit. Lapis Schittos,hoc eft,fcifsilis in Iberia Hifpanie gignitur.:Leedotiisumos eft;qui croci colorem«mu latur, eftQue friabilis,& fuapte natura bene fcifsilis. concretione veró,& mutuo linearü quas pecinum modo habet difcurfujammoniaco fàli(imilis videt. Gagates probatur,qui celeriteraccenditur,& odorem bituminis reddit. niger plerung; eft, fqualidus, cruftpfus,& valde leuis. Nafciturin Lyciaj inueniturq; prope oftia luminis in mare exeuntis. flu inen autem Gagas nominatur. Thracius in Scythia nafciturjin fluuio qui Pótus vocatur. eadé ei vis, que Gagata.traditur aqua accendi,oleo reftingui: quod etiá in bitumine accidit. Magnes optimus eft qui ferrum facilé trahit, coloread ceruleum vergente,denfus,& nó admodum grauis. vm habet craffos humores educendi,fi cum aqua mulfa pódere.trium obolorum detur. quidam hünc vrentes pro hzmatite vendunt. Arabicus lapis maculofo ebori fimilis eft. Qui LIB. DECIMVSTERTIVS. 5$ Qui veró Galaüites dicitur, hoc vocabulo gaudet quód lacteü fuccum ex fe mittat: cinerei tamen coloris eft, ac guítu dulcis. ad oculorü fluxiones,& vlcera vtiliter illinit.is in aqua tritus pyxide plumbeareconditur,ob vim glutinofam quz in eo ineft. Melitites cft in omnib. gala&itz fimilis.hoc tantüm differt, quód dulcifsimum fuccum emittit. facit ad eadem ad quz Galacites. Morochthus,quem aliqui galaxiam,aut leucogra phida vocant,in Aegypto naícitur.hoc lapide quoniam mollis eft,& facile diluitur, linteorü artifices ad candorem linteis indendum vtuntur. Lapis alabaftrites,qui onyx vocatur,crematus re finaaut pice affumpta duritias difcutit,ftomachi do lores cum cerato mitigat;gingiuasq; comprimit. Lapis veró qui Vettenus in Aethiopia nafcitur, eft fubuiridi colore,Iafpidem imitans:cüm veró diluitur,la&eus videtur.veheméter autem is mordet. Iudaicus in Iudza exoritur, glandis effigie,cádidus,forma quamelegantiísima, lineis inter fe zqualibus veluti torno factis diftinguitur.is folutus nullam qualitatem guftu affert. Amiantus in Cypro nafcit, alumini fcifsili equalis,ex quo,vtpote fiexili,telas faciunt.coniectus autem in ignem ardet,fed minimé crematus exit fplen didior. Sapphirus lapis potui datus ad ictus fcorpionum facere exillimatur:contra internas quoq; vlcerationes bibitur, omniaq; in oculis excrefcentia, itemq; vuas& puftulas reprimit:& ruptas eorum membranas agglutinat. Lapis Memphites ad vrbé Memphin inueni£, calculorum magnitudine;pinguis,verficolorq;. Aiunt hunc tritum& illitum locis que vrenda aut fecanda Pa $6"ORIPE COLLECIT. funt,fine periculo fenfum eis adimere. Seleniteslapis,quem aphrofelenen,hoc eft Lune fpumam, aliqui nominant,quia noctu in L uneincre mento reperitur,in Arabia nafcitur, candidus,pellu cidus,leuis. lafpis lapis, alius fmaragdi coloré i imitatur, alius cryftalli, pituitz fimilis, alius acrius, fumofus alius, veluti fumo dénigratus, alius lineis? bis; ,refpléden tibus precingit, alius terebinthinz fimilis dicitur, alius calaino gemmz colore fimilis. omnes amuleta effe creduntur, quealligétur,quzq; femoribus appeníà partum accelerent. Ophites lapis;alius eft grauis& niger;alius cinerei coloris,alius pun&is variatus,alius lineas candidas habet. omnes alligati cótra ferpentum morfus, & capitis dolores profunt. qui veró candidas habet lineas,priuatim lethargo,& capitis doloribus auxiliari perhibetur. Lapides qui in fpongijs comperiuntur,cum vino poti,lapides quiin vefica funt confringunt. Oftracites lapis tefte fimilitudiné gcrit,eftq; cru ftofus. hocad pilos euellédos pro pumice mulieres vtuntur. Smyris lapis eft, quo gémas annularij extergunt. 15 in famia terra inuenitur. Lapis quo aurum flantes ad leuigandum,& fplen dorem inducendum vtuntur, probatur qui C üdidus grauisq; eft. M Melan;hoc eft,atramentum quo fcribimus,ex tedarü colle&a fuligine cóficitur:fingulis libris gummiternz fuliginis vnciz mifcentur.Fit etiam ex fuli gine refinz,& fuligine pi&orum.fumitur autem fuiginis pi&orum mina, gummi fefquilibra, glutinis taurini LIB.DECIMVSTERTIVS..$07 taurini vncia vna, oboli duodecim, atramenti futorijjdenarius,& obolitres..— Melanteria przftat ceteris, quz fulfuris colore eft,leuis,equalis,pura,& que contactu aquz ftatim nigrefcit.vim habet adurendi,ficut etiam mify. Miltos,hoc eftyrubrica finopica;preftátifsima eft denfa,grauis iecoris forma,calculorum expers,con color,vald cüm diluitur.in Cappadocia colligicur. F vrbem,in ead; venit,vnde etian pit. uz, eftin rebus omnibus optima e(t Aegyptia,& Carthagi 5,&(riabilis.gignitur etiam ntem fpectat, ochra cremarante. «& Cyprium,auri fimile,du ando auri colorem zemulatur,& ftella :& vitionem cum chalcitide ean ód nforicum ex eo non fit: excefens.Aegyptium veró eflica fed.ad medicamenta oculorum inIberia quz ta,& in rubri V fy ant« 1 Vli rum, quod modo fplendet fu4; ac defecion cia praítat ceteris, eft fupradi&o multó iafzrius. Molybdos, hoc cf; plumbü,ita lauatur.aquam in plumbeum mortarium conijcito,& plumbeo piftillo tandiu terito,donecaqua nigra& feculerta reddatur. per linteü eam traijcito aquam fuperfundés, vt quod detritum eft totum tr wndatur: idq; ite rum facito, donec fatis tb: effe videatur. inito, vt quod lotum fit,conádat:aquam effunde,aEam adijce, laua vt cadmiam, quouí; nihil n uperfit,& in paftillos redactum repone. quidam purum plumbum lima deterentes in lapideo mortario piftillola, pideo terunt, aut manibus cum aqua adiccta fricát, donec nigrefcat. mox vbi cófcderit, effufa aqua; in P3 $98 ORIP. COLLECT. paftillos cogunt. quod enim diutius confricatur,ce ruffz fimileft. Alij fcobi lima detritz parü plumba ginis addüt:aiuntQ; plumbü ita lotü cfle preftátius. Crematur veró ad hunc modum:plumbi laminas quamtenuifsimas in nouá fictile componito;infperfoq; fulfure, alias plumbi laminas fuperponito, rurfusq; fulfur infpergito:dq; identidem facito donec fictile impleueris:tum fuccédito.acceufo auté plum bo, ferrea rude verfato,donec in cineré perfecte redigatur, nihilq; plumbeum appareat. auferto deinde naribus m: noxius enim eft halitus.lauandum id eft, vt cadmia,& reponendü.vim eloti plum bi habet,fed cfficaciorem. Molybdzna,hoc eft;plumbago,probat argentea fpumz emula,flauajmodicé fplendés, fulua cüm teritur.cocta cum oleo iecoris colorem trahit.vitiofa cft quz acrem, aut plumbi colorem prefert.ex auro & argento conficitur.Eft etiam quzdam fofsilis ad Sebaftam,& Corycum inuenta:in quo genere przftat ea quz non habet recrementi fpeciem, nec lapidofa eft: laua veró eft,& fplendens.vim habet fpumz argenti,& recreméto plumbi fimilem, eodemá; modo lauatur& vritur.aptior hec emplaftris MERE pare dicuntur,& ijs que nó mordent,vtilius mifcetur.carnem creat,vlcera ad cicatricem perducit.abftergentibus tamen medicamentis non conuenit. N Nitrum praeferendum eft quod leue,rofeo colore aut candido eft;perforatum feni modo.eftau tem huiufmodiid quod ex infulis afertur. Nitri fpuma optima effe videt quz leuifsima eft, cruftasQ; habet, ac friabilis eft,& fubpurpureocolo re,& fpumofa,& mordés,qualis ex Philadelphia Ly diz affertur.Aegyptiz fecundus locus datur. Quin & Ma LIB. DECIMVSTERTIVS. 95 & Magnefiz Caric gignitur. Vires& vítionem& hzc& nitrum fali pares habent.Quidá hzc carboni bus igni candentibus vrunt,fübicéta prius tefta noua donec incandefcant. n Pompholyx fpecie differt à podio, genere verà nó item:fiquidé fpodiá nigricat,& eft plerunq; pon derofius, ac feftucis, pilis,& terra plenü,ex erarijs officinis fornacibusq; veluti derafum,& earü pauimenti purgatio.Pópholyx veró pinguis eft,& cádida,& item leuifsima,vt etiá per aere volitare pofsit. optima habéda cft Cypria,que aceto macerata,xris halitá ex fe mittit.colore eruginis aliquátulum, cae ni fapore.fiq; fraudis expers flagrátibus carbonibus efferuefcat,acrium colorem cótrahet.his autem notis eft diligenter attendendum: nam à quibufdam adulterat glutine taurino admixto, agninis pulmonibus,aut marinis combuftis grofsis,& quibufdam alijs confimilibus: fed facilé dignofcitur, fiquidé in his probandis nihil eorü que di&a funt,inuentetur. Lauáda communiter pompholyx hoc modo eft: puro linteo mediocris raritatis pompholygaaut ari dam, aut aqua maceratam colligato, in peluim aqua pluuia plenam conijcito,& aqua identidem proluito, hucatq; illuc linteolum Migari agens: ficenim quod in ealimofum vtileq; erit,effluet, totum verà fedimentum in linteo remanebit. finito poftea refidere,& aquam cum cinere colis traijcito,& noua aquainfufa agitato,& effundito: totiesqueid facito er colum traijciens& effundens, donec nihilarenofum fufibdat.poftremó veró aquam exprimito,& ficcatum cinerem reponito. fi verà cinerem cremare oporteat, eam diligéter tritam aqua confperges, & in paftillos redadtà in&ile nouum indito,fubieP4 6co ORIB. COLLECT. €isQ; leuibus carbonibus orbiculos continuó verfabis,donec ficci&igniti reddantur. Sciendü quoque eft, ex auro,argento,plumbod; fieri fpodium:& poft Cyprium, maxime commenda ri plumbeum. 2uoniam veró fepe decft fpodiüantifpodia que parem vim habent,& non mediocri vfui funt,neceffarió& quaenam fint,& quo modo fumi debeant,oftendemus. Folia itaq; myrti cum floribus& baccis immaturis in ollam nouam coniectajindito operculo,quod continua foramina habeat,in fornacé figulorum demittito: cüm fictile co&ü fuerit;in crudum alterum fictile transserto,& iterum affato:vbi veró hoc quo que£i&ile fuerit affatum, extrahe,laua,vtere. Simili quoq; modo fumito coliculos agrefüs oliuz: fin fecus,fatiuz cum fuis floribus,aut mala cydonia diffe cta,& à quibus offa fuerint detracta, aut gallas, aut immatura mora in fole prius ficcata, aut lentifc um, aut tercbinthum,aut cenanthen,aut rubi tenera folia,vt buxi comam, aut cam quz pfeudocyperus dicitur,cum florc.alij ficulnas fródes in fole prius ficcatas eodem modo parant:alij gluten taurinum,alij fuccidá afperam 45 lanam pice liquida;aut melle irri gatam pari modo cremant. Sandaracha eligéda eft faturata& rufa, floridaq; & pura,& quz coloré cinnabaris pre fe ferat,quz d; fulfuris halitum redoleat. Scoria argenti, hoc eftjrecremétum, quod etiam helcyfma vocant, habet eandem vim quam plumbi recrementum pofsidet. Spongias aliqui mares appellauerüt tenuibus foraminibus,denfasq;:duriores autem tragos nomina uerunt: LIB.DECIMVSTERTIVS so uerunt: fceminas veró eas,quz cótrà effent affect. cremantur vt alcyonium.Cadide veró fiunt ez que mollifsimz funt, per eftus falis ípuma in petris hzrente confperfz,& in fole detenta. quodque in eis cauü eft, furfum fpectet, deorfum veró quà fuerunt abfciffz. fi veró coelum ferenum fuerit,& falis fpuma,aut marina afperfz ad luná teneantur,fiunt candidifsimz. Stibium praftantifsimü eft quod fplendet,& fulget,& cüm frangitur, cruftofum videtur,nihilq; ter rei aut fordiü habet,& facilé frangitur.hoc alij platyophthalmon,alij labrafon vocauerunt. Crematur Stibium crufta ex farina circumlitum, & carbonibus obrutü,donec crufta in carbones abeat. ab igniemotum la&e mulieris, quz marem peperit,aut veterevino reftinguitur.Vritur etiam fuccenfis carbonibus perflatum, donec igni deflagret: fi enim plufculum vratur,in plumbum tranfit.Lauatur vt cadmia atq; zs.funt qui vt plumbi recrementum lauent. Stypteriz,hoc eft,aluminis,funt plura genera:ad medicinam veró adhibétur hac,fcifsile,rotundum, & liquidum: inter quz fcifsile prz tantifsimum eft, &in hoc genere,quod recens,candidifsimum,radicum expers,mirum in modü adftringens,lapide vacans,nec modó gleb« aut afful cópa&tum, fed fingillatim quafiin capillamenta quedam canefcentia dehifcens. Lapis quoq; huic alumin fimilis inuenitur,qui quoniam non adftringit,guftu difcernitur. In rotundo alumine,quod ita manu eft fa&ü,improbatur:idq; ex forma cognofcitur.fumendum au tem eft id,quod fuapte natura rotundum eft,cftque bullarum inftar fubcádidum,& validé adftringens, quodq; nonnihil palloris cum quadam pinguedine B. 602 ORIB. COLLICIT. habeat:przterea veró calculorum expers,& friabile:quod denique Aegyptium fit generc,aut in Melo infula natum. Inliquido veró preftat id quod eft maxime pellu cidá,lacteumQ;,& equale,& ex omni parte fuccum habeat, quodq; lapidofürh non fit,& cafeum redoleat. Id veró eít cenfendum,fcifsile effe rotundo efficacius.Cremanturautem& affantur vt chalcitis. Sory melanteriam effe quidam falfo putauerunt: e^ enim fory fui generis,magisque virofum,& naufeam ciet. Acgyptium ceteris excellit,quodq; cüm frangitur,nigrius apparet,& 1n multa foramina dehifcitfubpingueq; eft,& preterea adftringens,& in deglutiendo atque olfa&u virus oletjftomachumá; fubuertit. Ceterüm in his feré omnibus,& item in alijs quz vftionem nó funt experta,crematis potentiora funt exiftimanda,preter falem,fecem,nitrum, calcem, aliaque confimilia,que cruda vi remifsiore funt predita:quz cremata,efficaciora,& perfeueran tiora redduntur. T Té?£, hoc eft,fex, maximé ex vino vetere Italico: fin ninus,ab alio cófimili eligenda eft:fzx enim ace ti, eft acriore vi predita.Crematur vt alcyonium,an té diligenter ficcata. Sunt qui noua tefta igni largo crement, donec altius tota incendatur.alij£ecis gle bam ignitis carbonibus obruentes idem faciunt.legitimz vftionis figno erit albus,aut acrius corporis ipfius color,& cüm linguz admota, eam quafi vrit. aceti fex eodem modo crematur.vim adurendi adflringendiq; habet.recenti fece vtendum eft,fiquidem citó vis eius efllatur:quocirca operculo occludenda eft,& nó nifi in vafculo adíeruanda. Lauatur pompholygis modo. LIB. DECIMVSTERTIVS. 60 Y YZoágyvgG", hoc cft, argétum viuum,fit ex minio, quod falfo cinnabaris dicitur. in fictilem patiná ferream concham habentem cinnabarin conijciunt, ca lyce concham tegunt;argillaq; illinunt,& carbonibus fuccendunt:nam fuligo que calyci inhefit,dera fa argentü viuum eft. quin etiam inuenitur in argen nfodinarum tectis in guttas concretum. feruatur in vitreis,aur plumbeis, aut ftanncis vafculis:aliá nanque materiam exeft. X Xanxde laneviyG", hoc eft,es combuftü, probatur rubrum,& quod in attritu cinnabaris colore eft:nigrum veró,magis quàm par cft,crematü fuit.Fit autem ex clauis nauium folutarü fi&ili crudo compofitis;afperfo fulfure cum pari falis portioae,alternifqüe his infperfis fi&tili operculum adhibetur,& luto figulorum oblinitur,&in fornacem demittitur víque dum plané affetur. hoc cum hydromelite potum, aut cum melle delin&um, aut illitum,vomitus ciet.Lauat porró vt cadmia,quater in die aqua com mutata, donec nihil fplendoris ei fuperfit.E1us veró recremétum eodem modo lauatur,habetq; eandem vim,fed tamen imbecilliorem. Chalcuanthos;hoc cftjflos zris,quem aliquivete res pfegma, hoc eft;refegmen vocauerunt, optimus eft£riabilis, in attritu rufus,milij forma,grauis,modicé fplendens, delimatz zris fcobis expers, qua fit adulterinus:quod deprehenditur,cüm dentium attritu ramenta dilatantur. Chalculepis, hoc eft,fquama aris, laudatifsima eft quz ex Cyprijs officinarum clauis excuffa, craffaq; eft,& helitis,à clauis du&o nomine,appellatur. Improbatur veró que cx albo ere cófe&ta,cenuis eft 604 ORIB. COLLECT. atq; imbecilla:quam vtpote tenué& inualidam reij cimus, eamQ; probamus, quz crzfía,fuluaque eft,& quz aceto infperfa zruginem onttahic.Lauatur au tem ad hunc modum: purz eris Íquamz ficca felibram in pilam cum limpida aqua cóijcitomanu dili géter mifceto donec fquama fubíidat,auferto deinde qua fubfederunt,effufaá; priore aqua,aquz coeleftis cyathum fupcrinfundito:didu&a manu vehementer íquamá cum piia confricato, quafi eam perpolias, cumá; lentozem quédam coeperit emittere, aqua feníim vfq; ad fex heminas affundit validé con fricando,& fÍquamam per pile latera conuertendo validé cófricabis:tum omnibus colo traiectis,quod defluxitjin pyxidem rubri eris feruato.eft autem id veluti fquamz f'o5, viribusque efficax,& ad oculorum medicinar» accómodatum: reliqua pars imbecilla eft. quod fupcrcft paci modo lauat,donec nullum lentoré ex(2;n it:poftea veró linteolo opertum biduo quiefcere finitur, tum effufa extáte aqua ficcatur,& in pyxide reconditur.Quidam aris fqua mam,vt cadmiam lauant;atque reponunt. Squama veró, quani ftoi a vccantjhabet eandem vim, qui aris fquama,co dem4; modo lauatur, & reponitur:in aluo tam n purgáda,eft quàm fquama zris 12ferior. Chalca nere vnum 1idemá; e imor enim cócretus eft.fpe cic verà tres t di tias. Vnum humoribus in cuaiculos quofdam do colatis concrefcit, quam ob rem ab ijs qui ypria metalla tra&ant,ftil latitium vocatur.alterum copiofe exercitatü in fpeluncis inuenitur,poftea in fofías transfufum concre fcit, quod concrefcens proprié nominatur.tertium veró deco&tü appellatur,fitq; in Hifpania:fed inutile& LIB. DECIMVSTERTIVS. 6o; le,& viribus infirmis. hoc auté modo parát: id aqua diluentes coquunt, tum in cifternas transfundunt, ac refidere finát. hoc certis diebus cócrefcit in mul tas diuifum formulas tefferarü inftar, vuz modo interfe cohzrentes. Praftantifsimum cenfendum eft czruleum,graue, denfum,purum& pellucidü,quale eft ftillatitium, quod ab alijs lonchoton appellatur.Secundas fert id quod concreícens vocant. co€tum veró tingendo& denigrando effe aptius cate ris videtur:ad vfum veró medicinz infirmius effe re liquis,experientia nos docuit. Crematur autem, vt mox de chalcitide dicemus., Chalcitis antefertur alijs quz eris fpecié pre fe fert,friabilis,calculorum expers,& non vetus,quzque fibras oblongas fulgétesq; habet.ex ea fit quod pforicü vocant, duabus eius partibus vni parti cadmiz additis,& ex aceto tritis.hecq; omniain fi&ile coniecta,& fimo obruta, per caniculz ardores xr. diebus dimittuntur: fiquidem ita maiorem acrimonià acquiret, eademq; poteft que chalcitis.quidam pares vtriufque portiones miftas ex vino terunt,& eadem faciunt. Crematur fi&ili nouo chalcitis viuis carbonibus fuperpofito.modus vftionis in humidiorib.eft,dum bullas excitare defierit,& perfe&é inaruerit: in ceteris veró, dum mutata in magis floridum colorem fuerit. cüm enim rubricz colorem in profundo con traxerit,auferéda ab igni eft, infidentesQ; fordes fla tu funt pellendzg,& ipfa reponenda.torretur etiamnum perflatis carbonibus donec modicé pallefcat: aut fi&ili prunis candentibus fubie&is, fubinde ver fata donec igni conflagret,& colorem mutet. Cnryfocolla laudatifsima eft Armeniaca, porri colorem víq; ad fatietatem reddens. fecundo loco 606 ORIB. COLLECT. cenfetur Macedonica:hanc fequitur Cypria:quo in genere prafertur pura,dánatur veró quz terra calculorumq; plena eft. Lauatur antedi&ta ad hunc mo dum:tufam in pilam conijce,& affufa aqua manu diducta ad pilam validé fricato,mox vbi cófederitper colato,& alia aqua affufa,iteruim fricato,id4; identi dem facito donec pura fynceraQ; reddatur: tum in fole iccatam reponito, atque vtitor.fi cremare eam velis, fic facito: tere ex ea,quod fais fit, pacinis impone, carbonibus adinoucto,& alia facito quz fuprà diximus. Y Pfimmythion;hoc eft,ceruffa,&t hoc modo:in do lium lati oris, aut fictilelabellum acerrimü acetum infundito,fubicctaque arundinea tegete ori fi&ilis, plumbei laminam fuperimponito,& velamina adijCito,ne acetum per halitü expiret. Vbi refoluta fuetit,dcHuensQ; deciderit, humoré purum,& in fummo fluitantem per colum traijcito:quod veró limofum fübfederitin aliud vas transferendum,& in fole ficcandum,& mola trufatili terendum, aut probé lzuigandum cribrandumq;:poftea quod duri fuper eft 1n tenues partes redigendum,& cribrandum: hecá; vicifsim tertió& quartó facienda.praftátius autem eft id quod prius fuerit cribratum, id quod etiam ad oculorum medicinam adhibetur.fecüdum locum tenet fequens,& caetera deinceps. Quidam in medio vafe ligna fufpendunt,& forde derafa impofita, ne acetum contingat, ori operculum indentes dimittunt.poft aliquot dies operculo ablato intuentur. vbi refoluta materies fuerit,reliqua omnia vt dictum eft, fiunt.fi quis in paftillos velit redigere, aceto acri fubiget;&ita in paflillos digeftam in fole ficcabit. hzc tamen zftiuo tempore peragenda funt, LIB. DECIMVSTERTIVS. 607 funt,ita enim& cádida,& efficax redditur.fit etiam hyeme, vrceis fupra be'neas impofitis: nam calorafcendens,idem quod fol,przftat.Laudatifsimá fieri putát Rhodi, aut Corinthi,aut Lacedamone.fecun do loco cenfetur, qux ex Diczarchia affertur. Torrenda veró eft ad hunc modü:tritam ceruffam ignitis carbonibus fiétili nouo,ac prafertim Attico imponito,& afsidué verfato,cumque cineris colorem contraxerit, auferto, refrigerato, vtitor. fi cremare eam velis, in nouam patinà cauam conijcito ceruffam tritam, carbonibusq; fuperpofitam rudicula mi fceto, donec colorem fandarachz fimilem duxerit: tum auferto,& vtitor.que ita cófecta eft,ab abliquibus fandyx nominatur.Ceruffa lauatur, vt cadmia. £ Ochra eligenda quz leuifsima eft,& ex omni par te lutea ad fatietatem vfque, calculorumq; expers, & item friabilis,& genere Attica. eft auté& creman da& lauanda non fecus quàm cadmia. FINIS LIBRI DECIMITERTII $08 ORIBASII MEDICINA» LIVM COLLECTORVM LIB. DECIMVSQVARTVS. Hoc nobis loco non eft propofitum formas fimplicium medicamentorum conícribere,cüm eas accuraté Diofcorides nos docuerit:neq; etiam fingulas cuiufq; a&iones recenfere,fiquide de eis copiofius agetur, c üm de cóponendis medicamétis, deq; morbis curádis loquemur,vbi vfus poftularit. nunc veró omnium fimplicium A aediedmentorum facultates vniuerfales duntaxat memorabo. leno,de nominum diftin&ione. Cap. I. Numquodgq; corpus aut calidum, aut rigidü, aut ficcum,aut humidü quandoq; fuapte natura& dicitur,& apparet: quandoq; veró,quia Sduenti rim qualitatem acquifiuit.Nos autem dice re confucuim us,id quod fuapte natura cale eft, primo,& per fe,& ex fe,& poteftate tale effe atque apparere: quod v veró aduentitiam qualitaté contraxit, 1d ex aliquo a ti effe tale;atq; apparere.Quz ve ró propria natura aut calida, aut frigida, aut.ficca, aut humida effe dicimus, alia talia effe actione, alia poteftate pronnnciamus::in quo id quod poteftate nunc dicimus, dif fert à fuperiore: nam ea poteftas ac cidéti op ponebatur,h ec veró actioni. Ceterüm ex 1js qux actione dicuntur, aliud abfoluté calidum fri gidumüe, aut humidum, aut ficcum dicitur,vt elementa: aliud pro fuperante Gerieste t homo,& equus,& omnino cetera animantia: aliud collatum cum eo quod in eodem genere,eademque fpecie cft temperatum, qualis« eft leo homini comparatus,homod; LIB.DECIMVSQVAR TVS. 609 moq; florétis ztatis cum puero:aliud cum quocunque fors ferat,vt Dion cum Theone. Quinetiá qua cunq; poteftate talia aut talia effe dicuntur, neceffe eft vt ingula itanominent, tanquá ad id quod actio ne dicitur,referantur: vt,quod facilé accenditur,ad id quod a&ione abfoluté calidum eft:animalia verà calfacere, ad id quod excedit& fuperat,referendo. Eademque ratione id quod hominem calefacit,tanquam homo fit poteftate calidus: quod bouem,aut equum,tanquam bos aut equus tales poteftate fint. itemq; hoc illi homini, illud veró illi calidá;aut frigidum, aut humidum,aut ficcum effejid eft illius vnius natur? comparatum. De differentia medicamentorum.— Cap. II. M Aria eft medicamétorum natura: nam vel qualia fumpta funt,talia quoq; permanent& vincunt,corpusque mutant eo modo quo id cibos:hecque cüm vniuerfe fubítantic fint contraria, prorfus venena funt,& animantis naturam corrumpunt: aut mutationis initiü ab animalis corpore fumentiajinde putreícunt,& corrumpütur,deinde corpus vnà putrefaciunt vnad; corrumpunt,quz venena quoq; funt. Eft etiam tertia medicamentorum fpecies,quz corpus calfaciuut, verütamen nihil mali aferunt. cft& quarta eorum,quz& agunt aliquid,& patiütur, fed tandem vincuntur,planeq; afsimilantur:quibus accidit,vt& medicamenta,& alimenta fint. De vfu medicamentorum. Cap. III. Manontur plerunque medicamétis homines ob id folum, vt vel refrigerent, vel calfaciant,vel ficcent, vel hume&tent, vel horum aliquid cóiuncté faciant: quandoq; veró, vt quod fupra modum laxatum eft, contendant& contrahant,vel quod intenfum eft la xent,vcl quod eft condenfatá;rarum faciant,vel raQ. 610 ORID. COLLECT. rum condenfent,vcl durum emolliant,vel immodicam mollitiem ad duritia reuocent,vel plenum inaniant,velinane inpleant,vel denique vt aliquid huius generis agant. i Ad temperatifsimam naturam omnia effe dirigenda. Cap. IIII. M kdicamerta quz mediz nature funt,queque in vtranq; partem parü vergunt;interim calfacerc,rurfusq; refrigerare videbütur: interim veró nec calefacere,nec refrigerare,fed corpora ficut acceperüt, ita etiam conferuare. cüm enim affecta corpora varijs modis difponantur,id quoque quod afficit,non eodem agere modo videtur: ex quo planum eft;neque oleum ,neq; rofaceum, neq; chamemelum, neque lini femen, neq; anethum, neq; foenigrzci farinam, neq; triticeam, neq; alia fexcenta quz partim exquifite mediam temperiem fortiuntur, partim ab ea parumper recedunt, eandem perpetuó actionem effe editura. Iam rofaceum exuítos fui caloris teporerefrigerat: algétes veró modicum etiam calfacit, id quod eft tepidi caloris munus: quemadmodü bal nez quoq; calfaciunt rigentes,& eftuantes refrigerant. Ergo ad temperatiísimá naturam animü aduer tere,ad eamque omnia dirigere oportct. Efto ergo corpus téperatifsim regula facultatis medicamentorü:quodq; fimilé illius temperiei caliditaté accen dit,temperatü nominetur, etiamfi fenem refrigeratum maximé excal&cere videat: quod veró calfacit aut refrigerat huiufmodi corpus, illud quidé quod calfacit,calidü:quod refrigerat,frigidü appeletur. De differentia& facultate,quz in fuccis eft. Cap. V. Svci qui tum in fingulis plátis& animalibus,tum in terra comperiuntur, cüm plurimi funt, tum veró Ípeciebus LIB.DECIMVSQVAR TVS. en fpeciebus facilé comprehendi non poffunt. Guftus verà eorum diuerfos Plato effe octo numero céfuit, nominatQ; tum aufterum, quem nos adítringentem vocamus,tum acerbi, tum veró nitrofum,tum ama rum,tum falfum,tum acrem,deinde acidum,poftre. mó dulcem. Theophraftus veró pingué eifdem adiunxit.Ergo quod adítringens acerbum; eft,terreftre,frigidum effe, fuit oftenfum:acidum veró,tenu. lum partiü effe& frigidum. quod veró abfq; aliqua infigni qualitate aedem eft, aqueü id frigidumq; effe amarum terreftre, tenutum partium. ita etiam quod nitrofum eft. acre veró, effe feruidum. falfum veró,terreftre& calidum,fed nódum feruidum.Eodemq; modo dulce, calidum quidem, fed non adurens.que oleofa funt, aquea& acria funt omnia. A&iones quoq; ex eorü temperie confequuntur:nam adftringens acerbumq; cogit,ftipat,denfat, repellit & incraffat:& ante hec omnia,refrigerare& ficcare aptum eft:€ quandoque etiam ftuporem dentium quem vocant, inducerc. acidum veró fecat, diuidit, attenuat;obítru&ionem expedit,& abfq; calore expurgat:acre veró par quidem acido eft in attenuando& expurgando, fed tamen ab eo differt,quód aci dum refrigerat;acre calfacit:itemque illud repellit, hocattrahit& euocat. Eodemà; modo amarü& ni trofüm meatus expurgant, abftergent;attenuant,fe cant; humorum crafsitudinem,nec euidenter cale faciunt: quod veró aqueum frigidumq; eft,fpiffat,fi ftit, contrahit, condenfatftuporemQ;& morté parti inducit:zacre auté attennat, expurgat,euocat,rum pit attrahit,& cruftas inducit: falfum vero Cogit, ftringit,fale condit,& citra infigné calorem aut frigus ficat. dulce laxat, concoquit, mollit,rarefacit. olcofum denique humedar,mollit;atque relaxat. Q. a 6i ORIPS..COLIECT. De vaporibus. Cap-- VI. Qv« odorata funt, ea omnino funt calida, odorum nanq; copiaà calore prouenit:at non protinus quicquid odoratü eft, id fuaue eft, propterea quód nonomneeít accommodatum fpiritui, qui cerebri ventriculis continetur: quemadmodum enim faporum,qui fub linguam cadunt, aptifsimi funt dulces: qui non apti funt, multas funt nacti differentias: ita vapores qui fpiritui cerebri funt familiares,ijdem& rati& fuaues funt:qui veró nó familiares,non pau cis inter fe differenuijs difsident. Non omnibus tamen,perinde ac faporibus,impofita funt nomina:di cimus enim aliquid acidum acremqQ; odorem habere:at aufterü, aut acerbum,aut falfum, aut amarum, non item:fed his duabus appellationibus pleraq; eo rum quz fub odoratü cadunt, comprehendimus,vt beneolentia,& graueolentia nominemus:ac bene. olentia ad proportionem eorum quz linguz funt dulcia,graueolentia veró ad eorum quz dulcia non funt: totum enim hoc genus in faporibus vno appel lari nomine non poteft.à corporibus auté non odoratis,aut omnino parum defluere videtur,aut quod menfürx eorum molis non refpondeat,quemaámodum in ijs quz exquifité falfa& acerba funt: exquifs té veró cüm tale aut tale quidpiam dico,fyncerum, & quoad eius fieri poteft, alterius qualitatis expers intelligo,craffa nanq; vtrifque eft fubftantia:& prz. terea acerborum elt frigida, ex quo verifimile eft, quod ab his defluit, paucum effe& craffum,& mola fua terreum,& proinde perinfpirationem in cerebrum nó incidere:quam ob rem de fenfibilià tempe rie non ita tutó ex odore, ficut ex guftu iudicamus: pam quz vacant odore,craffze effentiz funt:qua veró in eis fit uis frigoris& caloris, non conftat: qux autc LIB. DECIMVSQVARTVS. 65 autem odorata funt, tenuium illa quidem funt partium,& calida: at quantum tenuitatis calorisQ; habeant;non iam difcernitur. Precipuaautem caufa, quam ob rem in odoratis nihil euidens de eorü tem perie iudicetur, eft inequalitas nature,de qua fepenumcro diximus, vbi corpora ex difsimilibus inter fe particulis conftare demonftrabam. Ex coloribus quoq; faciendam effe conie&uram de fimplicium medicamentorum temperie. Cap. VII. E xcoloribus quoq; aliquam facere conie&urá de medicamentis fimplicibus licet: in vnoquoq; enim genereaut feminis, aut radicis, aut fucci ex colore indicationem quandam fümere poffumus: vtin czpa fcilla,& vino,quz quanto albidiora fuerint,tanto minus erunt calida:qua veró fubflaua& fulua,ca lidiora.idem in tritico,milio,ochris, fafelis, cicere, iridis radice afphodelià;,& alijs cópluribus vfu venitiin quoq; enim genere plerunq; fit,vt que fulua, & flaua,& rubra funt, albis fint calidiora: itaquefa hinc quoq; de medicamétorum facultate coniectura fieri poteft;/boc etiam fermoni addatur:prarftabit tamen, vt f»pe diximus, diftin&a experiétia vires eo rum inuenire;in hac enim nó decipieris. quanquam antequàm vires eorum dignofcas,guftus pleraq; indicat;paululá etiam,vt dictü eft,odore approbante. Quomodo& qua experientia facultates inueniendz fint. Cap.^ VIIT. Y Acuhates funt vfu inueniendz ad hunc modum. cüm primüm corporihoc velillud medicamentum, cibüsue admouetur, expers efto omnis vehementis caloris, aut frigoris, quod acquiri pofsit: nam cüm hoc corpori applicas,corpus primo occurfu qualita tis acquifitc,non eius temperiei que cft rei admotae Q 614 ORIPR. COLLECT. propria, fenfu afficietur. Vtigituradmotz rei vera fynceraq; natura exploretur,tepidü,quoad fieri ma ximé poteft, efto, nec vllam extrinfecus notabilem alterationem valenris caloris aut frigoris contraxe rit. adhibeat porró, cüm eius naturà exploras, non cuilibet corporis a&ectioni, fed fimplicifsimz,&,vt maximé fieri poteft,fummz.Si autem affe&tioni fum. mi caloris admotum,frigoris fenfum excitet;id pro fectó erit frigidum. nil quoq; modo fi frigide affe&ioni adhibitü, ftatim calidum appareat,id etiam erit calidum.fin vel calidz affe&ioni calidü, vel friidz frigidum fentiatur, nó cít quod hoc calidum, frigidum illud omnino pronuncies.Eft interdá fum mi caloris affe&io,quam medicamentum modicé fri gidum non alterat, vt refrigerando denfandoà; totam externam fuperficiem,calorem intus cócludat, ipfum; difllari prohibeat, atq; ita magis accendat aifectioné, Ita veró& fi quid frigide affe&ioni admouetur,nullum calorem afferat: vidédum eft,)num id,cüm aliquid fit mediocriter calidum, nihil in affe &ionem agat,que fummi caloris indiguit.Ergo non eft ita vis exploranda medicaméti:nec fi ex accidenti aliquid efficiat,nó per fe.Id veró quod ex acciden ti aliquid facit, tum ex affe&tione,tum ex tépore iudicabis. ex affetione autem, fi ea fimplex vnad; eft. àtempore veró iudicium ad hunc modum orietur. quod fimulatq; admotum eft refrigerare aut calface re manifefté videtur,id vtiq; per fe,& vi fua tale eft. quod tempore id facit, fortaffe ex aliquo accidenti hucadactü fuit: vtiuueni quadrati corporis tetano vftate media laboráti,frigida liberaliter affufa caloris repercuffum facit. Ceterüm non calfaccre per fe aquá frigidá,eft ex primo eius occurfu perfpicuum: nà fenfum inuehit frigoris,& cutim quoad ci affunditur, LIB. DECIMVSQVARTVS. 6: ditur,frigefacit: tum calorem non in omnibus corporibus,nec dum affunditur, affert,fed folüm in iuuenibus quadrati corporis, alate viedia,& vbi cefarit affufio:nam ftipata, claufaque corporis fuperficie extima,reperculfus fit eius caloris qui à profundo afcédic.Eft quandog;c üm calor ex accidéti refri rat,intercedente nimirü euacuatione, vt cataplama iemimationé: cüm enim ifiammato ex calida fluxione confiftat,propria eius curatio in fuperuaca nei euacuatione eft pofita.euacuationi autem particule quam excalfecit inflámatio, omnino fuccedit retrigeratio. cüm igitur hec dicernendd fünt, tum veróidagédum, vt pro modo fimplicis affe&tionis, etiam virium taedicanéti modus inueniatur:vt fi ca lida in fummo fit affe&io,frigidü quoque in fummo medicamentü paretur: finà fummo paululum recedat afe&tio,medicamentum quoq; paululum à fummo declinet. fi i magis à fummo em abfit affectio, medicamétum proportione à fummo fi frigore abfit. Simplicia medicamenta fermé omnia ex difsimilibus inter fe penes conftare.— Cap. I S implicia medicamenta quamuis fena fimplicia vi deantur,natura tamen funt compofita,& ex difsimilibus inter fe particulis conftant,& fubinde quoq; diueríifsimas in fe cótinent facultates,vt excernendi& fiftendi,& ceteras omnes repugnantias. ac ne illud quidem mirü videri debet in huiufmodi facultatibus,cüm vni& eidé medicaméto vim calfaciendi& refrigerádi ineffe appareat,aut exiccádi,aut hu mectandi, ,aut tenuiü partid,aut craffarum: fiquidem nifi primx hoc modo cóplicarentur, ez quz ex illis fequuntur, neutiquá effent fimiliter compl: catz.ergoin corporibus, quz ex fimilib. inter fe particulis Q4 616 ORIP. COLLECT. conftant,caliditas frigiditas, ficcitas,& humiditas, fingularum rerum differentias efficiunt: in ijs veró quz ex difsimilib. funt facta,acrimoniz,aciditates, aufteritates,acerbitates,amarores,dulcedines,falfe dines,& pinguedines, ita vt vnaquzq; fimilium inter fe particularum non multas,fed vnam in fe quali tatem obtineat: quod veró totü ex difsimilibus con ftat;permultas.nam(i mille,verbi gratia;hoc cyatho huius fucci corpora contineantur, quz ex fimilibus interfe particulis conftent,fieri poteft vt centü adfiringant, fexaginta mordicent, fexcéta fint dulcia, ducéta amara,quadraginta falfa: ficq; mutua fint mi füone temperata,vt nullam fenfibilem parté, quantumulis exiguá,pofsis accipere,qux non fitomnium particeps:vt in linguz contactu omnes agant,in diuería tamen eius parte, cui fcilicet appellere ipfam cótigerit:ipfad; affectio ex eo quod primo affectum efl,in eam totam diffundatur. Quz ex difsimilibus inter fe particulis facultates conflatas habent. Cap. X. Raminis radix habet aliquid acrimonie,& adftri €&ionis. Alocamara eft, cumadftrictione coniun€o:itemQue radix anchufz,quz onoclea dicitur:& item bryonic tum albe, tum nigre auftera funt germina. Bubonium digerit& repellit. vua,culta quidé ad(lringit,& leniter digerit. Afphalti partes quze dam adftringunt,quibus refrigerat: partes quedam funt acres,quibus calfacit.Glandis vnguentariz reliquiz vnde e&preffus eft fuccus, abftergent, incidunt, cótrahunt,& ftipant. Daphnes radicis cortex abfterget adftringitq;.Oleum lentifcinum,terebinthinum,maftichinum, mollit& adflringit: quod veró cx agrefti olea Et,abfterget,atq; adítringit. Ephe merü hue iris agre(tis, repellit digerit. Zythus partim LIB. DECIMVSQVARTVS. 65 tim acer eft& calidus, parte veró plurima frigidus, aqaeusj acidus. Fermentum particeps eftacoris cuiufdam frigidi,&& caliditatis ex putredine exortz,& praterea eius quz ex falis& farinz natura esiftit. Hedyfari aut pelecini femen amarü,fubad(tringénfque éft. Hemerocalles radix digerit& repellit. Hemionitis adftringit,cum amaritie cóiuncta.Senecio xefrigerat& digerit.lfopyronjaut phafiolum exterget,incidit,contrahit& conftringit. Centaurij maloris radix acris eft& adftringens, vt caliditatis& craffe frigiditatis fit particeps. fuccus 1dé facit,quidam pro Lycio vtuntur.Coriandrum plurimum habetamare fubftantiz, que tenuiü cft perte& ter rena:nec parum aquec humiditatis obtinet,quz tepentis eft facultatis. his accedit parü adftrictionis: in eo tamen calida ficcaq; facultas excellit. Cypri fo lia, fummaq; germina habent quippià digerés, cum aquea fubftantia moderaté calida:habent ctiam adftritionis quippià ex terrena fubftàtia frigida. Capnios vcl fumus,acer amarusq; eft,& adfirmgit. C Cap paris radicis cortex exterget,incidit,expurgat ,dige rit, contrahit ,fpiffat,ftringit.Fru&us vero eiufdem, foliad;& caulis eandem vim, imbecilliorem tamen, pofsidét.Hedera haber aliquid adftringétis acrisqs, & aquez ac tepidz fubftantiz. Coty ledon veró refrigerat,repercutit,abftergit& difcutit.Lycium,fiue pyxacanthon,ex quo Lycium cóficirur tenuium partium, digerétis& calidi facultatis eft particeps, item qs adftringentis,& terreftris ac frigide. Mádra gorarefrigeratfed caloris etiam cuiufdam efl parti ceps,& in pomis humiditatis, proindefoporeminducit: radicis veró cortex,qui eft valentior,non folüm refrigerat,fed etiam exiccat: at reliquum quod eft intusyimbecillum eft. Melilotü adftringit,difcuQ5 6:8 ORID. COLLECT. tit& cócoquit:maior enim in eo eft calida quim fri gida fubütautia. Myrtus ex cótrarijs fubftantijs con itat, terrena tamé frigidain ea excellit. habet etiam aliquid tenuium partium calidum,quam ob rem vehementer ficcat. folia veró& germina,& fructus,& fuccus in adftri&ione nó magnopere differunt.porró quod ramis& trunco adnafcitur tuberis inftar, quam myrtada quidam vocant,quo przdictis eft fic cius, co etiam magis deficcat& adítringit.quidá id tundentes reponunt,poftea vino excipientes in paftillos redigunt.caterüm folia ficca magis quàm viridia exiccant: fuccus exprimitur non ex viridibus folüm folijs,fed etiá ex fru&u:hecq; omuiareftringendi vi funt predita corpori adhibita. Mel amarum mixtz facultatis eft, ac fi quis noftrü ei abfinthium mifcuiffet. Mori partes omnes purgantem& reftrin gentem facultatem habent.in cortice tamen radicis purgans vis exuperat: in moris veró immaturis reItringens: in folijs veró& germinibus media quodammodo vtrifq; temperies eft. Myrice,hoc cít,tamarix jincidentis abftergentisq; eft facultatis,& tenutum partium citra perfpicuam exiccationem:fru&us veró atq; cortex nó mediocrem adftridionem funt fortiti, vt ad gallá omphacitida prope accedát, poffentq; ad eofdé vfus ad quos galla,adhiberi.Por ró myricz combuftz cinis deficcátis facultatis eft, ineftq; ei plurima incidendi, abftergendiq; vis,exigua veró adftringédi. Acetum miftz eft fubftantiz, frigide& calida,& vtriufq; tenuium partium:in eo tamen ficca facultas qua tenuiü eft partium, vincit, ex quo fit, vt repercutienté attenuantemq;& difcutientem fimul vim habeat.Oxylapathum difcutiens quidpiam& repellens habet:at femen perfpicué adftringit.hippolapathü veró eiufdé facultatis Fun. becil LIB.DECIMVSOQVARTVS, 619 becillius tamen. orchios,hoc eft;tefticuli radici bul bofz& duplici, vis ineft humida,& calida.ceterüm maior radix multum habere excrementitiz flatusá; plenz humiditatis videtur:at minor contrà, valde inquá elaborata, vt eius temperies ad calidius& ficcius vergat.hz radices tofte modo bulborum edun tur, Pityides& adftringunt,& acrimoniá quandam cum amaritie habét.Polygonatü adftri&ionis,acrimonia,amaroris quidpiam,& infuauitaté quz expli cari verbis non poteft,in fe habet. Rheü habet quid dam terreftre frigidum, quemadmodü declarat adftri&io:ei quoq; calor quidam ineft: quin etiam a£rez cuiufdà fubftantiz fubtilis eft particeps.Qui ve ró aiunt rheum effe centaurium maius, ij melius fen tire mihi videntur. Rofarum vis ex aquea fubftantia calida& adftringente,& amara eft.flos earum magis etiam quàm rofz,abfterget:& eundem exiccare pla né patet. Scordium amari quid habet, acerbique& acris.Symphytü vtrunq; incidit, digerit,contrahit, ftringit,& modicé calefacit.oxyfchoeni,hoc eft,acu tiiunci,& holofchoeni fru&us compofitus eft ex ter reftri fubftantia leniter frigida,& aquea leniter cali da, vt inferiores partes ficcare queat, at capiti leniter frigidos vapores fubmittere:quocirca fomniculofos facit cos,qui eo vtütur. Diphryges quidpiam habet adítringens acreq;.Phrygius lapis repercutit & digerit.Ageratus quoq; lapis idé facit, quo vtuntur cerdones:nam repellitipfe quoq;,& difcutit.Atramentü futoriü egregie adftringit,& nó ignauiter calfacit.Cafeus recés glutinat,difcutit& adftringit. De ordine facultatis fimplicium medicamentorum. Cap. XI A Tque hzc quidé ita di&a funt nobis:tempus autem eít, vt ad fingula progrediamur. optimus enim 6:0 ORAIB. COLLECT. medicus non tantüm hocaut illud medicamentum effe calidum, fed quantus etiam in eo fit calor, fcire debet. Ac fatis quidem erit in vnaquaq; exuperantia quatuor ordines ftatuere, quatenus ad vfum per tinent,vt calidi primi ordinis dicamus id quod nos calfaciat,non tamen euidenter: eademq; ficci,humi diq;& frigidi eft ratio. at que iam perfpicuó calfaciunt,aut refrigerant;aut ficcantjaut humectant,feeundi effe ordinis dicentur. quz veró vehementer, nontamé ad fummum, tertij.que deniq; ita poffunt ealfacere, vt cruftas inducant& vrant, quarti ordinis. ita ctiam quz fic refrigerant, vt ftupidü locum reddant, quarti ea quoq; ordinis cenfeantur. quod ficcet veró in quarto ordine,nihil eft,fi non etiam vxat:nam fi quid extremé ficcat,id etiam adurit. De calidi frigidi; a&ionibus. Cap. XII. Enc quz temperata funt, grata funt atq; amica. quod enim in corporibus noftris confliterat, concretumq; fuerat;id funditur: ex qua potifsimü affe&ione iucunditas animantibus exiftit. Si veró diutius immorentur, ipfa quog; molefta redduntur: ad tantam enim fufionis immoderantiam fic recidunt, vtfubftantiam noftram digerant,diffoluant;atq; diÍpergant. veruntamen ne fic quidem mordicatione infeftant, fed animi defectionem inuchunt, vires; deijciunt,vt etiam mors confequatur.quz veró adhuc magis funt calida, ea fecát,diuidüt, diftrahütq; fubftantiam, vt neceffarió mordacia effe videantur, qualis eft aqua feruens,& ignis. eadem eft ratio frigidorum: que nanq; contacti corporis continuitatem nondum diuellunt, frigida folüm funt, non tamen ctiam mordacia: at quz preterquàm quód con trahant etiam conuellunt;ea violenté mordacia apparent.fubiectam igitur materiá contrahere& cone den LIB. DECIMVSQVAR TVS. 6x denfare, frigidi femper eft proprium:diffundere vero& liquare,calidi: vtrifque commune,vt aucta immoderatius, mordeant. quocirca plerunq; difficile eft difcernere,vtrum quis perfrigeratus fitan ab hu morü acrimonia mordeatur:fedenim in refrigerantibus ftatim contrahi& conftringi fubftantiam fentimus:in calidis, diffolui atq; fundi. vtriufq; tamen affectionis celeritas non eft par atq; equalis: fed in frigidis ferius, in calidis celerrime morfus fentitur. Ad huiufmodi auté affectiones effentiv medicamen torum vel tenuitas, vel crafsitudo plurimü facit:fiquidem frigida,quz tenuium funt partium,cüm ma gisin profundum tranfeant, mordent vehemeétius: calida veró, quz ex crafsis partibus conftant,magis vlcerant,& proinde violentius atlligunt. fed magis etiam mordent, que& tenuiü funt partium,& inzquali temperie conftant. inzqualia autem funt proémodum omnia, quippe càm aut non pofsit;aut fa né difficillime, inueniri fubftantia vlla quz exquifité ex particulis inter fe fimilibus conftet. Quz fint media inter calefacientia& refrigerantia. Cap. XIII A Diantumafparagus myacanthinus,afplenü,mufcus,quem etiam fplanchnon vocant, dulcis radicis fuccus, dracontij radix, oleum dulcifsimum, quod pracipue ex oliuis drupis efficitur, cera, faba, vefca pincarum pars aqua macerata,lycium,lotus fiue trifolium,macer,citrij cortex, filicis radixjitemq; thelypteris,lentifcus;hyacinthi fru&us,lens,terra Seli nufia, Chia, Samiaque, cadmia,fpuma argenti, lapis gala&ites. Quz res calfaciunt fine ordinis adie7&ione. Cap. XIIIL V licis folia& femen moderaté calfaciunt: vrticae 622 O RIB..COLLECUT. femen& folia, acanthij radix& folia, halimum cum humiditate,que non conficitur,flatumque excitat, coniuncta: amygdale dulces,vtraq; anagallis,atray lis,aut cnicus agreftis,aphace,rubi fru&us matu rus, radix pzoniz,olez bacc maturz, fermentum, eryngiü cifthus aut citharus, cifthusautladanum. quod enim apud nos eft,refrigerat, quod locis cali-dis prouenit, calefacit.brafsica agreftis vehemétius quàm fatiua: periclymeni fru&us, polygalü, refine omnes,picea magis quàm terebinthina,qua etiá ma gis ftrobilina. mediz inter has funt pinea,& abiegna. inter liquidas refinas magis calfacit ea, quá canelzon vocát:nam cyparifsina acrem facultaté hapue Sen ve modicé,itemQ; oleü quod ex eo confici tur,& herbe deco&ü.Sonchus ficcatus, iüci odora ti Ros,phaleris,palmule,& magis ctiam dulces:lapis mclitites,molaris,fordes,cochlearü combuftarü cinis.brafsica canina valde calefacit, ranunculi radix, totai; herba.pulegium, lauri folia,& magis bacc, cortex veró minus quàm radix.daphne herba,di&ánum eque ac pulegiü:falfum di&amnü veró minus. faluia, eryfimum, lane combuftz, zinziber,thapfia, cardamomü, liquor,& maximé omniü Ccyrenaicus. panacis heraclei radicis cortex& fru&tus,fed minus quàm liquor. panaces afclepium,& panaces chironium minus quàm heracleü. Silphij liquor& folia, & fructus,& radix,& caulis.capilli vfti. Calefacit etiamalbz vitis& bryoniz radix: alterius veró qua nigra eft, imbecillius, anagyri folia,& magis etiam arida;ariftolochia,afphode i radix,eiusá; combufte cinis.glandis vnguentariz fuccus, bunium,bugloffum, quod& arction, pfeudobunium, glaux herba. .daucus,qui etiam ftaphylinus nuncupatur,& magis etiam agreftis: eiusd; herba foris admota,& magis quoq; LIB. DECIMVSQVARTVS. 65 quoq; femen. chamzdaphne, daphnoides, dracunculi radix calidior quàm ari radix, ideoQ; acrior& magis amara.* extinguunt veró oleum dulce& vetus, magisq; raphaninum,& his magis fefaminum, & melanthinum,& laurinum,& cedrinum,& quod liquida pice conficitur,& tedinum.clenij radix,ci cer, ferpyllum, vifcum, caucalis qué ac daucus.libyftici radix,& femen,fmylax afpera& lcuis.ferule femen, peplij femen,fagapenum,fatyrium,apium,& magis etiam femen, hippofelinü;apium moatauum, fefehi,fefamoidis albi fem&fium,finonymyrrha beco uca,ftyrax,ficus arbor,hydropiper minus quàm piper,hypericon.fal laxior,eft calidior ceteris: fulfur, fanguis, fel,& flauum magis quàm pallidum:& taurinum magis quàm boum excé&orü. imbecillius eft porcorum, przterquàm agreftium.ouillum eft pauló acrius fuillo:hoc magis etiam caprinum.fimile ve ró quodammodo eft vrfinum& bubulum: at taurinum eft vehementius. hyzne veró eft debilius, fed hoc magis quàm callionymi,& fcorpij marini,& teftudinis marinz.omnium veró pennigerorü animalium fel acrius ficciusq; eft quàm quadrupedum.inter pennigera, gallinarü& perdicum fel eft melius. milui veró& aquilz acre eft grauiter,& erodit.Vrina omnium animantiü calida eft,magis veró vel minus,pro cuiufq; temperie: nam calidiora,vriná calidiorem emittunt. hominum veró vrina,& fuum caftratorum,eft omnium debilifsima. Saluia imbecillaeft inijs qui biberunt& comederunt: vehemens veró& acerrima in ijs qui fiti fameq; laborant. carnes viperarü,adeps anferinus calidior eft adipe gallinaceorum,& gallinarum,& fuillo. taurinus veró multó calidior ficciorq; quàm fuillus. Vitulinus inferior cft taurino,vt hoedinus caprillo,& caprillus 624 ONIB. COLLECT. hircino,&taurinusleonino. Omnis pinguedinis vis eft calfaciens& hume&às:muria deniq; pifcium fale conditorum calefacit. Qui primi ordinis funt calfacientium. Cap. XV. A Loc primi ordinis intenfi calfacientiü eft:anthemis, aut chamemelum, arum, abfinthium: calidior eit fuccus. ladanü primi ordinis completi.leucacan thz radix,& fru&tus,lini femen,malabathri folium, fpica nardi.hac imbecillius calfacit celticü nardum, & minis etiam montanü. muftum,ferum,cafeus extrinfecus impofitus. ficus ficcz primo ordine completo excalfaciunt. Quzíecundo gradu calfaciunt. Cap. XVI. A Murca& ancthü fecundi ordinis intéfi funt.anethum viride minus cft calidum. artemifiz vtrzque, balfamum, elaphobofcus,calamus aromzticus,crocus,thus,lychnis coronaria completi eft fecundi or dinis.loti agreftis femé,chia maftiche,melymyrrhis, quam aliqui myrrham vocant, vinum,peucedani radix, liquor veró magis.pix,polium minus completi eft ordinis.polycnemon,meliffophyllonmarrubiü, propolis, completi. ptarmices frutex adhuc virens. Rhodia radix completi fecundi. feriphumin fecundo ordine intéfo. cucumeris agreftis fuccus,cui elaterio nomen eft. Sifari radix,fcandix, fecundi eft intenfi:fcilla,cardui radix, completi fecundi eft:(myrna,terebinthi cortex,folia& fru&us,teucrium,foenumgrzcáü, vtriufq; chamzleontis radix completi: chamepitys,ocimum. Quz res tertio ordine calfaciunt. Cap. XVII. A Brotonum,& magis vftum:lolium incipiétis tertij cft.egyri flores;& refina;folia vero imbecilliora funt: | | LIB.DECIMVSQVAR TVS. éxj funt: acorum, amomum, amaracus, ammium, anethum vftum, anifi femen, iuniperus,& eius fructus, a(ari radix, herba fabina,veratrum vtrung;, epithymum mentha,nepita, thymü,arundinis vallaris cor tex vítus,caron, cafia,cedrus vtraq;, cinnàmómum, clinopodium, cnici femen, conyza maiot& minor: nam graueolentior humidioribus locis exorta imbecilliot eft:cuminü,leontopetali radix,leucas,thu ris fuligo,faeniculum; melanthium,mei radices,mo ly;aut rutaagreftis,aut harmala;aut befafa;aut oriá: rhododaphne eft tertij incipientis:vinuni fatis antiquum, ononidis cortex, origanü omne, opopanax, paronychiapetrofelinum,ruta fátiiiayptatmices fru tex aridus, radicula agreftis eft efficacior,& femen ctiam efficacius eft: fampfüchus, fefamoides maius, fifymbrium, fcorpioides; fiyrnium, ftachys frutex marrubio fimilis: polij radix, trifolium,quod afphal thion nuncupant, hyffopum, galbanum incipientis eft tertij: chamedrys, chamzleuce,chelidoniü maius tertij eft completi. DET Y Quz res quarto ordine calefaciunt. Cap. XVIII. A Darceampeloprafum,euphotbium,oleum cedri num,folia clematidos,incipientis:coftus,cepa,lepidiü, finapi, ruta agreftis, alliü,& magis etiam quod agrefte eft,ophiofcorodó,ftruthij radix,tithymalorum liquor,eorum veró fructus,& folia,minus:chelidonium minus,quarti eft incipientis:& quzcunq; cauftica funt. Quz refrigerant abfoluté,abfq; ordinis adie&ione. Cap. XIX. C pnis: radix mediocriter, herba quoque illit& mediocriter, auricula muris citra adftrictionem,pita illita modicé,fed qux auftera funt: buboniüm fi» R DIG ar EMI S actas sect ER wet uii 616 ORTP., COLLECT. ne adftri&ionc:balauftiü,rubi folia;germina,& fra&us immaturus,& flos:auena modicé,mufcus marinus,glaucium modicd, dulcis radieisfut cus, dorycnium v alde,quippe excellis frigiditate aquea effica ci. olez rami,& immaturus fru&tus, oleum omotribes,oleum myrtite,fefaminum, Balopinum;hyofcya minum, elatine modice, helxiue quz& perdicium, modico panicum vel melinefi illinatur,epimedium modice, viole folia modice, arundinis vallaris folia modicé, cicuta in fummo. lichen in petris nafcens, apauera omnia, eorum; liquor,mali fructus& fohas fucci,& cortex ,praterquá dulcium: fiquidem in eis aqueum temperatü exuperat. perficz fructus, citri caro, fungi valde, acrefte fuccus valde, amylum ex tritico Mediocnt er, oleum rofaceum medio criterfordes ex palatia, fideritis vtraque,fonchus oddum ficcatus, ftratiotes, tribuli vtriq;,fed alter humidam habet frigiditaté,terreftris veró terream, palme ramorum cortex,& t erebram A id quod cla ten vocant.terra Samia todice: terra Cimoliajlapis hzmatites ,fcifsilis veró minus. naxiz cotis retrimentum, plumbago modice. plumbum non vftum & vftum, ceruffa andyx modice:cafeus mollis& re cens modici. Quzres primo gradurefrigerant. Cap. XX. AGE non lota, atriplex citra ac ifiri&ionem,acini vue, milium, hordeum, orobanche, platanus, rhamnus completi primi eft.feris quam petrida quidam& cichorium vocant,& chondrile, quz feridis eft fpecies. Quz res refrigerát fecüdo ordine. C ap. XXT. À Caci lota, plantago ,eiusq; fructus, blitum,galla inimarura, Cucarbite) maliarmeniacz fructus, rhus, sucumis, pepo,folanum hortéfe,cui fimilia fant foani LIB. DECIMVSQVAR TVS. 6 lanihalicacabi folia. hyacinthi radix cópleti fecundi ordinis eft: lenticula paluftris, alga virens,quzq; adhüc humida ex mari fit euulía;pfyllij femen. Quz res tertio ordine refrigerant. Cap. XXII. NT mperuiuü vtrunqsportulaca eiusq; fuccus,man dragora, citrij pars acida que circa femen eft,herba fanguinali s tertij eft i: ncipientis: potamogiton codem modo.folani fruticofa pars,foporiferi folani ra dicis cortex, altercum, quod& flores,& femen album habet, hypecoon. quarto vero ordine refrigerat papaueris liquor. Quz res ficcant, necordo gradas adiungitur. Cap. XXIII. V ticis fol folia& femen, rute minus: graminis radix modicé,femen eius graminis quod in Parnafo,adian tum,vtrunque fer nperuruum modice: egyri flores, & refina modicé, cetera eius partes debiftus. acanthi,fiue melamphyll li fiue pz edarot ei dpud bz radix, fpina Aégy pua s icte& arborea,& que hu i fita eft, vel herbacea:al lyffon,amarantus,qua: fluxiones pota acficcat, albe vitis que bryonia dicitur radix, nam nigra bryoniz eft imbecillior: anagyri folia arida v chementer, a androfemi quod afcyron'etiam dicunt, eftà; hyperici fpecies,& dio nyfia dos foliayandrofaces, anthyllis vtraque moderaté: aparine moderate. piraillita.* rhine moderató,magis veró fumma eius pars. ariftolochia valde, magis veró rotunda. ar&ium vtrunque.afparagus myacan thinus, afpal athus, aftrapali radix, afj;.hodeli radi iX, & eius Zutn cinis etiam magis. atradtyli saut cnicus apreftis mediocriter ,aphace magis quàm lens: balauftium valde;ruborum fructus immat'urus, ficca tus vero magisitemq;: flos. ranunculi radix, totaq; berba veheméter,bulbus illitus,galli ium,f dycy ide, R1 6218 ORI. COULEIC:?T. aut pentorobi, aut pzoniz radix, lauri folia vehe menter,& bacce magis,minus veró cortex radicis. quercus partes omnes,magis veró fagus&ilex.quin etiam harum plantarü tenera folia illita non mediocriter ficcare poffunt. alterius quercus partes minus ficcant.oleum laurinum,& magis tedinum, panicum illitum,echini herba fructus.eryngium multum, ifatis agreftis magis quàm fatiua, corticis falicis cinis veheméter, cannabis fructus,nafturtiü,cau calis vt daucus,ceratonia vt eius itidem fru&tus,filiquz,gummi. Lixiuium maxime omniü ficcat& abfterget quod ex ficulno fa&um eft cinere,& tithymalorum:& fermé adurentis facultatis eft.corni arboris fructus,& folia,& germina valde. brafsica in cibo fumpta,& foris admota. caules eius combufti valde exiccantem cinerem reddunt;vt feré adurentem iam vim quandam acquifiuerint. braísica agreftis vehementius, quàm fatiua. crethmon,lilij folia, & lzuigata radix. crocodilij femen,& radix. canina brafsica, lagopus,lichen in petris nafcens,lepidium minus,fuligo omnis, lotus,aut trifolium moderate. lotus arbor, faeniculi agreftis,& radix magis quàm fatiui. vocatur hoc propter magnitudiné hippomarathrü.huius ergo non folüm radix,fed multo etiam magis femen eft cachryi fimile.alterum veró hippomarathrum,cuius femen rotundum acreq; eft,& co riandro fimile,eft fimile illud quidem viribus hippo marathri,fed cft imbecillius: myriophyllon,narciffi radix,neurz,nymphez radix,quz albam radicem habet,ea vehemétius deficcat.xereos aut xeridis radix,& multó magis fru&us,xiphij radix,& precipue pars fuperior: acrefta,orchis, quem etiam ferapiada vocant, magis quàm alius orchis, quem canis tefti«ulum nominant.ficcata hzc herba magis ficcat.papyrus LIB.DECIMVSQVARTVS. 62 pyrus combufta, fcd minus quàm cinis chartz.pana cis herachj radicis cortex, fed minus quàm liquor. periftereon, platani cortex& globuli mediocriter, at cortex vítus magis: herba fanguinalis, polemonium, quod alij phileterium vocant, polypodium, filicis radix,& thalypteris.amylum ex fruméto con fectü modicé, refine omnes, parganiü,hypericon, phalágitis, verbafci folia, fal,aphronitrum,gypfüm, 1d4; magis uftum: cadmiz omnes,omniadQ; mctallica& lapidofa,& terrea,& fquame omnes,& fquama zris magis.argenti fpuma modice.lapis phrygius,la pis Arabicus,& oftracites multüm,nitrum,atramen tum fcriptorium,tefta,& magis clibanorü.omne recremétum, ferri veró recrementü maximé:ftibium, chryfocolla, coagulum omne, ftercus omne.anferinum inutile eft propter multam acrimoniam quz in €o ineft,itemq; fiercus miluorum& aquilarum.fordes mediocriter, carnes viperarü,caro cochlearum in mortario valde contufa,& in leuorem poftea redacta, vehementer: quam ad rem cochlez recentes effe debent. cinis quoque earum fatis crematarum. adeps taurinus magis,quàm alij: caput mznularum fale conditarum crematum, cornu ceruinum& caprillum combuftum, valde.corium vetus ex calceamento combuftum: purpurarum oftreorumd; tefta combufta, multüm:debent autem in puluerem redi gi.fepiz tefta, lanz combufte, pili combutti, valde: ouorum vitellus affatus,cinis cancrorü,garum mulrüm,muria pifcium fale conditorum, Quz res fine morfuficcant, Cap XXIIII, V nrtiee femé& folia;alocjamurca,& magis etiam ficcat co&ta.anagallis vtraque, plantago,auena,quz illita per halitum digerit.oleum dulce,infulfum,logum,maximé omnium erica,quz itidem digerit.ferKR; 6o ORIBR. COLLECT. mentum fine morfuattrahit ea quz in imo funt corpore,atque digerit:thali&rü,lupinus amarus eiusq; farina,que etiam digerit, quod magis etiam agreftis facit: hippurts vehementer, ifatis vehementer,falicis folia& los cum adftri&tione quadam. nonnulli ueró ex eis fuccum exprimür,qui morfus expers eft, & ficcans medicamentum ad multasres vtile: nihil enim multó vtilius eft medicaméto non mordente, ficcante,& leniter adftringente. cancami radix modice,iuglàdis putamen aridà vftum, qued eft etiam tenuium partium: ponticz nuces zqué ac magnz, funt enim terrez frigide; cffentie participes. milium, minus centaurium valde, itemq; fuccus eius. gummi cerafi arboris, granum quod ad tingendum valet,oleum liliaceum,foliad;& radices lilij.faba fo ris impofita,cuprefsi folia, germina,globuli noui& teneri,cyperi radix,que fimul queq; calfacit.cyperi folia& germina,& globuli noui mollesque,pinea rum vefca pars in aqua macerata, neuras, nymphez radix,fireon,multum:paronychia,pétaphylli radix, & thelyptereos, myrrha,farcocolla; ftoebes fru&us & folia,calx lota,tragacátha,palme radix& fru&tus, ocimoidis femen, quod phileterion etiam vocant: * terra omnis, ad quod facit ctiam quies. lemnia eft efficacior cadmiz luigatz ex fornacibus lotz, lapis quem leucographida vocant. Afiz petrz flos car nes marceícétes cliquat,petra veró minus.pompho lyx continenter lota, calx extincta& lota generofe, pforicum magis quàm chalcitis. oui candidum& te nue morfu omnino caret:eiufdem quoq; naturz vitellus eft:fed affatus minus mitigat. Qua res ficcant primo ordine. Cap. XXV. A Nihenis, vel chamzemelü,baccz iuniperi;arum, vtraq; artemiíiayintenfi.hordeum magis quàm farina fa LIB.DECIMVSQVARTYVS. 6j na fabarum abie&to putamine: polenta veró hordea ceam agis.crocus,thus,faeniculum,nerium,aut rho dodaphne, mu(tum, oroba: ridis omnes fpeCies.cucumeris,peponisq;& radix ficcata,foenumgracum,hyacinthi radix,chamzleuce. Quz res fecundo ordine ficcent.. Cap. XXVI. Lois fecádi eft ordinis completi,amaracus,bitumen, amurca intenfi, anethum,plantago,eiusque fru&us,opobalfamum,acini,gingidium,dipfaci fpinz radix, elaphobofcus, calamus aromaticus,miliü intenfi,cifthus vel citharus, thuris cortex intéfi,lycium,lychnis quz ad coronamenta adhibetur,com pletizmalabathri folia completi, fceniculü,chia maftiche,& magis Aegyptia. citrij cortex,& femen& arboris folia, mei radices, auricula muris,fpica nardi,completi: nardum celticum eft imbecillius, quo infirmius quoque eft montanum: vinum, eruum intenfi: opopanax,pix,polycnemon,ptarmices frutex adhuc virens, rhamnus,radicula,agreftis etiam magis,fcandyx intenfi: cardui radix,fcorptoides,myrrha, lentifcus, terebinthi cortex foliaq;,& fructus: hecqQue pracipué ficcata: folani furioli radicis cottex,completi.lentes,alga etiamnum virefcens,& hu mida é mari eruta,galbanum incipientis fecundi ordinis cenfetur. Qui res(iccant tertio ordine. Cap. XXVII. A nBrotonum,& magis vítum, acacia, acorus, aloe, ammium, anethü vítum, anifi femen,iuniperus;afari radix, abfinthium, herba fabina,veratrum vtrunque, epithymum, thymum, ncpita,arundinis vallaris cortex vítus, caron, cáfia, cedri vtrzque, cinna» momum,clinopodium,conyza maior& minor:nam qu» grauius olet,& humidis locis prouenit, imbecillior e(t.lcontopetali radix, fpinz albz radix,thwR 4 eme ORIS. COLLIGIT, ris fuligo, macer,meláthium,citrij pars quz fub femine cft, vinum fatis vetus, acetum, completi, cüm vehemés fit:origanum omne,;paronychia,quinquefolij radix, petafites,petrofelinü,fmyrnium,fed minus: peucedani radix, liquor magis: ruta fatiua, polium minus, meliffophyllum, marrubium,ptarmicz frutex aridus,rhus, fampfuchus,feriphum,fefamoides maius,fifymbrium, fteebes folia, fru&usq;,incipientis: teucrium,trifolium,quod aliqui afphaltion vocant, hyacinthi fru&us, hyílopum, chamedrys, chamzleontis viriufq; radix,chamepitys;& maius chelidonium. Quz res ficcant quarto ordine. Cap. XXVIII. A Mpdoprafum, oleum cedrinum,finapi,ruta agre ftis,allium,& magis agrefte,quod ophiofcorodó no minant. Quz res hume&ant,ordinis veró gradus non adiungitur, Cap. XXIX. A Lünc,bugloffam,glaux herba, dulcis radicis fuccus,la&tuca modicé, viole folia modice, mali perficz fructus, fungi, polygalum, rofaceü magis quàm oleum,fatyrium,ftratiotes. Quz res hume&ant fecundo ordine. Ortulaca& ipfa,& eius fuccus, atriplex, blitum, cucurbita, mali armeniacz fru&us, cucumis, pepo, lenticula paluftris. Qus res aquofam frigiditatem habent. A Cap, A XXXI, Cacia, alfine, portulaca, plantago,atriplex, rubi folia, tufsilago herba cüm humida eft ,nam ficcata non zqué eft huiufmodi: blitum, mufcus marinus, glaucium, dorycnium, epimediü modice. La&uca, ; vifcum, LIB. DECIMVSQVART Vs. 63 vifcum, viole folia,cucurbitajymbilicus Veneris,ci cuta, leuce arbor, malua fatiua;papauera,mala pracocia,fungi,platanus,herba fanguinalis,potamogiton,fideritis,cucumis qui edendo eft,fonchus,ffratiotes aquatilis, holofchaenus, nux pinea;hypecoon,lenticula paluftris,pfyllij femen,plumbum. Quz res media funt inter flccantia& hume&antia. Cap. XXXII. inan: radix illita, oleum dulcifsimum,ex oliua maxime drupa. Deijs que tenuium,craffarumq; funt partium, Cap. XXXIII Voniam tenuium effe partium dicuntur ea,quze in tenues partes facilé comminuuntur: folidarü veró craffarumQ; partium,que contrà:vifcofa veró atque dura egrc aut difficulter,aut omnino in tenues comminuit partes non poffunt: fragilia veró,& qux fine vifcofitate mollia funt, in tenues partes facile foluuntur, perfpicuum effe hinc arbitror,multa effe facultate calida,& facilé accendi: nos tamenab eis non facilé excalfieri. nam ignis,qui eft omnium tenuifsimus,fimulq; calidifsimus,in profundum facilé penetrat,& comminuit,& extenuat,& mutat,& in fuam deniq; naturam cóuertit, fimile reddens ex omni parte,& fuperans id quod contingit.at nofter calor przterquàm quod craffarum eft partium,& va porofus,eft etiam debilis,vt quod contingit,non fa cilé commutet. oftenfum enim eft,nihil eorum qua: nos calfacere apparent,equé ac ignem pofle calface ré,fed veluti materiam quz facile accendatur:fiquideminitium mutationis à nollro calore accipiétia, vtaridv arundines ab igni, nos cótrà calfaciunt,& vt ille ignis partes fiunt ita hzc natiui caloris noftri partes reddantur.quinctiam admodü exile cor; x; —— 614 ORIB. COLLECT. pus facilé ab eo cuiadmotum eft,alterari,maius veró tractu temporis,& ita vt cius alteratio vix feníu percipiatur,eft fane fatis comprobatü:quocirca mirandum non eft, finos celerius ab eo quod in minimas partes accuratius comminutum fuerit, immuta ri fentiamus. Euidéter autem apparet, nullum ex ijs quz ex craísis partibus conftant, priufquàm ad vnguem comminuatur, neque ipfum à corpore noftro quicquam pati, neq; rurfus in nos poffe agere.neq; enim folüm in pipere, finape,& caeteris Om mib. nos calefacientibus, fed etiam in ijs quorum frigida vis eft,codé moder res habet.nam fi quis radicis mandragorz corticem in magnas confractum partes cuz ti imponat, aut illinatplane nihil officiet:at is in tenues partes cóminutus,refrigerare poteft.fic etiam papaueris femen,& cicutz, quod quanquam eft om nium refrigerátium valentifsimü, tamen antequam exquifite comminutü fuerit, noftre cuti admotum, eft plane imbecillü.Ne igitur mireris, fi arid arundines piliq;, etiam fi facile dceendantur, non tamen nos conta&tu excalfaciant, quippe qui à noftro calo renonimmutentur,vt nos contrà caleficiant,quód fcilicet in pollinem redigi non queant:quandoquidem& calamus Indicus, có quod tundi,& pollinis modo per cribrum traijci poteft,magis quàm is qui apud nos nafcitur,cuidenter nos calefacere confpieitur. Non eft igitur cenfendum quemadmodü nónulli putant,ipgnem omnem tenuium cífe partium, necomnia quz tenuium partium funt, ignem effe: nam carbo ignis eft ille quidem, nó tamen tenuium partium: acr quoque tenuium partium eft, non tamen eft ignis. eft etiam aliquid frigidü exquifité tenuium partium,& aliquid calidum, quod ex crafsis partibus conftat. Quz LIB. DECIMVSQVARTVS.. 65 Quz tenuium partium funt. Cap. XXXII.Brotonu m vltum,viticis femen& folia"fcandyx, femen grami sn PAeno nafcentis, egyri flores, vrticz fructus X folia, acáthi, fiue melamphylli, aut pzderotis radix, acanthij radix& folia, fpinz alba: Íemen,acorus,amomum, afari radix, vitis agreftis albe radix,radicis anagyri cortex,& magis co femen, anthyllis vtraqi, magisq; ea qua: eft chamz epityifivuliscanthen iis vel chamem elum, aparine, ariftolochiz radix,& magis etiam rotü d ardion quod eft fimile verbaíco, planta ginis fructus,& FE ficcata. artemifiz amb;afplenum,afphodeli radix,& magis eiufdem vftz cinis, balfamum,& plante liquor magis, fru&us veró minus: radix rubi, fabina multum. $ lycyf ide, vel pentoroba, vel pronie: radix, dictam Sum; dracontij radix magis c quàm radix ari, Dents; oleum vetus,oleum ricininá,oleum quod 6* fquali dis oliuis fitfabinum,;claphobofe TEN eupatoriü herba, euphorbium, fermentum, eryngium, falicis liquor, nepita, ca alamu 1$ aromaticus, arundinis vallaris cortex vítus:cafia egregic,ex nucibus vefca pars, nucis putame um& combuftum egregie ,carpefium, milium, cedrinum oleum, cinnamomum in fummo,cinnamomis quz pf feudocinnamomum dici turypfeudodictampum minus,ladanum moedicé,clinopodium, pruni gummi, fuligo omnis, fotu» arbor, mallichs, melanthium, medij femen, m yrrhis, ab aliquibus myrrha dicitur, moly quod rutà agrcftem quidam nominant, xyrcos aut Xy ridos radix, & magis fructus, oxyacáthe fructus ,opobalfamum, liquor Cyrenaicus magis quàm alius omnis. parony chia,peucedani liquor, ruta;pix,piffeleon veró magis,piftacij fru&us pelemonium,quod aliqui phileterium vocant, propolis,refina terebinthina magis 636 ORIP. COLLECT. cateris refinis, larinx quoa; magis.inter liquidas re finas,quz capnelzos dicitur,roficeum oleum,rofa, fagapenum, fampfuchus,fefeli, cucumeris femen,fiÍymbrium,eiusQ; femen,ficus ficce modicé,ficus ar borjiunci odorati flos modici, teucrium,cinis,eoq; magis calx:tribuli terreftris fructus,tubera modice, hypericon, byffopum, phaleris, phalangitis, phorbion, ocimoideos femen, fallaxum, praterea in falis genere magis facit fal cóbuftus: fed flos falis magis etiam facit. Spuma falis multum, nitrum,magis veró ciufdem fpuma.inter alcyonia,tertiü multum: minus quàm hocjquartü. arfenicum vftum,gypfum combuftá,fulfur,cadmia quz botryitis dicitur,magis.pumex crematus, lixiuium,fquama eris preceteris, Afij lapidis flos,lapis veró ipfe minus,melanteria,mify, flos eris,& eris ignem experti, eiusque Íquamz magis: chryfocolla magis facit ea quz in pi la fuerit confe&a, quàm quz in fodinis inuenitur: eam quoq; cremando tenuiorü partium reddes. fan dyx qui ex ceruffa cremata fit, alga, adeps leonis, pardi,hyenzá; multüm:taurinus veró minus,cafto« reum,fepiz teftajlanz combufta. Quz res funt craffarum partium, Cap. XXXIIII. D, aneint radix, balauftium,acinus,oleum balas. ninum,zinziberis radix, cancami radix, cepa, cucumis, fÍquam« omnes,minus veró zris: fory,alumen egregió,tum liquidum,tum cruflofum,tum plinthite.tenuiorü veró partium quàm hzc, eft quod fciffile dicitur,& poftea rotundum. Que corroborant. Cap XXXV. Calls 1mmatura,fteechas, corroborat vifceraomnia,& totum quoque animantis habitum.palmz fruétus, tum foris impofitus, tum intr affumptus, | LIB DECIMVSQVARTVS. y pus, abfinthium. Quz res concoquunt. Cap. XXXVT. AMomum magis, quàm acorus,& radix afari,vua culta,cera,ladanum,colla ex qua libri conglutinantur,crocus, thus,pix, mafüche Aegyptia, rofaceum oleum,myrrha,ftyrax,galbanum,alica,ocimum illtum, butyrum, ecfypus, Mdeps fuillus magis quàm oleum. De medicamentis pu$ mouentibus. Cap. XXXVII. Qv. pus mouent,cim fimilem temperaturam habeant ijs temperaturis qux naturales funt,earü fub. ftantiam tueri potius quàm immutare poffunt.ergo in fuppurationib. humiditas alteratur illa quidem, itemq; fi qua caro contufa eft:fed alia omnia que fecundum naturam funt,fübftatiam fuam conferuant. tale igitur effe debet tuedicamentun, quod ad pus mouendaum adhibetur,qualis eft in naturis tempera tis natiuus calor: quemadmodü enim alterationes quz fecundum naturam ab innato calore fiunt, à fimili calore externo iuuátur,ita etiam in fuppurationibus vfu vemt.Nouimus autem nihil eque adiuua. re concoctionem quim ventriculus obit, ac corpus humanum ipfum. contingens: quam ob rem nonnul li puellos noéuin finu tenent,& fummüinde commodum fentiunt: propius enim ad naturalem calorem accedit, eftà; magis proprius& cognatus hic, quàm qui foeni adhibetur.quidam veró catulos páruos huius rei caufa alunt,qui dum quiefcüt, eofdem ventriculo admotos tenent: qui quidem calorem cibos concoquenté,non item qualitatem adaugent..Hacautem medicamenta humida& calida dicimus,non quód humidiora calidioraq; noftra fubflantia(int, fed quia eorum temperics fimilis fit no 658 ORIB..COLLECT, bis, qui calida humidaq; temperie fumus, vt fermo vetus prodidit. Quinctiá emplaíticum effe debere hoc medicamentü, vt ad fammum pus moueat,planiynlam effe mihi videtur:nam fi natiui caloris fub. ftantiá augere,& non intendete qualitatem conueniat, corporis meatus obftructos effe neceffe c(t, vt tranfpirationes halituofas intus includant:quandoquidem ea cataplafmata,quz aut deterpgunt,aut vehementius calefaciunt,& halitus difflari finuntficcant quidé fed tamen pus non vtiq; mouent. Porràó ad pus gignendü aptifsima erit ex omnibus que per funduntur,aqua temperata,aut hydrelaü:ex ijs que irrigantur, oleum temperat: ex ijs quz illinuntur, farina triticea ex hydrelzo, ipfeQ; panis.1s veró mo dicé co&us effe debctinam qui plurimü co&us eft, is eft quodámodo ficcior,& ad inflammationes que zgrius concoquuntur, eft accommodatus:qui veró minus, 1js que admodum calidz funt, atq; feruent. cui plus additum olei fuerit, ijs conuenit quz difficilius conco&ionem admittunt: cui veró minus,ijs qui feruent.Quàd veró ex pane cataplafma confici tur, inflammationibus quz zgré concoquuntur, aptum eft: fiquidé& fal,& fermentüadmiftá habet. quod verà ex triticea farina fit, calidioribus. Alica vero magis ficcat quàm farina triticea, quà ob rem in moderatis inflámationibus puri mouédo eft ineptioriin humidioribus veró,quàm farina tritici pra ftantior.ex ipfa praterea tritici farina atq; pane,qui purus eft,ad pus mouédum eft accómodatior,quippe càm furfur minus fit calidum,magisq; ficcum. Fa rinaautem pura,& quz alendo eft;humida eft& calida, qualia fané ad pus gignendum apta efe docuimus. Igitur medicamenta quz vlceribus inflammatis imponuntur, ficalida& humida fint; ca ad pus mouen LIB DECIMVSQVARTVS. 655 mouédum conducent, vt adeps fuillus,& vitulinus, butyrum& thus. quinetiam ad pus perducit, pix,& refina ex aliquo videlicet oleo fubactz. ad feruétes vero inflammationes, comburendz funt,& ex rofacco liquid: ad alias vero, ex Jiquo calefaciétium, vtcicino,vt raphanino, vt vetere,vt Sicyonio.Si veró fola cera interdum vtaris ad pus mouendü ipfam quoq; in aliquo oleo calfaciente eliqual ji$: quippe cü ipfa per fe minus fit calida, quàm vt mouere pus queat, emplafticam enim vim habet. Solis itaq; ferucntibus jaflanimatiofibus apta eft ex aliquo ex calidioribus oleis eliquata:verüm vt hzc commodera tione inferior eft,vt ad infiamationes temperie medias, hominumd; ac partium naturas, ita paululum quid excedunt refina,atq; pix.ex quo fit, vthec om nia fimul mifta cómoderate pus gignant.Ne quis ve ró negligenter intelligat, exiftimetq; me dicere,om niaquz"difficulter con icoquuntur,& ad pus nullo modo perueniunt,hoc paco curari oportere:fiquidem nónulla huiufmodiab e emplaftrcis medicamen tis putrefiunt, vcl propter fuccorum ea generátium malitiam, vel propter a rgrotantis imb ecillicatem: cu jus vires tum exiguz, tum infirmz ad fuccorum in locum irrumpentium concoctionem nullum afferre adiumentum poflunt: quo cafu profundis fcarificationibus cutim aperimmus in multis affe&i loci partibus, medicamentis qj vtimur que n natore deficcandi vifintpredita: imminet enim huiufmodi inflammationibus ea, q« Cg: angrena vocatur, calore natiuo ab ipía propémodum victo ,& eó fermé redacto, M NS reftineuatur. De emollientibus. Cap. XXXVTIL M Edicaméta fcirrhos emollientia,multó calidiora effe debent, quàm temperata natura fit,nó tamen 6— ORIR. COLLECT. iam vehemcter calida:nam quz à lento craffoq; hus more congelato induruerunt, calefacientia ficcantiaq; medicamenta pofcunt, non tamen quz valida violentaque fint:fed fatis cft interim, vc fecundi aut tertij fint ordinis calfaciétium, primi exiccantium. facultas quoq; emplaftica ineffe in eis debet,quemadmodum in ijs quz ad pus mouédum adhibentur. fed quo magis ad euacuandum pertinere debent,co etiam minus meatus illitu obftruere. ceterüm cüm jn corporibus fic induratis nó parua fit maioris minerd; duritie latitudo,neceffe itidem eft medicaentorum ea curantium non paruam effe latitudinem: vt, nelongéabearmus, caprillus& gallinaceus adeps huiufmodi etiam indureta curauit: fed imbecilliores hi funt,& moderatas duritias molliunt.adi peveró gallinarum valentior eft anferinus, caprillo vero hircinus.validus quoq; taurinus eft;fed minus quàm hircinus.magis quàm hi digerit,& non magis emollit, leonispardi, hyznz, atque anferis, Quinctiam medulla ceruina fatis emollit,& poft cam vitu lina:in quo genere,quz ex ofsibus, quàm quz ex fpi na fumitur,quam fpinalem medullá vocant,ett prftantior. eodem ex genere, quanquá vali diet; funt ammoniacum thymiama, magisq; tale eft quod p ingue eft,& recens,& ftyrax,& galbani,& bdelltum Scythicum, quod& magis atrum eft,& magis refinofum. alterum, quod Arabicum eft quo eft E ilucidius, co etiam magis ficcat quàm emollientia.quod igitur recens& humidü eft,& contufum facile mol lefcit, ad eadem ad que Scythicá, eft idoneü. quod verà eft vetuftius,& guftu admodum amarum,acre, & ficcum,ab corum que indurata emolliunt, medio critate exidit. preftantiora veró quàm reliqua om fiajad emolliendum funt recentia, fiquidem inuete ratá | LI. DECIMVSQVAR TVS. 641 rata plus quàm par eft,exiccát:id quod etiam in medulla,& adipe vfu venit, quippe que feipíis fiant& acriora& ficciora vetuftate, non fecus quàm adeps fuillus. Czterüm neq; hzc, neq; alia quz molliunt, habere falem debent, quandoquidem fal vehementer ficcat. Quin& oleum Sicyonium ex hoc eft generejitemq; liliaceum,& hyofcyaminum,& dulcifsi mum quod ex oliuis,€ praefertim drupis fit:atq; etiam anthemis quam chamemelum vocát,& altheae radix,& cucumeris agreftis radix, ex oleo, vel ex aqua decoctz:& folia quoq; maluz agreftis, eaq;& cruda,& coc&a:nam hortéfis folia imbecilliora funt. atalthza quz anadendromalache dicitur, validior eft,earumq; validior eft fru&us. Libanotides etiam tres,chia maftiche, terebinthina magis quàm lenuiÍcina,colophonia, quz chiz maftichz eft(imilis, equé ac ipfa maftiche: Aegyptia maftiche,opopanax, fordes é ftatuis,lutum ex palzftra,ftrigmentum balneorum,butyrum,myrrha Bocotica;hippoglofsi radix& fuccus. Deindurantibus,& laxantibus. Cap. XXXIX. Y Moliicatium quidem facultas abüdé iam expofita eft nobis:de indurantib. deinceps loquemur.hzc igitur frigida atque humida effe oportet, velut femperuiuá, portulaca,& pfyllium, lenticula paluftris, folanü:aut hoc fané nó eft humida temperie, fed me dium abfoluté humectantis& ficcantis.fi quid veró fimul refrigeret,& ficcet,id etiam omnino indurat, non eft tamen ex ijs que proprié indurant:fiquidem congelatione potius quàm euacuatione durum cor pus efficitur.at fi quid ideo induratum fit,quód natiuum humorem nó retinet, ficcum id potius quàm durum appellamus:eiusQ; fanatio eft irrigatio& hu Li SUE RN SS: :(€———P——(à! e4* ORIE. COLLECT. mectatio,nó emollitio: vt tenfio curatur laxatione, & laxatio tenfione.Atque hzc quidem liquidó tum in cute, tum fepe etiam in articulis confpiciuntur: ná laxatio prouenit immodice humectatis que circa eos funtligamétis,& tendinibus:tenfio veró non etiam fimpliciter, fed plufculum exiccatis,aut refrigeratis, aut inflammatis,aut fcirrho affcétis, atq; ita quidem in articulis:in cute veró non ita folüm, fed mufculis quoque qui ei fubie&i funt, quoquo modo in tumorem elatis,vt etiam pre carnis copia quibufdam tenditur: id ipfumq; in inflámationibus illi accidit. quocirca non vna fimpliciter laxantium eft fpecies,fed alia humectádo laxant, alia calfaciendo, alia molliendo, alia vacuando, alia tumores prater naturam purgando, alia quiddam horum faciendo. Quoniam igitur multis modis vnaqueq; res durior fitjaut ficcata, aut denfataaut quia nimium expleta fit,& ideo vehementer tendatur, aut aliqua coniugatione hec patitur: fingulis quoque propria eft emolliendi ratio, quam ob rem de fingulis deinceps differamus. Ergo quodà ficcitate induratum eft hu me&tari poftulat: quodà congelatione, excalfieri: quodà repletione;1naniri: quod à ficcitate fimul& congelatione,humeri atq; excalfieri: quod à con cretione fimul& repletione,calfieri& euacuari.Siccantur itaq; corpora citra concretionem,tum in validis exercitationibus, tum in Sole vehementi, tum inedia ingenti, tum febre ardenti ,tum medicamentis quibufdam, quz non refrigerando ficcant.Conelantur à vehementi folüm frigore, ficut etiam implentur à bri humorisaffluxu. Siccantur veró fimul& congclantur, cocuntibus quz fimul conuenit re poffunt caufis: vt fi quis fupra modum laborat in frigore, aut famem patiatur.$ic quoq; replentur.fiLJ mul LIB. DECIMVSQVAR TVS$, 641 mul& congeláturab influxu frigido, aut partis ali. cuius perfri&ione.actot quidem modis dura fiunt corpora. At medicamentum emolliens non de omnibus his modis efferre vidétur, fed peculiariter de ljs que ob congelationem induruerunt: magisque etiam fi in eis contentus fit humor preter naturam, vt in fcirrho affe&is víu venit. De emplafticis. Cap. XI. Si qualé tibifenfum praebet aqua omnis plané qualitatis expers,talem in re ficca inuenias,ea profe&tó extra omnem infignem eft caliditatem& frioiditatem,mediam,quoad maxime fieri poteft,cóftitutionem obtinés, aut certé pauló ad frigidius declinás. at fi ita cüm fit, confiftentiam ficcam habeat, terreftris fit,ac citra miorfum deficcet, eft neceffe,& corporis meatibus illini fic vt difficulter eluátur. huius generis medicamenta funt plurima, quz exquifite funtlota, vt amylum,pompholyx,ceruffa,calx,cad.mia,terra Cretéfis,& Cimolia,alica,famius after,ter ra fullonum, gypfum,lupinus iam com manfüs,cancami radix,pinearum vefca pars aqua macerata.Por ró quzdam eorum non folüm terrea funt, fed natura etiam aquea: quedam etiam acris non parum habent:tenacia tamen funt omnia,& idcirco emplafti. ca. Duplex enim eft medicamentorum emplafticorum natura: altera enim eft exquifité terrea& ficca: altera veró tenax eft omnino:mifta veró ex aquaatue terra,& plerunque etiam aére, vt oleum dulce, Fa fale paratum. oui quoque album ex eifdem quo ame cda eft miftum,magis tamen terreü eft quàm oleum. quin& cafeofa lactis pars emplaftica e(t, tenerQ; ac recens compactus cafeus,& fuilla pinguedo,& ceterz quoque pinguedines, quz nullam adhuc acrimoniam cótraxerunt, emplafticá meatuum $a 644 ORIB. COLLEC T. facultatem obtinent:& magis etiam, quo ficciores ac magis terrez fuerint. huiufmodi etiam eft elota cera dulcis: eftq; ad 1d accommodata quz ex magis aqueo melle,& minime acri fit facta: nam amara ab emplafticis clare fecluditur. Gluten libris agglutinandis idoneum,emplafticum eft: gummi,myagri fe men, defrutum valde:triticum, fefimum,& fefaminum oleum,& eiufdem herbz decoctum, fordes ex paloftra,farcocolla,tragacátha.Atq; emplaftica qui dem medicaméta huiufmodi inter repellentia& abftergentia medium locum tenent. De medicamentis purgantibus. Cap. XLI Qu venadmodá in faporibus diximus, nullum pro pà eorum alienz qualitatis expertem effejita in medicamentis exiftimandum eft, multas diuerfi generis fubftantias effe miftas.oftenfum quoq; eft,attra&iones proprietatibus qualitatum que in fubftantijs funt,perficiiidcirco purgantia medicaméta fuccis qui attrahuntur, familiaria& propria fint oportet,(icuti magnes ferro,quippe qui ad ferri naturam accedat,eiq; magnopere fpecie perfimilis fit:verüm eft quodámodo fortior, vt attrahat potius quàm attrahatur. Quin ne cnicum quidem à pituitz natura alienum effe diffidédum eft, vt eius quoq; color indicat, fed tamen calore eft pituita valentior,vt trahat potius quàm trahatur. eodemá; modo granum Cnidium,(i quando à corpore noftro vincatur( id quod afsidué cnico euenit, rarius autem grano Cni dio,propter eius robur atq; vim) pro purgatione fit álimentü, velut elleborus femper coturnicibus. Idcirco purgantium medicamentorum,vbi forté purgatione fruftantur, quedam preterquàm quód nullam corpori noxam afferunt, etiam animanti alimen tum przbent:alia veró in corruptelam,& tanquam vene LIB. DECIMVSQYARTVS. éar venenum conuertuntur. De nimia purgatione. Cap. XLII Nis purgationes euenire folent, cüm purgant medicamentum tantas vires fumpfit, vt in vaforum ad ventrem pertinentiü ofculis morfum fimulapertionemQ; multam efficiat,continenterQ; irritans,& conuellens corpora,vaforum vim diffoluat.Cüm au tem in initio modica adhuc fit apertio& imbecillitas,tum quod tenuifsimum eft,minimeq; nature familiare,excernit. Sed cüm vtraq; aucta eftjiam tunc familiarifsima euacuantur: quam ob rem flaua bilis primó, pituita fecundo loco, tertio loco atra bilis, poft hec poftremus omnium in nimijs purgationibus fanguis effunditur: eft enim hic fuccus nature quamfamiliarifsimus. ante hunc veró primus quidem qui tenuifsimus,poftremus qui crafsifsimus.S1 igitur medicamentum quod pituitam educat dederis, prima in nimia purgatione flaua bilis, mox atra, vicino loco fanguis eijcitur.Si veró quod flauam bi lem ducat exhibeas,pituita confequetur,tertia atra, quartus demum fanguis.quin& fiatram bilem purgans medicamentum fit, eam quidem primüm euacuabit, deinde flauà, uh pituitam,& poftremó omnium fanguinem, tanquam ex inanimis iam vafculis effluat. Cüm enim vafcula non amplius in fe continere alios fuccos prz imbecillitate poflunt, eorum veró ora reclufa fuerint, nec irritare medicamétum definat, nec familiarem"praterea fuccum pofsit attrahere, neceffe eft reliquos eo ordine quem diximus,excerni. De facultate purgante. Cap..XLIII. Pv: facultas duo fignificat. ynum cómune om nium,quz quouis modo animalis excreméta expurgant: alterum quod per excellentiam de ijs dicitur, $ 3 646 ORIS COLLECT. ug aut per vomitum, aut per ventris deiectionem purgant.Eft autem eiufdem generis cum his purgationib. tum ea quz per nares, tum ca quz per os fit, infufis videlicet in nares medicamentis, aut os colluendo, aut mandendo, que omnia vnico nomine comprehédentes àzegxyuariorza, hoc eftjpituitam euocátia,& eorum facultates aphophlegmaticas no minant. Eiufdem cum ijfdem funt gencris quz vuluz admota expurgant:nam quzcung; dixi,ea attrahendi vim habent omnia:alia vnum quempiam fuccum,alia duos,aut etiam plures: idq; eft illis cómune, veluti quz craffos lentosá; humores extenuare, vrinam ciere poffunt, aut excrcationibus ex pectore pulmone; eijciendis auxiliari:& quodammodo purgant illa quidem,fed tamen non vt przdictanominantur, verüm partim vretica,partim menfes pro uocantia, hocà fuperioribus differentia, quód non zqué vt illa vim ad familiares fuccos attrahédos habent.ex quo fit, vt in his quoque fermo nofter alterius diflin&ionis indigeat:eaq; erit huiufmodi,que in pefsis, aut fomentis, aut quouis fimili modo vtero admouentur, ea duplici ratione agunt:alia nanq; folüm calfaciédo prouocant, alia facultatibus,quas attra&rices,& purgatrices nominant, quas trahendorum familiaritate peragere attractiones demonftrauimus.quz bibuntur vt fanguinem attenuent,& meatus obftruc&tione liberent atq; aperiant;ea facul tate attractrice vacuationem non obeunt. ac priora quidem eiufdem generis funt cum purgantibus: fecunda veró cum his que lac& femé gignunt,de qui bus pauló póft verba faciemus, De medicamentis ad tufsim pertinentibus. Cap..XLIIII Biaia medicamenta dupliciter funt nominata, partim ' LIB. DECIMVSQYARTVS.$47 partim quia tufsim prouocent, partim quia fedent. maxime veró contrariz funt eorum facultates:aliorum enim natura extenuans eft, aliorum incraffans. attenuandi autem vis in calidis& tenuium partium fubftátijs eft itazincraffandi vero in frigidis,& quarum craffz funt partes. harum veró materiam fuptà memorauimus. Ex Zopyro,de medicamentis que humores ex ore, naribus,& oculis trahunt. Cap. XLV. TH voorc ex oretrahunt tum cómanfa, tum liquata,pyrethrü,pontica radix,itemQ; polij,lapathi, cap pareos,halicacabi, chamzleontis,ficuum pinguium decoctum, teda,mel, paffum,papauer,abfinthi, ori ganü, radicula, vua paifa fineacinis, autalia eodem modo,cachry,napi,elleborus albus, S areis thymum.,fal,omphacium, anifum,piper,mify,es vftum, ranum C aidium atramétum futorium,chamelza, [Aii bacce;cedria fulfür,elelifphacus,cinnamomá, acanthi fructus, balfamü,anemone,panaces,nafturtium, ammoniacü, fandaracha, fex arida combufta. Ei DU GdUCUR. hezc:elaterium, piper, bete fuccus,& corticis radicis cyclamini, mel pafsü, thlafpi, granum Cnidium,anagallis, irinum vnguentü, anemona, ranüculus,cedr Taexprefsio nucüamararum, veratrum album, elem ,omphaciü, marrubium, hederz tenera lia. quzdam v eró horum fternutamentum quoque excitare confueuerunt, Ab oculis vero trahunt humores, mel hyffopum,oleum. vetuftum;anagallis, id quod falis pinguediné vocát,quà aliqui falis fpumam nuncupant,laurinü vnguen,nar dum,cafíia, cinnamomum,coftus, liquor papaueris, & fagapeni, folij fuccus, item; dauci, apij,punicorum,amygdalarum, marrubij;ellebori albi, ponticae 4 648 ORIP. COLLICT. radicis,anemones,rute,& magis etiam agreftis: caftoreum, lapis hzmatites, atramentü futorium,flos eris, adeps anferinus, es combuftum, fel, myrrha, chalcitis Aegyptia,fulfur ignem non expertum,alumen fcifsile, fepiz tefta cremata, mify, vrina,thuris cortex,fcille pars,quz tomentum appellatur,deco&a,ammoniacü, nycticoracis cerebrum, fanies hircini iecoris, falicis lachryma, omphacium, fquama ftomomartis.Per aures euocare videntur,mel,piper, * muftum,libanotis fru&ifera,metopium,oleum ex nucibus,vrina bubula,fel taurinum,mercurialis,betz fuccus,& radicum capparis,& agreftis rut,& cnidij grani: caprifici liquor,bdellium, cafia,galbanum,veratrum album,ferpyllum,atq; omphacium. Galeni,de medicamentis obftru&ioneliberantibus, abftergentibus,& attenuantibus. Cap. XLVI Qvo emplaftico cótrarium eft,id meatus repurgans,aut obftructione liberans appelletur:quemadmodum ipfum emplafticum non folüm ita vocatur, fed obftruens quoq; dicitur. Fuerit autem id, ficut actione contrarium, ita& corporis nátura,neq; vifcofum,neque morfus expers,íed& nitrofum,& tenuium partiü.rationc enim maioris minorisq; diffe runt interfe, genere fubftantiz nó diuerfa,tum emplaftica ab ijs quz fordem nutriunt,tum meatus expurginra ab abftergentibus. nam quzin fuperficie fordem auferüt,fiue in cute, fiue in vlceribus,eaabftergentia nominantur: quz veró meatus etiam exputginn.es tenuiorü funt quàm hec partium,& emplafticis contraria,& idcirco obftru&ione liberantia,& meatuum expurgantia vocantur:funtque hzc nitrofa,& amara. Quiz veró cuti extima imponunturca folam nitrofam qualitatem exquifitam Pon ere LIB.DECIMVSQVARTVS. 649 dere debent ad ea quz dicta funt peagenduque ve ró intró in corpus affumuntur, ea quamuis aliquid adftrictionis adiunctum habeant, poffunt tamen fic quoque magnos meatus, cuiufmodi funt in vifceribus,purgare atq; abfterpere. foris enim meatuü par uitas prius ab adftrictione occlufa quàm expurgari probé queat,non etiam indein altum ab(tergentem fubftantiam recipit,neq; expurgatur.at vifcera quae maximos in fe meatus habét, maius commodum ex vaforum corroboratione capiunt, quàm ex ofculorum exiguitate damnum ferát. proinde ab(inthium intus repurgare poteft, foris nó item, quippe quod ex amara, acerbad; facultate eft compofitum. quzcung; ergo nitrofa& amara comperiuntur, ea meatus omnes poffe expurgare cognofcito.at fordes vlcerum, aut etiam cutis, non hec folüm, fed& quz minoribus viribus funt;auferre poffunt: qualia funt dulcia,quz tenuium funt partium,vtputa mel.quzcunq; enim obftru&ioné tollunt, eadem quoq; abftergent:at quecung; abftergent,ea nó omnino o ftru&ione liberant. eadem veró& obftru&ioneliberant,& fordes repurgant. Quz obíftru&ione liberant,& expurgant. Cap. XLVII. A Nagyri ficca folia,eiusque radicis cortex,agaricum,vrticz femen,amarantü,amygdala amara,ipfaque arbor,ampeloprafum, adiantum,radix ari,acan thi vel melamphylli,vel pederotis radis,pulegium, dracüculus, daucus,qui paftinaca dicitur,& potius agreftis, gentianz radix multum:elenij radix, eryfimi femen, cicer,agrefte cicer,eupatorium herba citrainfignem calorem, thymum, carica pingues,fopyron, nepita, nafturtij femen& folia valide: cafia, prunorum gummi, betonica crocodilij radix, cy S; £;o ORIB..COLLECT. «laminum,fpine albe radix,libanotides tres,melanthium,medij femen, papauer cornigerü,myridis radix,ononidis cortex,oxyacanthi fru&us,periclyme ni fru&us& folia,ruta;peucedani liquor& radix,fili cis radix,& thelyptereos,cucumis,pepo,fphondylij fructus radixQ;, cyperi folia,& fumma germina, ftae chas,teucrium,chamzdrys, chamzpitys,chamzciffi los, ceteraque omnia in quibus amaram qualitatem excellere dictum eft:nam& nitrum ipfum,& aphronitrum, quod nitri eft puma,& falis fpuma,& fal,& lapis Aethiopicus,& feriphü,& abrotonum, & reliqua huius generis, cum cibo potuQ; affumpta candé vim obtinent:protinus enim his incft,ut craffos lentosd; humores extenuandi vi praedita fint,ficut emplaflicis omnibus craffos lentosá; corporis fuccos reddendi:quá ob rem lentis ac pituitofis tho FOE AMOR MR pituitz,aut puri incidendis & attenuandis,& educendis,aptiora inuenirealia, ante hzc,medicamenta non queas.ijfdem quoq; iecoris obftru&iones expurgabis,& vero etiá lienis, qua modicz fuerint: nam quz maiores funt, ez vehementiora medicaméta defiderant,vt capparis cor ticé,radices tamaricis, fcolopendrij radices,& item herbz quam afplenum nominant. Qus abftergent. Cap. XLVIIIL A bfergent autem omnia quz meatuü obítru&tiones expediunt,craffosd; humores incidunt,& quz nunc dicentur,vt ftercus caprillum vftum,& ignem non expertü, tefta omnium dura tefta inte&orum, fepiz tefta, echini vtriufq; combufti cinis,ferum la. &is,mel, decoctum veró mel minus:alyffum,vitis areftis racemi, culte veró minus: albe vitis quz& $7 dicitur, radix, nigra veró eft imbecillior. amygdalz quibus vefcimur,& ipfa arbor,vtraq: ana gallis LIB. DECIMVSQVARTVS. 6g gallis valde.androfemi,quod hyperici fpecies eft,& quod dionyfiadem vocant,foliaaanemonz;anthylli des ambe,aparine,argemona,ariftolochia longa;ar&tiü verbafco fimile, plantaginis folia,& magis ficca,arum,corruda,vua agreftis,afphodeli radix,atriplicis fru&us, abüinthij fuccus, bulbus illitus, damafonium, dipfaci fpine radix, ebenus, veratrum vtrunque, helxine, quz etiam perdicium vocatur, falicis liquor, arundinis vallaris radix cum folijs abundé,& citraacrimoniam: eiusque folia modicó, & eius cortex combuftus modicé: centaurium minus, eiufqüe fuccus, ricini fru&us, minus veró folia: brafsicaagreflis, magis quàm fatiua,crethmon, hordeum modicé:lilij folia,& radix trita modicé:fabz caro modice, lampfana illita modice, lichen in petris nafcens, viole albz totus frutex,& radix,& magis etiam flores,& inter hos;aridiores: leucearbor,lotus, fiue trifolium,lotus agreftis, meum,narcifsi radix modicé,nymphez vtriufque radix,panacis herculei cortex radicis modicé, pix, platani cortex vítus, meliffophyllum, marrubium illitum,propolis modice,vlmi folia, cortex veró atque radices magis:ptiffana, eamque crudam lxuigant,& mancipiorum faciem illinunt ij, qui feruos diuendunt, vt pallorem qui in eorum cute eft,abftergeant.terebin thina veró magis quàm maftiche,fagapenum modicé, fefamoides maius, fefamoides albi femen,fideritis vtraq; modice: cucumis, pepo magis veró quàm caro,femen& radix arida, cucumeris apreftis radix, myrrha, ftruthij radix, beta, tithymali,& corum liquor magis. tragij Cretenfis folia,& fructus,& lachryma,hyacinthi fructus, verbafci folia modicé,& przfertim cuius flores aureo colore rutilant, phu, chamapitys,chamzfyce,chelidoniü valde:»rugo, 652 ORIB.' COLYErCGC T. cum multo veró cerato citra mordicationem abfter get alcyoniaomnia, armeniacum, terra Selinufia, Chia,Samiaq; modicé, item; Cretica, cadmia,pumexignem nó expertus,& vftus.fpuma argenti modicé,lapis Aethiopicus,lapis Arabicus,Smiris abun dé.tefta figulorum,& magis clibanorum,cornu ceruinum,& caprillum vftum. Deijs qux vrinam cient. Cap. XLIX. Cv» plurimá ciere vrinam velimus, medicamentis antedictis non admodum vtendum eft, fed qua acriora funtmagisq; calfaciüt.huiufmodi funt apij, petrofelini, foeniculi,dauci, fim rnij,anifiq; femen, ammium, afarum,acorus, ampeloprafum,vitis albe prima germina,androfaces, tum ipfum,tum eius fru us epotus, radix afari, afparagus regius, paluftris, oxymyrfinus,& oxyacanthinus, bdellium Arabicum, bunion,pfeudobunium, bryonia,daphne herba,chamzdaphne,& quod daphnoides vocatur,cicer,& pracipué arietinum,ferpyllum, thymum,calamus aromaticus,carus, eiusque femen,carpefium, caucalis, coftus, vmbilici Veneris folia cum radice in cibo affumpta,crocodilij femen,cyminum,cyperi radix, libyftici radices& femen, mei radices,moly,fpica nardi, celticum nardum,xyreos fru&us,radic ononidos cortex,ruta, polium, fefeleos radix, & fru&us,cucumis qui edendo eft,& magis qui iam pepo eft,& melopepo,finon,fium,fcandyx,fcordiá, paftinaca, eiusQ; femé precipué,iunci odorati flos, terebinthi fru&tus, trifoliü,quod etiam afphaltium nominatur,folani,halicacabi fructus,hyperici totus fru&us, phu radix, chamazdrys, chamepitys,abfinthium,& maximé id quod in venis biliofum eft, expurgat. herba fabina fanguinem per vrinas ciet,rubiz radix craffas multasq;,& quádoq; fanguinolenSà$ VI1 LIB. DECIMVSQVARTVS. é& tas vrinas mouet: capnium biliofas& multas prouo cat:eruum largius fumptum, fanguinem per vrinam educit:periclymeni folia& fru&us potus in principio vrinam quidé folüm mouent,& longo progreffu vriná cruentá reddunt.moderata potio drachma. cardui radix copiá vrinz graucolétis educit, fi quis ex vino elixatá bibat: quam ob rem foedum alarum, totiusQ; corporis odorem huiufmodi fuccum purgando curat. Onobrychidis folia ficca ex vino pota €os curant, quibus lotium gré it. graminis in Parnafo nafcentis femen vrinam mouet, melicratü;oxy meli,vinum tenue& aqueum, dilutum vinaceorum quod fecem vocant. Ab his autem medicamétis fani euis non folüm attenuatur, fed funditur etiam,atq; fecernitur non fecus quàm lac: horumque neutrum abfque valido calore fieri poteft. Ex Zopyro quz per vrinas proprie à liene, iecore,&renibusducunt.| Cap. L. Pciclynenon,tithymali vallaris femé,melanthiü, cyminum,thymum,albz vitis agreftis radix,clymenon,capparis radix, fplenium,panacis femé, allium, ferpyllum,cytifus,alumé vgyptium,malus,dracontium,fquama ferri, heliotropium,fifymbrium;arifto lochiz radix, origanum,polium, colocynthis agreftis FRE DM AERA«ris ramenta vino diluta, afplenum, portulaca, dilutum vini, in quo marinus fcorpius fuerit fuffocatus.Ex iecore veró per vrinas ducunt hec: viticis femen, dauci folia,& feeniculi, itemque balfami, centaurij,& capni,& proni niger fru&us, anifum toftum, palmule offa, lauri folia fymphytum, hypericon,hypnicum,abfinthium, bunium, pfeudobunium, ímyrnium, quod alij hippofelinum vocant,peucedanum, anagallis,mentha, «enanthe, pontica radix, thus, liquor filphij, eryn 64"ORI. COLLECT. ium,heracleoticum, nux, hordei dilutum. A renfm veró per vrinam trahit elenij femen,& apij, piper,papauer, paftinaca,marrubium,cnicus, libanoti dos femen,& gladioli qui in tritico nafcitur, radicum bryoniz cortex, gramen, defrutum,oua fcpiz, fulfur,album cicer. Ex Galeno, de ijs quz pe&us atque pulmonem repurgant. Cap. LT. von veró hac calida funt, ideo puris ex tho race excretioni ea omnia fünt aduerfa.quod enim ferofum eft, id ad fe trahere renes anticipant: quod veró coa&ü eft atq; exiccatum,non ita facilé expuitur. quam ob rem eiufmodi medicamentü incidédi vi przditü effe oportet: fed non tamen infigniter ca lidum,ne vehementer exiccet: atq; eiufdem vtilitatis caufa cum forbitionibus& pouonib. humectantibus dari poftulat.huius generis funt ea omniaque obítru&tionem liberare anté defcripfimus:& przteIea,tota nux pincaviridis,nuces picec,butyrü,chry focomes radix ex melicrato,caftorium fuper carbonibus fuffumigatum,& per infpirationé attractum: id enim affc&iones frigidas& humidas, quibus pul mo& cerebrum obíidentur, iuuat vel maximé. Ípica nardi fluxiones capitis& thoracis exiccat. Ex Zopyro,quz ex pulmone educunt. Cap. L 1I. Ep«an: etiam é pulmone eclegmata,que dari folent,& catapotia,& femen vrtice, lini,dauci,papaueris nigri,thymi, hederz albas, fuccus raphani,fina pis,anift, fefami,nafturtij, ery(imi,fcille, erui,cucumeris melanthij, piperis,rutz, polij,cinnamomum, arum, dracontium, coftus, nardum, fulfur,myrrha, lauri baccarum pars interna, cortex radicis capparis,amygdal amarz, paonia,caftoriüabrotonum, lactuce j ] LIB. DECIMVS$QVARTVS. 65 lactucz liquor, thapfia, ftyrax, bdellium, filphium, vua fine acinis,pinez nuces paruz,omphaciumyariftolocliia,galbanum,marrubium, eryngij radix,cen taurium. eiufdem vfus caufa bitumen in fuffitu adhi betur,fandaracha, hordeacea farina,refina,fcilla ari da,eryfimum, oleum cedrinum,elaterium,cucumeris,centaurij,& fceniculi femen.faciuntque accommodata ratione fomenta leporis pilijmyrrha, cucumeris fuccus, ferum lactis capre pecudisq; in teftis igni candentibus. Ex Galeno,de ijs quz renes expurgant. Cap. LI. Qv. renes expurgant,ipfa quoq; incidentia funt, verüm larga humiditate non indigent. apta veró ad id funt tum incidentia omnia quz prediximus,tum veró etiam ficce plantaginis radices& folia,& magis etiam fructus: iC RS myacanthinus,€ maximé radices,& femen. glycyfides radix,cicer,& amygdalz. , Derarefacientibus,aperientibus,condenfantibus,& ftipantibus. Cap. LIIII. T2 Arefacientit atque aperientia videntur illa quidem vicina effe predictis, que extergere, incidere, obftru&iones tollere,& diuidere diximus, fed tamen non funt omnino fimilia: horü 1gitur ante omnia diftinguenda notio eft, tum eorum fic inquirenda fubflantia.Quz cutis meatus referant,rarefacien tia vocant: quz vaforum ofcula,aperientia.quin& exijs quz illis funt contraria, que meatus contrahunt, condenfantia nominant.quod veró ofcula occludit,id nó iam proprio vllo nomine appellant,fed magis generalib.vt cótrahens, claudens, ftringens, & obftruens.Porró talis eft vtriufque natura: rarefa cientiü quidem modice calida,& minime deficcis, 66 ORIE. COLLECT. & craffarum partium:aperientium veró,craffarü par tium& acris. his autem contrariorum, condeníantium quidem frigida,at nó terrena,necacrea,fed po tius aquea:eorum verà quz ofculorá apertiones oc cludunt, craffarum partium& frigida. Exemplahorum funt;rarefacientis quidé nature chamemelum, & althza,& oleum, quod ex ijs paratur: nec minus quod cx agreftibus cucumeribus conficitur, atq; etiam vetus.eiufdem etiam note eft abrotonü vítum, & onobrychis. Aperientis facultatis funt,quz acria & terrea funt omnia, vt cyclaminus, anemonz omnes,fefamoides albi femen,alliü,cepa,fel taurinum, vnguentorum ómnium craffarum partium& calido rum fubfidentia,quale eft irinum,& amaracinü,qua vtiq; obcecatas hemorrhoidas aperiunt.Porró que vteri os ab inflammatione, aut fcirrho,aut ariditate occlufum aperire dicuntur,ex accidenti,non autem primo& per fe hanc habere vim cenfentur.eorü veró que ijs funt contraria,condenfantia quidem con ftant ex aqua frigida, femperuiuo, portulaca,tribulo viridi, pfyllio, herba quam muris auriculam vocant,lenticula paluftri,& vno verbo,quecunque refrigerant, nec exiccant. proinde& mádragora,& ci cuta,& altercá,& papauer, ipfas nunc herbas dico, fi quis modicé eis vtatur, condenfandi vim habent: fin liberalius, non modó condenfandi,fed& obftupefaciendi:fi veró etiam plurimü,non folüm obftupefaciendi, fed etiam necandi.at eorü,quz aperientibus aduerfantur,füb(tantia,cüm craffarum fit partium,& frigida,eft omnium adftringentium,quibus non fit acrimonia coniuncta.horü materia, quz ter rena frigidaque eft, exempla prius di&a funt nobis. ux veró medicamenta frigida funt, aut equé aut amplius;fcd fubftantiam aqueam fortita cc iter LIB. DECIMVSQVARTVS. 657 biliter& contrahunt,& conftringunt, id quod eis propter mollitiem vfu venit-: quocirca tenues meatus in vnoquog; corpore contrahüt,& códenfant: eeteràm totum inftrumentü vndequaq; cóftringere non poffunt: quam ob rem talia meritó funt.condenfantia"ftipantia tamen non funt.Intellige autem me nunc ftipantia dicere,que fenfibiles excretiones cohibent.atque hzc quidem huiufce funt temperature& facultatis:at rarefacientia,& modicé,& citra moleftiam calefaciunt. Quz fudorem mouent. Cap. L V. Nro per fearida fumpta,& ex melicrato,fudores ciet,totumq; corpus ficcat: onobrychisq; cum oleo iuncta. ExZopyro,deeifdem. Cap. LVI. M pdicamenta fudoré mouendi vim ab acribus aromatibus nancifcütur: huiufmodi quoq; eft piper, nitrum, vnguenrum irinum,bubulus adeps ,vnguen laurinü cyprinumq;:: fal, fampfuchini, muftum,vua agreftis,cuminum, deca»ferpyllum, polium,granumCnidiü, fifymbriü, chameleo, conyza, ,dauci fe men, ammoniacü,marrubium, cafia,galbanü,fulfur ignem non expertum,atramentum futorium;alcyonium,bdellium, ftruthium,pyrethrum,ariftolochia tenera,lupinus, balfamum ,&Ífquama eris. Ex Galeno, de vrentibus, putrefacientibus, detrahentibus& cicatrices inducentibusmedicamentis. Cap. LVII. Sr non folüm calefaciant medicamenta, fed etiam confiftentia craffa fuerint fiquidem vehemétia fint, & vrentia, corpusinftar i ignis colliquant,& cruftas fcpenumero fimiles ijs,qux à cauterijs fiüt, excitát: cuiufmodi faciát finapi,& nafturtij femen,& arefa£ta herba,granü Cnidium, pyrethri radix,quintum [21 ORIB. COLLECT. alcyonij genus,auripigmétum vftum,& ign£ n6 expertálixiui, mify,fory, chalcitis, fandaracha, calx viua,vehementer:extin&a veró cruftas inducit, nifi inueterarit:nam fi inueterarit, id nó facit:calfacit ta men,& colliquat etiam carnes.hederz lachryma ob fcuré adurit.quz veró minus calida funt quàm vt vrant;ea funt aperientis facultatis:vt aperientis medi caméti fubftátia terrena fit,& ignea víqueadeo calida,vt nondü adurat. Si veró veheméter fit calidum, & preterea tenuium partium,id plané ab omni mor dacitate aberit,aut cum exiguo dolore carnofas par tes cliquabit:nam quod non confertim alterat,vt fa ciunt vehemétia,quodq; non egré penetrat,vt qux craffarum funt partium, ea latentem actionem obtinent: fiquidé alterationes fübite maxim fenfibiles funt, itemq; penetrationes quz vi fiunt. nam quod craffa effentia eft& vrens,id cuicunq; parti inhaferit,furculi ritu infixü excruciat. verüm illud cruftas inducir;perinde ac cauteria. at de quibus nunc infti tuta oratio eft,ea cruftas non faciunt,& putrefacien tia nominátur appellatione minus propria:nam qu veré putrefaciunt,fimul hume&ant& calfaciüt: ied ob fymptomatis fimilitudinem hoc cis tributum eft nomen, quippe cum ab vtrifq; citra doloré fiat corruptela.ceterüm putrefacientia medicamenta funt, auripigmentum, fandaracha,chryfocolla, dryopteris,pityocampe,aconitum.Cedrea veró teneras car nes& celeriter,& fine dolore putrefacit:duras veró longiore téporis fpatio. Sed funt inter ea quzdam, quz proprie detrahétia nominant, cis; vtuntur ad inducendam vlceribus excrefcentibus cicatricem. Sunt tamé& ipfa eiufdem genere facultatis cum ijs quz putrefacientia nuncupantur:verüm vfq; imbe€illiora funt, vt extimam tantummodo fuperficicra quam LIB. DECIMVSQVARTVS. 659 quam attigerint,detrahant, non tamen intimas fubi re partes queant: veluti Afi petrz flos,& teftacea omnia combufta, modicé detrahunt& reprimunt, quz excrefcunt. eiufmodi quoq; funt echini vtriq; cum toto corporecombufti:& lapis hematites aridus Ievigatus,& in pollinem reda&tus,itemQ; erugo,& ceruleü,& fquama eris,& chryfocolla:quanquam nec talia funt ipfius facultatis re vera cicatricem inducentis:fiquidem que funt huius facultatis, neque detrahunt carnem,neque eliquant,fed indurare& ficcare funt apta,vt alumen,vt galla immatura,vt 2s combuftum,& maximé lotum:nam quodlo tum non eft,quidpiam detrahens obtinet, quemadmodum etiam fquama eris: quod autem lotum eft, omnibus medicamentis cicatricé inducentibus lon g6 preftat.debet enim id quod probé cicatricem indu&urü fitmodice adftringere atque ficcare. quam ob rem fpine Acgyptiz fructus,& mali granati putamina ficca,& cetera omnia qua funt generis eiufdem, medicamenta funt ad cicatricem inducendam accommodata. Zopyri de eifdem. Cap. LVIIT. ML cus in fumma cute inducunt rubi canini folia, betzQ;,& ranunculi;allium,pulegiü,hyffopum,origanum,fepiz tefta, afphodeli radices,& capparis,& veneris vmbilici,itemá; hippocampus vftus,apij femen,ceteraq; falfa,acria,& amara,quecüq; poffunt, vbi admotaaut illita fuerint,fimilia permanere diurius.Inter adurentia veró numerati videtur cantharis,pityocampe, bupreftis,calx viua, diphryges,fex combufla;acetum,2nemone,quz puniceo flore eft, allium, ranunculus, cinis,& magis ficulnus, nitrum toftum, es vftum, alumen, cembufta buccinarum »cfta, mznularum caput, chamzleon animal;auri"T 66o ORIB.O)COILLECT. pigmentum,cachry,vua agreftis,fefamoides.Putrefacientibus adnumerantur quedam horum,& prete rea veratrum nigrum, elaterium,cucumerum agreftium in CAM: HN eris,ochra,portulacapapaueris liquor,mandragora.eadem quoq; nomas in vlceribus,& cruftas,quas vocant,fiftunt. Galeni de attrahentibus,& repercuuentübus.— Cap. LIX. A Tushentes facultates funt,que ex alto vehemen tius extrahunt: repercutientes veró, que in altum vicinoseifdem fuccos repellunt.effentia illis calida, tenuiumdq; partium eft:his cótrà,frigida,& partium craffarum: fiquidem calor perpetuo attrahit,frigus veró repellit. veràm quod partium tenuitatem habet cum calore coniunctá,trahit vehemétius: quod veró cum frigore craffas habet partes, cuiufmodi eft adftringes;id violentius propellit: quam ob rem ex vchementia actionis vtrifque eftimpofitum no-.| men.ac materia quidem adftringentiü eft planc per fpicua:attrahentium veró eft huiufmodi: anemonz. omnes,vtraq; anagallis,di&amnü, cicer,agrefte cicer,thapfia violenté,cyclaminus, narcifsi radix,xyreos,aut xyridis radix,& magis fra&us,gladioli radix,& prefertim fuperior,propolis valide, pycnoco miradix,& fru&tus,& folia, fermentü.ftercus omne attrahentis quidem eft facultatis,fed non exiguaineft differentia: nam columbinum abundé trahit, ex equo autem vtrinq; ab hoc recefferunt, ad calidius quidem anferinum, ad frigidius veró gallinaceum, ab hoc etiam magis fuperantur humanü& fuillum, caninum veró fimile eft medicamentis extergentibus,& precipué fi ofsibus vefcantur, crocodilorum quoq; terreftriüftercus id etià exquifitius facit.Iam & fagapenum attrahendi vim habet, Cyrenaicusg ac Mé LIB.DECIMVSQVARTVS. 66i 2c Medicus liquor,& fi quis alius eft qui fit his fimilis:filphij item liquor& radix,fpartum,quo vites ligant, eiusQ; fru&us,& virgarum fuccus egregié tra hit:terebinthina pre ceteris refinis,tragij Cretenfis folia,fru&tus,& lachryma,euphorbiü,fulfur,ftercus boum,& prefertim eorum,qui eruum comederunt. Quzdam auté qualitatis proprietate attrahunt,hoc elt, totius effentiz fimilitudine, hzcQue calida effe omnia necefle eft: nam inter ea, qua fimilis effentize funt, quod calidius eft, id trahit potentius, vtpote quod fimilitudini calorem auxiliariü affumpfit. nepitaquoq; attrahit illita,& coftus cum eo confricatus,humores ex imis partibus trahit. vifcum valida trahit, nec tenues folüm humiditates, fed etiá craffiores,easa; diffundit,& per halitum digerit. 7 Deijs que per halitum digerunt. Cap. LX. V Icinz inter fe funt facultates, quz ea,quz in alto funt,attrahunt,& quz attracta difcutiunt.quz nanque trahunt;ez etiam omnino difcutiát: qued; difcutiunt, ezdem etiam trahunt: fed in medicamenz tis attrahentibus,vis attrahens excellitjin difcutien tibus veró difcutiens. Czterüm materia difcutientium eft hec,abrotonü, agaricum, ageratum,adiantum,gilops, vrtice femen& folia abundé, acanthi folia, fambucus& ebulus, alyffum, ammiü;anagyri folia,& magis ficca,& radicis cortex,androfaces,an themis,vel chamzmelum,;anifi femen,canina brafsica illita validé,argemone;ariftolochiz radix,& magis rotundzhaftule regis radix,& magis eius vft cinis, atriplex leniter, bulbus, buphthalmü potius, quàm chamemelum,herba fabina,quam pro cinnamomo quidam duplicé imponüt:mufcus,cui fplanchno etiá eft nomen, daucus herba foris impofita, eiusque femen magis: ibifcus; vel sides(eft autem 3 ee ORIB. COLLECT. agreftis malua)eius etiam radix& femen eodem me dofaciunt:oleum dulce peruetus,oleum exlychno, cicinum,fabinum,raphaninü,& quod ex liquida pice conficitur.his omnibus cedrinum praftat, helxine,thapfia, cannz vallaris cortex vftus abundé: cafia,ricini fru&tus folia, radix leuigata,& oleá quod exeo fit,crocodilij femen& radix, cyclaminus,cytifi folia,ladanum, lampfana illita,lapathium modice, leontoperali radix, leuces fructus, libanotides tres, mercurialis,malua agreítis,hortenfis veró eft imbecillior,earumq; validius eft fem&. eft etiam validior quz anadendromalache vocatur,maftiche Chia,ma gis veró Aegyptiamel,perfice germina& folia, citrij femen& folia,nereum,aut rhododaphne fuperdata, xanthij aut phafgani fru&us, xyreos;aut xyridis radix,& magis etiam fru&us,pladioli radix,& fu perior maximó,prime ficus, onobrychis,opobalfamum citra infigné caliditaté,liquor Cyrenaicus vehementifsimé,paliuri folia& radix,opopanax,paro nychia abundé,peucedani liquor,ruta,;pix,meliffophyllon,marrubiüillita:ptarmicefrutex,pycnocomi radix, fructus& folia, cataplafma ex pane magis gnis quod ex tritico fit, fermentü,radicula,eiusq; cmen, agreftis radicula, terebinthina magis quàm maftiche:& magis quàm hzc, larinx:mafliche Aegy ptia;oleum rofaceum,rhodia radix,fordes 6 flatuis, fordesex gymnafio,fampfuchus,cucumeris agreftis radix,& CHIMRAMNC HAE CAMERA caricis acriores, ficus caprificorum, fici domefticz,prima ficus, beta fine caliditate: alba auté eft validior: Cretenfis tragij folia,fru&us, lachryma,galbanum, ocimum fuperdatü, fal vftus magis quàm n6 vftus, & magis etiá falis flos, alis fpuma,nitrü,nitri fnuma omnia alcyonia;terra Samia; faba modicé;altercum, ciuna LIB.DECIMVSQVINTVS. 66 cinnabaris, chryfocolla, caféus ex acido lactemodicé,butyrü modicé, coagulum,ftercus omne multum:oefypus modicé,carnes viperarum validé.quo, niam veró ad cutim excrementa exigüt, efficitur vt 10 quibus mali fucci redundant in corpore, ingens vis pediculorum exoriatur. adeps leoninus magis digerit,quàm alij qui in quadrupedibus infunt:taurinus veró minus:fuillus adeps citra morfum: vitulinus veró minus: hoc quoque magis bubulus. adeps porró qui inueterarit,magis quàm ipfemet recens: offa cómbufta abundé:]anz crematz,echini vtriufque cinis. Zopyrique adftringunt. Cap. LXT. A DRringunt verà myrti foliayitemque oxymyrfi nes, malus, rubus, oleafter, oliuz cultz rami, rofz, vitis,lentifcus,verbafcur,cupreffus,femperuiuum, papauer, fempermanens, Punicorum flores, balauftium,aloc, Cyprium fpodium, vrtica, hypociftis areftis,achrades, acini;pira, mala,crocus;althza,aE T radix,& verbafci, clauiculi vitisymyrti bacce, mefpila, terebinthi fructus, dryopteris, corna, ephemerü,glans quercina, agreftis lapathij fru&us, nme& pzxonic rufa grana, caftlanez, hedera, nymphza, palmule crude melius, carumque flos & caulis, papaueris radix, oui vitellus affus, acaciae exprefsio, faba Aegyptia, paftinaca, ferulz pollen, paliurus,caudz equinz radix, lyfimachia herba, alu men, fanguis concretus, cyperis, cenanthe, brafficapercocta,leporis coagulum,fpongia cóbufta,ononis, füuber,rhamnus, picez cortex,pinique& frutus, myrica, rhus quo vefcimur, vinum aufterum, mari non miftum, vinacea. Adftringunt quoque nonnulla eorum quz crufta inducunt, vt ROO ges, chalcitis, mify, cadmia, vftum zs,à quibus de4 664 ORIB. COLLECT. fluxio omnis, preter vrinz defluxum, cohibetur,& comprimitur. Quz res per halitum digerunt. Cap. LXII. Ap digerendü vero illita aut perfufa valent,afpho dcli radices,& vitis Chironiz nigrz,& archezoftis, quam ampelin quidam, alij madoniü vifcum vocát, & viticis,& cucumeris,& magis etia agreftis,& cap paris,& anemones puniceü florem habentis,& chamzleontis,& fceniculi:itemq; thapfia, anthericum, cyperus,apium, hedera Koc A agrefle,altercunbafparapus, brafsice& folia& femen,paftinaca, trichomanes, amomum, nafturtium jiuncus odoratus,gladiolus,nardus,ocimoides, echionjammonia cum, coftus, piper, pulegium, arum farina triticea, hordeacealoliaceaque,fulphur quoque, nitrum, er uum,pzderos,tcfticulus herba, omphacium,omnis cinis,recrementum,balfamum, lepus marinus,lapis Afius, helichryfum, abfinthiü leuigaüt, ferpyllum, finapi, fifymbriá aquatile, mentha, conyza, nepita, glans vnguentaria,vua taminia,pumex,fquama eris, ftyrax,cucumis agreftis, ranunculus, rhinz marinz combuftum corium, ftruthium, balfamum, lactuca agreftis, propolis, alceyonium, marina aqua, thuris cortex, raphanus, Ni Hac panaces, heraclium, ftrigmentum,fordes ex palaftra, ariftolochia,fimus muris, cuminum,cochlea cum tefta Izuigata, abrotonum,cancrorum integumentum, arifarum,lupini pollen,gluten taurinum, verbafcum, fefamum,melanthium, meliloti femen, czpa,polium,eryfimum, bulbus,& magis etiam in aqua elixatus,nafturtium, olez Aethiopicz lachryma, chryfocolla, veratrum album& nigrum,fefamoides, marrubium,thymum, abfinthium, rubus caninus, afphodelus,hypericon, reina, lichen in petris nafcens, piper, faba Grecs, faenum LIB. DECIMVS$QVARTVS 66; foenumgrzcii, atriplex,albz violz folia, origanum, eranthemon, falis fpuma, fal, myrrha, terra halmyritis& ampelitis, cedri baccz, nuces, beta alba,excremétitia pars filphij;balfami, fagapeni,& panacis, piffeleum,cboris derafio,itemq; argenti,auri,zris, aluminis Aegyptij,pontica radix, pinguium ficuum deco&um,& dilutum, fel bubulum, defrutum, lycium,malus,porrum, anthemor,gypfum,fauridion quam cardamida vocant, lingua canis, herba quam plantaginem appellant,caro bubula caprillaq::hordeum,& olyra combufta;alga,oleum,lana,pinarium vítum,acetum,tedinum, ladanum, orminum,anthile,cortex fabe,plumbago,granü Cnidium,elcnium, artemifia,narciffus,adiantum,fquama ferri,cyclami nus,bubulus fanguis,& fuillus eodem modo:rubrica finopica,fandaracha non leuigata,o chra,fex aceti& vini combufta, furfuris decoctum,& dilutum, & ipfum quoq; furfur,calx, atramentum futorium, fmyrnium,fory,fimus columbarum,hirundinis,gallorum,muriü, lapis pyrites, combufta vngula equi, bouis,afelli: libanotis que fru&um non fert, vmbilicus veneris,chamafycc, x micz quibus vefles tinguntur, orobanche, coracini marini caro,& filuri quoque fale conditi colocynthis agreftis, parthenium vel perdicium.Atq; hzc quidem omnia quo erdine defcripta funt,ad difcutiendum valent: fed fimul etiam concoquunt aliquid, quod alio in loco fit,& que inlocisipfis habentur,accommodaté pertractant:quam ob rem& concoquüt,& difcutiunt, & corum nonnulla attrahunt,& fudores mouent,& aperiunt,quocirca diuidere etiam poffunt. fquamas veró maximé educunt ariftolochia, atramentum fuserium,filphium,filuri caro,& leporis coagulum. T$ é6ó ORIB.|COLLECIT. Galeni, de facultatibus lac gignentibus,& menftruas purgationes prouocantibus. Cap. LXIII. YF Acoltates que lac efficiunt;partim in medicamen tis tantü,partim etiam in alimenris funt. In medica. mentis, vbi fuccos pituitofos calfacientes in neni an . nem cómutainus:in alimentis auté ex totius fub tie fimilitudine, cüm vidclicet boni funt fucci,& modice humida& tepida caliditate, quali eft etiam lac, fiquidé fanguis particeps eft caloris,qui animali commoderatus: magis veró quàm moderati, flaua bilis,vt frigoris particeps eft pituita: in medio veró pituite ac fanguinis eft lac,quantü ad caloré attinet: non tamé pari interuallo ab vtrog; recedit,fed longius abeítà pituita, propius accedit ad fanguinem. cüm ergo minus quàm expedit, lacad vbera peruenit,velis autem copiofioré venire,tum fanguiné con téplator: aut enim minor e(t quàm par fitjaut certe peior.Itaq; is qui parcior fit,vniuerfam vi&us ratio nem humectanté calfacientemá; expofcit': qui veró eft peior, fi biliofus fuerit, in primis purgationem, mox eum vi&um quem mod diximus: fin pituitofusymedicamenta exigit excalfaciétiayaut primo aut fccundo ordine, non tamen exiccantia. fed potiora funt ea,que non tantüm funt medicamenta,íed& alimenta, vt eruca, vt foeniculum, vt ancthum, ipfas inquam herbas adhuc virentes,& hnmidas:nam fic€z magis quàm oportet, excalfaciunt& exiccant. Huius quoq; generis eft Ímyrnium, apium,& fium, herbz etiamnum virentes: quippe cüm exiccantia omnia fanguinis humiditatem depafcentiayipfum& crafsiorem,& pauciorem reddunt: fique calida fint natura, iuftó calidiorem: fi frigida,frigidiorem.Debet enim fanguis modicé calidus efle,& non craffus,vt LIB. DECIMVSQVARTVS. 66; fus, vt exeo lac gignatur.quocirca que funt eiufmo di, exiinguüt potius lac quàm procreent. quz veró ita,vt di&um eft, calfaciunt, neque vllam infignem ficcitatem adiunctam habent,meritó vim procreandila&is habere di&a funt. verdüm hac funt perpauca:neq; enim facilé comperias quz predictam temperiei mediocritaé fint fortita:czterüm infinita pro pémodü funt,que lac ledunt.nam& que plus quàm expediat calfaciunt,queque ficcant aut refrigerant, partim fanguinis qualitatem vitiantia, partim eius fubftantiam minorem reddentia;ne lac gignatur im pediunt.fimilem porró his quz di&a funt vim obtinent,quecunq; prouocare aut fiftere menftruas pur gadones poffunt: vtrorung; enim cómunis eft materia, fanguis qui venis continetur.Is ergo vbi fluxilis fuerit,& equalitate cótemperatus, E m vtriq; copiam fuppeditat. quinetiam venas non exi guas mammis& vtero communes effe, alibi ditum e(t. ergo cüm ad alterutram partem fanguis fertur, altera ficcefcit:itaq; haud mirabile efti& victus,& medicaméta fimilia fint, nimirum quz generant,fedant fingulorü menfium ex vtero purgationem,& que lac in vberibus gignunt.quanquá ha&enus differunt, quód& calidioribus& magis incidentibus purgatio menftrua nonnunquam indigeat, quippe cüm vene in ea parte fitz,magis debeant aperiri, quàm quz in mammas pertinent,& fanguinem mais fluxilem requirant, càm nimirum vterus ad eius fom. nihil conferat: nam menfes in venas qua illic funt, mittuntur, nonautem attrahuntur: at in vbera fanguis non mittitur mod, fed etiam trahitur:ac proinde leuiore medicamentorü auxilio eidem eft opus,cüm nó quod fatis eft in mammas con fluit.Et medicine que taciüt vt fanguis mamillas in 665 ORTB. COLLECT. grediatur, imperfectas quoque purgationes adiuuant:fin autem multüm oblefz fint,aut plané retentz, nihil huiufinodi fanare eas poteft: fed(abina,& meum,& iris,& nepita,& pulegium,& di&amnum, & coftus,& cafia,& cinnamomum,& ariftolochia, & buniü,& cetera huius generis abfolutas vteri pur gationum retentiones fanant. Zopyri,de eifdem. Cap. LXIIII. La. prouocare confueuit fefamum potui datum, cucumeris femen, terrz lumbtrici, cachry, myrrha, polypodium,eryngium,circzz fru&us& folia, no&ue cerebrum, ipfaque no&ua elixa,& glaux herba trimeftre triticum, hordeum, foeniculum virens, eiusQ; radix& fructus, libanotides,anifum,hippoma rathrum,lini fructus, cuminá, eruum, polygonum, humor veró vnicuiq; facultati accommodatus mifcendus eft,vt tritici deco&á, fceniculi elixati aqua, tifanz cremor,& triticez ptifanz codem modo.ilpean: veró fceniculum, melanthium, myrrha, exprefsio exhordeo macerato, muris fimus, portulaca,adeps anferinus,vlmi folia, cera,fulfuryrecremen tum,fel taurinum. Quz res menílruas purgationes ducunt, exeodem.— Cap. LV. Dy auté menftruas purgatiqnes admota hec: adeps ceruinus recens, itemque afininus,& anferinus,fex arida combufta, fel taurinü,chondryla,maftiche,fal,oleum,vnguen narcifsi,cyperus,fpunia ni tri,tefta attica, murium fimus, lanugo expomis cydonijs,irinum vn uentum,mandragorz liquor,ftyrax,abfinthium,filphij femé, artemifia, fampfuchus, tenelle radices anchufze,& pentaphylli,& ciclamini,& circex,centaurium, fifymbrium, iuncus odoratus, calamus,clenium,heliotropium,veratrum nigrum; LIB.DECIMVSQVARTVS 669 grum,granum Cnidium, mercurialis,cuminum,cap paris femen, vua, foenumgrecü,abie&is acinis,mo ly,cedri fru&us, amygdala, fefamum lotum,extima baccarum lauri maturarü pars.In potu fumpta menfes ducunt,ruta agreftis& fatiua,& vtriufq; femen: itemq; femen actes,medij,foeniculi,bryoniz,crethmi,cymini,piperis vfti,finapi;ari;porri,tragij,foenigrzci,cachryos, apij montani, fmyrnij, dauci,thlaÍpeos,melanzhij,albz viole,ricini, daphne,fefeleos, balfami, peoniz, vrticz radix, brafsicz agreftis femé:fimiliq; nodo lapathij,menthz, filphij,& fefeli, flosanemones,abrotonum, hippomarathrum,eryfa mum, falfodi&amnü, helichryfum, artemifia,vitex, coftus, trifolium, cardamomum, tragacantha,centaurium,libanotisjammoniacü,brafsice decoctum, & fuccus, marrubium, lac bubulum, trifolij expreffio,& tithymali qui cyparifsias nominatur. Cómuniter veró tum pota, tum admota purgationé menftruam cient hzc: myrrha, nafturtium,cyclaminus, Cinnamomum, nardus,origanum,mercurialis,pule'ium,nigellafemé apij,vrticeq;:piper longum fimiqum item reliquü;anifum. Album veró Buoré mu liebrem educunt eodem modo eryfimi femen,hede re fru&us,atte herba,porrum elixum,cumini folia, faluia alba, abfinthium, hypericü,allium,cancri fluuiatiles,pulmo marinus,leporis coagulum,portulaca, cneoron, cornu ceruinum, nigella, anagallis,liquor, pix, adeps anferis, taurinum fel,veratrum album, elaterium, nitrum, foenumgracum,piper,nafturtium, refinamyrrha,thus, mify,galbanum,fex, pulegium, atramentum futorium, aqua aromatum. Bibitur autem ad huiufmodi purgationem ciendam oleum, lini folia, lapathi femen faluizq;, portulaca, adiantü,hypociftis,cyperus,pulmo marinusaridus, rutz 670 ORIB. COLLECT. rutz radix,cneorum,liquor,hippophaés, decoctum fluuiatilium cancrorum ,qui vino fuerint fuffocati: nigra pzonig grana;atq; abfinthium. Communiter veró tum pota, tum impofita educunt, lini fructus, granum Cnidium,ocimi femen,cuminum Aethiopi cum,faluia,fefamum* crudum,& anifum. Galeni,quz femen gignunt,& extinguunt. Cap. LXVI. CQ vemadinodus: inla&e,ita etiam in femine dice re confueuerunt, quedam femen generare,& que his funt contraria reftinguere: quedam prouocare, & eifdem cótraria fupprimere. ac generare quidem volunt ea,quz procreant quod anté non erat:extinguere veró,quz corrumpunt:prouocare autcm que inaperrum proferunt id quod in alto delitefcebat: & his contraria que fupprimunt. Semen ergo gignunt cibi qui probé nutriunt,& flatuofi funt,& to tis fubftantijs funt familiares: medicaméta veró,flatuofa& calida.extinguunt auté ficcantia ofnnia,refrigerantiaQ;,& que totis funt cótraria fübftantijs. Porró prouocant quecunque calida funt,& flatuofa citra deficcationem: fupprimunt veró contraria, Etenim cüm femé ex vtili excreméto gignatur, fità; id flatuofum, quecunq; femen procreare,prouocaréue poffunt, bene nutriant,fiatuofaque fint neceffe eft:itaque bulbi,cicer,fabz, polypodes,coni,edulia multifeminis& dicuntur,& funt:fcincus veró& fatyrion funt medicamenta. cibi veró& medicamenta fimul,viticis femen,& eruca. Caterüm quz edulia medicamentaq; refrigerare poffuntjincraffantia, & cogétia,& flabile femen reddétia,eius fupprimen di,non auté corrumpendi vim obtinent: vt la&tuca, blitü,atriplex,cucurbita,mora,melopepones,cucumeres fcu maturi,feu non maturi fueriut.Que verà fccant, LIB. DECIMVSQVINTVS. ert ficcant, ea prorfus ne effe quidéfemen permittunt, etiam fi calida fint fuapte natura, vt ruta:fi auté non calfaciant, multó minus, vt nymphza. atq; hanc fané confentaneü eft,fubftantie proprietate effe eiufmodi,vt contraquàm femen affecta fit. eandé porró tum efculentorü,tum medicamentorü proportioné inlacte& méftruis purgationibus licet inuenire.Ce terüm alia ratione fub idem genus cadunt,quz reijciendis refpirantiü inftrumentorü excreationib.auxiliátur, que; ciere vriná poffunt:hec enim omnia attenuádi,ficut cótraria incraffandi vi funt praedita, FINIS LIBRI DECIMIQVARTL ORIBASII MEDICINA: LIVM COLLECTORVM LIB. DECIMVSQVINTVs. Ex Galeno, vniuerfz cuiufq; medicamenti facultates. Cap... I. Implicium medicamentorum,& facultatü que in eis infunt, cognitio ita neceffaria eft,vt fine ea nemo rite medica ri queat: ita enim magna nobis fuppe- tit copia,& nosin quacunq; temporis opportunitate medicamenta facilé comperimus. va let etiam eadem notitia ád compofita remedia conf cienda: praterea veró ad eorü vires vniuerfales inueniédas pertinet,& quod artis eft,apud omnes patefacit.quam ob rem dabo operá,vt rem à capite arceffam,& ducto ab elemétis initio fic progrediar,vt fimplicium medicamétorum facultates percurram; MI " 17 t! j No) tLAT A 671 ORIPSCOLLEC T. ita enim fiet, vt qui eas norint, ad memoriam reuocent:qui veró eas ignorant,nunc perdifcant.Et vero vniuerfalis de his fermo totus iam finem videtur confequutus,tempusq; eft, vt ad res fingulas noftra fe conuertat oratio,quz quidé priuatim in vnoquoque medicamento perficietur. Nunc verà particulares actiones non fcribam, fed hoc perfequar càüm de curandi ratione differam,cüm vfus expofcet:hoc veróloco vniuerfales fimplicium medicamétorum facultates tantüm recenfebo. Az Abrotonum calidum eft& ficcá facultate,in tertio ordine conftitutum: cumQ; amarum fit, vi quadam digerendi atque incidendi eft preditü.& quoniam paucz acerbitatis eft particeps, idcirco ftoma cho inimicum eft.oftenfum enim eftsmarum per fe omnino ftomacho alienum effe: aufterum vero, aut acerbum, aut ad fummam adftringés, effe ftomacho idoneum: miflis porró inter fe qualitatibus, przftare vehementioré.Idem quoq; V uiae vítum, calidum ficcumq; eft: valetq; ad rarefaciendum,& tenuium eft partium,& mordax. Agnihoc eft,viticis folia& fru&tus,& flos,calide ficczq; facultatis in tertio ordine in receffu funt.ve rüm multum tenuiü partium eft eorü fubftantia,& nefcio quid exiguc adftri&tionis ex cis percipitur. Agrofteos,hoc eft,graminis radix ficca& frigida eft: ipfa veró herba refrigerat, fed nó validé, eftque in medio humiditatis& ficcitatis conftituta.at radix mordacitatem,& partium tenuitatem exiguam obtinet: interdum tamen lapides frangere confueuit.Semen autem alterius imbecillum eft, eius veró quod in Parnafo nafcitur vis eft exiccás, tenuiumq; partium,& fubacerba. Anchufa LIB. DECIMVSQVINTVS 65 Anchufz quatuor funt,non omniü tamen eadem facultas eft.qux nanq; onoclea dicitar, adítringentem& fubamará radicem habet:quz etiam condenfandis corporibus,& modicé attenuandis,& abftergendis,& abluendis biliofis falfisq; fuccis,non pota Íolüm,fed etiam foris admota fufficiat: queq; ex po lenta illita pofsit refrigerare.herbz autem foliafunt radice imbecilliora: ab eis tamen ficcandi& adftrin gendi vis non abeft.Que vero Lycopfíis nominatur, radicé habet magis quàm fuperior adftringentem. eius autem quam onochilon,& alcibiadion vocant, facultas eft magis medicata,& acris,vt eos qui à viperis morfi funt,tum illitatum fufpenfa,tum efa,val de iuuet.quarta denique quz reftat, parua eft,& alcibiadio perfimilis:fed& magis amara,& magis medicata. Agarici radix primo quidem guftu dulcis quodammodo,fed pauló poft apparet amara:& quàdam acrimoniz, leuisq; adítrictionis fpeciem fpatio tem poris inducit.quam ob rem perfpicuum eft,hoc medicamentum elfe compofitum ex acria& terrea fub ftantia,quzà calore extenuata elt:aquez veró effen tix minimé eft particeps: hac ratione vim habet digerendi,& erafsitudinem incidendi,& viícerü obftructiones expurgandi. Aperatum facultatis eft digerétis,& leniter quo dammodo inflammatione liberandi. Adiantum exiccat,tenuat, digerit,nullum tamen perfpicuum calorem aut frigus inducit:fed propter oppofitionem quam in his facultatibus habet, rité in medio conflituetur. Aizoon, hoc eft,femperuiuum vtrunque ficcat le niter,mediorciter adíiringit,omais alterius valide qualitatis expers,vt aquea elfentiain eo«^ r^risanV 674 ORIB. COLLECT. tecellat. non modicé autem, fed in tertio ordine refrigerat. Aegilops leniter acris eftjideoque vim habet per halitum digerendi. Aera,hoc eft,loliá,deficcat& calfacit efficaciter, vt proxime ad acria accedat: quocirca ponet hoc quifpiam in tertio ordine calfacientium,& in fecun do extremo ficcantium. Aegyri llores calidi fünt in tertio receffu. in di£ferentia veró,que in ficcando atq; humectando cft, paululum à temperato ad ficcius deflexcrüt,& fubtiliorü potius quàm crafsiorum funt partium.ipfius quoq; folia funt floribus quodammodo fimilia, nifi quód ad omnia imbecilliora,minusd; efficacia funt. quinetiam refina fimilem floribusfacultatem habet, atque etiam calidiorem.femen veró fubtiliorum eft partium,magisq; exiccat quàm refina& flores, non tamen eft admodum efficax.! Acacie& planta acerba eft,& fructus,& fuccus: qui lotus imbecillior& minus mordax redditur, vtpote qui acrimoniá lauando deponat. ex quo planá eftmedicamentü hoc frigidum effejatque terreum, quadam ctiam aquca effentiaimmifta. Conie&ura quoque eft;non ex fimilibus inter fe particulis conftare, fed quafdam in fe difperfas tenues calidasque habere partes, quz abluendo fegregátur.loceturd; hocin tertio ficcantium ordine,& fecundo refrigerantiü,vbi fuerit elotum:non lotum veró,in primo. Acalephes,hoc eft, vrticz fructus,& folia, valde digerétis funt facultatis, fed& quiddam flatuofum habent.temperies eius eft tenuium partium& ficca, non tamen víqueadeo calida,vt iam mordeat.porró flatus, cuius effe participem eam diximus, nafcitur dum concoquitur.Aluum autem magnopere fubdu cit ipfa LIB. DECIMVSQVINTVS. 65 cit ipfa duntaxat abfterfione,& veluti tirillatione. Acanthus folia habet facultatis modicé digerentis: radicem veró ficcantem, leuiter incidentem,& tenuium partium. Acanthi radix& folia tenuium partium,& calidae funt facultatis.: Acanthz leucz, hoc eft, fpinz albe radix ficcat, & modicé adftringit, femen veró tenuium partium eft,& calidum. Acantha Aegyptia magis adítringentem ficcantemque facultatem habet,quàm fpina alba. Acori radix acris,& modice guítu fubamara eft, itaq; calide eft facultatis,& tenuis confiftentiz.deterget ergo& extenuat ceratoidis crafsitiem, ad quod etiam cius fuccus eft accommodatior. cfto au tem tertij ordinis& in calfaciendo,& in ficcando. Aconitum, fiue pardalianches,putrefacientis venenofzque facultatis eft. ad putrefaciendum tamen quedam extra corpus herbe radix eft vtilis. Aconitum, feulyco&onum,fimilis fuperiori facultatis eft,fed peculiariter lupos interficit,ficut illud pardos. A&e tumarborea,tum chamzacte;hoc eft, ebulus& fambucus,vtraque potentiam habet ficcandi, conglutinandi,& modice digerendi. Alimum, cüm ex difsimilibus inter fe particulis conftet,falfum quidpià& fubadftringens guftu habet. maior autem eius fübftantie pars eft moderaté calida cum humiditate qua non conficitur,& leniter flatum excitat. i Alo&adílringit quidé modice, fed egregi& amara eft, fubducitq; aluü, ficcatq; citra mordicatione 1n tertio gradu,& calfacitin primo intéfo. poteft etia fi anul repellere,& digerere,& paulü ctiam extergete. Y. 4 676: ORIB. COLLEC IT. Alyffum folum datum fpenumero à cane rabiofo morfos fanauit:id quod ex.totius fubftantie fimilitudine poteft efficere.Facultaté habet modicé ficcantem,& digerentem,& nonnihil etiam abfterentem. Al(ne,vel auricula muris,effentiz eft aquec& fri gidz,quare citra adftrictionem refrigerat. Amaracus in calore tertij eft ordinis: in ficcitate vero fecundi. Ambrofia illita vim habet adftringendi,& repellendi. Ammi femen vim habet exiccandi,& calfaciendi in tertio ordine intenfo.eft etiam tenuiü partium,& digerens,guftantique acre,& fubamarum, ideoque vrinam mouet. Amaranthum attenuantis eft facultatis, ftoma-choque infeftum eft. Amurca terrefiris eft fubftantiz, calide, non tamen vt perfpicue mordeat. fi veró coquatur, multó crafsiorum partium redditur,& ficca:fueritá; ex fe. cundo ordine calfacientium,& ficcantium intenfo. Ampeloprafum calidum fic eft,vt illitum exulceret. efl enim acrius& ficcius porro,craffosque ac lentos humores magis incidit,& obftru&a inftrumenta liberat obflructione. Ampelu, hoc eft, vitis agreflis racemi abftergédi vim habent: ipfaque& extrema germina adftrictionem quandam obtinent. Vitis veró culta fimilis eft facultas,fed imbecillior. Albz autem vitis prima germina fubamará& mo dicé acrem adftri&ionem obtinét:radix veró abfter gentem& ficcantem,& tenuium partium,& modicé calidam. Ampelos veró melenajhoc eft, vitis nigra,in om« nibus LIB.DECIMVSQVINTVS 67 nibus eft fupradi&z fimilis,fed imbecillior. Amygdala amara attenuantis,abftergentis,& ob firn&ione liberantis eft facultatis. porro& ipfaarbor fimilem vim eft fortita.quz veró dulces funt,la uiculam ipfz quoq; amaritié pofsident:fed cüm dul cedo fuperet,occultatur.eft enim oftenfum, qualita tem moderaté dulcem,etfe moderate calidam. Ammoniacum emolliendi vim intenfam habet. Amomum acoro fimilem facultatem obtinet:nifi uód acorü eft ficcius, amomum veró maiore quoauos do vi concoquendi eft praeditum. Anagallis vtraque admodum extergentis faculta tis eftjhabétque nonnihil etiam caloris,& attraheudi vim quandam.ad fummam autem ficcandi vim ci tra mordicationem obtinet. Anagyris graueolens eft,& acer, digerentisq;& calfacientis facultatis.eius folia ficca veheméter incidunt,& ficcant non fecus quàm radicis cortex.femé eft partiü magis fubtilium,& vomitü prouocat. Androfzmon alterum afcyron vocatur,eftq; hyperici fpecies:alterum dionyfias. femen eorum vim purgandi habet: foliorum veró ficcans& extergens modicé facultas eft. Androfaces amara& acris herba eft, digeritque & ficcat. Andrachne,hoc eft,portulaca,refrigerat intertio exceffuhume&at in fecundo.eft enam cuiufdam au feritatis particeps: itemq; eius fuccus:itaq; non fo ris modó impofitus,fed epotus etiá refrigerat. praterea dentium ftuporé herba fanat,quippe que Pr£dita vifcofa humiditate leniat, impleatq, ea qu a acidorum contactu afperé fuerant exiccata. Anemonz omnes acris,abftergentis,attrahentis, & ora vaforum aperientis funt facultatis. V 3 "678 ORIB./^COLLECT. Anethum ita calefacit, vt in fecüdo ordine inten fo,aut in tertio remiffo tatuédum effevideatur.exic cantiü veró fecundi ordinis eft,itag; meritó in oleo deco&um digerit, dolorem fedatfomnü conciliat, crudos& incoétos tumores concoquit. fit ex eo oleum, cuius temperies propinqua eft pus mouentibus& concoquétibus appellatis medicamentis: nifi quód pauló illis eft calidius, fubtilius,& diceres, vítum veró fit tertij ordinis calfacientium& ficcantium.ceterü viride adhuc& fucci plená, humidius eft,& minus calidü,itaque magis concoquit,& fom num m2gis quàm ficcü conciliat,fed minus digerit. Anthyllis vtraq; mediocriter ficcat. altera veró, quz chamzpityi cft fimilis,eft fubtiliorum partium quàm altera,& magis abfterget.: Anifi feméacre eft& fubamard, vt propéad vren tium facultatem accedat. eft tertij ordinis exiccantium;vt etiam calfacientium:atq; etiam digerit. Aparine modice exterget& ficcat: habet etiam quandam partium tenuitatem. Apij;hoc efl;piri folia,& fumma germina;auftera funt: fru&us veró aliquid etiam aquez dulcedinis habet. proinde pirum fi edatur ftomacho conucait, fitimQue prohibet: fi illinatur, exiccat,modiceque refrigerat. Achrades magis quàm alia pira& adfiringunt,& exiccant. Apocynü aut brafsica canina eft veneni. mirum in modügrauiter olens herba eft ,; proinde omnino nonignauiter calida eft: non tamé proportione deficcat, quamobrem illita digerentis eft facultatis. Argemona abftergens digerensq; eft. Arifrum acrius multó elt, quàm arum. Ariftolochie radix amara& fübacris cft. tenuiorum par LIB. DECIMVSQVYINTVS. 679 rum partiü eft rotüda,& ad omnia efficacior quàm duz reliquz. quz clematitis dicitur, odoratior eft, itaque vnguentarij ca ad vnguenta vtuntur: fedad medicinas eft imbecillior. At longa minus eft tenuiüpartiü,quàm rotunda, veruntamen non eftinefficax.fed&abftergédi& calfaciédi vi praedita eft: minus quidem quàm rotunda abftergens ac digerens, fed non minus calfaciens, imo veró equé, aut fortaffe magis. Arceuthus, hoc eft, iuniperus, calida& ficca vtrinque tertij ordinis.eius fru&us fimiliter quidem calidus eft, fed non fimiliter ficcus, verüm primi in ficcando ordinis. Ar&ió,quod eft verbafco fimile,facultatis eft par tiü valde tenui,& ficcátis, modicé tamé abftergit. Alterá veró,quod profopitida vocát, digerit e quoq;& ficcat,fed modice itidem adftringit. Arnogloffum, hoc eft, plantago; miftz temperaturz eft,habet enim quidpiam aqueum frigidum:ha bet veró& aufterum quiddam, quod eft terrenum frigidum quocirca refrigerat& ficcatin fecundo ordine.ficcitatem autem obtinet morfus expertem, frigiditaté veró,que nondum ftupefaciat.eius quoue fru&us& radix parem vim habent,preterquàm quód ficciores,& minus frigida funt.atenim fru&us cft tenuiorum partiü,radices veró crafsiorum. quinetiá herbae ipfius folia ficcata,tenuioris fubftan tiz,& minus frigide facultatis redduntur, cüm aqueum eorü excrementü per halitum fit digcftum. Aron terrena& ipfum effentia conftat,& calida, itaque extergentis facultatis eft, non tamen validé, vt dracontium. eft igitur in exiccando;& calfaciendo,primi ordinis. radices cius vtiles funt vel maxime, V 4 68o ORIB. COLIE£CT Artemifía vtraq; in calfaciendo fecundi eft ordinis, in ficcando primi intenfi. cft etiam modicé tenuium partium. Afari radices vim habét acori radicibu magis tamen intenfz fünt. Afpalathus guftu acer eft,& adftringens. ex facul tatibus vero quz ex difsimilibus inter fe particulis conftant, eft conflatus, vt fui partibus acribus calefaciat,aufleris refrigeret,vtrarunque autem ratione déficcet. Afparagus myacanthinus abftergentis facultatis efljnon tamen perfpicue calfacit;nec refrigerat. Afplenum tenuium partium eft,non tamen eft ca. lida facultate preditum. Aftragalus radices habet adftringentes, quocirca ex numero non debiliter exiccantium cft. After Atticus,alij bubonion vocant,habet quiddam digerens:habet veró non minime& refrigerás quippiam,& repellens,vt mifta fit potétiz, vt etiam rofa.verüm id non adftringit. Aftaphis, hoc eft, vua culta quidem concoquendi, adfiringendi,& leniter digerendi vim habet: at apgreflis acrem veheméter.ex quo fit,vt valenter abftlergeat,& quadam etiá vrendi facultate fit predita. Afphodeli radix digerentis abflergentisq; facul. tatis cfl:eius vta cinis acrior, ficcior; cfficitur. Atractylis ficcátis& modice calide facultatiseft, Atriplexhumida& frigida temperie eft,atq; humida quidé in fecüdo ordine,fripida vero in primo. adftrictionis veró nó eft particeps, fed aquea eft,& $ fimilem, minimé terrena, non fecus quàm malua.quin& ven trem celeriter permeat,vt il a,ob lubricitaté:parum praterea in ca eft quod digerat.hortenfes autem hu midiores multó,& frigidiores agreftibus funt. fru LIB. DECIMVS QVINTVS. 68: &us veró atriplicis abftergendi vim habet. Aphace vim habet adftringétem, ficut lenticula. hectamen egrius concoquitur,& validius ficcat. articeps vero eft mo derati caloris. Ablinthium adftringétem, amaram, acremQ; habet qualitatem: calefacitq;,& abfterget,& roborat, & ficcat.at fi oporteat generatim cóprehenfam eius temperiem conuenienter primis facultatibus deter minare,et(i conftat ex partibus inter fe difsimilibus, tamé calidá primi exceffus, ficcumq; tertij dixerim. fuccus veró eius multó eft quàm herba calidior. B - Balani, hoc eft,glandis quz vnguentaria dicitur, reliquie, vnde expreffus fuccus eft,qualitatem amaram in eis ceteris przftatem habent:fed& quedam admifta eft adítri&io, quocirca extergentem fimul & incidentem,cótrahentemq;,& ftipantem vim habent.cortex veró admodum adftringens eft. Balfamum fecundi ordinis eft exiccátium,& calfacientiá: eftq; fubtilioris facultatis.non tamen tan tain eo caliditasineft, quantam nonnulli arbitrantur,partium tenuitate decepti.Fius fru&us perfimilis facultatis eft, caterüm multó in fubtilitate partium inferior. Balauftium validé guftum adftringit.aliarum ve1o qualitatum nullius indicium pre fe fert.quam ob rem ftatuat quifpiam, ficcare ipfum,& nó inftrenué retrigerare. Bati,hoc eft, rubi folia,& germina,& flos,& fru&us,& radix, non obfcurz adftringentis qualitatis funt participes: fed inter fe differunt, quód folia,& pesfenis mollia,& recens nata,plurimum in fe haeant aquec fübftantiz, parü veró ad(tri&tionis. eadem de germinibus habenda ratio cft. fru&us verà i SENE 6$:. ORIB. ICOLLECT. f maturus fit,)non parum habet fucci calidi tempera ti,qui dulcis eft,cum moderata adftri&ione coniun &tus. atimmaturus à frigida fubftantia terrea vinci £ur,& proinde acerbus eft,& valdé exiccat.& fane vterque exiccatus magis exiccat quàm recens. flos veró eiufdem eft facultatis, cuius cft immaturus fru &us:at radix preterquàm quód adftringit,non mediocris fubftantiz quz tenuium partium fit, particeps eft. Batrachia quatuor omnia veheméter acris facul. tatis funt,& cum dolore exulcerát.calida igitur fic«aq; eft vehementer radix,& tota herba. Bdellium,quod Scythicum nominant,emollientis admodü& efficacis virtutis eft: at Arabicum ma gis deficcat quàm emollientia. quodautem recens, humidum; eft& contufum, facile mollefcitjad om nia ad quz Scythicum eft accommodatum.quod ve tuftius eft,& guftu perquàm amarum,& acre,& fic. cum,id excidit ab eorum mediocritate quz indura. ta molliunt. Bechij, hoc eft, tufsilaginis herbz vis eft modice acris. Blitü humidü frigidumq; feciido ordine céfetur. Bulbus illitus, quia amaroris& adftri&ionis eft particeps,ideo abfterget,glutinat,& ficcat. Bulbus vomitum proritans multó eft calidioris temperaturz quàm fuperior. Bugloffum humida calided; temperiei eft. Buphthalmus acrior eft quàm anthemis, idcirco magis ctiam digerit. Brathy,hoc eftyherba fabina,particeps eft acrimo niz,amaritiei,& adftrictionis. idd; medicamentum in tertio exceffu ftatuatur excalfacientiü& exiccan tium,& in corü numero que vcl maximé tenuiü par tium LIB.DECIMVSQYVYINTVS. 685 tium funt.quidam pro cinnamomo duplum eius fub ijciunt,attenuantis énim digerétisQ; facultatis eft. Bretanice folia adftringentia funt, eiusq; fuccus pariter adftringit: itag; co&um nonnulli reponunt, vt inter ftomatica medicamenta efficacifsimum,& quod ad putrefacientia faciat. Bromus illitus exiccat,modiced; digerit,& citra mordicationem.eft etiam leniter frigidiore temperie,& nonnihil habet adfiri&tionis. Bryon thalafsion,hoc eft, alga, compofitü eft ex terreftri& aquea fubftantia, quarum vtraq; eft frigi da:nam& guftum adftringit,& illitum refrigerat. Bryon,quidam fplanchnon,hoc eft, mufcus, vim adftringentem nó validam habet:neq; enim eft admodum frigidum,fed fermé medijs proximum, cüm & digerédi& molliendi facultatis fit particeps,pro fertim veró quodin cedrinis lignis reperitur., r Gallium vim habet exiccantem& fubacrem. Gentianz radix multüm eft efficax, cüm attenua tione, purgatione;abfterfione,& obftru&ionis liberatione opus eft:amara enim eft vehementer. Gigarta,hoc eft, acinorum vuz nuclei,ficciin fe cundo ordine funt,frigidi veró in primo.Eorum effentia craffarum eft partium,& terreftris: fiquidem acerbi funt. Gingidiü amaritiei adftri&ionisQ; particeps eft, ex vtraq; auté qualitate deficcat,& tamen eft aptum ftomacho.calorem veró non admodum perfpicuum eft nactum,ceterüm fecundo ordini FROMAGE: adfcribitur. Glaucium adftringit& refrigerat euidéter: eiüfque compofita eft temperies ex aquea terrenaque fubftantia ,vtraque fane frigida, fcd non fummé;ve 684 OmRIBOCOLDLECT, xüm vt aqua fontana. Glaux herba calidz humidzq; temperaturz eft. : Glechon,jhoc eftypulegium,herba eft acris,fuübamaraQ;,calefaciens,vehementerd; extenuans. Gloeos, hoc eft, ftrigmentum balneorum, modicé emollit. Glycyrhizz fuccus eft maxime vtilis, qué ac eius radices,dulcis cum leui adftri&ione queque uocirca fuerit fané eius natura noftrz familiaris: taleenim effe dulce, oftenfum eft.& quoniá temperie hu mida eft,iuré etiam fitim arcet, nimirum modicé hu midum,& hominis temperatura frigidius. Glycyfides,hoc eft;pzoniz radix,leniter cá dulcedine quadam& fübamara acrimonia adftringit: eius vero temperié tenuium effe partium& exiccan tem cenfendum eft,non tamen infigniter calidam. Gnaphalium modicé aftringit. Gongylidos,hoc eft;rapi femen& radix fpiritum flatus plenum gignit. ^ Damafonium abftergendi vi przditum eft. Daucus, qui paftinaca etiam nominatur, aereftis eft fatiuo in omnibus vehemétior.acrem vero,calfa cientemá;& attenuantem vim habet. Dauci herbz femen validam calefaciendi vim ha bet,&in ijs quz przcipua funt, numeratur:& foris admotum validé digerit. Eius herba eiufdem facultatis eft fed humiditas admifta imbecillioréeam fae cit:eft tamen ipfa quoque calidz temperici. Daphnz, hoc eft, lauri arboris folia& bacca fic« cant,& calfaciunt veheméter,& bacca magis etiam quàm folia. Cortex veró radicis minus eft acer& ca Mw»fed amarus magis,& quidpiam adftrictionis habet, Daphnes LIB.DECIMVS QVINTVS..68 Daphnes herbz temperies eft euidenter calida, acrisq; ac fübamara.Similem quoque vim habet cha madaphne, ficut etiam daphnoides. Dicamnum fubtilioris effentiz eft quàm pulegium,in ceteris rebus ci fimilis. Quod vero falfodictamnü vocant,ad omnia eft di&tamno imbecillius. Dipfaci radix fecundi ordinis ficcantium eft, abfterfionisq; cuiufdam eft particeps. Dorycnium temperie eft adi papaueri& mandragorz,& quecunque talem habent refrigerandi vim. excellit in eo frigiditas aquea valde efficax. fi parum fumatur,foporé inducit:fi largius,interimit. Dracontiü habet aliquid aro perlimile:eft tamen co acrius& amarius,ideoq; magis calfacit,& tenuio rum eft partium, habet etiam leuiculam adftrictionem,que cum duabus predi&is qualitatibus amara& acri coniuncta, medicamentum efficax eft effe&um.fru&us veró non folüm folijs,fed& radice eft valentior. Dryopteris,id eft filicula,qualitatis dulcis eft,acris fübamarz:in radice veró,etiam acerba.ei verà putrefaciendi facultas ineft. E Ele, hoc eft, oliuz rami quantum adftri&ionis, tantum Ctiam rcfngerationis obtinét. fru&us veró, fi quidé exquifité maturus fit, moderaté calidus eft: atimmáturus magis adftringit,magisq; refrigerat. Elxon, hoc eft, oleum quod ex oliuis conficitur, humectádi& moderaté calfaciendi vim habet.eiufmodi eft quod dulcifsimum eft,& ex oliuis maxime drupis.quod veró omotribes,& omphacinum voca tur,quáte adítri&ionis, tantz quoq; frigefactionis eft particeps. Vetus auté oleum,quod ex dulciinue terato cóficitur, calidius eft,& magis digerit.quod 686 ORIS. COLLECT, ex crudojid víquedum quippiam adftrictionis ferua ritmiftz facultatis eft:vbi eam plané abiecerit,reliquo fimile redditur. Dulce veró fi tenuium partium appareat(tale autem eft quod purum,pellucidá eft) ac modicum eius inunctum, latifsimeQ; per corpus extenfum,fibi ipfum continuü manct;& à cute combibatur,hoc pro optimo habendum eft,& olei virtu te praftare vel maxime: quale eft Sabinum. Oleum porró lotum minime omnium mordax eft. Cetera olei genera ijs differentijs varia inter fe funt, quz in fructibus,ex quibus oleum exprimitur,comperiuntur. Cicinum enim tenuius eft;&ad difcutiendum valétius,vetufto oleo ex oliua cófe&to maxime fimile.Raphaninum in ceteris huic fimile, fed calidius. Hoc etiam calidius eft finapinü. Cui fimile eft quod ex melanthio fit.Contraria funt his,myrtinum,fefaminum,& balaninum, tum quód adftringunt, tum quód craffas partes habét.Miftae facultatis funt lentfcinum,& terebinthiná,& maftichinum:non enim emolliunt modó,fed etiam adftringunt.Am gdalinum veró amaritiem habet exuperátem, eftq; adftri €ionis cuiufdam articeps.nó tamen caryinum,fed hoc maxime cem pan digerendi facultatis eft. Cali dius eo eft laurinü,& ad digerédum potentius. hoc etiam magis cedrinum.proximum ei eft quod ex liuida pice fit. Tedinum eft minus calidum laurino, Ey magis exiccat. Hyofcyaminum veró mifl pote ftatis eft, emollientis& refrigerantis. Quod ex cnico fit,ventrem fubducit:eoq; magis,quod ex grano Cnidio conficitur. Iam quod ex agrefti oliua exprimitur, non fimplicis temperaturz eft,fed abftergen tis,vnad; adftringentis. Squalidifsimum eft id inter omnia olei genera:poft hoc Ittricü, deinceps Hifpanum. Pinguifsimü eft Libycum,& Cilicium. Simul verà LIB. DECIMVS QVINTVS. 687 veró pingue& tenue eft Sabinum. in medio horum omnium eft, quodin Cycladibus infulis nafcitur, quodq; in Gracia atque Afia conficitur. Ceterüm pingue oleum lentore zftimatur: tenue, fi pellucidum,purumd; fit,(iq; minima eius portione corpus lurimüm vngatur, fi deniq; à cute facilé ebibatur. Exhis que dicta funt, licebit tibi de alijs oleis iudicare, quz eodem quo vnguéta nomine appellantur: quale eft rofaceum,liliaceum,& quzcung; funthuius generis quz ex fructibus,germinibus, folijs,floribusq; cleo maceratis fiunt: oleü enim pro cuiufq; inie&z rei natura variabitur. Ex ijs ergo quz toto hoc opere de quacung; re inijcienda perdifcis, finillatim quoq; confectum ex eadem re oleum, quac fit;poteris cognofcere. Elatine moderaté refrigerat,& adftringit. Elaphobofcus calidz fubtilisq; facultatis eft,itaque etià exiccat,fecüdo maximé ordine exceffuum. Eleniá. huius herb radix nó primo ftatim appul fu calefacit, quamobrem nó eft dicéda calida& ficca exquifité,vt piper,fed cá excrementitio humore. Elelifphacusjid eft,faluia, euidenter excalfacit,& leniter fubadftringit. Elleborus vterque abftergentis, calideq; faculta tis eft.efto autem tertij ordinis calfacientium& ficcantium. czterüm niger eft guftanti calidior, albus veró fubamarus. Elxine,alij perdicium nominát,facultatem habet extergentem,& leniter adftringentem,cum modicé frigida humiditate. Elymos aut meline,id eft, panicum,emplaítri mo do impofitüm ficcat,atque refrigerat. Epithymum habct thymi facultaté, ad omnia efficacius:tertio gradu exiccat,& calefacit. - 688 ORIBE. COLLECT: Epimediü vim habet modice refrigeráté cü humi ditate aquea: quare nulla ei qualitas 1nfignis incft. Epimeliü pláta acerba eft, vt(; dixerit quifpiam, malus agreftis. fructus eius acerbus eft,& ftomacho infenfus. Erebinthus;hoc efl,cicer,vi attrahendi,digerendiincidendiq; pollet. calidum enim& modicchumidum eft,& amaritiei particeps. Erebinthus veró agreftis ad omnia valentior eft fatiuo:hoc eft,calidior& ficcior,quáto& acrior eft & amarior. Erice facultatis eft digerentis citra morfum. flore cius potifsimum ac folijs vtendum. Erpyllum, hoc eft,ferpyllum,calfacientis faculta tis efl,& guftu multum acre. Eryfimi femen ficut guftu nafturtio fimile apparet,ita facultate igneum eft& calfaciens. Erythrodanum, hoc eft,rubia,radice acerba ama raá; eft.itaque quzcunq; agere dicta funt, vbi eiufmodi qualitates coiuerint, ea omnia in hac radice cuidenter confpicies. Eupatorium herba eft fübtili,incidente& abfter. gente qualitate citrainfignem calorem predita.mo dicz quoque adítri&tionis eft particeps. Euphorbiü vrétis& tenuiü partiü cft facultatis. Ephemerum nó letale, quod colchicum vocant: fed alterum,quod irin agreftem nominant,radicem habet adílringenté,odoratamq;:ex quo planum eft, temperaturz miflz effe,repellentis& digerentis, Echini herbz fructus acerbus eft à€ proinde re: pellit& exiccat. Zinziberis radix validé excalfacit,fed non primo occurfu,vt piper:quam ob rem minus tenuium pattium, LIB.DECIMVSQVINTVS. 689 tium,quàm piper,eam effe cenfendü eft.videtur autem illaborata quedam& crafsior fubftantia eiineffe, eaque humida potius& aquea, quocirca facile perforatur, cüm fcilicet excremétitia humiditas infitjneq; quicquá eorum que aut exquifite ficca funt aut humida,fed qux elaboratam humiditatem continent, hoc patiuntur.Idem veró piperi longo contingit.inde fit, vt calor qui àzinzibere& piperelon go manat, diutius,quàm qui ab albo aut nigro,perfe ueret:hincq; eft, vt vtriufque medicamenti vfus fit diuerfus. Nam cüm totum corpus excalfacere celeriter volumus,ea tum funt offerenda,que celerrimé à caloris noftri contactu incalefcát,& in omnes partes citó ferantur. cüm veró particulam aliquam refrigeratam calfacere oporteat,contrà eft agendum, vt que tardé calfacientia plurimum temporis perdu rantjadhibeamus. Zythus acrior eft non parum quàm hordeum,& praui fücci,vtpote qui ex corruptela proueniens.fla tus quoq; excitat: eftq; partim acer& calidus, parte veró plurima frigidus,aqueus& acidus. Zyme,hoc eft,fermentum, tenuium cft partium, & mediocriter calidá: ob eam caufam& fine morfu quz in profundo funt extrahit,& digerit.Ex cótrarijs auté facultatib. cft temperatü: nam& aciditatis eft particeps,& caliditatis ex putredine contrattz: cui accedit ea quz ex falis farinzque natura exiftit. H Hedyofmon,mentham odoratá quidam vocant: eft enim alia quedam non odorata, quam calamintham appellant:vtraq; guftu acri,& facultate calida ex tertio ordine:fed que odorata eft,imbecillior eft quàm calamintha. vt autem vno verbo comple&ar, hzc ceufylueftris quzdam eft, illa fatiua. czeterüm X 69G ORiIB. COLLECT. mentha quid habet amarum,& acerbum. LEE AA pelecinus,femen habet quod amarum,fubadftringensque videtur:quam ob rem epotum,eft ftomacho idoneü. Vifcerum obftru&iones expurgat:id quod etiam fruticis virgulta przftant. Hemerocalles radicem habet lilij radici fimilem, & figura& viribus:leniter autem digerentem facul. . tatem habet,& nonnihil etiam repellentem. Hemionitis aftri&ionis amaroris Q; eft particeps. Herygeron vim habet refrigerandi,& modice di gerendi. Heryngium calore,aut nihil aut certé parum fuperat ea quz temperata funt:ficcitatem tamé& partium tenuitatem non paruam habet. e "Thalietri facultas eft exiccás fine mordicatione. "Thapfia acris eft,& validé ficcátis cum humidita te facultatis: trahit proinde ex alto violenté, idque quod traxit, digerit:longiore autem tempore id facit, vtpote quz larga humiditate excrementitia fit expleta. 'Thermus;hoc eft;lupinus,qui efturmedicamentum eft ex genere emplafticorum:qui veró innatam adhucamaritiem habet,abfterget,& digerit,& citra morfum ficcat.: Lupinus veró agreftis,& mapis amarus,& ad om nia valentior quàm domefticus,eiufdemque eft genere cum ipfo facultatis. Thlapfi femen acrem facultatem obtinet. Tridax,id eft,la&tuca, humidum frigidumq; olus eftjnon tamen ad fummum,fed maxime ad aque fon tanz,vt ita dicam,frigiditatem. Thymum euidenter incidit, calfacitque& ficcat tertio ordine.) Idza LIB. DECIMVSQVINTV S. 691 I Idea radix guftanti vehementer acerba eft,& re ipfa experto idem prz fe fert. Ixos,hoc eft;vifcum,ex multa aérea& aquea fubftantia calida, paucifsimaq; terrena conftat,acrimo niaQ; in eo amaritiei mae itaq; vehementer humores ex alto attrahit, eosque non tenues tantüm, fed& crafsiores,cosq; dffundit ac digerit. Ios, hoc eft, viola, folia habet quorum fubftantia aquea eft,& fubfrigida exuperans. Hippuris,hoc eft, cauda equina, qualitaté adftrin gentem habet cum amaritie,proinde valenter fimul ac citra morfum exiccantem. Tfatis fatiua facultatis eft quz valenter ficcat,& neutiquá mordet:cft enim fimul amara atq; adftringens-agreftis veró iam manifefté acre quippià tum guftu, tum actione prafert: quocirca magis quàm fatiua ficcat. Ifopyron,aut phafiolum,femen habet amarum& fubadftringés: extergit itaq;,& craffos humores incidit,corporaq; contrahit& conflringit. Ttezhoc eft,falicis foliorum vis eft citra morfum exiccans.habent etiam aliquid adftri&ionis. funt etiam qui fuccü ex eis exprimant, medicamentumq; mordacitate vacans,& exiccans,ad multas res vtile feruent.nihil enim eft ad pluresres vtilius,quàm me dicamentum citra mordacitatem exiccans,quod pa rum etiá adftringat. Iam veró cortex quoq; arboris fimilem folijs& floribus facultaté obtinet,nifiquód ficcioris temperaturz eft, velut omnes nimirü funt cortices:fed eum quidá cóburüt,cinereQ; vtütur ad ca omnia que ficcare valenteroporteat.quidá etiam dum falix floret, corticé eius incidunt, liquoremQ; colligunt, extergentem,& tenuium partium. X 5 ORIP. CGO'LLECT. K Calamintha,hoc eft,;nepita,fubftantiam habet te nuium partium,& calidam, ficcamQ; temperiem ex tertio quodammodo ordine:acris enim eft guftu,& paululum omnino habet amaritudinis.attenuat,incidit,& difcutit. Calamus aromaticus tum adftri&ionis leais,tum minimz acrimoniz eft particeps. plurima eius pars ex terrena fubftantia atq; aéria cóftat, in caliditatis frigiditatisq; coniugatione temperata.ftatuatur ergofecundi ordinis calfacientiü& exiccantium,que tamen vehementius deficcant quàm calfaciunt. habet quinetiam tenuium partium aliquid, vt alia aromata omnia:fed illorum compluribus tenuitatis par tium plurimum,calamo veró non multum ineft. Calami vallaris radix non mediocrisabftergentis facultatis,minimé veró acris eft particeps.virentia veró folia modicé refrigerant: in quibus etiá vis abftergens ineft.eius cortex vftus valde tenuis dige rétisq; facultatis redditur: qui etiá aliquid habet ab ftergens, vt calfaciat atq; exiccet in tertio fere ordi ne:magisq; ficcet, quàm calfaciat. Vitádus eius flos cft: nam fiin aures incidatjita tenaciter adharet,vt auelli non pofsit,& auditum vitiet,quam ob rem fx penumero furdos homines facit. Cancami radix facultatem non mordenté habet, & modicé ficcantem. effentia veró craffará partium eiineflatque emplaftica. Cannabis femen flatu vacat,& exiccan: eft. Capnios,hoc eft,fumus, acris fimul& amare qua litatis eft particeps, nec omnino eft ab acerbitate alienus. Capparis radicis cortex vincenté habet amaram qualitaté, proximá acrem, deinde acerbam: ex quo liquet, 691 LIB.DECIMVSQVINTVS. 65 liquet, eum ex diuerfis pugnantibus; nonnihil qua litatibus conftare: poteft enim extergere, purgare, incidere,digerere fua amaritie:calfacere veró, incidere& digerere acrimonia: cótrahere,denfare,cóftringere acerbitate. fimilem cortici radicis vim fru &us habet, nifi quod eft ad omnia imbecillior.quinetiá folia,eorumq; caules fimilisfunt facultatis.Cap paris veró que in admodá calidis regionibus proue nit, vtin Arabia, m ultó eft noftrate acrior, adeó vt plurimum etiam adurentis facultatis habeat. Cardami,hoc eft,nafturtij feme adurentis faculta tiseft particeps,velut napy.herba quoq; ficcata vim eandem, quam femen, obtinet. at humida adhuc& virenspropter aquec humiditatis miftionem eft femine multó inferior, vt cum pane ea,tanquam obío nio, vti liceat. Cardamomum& ipfum fané facultatis eft valde calidz, non tamen ita valide, vt nafturtium. poteft tamen& ipfum exulcerare: habet autem quiddam etiam amaritudinis adiun&um. Caron calefacit& ficcat tertio ferme ordine,habetq; modicé acrem qualitatem. Cafia tertij ordinis eft calfacientiü& exiccátium, eftq; valde tenuiü partium, guftu veró multum acri monie przfert,& parü quid adftri&tionis, ac proindeincdit,digerit,& robur inftrumentis indit. Cariaarbor,hoc eftnux,haber in foliis& germinibus adftri&tionem quandam, cxterüm euidétem, multamquein nucis putamine recenti,& ficco. In nuce pratereaid quod edendo eft, oleofum eft,& tenuium partium:& quà diutius reconditum fuerit,eó maiorem vim habet,tumque per halitum valde digerit. cüm veró recens eft, qualitaté quandam adítringentem habet.quod vero imperfectumeft,& X 3 694 ORIB. COLLECT. nondum ficcü, fimile eft czteris fru&ibus, qui cüóm virides fünt,pleni funt femico&z humiditatis. at eius putamen ficcü vftum,tenuium partiü,ficcansq;, & moríus expers medicamentum efficitur.at leptocaryon, quz pontica nux nominatur,plus terreftris eflentiz frigide habet;ideoá; guftanti magis auftera& planta& fructus& cortex apparet, cetera nu ci que regia dicitur,funt fimilia. Carpefium fimile eft ei quod phu vocatur,& guftu& facultate:fed plus tenuitatis habet,nontamen ita eft tenue, vt pro cinnamomo vti eo pofsimus, vt Quintus faciebat. Przftantius autem eft Ponticum Carpefium, quàm Laértium. eorum magna copia in Syria tibi fuppetet. Caucalis calfacit& exiccat. Cenchros,hoc eft,milium,primo ordine refrigerat,exiccat auté in tertio exoluto: habet ctiam paululum tenuitatis. Cedrus vtraq; temperatura eft calida& ficca ex tertio ordine. Cedrea vero quartü etiam ordinem videtur attingere,ead;& egregie calida eft,& fimul tenuium partium.caterüm quod eius eft pinguifsimum,& plané oleofüm,tenuiorum cft, quàm tota ce dria»partium,minus tamen acre,at non minus calfaciens.porró cedri fru&us moderatiore vi funt prediti,víqueadeo,vt comedi quoq; pofsint. Centaurij maioris radix,acris fimul& adftringés cum leuicula dulcedine guftui apparet. calfacitigitur,craffe& terree frigiditatis particeps:digeritQ;, & robur particulis indit.eadem facit fuccus,qua radix.ac quidam funt qui hocmedicamento prolycio vtuntur. qui veró aiunt rheum eíle magnum centau rium,ij mihi fentire melius videntur. Centaurij minoris virgulta, ac magis ctiam folia & flores LIB. DECIMVSQVINTVS. 69 & flores, maximo vfui funt.fuperat reliquas in eis a« mara qualitas:eaq; eft etiam adftri&tionis cuiufdam particeps, ac proinde medicamentum egregie citra morfum exiccat. eius quoque fuccus fimilem habet ficcandi& abftergendi facultatem. Cerafi arboris fru&us, dulcis potius perinteftinum fecedit,fed ftomacho minus accómodatus eft: aufterus contri,acidus veró pituitofis ftomachis,& in quibus excreméta redundant,conuenit: magis enim quàm aufterus deficcat,& nonnihil etià incidit. Ceratoniaexiccantis& adftringentis facultatis eft, ficut ceratia quoq; eius fru&us, qui dulcedinis cuiufdam eft ctiam particeps. Ceftrum,aut pfychrotrophon, Romani veró betonicam vocant, vim habet incidendi: amara enim eft,& fubacris. Cecis,id eft,galla,que omphacitis dicitur, medi camentü eft admodum acerbü,plurima fui parte ter renz frigidz fubftárie particeps:cuius beneficio fic cat,repercutit,contrahit, cóftringi& particulas in firmas roborat. ftatuatur hzc in tertio ficcantiü, in fecüdo veró refrigerantiü ordine. Altera auté galla flaua,laxaymagnaq;, ficcat ipfa quoqs, fed tanto minus, quantó minus acerbe qua itatis eft particeps. Galle auté combuftz vim fupprimédi fanguinis acuirunt,& caloré etiam atq; acrimoniá vrendo con trahunt,& maiore ficcandi vi redduntur. Cera medium quodammodo inter vtranq; coniugationem locum tenet: habet quiddam etiá craffarum partium,& emplafticü:quam ob rem aliorum medicamentorum excalfacientium, ficcantium,& refrigerantium materia eft. at ipfa per fc ex genere vtiq; fit debiliter concoquentium, qua forisimponuntur. habet etiam paulüm quid digerentis cali€ 4 696 ORIB.^COLLEZCT. died; potentiz,quz in melle inerat plurima. Ciceos;hoc eft,ricini fru&us,vim haber exterpé. di,& per halitum euaporádi: ita quoq; eius folium, fed imbecillius. Cinnamomum fuümmé tenuiü partium eft,non ta men fummé calidü,fed ex tertio quodammodo ordi ne.nam propter effentietenuitaté nihil eft eorü que eque calefaciüt,quod ita vt cinnamomum exiccet. Cinnamomis veró eft velut cinnamomü imbecil lü,nónulli veró pfeudocinnamomü ipfam nominát, Circez radix odorata eft,& excalfacit. Cifthus,aut citharus,frutex eft ad[tringens,folia veró& parua germina trita adeó deficcant atq; adftringunt,vt vlcera glutinét.flores efficacioresfunt, deficcát fere in fecundo exceffu abfoluto.frutex vero ipfe adeó eft frigidus, vt tepidi caloris fit particeps. Ceterüm hypocifthos aut hypocifthis magis adítringir quàm folia. Cifthus aut ladanü. in calidis regionibus hic cifthus proueniens in vtroqueà noftrate differt, tum quódadftri&ioné depofuit,tum quód caliditaté acquifiuit.quod veró ladanü vocant, ex eodem proue nit, medicamentü calidi primo exceffu iam cópleto,habens etiá parum adítri&ionis.eft etiá tenuium partium effentiz.quibus quidem fit rebus,vt modicé molliat,& digeratac nimirum etiam concoquat. Ciffos,hoc efthedera,ex contrarijs facultatibus cóftat, habet enim quippià fubftantia adfiringétis, quam effe terrená frigidamq; oftédimus. habet etia nónihil acris,quam calidam effe vel guftus ipfe com probat.tertia quoque ei virenti ineft aquea fubítan tiatepida quedam. Clinopodium tertij eft ordinis calfacientium& exiccantium. Coma LIB. DECIMVSQVINTVS. 697 |. Comarus, hoc eft, arbutus, arbor acerba eft vnà cum fructu,quem memecylum vocant. Commi,hoc eft,gummi, ficcanté emplafticamq; vim habet,quaque afperitatibus medeatur. Conia,hoc eft,lixiuium.omnium maxime abíterget& exiccat id lixiuium, quod ex cinere ficulno& tithymalorum conficitur,fereque putrefacientis eft facultatis. Conyza& maior& minor cüm acris amare; fit temperaturz,in calfaciendo& ficcando tertiz tem periei cenfeatur.Eft etiam tertium conyze genus in lucis humidioribus proueniens,vtrifque fuperioribus graueolentius& imbecillius. Coriannum, aut corion, hoc eft, coriandrum, ex contrarijs conftat facultatibus, habet; multum amare fubftantiz, quam tenui partium,& terrenam calidam effe oftendimus:nec parum etiam aquee hu miditatis,quz tepentis facultatis eft.habet etiam pa rum adítrictionis. Coftus leuiculam plané amaram, plurimam autem acrem& calidam in fe qualitaté habet, adeó yt etiá vlcus excitet.ei quoq; flatuofa humiditas ineft. Cotyledon;hoc eft, vmbilicus Veneris,facultatis eft humide fübfrigidz,& cuiufdam obfcure adftrin gentis, cum ea leuiter amarz: vnde refrigerat,repercutit,abfterget;ac digerit. Crania, hoc eft, cornus arbor fructum fert egregie acerbum: folia quoque& germina eiufdem acer ba funt,& mirum in modum exiccant. Crambe, hoc eft, brafsica, exiccantis facultatis eft,non tamé etiam euidenter acris. caules brafsice combufti cinerem faciunt valde exiccantem, vtiam adurentis quoq; facultatis fit particeps. Crambe vcró agreltis ficcior calidiorque ef X, 698 ORIB. COLLECT. quàm fatiua,proinde intra Corpus citra noxam nos affumitur. eadem vehementius quàm fatiua exterget ac digerit. Crambe marina preterquàm quód aluum lenit, eft etiam fuübfalfa& fubamara. Cratzogoni herbz fru&us acer eft& vehemens. Crethmó falfum quodammodo eft cum leui ama ritie coniun&um: quam ob rem ius eft cius abftergens,& ficcans. Crithe,hoc eft,hordeum,primi eft ordinis in exiccando,& refrigerando, habetque pauxillum'abfterfionis. polenta veró multó magis quàm hordeü deficcat. Crinijhoc eft, lilii flos ex mifta temperie conftat, quz partim ex tenui quadá terrena effentia cóflata eft,ex qua guftui amaritié prefert: partim ex aquea temperata,ex qua oleü quod ex eo cóficiturjitemá; vnguentü facultatis redditur moríus expertis,dige rentis,& mollientis: radices auté& folia perfe leui gata, ficcant,abftergent, digeruntQ; modice. Crocodilij femen acre eít,calideq;& digerentis ac ficcátis facultatis eft.Succus caulis& feminis eadem vi eft praeditus. Crocus parum etiá quid adftringés habet, quod terrenum frigidum effe docuimus:fed fuperat in eo calfaciens qualitas:ex quo fit,vt tota eius fubftantia fecundi fit ordinis calfacientium» primi veró exiccantium, quam obrem habet etiam vim quandam concoquendi, Crómyon, hoc eft,cepa,eft ex quarto calfacientium ordine.effentia veró eius craffarü eft partium. Cyamos,hoc cft, faba,medie eft téperature,proximé ad vtranq; parté accedens in exiccádo& refri gerádo.Caro eius paulüm quoq; abftergétis Bes ti$ Cit LIB.DECIMVSQVINTVS. 699 tis eft particeps,ficut putamé nónihil adítringétis. Cyclaminus varias habet vires:nam& abfterget & incidit,& aperit,& attrahit,& digerit. radix eft fucco imbecillior,eft tamen vehementior. Altera ve 1ó cyclaminus,quam etiá ciffanthemon vocát,queque radicé habet inutilem, fru&ü habet egregie ef cacem,eiusQ; amarities acris eft,& modice lenta. Cymini femen tertij cft ordinis calfacientium,fla tumq; extinguit. Cynosbatos, hoc eft, rubus caninus. huius fru&tus non ignauiter adftringit, folia veró moderate. cauendum ab eo, quodin eius fru&ulanz fpeciem gerit,quippe quód arteriam vitiet. Cyparifsi folu emis pilule recétes ac molles ficcandi vim habent;abfque infigni acrimonia& calore, ficut etiam guftus oftendit: apparet enim in ea leuis quidé acrimonia,fed amarities plurima,mul toQ; etiam maior in tota planta acerbitas. tanta autem ei ineft acrimonia, tantusq; calor,quáta fatis fit ad acerbitatem in altum deducendam,nullum tamé calorem& morfum excitet. Cyperi radices abfq; morfu calfaciüt& exiccát: ineftq; eis adftringendi& incidendi vis quedam. Cyperi folia& fumma germina,miftz facultatis funt, habent enim quiddam digerens ex aquea fubftantia modicé calida.habet etiam aliquid adftrictio nis ex frigida terreftri, quà ob rem citra moleftiam & morfum ficcat,& incidit. Cyrifi folia digerunt, vimque miftam& aqueam pofsident,. Conion, hoc eft,cicutam, extrem refrigerantis facultatis effe norunt omnes. Coni fru&us totusviridis habet cum humiditate amaritudinem quampiam,& acrimonii, efculentug 700 ORIS. COLLECT. veró maceratus minime mordax,& maxime emplaficus redditur:& in medio calide& frigide qualis dint s tatis confiftens,ex aquea& terrea fubftantia temperatus;acrie minimüm eft particeps. Lagopus ficcantis facultatis eft. Lampfana illita quandam abftergendi& digeren di vim habet. Lapathium modicé digerenté habet vim.Oxylapathü veró praterquàm quód digerit, habet etiam quid repercutientis.corum femen eft euidenter ad ftringens.Porró hippolapathum cum eo quod dige ritipfum quoque etiam repercutit, fed imbecillius. Limonij fru&us aufterus cft. Lichen in petris nafcens abftergentis& modicé refrigerantis facultatis eft,& vtriuíq; exiccantis. Leontopetali radix digerit,ficcat, calfacitd; tertio ordine. Lepidium ex quarto calfacientium eft ordine. Leucas acris qualitatis eft: calfacit autem& ficcat tertio ordine. Leucacanthi radix amara eft,ideoq; incidit& ficcat tertio ordine: at in calfaciédo primi eft ordinis. Leucoij frutex vniuerfus abftergétis& tenuium partium eft facultatis, magis tamen flores:& inter eos qui ficciores funt,magis quàm virentes.eft hoc, fi quid aliudjamarum. fru&us quoq; eiufdem facultatis eft,itemQue radices, nifi quód crafsiorum funt partium,& magis terrez. Leuce arbor,hoc eft;populus alba,mixte quodámodo temperaturz eft ex aquea tepida,& terrena extenuata effentia,quam ob rem abftergentis facultatis eft particeps. Libanotus;hoc eft;thus,calfacit fecundo ordine, ficcat LIB.DECIMVSQVINTVS 7o ficcat vero in primo:habet quoq; parum adftri&ionis. eius cortex vim habet euidenter adfiringétem, ac proinde quoq; exiccat, adeó vt in fecundo ordine completo collocetur. conftat etiam ex crafsioribus quàm thus partibus, minimeq; acrimonizparticeps.ramus eius tum ficcioris,tum calidioris eft fa cultatis, quàm thus, vt ad tertiü víq; exceffum perueniat.habet etiam quidpiam abftergentis. Libanotides tres molliétis funt digerétisq; facul tatis: habét eti aliquid abftergétis atq; incidentis. Lignys,hoc eft,fuligo,omnis exiccans eftideods terreitris eft effentie, habens quafdam etiam ignis, qui materiam combufsit,reliquias,easq; pufillas. to ta autem eius natura terrena eft, tenuium partium. fpeciales veró in ea differentiz funt,qux ex materia coibufta eueniunt,cüm ex acriore& calidiore talis etiam fuligo proueniat: ex acriore veró& non mor dente,fimilis quoq; fuligo conficiatur. Libyftici radix& femen ex genere calfacientium funt,& flatus difcutientium. Lini femen calidum eftin primo ordine quodam modo,eftque in medio fermé humiditatis& ficcitatis conftitutum. Lycium egregià difcutit, ficcat veró in fecundo exceiTu,in calore veró mediis quodámodo eft proxt mum, habet etiam quidpiam adftringentis,quocircaabftergit& contrahit. Lyfimachios adftringentem qualitaté fuperantem habet.herbam hanc Lyfimachus rex ad fanguinis eruptiones cohibendas facere cafu quodam cóperit: cüm enim equus eius vulnus accepiffet,fanguisQ; erumperet,hanc herbam,quz erat ad manus,quamq; rex ignorabat, vulneri admouit: ea eruptione fedatajomnes poftea ad fanguinis eruptiones ea vfi funt, $701 ORIB. COLLECT. & ab inuentore Lyfimachiá herbam appellauerunt. Lychnidis,quz ad coronaméta adhibetur,femen calidum eft in fecundo ordine,aut iam etiam in tertio:& eodem quoque modo ficcum. Lotos domeftica,quam trifolium quidam vocát, abftergentis modice qualitatis eft particeps,itemq; ficcátis.In calidi frigidiq; coniugatione media quodammodo eft.Lotus autem agreftis plurimüm in Li bya prouenit.Eius femen fecundo ordini calfacientium adfcribitur:abfterget etiam nonnihil.ex Aegy ptie veró loti femine panes etiam conficiuntur. Lotus veró arbor adfiringentis paucule qualita. tis eft particeps:eft etiá partium tenuiü,& exiccás. M Macer cortex eft multüm acerbus cum leui quadam acrimonia. videtur itaque ex mifta effentia con ftare,plurima terrena frigida,paucula veró calida& tenuium partium: quamobrem in tertio ordine ficcantium eft, in caloris frigorisque differentia neutrum infigniter cfliciens. Malabathti foliá fimilem habet vim fpicz nardi. Malua,aereftis quidem parum digerentis qualitatis eft,& jeniter mollientis: hortenfis veró imbe-cillior eft.carum fructus eo eft valentior,quo etiam ficcior.Anadendromalache veró,quz etiam althza dicitur, magis digerit quàm füperiores. Mandragora ex tertio ordine refrigerantium eft, & tamen cuiufdam caloris eft particeps.& inpomis ineft quippiam humiditatis: proinde grauem foporem inducüt. radicis veró cortex, qui eft valentior, non refriperat modó,fed etiam liccat.reliquainterna pars imbecilla cft. Marathró, hoc eft,fceniculum, calfacit in tertio, ficcat in primo.Agreftis veró,quod hippomarathrá vocant, LIB.DECIMVS$QVINTVS. 5o vocant, radix& femen ficcioris eft facultatis, quàm fatiui. Alterum hippomarathrü eft, cuius femen rotundà eft& acre, cuius facultas eft hippomarathro fimilis,fed imbecillior. Maftiche alba& Chia adftringit: mollit fecundo or dine,calfaciés& exiccás.nigra veró& Aegyptia magis quàm fuperior ficcat fed minus adftringit. Melanthium calfacit,& ficcatin tertio. E t etiam tenuium effe partium, inciditq;& abfterget, cüm amaritiem contineat. Melilotum habet partem adftringentem, fed& digerit,& concoquit. copiofior enim in eo eft fubftantia calida,quàm frigida. Melcal&cit& ficcat in fecundo ordine.cft autem fimplicis, quoad maxime fieri poteft, facultatis extergentis. coctum minus acre,& abftergens redditur. Ceterüm fi quod mel amarum eft,clarum eft id effe miftz facultatis, tanquam fi noftrü quifpiam ei abünthium mifcuiffet. Sed& facchar,quod vocant, mellis eft fpecies,fed minus eft dulce,quàm noftrate;in cateris ei fimile. quatenus veró non eft infenfum,nec fitim affert,eatenus ab eo differt. Meliffophyllon vim habet marrubio fimilem,fed eft illo multó inferius:ex quo fitvt cm magna vbique marrubij fuppetat copia, meliflophyllo vti fit plané fuperuacaneum. Mefpili arboris fructus multüm acerbus eft.in ger minibus quoq; eiufdem& folijs acerba qualitas in^ eft non exigua. Medij radix auftera eft,& fluxiones cohibet. femen tenuium partium, incidentisQ; eft facultatis. Meconis,hoc eft,papaueris omnis eft vis retrigerans.atiui femen mediocriter fomnü conciliat;alpe &u candidü.eius, cuius flos celeriter defluit, femen 904 ORIB. COLLECT. valentius refriperat, quocirca eo folo nemo innoxic vtetur.Ex agreftibus veró quod velut fedens ca put habet,id medicatum iam femen habet, valde fri gidum,& nigrum. Alterum quod oblongius caput geritmaximé omnium eft medicatum,tum in femine,tum in capitibus,tum in foliis,tum in liquore:va lenter enim refrigerat,& vfquead ftuporem& mor tem perducit. Cornutü vero papauer abftergentem & incidentem vim habet. Malus non omnis eft vna natura,veluti nec etiam fructus:quedam enim mala dulcia funt, quzdam au ftera, quedam acerba,quedam acida,quedam plené exoluta,& aquea:& fané in eis aqueum exuperat,vt eorum magis aquea, magisq; frigida fit temperatura:in acerbis autem terrenü frigidumyin aufteris veró tum hoc,tum aqueum dulce: in acidis aque frigidum,vtin dulcibus aqueum temperatum. Eadem ratio eft foliorum fucci, corticis arborum,quaz omniainter fe differunt. Malus Perficain fructu, foliis,& germinibus fuperantem habet amaritié. eft etiam medicamentum digerens.eius fructus frigidiorc humidioreQ; temperatura eft. Malus Armeniaca fru&tá fert fecundi ordinis humidorum& frigidorum. Malus Medica eft,cuius fru&um citrium vocant, quod in femine exuperantem habet qualitatem acidam& ficcam, vt tertíj(it ordinis ficcantium& refrigerantium. in cortice veró itidem exiccanté tem peraturá habuit,non parü tamé acrimonie habenté, 1dcirco in fecüdo ordine exiccat,non tamé refrigerat, fed vel temperatus eft, vel pauló inferior. Eius caro crafsi eft fucci, pituitofa,& frigida.nucleus ve 1Ó, qui reuera eft femen, amarus eft;ideoq, digerit ficcatqs LIE. DECIMVSQVINTVS. 7s; ficcat; infecundo. folia quoq; facultatis funt dige rentis& exiccantis. Mei radices calidz in tertio exceffu funt,ficce ve ró in fecundo. Milacis afperz folia acris quidpiam obtinent,& calfaciunt. Milax veró luis firnilem vim fuperiori pofsidet. Mori fructus cuiufdà adflrictionis eft particeps: atimmaturus,przter acerbitatem eft etiam aciditatis particeps.tota arbor in omnib.eius partibus miftam habere facultatem videtur, ex cohibente& repurgante compofitam. In radicis cortice exuperat purgans cum amaritie quadam: in moris veró imma turis,cohibens: in folijs& germinibus media quodammodo temperatura eft. Myagri femen oleum effundit, quod emplafticz facultatis eft. Mycetes, hoc eft,fungi,frigida humidaq; admodum temperatura funt,& proximé ad veneni naturam accedunt. Myles radix contrahentis eft facultatis. Myos ota,hoc eft,auricula muris,(iccat in fecundo,calorem veró Sulhm infignem pofsidet. Myrice incidentis eft abflergentisd; facultatis, abfq; infigni ficcitate.habet vero etiam quid ad(tri&ionis. at fructus& cortex non paucam adftrictionem obtinent, cum partiü tenuitate,& vi abítergen di.Porró myrice combuflz cinis facultatis egregie exiccantis fitjhabetq; plurimam incidendi& abfter endi vim,at adftringendi perexiguam. Myriophyllon exiccantis eft facultatis. Myrrhis dulcem radicem habet, qu ex fecundo calfacientium eft ordine, adiuncta quadam partium tenuitate. lg Y 706 ORIB..COTULtrfGT. Myrrhine, hoc eft,myrtus,ex contrarijs fubftan» tijs coftat,in ea tamen terreftre frigidü exuperat.ha bet quoa; aliquid tenuiü partium calidü,ex quo valenter exiccat.Iam veró& folia& fru&us,& germina& fuccus,non admodum inter fe differunt. Cate rüm quod ramis& trüco adnafcit tuberofum, quod myrtada nominant,quo ficcius eft predi&tis,eo etià adftringit& ficcat vehementius. praterea veró folia ficca maioré exiccandi vim habent, quàm viridia. Moly.huius radix tenuiü partium eft,& in tertio exceffu calida,quam ob rem& incidit,& digerit. N Nardi fpica calfacit exceffu primo,ficcat veró fecundo completo. conftat autem ex adftringente fatis fubftantia,& acri calida nó multa,& quadam leuiter amara. Nardus Celtica fimilis eft quodammodo in gene re facultatis ei,que predicta eft:fed cft ad omnia im becillior,preterquàm ad vrinam prouocandam:calidier enim ceteris eft;fed minus adftringit. Nardus montana eft fuperioribus infirmior. Narthex,id eft,ferula.eius femé excalfacit,& atte nuat.quod intus eft,medullamá; vocát,cüm adhuc virens eft,adftringentis qualitatis eft particeps. Napy calfacit& ficcat quarto ordine. Narcifsi radix ficcante facultate praedita eft: habet etiam quid abftergentis,atque attrahentis. Neuras ficcantis abfque morfu facultatis eft. Nerium foris illitum digerendi vim habet: intra corpus affumptum,perniciofum eft. Nymphes radix& femé vim habet ficcanté abfq; moríu. quz veró candidam radicé habet,vehemenriore vi przdita eft,eaq; nonnihil etiam exterget. m Xan LIB.DECIMVSQVINTYVS. 7o Xanthij fructus digerendi vim obtinet. Xyris tenuium eft partium, attrahentis,digerentis,ficcantisq; facultatis, cüm radix,tum multó eciá magis fru&us.: Xiphij, hoc eft, gladioli radix,& maxime altera, quz fuperior eft, attrahendi, digerendi,& ficcandi vim habet. [9 Oéhoc eft, forbum arbor adftringentis qualitatis eft particeps. Oenos,hoc eft, vinü,in fecüdo calfaciétiü eft ordine.quod valde vetus eftjin tertio,vt muftü ex primo. ficcitas veró caliditati eius proportione refpon Oloftium deficcandi vim habet.(det. Olynthi, hoc eft,grofsi,acrem digerétemQ; cum adftrictione vim habent. Onagrum, aut onothera, aut onothuris,facultatis vini eft maxime. Onoma, aut Sinonis, ex acri& amara fubftantia conftat. Onobrychis rarefacientis digerentisd; facultatis eft. Ononis,radicem habet quodammodo tertio or-dine calfaciétem. eius cortici nefcio quid etiam abftergentis ineft. Oxos, id efl,acetum, ex mifta fubftátia frigida& calida,& vtràq; tenuium partium conftat: fed cali. dz proftat frigida. Siccat in tertio completo, cüm vtique validum fuerit. Oxyacanthi fru&us acerbus eft,habetQ; partium tenuitatem,& parum etiam incdit. Opos,id eft,liquor, Cyrenaicus eft omnium cali difsimus,& tenuifsimarü partium eft,maximed; di^ 1 L 708 ORIB..COLLECT. gerit: quanquam& alij quoq; abunde calidifunt,& Ípirituofi. Origani genus omne incidentis, attenuátis,exic cantis,& calfacientis eft facultatis in tertio.tragori gano veró quippiam etiam adftrictionis ineft. Orobus;hoc cft,eruum,in fecundo exceffu inten fo deficcat: calfacit in primojincidit,& abfterget,& obítruétione liberat. Orobanche ficce frigide q; facultatis eft primo ordine. Orchis, aut Cynoforchis, hoc eft, tefticulus canis, huius radix calida, humida, dulcisq; eft. maior vero radix multam habere humiditaté excrementitiam& flatuofam videtur:que minor eft;contrà,val de elaboratam. Orchis,quem etiam ferapiada vocit, ficcioris eft facultatis,quàm primi ordinis cenfeatur.Siccatus is multó magis exiccat,habetq; aliquid adftringentis. Ofiridis herbz amara qualitas eft,& obftructione liberandi facultas. n Pancratij radix guftum& vim habet fcillz perfimilem,fed eft multo inferior. Paliuriradix& folia non obfcuram adftringendi facultatem obtinent: nonnihil etiam digerunt.fru&us veró incidentis facultatis particeps cft. Papyrus cóbufta medicamétum ficcans efficitur, vt charta combufta:fed papyri cinis eft imbecillior. Panaces heracleü.ex hoc fit opopanax,quem vocant,qui excalfacit, emollit,ac digerit.in calfacien do veró ex tertio ordine eft: in ficcádo, ex fecundo. Cortex veró radicis deficcás fimul& calfaciens me dicamétum eft, fed minus, quàm liquor. quin etiam abftergétis quid habet.eius etià fructus calidus eft. Panaces | LIB. DECIMVSQVINTVS. 7o» Panaces Afclepium minus eft calidum fuperiore. Panaces Chironium& ipfum fimilem habet przdi&o facultatem. Paronychia tenuiü partium eft,& ficcantis abfq; morfu facultatis in tertio ordine,itemq; calfaciétis. Pentaphylli radix deficcat in tertio,perfpicuz ta men caliditatis non eft particeps.cterüm tenujium partium eft,& morfu vacat. Piperis radix vires habet cofto maximé fimiles. fru&us nuper eius germinantis longum piper eft, ideo fit vt maturo fit humidius,quare facilé perfora tur.fruétus qui velut omphax eft,albü eft piperjidà; eft acrius nigro:nam illud eft quafi fuperaffatü iam, & fuper(iccatum. vtrunq; autem exiccat, calfacitq; valenter. Ceterüm fi longum vitiatum fuerit, depre hendes aqua macerans: nam in quo vitium eft,folui tur:non foluitur auté id,quod naturá habet fuam.1d veró quo piper adulteratur, herba quzdá flaua eft, ab externis aduecta regionibus, quz piperilongo afpectu quidem eft fimilis, fed guftu difcrepat, quo etiam ab eo facillimé difcernitur. Perfez folia adítringentem vim fortita funt. Periclymeni fru&us& folia incidüt& calfaciüt. Periftereon vim habet exiccandi. Petafites ex tertio ordine exiccantium eft. Petrofelini femen quemadmodum guftu acre eft adiun&ta amaritiejita& actione flatus extinguir.ter tio ordine calfacientium& ficcantium continetur. Peucedani radix& liquor& fuccus eiufdem fpecie facultatis funt. Valentior tamen eft liquor,egregie calfaciens,digerens,attenuans,& incidens. Peganum,id elt,ruta,fylueftris ex quarto iam ordine eft excalfacientium& ficcantium,fatiua ex tertio.eftq; non folüm acris guftui,fed etiam amara: ex Y 916 ORIB. COLLECT. quo incidit, digerit,tenuiumque cft partium,& flatus reftinguit. Pix ficca quidé ficcat;calfacitq; fecundo exceffu: ceterü ficcare poteft magis, quàm calefacere.Liqui da veró contrà,calfacere magis,quàm ficcare.habet etiam partium tenuitaté quandam.Sed& abftergen di vim quandam,& concoquendi,& digerendi,velu ti etiam leuem amaritiem,& acrimoniam obtinet. Piffelzum genere quidem eft pici fimile, fed ex fubtilioribus partibus conftat. Piftacij fructus tenuid eft partiü,fübamarus,aromaticus:ex quo obftructione liberat,& expurgat. Pityides,hoc eft,fru&us pini,miftz funt facultatis, vt adítringant,& acrimonia quandam cum amaritie coniunctam habeant, Pini cortex exuperanté habet facultatem adftrin gentem. picez veró cortex eft huic fimilis, fed moderatiore vi preditus eft:in cono veró maior vis eft & in cortice,& in folijs. Platànus humidioris frigidiorisq; effentiz eft nó ita multó, quàm moderata.eius cortex& pilule ma gis exiccát. funt qui cóbufto cortice medicamentü conficiát.cauéda eft lanugo folijs arboris infidés,fiquidem fpiritu attracta,lzdit arterii,& vocem:afpe €tüq;& auditü vitiat,fiin oculos aut aures incidat. Polygonon;hoc eft, herba fanguinalis,adftri&io nem quàdam habet, vincitQ; in eo aqueü frigidum, vtadfecüdum gradum completü perueniat. cumq; refrigeret ac repercutiat, videtur etiá exiccarc.mas veró eft ad omnia efficacior,quàm fcemina. Polygalum folia habet modicé auftera. fuperare autem in eo calidum& humidum videntur. Polygonatü mifte facultatis eftjhabet enim quid étiam adflri&tionis, acrimonic;amaroris,& infuauitatis 3 LIB.DECIMVSQVINTVS. zt tatis cuiufdam, quz explicari fatis verbis nó poteft: itaq; vfui admodum non eft. Polemonium,quidam philetzrium vocant,tenuium partium,& ficcantis facultatis eft. Polium guftantibus amarum eft,& modicé acre: obftru&iones itaq; adimit;Polium veró quo in anti dotis vtimur,magis amarü eltmagisque acre,quàm maius, vt ex tertio fit ordine exiccantium:ex fecundo veró,eoq; completo,calfacientium. Polycnemon calfacit& ficcat fecundo ordine. Potamogiton adítringit& retrigerat equéacpo lygonum:hoc tameu craísiorum elt partium. Polypodiü dulcem, fimulq; aufteram qualitatem exuperanté habet adeó,vt facultate fit valenter exic cante,& morfu vacante. Prafium,hoc eftymarrubium,amarum eft,idcirco tollit obftru&iones,abfterget, digeritq;. hoc ftatui poteft in calfaciédo in fecüdo fere ordine iam comleto:in ficcando veró,in tertio. Propolis facultatis eft nó valenter abftergentis, fatis tamen validé attrahentis: eius nang; effentia te nuium eft partium. calfacit autem fecundo exceffu iam completo. Ptarmices flores vim fternutaméti ciendi habét: totus veró frutex digerit:eiusq; calida& ficca temperatura eft,cüm virefcit fecundi fer? ordinis: cüm aruerit,tertij. Prelez, hoc eft,vlmi folia adftringenté& abfterentem habere facultatem prz fe ferunt. Cortex ve ro eft magis amarus& adftringens. radices quoque eiufdem funt facultatis. Pterishoc eft,filix,amara eft,parüq; habet adftri &ionis;ac proinde facultatis eftvaléter exiccátis,nó tamé mordacis. thelypteris veró ei fimilévim habet. X 4 71 ORIB.;,COLLEC.IT. Pycnocomi& radix,& fructus,& folia,quz acria funt,digerendi atque attrahendi vim habent. Pyrethri radix adurentis eft facultatis. Pytos, hoc eft, triticum, in primo calfacientium ordine cenfetur: non tamen ficcare, aut bumectare iufigniter poteft.habet veró etiam quidpiam lento. ris,obftruentisQ; naturz. Quod veró ex eo conficituramylü,tritico frigidius& ficcius reddit.quod4; ex pane cataplafma fitymaiorem habet vim digerendi, quàm quod ex tritico cóftat, cüm panis& falem & fermentum adiunctum habeat:fiquidem fermento vis ineft attrahendi,euocádiQ;€a qua in imis cor poris partibus delitefcunt. R Rhamnus deficcat fecundo exceffu,refrigerat ve ró in primo completo. Raphanis, hoc eft, radicula,in primo exceffu calfacit, in fecüdo ficcat. agrefüis cft efficacior in vtraque facultate.iam& femen efficacius eft,quàm plan ta.facultas porro digerendi in eis ineft. Rheum miftz facultatis eftjhabet enim quid terrenum frigidum,vt eius declarat adftrictio.ei quog; acrimonia quzdam ineft: fid; plufculum mandatur, leniter calida confpicitur. eft etiam fubftátiz cuiufdam acrez,tenuiumq; partium particeps. Rcinz omnes ficcant,& calfaciunt.inter fe veró difcrepant,quód plus minüsue in guftu acrimoniz, in facultate caloris fint nactz:quodq; aliz plus;aliz minus tenuiü fint partium: quod denig; aliz adftri&iones fortitz fintjalie nonitem.Iuré autem inom nibus fibi primas vendicauit lentifcina,quam mafti. Chen vocant: nam priterquàm quód pauca erineft ad(trictio, hoc etiam accedit,vt(ine moleftia ficcet. minimum veró acris eft,& maximé tenuiü partium; inter LIB.DECIMVSQVINTVS. z5 inter alias primas tenet terebinthina, non tamen zqué perfpicuam,vt maftiche,adftrictionem obtinet, cüm veró amaritiem quandam habeat, magis quàm maftiche digerit:ob quam etiam qualitatem vis abftergendi eidem ineft. preterea vero ex alto magis quàm ali refinz trahit, quippe cum€ partibus etiá tenuioribus conftet. Peucina veró,& magis etiam ftrobilina,funt predictis acriores:non tamen magis digerunt,nec magis attrahunt.mediz inter eas funt pinea,& abiegna, quz funt terebinthina quidem acriores,minus tamen acres quàm peucina& ftrobilina. terebinthina veró habet etiam mollienté vim. fecüdo loco in molliendo lentifcina cenfetur, ficut & cyparifsina in acrimonia. Rofàrá vis ex aquea fubftátia calida, duabus alijs qualitatibus adftringenti& amara cómiftis eft com pofita. los earü magis quàm rofz abfterget,& proinde ficcat. Rhodia radix tenuium partium, digerentisq; facultatis eft,& in principio tertij exceflus calfacit. Rhododaphne. tota eius fubftàtia perniciofa eft. temperatura veró tertij ordinis incipiétis calfacien tium eftprimi veró ficcantium. Rhaa, hoc eft, malum granatum, omnis adftringentem qualitatem habet, nó tamen in omnibus ea exuperat: quzdá enim granata acida funt, quedam dulcia magis,quàm auflera.& fané que ex vnoquoque vtilitas fertur,ea ex vincéte qualitate proueniat neceffe eft. Porró acini magis quàm fuccus adftringunt: magis veró quàm hi adftringunt etiam putamina, quz malicoria vocant: punici veró flores illis adfimilem vim habent. Rhus adftringit, ficcatque,eius veró fru&tus maximé& fuccus ad vfum adhibentur, in quibus valiYs 214 OTqUrb» COLLECTY, da auftera qualitas ineft.ficcat igitur in tertio,refrigerat in fecundo. Rhypos, hoc eft, fordes,ea quz ex ftatuis eft, digerit, mollit, habetque aliquid acrimoniz, propter vruginé quam fumpfità ftatua. Sordem vero ex paleftra ,wzov nominant, conftat hzc ex rebus diffe. rentibus,ex puluere inquam, oleo,humana forde,& fudore. ergo puluis emplafticam vim,& refrigerantem& repercutientem habet: oleum,mollientem:fu dor& fordes,digerentem. z Sagapenum liquor eft calidus, tenuium partium, non fecus quàm alij liquores:fed& abftergendi vim quandam habet. Sampfuchus facultatis eft tenuiü partium,& digerentis,ficcatQ;& excalfacit tertio ordine. Sarcocolla lachryma eft quz miftam facultatem habet ex emplaftica fubftantia quadam,& paucula amara:quam ob rem fine morfu exiccat. Satyrium humidum eft& calidum fua temperie, ideoQ; guftantibus dulce videtur, ei tamen excrementitia, latuofad; humiditas ineft.eadem quoque facere poteft herbz ipfius radix. Selinonjhoc eft,apium, calidá eft,& flatus difcutit,& femen magis quàm herba. fimilis facultas eft in oreofelino. hippofelinon veró imbecillius eft, ve oreofelinon valentius. Seris fubamara eft, idq; magis agreftis, quam picrida vocant,aliqui veró etiam cichorium,eftq; fri-gide& ficce temperature in primo exceflu. Satiua autem magis quàm agreftis refrigerat,fed humidita tis externz multa copia admifta ficcitatem reftinguit. vtraque adfiringentis facultatis eft particeps, velut chondrila. Seriphum LIB. DECIMVSQVINTVS. m Seriphum fimile eft abfinthio.ab co tamen diuerfum eft,quàd non zqué,vt illud,adftringit,magisQ; calfacit,& amarorem quendam cum falfedine refipit,& ftomacho eft infenfum. quin calfacit etiam in (fecundo ordine intenfo,in tertio veró exiccat. Sefeleos& radix,& multó magis fru&us, de nume ro calfacientiá eft,& tenuiü itidem eft partium. Sc(amum emplafticum eft& molliens,& modicé calidum.eiufdem quoq; facultatis eft ole quod ex ipfo conficitur. Sefamoides magnum, quod etiam Anticyricum veratrü appellatur,propterea quód eius femen perinde vt veratrü purget, cüm in alijs facultatibus eft veratro fimile, tum veró in abftergendo, calfaciendo,& ficcando,fimiles illi vires habet. Sefamoideos albi femen quandam etiam qualitarem acrem habet:multüm nanque amarum eft. calfa citigitur,extergit,& rumpit. Sideritis habet etiam quiddam abftergentis: fed plurima eius pars eft humida& frigida modice. pau ce quoque adftri&ionis eft particeps. quidam hanc vocant Achillion fideritim:in hacque maior adítrin gendi vis,quàm in fuperiore ineft. Sicyos, hoc eft, cucumis: efculentus, qui iam eft maturus,tenuiorum partium fubftantiz eft:qui verà non eft eiufmodi, crafsiorü:non eft tamen abfter gentis,& incidentis facultatis particeps.in eis veró fuperat humida frigidaq; temperatura, vt in fecundo ordine collocentur.attamen fi quis femen,aut ra dicem arefaciat,iam primi ordinis completi Íiccantium reddentur.in his quoq; maior abítergendi vis, quàm in carne frudus ineft. Sicyu veró,hoc eft,cucumeris agreftis fuccus qui ex fru&u exprimitur, quem elaterium vocát, extre« 716 O RIB.OCOLLEC T. mé eft amarus,& tenuiü parti,& leuiter calidus, vt ex fecundo ordine cenfeatur:eft etià digerens.radicis veró fuccus, atq; is qui ex folijs colligitur, licet fimilé elaterio vim habeat,imbecillior tamen eft.radix quoq; fimilem facultaté pofsidet, fiquidem extergit,digerit,emollit.cortex tamen magis exiccat. Silphij liquor calidifsimus eft.quinetià folia,fru€&us, caulis,& radix egregie calfaciunt, fed omnia funt magis flatuofz fubítatiz.& foris impofita funt efficaciora,& precipué liquorjin quo valde trahendi facultas ineft.attamen& excrefcentia amoliendi, & liquandi vim quandam habet. Sinon calidus eft fubamarusq;,& obftru&tiones difijcit. Sion calfacit& digerit. Sifari radix calfacit fecundo ordine;habetd; ama roris& adftri&ionis quidpiam. Sifymbrium tenuium partium, digerentis, calfacitis,& ficcátis in tertio ordine facultatis eft. eius femen eft partium tenuium,& calidz facultatis. Sifymbrium,quod cardamine ctiam vocant, cüm aridum eft,tertij ordinis eft calfacientium& ficcantium:cüm viride,fecundi. Scandyx fubacre& fubamarum cft,& fecundi or dinis intenfi eft calfacientium& ficcantium. Scilla valdé incidentis eft facultatis,& fecundo ordine calefacit. Scolymi,hoc eft,cardui radix calida eft in fecundo ordine iam completo;aut initio tertij,ficca veró in fecundo. Scordium habet quid amaroris, acerbitatisQ;& acrimoniz,ideoq; vifcera expurgat,& excalfacit. Scorodon, hoc eft, allium, calefacit& exiccat in quarto exceflu. quod verà ophiofcorodon dicitur, agrefte LIB. DECIMVSQVINTVS. 75 agrefte allium eft;ac domeftico valentius. Scorodoprafum vero ficut guftu& odore miftà ex fcorodo& prafo, hoc eft,ex allio& porro qualitatem obtinet,ita etiam viribus. Scorpioides calfacit in tertio ordine,ficcat in fecundo. Smilax perniciofz facultatis eft planta. Smyrna;hoc eft, myrrhajfecundi gradus eft calfa cientium,& ficcantium. eft etiam non exiguz amari tiei particeps,eiq; abítergendi vis ineft. Mvrrha veró Bocotica vim habet calfaciédimolliendi,& diffundendi. Smyrniü calidum ficcumq; eft in tertio ordine. Sonchus ex aquea& terreftri eflentia,vtraq; leni ter frigida conftat:eft etiam cuiufdam particeps adftri&tionis,& euidenter refrigerat. cüm veró plané exaruerit,erus temperatura terreftris redditur cum mediocri calore coniuncto. Sparganium exiccantis facultatis eft. Sparti, hoc eft, genifta,quo etiam vites alligant, tum fru&us, tum virgarum fuccus, nó inftrenue attrahentis facultatis eft. Stachys frutex marrubio fimilis, acer eft& amarus,tertioq; ordini calfacientium attribuitur. Staebes fru&us& folia adítringentem fine morfu vim habent: in ficcádo veró tertij quodammodo ordinis principium attingit. Stoechadis amara qualitas eft,& modicé fubadftringens.temperatura veró cópofita ex frigida terrena effentia exigua, vnde adftringit,& extenuata al tera terrena copiofiore,ex qua amara eft.ex vtriufq; congreffu tollit obítruétionem, attenuat, exterget, & roborat. Stratiotes aquatilis humidus& frigidus eft:ter 718 ORIB. COLLECT. reftris veró nonnihil adftri&ionis habet. Struthij radix acris guftu eft,ex quarto quodam. modo ordine,atque etiam abfterget. Styrax calfacit, ficcat, mollit, concoquit. fuligo eius cóbufti eft thuris fuligini quodámodo fimilis. Syca, id eft,ficus aride vim habent excalfaciendi in fecundo feré ordine iam completo:habent etiam quid partium tenuitatis. ex caricis qua pinguiores funt,magis concoquere poffunt: quz acriores,magis abftergere,& digerere.quod veró ex ijs plurimü 1n aqua cocus conficitur, fimile eft melli non folüm coníiftentia, fed etiam facultate. Caprifici autem ficus acris& digcrentis funt facultatis:fic quoq; domefticarum plantarum primz ficus. Syce,hoc eftficus arbor,temperature eft calida, & tenuium partium, vt& eius liquor,& fuccus,qui ex folijs exprimiturjatteftantur.agreftis veró CEN quor& fuccus,valentior eft.coliculi veró eius adeo funt calidi ac tenuium partium,vt carnibus bubulis duris adie&i teneras eas faciant. Symphytum petrzum habet fecandi vim quam-piam,habetd; etiam quàmpiá contrahendi:& tertio praterealoco humiditaté quandam nonimmodicé calidi, ex qua dulce videtur,& odoratu iucundum. Commanfum veró fitim extinguit.poteft ergo dige rere,& contrahere,& conftringere. Symphytum ve ró alterü magnum fimilem przdi&o vim habet: guftantibus tamen non dulce eft,nec odoratum.quate nus veró lentum eft,& pruritum excitat,fcilla eft fimile.vtuntur eo ad omnia,ad quz fuperiore. Sphondylij fru&us& radix, acris incidentisQ; fa cultatis eft. Schinos, id eft,lentifcus,ex aquea fubftantia leni ter calida,& terrena frigida non multa compofitus eft,ob LIB. DECIMVSQVINTVS.«t9 eft, ob quà etiam modice adftringit. ficcat igitur in tertio ordine iam completo. in differentia veró caloris& frigoris eft quodammodo medius. fimilem porró habet adftri&tioné in omnibus eius partibus, in radicibus,in ramis,in extremis turionibus;in ger minibus,in folijs,in fru&u,& cortice deniq;.fuccus veró qui ex folijs exprimitur, fimilis quodammodo temperaturz eft,vt modice adftringat. Schinu anthos calfacit moderaté,& adftringit moderatius, nec planéà tenuitatis abeft natura. eo magis adftringit radix.quem veró florem vocant,ca lidior eft. Schanos leia, id eftjiuncus lzuis.huius quedam oxyfchoenos,quedam holofchoenos.fructus autem Ci fomnum inducit: oxyfchceni veró fru&um ferentis,fomnum ipfe quoq;,fed minus affert. conftant autem ex terrena fubftátia leniter frigida, & aquea leniter calida. T "Terebinthi cortex, folia,& fructus, quiddam habent adftringentis:fed& fecüdo ordine calfaciunt, ex quo iam planum eft,ca ficcare:recentia veró hec, humidaQ;: adhuc,modicé:ficcata veró,fecundo ordi ne.fru&us veró ficcus eft,vt propéad tertium ordinem ficcantium accedat. 'Teutlon, hoc eft;beta,nitrofie cuiufdam facultatis eft particeps,qua abfterget,& digerit.ad hec tamen valentior eft beta alba:nam nigre adftrictionis quippiam accedit,idq; potius in radice eft. "eucrium incidendi, tenuiumq; partium faculta tis eft;ponatQ; ipfum quifpiá in fecundo ordine calfacientium,& tertio exiccantium."'Tephra, cinis, habet in fe partim terrenum, partim velut fuliginofum. heqQue partes tenues funt,& maceratis $910 ORTB.|COLLECT. aqua cineribus& colo traiectis fimulabeunt; quod verà reftat; terrenum,& infirmum,& morfu vacans efficitur, calida vi in lixiuio depofita. Non omnis ta men cinis eiufdem exquifite temperaturz cenfetur; fed pro materiz combuftz differentia variatur. ergo ex lignis acerbis cinis non parum contrahit adftri&ionis.ex ijs veró quz talia non funt,vt ex ficulnis,cinis abftergentis facultatis efficitur. Titanos,hoc eft,calx,eft etiá cineris fpecies quzdam,qui tenuiorum partium eft, quàm qui ex lignis conficitur.calx lota medicamentü ficcans fine morfu facit:magisq; fi bis, térue lauetur.fit autem valde digerens,fi marina abluatur. Telephium abftergentis eft facultatis,calidzQue in primo ordine, ficcz veró in fecundo intenfo. Telis,hoc eft,faenumgracü,calfacit fecundo ordine,& primo exiccat. Tithymali omnes acrem qualitaté vincentem ha bent,funtQ; ex quarto calfacientiü ordine.ineft eifdem amarities, eorum veró liquor eft validifsimus: deinde fructus& folia.fed& radix earundem facul tatum eft particeps,nó tamen eque. Cum; feptem numero fint, validifsimus omnium eft qui caracias dicitur,& qui myrlinites,& qui in petris arboris inftar nafcit:deindeis qui verbafco eft(imilis,& cyparifsias:tü qui paralios:poft eos qui heliofcopius nominatur.prediétz veró horü facultatis proportioni cineris ac lixiuij ab eis conie facultas reípódebir. Tragacantha fimilem gummi vim habet emplafti cam quandam,& qua acrimoniam obtundit, atque ctiam:qué ac illudexiccat. Tragij folia, fruétus& lachryma trahentis digerentisq; facultatis funt. ac tenuium partium& calidum tragium eftin tertio quodammodo ordine.alterum LIB. DECIMVSQVINTVS. 7u terum veró quod eft minus,non parum habet facultatis adftringentis. Tribulus ex fubftantia humida modicé,eaq; fripi da conftat. in terreftri veró excellit terreftre frigidum, quod adftringens effe comprobauimus. in aquatili veró,aqueum.caterüm terreftris fru&us tenuium eft partium. Tripoli radix acris calidaq; in tertio exceffu eft. Trifolium dut afphaltion in calfaciendo& exiccando tertij eft ordinis. Trichomanes eadé poteft omnia, que adiantum. Trychnon,hoc eft,folanum,efculentum adftringit ac refrigerat in fecundo exceffu. Ex ceteris quae vefca non funt, vnum halicacabü nominatur, quod rufum haber fru&ü, acino vuz tum figura, tum magnitudine fimilem:idq: in facultate foliorü eft hortenfi perfimile, fru&um ferens, qui ad ciendam vri» nam valet. Alterü veró fruticofum& foporiferum, fimile eft papaueris liquori, fed imbecillius.tertium protereaeft furiofum,quod ad medicinas,que intra corpus fumuntur, eft inutile: nam fi quis drachmas eius quatuor fumat, mortem afferent: fi pauciores, furoré.vna certé innoxié fumitur,& tamen nec ipfa vtilitatis quidpiam obtinet.radicis cortex foris admotus ficcat fecundo ordine completo,& incipiente fecundo refrigerat. Y Hyacinthi radix in primo ficcantium,in fecundo jam completo refrigerantium ordine conflitüitur. fru&usleniter extergit& adítringit, tertio ordine deliccans,& in medio caloris& frigoris pofitus. Hydna,hoc eft, tubera,vincentem habent terrenam effentiam, exigua quadam tenuiü partium ad1unéta portione, y4 711 ORIBo/COLLECIT; Hydropiper calidum eft illud quidé, fed non equé vt piperzitemq; digerir. Hyofcyamus, hoc eít, altercum,qui nigrü femen fertinfaniam, foporemq; affert.proximam ei facultatem obtinet is,qui femen modice flauum gerit.vterq; autem vitandus eft, vt inutilis,& perniciofus. Caterü cuius femen& flos candidus cft,qui ex tertio eft ordine refrigerantium,ad medicinam eft maximé accommodatus. Hypericon calfacit& ficcat, eftque effentiz tcnuium partium. Hipecoon ex tertio eft refrigerantiü ordine, vt à papauere parum abfit. Hippogloffum& radicem& fuccum mollientis facultatis habet. Hyffopum calfacit;ficcatque in tertio ordine:eft item tenuium partium. o Phaci, hoc eft, lentes, non valenter adftringunt, medium veró caliditatis& frigiditatis tenent, atq; etiam in fecundo ordine ficcant. Lens veró paluftris humida frigidzque temperaturz ex fecundo gradu eft. Phaleridis fuccus,& femen,& folia, aliquid tenuium partium& calidi pofsident. Phalangites facultatem habet tenuium partium, & ficcantem. Phlomi, hoc eft, verbafci, cuius alba,& cuius nira funt folia, radix acerba eft, folia veró digerunt. Sic& aliorum folia ficcandi& modice extergendi vim habent. Phoenix,hoc eftpalma arbor,in omnibus eius par tibus adftringentis facultatis eft particeps. ac ramo rum quidé fuccus aufterus eft, ex aquea effentia tepida, LIB. DECIMVSQVINTVS. 75 pida,& terreftri frigida compofitus.Similis quoque naturz eft medulla, quam cerebri nomine appellat. eius fructus,ac precipue dulcis, non exigue caliditatis particeps eftisque foris admotus roborat,ficcat,contrahit,ftipat/& denfat.quod veró elaten vocant, hoc eft, tenerum palmz germen, eandem vim habet, quam cerebrüá. quod deniq; velut proprium eius cit tegmen, adftringentem ipfum quoq; facultatem obtinet, ceterüm magis quàm omnia antedi£a exiccat. eft etiamnum planta radix ficcantis fine morfu facultatis,ciq; aliquid adftri&ionis ineft. Phorbium vim habettenuium partium, trahentem atque extergentem. Phu radix vires habet nardo fimiles,fed in plerifquc inferior eft.vrinas autem ciet magis quàm Indicaaut Syriaca nardus,zqué veró ac Gallica. Phycos;id eft,alga.humens adhucalga& viridis, in fecundo ordine ficcat& refrigeratzaliquid etiam modicé adftringentis obtinet. Phyllitis acerbe qualitatis eft. Phyllon, hoc eft, folium malabathri iure pretermifit: ait enim ipfum vim nardo fimilem obtinere, qua deiam prius eft di&um. X Chalbane. Galbanum mollientis digerentisque facultatis eft.in calfaciendo fuerit fané ex tertio ordineincipiente: in ficcando veró in principio fecun di ftatuatur. Chamedrys amará qualitaté ceteras fuperanté ha bet. eft& quodámodo acrisjincidit;,& obftructio nes pellit. ponat eam quis in tertio ficcantiü& calfacienti ordine.magis tamen calfacit,quàm ficcat. Chamecifsi los cum valde amarus(itobftru&tione iecur liberat. Z n4 ORIB, COLLFCT. Chamzlea amaram qualitatem czteris excellentem habet. Chamzleuces calida facultas in tertio fermé ordine eft,ficca veró in primo. Chamzleontis radix,nigri quidem lethale quiddam pofsidet,quam ob rem ea forisvtimur:eft enim ficcain tertio iam gradu fermé ,calfacit veró in fecundo completo. albi veró radix valet etiam ad par tes internas,eandemQue temperaturam,quam nigri habet,nifi quód hzc eft magis amara,quàm illa fit. Chamemelum partium tenuitate eft rofz fimile, calore veró ad olei vires animanti familiares& tem Ires magis accedit,proinde lafsitudini,fi quid aiudjin primis confert, doloresq; mitigat, tenfa remittit,& laxat, modicé dura emollit, conftipata rarefacit,& febres, quz citra vifceris alicuius inflammationé mortales vexant,difcutit,ac prefertim que ex humoribus biliofis, aut cutis denfitate exoriuntur.has ergo febres fanare chamaemelü poteft,eas; cüm iam conco&z fuerint.& tamé ceteris omnibus egregie prodeft,quz melancholicz funt, aut pituitofz,& ex inflammatione vifceris exortze:nam& ha rum remedium preftantifsimum eft, càm iam conco&is adhibetur: ideo fit,vt hypochondrijs,íi quid aliud; pergratum fit.Sed& lini femé vifceribus,que in hypochondrijs funt,gratum eft,fed tamen minus quàm chame melum:fiquidem& minuseft calidum, & cft etiam partium craffarum.attamé in afcenfu atque incremétis inflammationis,& praefertim earum quz in externis funt partibus,rofaceum chamamelo preftat,quippe cüm tepida caliditate,& leui adftrictione eiufmodi indigeant. Chamepitys amarum faporem habet acri validio rem:quam ob rem expurgat,abftergetq; vifcera magis,quàm| LIB. DECIMVSQVINTVS. m; gis,quàm calfaciat.pra-terea ficcat in tertio,calfacit in fecundo. Chamefyce abftergentem acremqQ; vim pofsidet. Chelidonium validée abftergentis& calidz facul tatis eft ordine tertio,fimiliterq; ficcátis.Minus ve1o chelidonium cüm acrius maiore fit, cutim ftatim exulcerat:itaque quarto iam ordini incipienti calfacientium afsignabitur. Chondrila. hanc etiam ferin quidam nominant, - eft enim eiufdem feré, cum illa facultatis, nifi quód guftu amariufcula eft, quà etià ob rem magis ficcat. Chondrus.alica emplafuce,concoquentisQ; naturz eftequé ac triticü: eftq; ceu materia quzdam ad vehementiora medicamenta excipienda accommodata. Chryfocomes aut chryfitidis radix acrem fimul atq; adftringenté qualitates vincentes habet, quam ob rem non eft ad multas res vtilis. Y Pfyllij femen fecundi ordinis eft refrigerantium. inter ficcantia& humectantia mediü tenet locum. Píeudodictamnum iuré pertranfiuit, quoniam di &amni vim obtinet, de quo iam differuimus. £ Ocimum ex fecundo ordine calfacientium eft. ei quoq; excrementitia humiditas ineft, quocircanec ctiam cómodum eft, vt intra corpus aflumatur. extrinfecus vero illitá,ad digerendum& concoquendum valet. Ocimoides.huius femen tenuium partium,& fic cantem fine morfu facultatem habet. Deterrz differentijs,& facultatibus. Tia omnis ficcandi vim habet: cumq; nulla penitus ignea fubftantia cidem fit admifta,tum citra Zi 716 ORIB. COLLEC!I. lum omnino morfüm ficcat,ad quam etiá rem ei adiumento eft lotio. Samia refrigerandi modicé vim habet:abftergen di veró valde moderaté,Selinufia,& Chiajitemq; fine calfactione& refrigeratione infigni. Cimolia cüm miftz facultatis fit,& refrigerás habet quippiá,& nonnihil etiam digerens,quocirca lo ta hocabijcit,nonlota veró vtrifg; his facultatibus agit.vtranque vero facultatem facilé indicat, cüm il li humores naturz contrari mifcentur:nam repercutientibus ac refriperátibus mifta, lutum quod ex ea atque illisfit, repercutit& refrigerat:fi digerentibus mifceatur, digerit. Ampelitis terra magis medicata eft, ficcatque& digerit. non eft auté ita morfus expers,necita mitigandi vim habet, vt Samia, Chia,& Selinufia. at Ci molia;quz his eft pauló valentior, eft etiam morfus expers,ac praefertim elota. Cretica veró eft his quodammodo fimilis,verüm fatis imbecilla, multumque habet acrix fubftantia. abftergendi tamen ei vis ineft. Lemnia valentifsimas harum omniü vires habet, eft; adftrictionis particeps., Eretrienfis hac etiam valentior cft, non tam víqueadeo, vt mordeat.fi lauetur, valde moderata ef citur,non fecus quàm fupradictz.fünt qui eam com burunt,& tenuiorü partium faciunt;vt& ad vim digerendi tranfcat.fi vfta laueturjacrimoniam in aqua dcponct. fübtilitatem veró quam ex vftioneacquifiuit retinet magisq; deficcat. Eft alia quoque terra quz Pnigitis vocatur, tota quidem facultate Cimolize fimilis,fed colore nigra, qualis eft ampcelitis. Alia quoque terra ex Armenia,que Cappadociz finiti LIB DECIMVS QVINTVS. 77 finitima eft, affertur, maxime ficcás,colore pallido, facillimeq; in leuorem foluitur,vt calx. vocatur autem eorü lingua, Zarina:in Syria veró Zarnacha no minatur.mons in quo prouenit,eft ciuitatis que Bagauona appellatur: ager veró in quo eft mós,Agarr3 dicitur. Caterüm terram ipfam expertem miftionis fubftantiz quz fit alterius generis, vim habere citra morfum exiccandi cenfendü eft. Sed càm nullum corpus miftionis exquifité expers reperire non queas,infpicienda commiftio eft eorum qua illi acciduntidq;&in leuitatis,& in grauitatis differentijs,& ijs quas guftus affert:nam fi qua adftri&tio apareat, tantü affumpfit frigiditatis, quantum habet ad(tri&ionis:fin etiam acrimonia quedam appareat, tantum confequitur caloris, quantum ei ineft acrimoniz. In leuitate& grauitate idem cófiderandum eft,cüm leuitas inde oriatur,quód in tota eius temperatura copiofa fit acria fubftantia: grauitas verà quó maior fit, eó etiam magis fyncera terra habeatur.terrz autem propriü eft,vt igni admotanon fun datur,& vt aqua irrigata in lutum facilé foluatur. Delapidibus. Lapis hematites tantü frigiditatis, quantü etiam ad(tri&ionis pofsidet. Melitites veró calorem temperatum habet;propter dulcedinem temperatam. Gala&tites mediam inter hos vtrofq; temperiem obtinet. Schiftos veró hematiti perfimilem vim habet,fed imbecilliorem.Porró cüm lapidibus omnibus commune fit vt exiccent, quotquot ex eis in fuccum foluti nullam euidentem MAE guftui afferüt, hos effe infirmifsimos,& minimé mordaces putandum eft:at qui perfpicuam guftui qualitatem offerunt; Z4 278 ORIB/ COLLECT. hos pro qualitatis proportione vim habere:vt fiad: ringant,ad comprimendum,conftringendum,con denfandum,& contrahendum:fi mordeant,ad calfa ciendum,ad digerendum,& ad liquandum valeant: | medij veró fint, qui citra morfum& adftrictionem folüm abftergeant. Ergo hematites,fchiftos, galadti tes,& melitites, in fuccum foluuntur ad mortarium aut cotem attriti: cüm fint etiam alij lapides qui in fuccum foluantur, vt quiin Aegypto nafcitur, quo vtuntur ad fplendorem linteis indendum.eft autem minime omnium predictorum qualitatis particeps, neque adítrictionem, neq; morfum, neq; abfterfionem vllam oftendit: idcirco id folum huic lapidiineft,vt exiccet.; Omnium autem predictorü lapidum valentifsi-: mam vim habet qui ex Aethiopia affertur, quoádmo do fuübuiridis Iafpis. foluitur hiclapis in fuccum la&ei coloris, mordacitamen guftu eft. Eft& alius lapis, cuius valentes vires funt, qui in Palzftina Syrize nafcitur,& Iudaicus appellatur. Pyrites quoq; ex ijs eft, qui valentem vim habét, ad fummá veró acres accómodati funt adabftergen dum,detergendum,detrahendü,extenuandum,digerendum,vehementer ficcandü,& colliquandum; Huius facultatis habetur etiam Phrygius:nam va lenter ficcat,habetq; nonnihil adftrictionis& mordicationis. Ageratus quoque lapis ex mifta facultate abífter. gente& digerente conftat. Afic petrz flos tenuiü eft partium,vt fluidas carnes fine morfu eliquet. petra veró in qua nafcitur, quamuis illi fimilem vim habeat,actionis tamé vehe mentia illi cedit: flos enim eft petra multó potior, noníolüm quód magis colliquet& digerat,& velut fale LIB. DECIMVSQVINTVS. ms (ale condiat, fed etiam quód hec abfque vehementi morfu faciat. preterea hic Afi petrz flos nefcio quid fal(i habet in guftu, vt pofsimus facere conieé&uram, ipfum nafci ex rore quodam ex mari in petra refidenti,qui poftea folis radijs ta&us inarefcat. In lapidibus continetur etiam Magnes,qué herculeum vocant,habetd; vim haematitze fimilem. At Arabius quem vocant,elephanti fimilis,ficcadi& abftergendi vi przditus eft. Itemqueis qui Alabaftrites appellatur, vftus in medicine vfum venit. Smiris quoq; valenter abítergendi vim habet. Pumex etiam inter lapides numeratur, eftque eiufdem facultatis,quatenus ad abftergendum pertinet: quemadmodum etiam tefta figulina,& multó magis clibanorum.fed fmiris habet etiam aliquid acrimoniz,ideo fit, vt nonnulli eundem medicameh tisaddant que adurendi& exiccandi vi praftát.fed fi pumex comburatur, nulla re eritad eofdem vfus fmiriinferior. Lapides quoq; in fpongijs reperti frangendi vim obtinent, non tamen ita validam, vt ij qui ex Cappa dócia conuehuntur, quos in Argzo nafci perhibét. foluuntur hi in fuccum la&ei coloris,ex quo perfpicuum eft,eos extenuandi vim habere,nec infigniter calefacere. Oftracitem veró lapidem laudarià quibufdam au dio, quafi deficcando valenter facultaté habeat, ex adflriione& acrimonia temperatá: vt etiam eum qui Geodes vocatur, abftergere. Naxiz veró cotis ramentum;refrigerantis eft facultatis." Ophites lapisabftergendi& frangendi vim habet, ceu etiam vitrum: ipfum enim ex vino albo& $ 710 ORIB.^COLIULECT. tenui epotü,lapides qui in vefica funt valenter con. ftringit. Proprietatem veró quibufdam lapidibus nonnul li ineffe atteftantur:qualem reuera viridis lafpis habet,qui ftomachü& osventriculi fuo adhzfu iuuat. huius etià lapidis ego quog; periculum abundé feci: torquem enim ex huiufmodi lapillis confeci,& col. lo fufpendi, ita vt lapides ventriculi os attingerent; perfpicué nanq; prodeffe videbantur. Ophitem veró lapidem vir quidam, cui adhiberi fides poteft,reuera affeuerauit, appofitü iuuare eos; qui à ferpentibus icti fuiffent. De metallicis. CA Ales.fales fiue fofsiles fint, fiuc ex mari oriantur, fimilem facultatem obtinent: ead; ex duabus qualitatibus abftergente& adítringente mifta eft.vtrun-que veró ficcare, fuprà fuit perfpicuà declaratum. differunt autem, quód fles qui ex terra fodiuntur, funt denfioris effentiz:ex quo fit, vt crafsiorum fint partium, magisQ; adftringant. fales veró vfti magis digerüt, quàm ignem non experti, quatenus eorum corpus tenulorü partium eft redditum: nontamen vquéac non vfti, contrahere, denfareQue etiam firmàm fubftantiam poffunt. Armeniacum vim habet abftergentem, adiun&ta leui acrimonia,& adftri&ione leuifsima. Arfenicum tam combuftum, quàm non combuftum; adurentis facultatis eft.id vero vftione reddi tenuiortüm partium plané coriftat. Aphronitrü à fpuma nitri differt: nitri enim fpuma exiccans medicamentum eft;afpectu triticez fatiu fimilis: aphronitrum veró farinz fpeciem non hábet,neque folutum eft;fed eft concretum.& coa&i,quo omnes qui in balneis fordes detergüt,vtun tur: LIB.DECIMVSQVINTVS. tur:habetQ; abftergendi ac digerendi facultatem.at fpuma nitri eiufdem quidem eft naturz, fed tamen effentiz tenuioris eft:nitrum veró media habet vim inter aphronitrü,& falem:aphronitro enim fola abftergéndi vis ineft, fali veró etiam adftringendi.nitro infunt vtrzq; fed minima adftringens,multó ve ró maiorabftergens. r Gypfum, praeter communem omnium terrenorum 1 dolorem corporü facultatem, per quam ficcare di&a funt,hoc etiam eft confecutü,vt fit emlafticz facultatis. at combuftum non eque eft emlafticum,ceterüm tenuiorum partium,& magisfic cans redditur. quin etiam repercutiendi vim habet, & praefertim oxycrato maceratum. ^ Diphryges ex mifta qualitate& facultate conftat:habet enim infe quiddam adftringens,& acre mediocriter. e "Thaon.fulfur omne trahendi vim habet.tempera tura calidum,effentiz veró tenuis eft. I Ios, erugo guftantibus acrem qualitatem offert. digerens veró& detrahens eft,& liquans non teneràm modó,fed duram etiam carnem. K Cadmia ficcantis& leuiter abftergentis facultatis eft.in caliditatis autem& frigiditatis differentia eft quodammodo temperata.tenuior autem eft que botryitis,crafsior vero quz Placitis appellatur. Cinnabaris acris modicé facultatis eft. habet veró etiam quidpiam adítrictionis. Ciffzris pumex quid habet adftergens.fi comburaturs 8oz ORIBOCOLLECTIT, ratur,tenuiorum fit partium:fed vrendo parum acri moniz contrahit,eamá; lauando deponit. Ceruleus acris eft facultatis, detrahentisque,ac digerentis potioris, quàm cinnabaris. eft etiam ad ftrictionis particeps.' A Lepis.fquama quzdam ferri eft,quedam eris,& ftomomatis. quidam etiam helitim fquamam nominant.omnes autem valenter ficcant:fed differunt inter fe,& quód magis minüsve ficcent,& quód tenuioris aut crafsioris fint effentiz,& denique quód maioris minorísve adftrictionis fint participes. Aeris ergo fquamain ficcando primas tenet,conftat enim ex partibus fübtilioribus, vtpote quz nonnihil zruginis affumpfit.maiorem veró adftri&tioné fquama ferri obtinet:maioremq; quàm hac,fquama fto momatis. detrahit auté& liquat carné magis, quàm fquama zris;& hac etiam valentius helitis. omnes autem fquamz non inftrenué funt mordaces:eftque perfpicuü,ipfarum confiftentiz fubftantiam non tenuium,fed craffarum potius effe partium: nam inter ca que eandem vim habent,id quod partium tenuio rum eft,minus eft mordax. Lithargyrus deficcat,vt cetera metallica omnia: fed hoc efficit moderatifsimé. in ceteris vero qualitatibus ac facultatibus quodámodo in medio eft, neque manifeftó calfaciens, neque refrigerans.modice quoque abfterfionis& adftri&tionis eft particeps, quam ob rem medij ordinis in metallicis iuré nominatur. proinde víus eius eft frequens ceu materiz, vt mifceamus ijs quz valentem vim aut mor dentem;aut adíringentem,aut tale quippià facientem habent. Litrum.nitrum ficcat& digerit: fique intra cor" pus | | : | | f LIB. DECIMVSQVARTVS. 9o pus affumatur,craffos humores magis quàm aphronitrum incidit atque attenuat. Aphronitrum veró, nifi magna vrgeat necefsitas, deglutiendum nó eft, nimirum ftomacho infenfum: fiquidem plus etiam quàm nitrum incidit. M Melanteria eft de numero medicamentorum valde adftringentiü, vt ctiam omnia propémodum adftringentia tenuitate partium exuperet. Melan.atramentum fcriptorium deficcat ipfum quoque mirum in modum. Mifyfory,& chalcitis, funt facultatis eiufdem ge neris, differuntQ; partiü tenuitate,& crafsitudine. omnium eorum crafsifsimum eft fory, tenuifsimum mify: mediam inter ea vim chalcitis tenet. adurunt hzctriaomnia,& cruftas inducüt:& quanquá vrüt, tamen etiam adftringunt.Caterüm mify nudis corh 5.-*. poribus admotum minus quàm chalcitis mordet, quamuis non fit chalcitide minus calidum. fed hoc ex tenuitate fuz fubftanti cidem ineft. Molybdzna vim habet lithargyro perfimilem,à media tamé temperatura paulüm quid ad frigidius vergens.fed nec abftergentis facultatis eft. Molybdos. plumbum vim habet adftringentem, & refrigerantem, eiq; ineft non folüm humida effen tia copiofa à frigore concreta, fed acria quoque,& pauca terrea. humide igitur cffentiz plurimü in eo efle, id figno eft. Plumbum autem folum omniüeorum que nouimus,tum mole,tum pondere augetur, fiin edibus fübterraneis condatur, quz aérem turbidum habeant,vt quzcunq; illic ponantur,fitu celeriter impleantur. Vftum veró plumbum vbi lotum fuerit, facultatis refrigerátis eft:antequàm vero abluatur,miftam vim habet. 374 ORIB.COLLEICT. [9] Oftracon. tefta vim abftergentem& exiccantem obtinet, przcipué veró qux caminorü eft, eó quód tofta fuerit. n Pompholyx fi elota fueritmedicamentü eft propéomnium, quz citra morfum ficcant,primum. vbi veró hec fuppetat,nemo eft qui fpodio vti velit,nedum antifpodio. Sandaracha facultatis adurentis eft,quam ob rem digerentibus& abftergentibus eam meritó indunt. Scoria omnis medicamentum eft valenter ficcás, pre ceteris veró ferri.Argéti veró recrementü proprié helcyfma vocant, ficcantemq; facultaté haber. Stimmi ad communem exiccandi facultatem habet etiam adíftrictionem. Stypteria. alumen vehementifsimam adftri&tio.nem habet:cumd; craffarum fit partium,tenuiorum partium quàm alia,erit id, quod fcifsile vocát,deinderotundum,& aftragalote. Liquidum veró eftabundeé craffarum partium, itemq; quod placiten,& quod plinthiten nominant. T Titanos. calx viua adeó vehementer vrit, vt cruftam excitet: extin&ta veró non protinus ipfa quoq; cruftam inducit,fed poft vnum aut duos dies:minus quoque vrit,& minus cruftas excitat.at vero tempo ris progreffu ne cruftam quidem molitur omnino: calfacit tamen, eliquatá; carnes. fi lauetur,morfum in aqua deponit, efficitq; id,quod lixiuium vocant. ceterüm ipfa fine morfu exiccat. fi etiam bis, térue, & fiepius elota fuerit, morfus fit plané expers,& eBregié citra morfüm exiccat. X Chal LIB.DECIMVSQYV INTVS.:73$ X T Chalcanthos,atramentum futoriu m.Mirabile eft inhoc medicamento,quomodo valentifsime adítri&ioni non ignaua caliditas fit admifta.planum ergo eft,hoc maximé omnium condire, feruareq; carnes humidas poffe: fiquidem caliditate humiditaté abfu mit, adftri&ione veró fubftantiam contrahit atque conftipat. Chalcitis miftam babet adftringentem, acremá; facultatem:fuperat veró acris,vt que adeó vehemes eft,vt carnem exurat,& cruftam gignat.hoc medica mentum vftum minus quidem mordet, fed non minus tamen exiccat:fed& adftri&ionis non parum amittit. proindefit, vt chalcitis vfta potior omnino fit, quàm ignem non experta: eft enim tunc partium tenulorü facta, nec affumpfit acrimoniá, vt alia permulta faciüt.Nofti preterea,omnia vfta,vbi lota fue rint,moderatiora,minusqQ; mordacia reddi. Chalcos. zs combuftum habet quidpiam acrimo nie,& adftridtionis eft particeps. Chalcu anthos. Flos aris tenuioris facultatis eft, uàm vftum zs,& fquama. Chryfocolla.& hoc medicamentum ex ijs eft que carnem liquant,non tamen valenter mordet.cft autem abundé digerens& exiccans. t4 Pfimmythion. Ceruffa emplafticü refrigeransq; medicamentum eft.hec adufta in Sandyca,quem vo cant,tranfit,medicamentum fe tenuius,nondum tamen calfaciens. Phycos autem feruata cerufl frigiditate partium tenuitatem affumpfit, vt eius ope 1n altas partes corporum, quibus admouetur, vis eius penetrare queat. Pforicum magis ficcat, minusque mordet, quàm $o6 ORIS COTLLEGT. chalcitis,& nimirum etiam ex partibus tenuioribus conftat. Ex Galeno,de vtilitate quz fumitur ex animalibus. Cap. II. T Ac faluberrimum eft, quod neq; amarum eft, neque acidum, neque falfum, neque acre, neque fcetidum:fed quod fuaue eft,& parum habet dulcedinis. tale veróad acres& mordaces fluxiones eft accommodatifsimum,eas non folüm abluens, fed Corpora etiam illinés,ne in ea nuda cadat quod defluit. przterealac omne ex tribus fubftantijs eft compofitá, cafeiferi,& pinguedinis. Serum extergendi vim habet: exterget enim'atq; abluit citra morfum acrimonias.parsveró cafeofa& & craffa quz in lacte eft,emplaftri modo adhzrer,& €o nomine acrimonias rétundit. totum veró lac, vt vno verbo comple&ar, medicamentum eft leniens, cuius tota quidem fubftantia morfu vacat, fed mul tó etiam magis, vbi moderata co&ionemaiorhumiditatis ferofz pars fuerit confumpta. Lactis tra&tationi cafeus anne&endus eft, quoniam lac concretum eft: non tamen tota lactis fub ftantiain cafeum concreuit,fed craffa tantüm,tenui & ferofa excreta& feiuncta. mollis autem& recens cafeus vim habet repercutiendi,& leuiter refrigerat. qui veró ex acido lacte conficitur, preter nunc allatà facultaté leuem etiam digerendi vim obtinet. Butyrum fit ex eo, quod in lacte pinguifsimum eft, quemadmodum fcriptum reliquit Diofcorides, ex ouillo, atque etiam caprillo lacte. concoquentis facultatis eft,habetQ; leuc digerendi vim in ijs corporibus, qus inter duritié& mollitiem funt media. Coagulum omne acris, attenuantis,digerentisq; facultatis cft,& nimirü etiam exiccantis: hoc enim ex LIB.DECIMVSQVINTYVS.£o; ex fuperioribus confequitur neceffarió. Fel, aut bilis. hunc fuccum omniü fuccorum qui funtin corpore, calidifsimü effe oftenfum eft: itaq; in calidifsimis,neceffe eft fel ceterorum animalium felli antecellere. in ijs veró quz non ita funt calida, hunc etiam fuccü in illis calidá effe proportione, vc quatenus in caeteris inferiora funt, eatenus in hoc itidem fucco fint inferiora. Quinetià in animalibus, quz magis funt calida,flaua bilis apparet: que veró minus,pallida:ferofa enim humiditate flauz bili admifta, pallida fit. vbi auté calida animalia, aut fame, aut fiti vexantur, ad colorem atrum vergit, interim zruginofo colorejinterim czruleo;interim ifatidis, qui magis fufcus eft, quàm brafsice color. igitur& tu fellis colori diligenter animü attendito, cüm me dicamentü quod felaccipiat, conficies. Scito ergo, fi camen dn medicaméto fel impenfe flauum inijcias, te illud calidius effe fa&urü: fi pallidi,mediocriter calidü. Quorundá autem taurorü fel ipfe con fpexi ccruleü,flauo nimirum fuperaffato,quod in id medicamentü, quod parabatur,inijci prohibui, fed eius loco alterü mediocriter flauü accepi: ille enim taurus vinculis vi tractus fupra modum fuerat defatigatus,& calidioré temperaturá acquifiuit. Volatilium veró animaliü biles omnes acriores& ficciores funt,quàm quadrupedá:& inter ipfas quoq; volucres gallinarü& perdicü biles funt víui medicinz accómodatiores. miluorum veró& aquilarü impen dió funt acres;atq; etiam erodunt: ideoQ; zruginis colorem imitantur,ac nonnunquá atre funt. His igi tur earum differentijs perfpectis, itemq; affe&ionibus,quz magis,quzq; minus exiccatione indigent, cognitis, fi vnam modó quam volueris re expertus fuerisinde ad alias via& ratione tranfire poreris,vt Aa r $08 ORIB. COLLECT. femper eam quz affe&ioni conueniat;accipias. Sudor cius qualitatis eft particeps, 4 falfa& falfu ginofa nominat:& fepe etià in eo apparet amarities. . Vrinaomniü animalium calida eftminus veró fri idiorü. Vrina hominis omnium prope aliarum eft 1mbecillima;exceptis porcis domefticis,quibus exe &i funt teftes:illorü enim totius corporis tempera-: tura eft hominis téperaturz perfimilis,& eque debi lis vrina. Ceterü vrina hominá, vt fi quid aliud,extergendi vim habet: quod fullones precipué indicant,qui fordes veftiü ea expurgant,atq; extergüt. Saliuaimbecillior eft eorum qui comederunt;atque biberüt: valida& acris eorum,qui ingenti fame premuntur,aut fiti ene&i funt.Saliua autem tota fui fubftantia aduerfifsima eft beftijs hominem interfi-. cientibus. Vidi ego fcorpionem,in quem faliuam fo lam horno confpuiffet;occifum fuiffe: idq; protinus à faliua efurientium& fitientium: tardé autem à fali ua eorum;qui potu paftuq; fe expleuerant. Stercus omne maxime digerentem habet vim. quoddam autem afsiduo in vis habetur, quoddà ve rà rariore.frequétifsime veró caprillo vtimur, eavgaftw proprie nominant. digerentis atq; acris facultatis eft víqueadeo, vt induratis tumoribus conueniat. hoc autem combuftü tenuiorum quidem partium,fed non tamen acrius perfpicué apparet. Eiufdem autem tum combufti,tum non combufti,vis eft abftergens,digerens,ac digerens quidé non exigua. Generalis autem& cómunis facultas eadem omnibus ineft, verüm pro animaliü naturis variatur:quorum enim eft temperatura ficcior, corü ficcius ftercus eft,quemadmodü calidiorü calidius.fed nullum elt quod refrigeret, ficut nullü etiá humectat. quin pro natura quoq: eorum, quibus animantes vefcuntur, | LIB. DECIMVSQVINTVS. 809 tur, multa inerit differentia: proinde in hominibus potius,quàm ceteris animantibus, eft etiam maior, quandoquidem ij diuerfifsimis alimentis vtuntur. uid enim fimile habeant, qui allium cepasd; come Fio& qui cucurbitam,fi ita fors ferat? Stercus ve10 bubulum vnà cum exiccante, trahenté quoq; fa€ultaté obtinet.crocodilorü veró& fturnorum,qui folam oryzam comederint, abftergentem exiccantemq; vim habent vtranq; moderatam:& multó mo deratiorem& hebetiorem ftercus fturnorum. Sordes hominum ficcantis facultatis eft, habet; caliditatis aliquid. fordes veró quz lanis ouium inharet,ex qua ocfypum, vt vocant, cóficiunt,vim habet concoquendi butyro fimilem:habet veró etiam parum facultatis digerentis. Carnes viperarü digerentem& ficcantem valenter vim habét,fimulq; moderate calfaciüt: properat enim earü vis, vt vids ad cutim, per eam videlicet €uacuans excreméta quz funt in eorpore.quibus er go mali fucci copiofe in corpore redüdánt; magnus ediculorü numerus exoritur,& à cute fquama abfcedit, ac decidit extima cuticula,ad quá retinentur crafsi terreiQ; humores, qui ad cuté protruduntur, à quibus fcabies,leprz,atq; clephátiafes exoriütur. Cochlearü caro contufa prius in mortario,deindelzuigata, maxime exiccans fit omnium partium, qux humiditaté excrementitiam habent, atq; adco, vt hydropibus etiam conueniat. Adeps à pinguedine differt,quód fit crafsior.quá eb rem animantibus, quorü tota natura magis terre ftris cft,adeps prouenit:quemadmodü ijs,quorü eft humidior,pinguedo.proinde pinguedo igni admotà celeriter li uefcit:eliquata veró nó facilé concre frit.adepsnó dicil liquefcit;& fufus celerrime coit, Aa3' a $10 ORÍIS.,COLLICIT. multod; pinguedine durior videtur. fus ergo bene habitus multam habet pinguediné, propter natura lem temperature humiditaté. Boues auté& caprz, & cetera huius generis cornigera, plurimü adipem ob ficcitatem gignunt.tu vero fi vis,oleofam& pin. uem in animalibus fubftantiá omnem adipem appellato, vt pleriq; medici folent.fimili quoq; modo pinguedinem nominare tibi licebit.Ceterüm adeps fuillus eft omnium fermé aliorum humidifsimus, ac proinde vicinam oleo vim actione fua pofsidet; fed oleo magis emollit,& concoquit, ob camQ; caufam cataplafmatis,quz ad inflàmationes valent,cómifce tur. qui veró mordicationes fentiüt aut in redo 1nteftino;aut in colo,ijs potius caprinü adipem quàm fuillum inijcimus, non quód acrimonias magis obtundat, fed quód caprillus ob crafsitié celerius con crefcat.Porró ob eflentiz tenuitaté nónulla acrimo nias magis obtundunt,vbi in alto mordicatorü corporü moleftia inhzferit.quod enim tenuiü partium eft,tota corpora penetrat,& omni faniei ipfum mor dicanti permifcetur: hacá; ratione adeps anferinus quz in imis corporü partibus mordicantmagis obtundit:eft etiam fuillo calidior.inter hos medius eft gallinaceorum,& gallinarum adeps.ac calidior fem per ficciorq; eft mafculorü animahü:& ex his ipfis, exectorum minus calidus eft,& ficcus:mas enim caftratus eiufdem generis foeminz femper eft(imilis, omnis igit pinguedinis facultas cft, vt humana corpora humectet,& calfaciat.fingularü autem pingue dinü differentie ex maiore& minore HGB NAM enim pinguedo, vt ad nos referatur, hume&are largius poteft,fed non equé excalfacere:fed talis eft ca Jor pinguedinis fuis, qualis peter in nobis.tauri nus adeps eft fuillo multo calidior& ficcior.Vitulinu£ LLL NENNEN RR LIB. DECIMVSQVINTVS.$n nus& calore& ficcitate eft taurino inferior,& hoedinus caprillo: fed& caprinus hircino,& taurinus leonino: is enim adeps omniü propé quadrupedum adipe maximé digerit, nam& calidifsimus& partiü tenuifsimarum eft.omnis veró adeps vbi inueterarit,feipfo fit calidior,& tenuiorum partium,atq; ita ad euocandum& digerendum eft potior. Medulla facultas eft, vt indurata& fcirrhofa cor pora emolliat, fiue mufculis,fiue ligamentis,fiue vifceribus id eueniat. optimam veró femper expertus fum ceruinam, deinde vitulinam. taurina vero& hir cinaacrior, ficciorq; eft: ex quo fit,vt duritias fcirrhofas diffoluere non queat. non modó autem medulla ex ofsibus fumitur,que reuera medulla eft,fed etiam ex fpina,quam fpinalem medullam vocát,que & ficcior& fqualidior eft, quàm reliqua:eft enim illa mollior,& pinguior: quam ob rem ego fpinalem' feorfum per fe abfque illa recondo. Capitum Mni bi vftorü vis effe videtur dez ficcans,& nó admodü acris:hoc enim alicui ex com buftis conuenit,quemadmodum omnibus communis eft exiccatio. Cornu ceruinü& caprinum vftum& elotum ficcantis facultatis eft. Caftoriü exiccat, calfacit,& digerit: idq; ei cum multisalijs medicamentis eft cómune.quontam vero eft abundé tenuium partium,idcirco eius vis major eft quàm caterorü,quz eque calfaciunt& exiccant.nam que tenuium partium funt medicamenta, eflicaciora funt, quàm quz funt craffarum, etiam fi parem vim fint fortita, propterea quod ingrediantur,&inimas admotorum corporum partes penetrent, ac potifsimum vbi denfz illa fuerint, vt funt neruez. eft igitur perfpicuum eas à caftorio vcl ob Aa 3 812 ORIB..COULLEC'T. hanc caufam magnopere tuuari. . Renes fcincorum bibunt quidam, vt qui penem intendant. cuius rei contrarium efficere videtur la&ucz femen ex aqua potum. . Capring m cinis attenuádi vim habet: afini nz veró,ftrumas digerendi,fi oleo fu bigantur.fi ve1 ficcus fuerit infperfus,fanare perniones potett. Offacombufta valde digerentem atque exiccantem vim obtinent. Sene&am ferpentis,fi aceto ferbucrit,dentiü curare dolorem quidam memoriz prodiderunt. Ouilla pellis recens detracta,& ijs qui quoquo modo fuerint flagris cefiinie&a, maxime omnium adiuuat; adeó vt vna die& nocte cofdem curet. Equorum lichenas ex aceto lzuigatas, ad comitiales& ferarum morfus efficaces effe, nonnullilite tarum monimentis confignarunt. i Telam aranearum vlcera füummz cutis ab inflammatione tueri,funt qui fcribant. i; Veterum coriorum cinis, vlceraambufla,& que vocantur intertrigines,curat, Buccinarum& purpurarum tefta combufta vim exiccandi obtinet, . Olltreorü tefta combufta fimilis facultatis eft tefte buccinarum:fed que fit tenuiorü etiam partium, vel,vt dicam verius,minus craffarü.habet etiam con trahendi vim quandam. Sepiz tefla abíterget& ficcat nó fecus,quàm alie tefta: eorum, quz tefta conteguntur. cterüm in ca eft tenuitas partium prz cateris eximia. Lanz combuftz vim acrem calidam Q; habét,partium tenuitate adiuncta, , Pili vfti eque aclanz combufte,calfaciédi& exic candi vim habent egregiam. Ouorum LIB. DECIMVSQVINTVS. 95 Ouorum album& tenue,eft omni morfu vacans, neq; vnquá nos fruftratur:vt lac in animalibus cruditatem perpetientibus, aut fame fitiq; enectis, aut quz cibis pafta funt prauis. Ouis autem vnicü ineft malum,quod eis vetuftas affert:quod facillime quis malumd recentibus vtatur. vfitatifsimum veró eft, ac facillimé nobis fuppetit ouum gallinarum, idcit«o nihil aliorum ouis indigentes, eo vtimur:quamuis eandem cum illo naturam habeant.temperatura veró cius eft pauló frigidior quàm cómoderata.Ipfe itidem vitellus fimilis natürz eft, quamobrem ouis elixis aut afsis morfus expertibus ceratis mifcetur. Eft tamen perfpicuum leuem inde differentiá ouis accedere, vt pauló magis exiccent affa, quàm elixaz & quátum huius facultatis nancifcütur,tantü etiam eius amittunt,quz ad mitigandum valet: refrigerat enim modice ouum,& citra morfum exiccat. Erinacei vtriufque tam marini quàm terreni corpus totum combuftum cinerem efficit, cuius facultas abítergat,euocet,ac detrahat. Cochlearum combuftarum cinis egregié ficcantis facultatis eft, quz etiam ex combuftione caloris quidpià acquiftuit.Czterüm hz non combuftz ficcant etiam egregic.*; Cancrorü fluuiatilium combuftorum cinis eque ac predictus exiccat. Gallinarü fimplex ius retinendi vim habet,vt veterum gallorum aluum fübducédi. coquendi autem funt cum fale diutifsimé. Adarcion acerrimum calidifsimumq; eft, proinde ipfum per fe inutile eft.cómifcetur autem 1j$,qu€ vim eius retundunt,atq; ita magni víus redditura eas affectiones, quibus excalfactione opus ef, foris admotum: nam intra corpus ob nimiarü virium veAa 4 $14 ORIB. COLLECT. hementiam fumi nullo modo poteft. Alcyonia extergunt omnia, atq; digerüt,habént. que acrem qualitate,& calidam facultatem:fed non pauló maiorem vel minorem,&in his ipfis quz dixi nus;pro totius effentiz tenuitate. Ex Xenocrate, quz buccina& purpurz emplaftri modo iuuant, Cap. III. Hwins capitis principium defideratur, medium tmperfeéfum eft c» finis non extat. *** illite veró maculas, qua mulierum ora deturpant,. detrahunt& detergunt. malagmatis veró modo im pofitz, ad teftium tumores tollendos,& tophos minuendos funt accommodatifsima: itemq; ad eos,in quib. iam humores fünt;aut futuri funt.*& ad omneabfceffus& tuberculi genus. ergo fiinungantur, Ícrotum contrahunt, abíceffus Q5 ad diuifioné apti, abfq; euidenti fenfu digerütur.Sed efficacius eft id, quod habet hoc modo. Argenti fpumz drach.cvj.ci neris buccinarü drach. xvij. olei veteris cyath.xxx. ceruffie drachme xx.refinz terebinthinze drach.xiij. thuris drach.viij. aquse cyath.iiij. Argenti fpumam, ceruffam, buccinas, x thus,fingillatim Izuigato in mortario, tum aqua& oleo affufis diligenter omnia commifceto,& confricato,& in olla noua decoquito,continenter rudicula cómifcens,ne aduratur:vbi femicocta hac videbis, refinam,deinde thus adijci, to,&ad probam confiftentiá, non tamen ad multam duritié coques. poftremo loco cinerem inijcies:vbi paululum ferbuerit,ollam ab igni auferes,& medica mentum exceptü ad vfus feruato,& recódito. Hoc prater LIB. DECIMVSQVINTVS. 8&5 preter omnium opinionem facit tum ad fupradi&a, tum vel maxime ad maligna vlcera,& depafcentia, & que zgré fanefcunt. Exzdem buccinz ex melle ad parotidas faciunt, quz etiam mammas obfideant.1L dem; praftant ex aqua illita. valent etiam ad capitis vlcufcula denía, rubra,paruis mámis fimilia,quae fauinominantur.magne quoque& dure purpurz idem quod buccinz praftant. *** Sienim foloauxilio fimplici medicamentorü omnes affectiones, que prater naturá nobis accidunt, curare poffemus, profecto cópofitis medicinis nun quam indiguiflemus.nunc veró nó ita res eft, fcd fe penumero fimplex medicamenti ad nullam rem cft vtile:fiq; excalfacere corpus velimus,nullü tale nobis fimplex fuppetet.Eft autem vnus compofitorum medicamétorum vfus, cüm ex ijs quz funt eiufdem generis, vehemens molli cómifcemns,vbi nobis me dium defit:alius eft ex miftione eorü que funt generis diuerfi,quz apta ratione conficit. Raro enim affe &ionem inuenias, qux vel digerétia vcl repellentia folàm poftulet: idcirco fit, vt fvpenumero,idq; ftatim inter initia,omnino veró pauló poft,aliquid digerens cómifcere cogamur. Si vero etià vehemens dolor adfit,mitigantia indemus. ac medicaméta qui dem quz ad vfus quamplurimos valent,funtq; nra(tantifsima, contrarias facultates in fe continent. at nonnullae x fimplicibus, ne ad vfum quidé perduci fine alterius culufpiam admiftione poffunt: veluti cüm medicamentum parandum eft quod agglutinandi vim habeat. Cartera periere. Fixrislibri decimiquinti. A14 $6 ORIBASII MEDICINALIVM COLLECTORVHA LIB. VIGESIMVSQYARTVS. In quo babetur totius bumani corporis diffetio. loanne Baptifla R afario Nouavienft medico interprete, Ex Galeni commentarijs, de cerebro, atque eius membranis. Cape; Erebrum diligenter commodedq; nul| dandum in primis eft: quod vbi fece-l| ris, membranam duram iuxta mediam ipfius longitudiné multó crafsiorem E videbis, atque itaad aliquem locum vfque defcendentem, qua potifsimum parte media caluariz futurarum habetur. eodemque modo fub futuralabdoide craffam membranam duplici plexu firmatam fimul,& cerebrum aliquatenus ingredientem confpicies. venz quoque per ipfam vtring; fingula iuxta futurz labdoidis latera excutrüt. vbi verÓ hein idem inter fe conuenerint;1s locus eft fere altifsimus corum, qui in orbem circumiacent: nec ctiam equalis ab co tum anterior,tum pofterior cerebri pars exiftit, fed anterior eft multó maior, Verüm ad id,quod habetur clatifsimum;accedit etiam altera craffz membrana conduplicatio, vt aliarum partium omnium,quz cerebrum in orbem comprehendunt,crafsitie quadrupla effe videatur.quinetiá tertia alia vena prater duas antcdictas,pcr longitudinem LIB. VIGESIMVSQ VARTVS. tz dinem porrigitur, in anteriora excurrés. quid enim aliud quàm venam appellabis eiufmodi vas,quo fan guinem contineri appareat? Videbis autem ipfas cauitates non habere vene tunicam quz fimul per offa capitis afcendat: fed cüm primüm vene caluariá attingunt, craffam membranam ibidem duplicari, internamq; regioné inftar f£ftulz finuatam in vafis for mam,fanguinem recipere,& qualem acceperit,corne ferrei veró due venz inuicem congrediuntur, eam regioné Herophilus Akeiy, hoc eft,torcular nominauit.ea porró quam ipfe fic vocat,magis profun da:altera veró venarum exiguarum AMAA incum bentium congrefsio in fuperficie eft fita:que prope craflàm membranam non fecus eft fa&a. ceterü hic proceffus in ea parte orit vbi futura labdoides fquamatis ofsibus conne&titur.At tenuis membrana ftabilit fimulactegit cerebrü,& praterea vafa quzia ipfo funt,ligat omnia. Eft autem fimilis fecundis fcetuum,& animalis mefareo:fiquidem vtrunq; horum ex multis arterijs, atq; venis fibi ipfis propinquis,& membrana tenui intermedia fpatia contexente fa&um eft. ad eundem; modü membrana omnes cerebri arterias& venas conneGit: eaq; non modó ce rebrá comple&itur, verüm etiam in profundü eius fcfe infinuat, ac in omnes partes peruadit, totumQ; pertexit, ac quoquouerfus fe ad interná vfq; ventri culorum capacitatem extendit.Eft etiam cerebri te-. gumentum craffa membrana:aut potius non fimpliciter tegumentü nominari deber, fed quoddá veluti propugnaculum propulfandis caluarim offenfioni bus obie&á. at tenuis membrana innatü eius operi-; ment eft:craffa enim ab eo feiun£ta eft,tantü vafcu lis excidétib.cohzrens. itaq; tenuis membrana pue us, deinde veró dura, fuitlocata,que quáto offe eft Ss ORIE. COLLECT. mollior,tanto eft tenui durior: quanto veró tenuis eft hac mollior,tanto cerebrü eft tenui mollius.quibus quidem fit rebus, vt choroides membrana innatum cerebri operimentum fit, vt in animali corium. huius przterea cra(fa nó ctt illa quidem innatü operimentum fed multis tamen locis adhzrefcit.ipfius rurfus craffz integumentum eft os, extrinfecus circundatü,quod lg£riy appellant,quód quafi&gsv GG, hoceft, galea quedam fuperiaceat. fed cüm natura connatá cranio membraná facere non poffet, multa vincula ad eius fecuritaté eft machinata. quená inquam hzc funt vincula? ab ipfa membrana exoriuntur tenues mébranz quzdá.viz auté,vt foras erumpant, future capitis funt. Hiec enim vincula extenduntur, fingula verfum cranij partem fibi directam, vnde originé traxerunt;atq; inde progreffa fibi mutuó concurrunt,& decuffantur,& coalefcunt,& pla néin vnum conducütur,cómunemá; ex fe ipfis omnibus membraná procreant, quz v:gaeexyiG- nominatur:hzcq; ipfa craffa membrana craniü füccingit, ac cerebrü dilatádo tum accedit,tum recedit,in me dia regione,quz inanis eft.ipfum veró cerebrü fubftantia eft neruis fimillimá, quorü erat futurü principiá, nifi quód illis eft mollius. ac mollius quidem anterius,durius veró pofterius,quod iyegéris, y) o £yrigaAide anatomici nücupant:qua dura membrana duplicata dirimütur,& per folum meatü,qui fub capitis vertice eft, ac per corpora meatü ipfüm ambientia cóiunguntur.Ventriculi autem cerebri duo funt anteriores, infpirationé expirationemq;& efflationé ex cerebro facientes, quod alibi demonftra uimus: vbi etiam probati à nobis eft ,eofdem prius conficere,ac preparare fpiritü animalem cerebro,& etiam infernis eius partibus, quz ad nares fpectant, elfacien LIB VIGESIMVSQVARTVS. 85 olfaciédi inftrumentü effe,&(imul veluti du&us& canalis ad excrementorü effluxionem accómodati vicem praftare.Vnus autem ventriculus in cerebello eft,qui fpiritü animalem in anterioribus ventricu lis confe&um tranffumit: quam ob rem vnum meatum ab ijs vétriculis in hunc pertinere fuit neceffe. quocirca meatus, qui ab anterioribus ventriculis in ipfum prorumpir,maximus cófpicitur,per quem folum parencep halis eft cum cerebro cónexa:fic enim vtrang; parté appellare Herophilus confueuit,& po fterioré partem aapgsynsqanide vocat. Cüm igitur cerebrü,vt ante diximus,à parécephalide crafíz membranze duplicatione fic diremptü, ipfumq; oporteat aliqua ex parte illi cóiungi, vtante dium meatum generarenin vnum prius locum vtrofg; ventriculos terminauit:quem etiam quartum totius cerebri ven triculum aliqui anatomici vocant:ex hac nanq; caui táte profectus meatus,fpiritumd; ea contentü exciiens,parencephalidi tranfmittit. Pars autem cerem que fupra cauitaté eft,veluti domus tectü quoddamin cauz fpharz fuperficié circuma&a,nó imme ritó videtur appellata lpégiw noct Jaxuideadss,quod huius generis edificia architecti lampas» x9 dana /as, hoc eft, teftudines& fornices folent nominare. Corpus veró hoc quod ad principiü meatus eft fitum, qui ventriculum mediü cum pofteriore cerebro cóiungit, quod ab anatomicis v&giy appellatur fubftantia quidé eft glandula,figura auté eft cono perfimile,vnde ei nomen eft du&ü.hancq; glandulam cono fimilem,magn: venz diuifioné opplen tem,à qua omnes fere, quiin anteriorib.ventriculis funt, plexus choroides cóflantur, in eundé vfum,in quem relique glandulz venarü diuifioné firmantes, facta fuiffe arbitrer. Epiphyfis veto quz per totu» 8:0 ORIE. COLIETCT. meatum extenditur vermi fimilis, fpiritus tranfitui przcft ac dominatur:cuius fanc poftio,& natura,& communio cum vicinis partibus,fic habet. Ex vtraQue meatus parte tenues ac prelongz funt cerebri eminentig,quz jyaszía, hoc efl;parue nates appellan tur: quarum concurfum,hominum femoribus inter fe coniun&is precipue comparares. fuht etiam qui Fidiunis id eft;tefticulis eas afsimilet,& didymia no minent. Nonnulli veró Corpora conario vicina vo€ant didymia:que veró deinceps fequuntur,glutia; finiftrz igitur, dextrzQ; meatus partes,borum ipforum fupt corpora: füperiores veró à tenui quadam membrana,nó tamen imbecilla, operiunt,quz vtrin que glutijs cóiungitur, quz quidé membrana adpo fterioré vfq; ventriculum exporrecta, finis inferior eft epiphyfeos vermi fimilis; que nihil habet didymis& glutijs fimile: etenim ipfa varié articulata eft; hecautem vbiq; funt fimilia,fed non vbiq; compofita: nam preterquàm quód varié articulata haec epi phvfis eft,videturá; ex quamplurimis particulis per tenues membranas connexis compofita, id quoque habet przcipuum, vt connexa cius ac tenuis fit ad ventriculum pofterioré extremitas,quo loco in fuperiacentem membraná definere eam diximus. Inde auté aucta paulatim atq; amplificata, dorfum habet plutiorum diftantiz propémodü zquale: quam ob rem longa fecundü meatü exporrecta, ipfum totum perfccté obftruit: retro autem in orbem reflexa, membranam füis cóuexis partibus connatam fimulita abfirahit,totumQue meatum tdntum aperit, quantum ipfi retro cefferit. Cüm cnim rcflectendo in fpherz modü fiat rotunda,& in feipfa confideat, quantum minuitur longitudo,tantü latitudo adauBetur: quocirca confentanéü eft, vt ea paululum re flexa, LIB. VIGESIMVSQVARTVS.£x flexa,&ideo pauló magis amplificata, fines eius inferioresin uÉ meatus partes, quz ad bafim funt, quz anguftifsimz funt, ingredi nequaquá pofsint: at i fiat maior refractio,& ob id latitudo augeatur, maior etiam meatus portio aperiatur: quoniam fem pertantü aperitur, quantü conuexitas in ipfum inereffura continuó minuitur.Natura autem eam dor 5 glutiorum ligamétis adnexuit,que diffectionum: periti vocant tendones, à quibus vtrinq; conftricta & coércita fic continetur, vt errare non pofsit. Poryó natura magná curam adhibuit,vt excrementa cerebri excernantur:cüm enim eorü fit duplex genus, vt alia fint tanquam vaporofa& fumofa,que fuapte natura in fublime feruntur, alia veró tanquá aquofa & limofa, qux fuo impetu deorfum feruntur, duplites quoq; ipforum excretioni meatus adhibuit, atque cos quidem qui leuia excrementa erant vacuacuriin altü adduxit, qui veró grauia& deorfum repentia,decliues effecit.Caput enim omnibus corpo ris partibus veluti tectum quoddam calide domui eft fuperpofitü.idcirco fit, vt cüm omnia,quz à partibus fubie&tis furfum efferütur,fuliginofa ac vaposofa excrementa caput excipiat,ei multas tranfpirationes natura machinata fit, fimul quidé os capitis efficiens fiftulofum, fimul etiam futuris,quas vocát, varié coarticulatü,per quas vaporoferü& fumoforum excretiones fierent, quz nec femper perfpicue cerni poffunt, nec cüm in toto corpore, nec cum in capice fiunt, vtpote qua prz tenuitate interdü nos lateant. Caterüm decliues cerebri meatus tum per palatü in os,tum per nares, cófpicuis magnisQ; orifi &ijs fenfui manifefta craffaq; excreméta eru&tát. Ac duorü quidé meatuá,qui in nares pertinent,fabrica eft huiufinodi. Ipfa dura membrana que cerebrum: $25 ORIB. COLLECT. contegitjinftar cribri eft perforata:atque etiam magi5 varié perforata funt offa, quz funt ei propofita, & quemadmodü Ípongie,neq; rectà fibiipfi meatus refpondent,neq; reci plané funt omnes,fed pleriq; funt tortuofi, a anfractibus pleni,vt alia quzdam longa circuitio, ongusq; error prius conficiendus fit e; quod per cos ad cerebrü fit peruenturd, quans ob rem fit, vc neq; aliud quidpiá durüm Corpus extrinfecus cerebro incidat;neg; acr frigidus nobis in fpirátibus re&à in cerebri ventriculos fefe fyncerus infinuet. Poftquam autem femel hzc propugnacula fpongijs fimilia,quz ab anatomicis à cribri ÍimilituPG iPncadi vocantur,tutele ipfius cerebri caufa ex. titerunt,etiam tranfpirationé per ipfa perfici neceffc fuit:nam per infpirationem odorum ft dignotio, per expirationé veró excrementorü expulfio.in hu1ufmodi adionib. impetus motionis ipfius fpiritus, multa eorum que pertráfire per fe non poffunt, vni fecüattrahit.Ex alijs verà duobus meatibus, qui ad alatum perueniunt, alter ex profundo medij cereb ventriculi profe&us,fertur deorfum: alter veró pergit quidem à meatu,qui cerebrum parencepha lidi connedit, fed ad cerebrum deorfum obliquus fertur. Cumprimüm veró jn idem interfe conuenerintjlocus quidam communis vtrofq; excipit cauus ac decliuis, cuius labrum fuüpernum eft circulus ab. folutus: inde auté femper magis acmagis ar&atus, defcendens in fubie&ü adenc inferitur ample fphae rz fimilem,qui manifeftam ipfe quoqj cauitatem ha bet: huncautem excipit os, cribro cuidá fimile,per quod via crafforum incrementorü in palatum eft fa€&a. Vtilitas veró fingulorum inftrumentorum qua vie ipfi infunt,eft cauitas,quz meatus excipit, quam nonnulli à figura 7/^^, hoc eft;peluim,nonulli veróab LIB. VIGESIMVSQVARTVS.$5 ro ab vfu xe&msw, hoc eft,infundibulü nominant:quie fupernis quidem partibus quafi cifternz cuiufdam vfum prabetjinfernis autem, vt etiam nomen ipfum indicat,infundibulum imitatur: parte autem decli ui meatü habet fenfibilem vfq; ad ventriculum adenis.Quoniam autem hoc cerebro fuperne coniungi oportebat, inferne autem in adenem inferi, iuré fa&um eft vt mébranofum extiterit. ergo portio mem brane tenuis protenfa hoc corpus peluis conftituit. Quem veró plexum retiforme vocant,maximé omnium,que illic funt, admirabilem, ibi eft coftitutus comple&ens in orbe adenem ipfum,& retro longiffim? pertingens: toti enim propémodü cerebri bafi hic plexus fubijcitur:eftd; nó fimplex rete, fed eiufmodi, vt fi vulgaria pifcatorum retia plura alia alijs accumulata fuperijcias. Naturali aute huic reti hoc ipfum ineft, vt alterius replicationes;alterius replicationibus fint connexz,neq; ex eis feiunctü vllum capere queas. cüm enim omnia continua ferie connexainter fe fint,efficitur vt id vnum,quod ceperis, alia confequantur. non eft autem ex quauis materià confectü, fed maximà portionem earum arteriarum quz à corde furfum ad caput feruntur,natura materiá huic admirabili plexui fubiecit:nam exiguz propagines quadá ab ipfis in collum ac faci partesque externas capitis abierunt:reliquum autem oinue,vt à principio fuit,rectà perthoracem& collum fublime ad caput fert, excipitQ; amice, que ea parte eft, crahij portio,& aperto in fe foramineintra caput fine moleftia deducit. excepiffet autem& craffa mem brana,eratq; iam perforata rectà ad illarü impetum: & opinari ex ijs omnibus quifpiá potuiflet, ipfas ad cerebrum properare,fed non ita erat: nam cranium pratergreffe,medio inter hoc& craffam membrana Bb $24 ORLBE. COLLECT. loco, primüm quidem in longas admodumq; exiles arterias diuiduntur, deinde veró pars earum in capi tis anteriora, aliz in pofteriora, aliz ad lzuam, aliz ad dexteram inter fe mutuó complexa feruntur Vt aliam de fe opinionem faciant,quafi itineris ad cere brum oblitz videátur. veruntamen non ita fe res ha bet:nam rurfus exmultis illis arterijs, velut radicibus in truncum coalefcentibus,alia coniugatio arte riarum nafcitur,ei,quz initio à corde furfum fereba tur,zqualis:atq; eo modo per craffe membrana foramina ad cerebrum fübit. Cxterüm quodnam tandem hoc miraculum fit,dictum eft ante quamfepifsi mé, Vbi enim natura diligenter materiam conficere vult, diuturnam ei moram in coctionis inftrumétis parat.quocirca cüm fpiritus animalis quiin cerebro eft, magis exquifita indigeret confectione, plexum rctiformé natura flexuofiorem effecit. Totum enim cerebrü ijs arterijs multifariá diuifis eft pertextum:; & multe ipfarum diuifiones in eius ventriculos definunt,vt etiam venarü ex vertice ipfius defcendentium:ex oppofitis enim locis arterijs occurrüt,& in omnes eodé modo cerebri partes,atqueadeo in ven triculos diftribuuntur.ac fuperuacanea quidé excer nunt,fanguinem veró continent: quemadmodü arterie fpiritum maximé omnium refpirát, quilongo tempore in eis cótentus ac cófectus,in cerebri ventriculos incidit, Atq; à corde furfum per thoracem, actotum collum,venas& arterias víq; ad caput natura perduxit, indearteriasad retiformem plexum, vt diximus: venas autem ad fummum capitis verticem intra craniü perduxit,vbi craffa membrana du. plicata intra feipíam mediam venas recipit. De cerebri diminutione. Cap.. II. Qua imminutio,quéadmodü Hippocrates autor LIE. VIGESIMVSQVARTVS, 81 tor eft, in caluefcentibus efficitur, vt offa fincipitis fftulofiora, tenuioraq; ceteris,& fuperadiacentia, ob cerebri defectionem exarefcant, cüm ad ea víqj cerebrü non pertineat,neq; ea pofsit attinpere:fub: fidez enim,& depreffum in fuam bafim concidit.His autem ofsibus reficcatis confequitur, vt ipfa quoq; pracenta cutis inareícat, quz quidem in caluis vel ipfi fenfui mirum in modum ficca apparet. Cüm igitur cerebrum valde ficcum factá elt, vt quibufdam in extrema fenectute cótigit, tunc etiam neruerum exortus inarefcere eft neceffe: quam ob rem,neque perinde vident ac prius,neque audiunt,neque aliud quicquam aut fenfibus,aut motibus qui à voluntate roficifcütur,valenter perficiunt:fed omnia earum actionum inftrumenta,per quz prius fiebant,exoluta,infirma,debiliaq; redduntur. De fpinali medulla. Cap. IIl. Spinalis medulla duas membranas habet, craffam & tenuem,à membranis cerebrü contegctibus exor tas,quibus eft etiam coniuncta.fed his certium corus extrinfecus eft obductum, veluti operimentum quoddam,& propugnaculum medullx ipfius,quod initium exortus à capitis coronis ducit. eius natura eadem eft cum natura ligamétorum:* quatenus ex offe, perinde acligamentum, eft confectum: quanquam hoc colligat quodámodo totam faciéin corpus pertinens duplicatü intermedijs earum regionibus.fimile porro eft tum crafsitudine, tum colore, tum duritia, crafTe membranz. fc&um veró hoc ligamentum, fiue per longitudin&,fiue per latitudinem,fiue vtroque modo,nihil nox animanti affert: uemadmodum ctiam, fi dura membrana fecetur, nullum detrimentum animal fentiet. quin etiam ft medullam ipfam fpinalem perlongitud'né fecueris, Bb* 82:6 ORIPB.'/COLLECT. nihil damni inuehis: Vterq; enim neruus qui ex con iugatione orit ex fpinali medulla, obliquus per vertebrarum compages exoritur,vt dexter in dextram, finifter in finiftram partem vergat. fin autem fectio oblique adhibeatur, tum animalis partes motu priuantur, quzcung; principium neruorü in eas pertinentium habent infra fpinalis medullae fe&tioné. Id circo fit, vt ex neruorü diffe&ione facillime pofsis dignofcere,quzná affectiones ex cuiufq; partis medulle fpinalis fc&ione confequátur. Nunc veró tan tummodo addam, fectio in ea parte fiat,que eft inter caput& primam fpinalis medulle vertebram me dia, quà membrana finem pofterioris cerebri ventri culi cótegens inciditur,animal ftatim totius corporis vires,& fenfum amittere. quam etiam partem in tauris,ab ijs qui boues immolant,videmus pracidi. Atícctio que poft primá vertebram fit,eadem indu cit fymptomata,nó quia folüm eum vétriculum con tingat,fed etiam quia& artus omnes animantis diffoluit,& omné preterea refpirationé adimit. Idem quoq; eueniet,fi eam quz eft poft fecüdam,tertiáq; & quartam vertebram fecueris: fi modó eam ita dili genter przcidas, vt neruü qui in eius compage eft, & ad quintam vfq; vertebram propagatur, incidas: fed colli initium animalibus ita diffectis mouetur.at fectione que in fpina poft quintá vertebram fit,cüm cetere pectoris partes RANA vOITG veró feptum tranfuerfum fermé innocuü feruatur:& excelíi mufculi parum quippiam offenduntur.at quz poft fextam fit fuperiores quidé pectoris mufculos pari mo| do ledit,feprum veró tranfuerfum minus, quàm ea,. quam modo diximus.quz deinde poft feptimá,atq; etiam magis quz poft octauam,nullam omnino fert| motioni fepti tranfuerfi noxam,& fublimiü mufculorum, 7 LIB. VIGESIMVSQVARTVS. 8:7 lorum,& colli etiam totius motui nihil feré nocet. at mufculorum intercoftalium aufertur motus omnisfacta in omnib.colli vertebris fe&ione.Et quem admodum faa fpinalis medullz fe&ione poft primam colli vertebram,totius thoracis motus amittiturjita etiam omnis intercoftalium mufculorü actio deperditur.omnino veró paululum eius feruatur,fa &a in fecundo intercoftali fectione. atq; ita pro por tione deinceps femper fit, vt intercoftales mufculi qui fupra(e&ionem funt,actionem fuam obeant,inferiores vero refoluantur. De oculis.- Cap. IIH. Ix vtrung; oculum productiones à cerebro immit tuntur:que dum per offa tranfeunt, compacte quidem funt, quó ab iniurijs fint tutiores: fed cumprimum ad oculos ipfos peruenerint,foluta iterum atque amplificatz,& in orbé,inftar tunice,humorem vitreum complexe, in cryftallinum humorem inferuntur, qui quidem cryftallinus humor eft primum videndiinftrumétum. 1sQ; albus,fplendens, clarus, & purus eft fa&us: fiquidem hac folum ratione futu rum erat, vtà coloribus immutaretur. at nutriri ab ipfo fanguine plané nó licebat,vt qui multum ab eo qualitatibus differret:fed alimentü quoddam familiarius poftulabat,id quod ei nimirum cótigit:comparatum Q; eià natura fuit alimentum accommodatum,humor vitreus, qui quanto crafsior eft fanguine,& magis albus,táto ipfeà cryftallino tum crafsitie tum perfpicuitate fuperatur. neutri auté horum humorü vena eft:ex quo perfpicuü eft, vtrung; per tranffumptionem nutriri, cryftallinü à vitreo,& vitreum à corpore ipfum ambiente, quod ex cerebri portione fuperne defcendente conflatum eftzidque honnulli tunicam retiformé vocant, quód figura it Bb 3 $:8 ORIB, COLLECT. reti fimilis.Caterüm tunica non eft,nec colore,nec fubftantia: fed fi exemptum ipfum fepofueris,& in vnum aceruum conieceris,tibi plané cerebri portio nem quandam exemptam videberis intueri. Eft autem eius vtilitas prima quidem ac maxima, propter quam fuperné fuit demiffa,vt cryftallini humoris alterationes fentiat: praterea veró,vt humori vitreo alimétum aduchat& afferat, quippe quz arterijs ac venis multó pluribus,& quàm fü: moli conueniat, maioribus,plena confpicitur. Quinetiá ex ipfa choroide tunica,quez corpus hoc retiforme continet,te nues quzdam productiones,& araneis fimiles ,ad ipfum extenfe,ligamenta illi fimul funt,fimulá; alimentum afferunt:inam& hac ipfa choroides tunica plurima vafa habere in fe tota confpicitur. bancigitur ipfam vtilitatem hzc tunica prebet:eftá; tunica reuera,& corporibus fubie&is operimentum atque amiculum,& huic etiam tunice principium eft mem brana tenuis,quz cerebrumambit. Cumd; infertio predi&ain medium humorem cryftallinum,qui ro^ tundus eft, ex omni parte fit facta, abfolutus circulus neceffarió eft CÓfectus,qui certé maximus in cry ftallino eft,& ipfum in duo diftribuit.ad eund hüc circulum confentaneum erat humoré vitreum motu vlteriore inhibere:quocirca medius vehit in ipfo cryftallinus, tanquá femifecta quzdam fphzra in az qua.Atq; etiá parte alia interna, quz eft velut ipfius cryftallini hemifpherion, fecuritatis gratia ea coniunxit vnus circulus» quem anté diximus maximum effe eorum qui in cryftallino infunt: eft; terminus vtrifq; cómunisligamentumá; his ipfis,& praterea corpori retiformi,& quarto choroidi tunicz efficitur.hec enim tunica inter ea cft robuftifsima,& que ipfa ftabilire maxime queat,& tegere: fed quemadmodum LIB. VIGESIMVS QVARTVS. 8:5 modum ad illa tuenda fatis firma erat, ita ad feipfam tuendam non erat fatis,& circumiacentium ofsium duritiam ferre citra noxam non poterat. vtigiturin cerebro,ita hic quoq; à craffa membrana circumuehitur,diftatq; fanc hzc tunicaab eain omnibus partibus, folisq; vaforum produ&ionibus ipfi cónexa, ineo tamen circulo predi&o, quiin cryftallino ineft, coniungitur:& quinta preter quatuor antedi&as,in vno hoc loco hzc eft coniun&io,quz fubie&is omnibus cómoditatem non mediocrem affert. dura igitur membrana toti choroidi eft applicata hzcque rurfus retiformi,& cryftallino: illi quidem m,huic autem per folam iridem.itaq; per corpora media humor vitreus tunice omnium extimz coniunctus eftmollifsima durifsimus.huic eidem circulo fexta quedam tunica extrinfecus pro à accedit in duram tunicam inferta, in qua mufcuLM oculos mouentium aponeurofes qu Septima autem prater has alia eft perioftij infertio, quz fimul totum oculum cum ofsibus colligat, fimul autem mouétes ipfum mufculos tegit. Quin tibi mem braná hanc etià ante diffe&tioné licet intueri, albam fané,prout etiam cernitur:definentem veró in circu lo, vbi& alie omnes fübie&tz funt,& vbi album niro coniungitur,qui fané locus iris nominat, eamq; nonnulli coronam vocant. fihzc probé diuiferis,& nihil confundens cófideraris,circulos feptem videbis,(ibi ipfis deinceps infidentes, crafsitie tamen co loreq; difcrepantes, vt ne; fi velis quidem,hunc locum aliter quàm irim, queas bad Ad mediam per ipfum totu igitur víque humoris cryftallini regionem feptem circulos fibi ipfis illic incumbentes ac cohzrentes, eratione iam perduximus: quoda maximé admiraberis. vt enim cr utem id fequitur, yftallinus humor Bb 4 850 OQORIRE. COLLECT. propria fenfibilia exquifité fentiret, fim ulá; tutó có feruaretur, corneam tunica valde craffam,& minus denfam,quàm vfus poftulabat, denfioré(imul actenuigrem natura cepit producere: tum paulatim pro Iouens,partem eius maximé media longé tenuifsi mam ac denfifiimam effecit: actibi quidé cornibus i^ tenues partes diffe&tis,Gimilis apte videbitur:vn. de etiam ei nomen à cornu fimilitudine c exiftimantes,cornea tunicam appell turcornea tunica,tenuis,dura,& valde denfa facta, protinus vtiq; fplendida erat futura: cuiufmodi ad Íplendorem tranfmittendà effe poffet 12, non fecus quàm cornua accuraté tenuata. Choroidem vero tunicà, quz à tenui mem brana producitur,natura multis partibus nigrá,mul tis fufcam,multisq; ceruleam effecit, cam; ab iride Vnà cum cornea promouit, cüm vt corneam fua vici nitate aleret,tum vt prohiberet ne cornea,qua du. ra eft, humori cryftallino incideret,ac denig; Ípecta culum foret,quod afpectui laboranti remedio effet, quod in caufa eft, vr€g0 quidé puto, vt omnes càm tura duéti palpebras lucis fplendore offendimur, na repente claudamus, ad innatum nobis remediü pro perantes. Atq;€g0o quidé non poffum nó vehemen. ter admirari hunc caeruleum colorem,quo hzc tuni C minus eo admiror afperitatem,que ca tincta eft.ne Itreum contentura nutri Intus à tunica humorem v tur:cüm enim hec humida ac mollis inftar fpongiz fits humorem cryftallinum cótingens,totius tunicz vicinitatem ipfiinnoxiam preftat.quo adhuc multo mpis externam eius denfitate demiror, qua duram tuntcá corneá contingit,ne ipfa à cornea quicquam l»deretur.fed preterea magis admirabile.eft tunice onucnire auerunt.hec igi derafajatg; ex huius foramen ad pupilla m:bi enim tunicam cerulea LIB. VIGESIMVSQVARTVS. 8; leam vueam, quam ita appellant, opinor, acino vua louitatem eius externá,& afperitatem interná comparátes,pertudit:& quà duntaxat hoc foramen eft, nulla tunica alia eft inter corneam& cryftallinà me dia,fed veluti per cornu tenue admodü atq; album, fplendorinternus cum externo cómunicat& commifcetur. Et ne per hoc foramen cornea tunica aliquando cryftallinum humorem cótingeret, opifex nofter prouidit,fimul portionem hanc cornee foras longius ibducens,fimul autem humorem quendam tenuem& fyncerum,qualis in ouis cernitur,cryftal lino circanfundeus, ac tertio prater hac, fpiritu etherio acfplendido omnem pupillz implens regionem:de quo quidé fpirituin cómentarijs de afpectu fatis diximus,& quàm lucidus fit,& quàm maximü przcipuumq; ad oculorum actionem momentü afferat,demonftrauimus.De humore veró ex his pote ris intelligere, eum non modoó ad implendum inane fpatium,verumetiam ne humor cryftallinus,ac portio vuez interna exiccetur, maximé neceffariü effe: fi tamen prius percipiasin compun&ionibus ex copiofiore eius euacuatione, oculos lzdi:& affectionem,que glaucedo à medicis nominatur,effe ficcita tem, ac nimiá humoris cryftallini concretionem,& caecitatem maximé, pre omnibus morbis qui oculis accidunt,inferre. Atq; hec quidem omnia admirabilem quanda prouidentiam arguunt,& eorum maximé innatü cryftallini humoris amiculum: nam ea tunica eft tenuibus arancis tenuior, atq, candidior: & quod etiam maius eft,nó eft toti humori cryftalli no pretenfa,fed qua eius pars vitreo humori cóiun gitur,prorfus fine munimento eft,ac tunicz expers: ea enim parte humores cóiungi inter fe erat melius. quz vero eius pars omnis extra prennent, tangit; Bb 5; 81i ORIB./COLLECT. vueam,tenuéhanc,lucidamq; tunica eft induta:atq; etia ipfius pupillze imago in ea,veluti in fpeculo quo dam confiltit:iquidem tunica hec leuis eft,& fupra omnia fpecula fulgens. atq; ita uidédi inftrumétum ex omni parteà natura fuit exornatü. Neruos auté fenfificosà cerebro ad oculos defcendentes natura priusintra craniü cóiungens ac refle&ens,ipforám que meatus exiguos vniens,& figuram X literz fimi lem faciens,poltea vtrunq; rurfus ad fuperna redtitudinis productionem ad oculum produxit, vt fpiri tus, qui à cerebro ad vtrunq; oculum proficifcitur, fi quando eorá alter claufus fuerit, aut omnino mu tilusjin alterum plané commearet:videndi enim&cultate eo modo duplicatajacrius erat vifurus. De nafo. Cap. V. Cun nafus in medio feptum, duoq; foramina fatis confpicua habeat,que cernütur,& in fingulis na ribus fingula,fcire conuenit,eorum vtrunque fupra media nafiloca in duas partes effe diuifum: quarum altera pars intima oris excipit,altera rectà,vt à principio ferebatur, ad cerebrü cófcendit,vbi funt exor tus anteriorü cerebri ventriculorá:qua etiam parte ofsium coli fimiliá eft fitus. membrana autem craífa,que ofsibus hifce fubfternitur,minutis eft forami nibus traiecta,per quam primam cerebri excrementa cráfsiora tranfmittuntur, vt mucus& deftillatio primüm per craffam membraná egreffe,poftea veró per ofla coli fimilia traiectz; denique in ipfas nares incidüt.fed dum hzc ita defluunt, pars eorum in os perea foramina,que à naribus in ipfum diximus per tranfirequandoq; delabuntur: nafi autem foramini bus, qu»& recta funt,& ad offa colo fimilia afcen. dunt,itemq; ijs quz obliqua funt,& in ipfum os definere diximus,tunica exanguis crafsior,quàm mem brans, LIB. VIGESIMVSQVARTVS,. 85 brana,fubfternitur: qu ei tunice continua eft,que totam oris circunferentiam internam, linguam q;& fauces,&larynga,& afperam arteria,& gulam complectitur. Fadta auté in ore perforatio in palato eft, ne principium infpirationisrectà ad afperà arteriam ficret:fed deflexio quedam effet, ac veluti ambages prius,quàm fpiritus ad arteriam perueniret,ne cum ambiés nos aer nimis fit frigidus, pulmo aliquo tem pore refrigeraretur:& neadmixtz moles pulueris, aut cineris, aut alterius eiufmodi ad arteriam vfque eruenirét, fed in illis flexibus corporibus humidis & mollibus prius inciderent. De odoratus inftrumento. Cap. VI Opern: dutem inftrumentum, quo res qu fub odoratum cadunt diiudicamus, primo quoq; intuitu nafus effe videbit. ac cüm ore quidé infpiramus, nafumq; obturamus,nullum odoré fentimus: cumprimüm veró naribus apertis fpiritum trahimus,fen timus. nulla veró fieri videtur odorum dignotio fine infpiratione, etiam fi quandoque nares vapore, ui vehementifsimá vim habeat,expleantur. ex quo Kn fi quis in parua domo fuffitum ex bitumine aut cafia faciat, eamque vehementifsimo odore repleat, deinde ingrediens eundem naribus excipiat, & attrahere per longum temporis fpatium conetur, huiufce rei veritatem intelligat: fiquidem eo tantum tempore odorem percipiet,quo fpiritum attrahet: reliquo veró, nullum fentiet, quanquam nares vapore funt repletz.quam ob rem alia corporis pars effe videtur,que odores dignofcit, ead; 1nterius in corpore conftituta: confentaneum eft, odorá fenfum in anterioribus cerebri fieri ventricu lis,cüm tora refpiratio à cerebro fiat,vt modus calo ris,qui in corpore eft, conferuetur:confentaneá eft $34 ORIE. COLLECT. ipfum prius,quàm hoc eià cerebro tribuatur,ftatim kedi,cüm immoderatius fit redditü,aut à calfacientibus,autà refrigerantibus.quomodo igitur natura adhec motum aliquem non dedit,qui ei effet ingenitus, quiin infpirationibus ventilaret& conftringeret, in expirationibus veró effunderet quandoq; fpiritum flammeü,mucum;& pituitam?ac talis per fpicué videtur effe motus quiin cerebro cófcitur: quem fané motum in infantibus,& ijs qui educantur,perfentifcimus, qui quidem motus ei& natura, & femper ineft. Sed alter quoq; accedit,qui euiden tcr in omnibus animantibus confpicitur. nam incifis capitis ofsibus, videmus motü edi; dum filetur, pulfanté eodem rhythmo,quo& arteriz& corpulfant:dum clamatur Veró, cxeri& exufflari totum ce rebrum: id quod mihi videtur contingere propter nimium caloré vocis elatione accenfum ,& propter materias ad fuperna detrufas.ergo cerebrum cordis curam gerit,fed prius fibi ipfum prouidet,cüm pulmoné caufa cordis deducat,& fuos ventriculos cau fa fui ipfius aperiat: quibus fané vétriculis aérem ex naribus trahit: ex thorace Verà, ex arteria afpera, & faucibus, quem etiam aér extrinfecus neceffarió confequitur.quibus quidem fit rebus,vt à nobis in uentum fit,& refpirationem cerebri,& odorum inftrumentum effe cerebri ventriculos,& praefertim eorü fines inferiores;qui vicini funt ijs ofsibus,que colo fimilia nominantur. Deauribus. Cap. VAI. Inücunentü fenfus auditus eft eiufmodi,vt in ipfo primüm meatus qui eft in offe lapidofo,inuolucrum habeat, ne quid eorum quz extrinfeeus incidunt,ei noceat. poftea veró quemadmodum fuperciliorum pilos fupra oculos natura cóftituit,qui prius,fi quid à ca LIB. VIGESIMVSQVARTVS.$3 à capite in ipfos deflueret,exciperent,eodem modo voluit aures auditur preponerequz non folüm pro hiberent,fed aliquid etiam afferre fimul poflent. De lingua,ded; ijs quz ei funt adnata. Cap. VIIL Hoc caput forta[fe fümptum eft ex libro, quem de voce Galenus confcriplit, qui nunc defideratur:eft; id tot mendis vefertwm,vt elici verus fenfus non queat. Liueus continua funt ea,que tota oris amplitudine ad fauces vfq; continentur: isq; proceffus& gulam,& afperam arterià permeat,eltq; cótinuus cun ijs omnibus qux diximus,& communis linguz;oris totius, epiglottidig,pharyngis, gulz,ventriculijlaryngis,atq; arteric.Caterüm ea linguz pars quain ore eft,fuperné quidem tota videtur:at inferné,non tota,fed id folum ex ea cernitur,quod eft extra vinculum,quod ex tunica eius exteriore cum gena efficitur. quod fane vinculum fepenumero plus quàm par eft extenfum, lines multiplici motu cieri non finit: quocirca necefíe eft vt vinculum ipfum fecemus,& linguam deligatione abfoluamus,vt diffoluta ad palatum,& omnes obliquas oris partes extrudatur. Ad hocauté vinculü vtrinq; ex obliquis partibus ora vaforü,que faliuam excipientia dicuntur, inuenies,in quz defcendere ftylus poffet.Initiü ducunt hzc vafa ab radice lingue, vbi eiufdem quoq; glandule funt:exoriuntur enim ex eis forma arterijs^ perfimili,per que humor pituitofus comportatus& linguá ipfam,& partes inferiores,& item obliquas, & deniq; omnes oris partes in orbé hume&at: nam fuperiores partes habent meatus quià cerebro defcendunt,de quibus dicetur. Radix porro omnibus $36 ORIB. COLLECT fermé vicinis corporibus coniungitur: atque etiar& idfit per tunicam quz ei eft cum toto ore communis,cuius beneficio ceteris omnibus,quibus adnata eft,vnitur. Nunc veró linguam& ad differédum,& ad dignotionem faporum effe accómodatarm, inter omnes conftat.eadem quoque ad mandendum face re videtnr,cüm cibos quó quifpiá voluerit,conuoluat atque commutet. Delarynge,& cpiglottide. Cap. IX. Corps quod fub gena inferiore in media primarum colli partium regione conftitutü eft,& propen fum in faciem videtur, cüm omnes norunt,tum ve. ró ctiam larynga nominant:idi; frangere pancratia fte conantur fiquidem animalia eo fracto, quampri mum fuffocátur, cüm ob eam cqufam anguftifsimus tranfitus refpirádo acti efficiatur. Larynxautem ex tribus magnis cartilaginibus conftat,quarum maxima eft anterior,quam etiam contingimus, extrinfe.cus quidem conuexa,intus veró caua,fcuto maxime fimilis,quod prelongius fit,quod fvev vocant: vnde huic cartilagini ab huius fcuti fimilitudine nomé e(t impofitum,vt thyreoides appelletur.Secüda ve-ró cartilago quanto minor eft hac, tanto eft maior quàm tertia, in partibus quidé internis, quà ftomachus eft, collocata:& quantum magna deficit,vt in circulum perfeé&e feratur, hac adijcit. Latera enim tyrcoideos,quz partes obliquas determinant,femper lateribus fecunda cartilaginis propinqua cófpi cies,& totam partem inferná inferna per mufculos coniundctá. Superior veró vtriufq; cartilaginis pars 1ta ex aduerfo conftituta eft,vt(i duo fcuta fefe lateribus ita cótingentiaanimo conijcias,vt media qux dam regio relinquatur. Cüm veró quatuor fint thyreoideos anguli,ex connexu quatuor linearü ipfum defi LIB. VIGE SIMVSQVARTVS.$85 definiétium,duo inferiores finibus inferioribus humilium laterum labdoidis pervinculum nerueum& cartilagineum conne&untur: id veró Bini fuperiori rimz cartilaginis fuperiacet,rectam& mediam ipfius lineam per fpin re&titudinem habens,tum thy reoideos,tum linez que in lingue partibus infernis eft:duo veró latera humilia ad fuperiores prima car tilaginis angulos extendens: quam cartilaginem íue thvreoidem,fiue primam appelles, nihilintereft. articulantur autem intei fe prime cartilagines partibus obliquis:atq; etiam ligamenta quzdam membranofa& nerueaà prima ad fecundam perueniunt. vbi veró minor,quz intus eft,ceffat,duxlongz con uexitate5 fuperiacentande autem incipit tertia cartilago, conuenientes exquifite illius eminentijs cavitates habens, adeó vt harum duarü cartilaginum coniunctio duplicem articulationé faciat. Secunda auté cartilago anguftior eft,quàm bafis inferior: ex quo fit, vt ora totius laryngis inferior,qux arteriam afperá attingit, amplior fit orificio fuperiore quod in pharyngem definit. etenim& tertia cartilago in valdeanguítum ipfa quoq; definit:cuius oram fuperiore arytenoide pleriq: anatomici nominant, quia hzc pars figuram gutturnionis afferat, quem aliqui sqvraiiw etiam appellant. huius quoq; cartilaginis cauitas ad meatum fpiritus conuerfa eft, vt veluti fiftula quazdà fiat id,quod ex ijs tribus eft conflatum. atq; hanc quidem habet fabricam propria laryngis fubftantia. Tunica veró,quz ipfi intus fubfternitur, eft communis& arteriz& gula. Porro eius motum ex animalis volütate pendere neccelfe fuit, fiquidem futurus erat ad refpirationes,expirationes,totius re fpirationis cohibitiones, cfflationes,& voces accómodatus, quz omnia fitius erat à noftra voluntzte 8,8 ORIEBR. COLLIErCrT. roficifci. Cartilagines veró duplices habét artieu[one& motus: alios,qui eas dilatant& comprimant: alios,qui eafdem claudant atq; aperiant. atq; ad priorum motuum conftitutioné prima ad fecun dam facta eft articulatio:ad fecüdorum veró,fecundz ad tertiam.ac de cartilaginibus hzc di&a fint no bis.In fpatio autem laryngis interno,per quod fpiri tus foras& intus fertur, corpus quoddam eft pofitum, quod neq; fubftantia neq; figura cuiquam eorum, quz in toto animali funt, fimile eft,fed linguz alicuius fiftulz eft fimile,fi fuperná infernamá; eius partem intuearis: inferná dico,vbi arteria& larynx inter fe cónectuntur: fupernam veró, ad orificium, quodà finib. arytznoideos cartilaginis& thyreoideos,qui ibi funt, efficiturjd quod adipate& mem branofz fübftantiz ef. Caterüm princeps& maxi mé przcipuum vocis inftrumentum eft: nam vt vo.. cem edat animaljindiget omnino ea fpiritus motione,quz ab infernis partibus repenté fimul erumpat. indigetq; nihilo minus hac,etiam anguftiore tranfitu,qui in larynge eft:non tamé fimpliciter anguftiore, fed qui paulatim ex amplo ad anguftius tendit, paulatim; ex angufto amplificat, vt in libris de voce fuit oftenfum: id quod plané facit corpus idjquo de agitur, quod modo lingulam,& laryngis linguá voco. Caterüm hoc corpus lingulz non modo la. ryngi ad vocem neceflariü eft»fed etiam ad fpiritus cohibitioné,quam vocant. Ita làm cüm nó refpiramus,fed cüm priterquàm quód thoracé ex omni parte cótrahimus, mufculos etiam omnes qui ad hypochódria& coftas funt,vehemen Nap Si: violétifsima enim tunc eft actio tum thoracis totius,tum claudentium larynga mufculorum:hi nang; magna vi pulfo fpiritui obfiftunt,arytenoidem auté nominant,nó fo LIB. VIGESIMVSQVARTVS.$9 tzenoidem cartilaginem claudentes. ad quam act;ionem non parum etiam przdictz lingulz natura con ducit:nam ipfius particulz tum dextre,tum finiflre, in idem cocunt adeo, vt fibi ipfe exquifité incidant, & meatum occludant. quód fi parum quidpià apertum relinquatur,ne id quidem improuidum manet, cüm natura foramé in vtraque lingule parte vnà fe cerit,& foramini ipfi parte interna ventriculum nó paruum appofuerit: cumque aer vias amplas nactus in animal ingre ditur, rurfusq; exit,nihilin ventrem propellitur:obftru&o autem tranfituibi aer obftru&us violenter pellitur in obliquü, ac foraminis lingulz orificium aperit, quod labijs admotis claudebatur:zimpletis autem fpiritu ventriculis, qui in lingua laryngis funt, molem in fpiritus meatum diffun di neceffe eft,& exquifite ipfum anguftari,etià fi parum antea apertum erat, Larynge veró ita diligéter occlufo vt ne fpiritus quidé, quià thorace vi exprimitur,eum recludat,no eft alia caufa indaganda,cur otus in pulmoné non feratur:natura enim prouidé eomm orificio epiglottida velut operculü quoddem admouit, quz quidem omni alio tempore,quo refpirant animantes, recta eft:cüm vero aliquid deglutit,ipfa laryngi accumbitzid enim quod tranfglu titur, ceu primüm eius radici incidens, poftea veró dorfo 1nue&um inclinare ipfam cogit,& collabi. hanc; produ&ionem natura eft fabricata,non quó nihil prorfus incideret, fed ne multü, néue affatim: nam modicum potionis in afperam arteriam importatur in orbem circum eius tunicas expreffum, non per mediam capacitatem iter faciens: tantaq; huius humoris eft copia, vt repenté ad pulmonem madeía ciendum arripiatur. Sed cüm larynx cartilagineus, rotundus q; ex omni parte fit, apguftari ftomachum Cc $40 ORIB. COLLECT. in tranfitu ciborü neceffe eft:qui fit igitur vt ftomachus non ar&etur nobis tranfglutiétibus? an aliter, quàm vt cibus deorfum trahatur larynx. veró furfum recurrat? fiquidem ita eorü pofitio cómutatur, vt ítomachi initium ad afperam arteriam fit, larynx veró furfum ad fauces recurrat.Scire autem conuenit, quo modo epiglottis inlaryngis meatum à cibis compellitur, itaab ijs quz euomuntur,cartilaginem arytenoidem:: vergit enim& illa in laryngis capacitatem,vt impetu eorum quz furfum feruntur € ftomacho, dorfo ipfius incidens, totam cartilaginem in cedentem locum facilé conuertat. De gurgulione. Cap. X. Grigio ad vocis magnitudinem atque elegantiam facit: acr enim ingrediens ab ipfo prius inciditur&i impetus ipfius vehementia frangitur,& ob id etiam vis frigoris retunditur. proinde nónulli,quibus ad bafim víque fuerat amputatus,non modó no xam in voce perfpicue fenferunt, verüm etiam frigi diorem infpirationem, ex quibus plerique pulmoneacthorace refrigerato perierüt. quocirca non eft temeró,neq; vt fors ferat»precidendus, fed pars que dam bafis relinquenda eft.ceterü gurgulio non mediocriter confert,ne puluis, aut alia quepiam natura generis eiuldemi in laryngem cadat. De afpera arteria. Cap. XI. Picus quadá fimplex in corpore animalis eft, que aliarum omnium eft durifsima quidem,fed folo offe eft mollior, quam omnes propémodum medici cartilaginé vocauerunt:qua quidem cartilagine plu rima, natura vía ad afperam arteriam cófiruendam, totam in exquifitum circuli ambitum contorfit, vt eius párs conuexa,quam etiam tangimus, extrà promineat,intus veró caua[it poft auté in dci aen colli LIB. VIGESIMVSQVARTVS. 84 colli fit continuata ferie cóflituta,& toto co fpatio quodi inter laryngé& pulmoné interiácet, interim referto,validis ligamentis metmbranofis eos connexuitqua oftracis fcarabeorü funt fimillinia.que veró eorü pars erat fubie&tü ftomachü cotactura, eam non ité cartilaginé fecit:fed hac parte deeft quidpia ad circulum efficiendd,&vnaqueqs cartilago figuiá litere figma C refert. cómuniter auté his ligamétis, & alijs orbiculatis,&ipfis preterea cartilaginibus alia quedam tunica intrinfecus obtenfa eft,qua pla né rotunda eft,& omnibus fübftrata, denfa la quidem& Coria, fed fibras in longitudine rectas habens,quam fcio meanté cómemorafle, cótinuá effe €i,quz toti ori& flomacho;actoti véciculo intrinfecus fubfternitur. Atq; POEPMR omnia extrinfecus cóple&itur membrana quzdam velut indumentum quoddam,& arterie totius amiculum.Hec igitur na tura cft eius arterie quam collo ineft,per quam infpirant,& item expirat animalia,vocemq; edunt,atque efflant. Vbi veró primüm dues] pretergreffo in thoracis amplitudinem peruenitjibi diuiditur,& in omné pulmonis parté fertur cum vafculis,queà cor de oriütur,in omnes eius lobos diftributa.Ét tamen non difcedità à natura, quam parte fuperna obtinet: neq; omnes cius foboles vlla in re difsident, fed fimiliter omnes cartilagines multz figma formam referentes, membranols ligamentis contenta víque ad extremos vifceris lobos conferuantur. Hoc folum vas in pulmone eft exact vacans fanguine,cüm animal fecundum naturam fit affe&um. ati ruptio aliqua, aut Oris apertio, aut vafis crofio in pulmone contingat, tunc aliquid fanguinis in hanc etiam arteriam effunditur quifpiritui moleftus eft, eiu yias occupans: eodemque modo tufsis habet iam Cc 4 $41 ORIB. COLLECT. animal infeftum,& fanguis furfum per phary ngaad os fertur. Atque hanc quidem tunicam in tranfeglutiendo maxime opitulari ftomacho offendimus; in afpera veró arteria etiam cartilaginibus parte interna fubfterniipfasq; furfum,dumanimal tranfglutit, cum larynge ad pharynga Hahere modo fimillimo, quoinftrumentaquz ciconiz dicütur.talis quidem pulmonis arteriz eft natura, qua cx bronchij s conftat:fic enim appellare eius cartilagines medici confueuerüt, quemadmodum& ipfam tota, bronchon: & caput fummam eius partem,quz etiam larynx no minatur. De fuccingente,& thoracem interfepientibus membranis. Cap. XII. Mitabras: fuccingés eandem habet cum peritonzo fubftantiam,& eundem vfum omnibusfpiritus inftrumentis, non fecus quàm illud cibiypraftat. fuc cingens veró membrana vocatur, quia coftas totas intrinfecus fuccingit,eftà; aranee modo pretenuis, & ex toto bi fimiles coftas fuccingit. eft etiaindumentum,veluti quedam tunica,omnium fpiritus inftrumentorum,& omnibus intra thoracem partibus obducitur,quemadmodum peritoneum his,que infra feptum habentur,obtenditur. Atq; etiam ab ipfa nafcuntur ine mbrtin quz thoracem intercipiunt, quz per eius longitudinem fuperné deorfum feruntur.tutó autem infiguntur,parte quidem pofteriore fping vertebris, anteriore veró, medio ofsi pe&oris: cuius extrema ora inferna eft cartilago, quz ab enfis fimilitudine xiphoides nominatur, quz ad os ventriculi eft: fuperna veró,clauiü compago. Membranarum veró prima& maxima vtilitas eft,vt duos ventres thoracis efficiant,vt fi forté magno vulnere in alterutram eius partem'accepto,refpirationis mu nus LIB. VIGESIMVSQVARTVS.$4 nus eius partis perierit, alter venter incolumis dimi dium a&ionis conferuet. quam ob rem à magnis vul neribus intró in alterutram pulmonis partem penetrantibus, animal dimidia parte vocis& refpirationisrepenté priuatur:voce autem ac refpiratione om nino deftituitur, fi vterque venter fuerit confoffus. Cüm igitur hanc adeó magnam vtilitatem intercipientes thoracem membranz mortalibus afferant, eiusq; potifsimum rei caufa extiterint,natura etiara abufa e(t ad vtilitatem exipfis tanquam operimentis ac ligamentis, omnibus quz thorace continentur inftrumentis tribuendam:nam& arterias que in eo funt,& venas,& neruos,& efophagum,& denique totum ipfum pulmonem toti thoraci colligant, & vndiq; obdu& contegunt. De Pulmone. Cap. XIIL ^T Horaci: capacitaté impleuit pulmo vocis ac refpirationis inftrumentü,cuius motus initium àthorace exiftit. víus veró refpirationis in animantibus caufa cordis ineft, tum quód ipfum aeris fubftantia indigeat,tum quód feruido calore efferuefcens,refrigerium expetat. ipfum auté refrigerat infpiratio, frigidam ei qualitatem affundens: expiratio veró, quodin ipfo feruet,& quafi combuftü ac fuliginofum eft,ex ipfo profundens. ex quo fit, vt duplicem habeat motum,ex contrarijs partibus conflatü: attrahit enim dum dilatatur, inanitur veró dum contrahitur. quo loco mihi fubit nature prouidentiam admirari:cüm enim voeem in nobis effe fatius effet, fieri veró ipfa fine acre nullo modo poffet, quicquid otiofum alioqui atq; inutile erat expirandum, id in materiam vocis conuertit:& cor non protinus per fauces externum aérem trahere voluit, fed vtriufq; mediü pulmoné, quafi fpiritus promptuariü quod. Ce 3 *44 ORIB. COLLECT. dam locauit, qui ambabus fimul a&ionibus feruire poflet. Eius porró talis eft conftitutio. Venz totius corporis ex vna peculiari tunica conftát: nam exterior membrana ipfis nónunquá adherefcés,vbi colligari quibufdam,aut firmari,aut tegi debét, illuc fo lum accedit.arterie veró bin peculiares funt tunice:exterior qualis vene eft,interior veró huius craffitie fere quintupla: quin& durior quoq;,&in tráfuerfas fibras difloluta. Exterior auté,quz venis etiá ineft;reisfibris,& quibufdà mediocfíter obliquis, nullisq; tranfuerfis eft contexta.Interior veró arterix tunica craffa, duraQ;,ceu cuté quandam interna fuperficie continet,telz aranearü manifeftó perfimi lem;in magnis quidem arterijs perfpicuá,quam nónulli tertiz arterie tunicá ftatuunt. quarta veró alia peculiaris ei nulla eft, fed veluti quibufdá venis, ita etiam arterijs alicubi adhzrefcit,& circuntenditur membrana tenuis, quz eas tegit, flabilit,& propinquis partibus connectit. quales igitur toto corpore unt arteriz, tale vas ex dextro cordis finu progrediésyin totá pulmoné diffunditur:quales auté vene, tale ex finiftro procedit: vt ex tribus vafis pulmoné intertexeptibus, quodà finiftro cordis ventriculo oritur, arteria venofa nominetur: quod veró ex dex tro, vena arteriofa dicatur: tertiü quod à pharynge proficifcitur,afpera arteria,ex cartilaginibus C literam referétibus cóflata,nuncupctur. Quod veró or biculatü eft in cartilapine magne arterie, quz in col lo cft, que; caudicis rationé obtinet ad pulmonis arterias cóparata,& in illis ipfis tanquá ramos quofdam ex fe mittit,in priore parte eft collocatü.vbi ve ró cartilago decft ad circulum perficiendü,in pofte rioribus partibus fit eft: in collo quidem gule con rinuum, in pulmone veró ci venz, quam pauló anté arte "LIB. VIGESIMVSQV ARTVS. 84; arteriofam appellauimus. Vaforum autem intercaedines à propria fubftantia pulmonis implentur, quam Erafiftratus parenchyma nominat. Porró lobos pulmonis non impares numero cfle, vt iecoris funt,fed in omnibus animantibus, de quibus loquimur, duosin dextra eius parte haberi, duosQ; in finiftrtis,conftat inter omnes.nec minus etiáinter om nes conuenit, ac fi nó inter omnes, faltem inter eos qui diligentius confe&iones adminiftrát, in dextra thoracis parte quintum quendam lobum exiguuur, veluti alterutrius fobolem exiftere,quem fané facillimé comperies ad venam cauam animü aduertens: fiquidem illi fubiacet, quà primüm in thoracem reli&ofepto incidit.nonnunquá etiam cauitaté quandam in eius fuperficie clare confpicimus: cui vena, dum viuit adhuc animalaffirmatur:nam poft obitü, pulmo femper collapfus& paruus apparet,non exiguaipfius& thoracis fata intercapedine, contraquàm viuo animali haberet. Hunc veró lobü natura non vt refpirandi inftrumentum, fed vt venz cauz molle aliquod ftratü pararet,à fepto tranfuerfo vfque ad cordis auriculam extendit.lIam veró pulmonis caro aéria, fpiritusque plena confpicitur,pla né indicans fead acris, vt iecoris caro ad cibi conco&tionem,effe comparatam.etenim confentaneum eft,non confertum,nec repenté acrem externum fpi ritus, qui animali inelt, fieri alimentü, fed paulatim immutatü,quemadmodum etiam cibi,familiaremqs innato fpiritui qualitaté diuturniore tempore recipere: huiusQ; immutationis carné pulmonis primü effc inflrumentü,quemadmodum iecoris carné cibi in fanguiné mutationis caufam cffe oftendimus. Ce terüm fpiritus,qui ab afperis arterijs extrinfecus intrà trahiturin pulmonis carne primüm conficitur, Cc. 4 846 ORIB. COLLECT. deindein corde atque arterijs,& ijs praefertim que plexu retiformi continentur:poftrremó veró ac perfectifsime in cerebri ventriculis, vbi vtique animalis exacte efficitur. De Thymo. Cap. XIIII. ADenem maximum& mollifsimü, quem thymum vocant, natura partibus fuperioribus medij pectoris ofsis,quod sirzv vocatur,fübiecit,cüm vt ne venam cauam attingeret, tum etiá vt omnia eius germina quz hocipfo in loco funt quamplurima, quà primüm emergunt, fulta ftabilirentur. Vbicunque enim natura vas fublime diuidit,ibi femper mediam glandulam quz diuifionem oppleat, interponit. De Corde. Cap. XV. Co: caro eft dura,que avgré patitur,ex fibris multiplicibus conflata:ipfumQ; in medio thoracis capacitate collocatum pulmones ambiunt, idq; fuis lobis ceu digitis quibufdam in orbem amplectuntur. Motus autem eius indicat,quafi in parte finiftra potius fit collocatum, duplici caufa:primüm,quia in ea animalis parte ventriculus, quo fpiritus cótinetur, eft fitus:deinde, quia totü ad eam partem magis inclinat:non enim vt bafis ipfius media exquifite eft le ug dextreq; thoracis partis, ita etiam vertex,quoniam neq; decliuis omnino à propria bafi ad finem inferiorem exporrectum eft, fed ad finiftram regionem, vt diximus, defle&tit, Cordis autem aures ad quandam aurium proprié nominatarum fimilitudinem maiores noflri vocauerunt. duo autem orificia funtin vtroque vaforum materiam inuehentium:in dextra quidem parte,quàvena in cordis(inum inibi inferitur: in finiftra veró,quà venofa arteria.cum; has aures aperueris,tum ipfum cordis corpus apparébit, tum vtrunque ex diéis orificijs: deinde mem branz : LIB. VIGESIMVSQVARTVS. 847 branz infertioni ipforum incumbentes, tres in finu dextro, duc in finiflrro:quarum ftructure figura fimi lis eft telorum cufpidi;ideoq; trifulcas nonnulli ana tomici eas vocauerüt.duo alia funt orificia vaforum materias educentium,ex dextro quidem ventriculo in pulmonem,venz arteriofz:ex finiftro vero in totum animátis corpus,grandis arteriz.in quibus iterum tres membranas vtrinque ad literz C fimilitudinem fa&t:s confpicies, extra cor tendentes, veluti trifuleas intró. Cómunis autem omniü ipfarum eft víus ,vt materias retrocedere prohibeant.In pulmo ne auté natura tunicas vaforum cómutauit,nec frufira venam arteriofam,& arteriá venofam eft fabricata: vnumquodq; enim alimento fibi fimili nutritur.pulmonis autem corpus leue eftjac rarum,& velut éfpuma quadam fanguinea concreta conflatum: ob eam; caufam puro fanguine,vaporofo,& tenui indiguitnon autem,quomodo iecur, limofo,atque craffo, quocirca vafa habet contraria, maximé quidem ijs qui funt in iecore, poft auté& alijs animantis particulis.in his enim cüm tunica vafis,quod fan guinem fuppeditat, rara fit ac tenuis;plurimü crafsi fanguinis, atq; celeriter partibus circunfufis diftribuitiin pulmone veró cüm craffa fitnihil nifi tenue finit elabi.ac ceteris quidem partibus arteric craffe & denfx generat paucum omnino, eundemque va porofum fanguiné vicinis partibus trahere permittunt:pulmoni vero folàm,copiofifsimum huiufmodi impartiunt, quippe qua pr raritate ac tenuitate continere ipfum non pofsint. ex quo fit,vt nutriendi ratio pulmoni plane contraria fitac ceteris omni bus partibus animantis,quemadmodum etiam corporis fubftátia. Vt igitur magna huius aliméti copia pulmoni fuppeteret, ad eum fanguis exquifité elaCe«4 848 ORIB. COLLECT. boratus& extenuatus à corde tranfmittitur. Quod veró in capite cordis os inuenitur,non1n cü&is ani malibus os exquifitü eft,fed in grandioribus eft exada cartilagoyn valde grandibus cartilago offeajin maximis vero etiam magis offea.Arteriz auté& venz totü cordis corpus in orbé complectuntur. nullus veró neruus in ipfum videtur diftribui, ficut neque in iecur,neq; in renes,necliené: folum enim ejus inuolucrü pericardion,propagines neruorü tenuium recipere videtur.Ceterüm toto corde nudato,videbis finiftrü eius ventriculum ad fummü verticem afcendere,dextrum inferius multó ceffare,& circumfcriptioné propriam fiepe habere:idá; magis in magnis animalibus, nonnunquá veró ctiain paruis.nonnulliigitur duos quandoq; vertices in cortice comperientes,duo corda effe exiftimant.Orificia autem quatuor,vaforü eífe quatuor dicimus.Ca terüm cordis auriculz extra ventriculos ipfius confiftunt.verüm fi quis eas vifceris partes ftatuens,numerum orificiorum maioré faciat, is à nobis difcrepabit: fiquidem vnum venofz arteriz os in finiftro ventriculo habetur,quod tamen non diutius perma net,fed ftatim ima amplitudine in quatuor particulas difciffum eft,quarum fingulzin fingulos pulmonis lobos porriguntur. Vtrig; autem cordis ventriculi thorace patefa&o pulfare videntur,non eodem tamenmodo vtrifque fanguis& fpiritus cótinetur: copiofior enim multó eft,in dextro quidem fanguinis, in finiflro autem fpiritus fubftantia. Nunc veró quoniá cor natiui caloris, quo animal regitur,quafi focus quidá& fons eft,omnis hoc modo ipfius pars principem locum tenet:fed magis ez,quarum vtilitas omni animanti vitam conferuat. funt autem huiufmodi duo vaforum orificia in iniftro ipfius ventriculo, LIB. VIGESIMVSQ VINTVS.$49 triculo,quem medici fpirituofum appellare confueuerüt. perhaecauté duo orificia,cor per minus con tinuum eft arterijs ijs que funt in pulmone,per maius veró omnibus quz in toto animali funt. diffufz. minus autem erunt principalia,quz altero ventricu lo continentur,quem fanguineum vocant.& tamen hzcquoque praftantiora funt caeteris, quorum alterum fanguinem in cor intromittit, alterü veró ex ipfoin pulmonem deducit. De Pericardio. Cap. XVI. C odis tunica peculiaris pericardios appellata, diuerfa ab vtraque harum eft,in vtriufq; medio con flituta:non tamen ipfi cordis corpor: hzc tunica pe ricardios connexa eft, verüm in alijs omnibus non parua quzdam interiecta eft regio motui cordis accommodata. ad bafim veró ipfius, que circulus eft, leuntibus,ex ea vafis connexa cft:quorum altecft maxima arteriarum,in finiftra videlicet para:alterü, vena à iecore furfum tendens,ad dexteht tram regionem po(tta. aliorum duorum alterum arteriam venofam,alterü venam arteriofam nomino. De Oefophago. Cap. XVII. Orrfophagus fpinz vertebris adiectus ac colligatusjita totum permeat thorace, cum totius pofitionis ftabilitate ac fecuritate,vt nullá cordi,neq; pulmoni,neque alicui earum particularum quz thorace continentur,moleftiam prabeat:obliquus nanqs cius eft fitus.In medijsenim ad perpendiculum quaruor primis dorfi vertebris extenditur, nufquam de fle&ens. ad quintam vertebram defle&itab eo curfu,qué re&ü facere deorfum coeperat,& ad dextram digreditur,vt melioré fedé tribuat,cedatq; preftantiori inftruméto, maxime omniü arteric: hanc enim ex finiftro cordis ventriculo exortam,&in totum $50 ORIP. COLLECT. corpus animantis diftributam,confentaneá fuit per opportunifsimum locum vertebrarum,qui fané medius eft, ferri. Czterüm ventriculi ftomachus quatuor primis vertebris thoracis inuehitur: propter autem reliquas octo;ad dextrá fertur, ob caufas antedictas.cumprimü veró phrenas attingit, quz funt fines inferiores thoracismembranis robuftis füblime admodum elatus fupra magnam arteriam, rurfus tranfit in alteram inii lin: FA phrenas pratergreffus ori ventriculi infigitur. De ventriculo. Cap. XVIII. Ari omnibus animantibus natura nó indidit fen fum eorum quz defunt,fed inftar plantarum à venis femper alimentum attrahentes nutriuntur: foli autem ventriculo,& praefertim eius partibus ijs, quz ad os pertinét, fenfum rerü, quarü indigens eft,tribuit, qui animal ad cibum fumendum excitaret,& füimularet. Cuius etiá rei caufa eidem impartita eft par neruorum haud paruorum,quod fuperné defertur,diffeminaturQ;,& contexit, maxime quidem os eius,& partes ipfi continuas,& in alias etiam partes vfque ad fundum ventriculi protenditur.Pofitus au tem eft ventriculus potius in finiftri animalis partibus,eiusQ; fundum ad dexteras partes protenditur. €i veró à dextris adiacet iecur, quod ipfum fuis lobis quafi digitis ad vnguem complectitur:lien veró à finiftris. fed iecur fublimem pofitioné habet adeó, vt feptum tranfuerfum contingat:lien veró inferiorem.finiftrz igitur dextrzq; ventriculi partes ab ijs calefiunt:retro veró à mufculis fpinz, cum pinguedine fibijpfis adnata:anté denique ab omento,quod vocant, d quod eius calfaciendi gratia factum effe, perfpicue licet cognofcere ex ijs, qui vulnus in abdomine acceperuntjin quibus omentum per vulnus excidit, LIB. VIGESIMVSQVARTVS.$85 excidit, deindeliuidum factum co it medicos partem lefam abfcindere:omnes m eae frigidioré ven triculum fentiunt, minusq; concoquát,& plurimis operimentis extrinfecus egent,& praferam fi magnitudo infignis fuerit abíciffa. Ventriculus rotunda atque oblonga figura eft.quà veró incumbit vertebris,cóprimitur,& ob id ipfum eius vitiata eft cóuexitas. Ac fundum quidem in hominibus eft orificio latius. Porró manifefta iam tibi eritfigura eius vniuerfa: fphzram nang; perfectam animo complexus,ipfam parte inferiore latiorem puta, deinde duplicem productionem facito,latiorem quz ad arfophagum eft,ftri&iorem veró infernam: tum compri mendo,& fimam faciendo gibbofitaté pofteriorem, totam ventriculi figuram didiceris. cótrario autem modo fe habét ipfi partes,& explantationes:fuperné enim, vbi ventriculus eft ftri&tior, ftomachus fa&us eft ampliorinferné autem vbi eft latiorimplan tatio ad inteftinum ftri&tior eft facta. paulatim quidem à ftomachi implantatione dilatat: quz res perfpicué docct, partem ventriculi quandam przlongam;ab ipfo extenfam, aefophagum effe:non paulatim autem,fed repenté& femel ex fundo ventris exlantatum inteftinum, ipfius ventriculi non effe par tem,fed aliud quippiam ei connatum.Iam veró tuni carum natura ventriculo quidem& ftomacho eft fimilis,difsimilis autem inteftinis: nam interna tunicain ventriculo& flomacho membranofior, villos re&os fuperné deorfum tédentes habet:externa veró carnofior, tranfuerfos,quales habent etiam binz tunicz inteftinorum. orbiculati nanque funt plerique villi inteftinorum, cüm in eis pauci admodum re&ti funt protenfi.ventriculus enim ad feipfum per ftomachum cibum& potum tanquà manibus,rectis 85 ORTIDB. COLLECT, his villis trahat oportet, tranfuerfis vero propellat, quz circulo contrahunt:quippe fingulainftrumentaque mouentur:n corpore, pro villorum pofitione motus habent.inteftinis autem(attra&trice enim non indigebant facultate)foli ad propellendumido nei villi funt fa&i. Villis autem tranfuerfis tenfis,latitudinem contente inter ipfas cauitatis minoré fieri neceffe eft. re&é autem dum trahuntur,ac in feipfas coguntur, fieri nequit, vt non minuatur longitu do.atveró deglutientibus nobis, liquidó cernitur fublata,& larynx furfum tantüm recurrés,quantüm gula deorfum trahitur.cumq; completa iam deglutiendi functione gula fe laxauerit;perfpicuó iterum cernitur larynx defcendere.: quandoquidem inter na ventriculi tunica, quz recs fibras habet,que; tum gulam intrinfecus veflit,tum os ipfum,ea fuper laryngis partibus extenditur. ex quo fieri nequit,vt cüm ipfaà ventriculo deorfum trahitur, non fimul etiam larynx attrahatur. at breuiare longitudinem, munus inftrumentorum, quibus recti funt villiquó aliquid attrahant,eft propriü. atqui oftenfüm eft gu lam attrahere, cüm aliàslar nga non traheret. perfpicuum igitur eft bisiin d per gulam cibosattrahere. Quinetiam in vomitione,eorü que vomun tur impetus, qui vfque ad os fertur, omnino partes eas gule, quz à fübeuntibus dilatantur,hiantes habet:partium veró quz à fronte occurrüt,quamcunque apprehendit, hanc hiare incipientem: quz veróàtergo eft, hanc vtiq; contractá relinquit adeó, vt gule affe&us hac in parte fitomnino deglutientium affectui cófimilis.verüm vbi tractus nullus eft, longitudo in talibus Ífymptomatis feruatur:atq; idcirco deglutire facilius eft, quàm vomere.caufa eft, quoniam deglutitur vtrifq; ventriculi cunicis apétibus, LIB. VIGESIMVSQVAR TVS.$5 tibus,interna quidem trahente,externa veró fe cou trahente,& vnà trudente: vomitur veró,altera tantüm, que foris eftagéte, nec vllainos trahéte. non enim ficut venter deglutire cibos expetit, fic etiam in vomitionibus oris pars vlla excitati affectus quip piam appetit.neque enim ea quz deglutiütur,ad infernas partes fua grauitate deferuntur, vt nonnulli putauerunt, id quod claré intelligitur ex ijs animalibus quibus longum collum eft,quz quideminclinata degluziunt. uz res nobis arguméto eft,facultate quadam vtenté gulam, aut per ipfam ventriculum equ facultas quandoque fine inflammatione refoluta,non finit vt animal non modó duri aliquid,fed ne aquam quidem tranfglutiat.ex quo perfpicuum eft,hanc refolutioné euenire falubrium partium conftitutione 1zfa, cüm intemperies quzdam contingit: quam quidem ita denique corrigemus,fi partes ad naturalem ftatü redigamus.fiue autem interna, fiue externa ventriculi tunica affecta fit,vna adhibetur curatio tum eorü quz foris impo nuntur,tum eorü quc ore deglutiuntur,& quandoque eorü que eandé vim habentia loco applicantur. Deinteftinis. Cap. XIX. Vemadmodáü venis, quas natura diftributionis inftrumenta fecit,facultaté gignendi fanguinis indi dit, ne dum per eas fertur, tépus ipfi aliméto fruftra periret, ad eundem modü inteftinis gratia diftributionis in venas inftitutis facultas quedá concoquédi cibos ineft. Czterüm inteftina facta funt, non vt fuperuacanea prorfus deferantur, aut concoctionis caufa fed vt id omne,quod in ventriculo in fuccum eft mutatum,affumatur in venas. quocirca cüm inte ftinorum circumuolutiones innumerabilem quandam venarum multitudinem ex hepate fibi habeent 854 ORIN COLLECT. infertam, omnem in ventriculo concoctum fuccura furfum mittunt.Quoniam veró vnum genus motionis ineft inteftinis, quo propellunt, ita vnum etiam tantummodo tunice genus in tranfuerfos& rotundos villos diffolutum na&a funt. Sed cur tandem bi nz tunice extiterunt, fiquidem fimiles ambz(unt? fuperuacanea nanque videtur effe altera. at non ita eft:nam duplex eorum eft tunica,tum vt facultas ipforum expultrix effet valentior,tum veró vt ipfa infirumenta effent ab iniurijs tutiora, quod vel maximé indicant morbi dyfenterici. Multos fané,ac fpe vidimus,quibus,cüm morbis grauibus& diuturnis fuiffent cóflictati,maximainteftini pars putrefcerct adeo, vt compluribus locis tunica omnisinterior effet exefa,qui tamen vixerüt, & fuperftites fuerunt:quod alioqui nó effet factum, nifi fecunda quzdam alia extrinfecus corrupta illi tunice accefsiffet. Curautem externo alimento non continuó egeamus,inuolucra inteftinorum in caufa funt: quemadmodü cur non fubinde, fed longo interuallo egeramus,caufa eftcrafsi inteftini latitudo, ceu fecundus quidam venter eis fübiectus. nam ne egererent afsidué,néue meierent animalia,humidis excrementis vefica fubiacet, ficcis veró inteftinum, quod craffum nominant,quod etiam inferioré ventrem quidam vocant.principium autem eius eft czcum inteftinum: vbi enim tenue intcflinum definit, illic ad dextram quidem czcum, ad finiftram autem colon emergit, dextra prius ilia preteruectum.ac ce cum quidem prorfus,vt venter quidam,eft craffum, excrementis recipiendis aptum, cui colon proportione refpondet.Primü igitur exortus,quem ex pyloro inteftinum excipit,fatis eft anguftus,nec in orbes circumfle&itur,& ad fpinz partes extenditur. ab | LIB. VIGESIMVSQVINTVS.$85 ab hoc,quodà duodecim digitorü longitudine Z«diadánrivy appellant, vr Herophilus veré memorauit,varié in orbes conuoluitur, vaforum complurium ferie contextos, quod ieiunü nuncupant, quia femper cibo vacás inuenitur.inde tenue inteftinum eft,fubftanria quidem huic fimile,fed differens,quia neque vacuum reperitur, neq; tantam vaforü habet NA SURE ORAL IAE fequitur idjquod czcum vocant:poftea colon:ab hoc deniq; in extremo rectum appellatum inteftinum ad fedem vfque porrigitur. De Peritonzo. Cap. XX. e mufculos omnes,qui abdominis funt, ab ea cartilagine, que enfis formam habet, vfq; ad offa pubis diuides, in corpus quoddam tenue, latz arancarum telz fimileincides, quod peritongum vocant: hoc enim ei nomen eft inditum, àz? vob zrzir&cd ar, hoc eft,quia cun&is vifceribus,cunctisq; inteftinis pretendatur:itemq; vafis, qua interfeptü tranfuerfum & crura habentur. ita veró& alijs, qua his interiacent,omnibus obducitur,quorum numero vulua& vefica continetur. Hanc tenuifsimam membranam haud facilé eft detrahere citra diuulfionem,przfertim fepti tranfuerfi,& duorum mufculorü abdominis tranfuerforum eam attingentiü, fingulorü quidem in vtraque parte, finiftra atq; dextra: vbi enim hi latum tenuemq; tendinem, puta aponcurofin edi derint, peritonzos membrana folutu contumax eis cohzrefcit,vt etiam abdominis futuram,que yaccfacia dicitur, quá folius peritonzi facere m cum di&a apeneurofi adminiftrare nouerimus. Peritonei vtilitates plures funt animantibus.prima quidé, vt operimenti omnium fubie&tarum partium: fecun daautem,vt fepti ttanfuerfi inter hec ipfa,& mufcu los extra incumbentes:tertia,vt excreméta ficci aliDd T ORIB. COLLECT. menti citius fubeant: velut enim à duabus quibufdam manibus, peritoneo& fepto trafuerfo, fuperné quidem coniundis,inferne auté diftantibus, con ftri&a ea,que in medio funt,exprimunt, deorfum; alimenti excrementa pellunt.quarta, ne inteftina& ventriculus flatibus facilé impleantur: preteufa enim hec membrana ftringit,& cótrahit,ac facile flatum partim infrà, partim füprà exprimit, quinta deniq; vtilitas,vt omnia quz fub fepto tranfuerfo funt ea colligentur,& velut pelle quadam vnumquodq; priuatim tegatur. De Omento. Cap. XXI. Onmenun, quod epiploum vocant, ex duabus tunicis denis& fubtilibus, fibijpfi incumbentibus, quamplurimis veró arterijs& venis,& pinguedine non pauca conftat: componitur enim ex duabus ve luti plicis peritonzi, tum ex vafis, quz mediainter ipfas continentur: eaque ipfum operit,contegit,atque ftabilit. Aiunt autem epiploon effe nominatum, quia inteftinis sperme. Figuram maximé marfupij, pere& facculi habet, quod orificium ex ventriculo exortum fuperius& inferius obtinet.totum veró eius fpatium vfque ad fundum, quatenus ex przedictis principijs confiftit, deorfum procedit: id quod ita effe euidentius cognofces, fiipfum inibi abfcifflum,& nulla alia parte aut perforatum, aut diuulfum cupias implere aut liquida, aut folida re: implebitur enim, fi integrum fit,& fibi totum continuum,inftar marfupiorum. Iam veró facilé erit etiam ab animali perfe&té eximere: breues enim adhuc cónexus fuperfunt ad liené,& colon,poftquàm ipfumà totis primis procefsibus fuerit feparatum. Adnafcitur id etiam nonnunquam,fed raro, iecoris fibrz;aliàs alij,& cuidam cofta fpurie:neq; huicvni per | LIB. VIGESIMVSQVARTVS:$57 perpetuó, fed vt fors tulerit. Caterüm plerung; ab alijs omnibus liberatur atq; feiungitur,preterquàm ab his tribus, vétriculo,liene,& colo, quibus cft per petuó connexum. De Mefenterio. Cap. XXII. Miktateriom quoque à peritonzo ortum habet. id etiá mefereon appellant, vtroq; nomine ab accidentibus eidem impofito:vt mefenteriü à fitu, mefe rxon veró à peculiari fubftatia nominetur. medium enim inter inteftina fitum eft,& omnes venas é ieco rc in ipfum defcendentes vnà cum vicinis arterijs& neruis in orbem complectitur, quemadmodum fineulainteftina. Ergo vbi vafis&inteftinis obtenditur,fimplex eft: vbi veró ipfis mediü interiacet,non amplius indumenti,fcd ligamenti vfum przbet: cft enim duplex. Pancreas. Cap. XXIII. XI na: jecort defcendens,mediaq; inter ventricu lum& inteftina addu&a, fubiectis vertebris fupergrediturjatque in eundem locum vadit ea,quz cum 1pfa in ramos,in totü meferzen fpargéda eft.itemq; arteria,& neruus qui cum arteria atq; vena fefe per totum mefenterium diffundit, in hunc locü eft perductus:quemadmodü meatus excrementü biliofum ex ea vefica,qua hepati inheret,vacuaturus.cüm igi tur oporteret venam,arteriam,neruum,& quartum cum eis vas bilem continens in hunclocumà natura perduci, carum quoq; diuifionis principium ibidem confiftere neceffe erat. hic igitur locus magno przfidio indigebat,quó vafain ipfo diftribuenda ac difcindenda munirentur:quá ob rem natura glandu . lofum quoddam corpus fabricata, quod z&ysgias ap pellamus,fubflrauit,acin orbé omnibus circüdedit, Dd-z 8,8 ORIB. COLLECT. diuifionesq; repleuit, vt nihil ipforum facilé findatur, aut fine munitione fit: fed cüm in molli,& mediocriter cedente corpore cóquiefcát,fi motu ciedtur,paulà vchementiorajillzfajincócuffajinfra&ad; perpetuó conferuentur.quinetiá robuftas membranas tum priuatim fingulis vafis,tum cómuniter ipfis omnibus circumpofuit, ea veftientes ac iungentes non modó cum glandula, fed prater cam, in primis ac maxime fübiectis corporibus que ad fpinam funt pofita: poft illa autem, cum alijs etiam omnibus inftrumentis circunfufis. Defeptotranfuerfo. Cap. XXIIII. Vu eft thoracis mufculus n6 vilifsimus, quem phrenas;aut diaphragma,id eft,feptum tranfuerfum nominant.medium veró in phrenibus eft mufculus, quiin tendinem latü ex omni parteà carnofis comprehenfum definit: ex vtraque enim parteinferiore & fuperiore tenuis membrana obharefcit,& à mem branis hifce thoraxintercipitur.Duo autem funt feti tranfuerfi foramina, alterü quà vertebris via exhibctur,ftomacho& magnz arteriz przparatum: al terum veró minus, ciuam venam fupernis animalis partibus fanguiné deriuanté excipit,& magna cum fecuritate tráfmittit: e1 enim nexu feré indiffolubili coheret,& membraná fimul, que in dextra thoracis habcetur,emittit.porró MEUS orificium propter feptum tranfuerfum eft pofitá: non tamé validé cónexum,veluti vena caua fpe&atur, fed eft laxis mem branis interceptum. I Delecore. Cap. XXV. Ecurin cun&is hominibus nec magnitudine, nec fibrarum numero fimile fpectatur: ded; eo diligentifsimé fcribens Herophilus,hzc memoriz cómendauit:Iecur humanum perquàm magnum eft,& maius, LIB. VIGESIMVSQVARTVS.$859 ius,quàm fit iecur quorundam aliorum animalium, qu eiufdem cum homine magnitudinis funt:& quà eptum tranfuerfum attingit, gibbum eft, atq; leue: quà ver ventriculum,fimü eft,& inzquale.afsimilatur autem cuidam rupiü interuallo,quà etiam faetibus ex vmbilico venain ipfam innafcitur. non tamen in omnibus eft fimile,fed& latitudine,& longi tudinc,& crafsitudine,& altitudine,& fibrarum nu mero,& ingqualitate ex parte anteriore,quà crafsiffimum eft,& fummitate orbiculata,quà extenuatur, inuicem diuerfum eft: etenim in quibufdam fibras non habet, fed totum rotundum,& minus re&um: in quibufdam duas, in alijs plures, in multis veró etiam quatuor.atque hzc quidem Herophilus rectc. praterea iecur finiftram occupare partem in paucis hominibus,nó auté in paucis alijs animalibus, idem veré confcripfit.Hoc autem vifcus venas à mefenterio ad concauam ipfius partem pertinentes excipit: huncq; locum,in quem venz omnes colligütur,por tas iecoris vocant:vbi etiam inuenies maximum venx os.A portis veró in fingulas fibras,quotquot fue rint, venam vnam magná porrigi comperies, qua in multas exiles diffufa,quantü vafainteriacent,totum eft carne vifceris repletum. Eam Erafiftratus parenchyma nominat. Ceterüm vniufcuiufq; iecoris venx tunica admodü tenuis eft, qualis nulla aliain to to animanti.ftatimveró,fi accurate locum ad portas fitum intuebere,meatum ex vefica fel excipienti cófpicies ad inteftinorum productionis initium perue nientem nó multó inferius, quàm pylorus habetur, vtbilis feparetur.przterea exiguum quandoque de fe ramum fupra pylorü emittit. quinetiam neruum admodum paruü vnà cum vena ad vifcus ferri confpicies in membraná extrinfecus ambientem delaDd 3 860 QiRIDB. COLLECT. tum,przterquàm quód profundius cum ca diffinditur, ne vifcus omnino fenfus expers effet. Caro autem iecoris, quz eft primum ipfius corpus, primum fanguinis gignendi inftrumentü eft: quapropter& venis quz ad ventriculum,& vniuerfa inteftina per ueniunt,facultas efficiendi fanguinis ineft, qua fuccum,qui ex cibis diftribuitur, priufquàm isad iecur perueniat,in fauguinem permutare apte funt.Coniunctum eft iecur ventriculo inteftinisQ; omnibus pervenas,& colliganté ipfas tunicà: alijs veró proximis corporibus per tunicam ea contegentem,que originem à peritouzo ducit, vtita omnibus internis coniungerctur: fiquidem omnia tunica hac obuoluuntur.magno praterea vinculo cum fepto tráfuerfo,alijs; membranofis& paruis quibufdam con nexum fpurijs coftis fecit. Verüm id vinculum, quo fcpto tranfuerfo coniungi di&ü eftjipfum quoq; eft corporis fubftantia peritonzo fimile, quippe quod ortum habeat ex tunica ipfum iecur ambiente,& ea quz feptum tranfuerfum inferne fuccingit. Copulatur enim iecur non folüm fepto tranfuerfo ibi;fed etiam cordi per feptum tranfuerfum: nam venz cauz ad cor afcendentis per feptü tranfuerfum, vt quod in medio vtriufq; vifceris eft, vinculum vnü durum & craffum natura preparauit,quod& vene indumétum,& cómune ligamentü ad feptum tranfuerfum tum yenaz,tum toti vifceri effet. DeLiene. Cap. XXVI Ti inftrumentü eft, quod purgatlimofos& melancholicos fuccos,qui in 1ecore gignuntur: hos enim attrahit per vas venofum, tanquam per gulam quandam. attractos autem non protinusin ventriculum excernit, fed ipfe prius per multum otiü eofdem conficit, atq; cómutat. quicquid igitur corum in LIB. VIGESIMVSQVARTVS. 86: in fuccum huic vifceri maxime accommodatum fue rit tranflatum,id fpleni fit alimentum. quod auté ab ea confe&ione, quz in liene fit, exciderit, neque in fanguinis tenuis atq; vtilis fpeciem tranfmutari potuerit, omnino; fuerit ad nutriendum inutile, hoc ad ventriculum per aliam quandam venofam gulam lien eruat, vtilitaté ipfum quoq; non mediocrem praftans. Proprium autem lienis corpus, quod parenchymaà quibufdam dicitur, rarum admodum& laxum eftjinftar fpongie cuiufdam, vt fuccos craffos facilé trahat& excipiat. Lienin finiftris eft fitus: femperQ; cóuerfa funt eius fima ad dexterá ad iecur & ventriculum:gibba videlicet fimis opponuntur. DeRenibus. Cap. XXVII. Dix ren in omnibus animalibus eminet elatior.is nónunquam magnam iecoris fibram contingit: finifter autem eft inferior. à fpinz autem vafis, venainquam& arteria,inferuntur in renes non exiux magnitudinis vafa: infuper veró concaua infei3 conuerfa habent, gibba veró ad animantis latera aduerfa.(finum tamen renis perfpicue cernes corpore quodam membranofo circundatum,qui in aliqua ipfius parte non procul à vaforum infertione aliud quoddam corpus habeat concauum,& oblongum. nominatur autem meatus vrinarius, qui renem vefice cómittit:huiusque meatus 0s fenfui patet,licet non adeó grande animal fuerit.Porró hic meatus vnica peculiari tunica obdu&tus eft, ficut alia omnia quacunque peritonzo fufpen(a funt. Czterüm vrino à fanguine feparantur,renibus vrinam attrahentibusjindeq; ad veficà per vreteres tráfmittentibus: quz pofteainde excernütur eo tempore,quo analogifmus iubet. Iam veró neruum habent renes, quan tum lienjiecur& vefica que fellis uis AREE Dd 4 862 ORIB. COLLECT. hzcenim omnia neruos omnino exiles recipiunt,in fuis ipforum tunicis extrinfecus confpicuos: natura; fenfus cuique tantum elargita eft,quantum par erat,vt à plantis feiungerentur,& particule animalis effent. De Veficis. Cap. XXVIII. V küce,que vrinam excipit,neruos à fpinali medul la,qua parte os,quod latum fiue facrü vocant, fitum eft,natura infixit:proxime nanque ipfam ea medulla fuit collocata:venas autem& arterias,à propinquis ipfi vafis, quà fcilicet primüm arteriz& venzà magnis fpinz incumbentibus crura fubeunt.Alteri veró veficz,quz ad iecur fita eft, arteriam& neruü ab ijs,que in vifcus ipfum inferütur,deducens,paruum vtrunque admodum, ac vix confpicuum, at fenfibilem& perfpicuam venam ab ijs que funt ad portas producens, tria hec omnia corpori vefice vno inlo co,ad id quod collum vocant,infixit.pari quoq; mo doin veficam aliam maiorem ad ipfum collum vafa fcx infixit, vtrinque videlicet tria.Ceterüm modus, quo vreteres quidem in veficá, in inteftinum veró meatus qui bilem cótinet, infigitur, admirationem omnem excedit: nam obliqué in ipfa inditi,& intro víqs amplitudiné obliqui ac przlongi pertinentes, velut membraná quandá eorü quz intus funt, fucci dunt, que ab excrementorü intro irrumpentiü impetu euertituratq; aperitur,reliquo veró omni tem pore concidit& contrahitur, atq; ita firmum operculum meatui efficitur, vt non folüm humoribus, fed etiam flatibus reditus fit omnis interclufus. De Vulua. Cap. XXIX. Vyia intra peritonzum fita eftjinter veficá& re€um inteftinum,vt re&o inteftino toti fert incumbat: ad vmbilicum veró,qua parte fundum eius cft, maiore LIB. VIGESIMVSQVARTVS.$86; maiore ex parte veficam excedit: ad cunnum veficz collo fuperatur. Foeminarü vefica ad pubem collocata eft,breuioremq; virili ceruicem,& latiorem ha bet,quz inter offa,que pubis vocantur, in cunnum iuxta exteriorem fuperioremá; cius finé pertingit. re&tum veró inteftinum ofsi, quod facrum appe latur,& quibufdam vertebris lumborü infidet:finuatur enim hac in parte intrinfecus fpina dorfi,quocir ca extrinfecus gibba videtur. Vuluz magnitudo in omnibus equalis non eft: multó enim minor enixe eft,maior veró pregnantis.eius veró quz nunquam concepit, eft etiam multó minor: quod in atatibus etiam ijs, quz nondum venereorü annos attigerüt, vfu venit:nam alioqui ijs, que rebus venereis nó vtuntur,minor femper effe confueuit,atque eius quie dem moderatam magnitudinem defcribere conabimur.fuperiorem eius partem vterus,hoc eft,fundü, iuxta vmbilicum,inferiorem ad cunnum protendit. àloco autem vnde incipit,ad cunni terminum exteriorem,non equale in omnibus eft: plerung; tamen fpatium moderatü eft nouem autdecem digitorum. in latitudinem veró ad vtraq; iliafuis cornibus exporrigitur.de finibus eius, quantum ad profundum pertinetiam di&um eft,veficá& re&um inteftinum vuluam terminare,illam fuprà,hoc infrà.Cunnus ve ró ea inanitas eft, quz intra offa pubis penetrat, extrinfecus pelliculam quandam innatam habens,qu virorum preputio proportione refpondet. Vuluz i gura cüm in reliquo corpore, tum precipue in eius fundo, veficz eft fimilis: nam quatenus à lateribus proceffus quofdam mamillis fimiles ad vtraq; ilia cmittit,in eo à vefica differt: quorum figuram Hero[0 philus dimidiati globi reuo utioni afsimilat: Diocles veró cornibus exorientibus; Vide mysins hoc Dd; 864 ORIB. COLLECT. eft,cornua,nomine az) zo) X«gar"1d eftjà cornu dedu&to appellauit. De Pudendis. Cap. XXX. Cornu neruofum ex ofsibus, quz pubis dicuntur, exoriens, cauum fimul,& ab omni humore va cuum genus pudendorum cfficit.cüm veró hic neruus cauus fpiritu impletur, tum euenit, vtin coitu membrum intendatur.idque non folius coitus caufa, quod forte quifpiá exiftimarit, tenditur, fed quó meatu didu&o& dire&o femen quamlongifsime eiaculetur. quam ob rem in vtraque parte huius caui nerui natura duos mufculos collocauit, quó meatus,ceuà manibus quibufdam in vtranque parté diftratus dilataretur;toto pudendo ftabili permanen te Futurum fané erat, vt meatus latitudo huiufimodi conftru&tione conferuaretur.Vtile auté eft, dum femen excerniturmeatum& latifsimum& rectifsimum exquifité teneri, quó femen totum fibijpfi cótinuü confertim quamcelerrimé ad vuluc finus perueniat.cumq; vefica prope effet conftituta,non erat melius ad excernendum lotium,alium meatum effi cere,quàm eo quo femé importaretur,fimul vti. IurC igitur& ipfius collum totum perinzum occupauit,vt quod furfum ab ano,cui primó incubabat, vf. que ad pudendi exortum feratur. In mulieribus veró,quibus pudendum non eft prelongü, ceruix vefice huiufmodi exortum non habet, fed pudendum ipfum muliebre ano imminet: in finem vero eius fuperiorem collum veficz definit, vnde lotiü profunditur:quod non magnopere inflexum effe oportuit, vtin viris, neq; adeó longü.ceterü vt pharyngi gur gulio propugnaculum eft,ita vteris,quá nymphàvo cát,que tegit fimul& prohibet ne ceruicis orificiü, quod ad muliebre pudendü pertingit; refrigeretur. LIB. VIGESIMVSQ VAR TVS. 865 Ex Sorano,de vulua,& pudendo muliebri. Cap. XXXI. Vlua dicitur uézga;& bg ga,& d'enqíe.ac uirga quidem,hoc eft, matrix, quia mater eft factuum,qui ex ipfa eduntur:vel quia eas,que vuluá habent,matres efficiat;velex quorund am fententia, quia conftitutum& definitü tempus ad purgationes& partus ha beat. óskg« veró nominatur, quód omnium vifcerum fit extrema:idque cüm exquifité,tum vero latitudine.Za gis porro nuncupatur, quia àd«eois, hoc cít,fratres gignat. Sita eft vulua in coxendicum amplitudine intra veficam& rectum inteftinum: huic autem fuprapofita,veficze veró fubie&a,quandoque tota, quandoque eius pars: quandoq; pro eius magnitudine cómutatur. nam in infantibus minor eft, quàm vefica, quocirca tota eft vefice fuppofita. in virginibus vero ,quz etatem florentem agunt, vefice eft equalis inijs partibus qua fuprà funt fitz. quz vero etate progreffa,& venerem experte funt, ac multó magis quz iam pepererunt, inijs eft maior, vt plerifque ad finem coli inteftini conquiefcat.* fed dum vterus geftatur, videre licet peritonzumin magnam molem elatum, 1tem; abdomen. quod etiam ex eo fit, quia tantus eft foctus vnà cum fuis tunicis, atque humoribus. poftquàm vero fcetus eft in lucem editus contrahitur quidem vulua, fed ita, vt fit maior quàm ante partum. tunc igitur eft maior quàm vefica, fed non tanto, quantum fu eam graditur: nam in partibus anterioribus ceruix veficm cft palmo maior, finemQ; habet vrinaculum, & tota in muliebrem finum porrigitur: ab hyftera vero anté fecefsit.in pofteriore vero parte,fupra vefice fundum, vuluz fundum eft, vmbilico fubie&um;ex quo fit; vt vefica: amplitudo collo matricis 866 ORIB., COLLECT. adhzrcat, fundum veró vefice.Caterüm vulua con nexa eft tenuibus membranis partibus quibus fübie €&a eft,veficz:ijs veró quz ci fubijciuntur, re&o inteftino:à lateribus veró connexa eft ijs que à coxen dicibus& offe facro exoriuntur. quibus fané partibus fimul vlceratis inflammatione quadam,retrahitur,& retro cedit: ijs veró refolutis& laxatis,conci dit.Non eft autem,vt quidam putauerüt,animal:loci tamé fenfum, qué ac alia,cft confecuta:quam ob rem à refrigerantibus contrahitur, à rarefacientibur veró relaxatur. Vuluz figurain mulieribus non eft circumuoluta,vt in animalibus que funt rationis expertia:fed eft cucurbitulz,qua medici vtütur,adfimilis: rotundo enim&lato fine»quiad fund eft, incipiens, ad proportionem inanguftum ofcillum redigitur.ofcillum nang; appellant primam& prominentem eius partem:quod fequitur,collum dicitur:quod remanet, ceruix: horum concurfus,coles: quz vtring; poft colli anguftiam dilatate prime par tes, humeri hifterz: quz poft hzc fitafunt, latera: quod fubie&ü eft;bafis.tota regio,conceptaculum, & venter,&linus.ofcillum veró in medio cunno eft: collum enim à labris genitalis muliebris conftringitur.ab ijs veró feiunctum eft os,in quibufdum ma gis,in quibufdam minus,pro etatis ratione:plerunque veró in adultis, quinque aut fex digitis. magis autem depromitur fub pariendi tempus, cüm collum protenditur. Eft veró eius ctiá diuerfa magnitudo:quanquam in plurimis fecundum naturá tantum eft, quantum externa ora amplitudinis audiendi fenfus patet. dehifcit etiam quibufdam tempori. bus, vt cüm corporis cómifcendi libidine ducitur, vtfemen excipiat:& in purgationibus, vt fanguiRem excernat;itemque in cóceptionibus,pro ratione LIB. VIGESIMVSQVARTVS. 867 ne faetus incrementi. 1n partu autem plurimüm dilatatur, ita vt manum etiam totam intra fe recipiat: fuapte tamen natura delicatum& carnofum eft. fed in ijs que venereis rebus ad fatietatem vtunturjinanitati pulmonis, aut linguz mollitiei fimileredditur.inijs veró quz fzpe conceperunt, callofius efficitur,capiti polypi,aut fummz gutturis parti,vt He rophilus fcribit, perfimile: callum enim contrahit tum eorum qua excernuntur, tum faetuum exeuntium attritu. Vulua ex maiore eius facultate neruofa eft:componitur enim nó folüm ex neruis, fed etiam ex venis, carne,& arterijs: ex quibus, neruos àfpinali membrana ad fpinam accipit:venz autem&arteriz à vena caua fpinz adharente, itemqueà craffa arteria in eam deferütur.nam à vena caua duz venz diuaricantur: ab arteria veró craffa,duz arteriz: ex quibus vna vena, vna; arteria, ad vtrunque renem feruntur: deinde priufquàm renibus cómittantur, in duos ramos difciffz, duobus quidem procefsibus in vtrunq; renem inferütur, duobus autem vuluam circumple&tuntur: ita fit,vt quatuor fint vaforum in eam infertiones,duo arteriarum, duoque venarum. ex his ipfis in vtrunque tefticulum vna vena, vnad; arteria fimul implantatur: adnati enim extrinfecus funt teftes prope ceruicem in vtroque laterc finguli.conftát hi molli carne,& glandofa,& propria mébrana conteguntur.figura,non vt in viris,fed oblon gi funt, modicé fimi,& rotundi,& ad bafim pauluTum dilatátur. Meatus veró feminis à vulua in vtrüque teftem procedit:[&* apparatibus adiunctus víque ad veficam,] eius collo committitur. hinc videtur foeminarum femenad gignendum non recipi,quia foras effundatur: qua de re dictü à nobis eft in libro de femine. Nonnulli verójinter quos etiam 868 ORIS. COLLECT. eft Chius,volunt equales teftiü appendices,qui cre mafteres dicuntur,eis cómittiid quod nos proprijs oculis intuiti in muliere, cui inteftina infcrotü defcenderát,hiftoriz mandauimus, in qua cüm chirur giam exerceremus,tefticulus anté cecidit, laxatis vi delicet vafis ipfum cótinentibus& circundantibus, & cum eo cremafter cócidit. Tota auté vulua ex dua bus conftat tunicis interfe ita formatis, vt chartarü villis fint perfimiles: quarü exterior,neruofior,perfe&ior,durior,leuior,candidiorq; eftinterior veró carnofior,hirfutior,mollior,& rubicundior:per totum vafis intertexta,fed pluribus& notabilib.in fun do,cümibi femé agglutinetur,& inde purgatio pro grediatur. Dux auté hz tunicz fibi mutuó adherét, membranis gracilibus& neruis cóiun&z Ita, vt fzpenumero his proteníis vterus concidat,cüm fcilicet neruofa tunica fuo loco maneat,internaveró in. uerfa procidat. Eft etiam hoc comune, vt in fterilibus vterus in fundo duo habeat amicula, vt plurimüm varijs modis conduplicata:in ijs veró qu pepererunt, tota extenditur,& rotunda efficitur. Iam veró Diocles vult in vtcri amplitudine& acetabula, vel cirros,& cornua effe: qui proceffus quidam mamillares funt,lati quidem ad bafim,in fummo veró minoribus terminis dcfiniti:vtriq; laterià natura magna prouidentia adiuncti,vt foetus anté affucfcat papillas mammarum exugere. fed qui ita fentiunt, in diffe&ionibus falfi funt: neque enim acetabula comperiütur,& omnino fuperuacanea eft de cis inftituta oratio,vt in commentarijs de genitura animalium eft demonftratum. Nunc veró minimé exiftimandum eft, vterum principatum ad vitam obtinere: quia is non folüm procidit, fed in quibufdam €tiam preciditur,nec tamen mortem affert,vt Themiío LIB. VIGESIMVSQVARTVS. 869 mifo literarum monimentis commendauit. Przterea in Gallia fues habitiores,& valentioris alimenti fieri ait, poftquàm vterus abfciffus fuerit. cüm tamen vulua patitur, ftomachü& membranas per con fenfum pati conftat. eadem habet cum mammis naturalem confenfum quendam:ex quo fit,vt cüm florenti etate vulua magna efficitur, mamma quoque vno& eodem tempore intumefcant: ipfa quoque femé perficit:mammz veró.ad feetü alendum lac parant.menfibus porró procurrentibus,lac euanefcit: vbi veró lac in mámis eft,menftruz purgationes nul lz apparet: quemadmodum etiáin ijs que anus iam funt,contra&a vulua mamme itidem quodammodo arefiunt. fi item fcetus patiatur, vbera quoque anuftantur. Ex quo conficitur, vt cüm in przgnantim mammas diuulfas&contra&as videamus,futurum abortü przdicamus. atque huiufmodi quidem eft vuluz natura. Depudendo muliebri. Cap. XXXII. Muliebre pudendum,finus etiáà nominatur.membrana eft neruofa,& modicé rotunda, inftar intefüni:amplius tamé intus eft,& foris anguftius, in quo coitus fieri confueuerunt. eius porro interior pars collo matricis,quemadmodum ctiam in viris,externa cunni labris,inferior ano,eius latera carnofis co xendicü partibus, fuperior denig; veficz collo adnafcitur:hoc enim,vt anté dixi,incidens fub ore vul uz,& fuperné cüno adiun&ü, in fummo in vrinariá meatü inferitur. apparet ergo finum muliebré collo vefice fubie&ü effe:ano veró,& cóftrictiori,& fumme parti reti inteftini fuperftare.eius longitudo,vt fuprà demonftrauimus,eft inzqualis: idque non folüm habita ratione etatum, aut concubitus, in uibus extenfum vteri collum, vt eít etiá virilis coles, 870 ORIB. COLLECT. partem quandam finus occupat,fed etiam naturz ip fius:quippe cüm nonnullz collum habeant propenfius,nónulle veró admodum curtum, aut mutilum. plurimis veró earum quz ad perfectam etatem peruenerunt;fex digitorum cft, concidit tamen, angufüiusQ; eftin virginibus, amiculis occultatum coniunctis interfe per vafa, quz produc&tionesà vulua capiunt:quz quidem in concubitu dolorem afferüt apertis ipfis amiculis, rumpuntur enim,& fanguis «o importatus de more excernitur. Putare auté tenuem membranam quandam exortá effe,quz finum intercipiat, eamq; in excretionibus rumpi,& dolorem afferre, aut ,citius purgationes* commouere, cumque in corpus euaferit, eum morbum gignere quem Zzeszey, hoc eft, cüm genitalia concreta funt, nec foramen vllum habent,falfum eft:primüm enim ex diffe&ione nihil tale inuenitur: preterea in virgi nibus deberet hzc membrana aliquantulum fpecillo refiftere,fed fpecillum in profundum vfque ingre ditur:tertió, fi cüm vitiantur, hec membrana rupta doloris eft caufa,neceffe profectó erat vt in virginibus antequàm vitiarentur,cüm purgationes appare rent, dolor quoque fequeretur, in ipfa veró excretione non item.Iam veró fi membrana corporea red dita morbum creat, quo genitalia coalefcunt, opus effet vt id perpetuó eodé modo inueniretur,quo ce teras partes fuo quafque certo& definito loco fitas Intuemur.at in nó perforatis mulieribus membrana hec interfepiés quádoq; in partibus labrorü quz in próptu funt,inuenit, quidoq; veró in medio cüno, quádoq; in medio'ore vuluz. Eiufmodi ergo cünus cft. Que veró extrinfecus videntur afqvysaxre, hoc eft, ambitus genitalis muliebris, canquá labra finus adítát:hecq; labra craffa funt;carnofaq;,&ad pres infe LIB. VIGESIMVSQVARTVS. 8n inferiores in vtrunq; femur definunt, veluti inter fe abfciffa:ad fuperiores veró partes in eam,quz nympha vocaturpertinent,qui eft horum duorü labrorum initium.fuapte vero natura eft caruncula, veluti foetus.Nympha autem appellatur,quia colla veficx fubfultet.Vrinaculum veró nominatur quodi intus rugofum, afperum, cauumq; eft.Porró vefica virorum diuerfa eft à foeminarü vefica iquidé illa maior eft,& collum habet flexuofum:hec veró cüm mi nor eft, tum veró etiam rectum eius eft collum. Lyci, moderatum viri pudendum ad os vuluz non peruenire. Cap. XXXIII. ANte vulue amplitudinem, eius collum,& os eft fitum.cius ori cunnus adiacet,cuius tanta magnitudo eft,vt magnitudo priapi,qui maximus non fit,ad femen in os vuluz eiaculandü non fufficiat,fed quadam etiam agglutinatione opus effe videatur: FINIS LIBRI.VIGESIMIQVARTI. OQ'ROIBASII MEDICINA LIVM COLLECTORVM LIB. VIGESIMVSQVINTVS. ExRufi commentarijs, de nominibus partium humanicorporis. Cap. I. | Vemadmodü fingulz corporis humaj| ni particule nominentur perdifcere, '| maxime eft ad medicinalem artem ne| ceflariü. maxima autem corporis parZEX tes funt, caput, ceruix,thorax,manus, ».€ruraQ;.thoracem veró non folüm eam partemque | Ee 8n ORIPB. COLLECT. à clauiculis ad hypochondria pertinet,fed etia id to tum quodà à clauiculis ad pudenda pertingit,appellamus.Caput veró dicimus quod capillis tegitur,& fimul ezià cum facie.Capillos habétis pars anterior, finciput, quà coronalis futura fita eft,vbi corone caitiumponütur: polterior pars occiput nominatur. pum fincipitis, tempora appellantur. quod in medio capite eft, vbi capilli maxime inuoluütur,verticis vocabulo gauder.füb íi fincipite frós efl iita tem pora pilorü exortus, lanugo:crines veró ij,qui retro ad occiput funt,nuncupátur.vltima veró frontis ruga epifceniü:hirfutz frontis partes fupercilia: eorü interuallum, mefophryon. poftea nafus collocatus eft, cuius extrema pars globulus,fubiecta veró feptá nominatur.à globulo nofüm illud, quodin labia defcendit, columna. cauitates veró myxoteres,hoc eft, per quos mucus excernitur. in vtraq; nafi parte, vnde odoratus efficitur,pinnz. fpina veró; quz has cauitates cótinet. cauitas fub columna fupralabrü, philtrá, quafi amatoriü dicitur.totum id quod poft nafum labri fuperioris eft,hyporinonjhoc eft,fub na fo vocatur.duo deinde funt labia, quorum extrema rolabia dicuntur: vbi committuntur,proftomion. fub füpercilijs oculi pofiti funt: que oculos tegunt, palpebrz, vna fuperior, inferioraltera. nexus veró qui claudendo fiunt,tarfi: é palpebris exorti pili, cilia:tarforum fines, anguli: quorum alter qui ad nafum eft(itus, magnus:alter qui tempori adiacet,minor vocatur. pupilla, afpectus,& glena dicitur id uod in medio oculo eft;per quod afpicimus. alij ve ró afpectum dicunt»quo cernimus: pupillam veró& glenam,imaginem in afpe&u cffe volunt.que deinceps fequuntur, nigra, czfia, aut Haua,à colore nomen trahunt. circulus albura contingens, iris dicitur: . LIB. VIGESIMVSQ VINTVS.$75 tur:füb oculis exoriétia, hypopia: quibus fübiacent eminentic quzdam,qua male dicuntur, quibus eru befcimus.poft malas,maxille funt:quarum gene definunt in acutam maxille inferioris partem.inde vfue ad labium inferius, quod rotundum eminensq; eft,barba:hypion quod fub barba eft.carnofam partem mentum voco, alij leucaniam:quidam hoc men tum,leucaniá veró cauum iugulo proximum vocát. Aures vocátur eminentiz,que in vtraq; temporum parte ad foramina funt exortz. earü foramina meatus audiédi, quibus audimus:pendulz partes& carnofz, fibra: cartilaginee& fupremz, pinnz: helices, que inde ambitum attingunt: anthelices,que oft helicem cauitatem in medio extollunt: canum poft anthelicem,concha.eminentiam oppofitá conchz iuxta fines temporis,hircum vocant:quod contra hüc eft, craffus anthelicis finis antitragus,id eft, contra hircum dicitur. Os vocatur primalabiorum fectio,& amplitudo, que vfque ad fauces pertinet, in ore cüm alia quedam funt,tum przcipue dentes: quorum anteriores, quia fecant, z«utuot nominanturfuntq; o&o numero. hi deinde quatuor caninis dentibus cinguntur:vltra quos reliqui omnes vigin ti maxillares funt.horum intimi atq; vltimi fophronifteres;id eftymoderatores quaterni vocátur,quod . eo tempore quo moderati effe incipimus, exoriantur.carunculz dentes cótinentes,gingiuz:maxillarum colligatio,habena:menfe,late molariá fummita tes.mortariola& prafepia, cauitates maxillarum,in quibus dentes funt infixi. vnde lingua exoritur, radix appellatur. ceruix,id quod fequitur.przlingua, pars anterior:parafyra, que ab vtroq; lingue funtla | terc.hypoglofsis pars inferior,epiglofsis vero inti" mum gutturis operculum ad afperam arteriam, né "T 874 ORIB/ COLLECT. deglutiendo quippià in pulmones delabatur. Cüm fpiritum ducimus, fublimis epiglofsis attollitur, ne acris tranfitus impediatur. quoc d orbiculatum in par te; quz fupra linguam eft, ccelum,& palatü dicitur. inde ad partes. internas pendens cirea ,columella nominatur: hanc alij gurgulionem, alij vuam vocant. ei fubiectum eft bronchi caput, tum collum. eius pars anterior bronchus,& afpera arteria. eminentia quz in medio elt Jaryox: pofterior,ceruix,& occiput:clauiculis proximum cauum,iugulum,& an ticardion, quali cordi oppofitum vocant.hoc tendines excipiüt,quz in humeros pertinent, epomidas, humeros veró brachij caput. Scapulz vero lata offa funt dorfo incumbentia. eorum intermedia eminen tia, fpina. acromion veró clauicularü& fcapularum eít copula. deinceps cataclides fequuntur. ala veró eft cauitas fub humero, in quam faepe humerus luxatus concidit.brachium confequitur.angulus articu licui reclinatiincumbimus, ancon, aut olecranon. deinde cubitus fequitur:is dh carpum definit: poft quem metacarpiü eft:tum vlna, manus: hypothenar | veró, quod fub pollice eft: quod excipit vola, manus. Ex digitis vnus pollex dicitur,feiun&tusq; eft à ceteris: alter qui primus aliorum quatuor eftindex: tertius medius, quartus annularis, quintus paruus appellatur. hord vero offa fcuticule, aut phalanges vocátur.eorum inflexus condyli deitate quorum primi procond yli,qui deinceps confequuntur, metacondyli nuncupantur.vnguium initia,radices vn-guium vocant: fines digitorum, acinos aut vertices.| thenar, fpatium quod inter jadicem pollicem; eft: totum enim hunclocü Hippocrates nominaffe thenar, hoc efl, volam videtur.& clauiculis quod anté eft; pectus,& 0s pectoris, retro veró dorfum.à ceruice, LIB. VIGESIMVS Q VINTVS. 875 uice,qua metaphrenü eft, lumbi extrema fpinz ora. carnofz in pectore eminentie,mammmq:earum extre ma,papilli.latus id totam quod füb ala eft, offa cofte& fpathz.earum prim fe mutuó contingunt,in ofsis pectoris extremo, vbi cor eft:tum feptü tranfuerfum, alij precordium, alij cor vocant. ex quo eft os ventriculi.fpatia inter coftas,intercoftalia vocan tur.fpuriz coftz,que fefe non tangunt.earum extre mitates,cartilagines. mufculofz partes fub cartilagi nibus fitz, hypochódria. tum aluus,que venter dicitur. quod in medio eft,epigaftriü.cutis ventriimpofita eft.media eius cauitas,vmbilicus.cutis vmbilico circádata,vetula,quae inde nomé inuenit,quód corrugata fenectutem fignificet.fub vmbilico abdo men eft,& aqualiculus.huic cótinua pars ad pudendum víq;,pe&ten,aut pubes nominatur.Ex genitalibus membris virilibus propendens pars, ii Rp fte ma:quz non pendet, hypoftema,aut perinzum.colis extremitas eft preputium. fcrotum,in quo tefticuli funt.pars fuperior,caput:inferior fundum voca tur.pars fcroti laxior,laccopedon eft. In mulieribus quod fuprà eft,pe&en: prima fe&io dicitur fciffura: mufculofa in medio carücula, myrton,aut nympha: myrtochila veró,labia vtring; conftituta.Offa dorfi vertebra funt. tota vertebrarum compago, fpina: cuius inferior pars lumbus ifpinz terminus, os facrum,quod alij hypofpondylum vocant.huius vltimum 05, coccyx,id eft, cuculus nominatur. Partes vtrinq; lumbis adie&z nates dicuntur:clunes veró, carnofe partes fub lumbis funt,que fedilia quoq; no minátur.initia femorü,inguina:internz partes,femi na vocantur. quz intermedia funt ad perinzü vfq;, interfeminia. mufculi genibus inharentes,epigunides:offa veró,patella, Hippocrates sen vocat.gee 3 876 ORIB. COLLECT, nuarticulus eft,quo femur cruri committitur.infle. xio,poples dicitur. magnus mufculus anterior cruris,fura: vndelatus neruus exoriens ad calcem protenditur. ofsium cruris quod pofterius eft, tibia: quod anterius,anticnemium. extrema pedum, malleoli.tali veró non rité vocátur:funt illi quidem,fed tamen non apparét.parspoftrema pedis,rotundaq;, calx. quz deinde fequitur, cauum: confequens veró pedion vocatur, cuius fuperior pars tarfus.planta denique totius pedis pofitura.digiti veró eifdem nominibus, quibus digiti manus,nuncupantur. Ex Galeni lib.de ofsibus. Cap. II. 'TYos omnium corporis humani ofsii inter fe eon iunctorü compages fceletos nominatur.corum con iungendorü duplex eft ratio, altera perarticulum, altera per fymphyfin.ac perarticulum quidéofsium compacto naturalis eft: Ífymphylfis veró eft ofsium vuio naturalis. Vtrique aurem definitioni additum eft verbum naturalis, quoniam qua de articulo deciderunt, queque articulum funt praeteruecta,cohzrent quidem inter fe, fed non natura. in quo genere funt ea quoq;, qua fracta callum obduxerunt: fiquidem vniuntur,fed non tamen natura.Caterüm ceruices funt tenues ofsiü proceffus,& in craffum, rotundumque finem terminantur;idà; caput appellatur.at cüm proceffus in acutum finem definit,non iam amplius ceruix, fed corone,vel coronon nuncu patur.Ex cauitatibus quae caput excipiüt,quz altius defcendit,cotyla:qua in fuperficie eft,glena ab aliquibus vocatur. Offa auté tanquá fundamenta ue-| dam ad vniuerfam corporis fubftantià FIRE SCA fubijciuntur,& quafi fubfternuntur: fiquidem in eis omnia adnafcuntur,& ftabiliuntur.ex ijs quz grandia funt, maximasqQue cauitates habent, seelis unt LIB. VIGESIMVSQVINTVS.$7; funt plena:parua autem,plenad; tota funt alia,cauitaté nullam habét, qua fenfu dignofcatur. Grandibusmagna ex parte in extremo aliorü ofsiü appendi cesadnafcütur:vt brachio fuperius,cubito inferius: radio veró ac femori,& cruri,ac furz,ab vtraq; patte.maxille veró inferiori medullaineft, fed appendix non adnafcitur. verüm cius finiü alter, qui inferior eft,per fymphyfin,boc eft,coalitá vnitur:fuperior in duos proceffus,in coroné ac ceruicé tantüm definit. Differt auté àzégvei, hoc eft,proceffus,? iri qícsos id eft,ab appédice,quia epiphyfis eft vnio offis cum alio:apophyfis veró eft totius ofsis pars. Deofsibuscapitis. Cap. III. Os capitis caluaria nominatur. naturalis veró figu ra capitis,eft oblonge fphera potifsimum fimilis:alia veró acuminata eft:naturale autemcaput anterio rem ac pofterioréparté prominentioré habet:tresq; habet futuras in fe,duas tranfuerfas, quarü alterain occipite eft,alterain fincipite,tertia porró à medio pofterioris per capitis longitudiné víq; ad mediam anterioré extenditur.anterioré veró coronalem nominant, quód coronz in ea przcipue capitis parte collocentur.pofterioré labdoidem,propter fimilitu dinem, quam habet ad^ literam, vocauerüt.harum trium füturarum figura litere H eft maximé fimilis. Caluariz igitur,quz figuram naturalem habent,futurz funt huiufmodi. At acuminata fic conftitutz funt. vbi pofterior eminentia perit, ibi etiam futura lábdoides aboletur. vbi non eft anterior, tum ne coronalis quidem: fitque vtraque remanentium futurarum figura T litere fimilis. harum autem eminentia,quz vtrinque eft,deperdita,duz future que feruantur, ad re&os angulos decuffantur ad X litera figuram: altera nanque tranfuerfa per medium Ee 4 878 O'RIB. COLLECT, caput potifsimurf extenditur,altera vero à parte pe fteriore per longitudiné in anteriorem fertur,quem admodum in alijs omnibus caluarijs confpicitur:fiquidé ea femper conferuatur: at relique cum totius capitis figura variantes intercidunt. Dux praterea ab hac pari interuallo diftátes linez, per capitislon gitudin£à pofteriore in anterioré partem tendunt. funt hz duobus ofsibus inter fe cohzrentibus,non per futuram,ficut quz anté diximus,fed cüm os fincipitis paulatim attenuatü in fquamam defcendens, inid os, quod infra ab auribus acendit, fubintrat. quam ob rem quidam non abfoluté füturag has fed futuras lepidoidesà fquamz limilitudine,aut agglu tinationes fquamis fimiles vocauerüt. à nobis veró clarioris doctrinz caufa futurz Íquamis fimiles ad aures nominentur, vt quinq; fint propri: capitis fu ture, labdoides,coronalis,qua rectà per longitudinem fertur:dux wqué diftantes,quz in ofsibus Íqua me fimilibus funt.Duzx quoq; aliz cómunes funt fu periori maxille,& ofsi,quod ambarum medium eft. quod os aliqui inter offa capitis numerant, alij veró fuperiori maxillz attribuüt: fitum enim eft medium inter caput& maxillá faperioré tanquá cuneus quidam. Huius igitur futura quicquid furfum ad coro nalis finem fertur, id eft cómune cum capite: quicquid veró ex vtroq; latere ad palatü defcendit,id fu perioré maxillá difterminat ab ofle,quodà cunei fi militudine, qui veo dicitur,(phenoides appellatur: atque itaà nobis,vt clarior doctrina fit,mominetur. Id os proceflus quofdam habet,qui ab alarum fimili tudine peterigodes vocantur, vnà cum 1js cauitatibus quz eis ab vtroq; latere adiacent.Aliaauté futu rà capitis, quz ipfum à fuperiore maxilla difcernit, €x cauis temporum initium ducit,atq; indead oculorum LIB. VIGESIMVSQ VINTVS.$879 lorum fedes progreditur,& per ipfos medios tendens,iuxta mediü fuperciliorü fibi ipfi coniungitur. Quz cüm ita habeant,totius capitis offa,fphenoide excepto,fex funt:duo fincipitis,quibus cómunis eft ea futura quz rectà per longitudiné porrigitur: duo infrà ad vtranq; aurem: quintum poft hzc,os occipitis:fextum frótis eft. porró fincipitis offa quatuor habent latera:que ad vtranq; auré,tria latera:quintum os capitis, quod occiput eft, maximü omnium, quc funt in capite, foramé iuxta primam vertebram habet. Ceterüm ex his fex, quz commemorauimus, offa fincipitis funt rarifsima: denfifsimum veró firmifsimumq; occiput. inter hzc medium locum tcnet os frontis.duo reliqua inferiora funt varia:eorü enim pars quzdam lapidofa,vt etiam reuera eft;nominaturjidq; protéfis labdoidos futurz finibus terminatur.in hoc eft proceflus ftyloides àcolumnz fi militudine appellatus,qué nos ab acus, aut ftyli fcri ptorij forma belenoide aut graphoidem vocamus: & in eodem meatus auditus continetur.altera deinceps eius pars iuxta eos exortus eft,quorü alter mamillaris vocatur, alter ofsis iugalis eft.tertia preterea pars eft,qua à temporibus occupatur. De offc iugali. Cap. IIIL Mivtalo temporis prepofitum eft os,quod obliquam futurá habet in medio, ita vt omnis eius pars pofterior cum offe capitis, quod ad aurem eft,anterior cum extrema fupercilij parte ad paruum oculi angulum continuctur. id veró os totum iugale nun cupatur. M Deofsibus maxillefuperioris.—— Cap. V. Axillz fuperioris in vtraque parte& dextra& finiftra, tria funt offa, quibus capiti adiungitur. eorum maximum eft,quod ad iugale eft fitum: nam& Ee: 880 ORIB, COLLECT. aliquid temporis,& fupercilij,& fedis oculorum,& totum paruum angulum in fe cóple&itur,& ad eam víque parté, cui malo nomen eft,procedit.deinceps fituac magnitudine os in ipfo oculo habetur, quo nerui ad fuperioré maxillam tendentes cótinentur. omnium minimü ad magnum angulum oculi eftlocatum. His omnibus tribus in vtraque parte os notabilis magnitudiuis fubiacet:hec enim pars malum dicitur,& dentiü,praterquàm incidentium, alueoli. Hisitem ofsibus, quz maxima funt, vt diximus, duo alia parua adiacent, quà narium foramina ad pa latum tendunt. quinetiam nafi offa duo funt:horum ora inferior exortum habet corporum cartilagineorum atque tenuium,quz ale vocantur. vnum os reftatin fine maxillz, in quo radices dentium inciden tium,& alueoli continentur:id quod plerunque fim plex videtur, quód offa,ex quibus conftat, exquifitifsime cómittantur: quandoque tamen in fceletis mirum in modum cxiccatis futura manifeftó confpicitur, quz illi directa eft, quz per torum palatum fertur. DeDentibus. Cap. VI. Dre: fexdecim vtraque maxilla continet.ex his quaterni primi,qui vnicam radicé habent, incifores nominantur:hi deinde caninis dentibus ex vtraque parte cinguntur. quorum vnica ctiam eft radix. vltra quos vtrinque maxillares quini funt, qui in fupe riore maxilla ternis, in inferiore binis radicibus nituntur.prater eos, qui in fuperiore quaternis radidicibus fulti funt,& in inferiore tribus hzrent, ac prefertim duo omnium primi interiores,tertius autem perraró ita inuenitur.quibufdam veró non quini maxillares,fed quaterni, aut feni oriuntur.hos ve tó non folàm maxillares,fed etiam molares vocant. emnes : | LIB. VIGESIMVSQVINTVS: 88: omnes autem in fuorü ofs ium cauis infiguntur:nam offa cos continentia, phatnia dicuntur: eaua autem quz fubeunt, bothria nominátur. Ex ofsibus porro dentes tantummodo mollium cerebri neruorü funt participes,quam ob rem ipfifoli perfpicue fentiunt. N De maxilla inferioris ofsibus. Cap. VII. Eque etiam inferioris maxillz os fimplex eft, vt alicui fortaffe videbitur: fiquidem etiam coctü diffoluituriu fumma menti extremitate,vt ipfum coaluiffe pland appareat. cius pars quz quafi ad caput protenditur, in duo extrema definit: quorü altero, quod acutü eft, tendiné ex mufculo téporis defcendenté recipitaltero veró articulatur capitisofsi fub eo exortu,quem mamillaré vocát,atq; ibiin paruulun finum rotundo quafi tuberculo fefe inferit. O De offe labdoide. Cap. VIII. S labdoides hac forma eft preditum,vt media eius pars,que ad occiput eft,collum& totum corpus in duas partes fecetapfum veró os breui longitudine videbis. latitudiné veró altitudinemq; ita habet exiguam, vtà partibus finis inferioris duo latera ad fublimes angulos cartilaginis,que fcuti formá przfert,obliqua,vt nuper dicebam,procedant.fuperior vero labdoidis ofsis terminus duo alia habet latera proceffus mutuos facientia, infernis partibus tenuia, angufta, orbiculata, craffa inftar acus,aut ftyli fcriptorij extremitatis. fubftantia veró horum laterum obliquorü,quz ipfa quoq; leuiter deorfum ver gunt,eft exquifita membrana,& quoddam teres, vt nerui funt,ligamentü,quod ab extremo vtriufq; exoritur,finisq; ad proceffus capitis ftyli fcriptorij fimiles,qui fimillimi funt fublimibus Jabdoideos late ribus,extenditur:fiquidem eorumfubftantia ex cartilaginibus conftat; cademque figura in omnibus $81 ORIROCOLLECT, cernitur. Sed exortus ftyli fcriptorij(imilis, minor elt,quàm laterum labdoidis ofsis longitudo. De fpina. Cap. VIII "Tod: fping vertebrz funt quatuor& viginti. fi veró plures aut pauciores fuerint, id preter naturá erit,vt etiam funt acuminata capita. eorum compagoomnisin collum,dorfum, umbos,& os facrü diuiditur, collum capiti anne&it, collo deinceps dorfum,quod ranta longitudine eft, quanta eft etiá tho rax.quod reliquum fubett, lumborum nomine continetur: quorü pars vltima facro, aut vt quibufdam placet,lato offe finitur. Vertebrz aut ad collum,aut ceruicem(ita enim etiam appellatur) fepté funt numero:ad dorfum duodecim:ad lumbos quinque.Ex colli vertebris primz duz inter fe vndiq; articulantur:reliquarum veró quinque pars anterior vinculo conftri&a firmo coalefcit:neq; enim(vt quidam arbitrantur) per cartilaginé coalefcunt,fed ea tuuica, quz geminas fpinalis medullae membranas extrinfe cus comple&titur,fefe in mediam ipfarum fedem infinuans, commune vtrifque vinculum efficitur. eodemq; modo vertebre omnes fe habét,prater duas primas,vt diximus.Cumq; capitis duplex fit motus, alter qui annuendo abnuendoq; fit, alter quo in latera caput mouetur,primum fecundz vertebra pro ceffus qui pyrenoides,id eft,turbinatus dicitur,potifsimum efficit:alterum veró primz vertebrz ad ca pitis coronem articulatioobliquz fcilicet partes& ipfius prime vertebre,& item capitis. Proceffus autem pyrenoides accliuis eft,& ab anterioribus fecundz vertebrz partibus initiü ducens, valido quo dam rotundod; ligamento capiti alligatur:eiQ; prima vertebralocü,n quo apté,& tutó innitatur,prz bet:& ex eadem prima vertebra tranfucrfum quoddam LIP. VIGESIMVSQ VINTVS. 58; dam ligamétum oritur, quod ei intus obducit-hanc nonnulli à dentis(imilitudine odontoidem proceffum vocant:Hippocrates veró totam vertebram aliquádo dentem nominat. Sunt etiam in parte prima vertebrz inferiore duz cauitates, quas ab oculi finus fimilitudine glenoidas vocant, fimiles fuperioribus:funtQ; non ab re maiores fuperné, vt capiti articulatz:inferne autem minores:quibus fecüda vertebra obdudta eft.prima vertebra eft latifsima:fecüdaanguftior validior: eft;atq; ita deinceps cetera omnes:quanto enim fpinalis medulla dum in neruis gignendis confumitur, fit tenuior, tanto vertebrarum inferiorum foramina minuuntur: quorum fingula medullz, quam ambiunt, crafsitudini refpondent, id quod in omnibus vertebris eft commune: quemadmodum tranfuerforum quoq; proceffuum, eorumq; qui deorfum furfumqs verfum fpectát, qui bus inter fe articulantur,communis eft ratio. Deoffe acro. Cap. X. Ho: etiam os,quà cum vertebra,quz fuprà eft pe fita, articulatur, vertebris proportione refpondet: nam dechues eius vertebrz proceffus ab offe facro excipiuntur, ficut ipfa recipit eos, qui fupra fe funt fiti.quinetiam eius fpina eft fimilis ei, quam relique itidem vertebra habent.ipfius autem proceffus,qui ad latera pertinét,grandes,latid; funt:quibus in par te exteriore finus eft quidam glenoides, in eumque offa ilium ingrediütur.id os ex tribus particulis,tan quam ex proprijs quibufdam vertebris conftat:quibusin extremis accedit quartü aliud os, quod coccyx dicitur.Hc fi coquendo diffoluátur,eorü com pages vertebrarum couftructioni fimilis videbitur. De coccyge,id eft,cuculooffe.^ Cap. XI. Ap imum facri ofsis alterum os eft, quod coccyx 84— ORIE. COLLECT. nominatur, quod ex tribus proprijs particulis e& conflatum.funt tamen magis cartilaginofz, ac prafertim in extremo,quàm os facrum fit. De ofsibus thoracis. Cap. XII. Os pe&eris,cofte,& vertebre fpinz dorfijoffa tho racis funt. cofta ab vtroq; latere duodecim funt, ficut etiam vertebrz:fingulz enim fingulis articulantur. offa veró pe&oris per fynarthrofim inter fe copulaatur:ea; feptem funt numero,quot etiá coflz, que cum eo articulantur.imo pecoris ofsi triangula cartilago adnafcitur. tota vero ofsis pe&oris fieu ra enfi eft fimilis,quam ob rem xiphoides à nonnullis appellatur.quidam veró non totum,fed eam tantüm cartilaginem quz in imo eius eft;ita nominant. coftarum non vna hmplexQ; figura eft:nam vbi ver tebris articulata fünt,in anteriora& inferiora pari. ter feruntur, atque ita multüm progreffe, ad os pe&oris protinus verfz recurrunt:quam ob rem quicquid cum pedtoris offe cómittitur, nó os eft,fed car tilago. quinque autem relique cofte nothe appellantur:ez cum fepto tranfuerfo atque interífe connate in exquifitam cartilaginem definunt:poftrema ab alijs tantüm inimo diftinguitur,& reuera eft fpu ria. longitudo veró neque his, neque alijs coftis eft eadem, fed fuperne atque infernz breuiores funt, mediz longiores. De ofsibus fcapularum. Cap. XIIL Scipulz poft thoracé funt fita. ev cum offe occipi tis,& fpinz apice,& thoracis coftis,& eo offe quod ante laryngem eft, per mufculos copulantur. os vero fcapulv à fpina initium ducens,humile eft,paulatimq; augefcit,donecad acromij locum peruenerit, ibique cum iugulo conne&itur. hanc compagem nonnulli anatomici acromion vocat.alij preter hec ambo LIB. VIGESIMVSQVINTVS. 88; ambo quz cóiunguntur,aiunt aliud tertium os effe, uodin hominibus tantüm inueniatur, quod cataclida,& acromion appellant. ea veró parte fcapularum ofsi proceífus quidam fubeft,quem Ícapule cer uicem vocantjisque in extremo in acetabulum definens,cum humeri capite articulatur. Eft etiam huic ofsi alter exiguus acutusque in parte interiore pro ceffus, qui quoniam anchorz fimilitudinem refert, ideo à nonnullis ancyroides nuncupatur:ab alijs ve ró coracoides,quia extrema eius pars,vt cornicula roftrum,exterius vergitur. De Iugulis. Cap. XIIII. Ivgus ab vtraq; parte fuperne pe&oralis ofsis extremitati articulantur:eaque fiftulofa funt,& figura & crafsitudine inequali. De manu& brachio. Cap XV. Manus intres maximas partes diuiditur, in brachium,cubitum,& eam que extrema manus appellatur. ergo brachij os, excepto femore,eft omnium maximum:eftq; vtrinque fupra infraQ; articulatum, nam ad humerum habet caput grandiufculum paruz ceruici adnatum.in eo 1uxta partem anteriorem finus quidam eft, cuidam quafi lat fciffure fimilis, qui totü caput in duo quafi tubercula bipartitó diuidit, pars inferior 1n tubercula inzqualia definit, quorum ei quod extrinfecus eft,radij capitulum articulatur.cum eo veró quod interna in parte eft,nul lum os penitus committitur. rotundum autem brachium eft,non reétum tamen,& vndique fimile, fed jn anteriore exterioreque parte gibbum,pofteriore eró& interna,fimum. I De Cubito. Cap. XVI. D totum, quod inter brachium& carpum fitum eft, cuiufq; cuiá partis 0$ maius, cubitus appellatur: 8856 ORIB..COLLEOGT 1s; alteri fubeft ofsi,quod radium nominant.huius auté extrema pars fuperior leniter caua exterius bra chij tuberculum comple&itur.huius autem articula tionis id munus eft, vt totam manum modó in pronum,modoó in fupinum adducat.Cubitus duarü coronarum proceflus habet, quorum anterior eft minor, alter maior:& ab ijs cubiti finus figme litere fimilis circundatur.in hunc finum orbita brachij,que trochlez fimilis inter eius tubercula eft pofita,inferitur.huius articulationis officium eft,vt totam manum extendat& incuruet. Cubitus veró infrà fupraq; validis copulis radio alligatur. media inter fe omnino dehifcunt.vterq; ipforü habet appendicem iuxta brachialis partes, in parte exteriore gibbá,interiore veró cauam. cubitus minimo digito, radius pollici refpódet: brachiale nanq; in eiufmodi finum fefe infinuat,& articulatur.Ineft etiá cubito ex abun dantia quadam proceffus, qui à columnz fimilitudi ne ftyloides nominatur,qui brachiali itidem articulatur. huius munus eft, brachialein latera perducere,alterius in re&um: cuius opera fummam manum extendimus,atque infle&imus. DeBrachiali. Cap. XVII. Bio ex octo ofsibus duplici ordine diftin€is cóftat.ea veró dura paruaq; funt, nec medullofa multiplicisque figurz.pars brachialis fuperior ex tribus ofsibus eft cóftructa: quz in rotüdà quafi for mam reda&a,cü cubito radio; articulat: pars veró inferior quatuor fuis ofsibus metacarpio articulatur.quintü deniq; ijs brachialis partib. infidet, quz ad proceffum ftyloidem cubiti potifsimü funt fitz. De metacarpio& digitis. Cap. XVIII Iu digitos& brachiale offa interie&a metacarpij vocabulo gaudent. metacarpion vero prime digitorum LIB. VIGESIMVSQ:VINTVS. 887 gitorum phalangi(fic enim offa digitorü nominanturjalijq; fcuticulas vocant)adnectitur,& coalefcit. ollicis folüm primum internodiü à lateribus brachiali eft articulatum: quare finguli digiti ex tribus ofsibus funt conflati,priore femper internodio in fi num fubfequentis fubeunte. eftq; confentaneum,vt pollicem quoq; ex tribus conftru&um elfe ofsibus afferamus:primumq; eius internodiü cum metacario non efle numerandum,cüm ab vtraq; parte articuletur:quod primis digitorum ofsibus accidit, offibus vero metacarpij non item.quing; autem digitorum off funt quindecim. at qui tertium pollicis os metacarplo adfcribunt, digitorum oflaquatuordecim effe volunt, metacarpium veró ex quinque conftare. De ofsibus nomine vacantibus. Cap.XIX. Ra: ab vtroque latere, magnisq; lati ofsis procefsibus duo quedam offa adiacent,quibus integris pullum eft nomen impofitum.fuperiores eorum am ple partes, ilium offa: exteriores veró poft femoris mgreffum;inferioresq;, coxendicü:quzindeinanteriora protenduntur, tenuesq; funtac perforatz, queQ; inter fe in extremo coalefcunt,offa pubis nücupantur. Vtrique autem coxendici progrande acetabulum ineft, quod.cum femoris capite nexu validifsimo coalefcit. DeFemore. Cap. XX. FEaoris os maximü eft eorü omnium, quz inanimante funtzid veró fuprà coxendici,infrà tibiz articulatur. Totius autem femoris forma in parte antes tiore exrerioreq; gibba, pofteriore veró& interiore(imaeft. Duos proceflus habet, quos trochantes ras vocant:mirioré fub ceruice, multó maiorem ve fó extcriotem,quem yarziv hoc eft,naté appellant: "nof DE 858 ORIS. COLLECT. De Tibia. Cap. XXI. "This Vocatur tota pars cruris, quz inter genu& talum intercedit:eodemq; nomine os grádius eiufdem appellatur.tibia auté exteriore in parte fita eft, eique tantummodo femur articulatur. os quod extrinfecus eft,fura nominaturque crafsitudinetibig mirü in modü cedit,nec ita protenditurivt genu attingat,fed infra fupraá; tibie per fynarthrofin anne &itur:media veró inter fe penitus dehifcunt. quicquid auté tibie in parte anteriore tenue& carnis eft expers,ocrca dicitur.ime ab vtraq; parte tibie& fure partesmalleoli dicütur. qui gibbi rurfus,& omni no carnis expertes,extra alia prominét, bos pleriq; talos vocát: fed errant veheméter:nam talus füb his vtrinq; continetur,& vndequaq; contegitur, vt ne eum tangere quidem pofsis.porró malleoli funt extremz partes tibi fure; proceffuü,gibbe quidem in parte exteriore,vt etiam patetjinteriore cauz. De Paiella. Cap. XXII. Ap tibiz femorisQ; articulationem os cartilagino fum rotundumá; extrinfecus eft, quod gibba& veluti tubercula fubie&torum ofsium accomodatis finibus cóprehendit:paulumq; intumefcens eam amplitudiné quz inter femur tibiamq; eft, complecti tut.hoc os à nonnullis patella, à nonnullis veró mo la nominatur. Deofsibuspedis. Cap. XXIII. As ijs procefsibus, de quibus nuper dixiqui inima tibia fura; funt,talus cóprehenditur.eius pars, quam ztzgaau, hoc eft, quatrionem vocant, furfum vergit.Huic fübeft os pedismaximum,quod calcem vocant:idd;& rotundas partes à talo recipit,€ geminas eminentias, quas habet, in(inum eius commodé inferit. Ex partibus eius anterioribus, qua.é regio LIB. VIGESIMVSQVINTVS.$8» rcgione magni digiti fita eft, ipfius tali capiti fubiacetnec cum altero offe copulatur: eius veró extremitas, quz minimo digito refpondet, cum eo offe quodi tefferz fimilitudine cyboides vocatur, per fynarthrofin cóneiitur. hoc auté pofitü eft à parte éxteriore iuxta fcaphoides: fed hoc quà cum taloar ticulatur, cauü eft, cyboides veró gibbü. Deinceps fequuntur tria offa parua, quz inferiori fcaphoidis parti per fynarthrofin iunguntur: cum quibus etia exteriore ex parte cyboides pariter exporrigitur. polt autem hac quatuor offa,tarfus pedis finitur:atque inde incipit planta, quz ex quinis ofsibus conftruitur:que deinceps digiti pedis excipiunt,qui fin guli ex tribus internodijs,nó fecus quàm digiti manus,conftant;pollice tamen excepto,qui folus intet eos ex duobus eft ofsibus conflatus. Atque hec quidem fatis effe puto, quz de ofsibus fciantur: nam fi uod ofsiculum alibi comperiatur, vt in corde, aut aliud huius generis, minime neceffe eft vthocloco à nobis exponatur. M De mufculislabiorum. Cap. XXIIII. ANA Vfculi labrorá,qui ipfi etiam cuti exquifité permifcentur, quatuor numero funt. fuperne quidé vtrinque à malis obliqui duo deferuntur: inferne autem à fumma maxilla,quà eft id quod mentum vocant,totidem funt, ibiQ; in vtrag; parte finguli collocati, alterà dextris, à Giniftris alter. fi enim ambo füperiores tendátur,labrü fuperius furfum trahitur: (i alter duntaxat,verfum illum attrahitur.eadem inferiorum eft ratio: nam(i ambo tendantur, labrum interius infrà trahitur: fi alter tantüm, ad illum attrahitur.Tam veró fi villi exteriores extendantur, fit vt labrainuertantur:ab interioribus veró conuer tantur,& inrugam contrahantur. ex quo cóficitur, Ff az $9o ORIB. COLLECT. vt ab his quatuor mufeulis o&o motus,quatuor obliqui,& recti totidem edantur. De mufculis fub colli cute latentibus,ac buccas mouentibus. Cap. XXV. VT autem non folum labia plurimüm diducerentur,fed etiam motus buccarum perficerentur,latum tenuemq; mufculum natura foris produxit,& vnum in vtraque parte collocauit, qui cüm in buccaslabraQ; definat,ab omnibus anatomice difcipline peritis funt ignoratizinitium enim fumuntà Ípinaqua ad collum ett(ita, totiá; cutiquz circa collum eft, in orbem fuübtenduntur. ij mufculi vnà cum labris quiefcente maxilla inferiore buccas mouent. Licet etiam ei qui velit dentes inter fe coómittendo ambas buccasin córrarias partes,ad latera colli diftorquere:in quo eueniet, vt ipfa etiá cutis tendatur,& potiísimü ad humeri caput,& extremü inibi clauicule, denique ad omnia colli latera.Preterea qui conuellendi funt, in eis hi mufculi primi omnid intenduntur,& conuulfiones quz caninz dicuntur, funt horum praecipue iones que ca affectiones. hec autem pars clarioris doctrinz caufa, mufculofa dilatatio à nobis appelletur. Denafi mufculis. Cap. XXVI. Mvauesqui narium pinnas mouent,tales natura effe pronunciare perfpicué oportet, qualis eft& latus mufculus, quem nos inuenimus:nam& hic vil lifubter cutem coherefcunt,à quibus mouetur.funt autem admodum perexigui,& à malis ipfi quoq; fumunt initiü,& vnus vtring; in fuam quifg; nafi pinnam inferitur, ipfamá; aperit.ac nafus quidem à nul lo mufculo contrahitur: veruntamen cüm przdi&i mufculi ceffant ab actione,tunc medium ftatum nafus acquirit.extra predictam veró apertioné à nullo mufículo LIB. VIGESIMVSQVINTVS. 891 mufculo nafus adducitur,fedin vehemétioribus infpirationibus pinnz fpiritus impetü fequuntur.Czterüm nafus deorfum trahitur,labra ex appenfione confequens. De mufculofa frontis natura,quz fub cute eft. Cap. XXVII. Vinetiam frontis cuti mufculofa quzdam natura,tenuisq; fubtenditur,quz cum ea coalefcit:quocirca tota frontis cutis, maxilla etiam quiefcente, mouetur. Demufculisoculorum.| Cap. XXVIII. Mv&ulus qui ad bafim eft,fiue quis vnum,fiue du licem,fiue etiam duos aut tres,qui coalefcant, effe dicat,ad firmandü oculum valet, vbi przfertim exiguum aliquod corpus dire&ó cernere diligenter oorteat. Preterea veró con(tringit,munitque nerui mollis immifsionem. quód fi vnquam alicuius ocu]um prominentioré vidifti,(i quidem cernit adhuc, & affe&us ipfe abíque plaga accidit, fcito hunc mol lem neruum propter mufculi refolutioné extenfum efle:fin veró amplius non videtjiam ipfe itidem neruus affe&us eft. fi veró propter vehementé percuffionem prominere oculum cótigerit, fi quidem adhuc afpicitmufculus ipfe folus:fi non,neruusquoq; eft ruptus. Cateri omnes, qui oculum mouent, fex numero funt: quorum quatuor re&tis motibus przfunt, duo reliqui totum orbem circumuertunt. fed hià maioris anguli partibus prodeütes,ad minorem erueniüt. ex ceteris quatuor vnus furfum attollit, alter deorfum trahit, tertius nafo admouet, quartus foras verfus oculum extrahit. De mufculis palpebras mouentibus. Cap. XXIX. Svb cute palpebras contegente membrane tenues Ff 3 891 ORIB.' COLLECT. funt,quz mufculos etiam palpebram mouentes,qui parui plané funt,tegunt.extenduntur autem ipf, ab aponeurofibus quz io tarfüum infertur. porro n mufculorum in maiore angulo oculi,apud nafum ad latera cóftitutus,ad tarí; parié dimidia,que illic eft peruenit. alter veró obliquus& ipfe,fed ad minore anpulum extenfus,ad reliquá tari partem dimidiam fibi propinqui prorüpit. Cüm 1gitur mufculus qui prius eft dictus,agit,parté palpebre fibi continuam, que eft ad nafum,deorfum trahit:ciim veró alter, reliquam furfum trahit.fi veró ambo vnotemporeiuxta palpebrá tendant,fürfum quidem ea ipfius pars, quz ad minoré angulum eft, trahetur: quz vero ad minoré,deorfum,adeó vt oculus non magis claufus fit,quàm apertus: caá; palpebra eft quam AAT, hoc eft,rcflexa, Hippocrates appellauit,quá in morbis magni mali fignum ftatuit. quinetiá hanc palpebrz euerfioné alibi /aeziy vocat: fitq; huiufmodi afectio cüm vterq; mufculus conuellitur,& fibi con. tinuam tari partem ad fe trahir.fi vero alter mufculus agat,&ad fe palpebram trahat, alter veró prorfus quiefcat,aperiri tunc& claudi totam palpebram contingit: femper cnim pars altcra tarfi, quz mouctuc,trahit fecü& reliquà.ita efgoin fuperiore palpe brares habet.inferior auté non eft motus particeps, fed eft oculo femper adítricta atq; appreffa,& ad vn guem circüple&dens,& excrementa omnia facilé po teft exprimere.Preftantifsimi autc anatomicorü naturz artificium in palpebris inueniffe,& recte expofuiffe mihi vidétur,vt nunc diximus:quibus egoom nino affentirer,(i mihi perfuadere poffem, me períp cuc eum mufculum, qui eft ad maioré angulum,con fpexiffeznunc autem neque illum aperté vnquam vidi,& in vgylopum chirurgica curatione non modó ple LIB. VIGESIMVSQVINTVS. 893 plerunque ab(cinditur,fed totus etiam illelocus fic aduritur, vt fquamz ifubieis ofsibus abfcedant, cüm interim motui palpebrz nullum impédimentum afferatur:ex quo fit, vt animaduer(ione indigere mihi videatur.] De mufculis maxillam inferiorem mouentibus. Cap. XXX. Q vao coniugationes mufculorum inferiorem maxillam mouent.qui(furfum eam tendunt, temporales vocantur,& qui intra os fiti funt. qui veró ad latera adducunt, in buccis funt, quos mafticatores vocant, nomine eis ab vfu,quem pr ftant;impofito. reliqui duo deorfum trahüt.fed hi cüm angufti funt, tum etiam oblongi:& poft infraq; aures incipiunt, & per collum prorfum tendunt:deinde in idem mutuó,quà maxille inferütur,cocuntes, ipfam aperiüt, cüm tenduntur.hi foli inter omnes mufculos carno fas habét ambas partes extremas,mediam veró,tendinem exquifitum. ex tribus reliquis coniugationibus,quz& valide& magna funt,temporales finguliin extremas maxille cornices,& in ipfam maxillam pertingunt. adcornicis veró exortum validis 1poneurofibus, uibus tum furfum maxillam trahüt, tum os ipfum Jauduntinferátur: quocirca hos mu fculos quidam maffeteres vocant. Maximé autem hi mufculi, qui oculorum funt, vbi patiuntur,& conuulfiones,& febres,& caros,& deliria inuehere con fueuerunt, propterea quód proximé principio neruorum oriuntur. Mufculi veró qui ore continentur, latis concauisque maxilla inferioris partibus incumbunt. ad palatum veró afcendunt inferti cavis ofsibus,quz inibi funt,que ab exortibus,qui ab alarum fimilitudine pterygoides vocantur, ambius sur. ibidem etiam validus quidem tendo eft fitus. Ff 4 M ett 894 ORTBEB. COLLECT Tota porró horum mufculorum pars quz vergit ad latera, cum temporalibus coalefcit,& eandem, quam illi, actionem obeunt,inferiorem fcilicet ma xillam in parte interiore furfum trahentes: reliqui duo mufculi extrinfecus longitudint maxille infzrioris infident:preterucáti auté,atq; inferti ad man. dibule in mafticationibus Circuma&tionem à natura comparati, carnofam quoque buccárum parté confiituunt. Conuenienter igitur hos mufculos mafticatores nominapt:tametfi hec etiam mufculis temporalibus non minus conueniat appellatio:illi enim €am vnà actionéin mafticationibus tantüm obeür, vt dentes inter fe vehementer Committant.ex quo confequitur,vt fi quid inter eos fuerit, id cóminuatur. cibum praterea leuigari ac cóterià molaribus, quafi molis,eft mafticatorum mufculorum actio: hi enim ipfi& cibos mutant,& quià dentibus excide.. runt,rurfus eifdem cómifsis adducunt denfiac con trai, cüm interim temporales mufculi nihilad mafiicationem conferüt. lingua veró non mediocriter ad hanc actione confert, vt que inflar manus cuiufdàm cibos in orc femper trásfert ac voluit,quó pars omnis ipforum vqué conteratur, Extrinfecus veró vnus vtrinque mafticator hic mufculus,vt alia quzdam manus, linguz adiutor eft comparatus. maximo autem ad eam rem ei adiumento fünt fines buccarü inferiores, qui cutacei funt,& ad labia fpe&àt, ad quos tenues ac lati mufculi perueniunt. De mufculis qui à capite in fcapulas inferuntur. Cap, XXXI. A Blatiprima omnium mufculofa latitudine ,duo mufculi ex offe capitis, quod in occipite eft,vtrinq; vnus, à dextris alter, alter à finiftris animalis partibus,fefe cótingentes oriri confpiciütur.pracilis anutem LIB. VIGESIMVSQ VINTVS.$5; tem eorum exortus eft,latusq; per linearn tranfuerfam ad aures procedens, ad vtranq; tamen non peruenit,cft multó breuior.hinc prorüpentes duo mufculi, femper magis amplificantur,& tandem fpinis fcapularum vfque ad vtrung; humeri caput inferun tur,& aliquid etiá clauicularü comprehen düt. Hos autem mufculos ante diffe&ioné 1n gymnafticis eut denter cernere poffumus, fiunt enim plenifsimi,& totam ceruicé comprehendunt. Eorum munus eft, vt fcapulas ad caput trahant. Poft diffe&um horum mufculorü exortum,altera quedam mufculorü exilium& longorum fubiacet coniugatio, que tenuis quidem& lata in exortu eft,fed tamen dum progreditur femper magis fit teres.longitudo eft predictis zqualis.hi nanque ex loco occipitis ofsis capitis incipientes, in angulum inferioré bafis qua ad fcapulas eft;inferuntur.eorü non eft equalis latitudo,fed in aliquo multüm minuitur. porro mufculus vterq; ad finem tenuem tendiné producit ad principiü bafis fcapularum,exquifité tereté inftar nerui:qui tendo ab interioribus partibus prope bafim proue&tus, & vfque ad eius dimidium progreffus,ita demum in ipfius baüs os inferitur.Huius vtilitas eft, bafim fca pularü é directo capitis extollere.at priores mufculi non folüm bafim, fed totas ctiam Ícapulas furfum tollunt. De mufculis fcapulas mouentibus. Cap. XXXIl. Mvtuli vtranq; fcapulam mouentes feptem numero funt:duo ab occipite deorfum ferütur,de quibus fuprà eft ditü: tertius ex obliqua eminentia pri me vertebrz exoritur:quartus ab offe laryngé conti nente:duo alij exortü habent à fpina doríi:feptimus àlumboin articulationem inferiorem afcendit maFf y $96 ORIE. COLLECT. ximus mufculus,cuius omné naturam in ea libri par te exponajin qua de mufculis articulum humeri mo uentibus agctur. exoritur enim à prima vertebra,& in extremitatem fpine Ícapularum,quà elatior eft,apud humeri caput in tertiá feré ipfius vniuerfze partem inferitur. Hic mufculus carnofus eft, minimeq; latus,& fcapulam in latera ad partes colli adducit. qui veró ex offe laryngem continente exortum habet,is in eam precipue altioris coftz Ícapularü partem inferitur, vbi eft proceffus illius initium,qui ab anchorz(imilitudine ancyroides nominatur.anguftus,longusQ; hic mufculus eft,& fcapulam ad anteriorem colli partem verfus propriü principi adducit, quod eft cómune mufculorü omnium. qui verà àcoftis,& àlumbo in humeri articulationem afcendit, ac toti bafi, fimisQ; fcapula partibus ad humilio rem coftá adhzret, ex inferiore atq; anteriore parte totà fcapulam his apprehenfionibus deorfum atque antrorfum in feipfum trahit. Ex reliquis veró duobus mufculis, alter in fuperficie ex omnibus thoracis vertebris exoriens, in parté ipfius fpinz inferioret inferitur.alter qui huic fubiacet,tum ex feptem vertebris thoracis,tum veró etiam ex quinq; ceruicis exoritur: inferitur veró in totam cartilaginofam bafis partem. vterq; autem ipforum fcapulam retro abducit:fed is, de quo primo loco dixi, trahit etiam deorfum: fecundus veluti ad ceruice furfum trahit. fiambo fimul tendantur, retro verfus fpinam totam fcapulam ad feptem priores thoracis vertebras,quibus ctiam ipfi funt exporre&i,abducunt, De mufculis caput mouentibus. Cap. XXXIII. A piti proprij motus,;citra colli motü,breuifsimi duplicesq; infunt: quemadmodum duplices quoq; articu LIB. VIGESIMVSQVINTVS.$97 articulationes habet:alteram,qua ad latera circumuertitur:alteram, qua in anteriora annuitjin pofteriora renuit. Capitis veró motus,qui vnà cum cerui ce cduntur,multó plures funt,de quibus pauló poft agetur copiofius: in prafentia vero de proprijs eius mufculis loquar. Predi&eigitur coniugationi gracilium mufculorum,quos ex occipitis offe exorientes ícapulam diximus furfum tollere, fuccedit altera,que tranfüerfum carnofumQ;& latum exortü ha bet vfque inaures pertinenté: cui etiam altera coalefcit,qua principiü à parte, quz fub auribus eft,du cit.hz per torum collum ad anterioré partem obliqué feruntur: atq; in primo quidem exortu mediocriter coalefcunt, atinloco deinceps fubfequenti magis dehifcüt: quam ob rem nónullis Me duo muículi in vtroq; ceruicis latere, non vnus, effe videbuntur.amborum veró& vfus,& motus,& villorum pofitura eft fimilis: nam& eorum obliquus eft motus,& vfus, vt animalis caput antrorfum circumagant. huius igitur cóiugationis mufculi admodum magni funt, CHA vt etiam ante diffectioné in hominibus,ac praefertim in gymnafticis,perfpicue internofcantur. Qui veró retro ex occipite exoriuntur, funthis multó minores,& numero quamplures. ac dicet quifpiá, eorü effe genera duo, quorü alterum collo& capiti cómune fitalterü veró totius capitis proprium. Quod veró colli capitisque cómune eft, 1n o&o mufculos diuiditur:in vtroque fping latere quatuor: quorum prima coniugatio latos in occipite exortus habens defcendendo anguftatur, vt fat vtriufque mufculi figura triangulo, cuius reci fint anguli,fimilis. Hi fané mufculi, ex vtraque parte vnus tanquam plicz quzdam alijs fuperiacent; quibus fublatis, tres aliquando mufculorum cons $958 ORIB. COLLECT. iugationes' euidenter apparent, plerunq; veró du, quarum altera fecundum fpinam extenfa mufculos leniter latos habet, qui obliqui ab offe occipitis ad Ípine latera ferunturzaltera teretes,cüm illi mufculi villos ex partibus capitis,que ad latera funt,vnde etiam exoriuntur, à contrario habeantin Ípinz apicé rendentes.quos vbi fuftuleris, fub afpectum perfpicué cadent ij, qui ex capitis articulatione nafcütur, qui ex cómuni principio ad occipitis finem articula tionem contingunt:quorum qui robuftior eft,in po fteriorem proceffum fecundz vertebrz, alter obliquus in lateraprimz porrigitur.tertius veró mufcu lus hosambos coniungit, à latere proceffus primae vertebrz in pofteriorem fecunda pertingens. inferitur autem hic mufculus in ipfius exortus latera.alius,qui prius eft di&us, in ipfum proceffus apicem, quam acantham vocát. Huic alius mufculus paruus fubiacet, qui ex occipite prodiés, in primam vertebram perünet. Horüm octo mufculorü exiguorum, quos poftremo loco memorauimus» actio eft,vt folum capitis articulum: eorü vero qui his incumbáüt, totum collum vnà cum capite moueant. Caput igitur abnuendo re&à folum mufculi mouent, quiin primá ac fecundum vertebra redi procedunt: cum paruaautem in latera inclinatione cateri quatuor: quorum duoàcapite exorti leniterá; obliqui in latera abducunt. cateri duo huic etiá motui adiumen tofunt:& eam obliquam extenfioné quz ex mufculorum fibi oppofitorum,quos modó diximus,motu facta fuerat,in caput cum partibus continuis primz vertebre ad naturalem fitü reducunt. Eft auté perfpicuum, ex vno tantüm mufculo agente motiones obliquas effici:fi vero vterque vnius coniugationis mufculus agat,vnü re&um motü reddi.fimil; quoq; mode LIP. VIGESIMVSQ VINTVS.$99 modo in mufculis, qui his incumbüt, totum collum occupantibus,obliqui obliquum abnuendo mouét, re&i veró re&um faciunt. Duo praterea ex prioribus partibus mufculi funt, caput vnà cum ceruice mouentes,robufti& longithiQ; ad quintá víq; thoracis vertebram progrediuntur, omnibus ceruicis vertebris parte anteriore incumbétes,& ftomacho (ubie&i.horum exortus ab inferioribus capitis partibus exiftit:isq; carnofus eft, eamQ; occupat regio nem,que capitis articulatione& inferiore labodoidis futurz fine cótinetur.cüm toti agüt hi mufculi, caput cum ceruice fle&unt: cüm vero fuperior tantüm eorum pars,qua à capite in primà& fecundam vertebram inferitur, ipfum folum caput annuendo mouet. hzcdQ; pars quandoque propriam& perfpicuam defcriptionem habet, que pofterioribus paruis muículis proportione refpondet. Sunt etiam ad latera circaarticulum capitis alic dux paruorü mufculorum coniugationes,quarum altera primá vertebram capiti adne&it,alterafecundam prime coniungit: eaq; non femper eft perfpicua. horum actio eft, vt ipfas folas prime vertebrz articulationes ad lateraannuendo moueant. Horum omnium paruorum mufculorü, qui articulationé capitis tanquam chorus ambientes coronant, alius aliam effe actionem ignorauit. De mufculis afpere arteriz, Cap. XXXIIIL A spere arterie proprij mufculi funt quatuor,à qui busar&atur& comprimitur, cüm hi fuerint extenti:& os hyoides,&larynx reuellitur. quorum maiores initiü fumüt ab inferiore rec linee ofsis hyoidis termino:tum in totam arterie longitudine porrigunt,&in os pe&orale interius inferütur. Quan LI ORIB. COLLECT. doque etiam hi duo mufculi tibi effe bifidi videbun tur. alij veró duo ex partibus, quz ad latera funt fcu tiformis cartilaginis,& ex partibus eius inferiori bus exorti,ad os pe&orale terminantur,& arteriam à lateribus comprehendunt. De proprijs laryngis mufculis. Cap XXXV. Ix anterioribus partibus eius cartilapinis que fcuti formam praefert, duo mufculi funt,alter ad dexteram, alter ad finiflrram conftitutus. hi redi ad eius longitudinem incumbunt;atq; ex humilioribus offis labdoideos lateribus exoriuntur:hi furfum pror fumd; cartilaginem trahunt.Duo autem alij mufculià finibus pofterioribus cartilaginis fcuti formá re. "ferentis finguli vtrinque exorientes gulz inferunturjipfamq; perinde vt conftritiores; comprehenunt:hi cartilaginé cogunt,& contrahunt. Alij duo bifidi primz& fecundz cartilapginis fines coniungunt& cogunt. poft quos alij quatuor ex fecunda cartilagine in tertiaim fe infinuát,qui partim retrorfum,partim in latera articulationem contrahunt, fu '"periorem laryngis extremitatem aperientes.hos fe. quuntur alij duo, qui priufquàm larynx apertus fit,non apparent. hi cártilapinem fcuti formam refe rentem arytznoidi perpetuó coniungunt: ei veró quz vacat nomine, non perpetuo. habent autem hi mufculi actionem predictorü quatuor actioni contrariam:diligenter enim flringunt vnà cum duobus bifidis inferiorem laryngis extremitatem. Iam veró ad bafim tertie cartilaginis mufculus eft bifidus,aut dio coalefcentes,qui cartilaginem cogunt,& laryn gis partem eis proximam claudunt. De proprijs mufculis ofsis labdoideos,quod etiá hyoides nominatur. Cap. XXXVII. Dv, lati mufculi os byoides inferiori maxillz cóiungunt, LIB. VIGESIMVSQ VINTVS. gor iungunt,ex partibus quz funt ad latera re&z linee ipfius hyoideos enati:atque in partes quz ad latera funt inferioris maxille, poft exortum mufculorum, qui maxille funt proprij,inferütur.Alij duo mufculiinextremá maxillam mutuó coniun&i fe infinuàt, horum principii eft fuperior extremitas ofsis labdoideos.alij veró duoà radice ofsis quod à ftyli feri ptorij fimilitudine graphoides dicitur, incipiüt,atquein re&as labdoideos ofsis lineas infernz extremitati,vtrinque vnus,inferuntur.Hz folz tres conjugationes funt folius labdoideos propriz,eiq; bre ues quofdam motus impertiunt.atque vna quidem à bafi belenoideos proceffus incipiens, in pofteriorem regionem ipfum abducit: aliz ad latera maxillae aícendunt;atq; 1d ad maxillam furfum trahunt. Cteri mufculi ex offe hyoide orientes, aliarum particularum caufa potius funt fa&i: hi quidem in fcapu Jas, vt eas mouerent, vt anté docuimus: bi veró in linguam, vt de ca dicetur:& reliquus deinde poft hos ad fauces extrinfecus adiectus: fiue quis vnum bifidum,fiue duos coalefcentes, quod mihi quidem potius probatur,malit dicere: hi nanque afperam ar teriam contrahunt,& os labdoides infrà retrahüt. De mufculis mouentibus linguam. Cap.— XXXVII. Ex mufculis qui linguam mouent, duo à bafibus proceffuü ,qui belenoides ab acus fimilitudine appellantur,initium ducétes, angufti& longi progrediuntur,& in partes quz funt ad latera lingue vtrin $ne finguli, inferuntur, ac motibus obliquis przunt. czteri omnes ex offe caput laryngis ambiente, quod hyoides appellatur, exoriütur: tum inlinguá per duas coniugationes fefe quatuor inferüt,eamQs euidenter mouent. quintus, qui bifidus eft,quique 902 ORIB.;COLLEXCT. à fuperiore finerectz hyoideos linez principium fü mit;fub linguam inferitur fecundüm eius longitudi nem ad extremü vfq; maxilla inferioris in id quod mentum vocant,qua maxillx offa coalefcunt,pertin gens. hic mufculus furfum ad maxillam os hyoides retrahitjillisà; oppofitus eft,quiosipfum ad pecorale os deorfum trahüt: nullum tamé in lingua perfpicuum moti facit. alij veró quibus euidenti motu cietur,quatuor funt:quorum duo é finibus fuperioribus hyoideos exoriütur, vnde etiam mufculus ille bifidus,de quo diximus, verüm ad eius latera po tius feré:ceteri duo deinceps ex obliquis rectzlinez,& humilibus eiufdem ofsis lateribus enafcuntur:quorum maiores in mediam lingue regionéfefe perpetuó contingentes inferuntur,& ad eum anteriorem linguz locum perueniuntquem 4: aéoy, hoc eft,ligatum vocát: minores veró in latera inter hos& eos,qui ab vtraq; bafi proceffus belenoideos procedunt.caterüm horum mufculorum motus po fiture pro portione refpondent,vt obliquorum obliqui, re&orumq; re&i fint motus, quemadmodum eorü,de quibus prius diximus,ad latera. Przdi&is autem omnibus mufculis fubijciütur ab imis partibus ij qui tranfuerfos villos habét,à tota lingua exerti,& in totum feré maxille OS,preterquàm in métum inferti.hi mufculi extenti, extollere& curuare linguam poffunt. De mufculis faucium. Cap. XXX VIII. Loc quidam gulz& laryngi cómunis eftantepofitus, in quem vtriufque os afcendit: eum locum 1fthmum, quia anguftus oblongusQ; eft,vocàt. corpus eum ambiens fauces nominant. ad cuius vtranque partem mufculus eft, qui in edenda voce,& in deglutiendo,munere fungitur fuo. Dc LIB. VIGESIMVSQVINTVS. 96 De mufculis collum mouentibus. Cap(XXXIX. Ho. loco de proprijs colli mufculis agemus. duo ab vtraq; eius parte mufculi funt,quorü alter pofterior potius,anterior alter cenfetur.ac pofteriorquidem ex eminentiaque ad latera eft prime vertebre, exoritur ea parte precipué,qua ipfa conuexa eft vel maximé:nam ex anteriore eminentia potius mufculus,de quo fuprà verba funt facta, exortü ducit, qui ad fcapule principi afcédit.hic verópofterior colli mufculus, de quo inftituta oratio eft,ad fcapulas vfque peruenit, ex omnibus vertebris perligaméta va lida exortus, vt multi effe mufculi videantur: 1nferiorQue ipfius ora thoracis mufculo in fcapule fimis ofito cft exquifite cótinuus. alter veró colli mufcu [S anterioryinitiá ducità perforato fecunde vertebre proceffu,& fimul cum alijs mufculis ceruicis exoritur. illincauté per axillas ad quintá vfq; thoracis coftà peruenit, fextà etiam nónunquam attingens. ejus etiam portio quedam in primá clauicule coftá, quz deinceps fuccedit, inferitur. rotundus auté eft potius hic mufculus,& longus.eius veró actio,in eo quód ceruici admotus eft, eó pertinet, vt ipfam ad anteriora obliquá fle&at. in eo veró quód ad vertebras thoracis peruenit, vt thoracé dilatet. quocirca prftabit, vt vel duos mufculos interfe vnitos eo modo;quo predictos, exiftimemus:vel fi vnus cenfendus eft,vt in numerü mufculorá thoracis referatur:euidenter enim thoracé dilatare perfpicitur:col lum veró annuendo;nó ita euidenter mouere.oppo fitá veró ei motioné habet predi&us mufculus, qui & ipfe inlatera,& ad pofteriora magis totü collum fle&it. Si veró ambo vnà tendantur, media colli totius inflexio inlatera efficitur. Si veró anteriores Gg 904 ORIB. COLLECT. duntaxat qui ad vtrunque latus funt, nimirum dexter& finifter, tendantur, totum collum antrorfum annuere:fi pofteriores, totü retrorfum renuere count. Si veró omnes quatuor fimul tendantur, col$m in nullam partem vergens tum euadit, quemad modum itidem in ea affe&ione contingit quz tetanus nominatur. Demufculis in fimis fcapularum thoracem dilatantibus. Cap. XL. Mvzuun qui magna dilatatione thoracé diducitin vtraque parte vnü,fiue fcapule& thoracis cómunem appellare ipfum quis velit, fiue thoracis folius, ex ijs qui ad fcapulam funt, nullum erit difcrimen.exoritur hic€ bafi fcapule,toti fime parti extéfus: fiquidem hac ipfius pars delitefcit. quod veró deinceps fequitur,totum patet, quod quidem thoraci ad eum mufculum,quià ceruice in fextá coftam defcendit,inferitur.quinetiá hic mufculus duas coftas exijs que nothe dicuntur,iam prope cartilaginofos proceffus conícendit.non eft autem continua eius infertio, fed tanquá in quofdam paruos difciffa mufculos,qui fingillatim fingulis coftis attribuátur. deinceps veró poft omnes huiufce mufculi anteriores extremitates principiü exortus fumit maximus abdominis mufculorü,qui difcifsis ipfe quoque fimili modo exortibus appenditur. De mufculis humeri articulum mouentibus. Cap. XLI. V Bimuftulos fcapulam mouentes abftuleris, tum €um qui in(imis fcapulz partibus eft, de quo nuper di&um eft,facillime numerum omnium brachium mouentium mufculorü confequére.Cüm enim omnes vndecim fint, tresà pectore in brachium afcendentes, LIB. VIGESIMVSQ VINTVS. 96; dentes, duos ex ilium fedibus, quinque ex ipfa fcapula prodeuntes;& vndecimum poftea prater hos omnes, qui epomida occupat, intueberis. paruum veró mufculum qui ad articulationem eft,ab hoc omnifermone reijcio. horum motus funt hi: Mufculus epomida occupans, brachiü furfum potifsimumn adrectam lineam attollit.ex ijs qui ad vtranque huius partem funt, ab ipfa exorti fcapula, is qui prope altiorem coftam eft,attollit quidem,fed inclinat ad anteriora: ex ijs autem qui prope humiliorem coftam fiti funt, maior fupra ipfe quoque tollit,fed ad exteriora vergit.qui veró eft tanquam eius pars,obliqué ad exteriora brachium abducit.hos motus excipiuntintrinfecus quidem mufculi à pectore afcen dentes, hi8; fiue tres,fiue quatuor effe dicuntur:extrinfecus vero is quiab inferiore humilioris cofte termino furfum fertur. ergo ex omnibus mufculis, quià pecore nafcentes ad interiora brachium adducuntqui altifsimus eft, caput brachij magis attra hit: qui veró maximus eft, X bifidus, totum artum pe&ori adducit.$i ergo vterq; eius mufculus wqué tendatur, motus zqualis efficietur: fi alter tantü agat;altior altioré, humiliorq; humilioré adductionem molietur. Mufculus veró qui fecundüm mammam eft,cüm brachiü ad pe&us adducit,tum deorfum detrahit. poft hos vero qui in fuperficie eft tenuis mufculus verfus ilia leniter ad latera trahit:qui poft hunc eft maximns,brachium rectà ad coftas extendit. reliqui poftea duo mufculi ab ipfa fcapula ex cepti, brachiü ad exteriora pofterioraq; circüagüt: alter qui à(imis enafcitur,cius caput retrorfum circumuertit:alter ab inferiore humilis cofte extremitate,eam potifsimü parté in quam inferitur, extrorfum abducit.Si vterque munere fuo fimul fungatuty Gg 3» 906 ORIB. COLLECT. brachij circundu&tionem, qu& fit in duplicatione, quam vocant,efficiunt. De paruo mufculo qui in articulatione humeri eft. Cap. XL II. Hv. mufculum aliquis partem magni illius, qui in brachio eft,& etiam ipfum perfe mufculum effe ftatuet: poteft enim obliquz extenfioni aliquantulum conducere. De mufculis articulationem,quz in gibbo cubiti eft, mouentibus. Cap. XL III. A niiculatio quz in gibbo cubiti eftjà quatuor mu fculis totum brachij osin orbem comple&tentibus mouetur. duo priores articulum non re&o exquifité flexu vtriq;, fed alter extrorfum, alter introrfum inclinando,fle&unt. fi vtriq; tendantur,medius flexus fit,qui carpum ad humeri caput adducit.qui verà introrfus magis fle&it maior mufculus, euidenter ctiam ante diffectionem,totam anteriorem brachij partem complectens confpicitur: incipit autem à fublimiore ceruicis fcapule fupercilio,inde per an teriores brachij partes defcendens, ipfum vfque ad medium tangit.hinc fublimis alteri mufculorü, qui inibi funt,incumbés,'in gibbi cubiti articulationem fe in(inuar:alter vero ex brachio folo exoritur,& ini tiü à poftrerioribus partibus habet prope brachij caput,&illinc per externas partes obliquus ad anteriores partes víque ad gibbi cubiti articulationem progrediens,in os cubiti inferitur, quemadmodum przdi&us ille maior in os radij. Porró mufculorum qui articulationem in gibbo cubiti extendunt,alte-| rum principium ab humilis coftz fcapularum dimidio,quod veríus humerü afcendit, incipit: alterum A verà M RRRRDUNDUBUNSSTSSSTUMU SUE LIB. VIGESIMVSQOVINTVS. 907 veró poft brachij caput ex pofterioribus eius partibus exoritur. ambo auté hi mufculi articulationem, quz in gibbo cubiti eft, extendunt: fed primus vnà etiam extrorfum incliaat,fecundus veró introrfum & ipfe inclinationem facit. mufculi autem,quem fecundo loco nominauimus, pars(eft enim vt bifidus quidam) carnofa tota permanens in pofterioré gibbi cubiti partem inferitur,& re&am quodammodo magis extenfioné ad os cubiti introrfum leniter ver gentem efficit. Decubitimufculis. Cap. XLIIIL Ix cubiti partibus internis fepté mufculi funt conftituti:in exteriore auté parte minimus numerus ad octo peruenit. Si veró connati mufculi diftinguantur, maximus numerus erit denarius, medius nonarius. quatuor igitur digitos, excepto pollice, vnus mufculus magnus extéditin media precipué totius brachij regione conftitutus,& quatuor tendines in vnumquenq; digitü fingulos producés. duo autem mufculi ab vtraque huiufce mufculi parte collocati funt,quorum alter paruü digitü obliquéab alijs abducit;alter huic adducit reliquos. fi exquifite loqui velis, duos mufculos effe hos dices fibi mutuó connatos. Alij praterea ab vtraq; horum parte mufculi funt, quorum alter cubito extrinfecus porrectus in metacarpiü,quod ante paruü digitü eft, per vnü ten diné inferitur: alter in eam metacarpij partem, qua ante indicem& medium digitü eft, per duos tendines:tertius denique per vnum tendinem in primum os carpi apud magnum digitum. Ac carpus quidem ab his tribus magnis mufculis extenditur: ad paruü quidem digitum, vbi extrema manus, veluti in pronam figuram inclinatur:ad pollicem veró, vbi in fupinam. qui auté inter hos eft medius interie&us mu Gg 3 ORIB. COLLECT. fculus,is carpi extenfionem inter vtrunque mediam facit: vt etiam mediam conflitutionem fumma manus acquirit, fi reliqui duo mufculi imula&ionem Obeant. czterüm ei mufculo qui carpum ad pollicem, vt dictum eft nobis, mouet, alter eft adnatus ita, vtambos vnum effe plane appareat, quiin primum os pollicis peruenit,ipfumqQue in alteram partem ea motione mouet,quz oblique quinque digitorum motioni, quam à tribus mufculis fieri diximus,proportione refpondet.Reftant adhuc ex cubi ti mufculis exterioribus,& is qui fuperioribus radij partibus obliquus inferit, totus carnofus&isqui fuperius ei prolixus incumbit,qui nec ipfe in exquifitum tendinem definit:eamá; actionem plerunque obit,vt fupinam manum reddat. reliquus veró mufculus qui anté hunc eft ditus, in fuperiores radij partes,nó vt is qui poftremó fuit memoratus, in inferiores,inferitur: quam ob rem vterq; eorum illam radij partem mouet, in quam infinuatur. fi ambo fimulagant, totius manus conflitutioné fupinam red dent.poft primum autem exortum confcendens hic mufculus toti cubito adnafcitur.eiufmodi igitur eft exteriorum mufculorum pofitus atque motus.Cüm autem interni mufculi feptem numero fint, duo carpum fle&tunt, duo digitos,alij duo radium pronum circumagunt: reliquus veró qui eft omnium gracillimus,fub cute fumma porrigitur,per medium przcipue artum füperné deorfum tendens, nec vllum articulum mouens. De mufculis qui in fumma funt ma908 M nu. Cap. XLV. Vfculorum quiin internis füunmz manus partibus funt, duplex eft genus. parui quidem neceffarió omnes funt,attamé inter fe non parum cüm in alijs, tur LIB. VIGESIMVSQVINTVS.»59 tum veró in magnitudine differunt. quinque igitur funt qui oblique introrfum,furfumque digitos mouent,finguli fingulis diftributi: fextus pollicem,qui magnus vocatur,ad indicem adducit:feptimus paruum digitum ab alijs longifsimé abducit. Alij autem mufculi in metacarpio fiti funt, qui omnibus diffe&ionis peritismihiq; etiam diufuerunt ignoti,qui cum quadam in latus inclinatione primum cuiuíqs digiti articulum fle&unt:biniq; funt in fingulis digi tis.[In magno veró digito non eft equalis numerus: eft enim vnus minor,digitod; prope fecundam articulationem inferitur, eam nó admodum perfpicué, fed magis primam mouens.Reliqui deinceps duo fe cundam articulationé fle&unt, alter quidem ipfum maiorem, qui prz dictus eft, tangens,& furfum verfus flexionem faciens: alter poft huncin latus leniter inclinans.horum autem omniü vndecim mufculorum cómune eft munus, vt coarticulationem qua ab vnoquoq; offe metacarpij cum carpo eft, eoufq; fle&at,quoufq;vnaqu q; fle&ti fuapte natura queat: id quod eft fané breuifsimum:que enim ibi funt offa, inter fcfe coarticulata funt, nec quemadmodum offa digitorü,funt dearticulata.quocirca prima pollicis dearticulatio euidentem habet motum:quz ve ró eft metacarpi) cum carpo, latentem penitus, atq; obfcurum. in magno nanq; digito nónunquam duo foli mufculi apparét,qui affecti funt zqué ac mufculi aliorum digitorum: ijdemq; ita fepe coalefcunt, vtin vnoquoque digito vnus effe videatur. De mufculis qui fub clauiculis funt. S Cap. XLVI Vb vnaquaq; clauicula mufculus fubiacet,qui pec fpicué videriantequàm auferatur cinis non po te(t. habét eandem actionem hi, quam intercoftales Gg 4 910 ORIB. COLLECIZI. babent.quemadmodá enim quilibet corá fuis villis exterioribus humiliorem coftam ad fuperioré attra hit,ita hi primam coftam ad clauiculam attrahunt. De mufculis thoracis. Cap. XLVII. Ex mufculis thoracis ij, qui in locis, quz intercoftalia dicuntur,pofiti funt, duo& viginti funt,quorum villi funt longitudine cótrarij:neq; enim vt mu fculià fpina in os pectoris definüt, ita etiam eorum villi eó pertinent;fed ex cofta in coftà obliqué contraria inter fe pofitione exteriores& interiores ad X litere fimilitudiné inferütur.Atq; exteriores quidem villià fuperioribus in inferiores coftarum partes procedentes thoracem dilatant:qui veró in profundo funt, ipfum contrahunt. his cótrarij funt,qui ad cartilagineas coftarü partes,quz ad os pe&orale funt,vergunt: nam qui in fuperficie funt pofiti,dilatant:quiin imo funt,conftringüt.At in mufculis coftarum hotharum ad extremü vfi 3 eadem eft villorum natura:fiquidem inflexioné nullam habent, A]tera porró exiguorum mufculorum contugatio primas coftas furfum trahit, vt etiá alize duz decimam & vndecimam trahüt deorfum:nam duodecima cofta extra feptü tranfuerfüm obliquo abdominis muÍculo minori connata eft: quandoque tamen circunfcriptionem proprij mufculi, à quo deorfum tra hitur, habere confpicitur. aliz veró tres mufculorum coniugationes à collo defcendentes,thoracem dilatát:maximaqua in finus fcapularum eft:minor, quz ante ipfam coniugationem eft fita:minimaque pofterius eft pofita atque hi mufculi omnes thoracem dilatant,& preter mufculos,etiam phrenes.intercoftales veró dimidijs ipforum villis contrahüt, item; ij, qui fpinalibus ad radices coftarü funt exporredii:& fuperior redtorum muículorum abdominis LIB. VIGESIMVSQVARTVS. i minis pars,& denique ij qui coftas vltimas deorfum trahunt.quin thoracis etiam contractioni nonnunquam mufculi abdominis aliquantulum códucunt. De mufculis fpinz. Cap. XLVIII. Mv fpinalesà fccunda vertebra ceruicis inci iunt illi quidem,fed vel tot funt,quot& ipfe verte ma fecunda initium ducendo,fibi inuicem conna ti: aut vnus maximus eft ab vtraque fpinz parte ex multis mufculis compofitus.omniü autem villi funt leuiter obliqui,fig; parum tendantur,fingulas verte bras fibi continuas ad feipfos inclinant: fi veró ambo tum qui à dextris, tum qui à finiftris cuiufq; vertebrz funt, tendantur, tunc recta permanens,& in nullam partem vergens fpina ad pofteriora recuruatur:fiq; per totam fpinam ita fiat,cum moderata ten fione tota extenditur: violentius auté tenfis retrorfum recuruatur,& ftatum gibbofitati contrarii acquirit.At in tota parte fuperiore ad quartam víque, & quandoque etiam quintam thoracis vertebram, duo MR funt, qui ftomacho fübie£ti fpinam fle&unt.partibus vero inferiorib.que ad lumbos funt, tota interior lumborü regio binos maximos mufculos habet,quos omnes anatomici 4r vocant.hi fupra feptum tranfüerfum ad decimá;aliquádo ad vndecimam thoracis vertebram inferuntur,eam fpina parté, quz ad eos eft, fle&entes. Id veró quod inter hos& antedictos interiacet, quod mediü thoracis eft, nullum proprium niufculum eft na&um, fed fimul cum partibus quz vtrinque funtmouetur. De mufculis abdominis. Cap. XLIX. Tusbdomine o&o funt mufculi,quatuor vtrinque. omnium exteriores ac primi funt,qui à thorace obli qui defcendunt vfque ad offa pubis,maximi mufculorum;qui ibi funt,omniá. fecundi fub his,qui ab ili Gg$ 9$. ORIBE. COLLECT. busafcendunt: tertij,qui hos cótingunt,re&i funt: quarti,qui peritoneo connati,tranfuerfum fitum ha bent. id$; corpus quod ex his& peritonzo conflatum eft,multos medicos latuit,qui peritonzum effc exiftimabant. quinetiam in ventris futuris, quas xaSgepotios vocát,tanquam membranam ipfum corpus confuunt. fed in partibus inferioribus peritongum hac aponeurofis relinquitipfumq; folum nudá ibidem apparet. vtiles hi mufculi funt ad exufflationes,& ad fpiritus cohibitiones,quas vocát: magnas item voces,& acutas,vomitusq;& ventris deiectiones. corum preterea pars inferior, ac precipué illorum qui vefice incumbunt, hypogafiriü introrfum contrahendo mingendi actionem adiuuat. De mufculis in teftes defcédentibus. Cap. L. Dy. graciles mufculi in vtrunque tefticulum per ueniunt. exoriütur auté alter à pubis, alter ab ilium offe per tenue ligamétum membranofüm. deorfum autem illic feruntur per meatum, qui ad teftem denenit: tum dilatati arythroidem membranam comle&untur.ipforum munus eft,teftem furfum attolperum nonnulli cremafteras,hoc eft,fufpenfores tos nominant. De mufculo qui in collo veficz eft. Cap. LI. Mv&uus carnofus collo vefice circumie&us eft: maior ipfius pars inferius fubiecta eft. hic mufculus vefice os claudit, ne quid contra voluntaté effluat: & vrinam quz per ipfum fertur,fimul propellit. De mufculis pudendi. Cap. LL. T edendum duos mufculos obliquos admodü paruos habet, qui in eius exortü inferuntur. duos item alios connatos, aut vnum bifidum carnofum,inferné quidem ipfi magis fübie&tos, nihilo tamen fecius ipfum in orbem completentes.ceterum horum capita LIB. VIGESIMVSQVINTVS. 595 pitain nullum os manifefté perueniunt:aliorum veró duorum, in offa,quz pubis nominantur. Omnes hi mufculi tum rigidum facere pudendum, cüm intenditur: tum motiones,cüm in latera,& ad fuperio ra mouetur,fuppeditare poffunt. De mufculis fedis. Cap." LIII. VNu eft mufculus qui paré non habet, rotundus, tranfuerfus, fedi circumie&us: qui fi tendatur,dilienter& validé rectum inteftinum claudit:& in mo dio fui ipfius os coccyga tangit: ex omni veró parte in pudendi exortü terminatur. huicipfiad vltimam oram incumbit mufculus cutaceus, cuiufmodi cft la biorum pars vltima,quem vel cutaceum mufculum, vel mufculofam cutim licet appellare.huius quoque vfus idem feré,ac mufculi eftjpreterquàm quód viribus& roborea&tionis à mufculo fuperatur.Porró caeteri duo mufculi, qui membranofi funt,fupra rotundum mufculi funt locati. exoriuntur hi ex internis partibus ofsis pubis,& ofsis quod latum aut facrum appellatur: imt: fedemretrahunt,cüm in magnis contentionib. fedem euerti contigerit.cüm enim à mufculis hypogaftrij vnà cum phrenibus inteftina cóprimuntur,& illorá opera quicquid etiam in eis cótinetur,cuenit vt fedes quoq; foras propellatur,& fepe adeó euertat, vtà predictis duob.mufculis furfum retrahi ftatim nó queat: cumq; huiufmodi mufculi refoluti aut alioqui imbecilli fint red diti gr& vix fedé furfum retrahi cótingit, quinétiá omnino euerfa maneat, vt etiá fubfidio manuü fit opus. lá veró propter cómunicationé ante dicta hi mufculi pudendi exortü fimul furfum attrahunt. De mufculis coxendicis articulationem mouentibus. Cap. LIIII. Mvtui qui coxendicis articulationé mouet; de 914 ORIB. GOLLEX T. cem funt. pfoa enim, quz non paruus eft mufculus, incipitQ; à decima thoracis cofta, flectit(imul,&* extrorfum magis totum femur inuertit. alius quoq; exiguus mufculus inferitur ab ofsis coxendicis bafi, incipiens prope eam partem natium,quz nuda,carnisq; expers eft.hic mufculus adductionis eft autor. maximus auté mufculus qui ad femur eft,qui omnes eos qui funt in corpore, magnitudine fuperat, toti ofsi pubis incumbit,& partem etiam quandá coxen dicis ex lateribus,& inferné ad nudam vfq;& carnis expertem regionem comprehendit,& in totum femur in orbem carnofis anfis ipfum comple&ens inferiturzatq; ijs fibris,quz ex imis partibus apud nudam& carnis expertem regionem nafcuntur,& pro ximé ad genu articulationem perueniüt, io FAC magis femur abducit, ad alterü fimul femur leniter adducens.ijs auté quz altiores funt,adducit folüm: ' ájs veró quz altifsime funt,& fuperné incipiunt;atque in primas femoris partes inferuntur,& adducit, & furfum etiam ipfum attollit.hoc mufculo interfeGo;is qui anté dictus eft, euidenter fub afpe&ü cadit:& ali» quedam mufculorum defcripriones,qua non euidentes funt;apparent,aliquando duorü,aliquando veró trium:quos fi quis inter mufculos numeraritjis plures quàm decem effe mufculos coxendicis articulationé mouentes dixerit.Ex pofterioribus veró natiü partib.primus eft,qui extrema in cute collocatus eft mufculus, qui femur exquifité extendit,& retrorfum trahit. poft mufculü qué in extrema fitü effe cute diximus,fecüdus eft alius mufcu lus admodü craffus& carnofus,qui totum ipfum femur fimul extendit,& introrfum eius caput trahit. Huic mufculus alius fübnafcit, qui extédit fimul,& extrorfum caput trahit femoris. alius pretia ms culus LIB. VIGESIMVSQ VINTVS. y fcalus exiguus, craffusque, ab exterioribus& imis ilium coxendieis ofsis partibus exoriens, predicto magno mufculo fubnafcitur,qui ipfe quoque attollit,& caput femoris euertit extrorfum. Reliqui funt duo mufculi femur mouentes,qui ex totis pubis offibus exoriütur, alter intrinfecus, extrinfecus alter. hi mufculi naturale etiam ofsis pubis foramen occu pant,quorü media pars membranofum ligamentum eft: parte veró pofteriore inidé inter fe cocunt,coxendicis ofsi carnofis anfis adnati.horum mufculorum munus eft,vt caput femoris circumagát, intror fum quidem& antrorfum vno eodemque tempore primus, extrorfum veró& retrorfum alter. Decimus,preter eos qui cómemorati fant, mufculus ab internis femoris partibus locatus eft,qui fortaffe ctiam tibiam nonnihil mouet:is totum femur introrfum adducit: fed qualis quantusq; fit, mox, cüm de mufculis genu articulationem mouentibus loquar; cüm is in eorum fit numero conftitutus,exponam. De mufculis genu articulationem mouentibus. Cap. L V. Mvtauli qui tibie inferioris articulationem mouent,nouem funt.primus, ui anguftisimus longiffimusá; eft,ex media re&aq; ofsis ilium fpina exortum habet,& per interna femoris ad genu delatus,il lic in ocream, non multó poft de E AM inferitur.hic mufculus ad interiora tibiam flectit,& furfum altam quodammodo attollit,atq; ad eam figuram totum crus agit;in qua precipue ftatuitur,cum nos* euertentes ipfum attollimus fuper femur alte rius.qui huic proximus eft,ab ofsibus pubis incipit, & inipfam ocream potifsimü inferiturintrorfumd tibiam hic quoq; inuertit,& eandem in re&ü attollit. qui vero plerunque ab internis partibus,& quá 916 ORIBR. COLLECT. doq; pauló infra mufculum predi&üilli continuus cft,& per tendinem inocrcam pariter inferiturjis& flectit tibia,& extrorfum eam inuerit obliqué, vt etiam eius obliquus eft fitus.Huic auté mufculo continenté habent exortü alij tres mufculi:aliusab exte rioribus partibus cruris admodá validus extrorfum tibià euertit:reliqui duo fuperiore originé ex internis partibus duorü,qui nc dicti funt,habét. defcen düt veró,alter deinceps poft duos anté di&os in internà tibie regioné non multó poft articulationem, fle&és fimul,& ad exteriora ipfam per tendiné leniter rotundü cuertés: alter veró poít hunc deinceps internis femoris partibus primis ad genu articulationé inferitur,femurq; iutrorfum,& parü etiam retrorfum abducit. hunc ego decimü fuprà nominaui eorum, qui coxendicis articulationem mouét. eius €go tractationem in hunclocum reieceram,vt quoniam in mufculis collocatur qui genuarticulationé mouent,de eo vnà cum his ipfis differerem. Reliqui autétres mufculi femoris anteriores, articulationé genu extendunt:qui veró in fuperficic funt duo robufti, in robuftá latumq; tendiné definüt. qui veró fub his delitefcit,is& in principi inferitur patelle, & ligamentis quz ad articulationé funt,itharefcit. omnes hi mufculi fuperné deorfum latiper femurar ticulatigné genu mouent,& vt mea fert opinio,melius noué dicerentur:fed nein minimis rebus ab antiquiorib. diffentire videamur, octo.alius veró quidam exiguus fub articulatioue latet, in ipfo acd ligamentum habés; capite valido ac rotundo, quod prope externum femoris tuberculum exoritur. hic in tibiz os fe infinuat, obliquus magis quodámodo per partes pofteriores articulationi fuperue&us,& ad ipfam fle&endam natus. Dec LIB. VIGESIMVSQVINTVS. 97 De mufculis qui in tibia infunt;à quibus totus pes& digiti mouentur. Cap. LVI (MER circumie&i funt in orbé mufculi quatuordecim,feptem ex pofterioribus partibus,totidemQ; exanterioribus. ex ijs qui pofiti in pofteriore parte funt, tres in calcis os finiunt, tres alij totius pedis digitos fle&unt:feptimus in tendinem de(inens fub nuda& carnis experte tota pedis'parteinlanitudinem expanfus nafcitur:& ofsi calcis inferne dilatatus, deinde, vt dixi, toti pedi fubfternitur. Huius vtilitas eft, vt folidum, ac tenfum,& durum,& pilis nudum,& facilé fentiens pedis veftigium efficiat.eorum veró qui in calcem fe infinuant, vfus eft, vt fimul cum calce totum pedem retrorfum abducant. atque ita quidé pofteriores tibie mufculi funt locati. Ex anterioribus veró, qui totum pedem furfum tendit& in tarfum inferitur, omnium anteriorum mufculorum eft maximus: qui veró ei adiacet, eiusque pars effe exiftimatur, in primum magni digitios inferiturjipfumque leniter furfum trahit obliqué. poft hos fequitur aponeurofis, quz in totum magnum digitum à qua extenditur, per longitudinem inferta eft.huius autem aponeurofeos exortum mufculus admodum gracilis ex media inter fibulam tibiam fede molitur, ambo hec offa comprehendeés: cumq; prope magnum digitum fuerit, lipamentum quoddam pratergreditur,quod eundem vfum przftat,quod in curribus circuli, per quos habenas aurigs traijciunt: poffetque hos tres mufculos quifpiam vnü cenfere. qui poft hunc eft;à quo digiti extendütur, medius inter omnes anteriores mufculos eft itus.Poft hos alij tres mufculi funt,qui ab offe fibulz exoriütur. vnus magnü pedis digitum flectit, 91$ ORIS. COLLECIT. alter gracilis paru extroríum abducit, tertius deniq; totá pedem furfum tendit.poft hunc veró,feré proximum iam eft fibula medium, vnde tertius mufculus exoritur,qui pedem fimum reddit:hicá; bifidus in exortu fitincqualibus ferc partibus,eumque medium tranfit i$,qui paruum digitü extrorfum abducit.hi tres mufeuli propter exortus cómunionem tres fuerüt à quibufdam exiftimati. Eft etiam in polite mufculas breui quidé longitudine,non tamen imbecillus eft,& leniter quodammodo obliquus,& tibie flexioné non plané re&am, fed leniter extrorfum inclinantem facit.hic auté quintufdecimus mufculus numeratur eorum, qui in tibia funt,qui vltimo loco fuit memoratus inter cos, qui articulationem genu mouent. De mufculis qui funt in pede. Cap. LVII. INupcac funt quatuor genera mufculorá,non duo, quemadmodum in manu. tria in partibus pedis infe rioribus:vnum in fuperioribus,quod tarfo exporrigitur.ex ijs mufculis quinq; funt, qui obliquis digitorü pedis motibus prefünt,& proportione refpódent js,qui in exteriore manus regione funt locati. fepté vero qui in parte inferiore pedis funt,& cum feptenis quiin manu vifuntur,conueniüt,motus fin gulorum digitorum obliquos gignüt.quorum duo, vtin manuà primis carpi ofsibus exoriebátur,ita hi in pede primis tarfi ofsibus enati, exteriores digitos plurimüm ab alijs abducunt.reliqui auté quinq; auló poft explicabuntur.alij veró mufculi in parti« m inferioribus exigui funt, qui ex tendinibus digi tos fle&entibus prius,quàm tendines figillatim dif cindantur, procedunt. eorum mufculorum munus eft, vt mediü articulum cuiuíq; digiti fle&ant: nam fcifiis iam tendinibus alij mufculi adhzrefcunt ijs, qui LIB. VIGESIMVSQ VINTVS. oig qui intus in manu motum obliquum fingulis digitis fuppeditant, proportione conlimiles. hi non fecus quàm illi,funt numero quatuor:duobus autem acce dentibus, qui digitos extremos ab alijs plurimüm abducunt,de quibus diximus,vnoque qui magnum digitum ad fecundum,qui fere index eft,adducit,to tus numerus feptenarius efficitur. Eft aliud tertium enus mufculorum, qui fubter pedem ipfis ofsibus inherefcunt,& mufculis in manu plané incognitis proportione refpondent. eos confpicies, fi omnes tendines, quemadmodum etiam in manu,excindas. Eorum veró pofitura omnis, figura;& vtilitas eadem eft,que predictorum in manibus.duo enim cuiufq; digiti articulo prapofiti,leniter ipfos flectunt: fig;(imul agant, in nullum latus inclinádo mouent: fi priuatim alteruter, in latus fenfim declinat.quandoque veró ita continui inter fe comperiuntur, vt vnum in fingulis digitis effe plane putes. Deneruorumdiftributione. Cap. L VIII. Nvi eft animantium particula, quz aut motum, quem voluntarium vocant, aut elu habere, fine neruis queat. fique neruus przcidatur, particula& motu& fenfu ftatim priuatur. cerebrü veró eft neruorum,quemadmodá ctiam fpinalis medullz,principium.alij porró à cerebro;alij à fpinali medulla o riuntur.nam anteriores ventriculi cerebri ad partes anteriores delati, paulatim coni inftar anguftantur, uoufque ad nafi principium perueniant: qui quique inter fe ita coniuncti funt,& perpetuó fe contingunt, vt nihilinter eos medium, nifi membrana tenuis,intercedat. Hanc ipfam membranà inter pro ceffus non ftatuuntquia neq; nerui exipfa exoriuntur, vtab alijs, neque extra offa excidit.ab vtraque autem horum ventriculorum parte& dextra& fini Hh 920 ORIE COLLZCT. ftra,neruus eft crafsitudine notabili ex ipfo cerebro exoriens,in oculos extra caluariá per foramen quod dam,cuius tanta exquifite latitudo eft, quáta eft'ner ui crafsitudo,progreditur. hoc autem foramé eft fitum, quà primüm fedes oculorü incipit oriri:tibig; intuenti veluti radices quzdam oculorü huiufmodi nerui effe videbuntur: non tamen in multos villos diffoluuntur, ficut alij nerui omnes,qui inftrumentis eos fufcipiétibus diftribuuntur, fed alio quodam modo admirabili,quem nec oratione facilé eft expo nere, nec qui audicrit,fortaffe credet, nifi prius fuis ipfemet oculis hoc mirificá fpe&aculum perluftrarit. Dum enim vterq; intra oculum, qui dire&ó ad eum eft fitus, immergitur, in latitudiné extenditur: & humorem,qui vitreus appellaturjin orbem inftar lobi circuit,nihil quicquá à cerebri natura ibidem Siueufus fed folis his neruis ,antequàm in oculos inferátur, meatus quidam fenfibilis intus aperté eft: quam ob rem nónulli diffe&ionum profeffores hos Ipfos meatus, non neruos, appellauerunt: nonnulli veró neruos opticos,ab actione nomé eis imponentes,nominant: hancá; primam coniugationem neruorum à cerebro originem trahentium numerant, quz ceterorum omnium eft mollifsima. Altera con iugatio eft,que mufculis oculos mouentibus eft diftributa,queà;& durior& longior multó eft,quàm predicta:& ex caluaria prope illam, offe tenuifsimo ab illa diftin&a,emergit.huic non in primo quidem eius exortu,fed dum per caluariam fertur,tertia ner uorum adiacet coniugatio, quz initium ducit quà anterior cerebri pars cum pofteriore coniungitur: hos neruos molles vocant, qui ad primam radicem quamplures effe videntur.& quemadmodü ex mul. tis primis radicibus videtur contare hac coniuga LIB. VIGESIMVSQVINTVS. gst tio,ita quoq; multifariam difcinditur. Prima igitur ipforum particula feceditjin partem capitis inferiorem tendens: que quidem anatomicos latuit. Commune autem eft caluariz foramen, per quod ca pars deorfum fertur,& ipfius carotidis arteriz reliquiz ad cerebrum confcendunt,vna fand ab vtroque late re. Quomodo igiturhi nerui per collum& thoracemin partes, quz infra feptum tranfuerfum funt, ferantur,& quzenam fit eorum diftributio, progrediens declarabit oratio:nunc ad reliquas tertiz con iugationis partes reuertamur.eius nanq; pars etiam apud maxillz articulationem in anteriorem partem aurium emergit:qua quomodo neruis à quinta con iugatione orientibus mifceatur, pauló poft intellies. Ceeterüm hac eft exigua eius particula queda. at qui veluti truncus eft omnium partium ab ipfa na fcétium ,quz& ramorum& virgultorum rationem obtinent,in duas partes primüm fcinditur: quarum fingulz rurfus in multas particulas diducuntur:alte raquein mufculos qui temporales,quiq; mafticatores nominantur,& in eos quià maxilla exoriuntur, diftribuitur:gingiuis praterea, dentibus,palpebris, fupercilijs, toti cuti faciei,& nafitunice interiori, quz ei fubftrata eft;hi nerui fenfum fuppeditant. altera veró pars ad radices dentium, qui inferiori ma xille infunt,fcinditur,eadé propémodü ratione,qua pars altera in fuperioris maxillz mufculos fcindeba tur:& in gingiuas,& labra inferiora perinde atq; illud in fuperiora propagatur.plurima tamé cius pars inlinguz tunicam difpergitur. hocque par neruorum aliqui guftatorios appellant, quia per eos guftandi fenfus efficitur. Nerui autem qui maxille 1nferiori& linguz infiguntur, vijs decliuibus merità funt vfi propter partiü eos excipientiá pofitionem. Hh.z ii ORIB. COLLECT. qui veró in maxillam fuperiorem ferebantur, ijs natura viam aliam conuenienté fecuit:ac primüm quidem prorfum etiam eos traduxit,ac propter oculorum regiones deduxit, tum autem illic foramine fimul eft vía, per quod nerui oculorum mufculis infigebantur, vt duo Peiper vnum foramen ferrétur, quorum alter in mufculos diuiditur oculorum, alter ad fuperiorem maxillam peruenit, qui fimul excidit cum altero,cumQ; ad oculorum cauitatem per uenerit, rectà ad appellatum malum fertur, peforatis illic ofsibus, quz fub oculis funt, ac tranfitum ei prabentibus.atq; hac quidem eft tertiz cóiugationis diftributio. Quarta veró neruorum coniugatio pauló pofterius eft locataatq; in totam palatitunicam inferitur. nerui autem hi funtadmodü exigui, ac neruis terti coniugationis pauló duriores. Alia deinceps coniugatio neruorü Íequitur,quz proccffus ex partibus quz ad latera funt, habet,quam Marinus quintam vocat:& tamen non ex vna exquifite radice expullulat, fed ibi inuicé funt Pa qum neruus exoritur ex altero:& in parte magis anteriorequi vocat auditorius,vnà cum dura cerebri mem brana fimul exoriente, in foramen auditus excidit, cum qua dilatatus illinit meatü. ex pofteriore veró parte alter in aliud quoddam lapidofi ofsis foramen incidit, quod cecum nominatur. veteres enim anatomici foramen hoc ita nuncupauerunt, cüm perfe€é perforare anfra&tum illum nó poffent, per quem neruus polt aures foras excidit. atq; hic neruus ftatim illi neruo terti coniugationis;qui foras excide re ad maxille articulationem di&us eft,cómifcetur, non quód ale ad hunc perueniat,fed quód hunc ipfum expect, dum ad fe aduenit.Ex vtrifq; autémixtis maxima pars,vel vt melius dicam,omnis fcinditur LIB. VIGESIMVSQVINTVS. 923 iurinlatum mufculum,qui fub cute nafcitur,& buc cam fine maxilla mouet,qui à nobis quoque vnus vtrinq; inuétus eft.Hicigitur neruus maxima fui parte latum buccarü mufculum aperit. exiguum autem eius quippiam neruis auxiliatur, qui à tertia coniugationead mufculos temporalis progrediunt: quau tum enim illis, vtpote minus duris, quàm par erat, ad robur motionis deerat,tantum eis àfeipfo adiun git. Feruntur autem quzdà eius propagines ad glan dulas,& alias partes,quz circa aures funt,& ad partes buccarü tenues: ipfa ver pilofa cutis fenfus gra tia duntaxat, veluti reliqua quz in toto animali eft, propagines paucas,tenues,raras, inftar florum aranex cuiufdá ex omnibus fubiectis partibus recipit. Quoniam veró tunicam,que nares intus füblinit, di cebamus eius neruorü portionis, quz ad oculorum cauitatem fertur, effe participem, viam tamen ipforum nó indicauimus, confentaneü fuerit cam etiam adijcere. In maioribus igitur vtriufq; oculi angulis videre eft os in narium capacitates pertufum, quod & naribus& oculis eft cómune, ferrid; per vtrung; foramen neruum nó exiguum ab oculorum cauitate fciffum, cumprimüm nerui tertie coniugationis in eam peruencrint. Porró neruus is cernit non folüm in membrana, quz naribus ineft, difpergi,fed ctiam ad palatum víq; progredi:hec enim vna tunica com munis eft naribus& ori, ob eam communionem& continuitatem quam habet ex foraminibus in idem definentibus,per qux etiam fpiritum ducimus. Sed licet hzc cóiugatio euidenter duplex fit; vna tamen effc in Marini gratiam ftatuatur. Sexta veró neruorum à cerebro orientium coniugatio vno foramine vtitur, quod propeinfernam extremitatem füturz, quz labdoides appellatur, cft fitum. ftatim veró ex Hh 3 9i4 ORIB.. COLLECT. bafi cerebri oriés habet trium neruorum principiay. qui cum extra caluariam emergunt,multifarià inter fe,& cüm vicinis,de quibus pauló poft dicam,commifcentur. Defcendit autem vna pars horum neruo rum víq; ad os latum in omnia fere inteftina& vifce ra diftributorum.maxima veró fui parte in ventricu lum atq; eius os prorumpere apparét:quam ob caufam hac pars acutifsimo fenfu eft pradita, naturaq; neruis feptime coniugationis éos aggregautt,& fimulatq; à capitis offe exceflerint, membranis fortibus circundedit,& ex omni parte ad vnguem muni uit. Iam veró quoniá hos neruos ad ftomachü accedentes,vbi paululum progrefsi effent,ad linguá delatosà feptime coniugationis neruis feiungere neceffe erat,rurfus eos cum arterijs carotidib.que pro p8 erant,eos cóiunxit,& cum illis per collum perdu, xit,cómunibus membranis cum illis colligás:in tho race veró cüm arteriz ad finiftrü cordis ventriculi effent locatz, rurfus eos diuifit, vbi denuo ftomacho vtrinq; connexuit,& cüm ipfos primüm in ventriculum diuifura effet natura,qui dextra in parte eratad lzuam:qui veró in finiftra erat,ad dextrá obli quos, vt tutiores effent, circücgit.Ab his igitur neruis etiam mufculi laryngis propagines füfcipiüt.reliquorum veró duorum alter tum in mufculos fau. cium,tum in linguz radicé peruenit;alter in latü fca pulz mufculum,& nónullos alios,qui inibi funt.Laryngis veró mufculi,qui cum alijs partib.funt com-. munes,non femperà(exta coniugatione neruos capiunt: quemadmodáü nec qui os labdoides& hyoides, quod appellit;ofsi pectorali connectunt.quan-. quam neruorü carotidibus arterijs adhzrefcétium non pauce propagines multos latuerunt,quos quidem folos fextam cffe cóiugationem funt rati: quas fané LIB. VIGESIMVSQVINTVS. 95 fané propagines illi dum per collum& thoracem fe runtur,faciunt,antequàm in os ventriculi incidant. ac neid etiam(ciunt,vicifsim ex medio thorace nónullas horum neruorum particulas ad quofdam laryngis mufculos venire: nec etià quam vim habeát: quanquam filedantur, in caufa funt vt animal voce deftituatur. Varia quoq; cft horü neruorü infra feptum tranfuerfum diftributio: nam& quafdam particulasà fpinalt medulla,que in ea parte eft, fufcipit, & in vifcera qua ibi funt, diffeminatur,&ijs quos à tertia coniugatione per collum ac thoracem deferri fuprà diximus, admifcetur:& tamen hi ipfi nerui qui ad coftarum radices procedunt,fextz coniugationis propagines omnibus effe vidétur.Varia quoue eft hor neruorü permixtio cum neruis interco ftalium,& cum ijs feré omnibus,qui adinteftina om nia,lumbosq; parui ferütur,& cum reliquijs neruorum qui ad os ventriculi perueniüt.Varia deniq; eft caquoq; diftributio, que intra peritonzü continetur, quà nunc exquifite tractare nó eft propofitum. Satis autem erit id folum fcire ad iecur, ad lienem, ad renes, itemá; ante hec, ad totum ventrem,&ad omnia inteftina neruosà cerebro partim à tertia cóiugatione, Vt diximus, partim à fexta prouenientes confpici. pulmoné vero& coràfexta quoque coniugatione quandam neruorum portionem fufciperc,omnes fane ret dixerunt. Vtrü veró ftomachus & arteria,& venz maxime earum que in collo funt, fufcipiant, omnes norunt. Reliqua eft feptima neruorum à cerebro exotientium coniugatio, qua di(tributionem habet vbi cerebrum definit,& medulla fpinalis incipit.progrediétes enim nerui quadantenus vnà cum ijs qui fexte coniugationis funt,tum à feipfis fciá£timaxima fui parte inlingue mufculos Hh 4 9:6 ORIB. COLLECT. diftribuuntur:nam quedam parua ipforum particulain eos femper venit mufculos»qui cartilagini la. ryngis, quz fcuti fpeciem prfert,& humilibus offis labdoideos lateribus funt communes: in alios au tcm quofdam non femper. Inter fe autem» Vt1 diximus,commifcétur nerui infra caput tendentes, tum quii tertia cÓiugatione, tum etiá quià duabus nüc di&tis proueniunt. Praterea veró prima& fecunda neruorum à fpinali medulla orientium coniugatio, magnopere cum hifceipfis neruis commifcentur. Nerui autem feptime coniugationis primi inter ner uos exquifité funt iam duri: nam predi&orum omnium AP minus, alij magis funt molles: nullus tamen zqué, ac hi, durus eft. quin& illorum quoque neruorum qui mufculis inferuntur, manifeftó funt alijs duriores. Senfifici autem nerui fimulatq; in lin guam inferuntur, dilatati, exteriorem eius tunicam pertexunt, mufculosQue fübiectos minime contingunt:ibienim nerui motorij feptima coniugationis in multas fibras foluti; omnes linguz mufculos pertexunt. De neruis à fpinali medulla nafcentibus, P Ca.— LIX Rimahorum neruorum coniugatio nafcitur perforata prima vertebra,qua vnam radicem apud medullam habet:mox in duas partes fcindituryalteraq; cius particula retro, altera ad latus procedit. prima autem coniupatio in eos folüm mufculos,qui ad capitis articulationem funt, diftribuitur. Secunda veró à fpinali medulla nafcentiü neruorum coniugatio, à pofterioribus ipfa quoque partibus emergit, non tamen per vlla foramina, veluti prima: in vtraque enim fpinz parte locus quidam eft in medio pri me& fecundz vertebre nudatis ofsibus vertebrarum, LIP. VIGESIMVSQVINTVS. 9:7 rumyin quo nerui exoriuntur,qui& ipfi quadam fui parte ad anteriora pcr latera feruntur,neruis puma. & tertie coniugationis à cerebro nafcentibus,vt etiam tertia cóiugatio,complicati.maxima veró portioncin pofteriores colli mufculos diftribuuntur, à quibus primarum vertebrarü inter fe,& cum capite: motiones fiunt.ijdem fimul quidpiam latis mufculis buccas mouentibus impertiüt.quicquid veró ex eis fupereft,ad caput afcendit,totam eius partem pofte riorem pertexens: itemque partes quz circa aures funt,quzq; vfque ad verticem& fincipitis ofsis ini» tium pertinent. Tertia neruorum coniugatio à fpi-: nali medulla nafcentium,ex partibus quz ad latera. funt, oritur: vbi fecunda& tertia vertebra inter fe congredientes,cómune rotundumque foramen efficiunt,cuius latitudo nerui crafsitudini equalis eft. ea ftatim fciffa, altera parte retrorfum fertur, diftributiones quafdem imis partibus mufculorü, qui ibi funtimpertiés: deinde ad fpinz apicem exurgit;atque illinc iterü hic neruus obliquus antrorfum fertur, in mufculos qui fecundàm aures funt, diffeminatus,mufculisq; buccas mouentibus,& ijs qui collum totum cum capite retro erigunt, diftribuitur. pars veró quz rorfum fertur, vtrique coniugationi fecundz fcilicet, cuius iam meminimus,& quartz, de qua mox loquemur, permifcetur. Porró exuifitam diftributionem,quam in anterioribus colli partibus habet earum coniun&io,alibi explicabimus: nunc veró id modó intellexiffe facis erit, tertiam quartamq; coniugationem neruos cómunibus colli capitisq; mufculis, ac praterea mufculis buccas mouentibus, quemadmodum certà& partibus quz fuut poft aures,fuppeditare.Coniugationes ve ró quz fubfequuntur,id cómune omnes habent foHh.; s$— ORIB. COLLECT. ramen per quod nerui emergunt. cómune etiam eis hoc eft,vt ftatim in exortu fcindátur:& vt altera par te quz minor eft, antrorfum, altera quz maior eft, per fundum ferantur. ac primü quidem ad Ípinz api Cem,inde veró rurfus ad anteriora feruntur perlatü mufculá, qui buccas vnà cum labijs,maxillz inferio ris os nó mouendo, ad latera abducit.Praterea hoc €tià cómune eft omnibus cóiugationibus quz dein ceps confequütur, vt ftatim poft primum exortum, uandam breuem neruorum diftributionem in mu£Lulos fpinales przbeant. atque etiam cómuneomnibus his neruis eft, vt ad fpiná retrorfum ferantur, acnonnullos proceffus cómunibus colli capitisque mufculis impertiát:omnesenim tum qui in partibus collianterioribus,tum qui ad eiufdé latera funt muÍculi, neruos ab his coniugationibus capiütpreter €os mufculos;in quos cerebri coniugationibus di ftribui neruos diximus.Hzc igituromnium neruorum;qui in collo habentur, cómunia funt, quod fané collum ex fepté vertebris conftat.Quz cüm anté cognouerimus,iam perfpicuum erit,quicquid in fin gulis deinceps cóiugationibus fit propriü:cui nunc animum adhibeto. A quarta coniugatione,quz inter tertiam& quartá vertebram nafcitur, breuis admodum neruulus ad confequentem cóiugationem peruenit;illi,quà primüm emergit,permixtus.quinte vero coniugationis poft quartam vertebram exortz portio quzdam exigua decliuis fertur, qua fi paruas quafdam à fuccedentibus coniugationibus portiunculas affumpferityin fepti tranfuerfi neruum euadet. ex quarta veró coniugatione portionem quandam telz aranearum fimilem ad feptum tranfuerfum natura tranfmifit: ex quinta veró notabilem: deinde aliam ex fexta: fed huius minoróprioris LIBR.VIGESIMVSQVINTVS.$929 risveró maiorem: altera veró hac maior particula ad fummum fcapulz afcendit, reliqua veró omnia, cüm cómunis fcifsionis fermo haberetur, expofita funt. Czterüm ex coniugationibus quz deinceps confequuntur,fexta poft quintam vertebram, octaua poft fepzimam,ex cómunibus,vt di&um eft,foraminibus emergentes, fibiipfe permiftz ad fima fcapularum ,& ad brachium per alam tendunt. aliz ve-. ró coniugationes ijs que ex thoracis iam vertebris inter primam& fecundam exoriuntur,plurimam fui partem permifcent.nec parua fané portio ipfius con 1ugationis tum in primum intercoftale, tum in mufculos temporales pofteriores peruenit: altera verà fupra primam coftam extenfa neruo, qui poft feptimam colli vertebram eft,connectitur. tum hoc modoambz hz,& caterz partes antedictz per alam in(imafcoptularum,& brachium feruntur, inter fe quodammodo mixtz,& complicatz: ac magna eorum pars in brachij& cubiti mufculos diftribuitur. uod veró adhuc eft reliquum, in fummam manum diffeminatur. é dire&o autem maxime funt extremi exortui ex ijs qui prz dicti funt, ij nerui qui ad fummam manum pertingunt.ci veró qui fupra hunc ad cubitum eft, nerui qui funt in brachio,& qui adhucfublimiores funt, ad fcapulasque perueniunt, à dirc&o fuperiorum coniugationum funt locati.Eodemque modo ex omnibus thoracis vertebris nerui éxoriuntur, qui fimilem diftributionem fortiti funt omnes, eo excepto qui ad fecundum intercoftale progreditur: inde enim perfpicuó neruus excidit, ad brachij cutim tendens. cterz veró omnes coniugationes fimulatque exorta funt, portionem quandam fpinalibus mufculis tribuunt: itemQ; alijs, qui funt in dorfo: velutijs quoque quibus 930 ORIB. COLLECT. fcapul mouentur,& ijs qui'ad humeri artiticula tionem afcendunt.ad fummam verà reliqua,& maxi ma fui parte per intercoftalia ad os pectoris vfque progredientes, tum eos mufculos qui funt in intercoftalibus,tum eos qui extrinfecus thoraci funt obdu&i,fuas ipfarum particulas per medium eorum emittentes, pertexunt. Que porro à fpinali medulla ad fpurias coftas pertingunt neruorum coniugationes,propterea quód coftz nothx ad os pecoris nó excurrunt,parum quidpiam intercoftali, quod prope eas fingulas eft,diftribuunt:reliqua veró tota fui parte ad hypochondrium excidunt, tum in eos mufculos qui primi extrinfecus adhzrefcunt obliqui, füperné ex thorace deorfum lati, diftributz, tum in €os qui decliues defcendüt,carnofiq; funt.Poft has coniugationes fünt ij neruorü exortus, qui exlumbis progrediuntur, qui non ex communi foramine, uemadmodi qui in collo funt, prodeunt:hic enim qued tantüm vertebra perforata cómodum exitum neruo fuppeditat. Eft auté his neruis omnibus commune, vt& in fpinales mufculos,& in cos qui in'abdomine funt,& ad carnes lumborum, quz Ju dicuntur, progrediantur.à coniugationibus verà quz ex primis poft feptü tranfuerfum vertebris cxoriuntur,& neruis. quià cerebro fuperné deorfum feruntur, complicantur, neruus paruulus in vnaqua que diftribuitur.In vltimis autem lumborum vertebris duo maximi neruorum proceffus nafcütur, qui ad crura pertinent: quibus alij parui exortus commifcentur,quorum vnus fuperpofitus eftyalter verà inferior priore, ex foramine quodi in offe, quod]atum vocatur,eft, exoritur: hique ftatim fecedentes in primos mufculos coxendicis articulationem mouentes inferuntur. reliqua pars omnis ad crura defcendit, LIB. VIGESIMVSQ VINTVS. sit fcendit, difciffa ad finem vfque ipforum in fingulos mufculos eadem proportione, quain manuum mufculis vfu venit.fimili quoque modo, quicungq; nerui per lati ofsis foramina exoriüturjin mufculos qui inibi funt, diffeminantur. YIGESIMIQVINTI ET VLTIMI LIBRI FINIS. ERRAT A. Tomo primo,pagina zrlin.iS.aluum. 24.8.irritet. 49.24.funt.$4.9.peucedani. 90.6.hypochon driorü. 14.20. Conftituti. 251.28.ad mittunt. 280. i$.crafforü. 284.4.acrioribus. 295.27.nuper. 37. 4 fanguinis. "Tomo fecundo, pag. 61.17. coanguftata. IOI. 23. abftergüt. 158.7.hydromelum. 293.16.bilem. 6o. 30.appelletur. 675.52.mordicationem.