U niv a‏ ו ersitàtsbibliothek Basel Depositum HF‏ ספר הרקרוס $9 GRAMMATICA HBBRAEA ELIAE LEVITAE | Germani, per Sebaftianum Mut fterum uerfa& iam ultima ma; nu fcholtjs illuftrata. INDEX copíofus íam recens adíectus. ITEM Infitutio elementalis in eandem lin guamex Elie uarijs libellis concinnata;iam de» nuo plurimum au&ta.Q uibus omnibus לס‎ Tabula coniugationum pulcbre explicata accesit. ERE CEA/ IL T3 111 M BASILEAB; ANNO M D XXXVII Catalog $9 SEBASTIANVSMYVNSTERVS HEBREAE linguz candídatis s. p. vv olimno‏ יל וי לוה TEN. 9 bilem illa Elia:‏ : 5 זה‎ gramma/ : 4i tícá, amíce le/ ££] ctor, fuperfti/ dco^ Sau cofius illà uer ti,quàm ut hebraicarííncipiétibus com modo efle potuetít. Verü ín uotís tum míhi erat, przceptoribus Hebraz lin טס‎, quí pafsim וסט מסטטו‎ 2 in academijs praficiebantur, fuppeti/ as aliquas ferre, ne fi nudum hebraif mum iíllís(ut mihí obuenit) tradidi fem, phrafi illius non aflueti animum protínus defpondiflent. Superuenit 82 "EPISTOLA ס!טהקן‎ poft libellus zquenobilis& ati lis,cuí ídem Elías títulum ברס‎ fecit, quí tantum prafidij ín re erammatica mihí contulit, ut facilé cernere licuerit citra cuínfuis Momímordacem repre: henfionem,quíd perperam à me effet uerífum,& וסט‎ ab autotís mente effet difceffum.Quód quum anímaduertif; fem, ínfampti laborís non pceaítuit, pizfertím quum Eebraifmus ipfe fal/ üus& integer é regione uerfionis illius manferit,& femper ueníam precatus fuerim,ficabí me ballacinari contínge/ rein huius tam extranez língua: pro pagatíone, à nullo Chríftiano homi ne,aut à paucífsimís, fjsqs Chrifto ex Iudaifmo renatís, íam à multís annís fatís cognita, boní id confülerent ftu; diofi: quum fcriptum fit, GN אין‎"à אשרלא יְתְטַא‎ Alioquin qua putasho die ftudíofi Hebraz lingua: laborarét gram NVNCVPATORIA rammatícarü rerum penuría, quám qj cutta illis efTet domi fupellex;fi ego perículum non feciffem in euulganda hac unica Eliz grammatíca,& me qui bufdà ineratís hominibus rodendum expofüiflem,& prafertím quà unum aut aliad exemplar Romana xdítio; nís Germanía tunc non uídifTet, idg deformi& inexpolíto charactere 7 enítudg difficili effet excufim& pra terea à nemine uerfum? Idem exemv plar íam tertíó ftudíofis communíca mus,fed longe alía ratione uerfam,ut ucl à puero íntelligi poffet. INam praz ter íd quod loca quxdá,ín príori zd tíone non bene reddita,caftígauimus, etíam difficiles& inconfuetos loquen di modos delíniui,aut uno& altero uo. cabulo explicui: nufquam ab autoris mente(quod fcíam)digreffus:exempla Hebraicé cum fua interpretatione ad/ A 5 EPISTOLA fcripfi,& quid íjs Elías cóteftatumuo; luit;oftendi:& plané íd pro uírili mea molitus füm,ut Elías Latinos Hebrat cam doceret grammatícam. 84 au tem idem Elías pafsím memínit in hac crammatiíca quorundam libellorum, nempe Officiorum feruilià literarum, Cantiíci, Specieram& propríetatum, cias illos effe libros quos fuperioribus annís typís Frobeníanís cuulgauimus cum hoctítulo, אליהו בבללים‎"ven סצרים באותיות ובנקורורחל‎ Perftrín, eunt ením naturas& propríetates lite/ יי‎ atque punctorum. Díci uíx po/ teft quantam fupellectilem ad difcetv dam Hebrzam linguam, hí quatuor füppeditent libelii. Tui igitur lector,quí cuncp es,quí cupis dicere linguam fan ctam, hos libellos, quos coniunctos &(imul excufos inuenies, non exclu das à ftudio tuo. Id(i fecerís, RR aiv NVNCVPÁTORIA aliquando me tibí baud male fuafiffe; quippe quí iam tot annis uerfatus& reueríatus ín 665, fcíam quam afferre pofsínt com modítatem.Difficuleatem Canticileniet וכוז‎ Elementarium iftud quod huíc Grammatice adieciímus: quin& Grammatica ipfa plaufibilior tibi crit,(i príus te exetcuerís ín hac no? ftra aut potius Eliana clementarí infti tutione. Nihil enim in ea pofüímus,nifi quod certum& folidum efle cognout/ mus. Hanc eandem hoc Chrifti anno feíquímillefimo trige(imofcptimo, t€/ cognouimus,auximus,& ín obfcutrío/ rioribus locis dilucidioré reddídimus, ne quid deeflet quod ía grámatíca de; fiderari poffet:quín& Tabulam corn iugationum pulchre per otdínes diftín ctam ínfcruimus,& per adícctas anno tatiunculas quz ףטס‎ perfona per(i gulos modos accidere foleat díuer(itas 8 4 EPISTOLA oftendímus,& qua uerba à communi forma recedere deprehéduntar,ubígs fuís exemplis declarauímus. müm autem hoc unum ín(ineulís or, dínibus curauímus, ut ea uerba qua unam ex gutturalibus complectuntur literís non negligeremus, fed diligenter annotaremus,quo pacto ín eifdem da ees figaandum torqueatur ín uocem magnam, aut punctus hírec propter hatephatam literam mutetur ín patha (iue in fxeol.Sed non cft opus noftra commendatíone, quum tu ipfe lector híc experírí pofsís quales fappetías tibí tulerímus, Vale & fruete. INS TITVTIO ELEMENTALIS IN - Hebraicam línguam;autore Sebaftiano Munficro: pexrEEITERAE apud Hebrzos E 5 funt dux& uiginti, quarum Mor nomína&:וטס‎ funt hacc, 116 Daleth Gin ל‎ Beth Aleph h.;d.g.b&faeioü N‏ ב ג ר הו Lamed| Capb rod Tan nn zs 17 cuaelk d ו ה טי כ ל‎ 24066.0 6 Aim Samecb NS Ne z phe&p.aeíou s בי 3 ס ע 5 2 Sin— Schim Res Kim‏ א" tXth- s Kh 1‏ ס ר ש ש ת INSTITVTIO DE LITERARVM prolatione. Quum hec lítera non(it con fonans nec afpiratio, diftin; ctam prolationem à puncto uocalt(ibí adiecto non ha bet:ut אל‎ al, אל‎ cl, אם‎ ím, תו‎ o:Xc.INon recipit punctum dages. - Cum puncto uétralí,quod dages uocatur, ualet b:ut בל‎ bal, בל‎ bel, בו‎ bu. Sed cum uirgula in capite qua raphe uocatur,laxatur inu confo nantem:ut בל‎ ual, בל‎ uo. Et quatv do non habet raphe nec dages,petív de eft ac(i haberet raphe: nam ín ím; prefsís libris raro adfjci£ raphe,quum eiectio dages fatis indicet literam lent ter proferendam:ut בו‎ fu, בר‎ far. Aduettes híc diligenter, ne beth pro caph legas: habent ením hz duxlite/ £x magnam ín cffieic affinitatem. ^ cum ELEMENTALIS P^ Cum raphe eft e molle,& cum da 8* gesgforteiut€3 gam, גו‎ gu,"à ger, V3 gafch, Sine raphe& dages ualet idem quod 3 ut€3 gam. Facit d latínum,lene cum raphe;€ durum cum dages:ut€ dam, "^A dor, יור‎ íod, יר‎ íad. Huic lü terz: tnultum conformis eft ín figura tes lítera, non tamen deeft nota diffe; rentíe: ר‎ d,^ r. ^ Eft afpíratío lenís,ut ה‎ ba,^^ hu,€n ham, ym hen:&c.Quatv do uetó finem díctionis obtínet, non auditur, nec habet tunc difcrímen ab aleph:ut Wy kara,(ic mày kara. Cum puncto fübftrato aut fine o» mní puncto,eft u confonans:ut^ ua,\ וט‎^ gcF.Cum holem ín capi/ te,efto:it^ 0, בו‎ bo, Cum puncto fchurec ín uentre,eft u uocale:ut בו‎ bu. Et quando habet alíud punct uocale INSTITVTIO fubícriptum,tunc punctus ille uentra; 15 non eft fchurec fed dages,ut^ fa; ג‎ fi. In fine quoq; fine omní puncto eftuconfonans,ut vm thau feu chaf, הל‎ uau feu uaf. Valet s gracile€ non acutum,qua liter Latiní literam s proferunt: ín Germaníca quoq; lingua frequens eft fi quis diligenter aduertat, ut patet ín uerbo legere;Lafen. n Eft afpitatío fortís,quae etíam ín fine audití poteft, ut 2n ha; cham. Et nota quando hac litera ín fi; ne dictionis punctuatur;uox ipfa pra: cedit afpirationé&ut רות‎ ruah,& non ruha.Figura eft ante& tetro claufa;he autem folüm à fine eft claufa. Valet 6 latínum, ut. טש‎ tafch, tur: diíffertis à tau in prola;‏ טור tione,quód tau non dageflatum,nor‏ nihil babeat afpítationis.‏ ali‏* ELBEMENTALIS » Aliquando eft confonans í;aliquan do uocale. Confonans eft,quando habet proprium punctum uocale, ut יור, 180 הר‎ íor,€» ijm feu ghím. Vocale eft ín fine díctionis, quando ipfum pracedit camez uel patha,fcha recaclholéut"à maí,"à mai,"à coí,"à bui. Quiefcítueró quando ipfutn íntra díctionem aut ín fine 0 étionís prz:cedit zere uel fzgokut"2a bené, ביר‎ benacha. Quiíefcit etíam poft camez fequéteuau,ut vm thaf. - Et ín fine dictionis ר& ךר‎ Cum 04005 ualet c uel k,&(ine dages ch:ut.^23 cacha, בור‎ camocha, "23 camoch.. Et cum 04208 in fine "2:0 mimmaca. Valet| latínum, ₪6 בל, 10 לא‎ bal:& hzc fola litera tanquam re/ gina ín alphabeto dicitur erígere fat: fun caput, INSTITVTIO Et in fine dictionis ם‎ ualet tm; ut בור‎ mad, בייים‎ maijm. Fi cura mem finalis differt à famech per angulos quos famech non habet. 1 Et ín fine dictionis 3 ualet n,ut בא‎ ,P na, Y"'à mín, בון‎ man. Inuenitar: etíam nonnunquam camez füb nun fi nalí,ut. אשמרן‎ pro אשמרנה‎ defi, ciente fcilicet he feruili lítera, [m Valet s acutum& f(übtile, quale Ephraítz folüm proferre potcrát. Latíni íd non habent;ni(i quí à natura (ibilatrice lingua utuntur. Ab hoc fo; no non differt v cum puncto fini/ ftro,fed praccífe ס& ש‎ eandem ha bent prolatione, ל‎ itera ín gutture formanda, fed quam noftrates Iudxí non aliter quàm aleph proferunt, nifi quum fi nem dictionis obtinet,ut ,הז רע‎ per nares formato. Nunquá daeeffatur. í= א‎ ELEMENTALIS Et ín fine dictionis ת‎ 4 bct dages ualet p,& abfcy dages oh:it 38 pag,^& phar, בת‎ caph. b. tamen finale nunquam admittit da ges aut punctum uocale. Et ín fine Y ualet z latíinum:ut צר‎ Zar, צר‎ zor,.<סם בו‎ Hierony mus dicit habere ftrídulutm fonutm;quií Ícilicet itríctis dentibus lingua retra Ctíonc ptofertur,ut eft tz. - Facit c uel א‎ latínum,ut"v. kal, \ סול‎ kol& catera. Valet r latini,ut בר‎ ner,^25 rab; bíi:& hxc nunquam recipit dages. vy; Cum puncto dextro quod íamín uocatur,ualet חס‎ feu s craflum, ut שים‎ fÍchem: fed cum puncto(ini ftro,quod fol uocatur, שר‎ far. T" Cum punctulo dages ualet 6, ut "yan tamat: fed(ine dages ualet th,ut בות‎ meth, בת‎ bath. "INS$TITVTIO De pun&torum pronuntiatione. Ireula füb litera; uteft— ualet a clarum,uocaturdg pátha:ut ב‎ ba. Sed(i eadem habuerit punctum ín medío adiectum ,utíic-- ualet a obfcurum, appellatur; camez: uc בי‎ ma. Porró duo puncta fub litera hac dífpofitione.. pofita;ualent e eraci/ le:ut€8 em.Quódfific. difponun tur,ualent e breuíter raptum aut termí nant fyllabam, uocaturd; fcheua: ut שבו‎ fÍchemo,^173 calno. 1 ría ucró puncta ín hunc modum.. difpofita, ualent 2, uocem fcilicet mediam inter a& e, appellaturdg fegokut אֶל‎ adl. Atunus punctus fub litera;ualet í,uo/ catárque hirec:ut אם‎ ím, איר‎ ir. Tríaueró puncta fic> ordínata;uov cátur kybuz,ualentás uocem mediam ínter ט‎& iquale u Galli proferunt:ut wyn huckim, Vnus punctus fuprali teram ELEMENTALIS teram pofitus, ualet o, uocatutág 7 lem:ut ברר‎ bor,"à mor. Et ítem unus punctus íntra literam, fed folum intra uau literam, ualet u, uocaturág fchurecut ו‎ u, גו‎ gu. Item--. ua; let o brede, uocaturdg hatephcamez: ut"V2w fchemor:&—. ualet a ra; ptum,ficut.. x taptutm,quorum prí mum uocatur hatephpatha& alterá hatephfeol. Et hzc duo folüm ha bent locum fub líterís eutturalibus.Inz uenítur etíam nonnunquam hateph/ patha fub litera duplícata, quemadmo dum eftín"553 eillele. De literarum multipli/ ci diuifione. alphabeti funt uigintiduz,‏ ך & ex illis quínque duplicantur ín figura,nempe"ez quz ín fine di ctionís pauló alíam habent formam quàm ín medio aut à príncipio. Nam. INSTITVTIO' צם גב‎ extenduntur ín hunc modum "תדר‎ Et mem apertum clauditur dlífigura ם‎ Quatuor cenfentur gutturales,nempe אהחע‎ Et quatuor palatí;uidelicet 2^4« Dentales ueró hzfignantur Y? וס‎ Etíftz lingua les, רטלנת‎-Porró בומת‎ labiorum officío potifsimüm utüntur,ídeodg la bíales uocantur. Item alía parti/ tione, ift undecim. שבוו אלית‎ ap23 uocantur feruiles:& alix: undecím,nem pe viwemry ועת‎ appellantur radi cales. Ex mínifterialibus, haz quatuor wz5N feruiunt duntaxat à capite 0 ctionís,& alíz: octo à capite& calce. Rurfus quínque líterz funt perpe/ tuó lenes& nunquam dageffantur,fci licet quatuor eutturales& res litera: ni(i quód femel aut fecundó res ínueni tuthaberedages. 1) ueró fex. בגר‎ p223 femper habent aut uirgulam ta . phe : ELEMENTALIS | phe in capíte perquam lenes& afpe/ = r& fiunt,aut punctum dages in uentre per quod duplící modo fortificantur: ut pauló poft dicemus. 26 hzc טס‎ שֶסֶץ נוולים‎ fufcipíint qaidem dages, per quod uelutí duplícantur quando proferuntur, fed nunquam fufcipiunt raphe per quod ín fua prolatione la; xiotes fiant:etíam(i à Rabínis,hoc eft magiftrís, lenes uocentur quando carent daecs. De pun&torum wocalium diftin&tione. Vncta uocalía apud Hebracos nu merantur decem:quorum quínqgs uocantur תנועות גרולות‎ motus fcu uoces magna,& quíng; סטנות‎ TAyvnm uoces parua. Voces magnz funt.-zete,-- camez, ו‎ uau fchurec,^ uau holem, uel holem abfque uau,& 00 precedente hírec,ut híc לי‎ Erharum DB 2 INSTITVTIO natura eft,ut mox fequens fcheua mo uerifacíant,ut אומירים‎ ómerím,& non omrím, סִיסְרא‎ Sifera,& non Sifra: nec facile patiuntur poft fe put étulum 14005, ní(i accentus millel, id eft, in pamm ponatur íuxta eas, ut"22 lamma. Proínde uo; ces paruz funt,— patha,>< f:xcgol, - hitecfiueíod,« kybuz feu fchurec paruum,—. hatephcamez& hz fre quenter poft fe habent dages,& fche; ua mox illas fequens quicfcít,contra ríam fcilicet uocum magnarum tenet tes legem:ut£N immoth, v9 fyl lam, אספר ,28006 צריק‎ Efther. INotandum quoq; quód ift qua tdorliterz רתוא‎ expreffe uel עס קורו‎ te femper fequuntur uoces magnas,& nunquam ueniunt poft uoces paruas, excepto fzgoknam dicitur y2^& אגלת‎ Eft etíam natura literarum mm? ut ELEMENTALULIS utlieris בגר בפת‎ mox fequentibus; fiue ín una fiue in duabus dictionibus íimponaat uírgalam raphe: hoc cft; non facile faftinent poftfe dages,ficut nec uoces magnz;quarum habitacula funt lítera: iehu. Dantur tamen qua: dam exceptíones,fed qua non femper neque ubique conftantes inueniuntur, prafertím ea qua de relatíuis^n^. da tut,nifi commodus accefferit accentus: prímó quando capiuntur rclatíue, ut T^r^8 YA nomen cius Parao,& T" שביה‎ nomeneius Dina,& שמ"‎ bw2?3 nomen meum Bzrachel. fe; cundóà, quando ponuntur ín paufa. Sunt& alíz quedam cxceptiones,de quibus confule Canticum noftrí Elíz quartum. De duplici dages. ry fant fpecies dages;anum uo catur leue& alterum forte. Leue D 5 NM een INSTITVTIO folitm habet locum ínlíteris mea בגר‎ id'que ucl à príncipio díctionum, ut תלְמיר בראשיית‎ Vel poft fcheua quíe fÍcens, ut. סבור‎ Et illud nihil הנוקה‎ cationis habet, fed monct literam non afpere fed duríufcule;aut potius natu; ralí exprefsione fonandato. Quando enim 060 y233 nochan, caph afpira tur:fed(i dixero בבר‎ nickar,caph du riter profertur& ueluti duplicatur: at in Yà ken,naturalem obtinet fonum. Dages ueró forte locam habct ne; dum ín memotatís fex literís בגר בפת‎ uerum& ín טס שסץ בטלים‎ hoc eft, omnes líterze funt capaces dagcs for; tiorís praeter bas quínque אהתהער‎ 6 eftunquam fine peculiari fignificatío/ nc. Prímó ením indicat defectum nun primz radícalís litere:ut 932N ca dam,pro vw Sic m2 exdo; mo,pro m3 ya Et"vem uifitabor, pro ELEMENTALI$ pro^v. Secundó,index cft coniu gatíonis piel& híthpael; qua: medíam tadícalem femper habent dagefTatam: ut בלע‎ deuorauí,& התבלע‎ 34 tus eft. T'ertió,quando dua pofterío: res radicalcs funt(imiles,plerunqy una tollitur, relicto dages ín altera loco il/ 6ט:₪5]‎ à 229 dicitur סְבַבוּ‎ uel per Ífyncopam סבו‎ citcuierunt, Quartó, he litera emphatíca uel artícularis,quá Hebraíuocant היריעה‎ íd efthe co enítionis uel demonftrationis, etíam dageffat mox fequentem literam, fi modo illa capax fit punctulí dages: quemadmodum habetur ín dictione בביא‎ propheta, הנבי‎ propheta ille ucl talis& tantus. Eadetm litera cum eifdem püctís interdum accipitur pro litera הסריאת‎ id eft, uocationis: ut הרוח‎ O generatio. Quíntà uau hip; puch, quod fcilicet uertit futurum גוו‎ B 4 INSTITYTIO prateritum,imprimit litera futuri tem porís punctum dages:ut יאמר‎ dicet, ריאבור‎& dixit. Excipiuntur futura eon iugatíonís píel;ut^*^ ₪ loquutus eft. Item quando tau& teth ín conia; catione híthpael conueniunt;abfcor, dítar tau per dages ín teth: ueluti pro ANGOWA dicitur wan polluemíni: ubi tría funt dages,primum eftleue& nihil(ieníficat, fed duntaxat indicat tau non afpere proferendüá:fecundum tepracfentat literam tau:tertíum quoq; eft dages forte ut fecandum,unde& fcheua füb mem mouetur,quod con; iagatio ipfa exíeít,qua: femper habet medíam dagcflatam. Simile íadícium eft de tau tertía radicali litera, quando ín fecunda aut prima perfona przeteri/ ti alíud cau accefTeriut שבת ג‎ quíe/ uit, non dícur R»av quicuiftificut à"y2 dimus Pee Sed per dy ges ELEMENTALIS ecs tollitur tau unum,& dícitar ma? quíeuifti, וטסטף שבתי‎. 56 à wa fuccidit, f^ füccidifti:&.וס‎ tat ením hzc língua,ubí fierí poteft, gemínatíonem uníus líterz, No tabís poftremó& hoc, quód daees quando defectum indícat,indicat líte/ ram defeciffe qua: mox líteram íllam in qua ipfüm ponitur,pracedit. Sed li terz"v quando quíefcunt ín qoca/ libus magniís,quod fxpe fit,prafertim iod& he, folet quies pracedere lite; ram quíefcentem: feu;quod ídetn eft, quíes indícat mox fequentem líteram euanuíffe.Exemplü prími, אע‎ platv tabo, אגושי‎ accedá:ubí daees ín teth & címel defignat defectum litere nun (qua fola à fronte dictionis deficit) INam radices funt בטע‎& v3 Inue niuntur etíam quzdam exempla, ubí dages non in fequenti fed ín pracceden 3 INSTIT VT IO: ti litera defignat defectum fequentis litera:ut ריסב‎& conuerfüus eft, à ra; díe 329 Exemplum fecundi: אשב‎ fedebo, אמור‎ dicam, עקשיית‎ ubí zere fub prímo aleph complecti tur ííod prímam radícalem literam: eft ením ישב‎ radix uerbi:& holem fiv pra fecundum aleph includit aleph prí mam radícalem literam:nam aleph il/ lud exprefTe fcríptü conftituit primam perfonam futuri temporis. Porró ín tertío exemplo, hírec cum fequéte iod includit literam he. INam radix uet; bíecft עשה‎ fecit.Sic hic סם‎ furre; xít,quícfcit uau medía radicalís lítera ín camez uoce magna: eft ením. ei uerbi radix. Hc diffufius tractantur ab Elía Cantíco quinto.^ Hinc igi tur efLutlíterze"Yn uocentur líterac quictís,quía plerungs quiefcunt ín uo/ kibus magnis:& ficut poft literas illas non ELEMENTALIS non facile fcquitur dages,ita nec poft uocetn magnam: ut אבר‎ non אבר‎ fcd poft uocem paruam dícímus אבר‎ cum dages. Et omnia illa qux híc fcr bímus de literís"^m íntellívas nece 16 cft de uau& טסו‎ quíiefcentibus non mobilibus. Iod ny3 mobile,aut uau mobile uocant Febraí, quando pro confonantibus accipiuntur. Quan do uero uocalíafunt, בחות‎ 8 uocantur. Appellantur deniq; edem quatuor literae, he onze אותיות‎ cft literzc permutabiles,nà fpe una conv mutatur ín alíam,ut W^ pro Ne" fa nauít:in]eremía,"8 pro W& os. Sic "B pro n8 fructus: ברה‎ pro 325 uerbum eíus: גוית‎ pro n^ locus propríus:& fimilia multa licebit pat (im in facris bíblijs inueníre.^ Scíen/ dum quoq; quód uoces magnx fxpe comutantur ín uocem parua fequente INSTITVTIO dages:& rurfutn quandoq; ficti folet; ut uox parua cum dages mígret ín uo/ cem magnam. INam eft zquíualentía quadam ínter uocem magnam& itv ter uocem paruam& 0065. Exempla ubíuox magna mutatur ín uocem pat uam& dages, סְרְשה‎ pro mv fanctificata, צצים‎ pro ציצים‎ flores, יסית‎ pro mv íncítabit:Ifa.x xxvi. הסיתור‎ incítauerunt te:pro"nen Ierem.x x xviirr. Et haccommutatío eft ín ordíne duplícatorum frequen tíífsima,utà לב‎ cor, fit plurale לבות‎ 564 צל‎ umbra,dicitur צלם‎ umbra eorum. Subíügam nunc exempla ubi uox parua& dages mutantur ín 7 cem magnam, quod potífsimüm fit ante líteras eutturales& ante literam rs. Didiiftí autem pauló שקט]‎ rius,daces prímó oftendere defectum literz: nua tam effentíalis quàm fera lis ELEMENTALIS lis,& deinde occupare femper mediam radícalem ín coníugatione piel& hith; paeltertíó per ipfum fierí fyncopam, & quartó he emphatícam literam fere femper poft fe exigere punctum da; ges: didícifti etíam, literam res& qua tuor eutturales non admittere punctu lum dages:quid ígitur tunc agendum quando dages eft(ienandum& litera in qua fignarí debet;non eft illius ca; pax* Commutandum eft dages unà cum mox precedenti uoce parua ín uo cem magnam. Et fi quzrís, Quazín quam^Refpondeo,Dages& patha in camez,dages& hatephcamez ín ho; lem;,dages& kybuz ín uau fchurec,da ees& hítec ín 2016, fimiliter 04065 7 fzcolinzere.Exempla:à בשבור‎ cu ftodítus eft,fitín futaro אשבור‎ cufto diar, 2/3 cuftodiemur,abfcondita litera pafsíua nun per dages in fchín:. INSTITVTIO uides híc quomodo 04065 reprafen/ tat nun pafsiuam literam: accipiatur auter terbum cuíus príma non eftca pax punctuli dages, quale eft."vam hínc fit pafsiuum באביר‎ dictus eft;à quo ín futuro dícímus אאמר‎ dicar, באביר‎ dícemur,cum zere, quía dages non habet locum ín aleph.Ideo ipfum & fcgol ucl hírec punctus paruus fub aleph& nun fcribendus, mutantur ín uocem magnam:fitd hínc ut zere re/ prafentet defectum nun, non per fe, quum id(it quíetum,fed per accídens, quód fcilicet dages non habeat locum inliteraeutturalialeph. Item forma uerborum ín cóíugatíone pícl eft ifta, "2* loquutuscft, אבר‎ perdidit:& im coníugatíone híthpael,^aNEm perdi ditfeipfuüm, הְתְפַלל‎ inftigauit fe ad orandum. Et quando media non eft capax punctulí dages, tunc hac erit forma ELEMENTÁALI$ forma memoratarum coiugationum, "2 benedixit,& באר‎ explanauit, y»mn benedixit 6, wvwzmm foctü dum fe fecít, Síc, ut ín infinitíuo díci mus*25 loquendo, אבר‎ perdédo: íta ín non dageffabilibus dícimus"y3a benedícendo, באר‎ explanando:mu tata fcilícet uoce parua& dages in"סט‎ cem magnam.Hlaud fecus he empha; tíca litera quando poft fe non poteft habere dages,mutatur dages& patha íncamez:iut; הארם‎ homo ille, yv ille ímpíus:& fimilía multa. Fit tamen nonnunquam ut ante literas guttura lesprafertím ante ynn ponatur uox parua:ut בַּעָר‎ depaftuseft,€n3 con folatus eft, wan fapiens ille,»m mons ille:& cactera. De punto fcbeua. uir P Vnétus fcheua omníum puncto? ram mínífter eft,& quídem quam; INSTITVTIO doq; mouetur,quádog; omnino quie; fcit. Mouctur feu legitur à príncipio di י‎ étionis, fub litera CIE Me lite; ram gutturalé, poft uocern magnam, &(ub liteta quz mox duplícatur. Ex; emplum primi, תבר בראשי‎ Secun dí, a^ עורים‎ Tertij,"ma מרעית‎ mYvev yven. Quin‏ שומרים ,וט Scheua ueró quiefcens‏ הגני tí, 379m‏ eft,quod dütaxat terminat fyllabam:‏ Et nor‏.0/6014 ארג אָשביור ut‏ ta quód nunquam ueníunt duo fche;‏ ua 4 princípio díctionis,nam non pof;‏ fent fimul legi,feu(ut Hebraií dícunt)‏ mouetí, fed prímum femper mutatur‏ cuftodi;ín plurali‏ שביור in hirecut à‏ quod proferri‏ שימרו dicendum erat.‏ non poteft:ideo mutatur prímum fche‏ cuftodite.‏ שמירו ua inhitec;diciturfg‏ Quod(i adiecerís iteram aliquam ca‏ piti dictionis putaíod,ut"ya^ iam‏ ex‏ | ELEMENTALIS ex primo fcheua;quod à príncipio 0 ctionis femper eft mobile, fit fcheua quiefcens,& alterum fit mobile. Nam quoties íntra limítes dictionis concut» reríat duo fcheuaín, femper prímum quicfcit& alterum mouetur, Quód à ptíncípío dictionis duo fcheuain(i mul uenerínt& alterum füb íod pofi; tam fucrítutrung; ín unum hírec mu: tatar:ut d ירושלם‎ dicitur וירושלם‎ לִירושלם‎ ₪ non וירושלם‎ Sícà^2 id cft,loquetur,^2?& loquetur:& catera.In fine dictionis fcheua) emper quícfcit, nec inuenitur ni(i fub literís בגר במת‎ etíam duplícatum: ut. רישב‎ & captíuauít,*^z*& fleuit, Z"YeN) & díxifti.Excipiuntur Yvon ov סושט‎ ínquibuscetíam ט‎& Y ínfineínue niuntur habere fchena.. INotandum praterea quód fcheua cóponítur cuni camez, patha& fzgol,uocaturdg ha» SINSTITVTIOtéphicamez,hateph(gol&hatephpa tha:non fcheuacamez,fcheuáfzgol& fcheuapatha. Ex quibus h atephízeol & hatephpatha folum fub literis gut turalibus locà habent; raro fub alijs literis: índicantág literam mouendam non fecus quàm(i fubícriberetur fche; üamobile; Hatephcamez ueró quum uox fit& fyllabam conftítuere pofsít; füb omnibus literis inuenitur, licet à quibufdam illud camez batuph 67 rat.- Vbíhac regula ín primiseft no; tanda,quód litera: gutturales hatepha tx punctuant fe& pracedentem líte/ ram:hoc efti litera eutturalís habue; rít hatephpatha, mox pracedens lite; ra habebit patha, etíam(i cum hirec ucl fzcgol fuerit panctuanda. Excipíua tar tamen cafus quídam,pracfertím he היריעה‎ quodhabetplerung camez; ut הארבות‎ humus ipfa. Sic(i litera. guttu ELEMENTAÁLDIS gutturalis habuerit hatephfeeol;mox precedens litera habet fxeol. Exenv 4:גוק‎^y& uifitauit;ubi non eftlítera eutturalís, dícímus ín futuro. אפקור‎ üifitabo,"ivan uífitabís,"ve. קט‎ Gitabít:at fi prima radicalís fuerit guttü ralís( qua in hoc cafü raro habet fclie ua param( hítec literarum futuri cem potis mutatur propter líteram guttu/ ralem uclín patha uelín fzgol: ut ab עלת‎ aícendit, dícímus אעלה‎ afcen, dam, תִּעלָה‎ afcendes, יעלה‎ after det:non. f 2ynnop Sicab אסת‎ coL legit, אאסות‎ congregabo, מְאָסות‎ congrecabis, יאסות‎ congregabit:non יאסת‎ Ecab עשה‎ fecit, אעשה‎ fa עשר ד ,8005] תעשו ד ,תוגוס‎ faciet. Sciendum itaque quód א ה ח ע‎ litera: gutturales dícta, à príncipio di ctionis nunquam babent purum fche/ ua;(ed eft femper míxtum cum patha ; 2 INSTITYTIO aut fzcgoliíntra dictionem ueró habé quandoque purum fcheua,€ plerun; que quíefcens, prafertím fi eas prae; Cedat accentus, ut Xing? Xy aut hírec fub litera feruil;ue v^ Quód i hítec fcriptum fuerit füb litera radi calihabet gutturalís püctum raptum feu tmobilesut באצר‎ blafphemauerüt, בֶתֶשיף‎ negauerunt. Sic fi dages leue ue netít poft literam gutturalem,habebit ipfa gutturalís purum& quicfces fche/ ua:ut. רהבו‎ defiderabítiimó fi fequa tur litera quz non recípít dages leue, adhuc ín quibufdam uerbis litera gut/ tatalis habet purum fcheua:suc. Sam? concupífcet,"ien" deficíet:ín quibus tamen litera guttaralem mox praece: dens habet patha,perínde ac(i euttu/ ralís punctuaretur cum fcheua míxto. Dixi pauló füperíus fcheua illud com; politum etíam fub alíjs quàm guttü: ralibus | ELEMENTALI$ ralibus liters aliquando reperiri:& id quidem uerum eft quando duz litera in radice fant fimiles,& prima fuerit fcheuanda: ut"973 ftercora, צללי‎ umbrz. Idem fentíendum quando mu gitus)hoc eft,uireula uocem retínens, eft íüb he pathato, íd que ante mem fcheuatum, ut הַמסְבָרִים.‎ 5: quod tamen non accidit fingulari nu meto fed plurali cantüm. Sunt etíam quzdam alia caufa propter quas líte/ ra non euttutales quandoqy recipiunt hatephpatha:de quibus confulere po; terís Elíam Cantico duodecimo. De officijs literarum feruilium. ter undecím fetuiles literas, quae funt שמו גבְתב אליה‎ quadam mi níftrant uerbís,quedam nominibus,& quaedá tam uerbís quàm nomínibus. Qua míniftrant uerbís,funt qua com C 5 ?EN$ TIT V TI OC ftuunt perfonas,eenera& numerosi utlitetz אית[‎ à capite uerboram effi ciant futurum tempus, litere בבלם‎ infinito ínferuiunt: porró iftz literae pen uerbís fübiunctepraterítum conftituunt:& catera, Vide Tabulam coníugatíonü,& harum literarum offi cía ex ca facilius difcere poteris;quàm fi figillattm eas tibí híc explicatem» Caterüm líterz quz à capíte feruíane uetbís& nomiínibus,funt ift, משח‎ 292) quarum míniftería nunc decla rabimus./ בי‎ Flxc litera primó capi pro prae pofitione, fignificans partem ex multitadíne: ut ממריתעץ‎ de fructu ligníualet מוומס‎ ídem quod. ב‎ à ucl ab,de ucl cx:habetdg femper püctum dages fubiunctum, quí defignat nuti deficiens. INam ubí dícendum fucrat כית‎ YA ex domo,dicimus. za uni 04 ELEMENTALIS tà dictione. Sicpro wa va. dicimus breuius בבּרבם‎ ex uínea,contractis fcilicet diabus dictionibus ia anam. Et quando litera eft gutturalis, qua punctuli dages non eft capax; agetv dum eft iuxta regulam fupra memota tam:nempe quód uox breuís& 8 fünt mutanda ín uocem magnam:ut מיארם‎ ab homíne, T7v2m& à fole: pro ew ya& בן חכות‎ Circamlo; quuntur ctíami Febrzí per hanc lite; ram comparatiuum gradum: ueluti וביפז רב‎ 3nva הבהְמרים‎ deüderabilía pra auro& obrízo multo:hoc eft, defi derabiliora auro:& catera. Sic: טוב‎ "maa bonus cft fructus meus prz auro:hoc eft, melior cít fractus meus quàm aurum: dicit fapíeritía ir Prouetbijs Porró mem finale 0 runieis,cosut OW fpiritus corum אִבסְשים‎ ínucftipabo ב ז605:000‎ 6 C 4 INSTITVTIO facit eátum,cas:ut y3. domus ea; rütn. Praterítum, participium& imr petatíuus recipiunt mem finale praece; dente camez: futurum autem,przece? 10066 v Officium fchín eft;quod capitur pro díctione אשר‎ quí,quz, quod:& punctuatur fere femper cum fxgoletíam iuxta eutturaleslíterassut שיאל יעסב בערל‎ quód deus lacob in auxilío eíus: Pfal. cx rrr. ששוםתני‎ השמשי‎ quódintuita eft fcu irradiauit mc fol. Et dageffat femper lítera mox fequés;ní(i illa fit eutturalis: tunc enim nulla fit ín püctis mutatío:ut"nay וט‎ laborauí. Inuenítur etíam aliquan; 2 fchín habere patha,loco feeol 0 e(t; patha magnum loco patha paruo. Vocatur ením fgol, patha paruum: ut"ev? quód furrexi: שלבירח‎ es qu& quur cto? Cantíc.primo. TAN , ELEMENTALLIS שאתת‎ quód tu:Tudicum fexto. Apud magiftros,ufus huíus feruilís litera fre quentíor eft quàm in libris facris. ^ Lítctahe prímó uocatur. היריעה‎ quod uelutí demonftret term ali quat& eam ínfignem reddat:& fo let adíjcí omnibus fpecicbus nomínü, exceptís propríjs nomínibus:ut n^n illa domus,&wm homo ille.Sed non vn? Bethlahem. Et nota quód fem per panctuatur hacc lítera cum patha fequente dages,nifi fequatur una ex li terís"YN tunc enim camcezatur: ut x22 currus illeubí camez uox ma; ena ponítur loco uocís parua& pun; étuli dages. Iuxta heth ueró& he ha; bet plerunqg patha, ut. ההרשי‎ menfis ille, ההיא‎ hac ipfa.Ttem iuxta literas fcheuatas alíquando habetlítéra fche/ uata poft he illud dages pedum 5 CITN$TITVTIÓ: Iehudzialiquando non ha;‏ היחורים pifcína,^em funda;‏ היאור betut‏ mentum. Et quando litera eutturalís‏ mox fequens habet camez,he ipfum‏ nonraro habetfxeolut v2nm illefa‏ píeas, emm illi montes:excipiuntur‏ parux dictiones,quales funt m eyw‏ Inuenitur deníqg acc litera iuxta uer/‏ qui‏ השומר ut.‏ אשר ba,loco relatíui‏ cuftodit: de quo ín grammatica, ora;‏ tione príma,fundamento quínto.—|‏ הא Secundó uocatur ífta líterahe‏* הא mann íd eft/he admírationissuel‏ he ínterrogationis:& tunc‏ השאלת femper püctuatur cum hatephpatha,‏ additur tam uerbís quàm nomini‏& nunquid‏ חבת bus configníficatiuíssut‏ nua‏ היצלה nunaquídeft7‏ החיש filia?‏ quíd profperabitur* Quando autcm‏ ucnít iuxta literam fcheuatam, habet‏ parba purum;quum duo fcheua à ca»‏ pite ELEMENTALEÉS pite dictionis(imul ftare nequeant: 00 הבונת‎ nunquídut fcortum?. הברבת‎ אהת‎ nunquid benedictio una?nec"סט‎ nit poft he illud pathatum dages.(icut oft he היריעה‎ ni(i ín paucís locis, quádo fcilicet ipfum fequitur litera alu qua mínifteríalis:ut/ הבמתנים‎ nut quíd in caftrís?INum. הבְצַעסְתה.וזא‎ num fccandüm clamorem? Genefeos undecímo. הבבות גבל‎ num iuxta mortem INabal? rr Regum quatto. INec eft quód híc facile impínogas, 7 aenofcas he demonftratíonis pro he interrogationís:quía hc detmonftratio nís nunquam poft fe admittit literam fetuilem quemadmodum he ínterro; gationis. INotandum praterea 4 he ínterrogatíua lítera ante literam gut turalem habetpatha folüum:uc האיש‎ nunquíd uir? העבָר‎ nunquíd feruusc החייסבש‎ num uíuificaftis? Et quam INSTITVTIO do litera eutturalis camezatur,he qua: fitiua litera babet fzxgol;ut e2nm nun quíd fapiens? ההשיב אשיים.‎ num re; ducendo reducam? Genefeos x xiii. De fetuitio literae hein fine dictionis, dícetut pauló poft. " Vocatur hzc litera. Tvyamzm אות‎ litera coniunctiua:eft ením à prínci pio dictionis coniunctio copulatiua,& nctuatur ín hoc officío cum omni P fimplícibus uocalibus, przterquá cum holem& kybuz. Tamen pun; tum illíferé propríum& naturale cft fcheua, fed quod non raro ob certas caufas ín alía mutatur puncta,— Pri, mó quídem ín fchurec,quando fcilicet hac literauenit ad literam fcheuatam, ucl ad unam ex literis בומת‎ Veluti, ורבשי‎& mel emweva& cuftodie/ tis, ומשה‎& Mofes, ובנימין‎& Ber iamín, ופרעה‎& Pharao,"ww א‎ Vafthi ELEMENTALIEIS Vafthi. ובלב‎®nabis. Secun dó habet uau kamez,quando duo no: mína copulantur,& alterum habet ac/ centum בול עיל‎ ucluocem magnam: ut YN) שמים‎ coelum& terra, תחו‎ רבחו‎ uacua& defolata: de quo latius in grammatica Eliz.— l'ertíó habet gau hírcc,quando uenit iuxta iod fche uatum, ut n^& Iudasquiefcen; tc iod, וימינר‎& dextera tua, oby &cognofcetís,"Y"&erítqua abfq; uau habent füb iod fcheua;nempe(ic, "m weny- ye יחורה‎[temquat/ to punctuatur uau coniunctio cum pa tha quando accedit ad líteram euttu/ ralem püctuatam cum hatephpatha, ₪6 ועברים‎& ferui, ותמריסם‎& fini, ואמרְתֶם‎& dixiftis:& caetera. Quód fi litera eutturalis habuerit hatephfzc/ &ol,uau coníüctío accedens quoq; ob; tinebít fcgol;ut רְאמת‎& ucritas, וָאבול‎ eSENSTITVTIO& cotnede, Sed zere habet follitn, iu xta nomen אלהים‎ ut wmmnom- א‎ deus, ואלה"ר‎& deus eíus. Idem ob; fcruant hac treslítere בלב‎ quandoac ceduntadnomen בַאלחים זט אלהים‎ ín deo, לאלהים‎ deo:& cxtera, Por; ró quomodo uau uertat preteritum ía futurum& futurum ín prxteritum;ex/ plícat Elías ín Grammatica, oratione príma;fundamento quarto, - Caph quando cít litera feruilis uo catur primó בת רמייון‎ caph fimi litudíníissut maa cya ficut populus fic facerdos. Et alio modo uocatur בת‎ שיעור‎ caph menfürz ucl coniectura: ut V^N בְּאלְפיִם‎ quafi duo milía uíto/ rum: Iehofuz quarto. Et panctuatur ut litera beth atq; lamed:de quo pau; 10 poft, ל‎ JA lamed uno modo artículus eft datíui cafus,ut cy? populo, לארם‎ ELEMENTALIS mw? homiíníalio modo indícat geni tíuum cafüm,fignifcans mary 4 eft,rei poflefsionem: ut. הָארֶץ‎ m» domíni eft terra: מומוור לְרַוֶר‎ pfalmus Dauidis.Síc à pronomíinibus nrw אני‎ mn ego,tu;ipfe:& à pluralibus coram Cn אבהכו אתֶם‎ dicimus לי‎ mihí ucl mei, y? tibt uel tui, לר‎ illi ael iliius, לבו‎ nobis ucl poftrí,«2» uobísuclue ftri, ew? filis ucl illorsm:& caetera. ב‎ Litera beth quando fetuít à capi/ te,accipítur uno modo pro prxpo fitione עם‎ cum:uocaturjg הְעזֶר‎ Ta id eft;beth fubfidij: ut. ובסשתי‎"anra cum gladío meo€ cum arcu 06 uefeos xirx.Sic em באלחים נעשיה‎ cum deo faciemus uirtutem: Pfalmo Lx. Alíomodocapíturpro"m. ucl ?v intrauel medio, uocatur; בִּית‎ "22" beth inftrumentií:uc T7722. ín domo, בשרה‎ ín agro. lertíó confi TT INSTITVTIO enificat רבוס‎ adhafionem,& vy'aa approximationem:ut באשיתו‎ V2& adharebit ín uel cum uxore fua: Gene feosfecundo.^*à הבמוגע‎ 1 montem:Exodí xix. Porró pun ctuatío harum tríum literarum 272 eft alis.Punctus genuínus illis eft che ua,ficut& litere uau:ut. ברבר‎ ín uer; bo,^2? ad uerbum, X^w3 quafi uir. Quód fi accefferínt ad literam fche uatam,mutatut fcheua הז היובס‎ hírec, quum duo fcheua à capite dictionis (imul ftare non pofsínt:ut בשמ"‎ ín nomínemeo,& non"2Y3 Excipitur híc iod à capite fcheuatum, ut funt ירושילם יהוררל‎& fimilía, ín quibus uttüq fcheua;tam litera feruilis quàm ipfius iod, mutatur ín unum hirec, ut בירושלם ,1004 מו ביהורת‎ inlerufa lem.Quód(i 010: 8 lícerzc ue nerínt ad gutturalem hatephatá;fiunt & ipfa: | | | | | ELEMENTALIS & ipfze illí conformes in puncto, duía lítera eutturalís hatc phata punctuat fe& prxcedentem literam:ut. e"vaya inferuís,X non e"vzya 66 לעברים‎ feraísipfis, בַּאריל ,סט לאיל‎ cum ftalto.Excipitur nomen אלחים‎ iuxta quod habent zere quíefcente aleph:ut באלהים‎ índeo:& cxtera, Idem fit ía infinitiuo uerbí אבור‎ ut לאמיר‎ di cendum.— Item quando dict tres li tcrz adiuncta fuerint à capíte dictío/ nis literz he היריעת‎ excludunt fere femper líteram he& ufurpantfibí pun ctum illius: ut pro mma ínipfa do, mo;dicitur w33 Sic pro לְהָארֶם‎ ipfi homiíní, dicitur ww» íncodcm(igni ficato:& níhil eft quod fuprà díximus dche haiedía,quod híc non locum ha beat. Excipiuntur tamen quadam, ín quibus he haíedía manet, íuxta líte; ram feruilem: ut funt. Cera in D INSTITVTIO ipfis coelis, להגְרגר‎ inipfum cuneutri: & 020074. De literis a fine di&tionum feruilibus. qu qua à fine feruíunt,compur tantur inter affixa. Affixa uoc mus pronomina qux ucrbis€ nomíni bus affiguntur& coeunt cum illis ít unam dictionem,ut"9*3 aníma tua; "Ubi aníma mca, בפשו‎ aníma illius, בפשים‎ aníma eorum, MY v3 anima noftra, c2*3 anima ueftra. Sic cum uerbis, שבירך‎ cuftodíuit te, שמרן‎ cu ftodinit eum, שבירֶה‎ cuftodiuit cam, ivew cuftodiuít me: 8" 84 hoc íntereft quód uerbis fubiungi pot funt affixa ucl pronomína abfoluta,ut שומרני‎ uel אותי‎ wav cuftodiuít me, vwaw ucl enis ev cuftodiuit cos, yis ucl אותן‎ nm dilexit eas:&c. Nomínibus autem adharent fola affi xa& non pronomina abíoluta. Affixa ELEMENTALIS Affixa fimplici., [93 ualet meus,mei,me,mca:& ca terautà yv fit"2và rex meus, בולבי‎ reges meí:^eyin perfequés me, "£^ perfequentes me. Et ín סט‎ 8 | practerítis atgy futurís& ín imperatíuo utimur pro fimplici íod fyllaba בי‎ ut שלחני‎ mífitme, השאלני‎ ínterroga/ bísme, wY2w cuftodí me, wh inuoca me. Porró plurale eíus eft בו‎ nos,noftrum:ut 533278 rex nofter, בולביכף‎ reges noflri, עובנו‎ deferat nos, 3323 recordatus cs noftri. . Vau ín finc cum holem aut fine omnií puncto, ualet eíus, cí, eum, ucl lias di ilum zat לבו‎ rex eíus, 325 uerbum illius,**n2* uerba ₪ lias. Et cum uerbís, שמירר‎ cuftodiuit cum, uel שמירחו‎ addito fcilicet he& puncto holem mutato in fchurcc.Pra mittitur etiam fxpe ipfi טבט‎ litera nui 2 !INSTITVTIO dageffata,ut say? cuftodíet eum, ro^wYvav^ Plurale cíus eft mem finale,& fpe fyllaba חס‎ ut רְבְרֶם‎ uecbücorum, רבריחתם‎ uerba corum; שלהם‎ mifiteos, יִלְבָּשים‎ induet eos; 3A?" occidet eos. " He cum puncto mappíc cft relati uum feemíníni generis. Et habet punctum illum quando prxcedere po teft camez:fin alius punctus precedat, puta zere uel fzoolaut fchurcc,habet hepunctum camez. Exempla, w32* ucrbum cíus, fcilicet mulíerís,^2 uerba illius, שבורה‎ cuftodiuit illam, TANUM odíam cam. Habet quoq; he illud aliquando ante fe nun dageflatü, ut תבוצאבה‎ inuenies cam.Eius plura leeftnun finale,& fyllaba yn ut yY2 uerbü earum, רבריהך‎ uerba carum, אחכו‎ dilexit eas, אשמרן‎ cuftodíam eas, 3m. occident eas. Conftiítuit alioquin ELEMENTALLS alioquin he radici füperaddita feemini num genusutd"74 rcx, n2? שז‎ gina, שרוש‎ fanctus, ww fancta. Capítur quogp ín fine localiter;ignifi, cans fcilicet motum ad locutn: ut ab ארץ‎ terra, בא ארצח‎ uenítín terram; mavavn vn füfpexit in coelum. ^ Caph feruile 4 fne cum camez;ua let tu;tuus,te,tibi:& cum fcheua, tustua,ín faemínino:ut רברך‎ uerbum tuum, רבריך‎ uerba tua 0 uir, אשפר‎ uxortua, מֶּסֶרר‎ uifitauitte, ושמרוך‎ cuftodient te. Plurale eíus eft fyllaba uos,uefter:ut. 9225 uerbum ue‏ בָם. fttum, רבריבֶם‎ uerbaucftra, שָלחבם‎ mifit uos, אשברכָם‎ cuftodíam uos, תשימרובם‎ cuftodietís uofipfos.In fce; míníno ueró dicitur,?33 uerbum tuum,"y^2* uerba tua 0 mulier; שלחף‎ mitte, שלהוך‎ miíferunt te, "yyewN cuftodiam te,^3" recor; Ds INSTITVTIO dabuntur tui.Et ín pluralihabet y2. at ברב‎ uerbum ucftrum, j2"Y2^ uer; ba ueftra, y327N dilexit uos, y21 av? cuftodient uos:& cxtera. De numeris. INI Ve Hebrzi per literas al/ phabetí haud fecus quàm nos per cíiphras. Nam uox ipfa Ciphra;ut dct ab Hebrxís mutuata:ocant ením illi numeratíonem Ye? fphiram. Paradioma illarum(ic habetur, א ה ב ג ףכה רו+ ה שי"‎ 0:9 8 7 6 6 4 3.* וי‎ יט םב‎ m יא יב יג ור טן יר חר‎ 20 לו או 9ן‎ i6 i$ 14 d$ ג‎ ₪ vo^ עים צ ל‎ van» $00 200 100 90 80 70 60 60 9 תתח‎ ety תת‎ vn^n vn T Jooo goo 800 700 600 600 9 Superftitiofe"" pro 15 non ponunt, quum ELEMENTALIS quum(it pars díuíní nominis mm Quídam ufurpant ctiam litcras fi/ nales pro numcrís fcilicet $00 ם 600 ר‎ 700[ 0 n ooo y INumerü annorum mundihoc Chri ftianno millefimo quíngentcefimo ttu ge(imofeptímo currente ufque ad Se ptembrem, Hobrzi fcribunt ה רצו‎ hoc eft;quinquies mille(imum ducen/ tefimum nonagefimum feptimum. Vbí uides quód líterae alephbeth,& caterazante literas centenarium fignift cantes pofitz,tot millenaría importàt, quot unitates feorfum pofita fignífr cant. Hebrzi tamen plerunque omit/ tant millenartíium numcrum, fcribüt íinhuncmodü, מבריאת העולם בשנת‎ và» hoc efl,anno àcrcatione mun di ducentefimo nonageíimofeptímo, íuxta mínorem numcrum. Facit enim לפס‎ ídemquod piv לפרט‎ 4 TNSTITYVTIONY MERI cardínales& ordínales. mafculini& foemínini genetís, Cardinales mafculíni. Vnus Duo T'es Quatuor אֶהָר‎ uu?| שלשה‎— ny Quinque Sex Septem Octo ששה| המש‎ nyiv|"wmv Nouem| Decctm. Da עשרה‎ Cardinales feeminini. Vna Dux Tres Quatuor DDN| wv| אַרְבַע שלש‎ Quinque Sex| Septem. Octo vn vé yos? mae Nouem. Decem. עשר תֶשע‎ Ordinales tmafculíni, Primus Secundus Tertius Quartus ראש וד‎ xv שלישי‎"y Quin; ELEMENTALIS Quíntus Sextus Septímus Octauus שמיני| שביעי| ששי| המישי‎ Nonus 2665. Ordinales foetnínini. Prima Secunda Tertía Quarta שגית| ראשונתי‎| nuevo רביעית‎ Quinta Sexta Septima Octaua שימינית שביעית ששית חמישית‎ INona Decima. עשירית| תִשיעִית‎ Inuenítur etíam fxpe אחר‎ pro אהר‎& Tn pro אחת‎ Dicíturquog ín faeminíno YN pro ee3w dux. Proínde mafculiína cardinalía ín Qvavi id eft, fübiunctione nomínum; habent, שני שלשת ארבעת חמשת‎ שמונת תשעת עשרֶת‎ nyav ששת‎ Etínfoemíníno, שתִישלשי ארבע תמש‎ mYey vun wav שבע‎ we 5 INSTITVTIO Poft decem, ordínalís numetus non differt à cardínali. Dícitur cním, אחר עשר‎ undecím& undecímus:& עשתי עשר הרשי‎ undecimus menfis: | ₪ infcmínino, עשתי עשרה יְרִיעות‎ undecim cortíng: שנים עשר‎ 6 cim& duodecimus, שלשה עשר‎ tre, decím& tredecímus, עשר‎ Cya"w quatuordecím& decímufquartus. קשרים‎ uiginti& uígc(imus, שלשיים‎ triginta& trígefimus, ארְבַעים‎ qua; dragínta& quadragefimus, חמשים‎ quinquaginta 87 quínquaeefimus, Uu[cxagínta& fexagefimus, שיבקים‎ fceptuaginta& feptuagefimus, שבניםם‎ octoginta& octogefimus, תשקים‎ nonagínta€ nonaegefimus, "wA centum& centefimus, בואתים‎ ducenti& ducente(imus, שלש מאות‎ trecenti& trecentefimus. אלת‎ mille fnülefimus, אלפיב=‎ milla, אלפיב‎ duo ELEMENTALIS duo millia, רבא& רבַּת‎ atque 22^ decem milliasidem רבל‎ aleph mutato ín uau, רבותיבם‎ uiginti millia, רבל‎ 312^ decies decem millía, íd eft, cen; tum millia. In feemínino genere; poft decem hoc pacto numeramus, אחת עשרה‎& עשתי עשרה‎ undecim& undecima, שיתים עשרת‎ duodecím& duodecíma, שלש עשרה‎ tredecím& decímatertia, ארְבע עשרה‎ quatuordecim& quarta decima: עשרים‎ uiginti& uigefitna, trípinta& trígcfima.‏ שלשים Et fic de reliquís,ut ín‏ mafculíno ge;‏ actc.‏ PRIMAE PARTIS INSTITVTIONIS א]1 ע‎ 1 5 INSTITV'TIOELIANAE GRAM-: MATICAE SVMMARIVM =&ucluticompendíum quod; dam ín pulchrum reda Ctum ordinem. ESAE SIMPLICI lectori [LA ₪ mutis preceptoribus N 3 linguam fanctam dífce NIA're inftituentí, Hebraif Er| iz miinconfuetus loquen di modus imponat, aut à ftudio cius abíterreat:confültum nobis uífütn fuit brcuibus oftédere;quíd Elías ín nobili fua erammatíca& ex doctíorum rabi norum commentarijs excerpta, fum; maríé doceat,quas regulas pracfcribat, quem ordínem fequatur:&(ic ueluti Ícmítam przparare in eandem; ut ucl omnibus וט‎ effe pofsit,etíam(i íam bonam partem cxplicuerímus, Ieitut ELEMENTALIS tGrT VR ה‎ prímís docet apud Hebrxos tres effe oratíonis pattes, Nomen, Verbum,& Confienificatu uas dictiones, per quas intelliguntur Aduetbia;Prapof(itiones, Coniunctio ncs& Interíectiones. In Verbis maior uís cft. Porró omne INomen€ Verbum tribus radicalibus conftat li terís. Vocant enim uocabuli originem, שורשי‎ radícem.Et omncesalíx litera à capite uel calce adducta, nuncuparv tur שייבוושיות‎ miniílteríales. Deno; minant autem líteras cuiuslibet radicis à tribus literis huíus uocabuli."ye Prímam fcilicet cuiuslibet radicís lite: ram uocantes pe uel pepoal.fecundam aín feu ainpoal,& tertiam lamed fiue lamedpoal: ut ín radice"Av Ííchín eft pepoal;mem ainpoal;& res lamed/ poal—Praterca fecernunt totíus lin: gua radíces ín octo claffeis feu ordi "INSTITYTIO nes. Primum otdínem tenent vor שלמיב>‎ uerba ₪ nomína perfecta; qu« fcilicet nuaquam ob quamcungg inflexionem amittunt unam ex radica libus líterís: at funt và? cuftodiuit, ברל‎ diuifit, הרג‎ occídit.De hís Aben zta íta fcribit, em אותיות הַעיסֶר‎ coy? uwyyiurw^n קץ‎ no? v4 ive» vzwa תפורומים‎ essen זולתי‎ Secundum ordinem conftituunt defectiua ín pe nun, hoc 61% qua pri mam radícalem literam habent nun: ut VA 4600658, 9*3 cecidit:& alía multa,qux ob íd een defectiua uo - eitantur,quía haud raro amittitur nun & loco cíus dageffatur ainpoal fcu fe; cunda radicalís:ut אפל‎ pro אנפל‎ ca dam, תגשי‎ accedes. Tertium ordínem cfficiunt omnia ucrba€ nomiína,quorum príma litera radicís eft iod,& ea uocantur. מא‎"i דור ELEMENTALIS "^ quicícentía ín pe iod: nam notv nunquam quicfcit iod ín uocc magna, pracíertím ín zere, ut à ישב‎ fcdit, dé cítur in fututo אשב‎ fedebo, תשב‎ ₪ debis. Et ab eodem uctbo fit uerbum tranfitiuum quod hiphil aocant;hunc ínmmodum חושיב‎ fecit federe fca col/ locauit: ubí iod litera quíefcít ia 6 magna,uau holem. In hunc quoq ot/ dinem reijciuntur uerba qux ab aleph íncípiunt; nam 87 ea nonnunquam itt futaro permittunt quícfcere aleph líte/ ram,quemadmodum a אבל‎ come; dít,dícítur אבל‎ 866 aleph effentíali ín holem: aleph ucró exprefum conftítuít prímá perfonam futurí téporís. Et illa quics foliim inue: nitur ín príma perfona(ingulatí: nam in alijs perfonís dícitur תאבל‎^ come: des, יאבל‎ comedet, aleph expreffe fcripto. Quartum ordinem uen . JINSTITVTIO dicant(ibiuerba,quorum media radi calís eft uau quíefcens,quz plerunque clíditar& ín uoce magna quiíefcít: ut wy pro viv furrexít, שם‎ pro שום‎ pofuit. In ímperatíuo tamen& futuro uau exprefle fcribitur:de quo ín Gram matíca. Huc 6614 pertínent uerba quo; rum medía radícalís eft íod quiefcens: ut ריל‎ uacuus fuit, f 68006 טיל‎ tulít:& cactera. Díxi fignanter quando íod uel uau quicfcít, quia(i moueretv tur, íam radix illa alteri ordíni adfert benda eftut. Y expirauit;quod eft de prímo ordíne: Y uíxít,quod eft de quínto ordíne.^— Quintus ordo complectitur uerba qua habent pri; mas duas radicales líteras inuaríabiles & וס‎ he uel aleph,uocanturdg שוטף‎ fcentía ín lamed he:ut עשת‎ fecit, סרא‎ clamauít. Quz definunt ín he, mutant plerunque he ín íod uel uauut. wy fecifti | ELEMENTALIS fecifti, עשו‎ fecerunt, עשיות‎ facete: |:de quo ín Coníucationibus. Quz ue/ ró termínantur ín aleph,ín illis quiefcit aleph:hoc eft;non habet propríü pun 'étum uocaléut^Y uocafti, בסְרְאת‎ uocatus es:& caetera. Sextus ordo habet radíces בַּפוּלִים‎ quz fcilicet duplicant alteram radica lem,fed ín hoc ordíne una fimilium re; fjcitur& altera dageffatur:ut à eem quod eft de prímo ordine,fit תס‎ perfe cít,eíufdem fcilicet(ienificati cum ven Et 11160 ut alíatn líteram adíecerísei à fine, recipit mem punctum dages, ut VOR perfecerunt. Sic 4 גוז‎ fit גד‎ to; tondit, abfque 03065, quía ultíma di ctionis litera non daecffatur,nifi putv Ctuetur:&(i addíderis literam, dageffa tur Zain:ut גוות‎ totondifti, 34 to; tonderunt, In feptímo ordine funtuerba quae prímam radícalem lite E INSTITVTIO tàm habent nun uel íod uel aleph;& tertíam he uelaleph:ut. Weine qua ratione nun funt defectíua,& ratíone he quiefcentía in tertia radicali:funt igi tur compofiti ordínis. Flac ueró. אב‎ ירה‎ ₪ fimilia, quiefcunt ín príma& tertía radicali. Octauus ordo ha; bet uerba מירבַעים‎ qua fcilicet conv ftant quatuor radicalibus lícerís,quem admodum íunt Pz3a שעשיע‎ v7.& fimilia. Hxc de ordinibus dicta faffi cíant.In Elía copiofora de illis ínueníes: nos folüim uíam ín eundem fternimus. DE CONIVGA/ TIONIBVS ocrT Elías ín Coníugationi| bus duo obferaáda,formam&| (ignificatione.Et ut iam uerba difcreui mus ín octo ordínes,íta notabís quód ín quolibet ordíne,octauo excepto,ín/| ueniuntur quatuor coniugationcs, iu^| xta ELEMENTALI$ xta quas quoddy uerbum quadtuplicí ter coniugari poteft;haud fecus quàm apud Latínos unum uerbü ín duabus aut tribus coniugationibus inflectítur: | ut eft parío& parturío,edo edis,efito e(itas,efurío cfurís:&c. Síc ením ín pri ma cóíueatione Hebrzxa dicímus ves Iníecunda שיר‎ In tertía"2*€n Et inquarta"277m Et ítem fi acceperis uerbum de fecundo ordíne, poterís עו‎ lud per ingulas quatuor inflectere có, iugationes:ut בגשי‎ ín ptíma, V3 ín fecunda, הגיש‎ in tertía, התנגש‎ ín quarta.Exemplü ín tertio ordíne, ישב‎ inpríma, ישב‎ infecunda, חושיב‎ ín tertía, התישב‎ ín quarta. Ifta autem multiplex coníugatío uníus uerbi, fo; lüm propter tran(itiuam fienificatio/ nem habendam,apud 5 ponií tur.Eft enim mirabile deí artíficiutn ín hac lingua,ut ex una uoce multa fluát E z INSTITYTIO fignificata. INam ubi Latínus dicit fe/ 000 מו‎ neutto genere;& colloco;ín acti uo genere, Hebraus id explícat una uoce,fed ín díuer(is coníugationibus: nempe ושיב‎ ín prína,& חושים‎ fe; it federe feu collocauít;ín tertía..6 AT exiuít, הוציא‎ eduxit, wa» di dicit, va». docuít, WM^ appropin/ quauit, בגש‎ penetrauít, W^3^ ap ge התנגשי‎ applicauít feipfum. ides quàm breuis& quàmlata 6 (itlíngua. Sed nunc coníugationes ip fas fuccincto fermone Hr El PRIMA coníugatiouocatur סל‎ id eft,leuís:quía non habet dages ut fe cunda coniugatío,nec he ut tertía,nec| fyllabam רות‎ utquatta. Forma eius eft triplex, fcilicet"va? cuftodíuit,| **n defiderauít, יבל‎ potuit. Príma| forma habet camez& patha,fecunda camez& zere,tertía camez& holerm. Sign ELEMENTALIS : Significatio ueró eíus eft pleranqy neu tra,& folüm propter uerba neutra po/ nítut,(icut alia propter uetba tranfiti | ua:tametfi multa quoq; ín ca ínueníun tur tranfitíua uerba. Exempla: ya? quieuit;manfit,in príma: Ye? pofuít, infecunda.Sic 33w^ íacuít;in príma:. השובים‎ pofuit in lectum,ín tertia.Item שביע‎ audiuit, שיפיע‎ infecanda:& in teitía. yveX9m díuulgauit: n2? mí, fitín prima: שלח‎ ablegauít;in tertía. Sic"mà aperuit, puta oftium uel(i mile quid, quod iterum clauditur:& "ma aperuit cum uíolentía, uel quod non iterum clauditgr.Sic שיבר‎ fregit, שבר‎ contriuit: השביר‎ fecit frange: te, fcilicet peralium: 92N comedit, אבל‎ deuorauít, v^38m cibauit. Sunt etíam multa,que ín príma coníugatío/ ne fant neutra,& ín fecunda atque tet/ tia funt ad alterum cranfitíqa:ut בות‎ E 5 INSTITYTIO mortuus eft, ín prima coníugatione: במותת‎ ínfecunda:& nn íntertía, interfecit. Sic&2m fapiens fuit, הַבָּם‎ fapíentíam docuit: idem fere.'e"anm Regulatiter itaque uerba quz ín pri ma coníugatíone funt neutra,in fecan da& tertia ex aquo fiunt tranfitíua:& qua ín prima funt tranfitíua ad alte; rum,in fecunda addunt fignificato ue: hementíam quandam,& ín tertía fiunt tranfitiua ad tertíum,.INunc exem pla ponemus ín hac príma con iugatíone pro fingulis ordi nibus,& fecundum mo: dos,ut ab Hebraiís defcribuntur, ELEMENTALTIS CONIVGATIO ACTIVA uerborum kal;per omnes ordines,& prímó ín uetbís perfectis. Pratetitum, עבר‎ ven wav cuftodiuitmafc.cen. שברת הַפַצַתְ‎ cuftodiuifti;mafcul. "mren ומטתמוס6,וטו0ס+)ט6= שבורתי‎ ge. שמירף‎ cuftodierunt,comu. שימירבג‎ cuftodíuímus,comu. שמרְתֶם‎ cuftodíuiftis, mafcul. שימירת חמצ‎ cuftodiuitfceminini: שבורת שבחת‎ cuftodiíuiltifoemin. שבירתן‎ cuftodiuiftis,foemín. Secunda fingularis mafculiní fxpe re/ cipit paragogen heut שמרְתֶה‎ cuftodi uifti. Porro füb paufis dicimus v've? שביף‎ Et ínfcminíno, Wyav nzen E 4 INSTITVTIO: Inucniuntur quoq; quzdam uerba ha bere duplex camez extra paufam,fed non ubique:ut 32 regnauít, שאג‎ rugíuít, שפט‎ iudicauít. Patticipium prafens,"nia Z^ yen שיומר‎ cuftodiens, mafculíni: שומרים‎ cuftodíentes, mafcul, meo\שיומורת‎ cuftodiens, fcetníníni: | תורמוש‎ cuftodientes.fcemin, Forma הפ‎ eítcommunis prateríto & pattícípío. Vtuntur autem Hebrai hoc partícípío loco uerbi prefentís tem potis, preponuntds pronomína pri; mz fecundz& tertíz perfona, ut eft שומר‎"uN cuftodío, שומר‎ nrw cv ftodis, שומרים‎ sinis cuftodiemus. Sic ín fcemínino, שומרת‎ mw cufto, dis:& catera. Participium praeteritum, 9v "v wav caítoditus, mafculíai: שבוורים שמורי‎ cuftodití;mafculini:. ("aw ELEMENTALIS שמביורה שיביורת‎ cuftodita,feeminini:: niwvaw cuftodita:feeminíni, Et hoc partícipium recipit pronomina (icut participium praefens, Porró quae funt neutra,ufürpant adíectiuum pro utrocp partícipio:t à"v3 praualuit, fit בור‎ fortis. Sic vn longeabfi, ftenspro רוחל‎& vw Sunt tamen multa neutra quz prímum habent par tícipium pro utroque,ut עובר‎ ftans, 7 incedens. lnfinitiuus, מסור‎ yiav 9 cuftodire,cuftodiédo: adcuftodiendum:‏ לשמוור לשביע ו בשמיור בְעְביר "WAY quum cuftodiret:‏ "ew àcuftodiendo.‏ Infinitiuus fine literis bachlam habet fub príma camez,& cum líterís bachlà mutatur camez ín fcheua. Poft mem autem bachlam fequitur dages, quía $ INSTITYVTIO mem illad eft à prapofitione בון‎ ab; fconditárque nun per dages ín fchin, Porr5 quando príma radicalis eft eut; turalís,mem habet zere,ut 3^wà ab occidendo. Cum uirgula makaph,mu tatur holem ín hatephcamez,ut^na? cuftodiendo. Imperatíuus,^v* S cuftodimafcul.‏ שבור א שמרה זְבְרֶתה .)וו 0066+)ט6= שברו שימר ave‏ cuftodi,faemín,‏ שמרי מלְבי שביהי cuftoditefoem.‏ שמירנת שומענה Abíjcitur etiam nonnüquam litera he à pluralí foemíniíno ut Yyew Item neutra& qua definunt ín literam gut/ turalem, habent plerunque patha lo; co holem:ut שימע‎ audi, שבב‎ íace, שבות‎ lrtare:& cum uirgula makaph וברה‎ recotdarc.Sed de hoc uide Elíam oratíone fecanda,fundamento prímo, figno fexto. Futa ELEMENTALIS Futurum,"^n? Formatur futurum ab imperatíuo,lite tis איתן‎ przpofitis: recipitd; prima ;)טסט‎ numerí perfona nonnüquam paragogen he.Punctuatur autem líte/ ra aleph cum fzgol,& reliqua líteraz cum hirec. אשמר אשמרה אָשבם‎ ma ישמור‎ , ישְבְרוּ ישמרון‎ y^yen תחשמרו‎ בשבור נְפְקְרָה‎ ]hyen משברי‎ תשמר פשימע‎ פֶשְמִתְנֶה‎ nian cuftodiam,có. cuftodies, tna. cuftodict, ma. cuftodient, m. cuftodictís,m. cuftodiem?, c. cuftodies, fae. cuftodiet,foc. cuftodietís, cu ftodient,fcemíníni generis. Et cutn abíectione litere he, Nae Ixtabímini:& quorum príma eft gut/ tutalis, אַעָביר‎ ítabo, vw» praua INSTITYTIO| lebis, יְאָרְבוּ‎ infidiabuntur, navms praualebunt. EXEMPLAR PRIMAE coníueatíonís ín fe/ cundo ordíne.. נגש גפל‎ appropínquauit,mafculini: בגשית‎ appropínquafti, mafculíni, Totum ptatetítumn coníugatur ut in perfectis. Pattícipium pracfens, vaa pprepinquansut ín perfectis, attícipíum praeteritum, בטוע‎ plantatus:ut ín perfectis, Infinitíuus,^$e'à TW appropínquare. EN TU TUYA Qua ín infinitiuo abíjciunt nun, affu/ munt à fine literam ת‎ Quazueró non abífjcíunt;tenét formam perfectorum, ficat& putus infinitiuus eft(ine defe; Cut VA3 appropinquando, גפול‎ caden ELFMENTALIS cadendo:& cum líterís bachlam לנפול‎ more perfectorum, Sic à נטע‎ yox» À בגע‎ autem, לגַעת‎ adtangendum: mutato duplici fxeol ín duplex patha; propter literam eutturalem.Sic itaque quadam ueníunt more perfectorum, & quzdam cum defectu prima radi 611 Imperatíuus,"T שי גשי בת‎ appropínqua,mafcul. S?RiNUA appropínquate,mafcul. "rei גשיי‎^ appropinqua,faemín. גשנה בבלנת‎ appropínquate;feemín. Dicitur etiam ín fingularí mafculíno, nv Quis ítacp ueniunt íntegra, & quaedam cum defectu nun. Futurum, קיר‎ Omniaferé uerba huíus ordinís,in fu turo abijcíunt nun primam radícalem, & dageffant alteram. WUAN VAN appropinquabo,comuni: INSTITVTIO bbn תגש‎ appropinquabis,maf, PP appropinquabít,maf, WAS בגש‎ appropiquabímus, c. appropínquabitis, m.‏ תגשו תגרון appropinquabunt,m.‏ ישו JEvP‏ "onn van appropínquabis,fce, הַגְשנהתְפלְנָה‎ appropínquabitis,ap; propiaquabunt,fcemínini generís, EXEMPLAR PRIMAE coníuoatíonís ín ter/ tío ordíne, habítauit;mafculiní:‏ ישב vy"‏ אבור pav? ישבת‎ habitafti;mafculini. Praterítum hoc nó differt à perfectis, Partícipium prafens, SN ו יושב יורע‎ Participium practerítum, zvvzW^ habitatus,mafculini gen. Hac duo patticipía fit ut ín perfectis, בור Infinitiuus,‏ 010 שבת בעת ללבת ELEMENTALIS ללבת לרעת‎ adeundum. "Na לת‎ quum pareret. Abiyitur plerung; príma iod& anne; &ítur litera tau, habentdg hi ínfinítíui formam nomínum,que duplící conr ftant fxxgolnam ficut à mw dicimus רבו‎ interiora elus,fic d^na שבת‎ fefsio eius. Porró in רעת‎ utrung; fc gol mutatur ín patha propter literam eutturalem. Imperatiuus,"^Y שב שבה רע‎[cdejhabita,mafcul. שיבו רשו אמירף‎ habitate;mafculini: שבי רעי‎)606,]םכומותומו‎ gen. שבנה רענה‎ fedete,habitate,foe. In hoc modo 100 abícctum, nullum poft fe relínquít ueftigium. Futurum,"ny אמור‎ AUN אשב‎ fedebo;communí: "'aNn תִשיב הרע‎ fedebis,mafculini: ייטב וישר‎ av^ fedebit,mafculíni: INST נשב ברעתה Yn uv ow תשבי תִינסִי ye? השב‎ : רנה‎ Hic facile 1666 uí ^" íd aiunt effe y?»&abí. cóníuga díne ITVTIO habitabímus,cómir, habitabítis,mafcul. habítabunt,mafcul. habítabis, fcemínini: habitabit,feeminíni: patient;parietis,foe. dere, quomodo iod príma radicalis fub líterís futuri tempo rís quiefcat ín. zere uoce maena,etíam fi pauca quadam ínueníantur qui iod ín futuro non abíjciunt:(icut indicauí per exempla 2v"&^yiv Quod autem fecunda quoque habet zere;ut propter conformita, tem,lícet illa non ubíque obferuetur:ut EXEMPLAR PRIM ₪ tíotiis ín ot; quarto. Pratteritum, עבר‎ fva בת אור‎ vv furréxitmafculíni: Ta ELEMENTALIS סבית בות ארת‎ füurrexiftimafculini סְבְיתי בותי גמ‎ furrexícommunis g. סבו בותו אורג‎ fürrexerunt,comunis furrexiftis, mafculini:‏ סְמתָם מתָם furrexímus,comunís:‏ שבונו Aaa‏ mmamev furrexit,foemíníni ge,‏ furrexiftGfeemínini:‏ סבת בית furrexiftis, foemíníni,‏ סמתֶן ביתן boc ordíne medía radiícalís‏ מו Quiefcit‏ uauín catez& zere:idqg folum ín ter‏ tia perfona utríufqs numcri.In reliquis‏ autem perfonís mutatur camcz ín pa‏ tha;ne fequés fcheua mobile 6‏ rímus exemplum mà quodillad fre;‏ quens fit ín Biblijs facrís,ctíam(3 aliud‏ (ibi fimile rato occurrat. Inueníuntur‏ quoqs quatuor aut quínque;ín quibus‏ Zere mutatur ín iod hírec aliam uocem‏ Quód‏ צית ya‏ טול magnam: ut. FA‏ non‏& בת fitinfecunda‏ בית auté à‏ PT íd commune eft omnibus uer‏ r PENSTITYTIO bis ín tauliteram definentibus. ו‎ Participium prafens,"3a "M בת‎ cv fürcens,mafculíni 6, vac furgentes,mafculíni: nma סמות‎ furcens,fcemínini: ל סְבווּת מתות.‎ תוטמוהומוכס‎ huíus participíj non dif; fert à prateríto feemínini generís, nifi ín accentu:nam pratterítum eft yv millel, hoc eft, habet accentum ín pe: nultíma fyllaba: partícipium uero eft y^*& milra, hoc eft;habet accentum in ultíma fyllaba. Partícipium praterítum, פַעוּל‎ wA circuncifüs,mafculini ge,|‏ סור citcuncifi,mafculíni:|‏ בוולים mmen»wa circuncifa,foeminini:‏ círcuncifze, foemíníni,‏ בוולות Ha partícipía funt rara in ifto ordi‏ ae,& fecandüm quofdam funt nomi‏ íd eft;formalía.‏ תואר na‏ Inf ELEMENTÁLIS Infinitiuus,*^vaà קום שוב‎ 6 ad frgendum,‏ לקו בקום c Ímperatiaus,"Y mea uy furge,mafculini: y^‏ שים vay fürgite, mafculíni:‏ גִילוּ שב "pp סומי‎ furge;feemíníní: niyo mew furcite,foemínini. Matatur ל‎ ín ímperatiro uau líte/ raín íod: ut. שיר‎ cantate, שישו‎ lactamíní, uoa A Futurum, עתיר‎ אשירה furgam,coó.‏ אסום אמת יסִית een fürges;mafculini:‏ תשוב| fürgetmafculini‏ יסְוּם יסֶם יבלא| I‏ mei cw furgemus, comunis: | qoem van fürgetis, mafculíni: | יִסִיתון‎ vyaNOS fürgent,mafculití: תסומי תשישיי.‎ fürges,feemínini:: תסוּם תבוא‎ fürget,fcemíníní: mew furgetís)furgent;foe. 2 .YNSTITVTIO Quando uau hippuch(quod fcilicet fu turum mutat ín przterítum)accefferít, mutatur plerunque uau ín camez uel alium punctum:ut ey" X fürrexit, ^v"& domínatus eft, n& cw currít, T2& mortuus eft. EXEMPLAR PRIMAE coníugatíonis ín ot/ dine quinto. Prateritum, עבר‎ רא‎ WT n?3 reuclauit, mafculini e. גלית סְרָאת‎= reuelaftimafculini ge. Noa גליתי‎ reuelauícommunis ק‎ : n reuelauímus,commu.|‏ 73 בראבף cna cma reuclaftísmafculínig.| ow 3 reuelauerunt,comm. גְלְתֶה היתת‎ reuelauíit, foemíníni g. - גלית גָּלית‎ reuclafti feminini ge. qmm TA reuelaftis,fcemínini g.| Mutatur hic litera he tertía radicalís in (od,& ín tertia foemínini muta£ unum he ELEMENTALIS he in tau raphatum:excipiütur tamen quatuor uerba,ín quibus he tertía radi calis perpetuó ftabilis manet:ut 23 D"23 exaltauít, exaltaftí: בגה בגחת‎ fplenduít: Ww miíratus cft: במ‎ con cupíuít:& haec numerantur ínter perfe éta,quantüm attínct ad literam he,at/ que ob id non habent duo camez,fed he fignatur pücto uentrali ad indican dum hanc ftabilitatem. Partícipium prafens,"3s2"a עושית גוּלת‎ faciens, mafculini gen. עושים‎ facientes,mafculini gen. mw faciens,foeminíni gen. עושוות‎ facientes,foeminíni gen. Habet híc feemíninum genus fingula; re difcrímen à mafculíno fingulari ín fo lo puncto finalí,quod mafculínum ha bet fzzeol& femininum camez. Mv fculína in regímíne mutant fzcgol ín ze re,ut קושה שבוים‎ factor celorum: Fs ANSTITYTIO fceminina autem mutant camez ín pa/ tha& he ín tau,fed tunc proprie funt nomína;abfoluunturá; à tempore. Participium praeteritum, פַעול‎ *"»3 reuclatus,mafculini generís:: wma reuclatímafculíni generís: W"73 rcuelata;fceminini generís: גלורותי‎ reuelatz,feemíníni eenerís. 1) modus ín hoc ordíne non differt à perfectorum ordine, nifi quód mutat he ín טסו‎ quícfcens: hoc cfb,uocale ín fingulari mafculini,& mobile ín reli; quís formis. Infinitiuus,"^v היל‎ n?3 reuelare,effe: . לגלות‎ adreuelandum: בגְלות‎ inrcuclando., Infinitiuus huius ordínis mutat aliquá do he ín uau holem,fed cum cnn chlá fuperaddítur litera tau:ut ab. vv fic היות‎ efle,& cum literis bachlam WE' Wn» ELEMENTALIS לחיות‎ adcffendum. Imperatíuus,"MY בלה עשיהי‎ reuela,mafculiní generis: — 39$ reuclate;mafculiní genetis:. לי עשי"‎ rcucla.foemíníni generis: viv reuelatefaemíníni generis. D«e(nit ifte imperatíuus ín zere;futu. tum autem ab eo formatum definit ín fxcol;& perdítur he וסט‎ accedit uau furec pluralem conítituens numcrum. Futurum,"Ty אגלה אעשית‎= reuelabo,communis ge. תגְּלָה תעשיהי‎ rcuclabis,mafculíni: meysn?y reuelabit,mafculíni: mwyinox reuclabimus,cómunis:: הגלו תעשיג‎ reuclabítis,mafculíni: יגלו יעשף‎ reuelabunt,mafculinír תגלי העשי".‎ 10ט014005,)סקומומומו:‎ הגלה תַעשיה‎ teuclabit,foemíníni:=. הגלינה‎ reuclabítis, rcuelabunt, foemínini gencris. F4 INSTITYTIO Fututam huíus ordínís hoc propriim habet;ut quum à fronte accefferit uau conueríiuum,abijcítur he tertía radica liat 8^ pro. mw?&uidít, ey" pro ni?z"& fecit, Y9^ pro migm & refpexit, 22 pro mz23&zdifi cauímus. Ab wm ueró dicitur"m3 pro Tow& fuit:& cactera. EXEMPLAR PRIMAE coníugatíonís uerborum duplícatorutn fiue fcxtí ordinís. Prateritum, עבר‎ גל‎ wm perfecítmafculini get, תמות גלות‎ perfeciftimafculini gen." "mun perfecí;communis gene. סבו‎ vam, perfecerunt,communis: תמותם‎ perfeciftis,mafculini oen, MM תבוונו‎ perfecimus,communis: mon perfecitfoemínini gene. | המות‎ perfeciflifoemínini gen. | תמותן‎ ELEMENTALIS תבוות)‎ perfeciftis,foeminini eenetis: Verba huius ordínís femper dagef, fant alteram radícalem, quando poft illam alia fequitur litera: alioquin 6 illa" fuerit ultíma lítera, non poteft 7 farí, quum nunquam ultíma dictionis litera dageffetur, paucis exceptis. Ha; bet autem praterítum patha ad diffe. rentiam uerborum quarti 85 quac habent camez. Partícipium rxíens, בינונר‎ רב‎ Un eei ge. v2 wn petficientes,mafculini 9. "25 mom perficiens;feeminini gen. תבות רבות‎ perficientes,fcemíníni g. Participium praterítum, own תום‎ perfectus,mafculíni eenetís: תומים‎ perfecti;mafculini generis: Wn. perfectafceminini generís:>! תוביות‎= perfectz,fcemíníni generis, Rarum eft hoc pattícipium, fed loco 5 H INSTITYTIOeius pleruns uenit paul integrum, Infinitiuus,"ve vac perficere: לתום לתו‎ adperficiendum. INon differt ifte infinitiuus ab infiniti uo uerborum quattí ordínís,nifi quód quartus ordo plerunque facit ínfiniti/ uam definere ín kybuz:& cetera, . Imperatíuus,"Wy סוב תוי‎ circuigyra, mafculíni eene; סבן תביף‎= gyratemafculiní eenerís: "29 oytajfoemíníní generis: , סבִינס‎ gytatc/foerníníni generis, Differthic imperatíuus abímperatíuo|| uerborum quattí ordínis per holem&: dages;abiectam reprefentans literam,| non obftante uoce magna.| ; Futurum,"my CimN& אתום‎ perficíam,cómunisg. | Een men oyrabis,mafculini: 0: wm perficiet,mafculini=| M + 5 ELEMENTALIS$ , Ow petficiemus,communis ge. תסבו‎ gyrabitis, mafculini generis: 12b gyrabunt,mafculíni gen. תתבוי‎ perficiesfceminíni generis: wn petficíet,fceminíni 2 mi"ahn perficietís,perficient;fcem.| Habes in hoc futuro duplicé formam: una dageffat alteram radicalem,quan do poft illá fequitur lítera pluralis uel fcemíníni. Altera dageffat prímam ra; dícalem, ut patet הו‎ exemplo tw וסט‎ 0065 ín tau contra miorem fuum de(ignat defectum literz fequentis& non przcedentis, Idem folet ufa ueni re ín hiphil,ut PN ag nv 2e "T"&uertit Hizkrjahu faciem fuam ad paríetem.ubi punctus dages ín lite ra famech, reprafentat defectum fe; | quentís ek iiie mihíalíquan do magnum fecít negociü;quum non | uidere poffem quíd dagesforte eo loci TNSTITYV'TIO: fignificatet, fed lectio Elia: mihi lioe ademit dubium. EXEMPLAR PRIMAE coníugatíonís uerborü feptímí ordinis. Sunt ínhoc ordíne tríplicía aerba:quae dam nanq quíefcunt ín utrags extre/ mitate:unum deficit ín utraqy extremi; tate)nempe Yd.& quadam deficiunt in príma& quíefcunt ín tertía, Exépla; mv‏ נשא we‏ ירא p‏ נטית נשאת TY me‏ pul‏ בטְתי נשאתי "bay"ivl‏ "DM‏ Yl‏ בשיאף יפו VY‏ Diíuertit, mafculíni ge: pulchruít;mafculíni ge. dedit; mafculini gen. Diuertifti,mafculíni: pulchtuiftimafculíni: dedifti,mafculíni: Diuettí,communis:pulchruí.communís: dedí,communís: Diuerterunt;commut.^ pulchiruerant, commu.| | בתגף ELEMENTALIS בתנל‎ dedetunt,comrau.^ נסיתם נשאתם‎ Diunertíftis,mafcul. יְרָאתֶם‎ UY pulchruiftís;mafcul. UT. dediflis,mafculini: qreoiwsvi Tulimus,communís: רְראנל‎ ww pulchruímus;com. בתבנו נתבף‎ dedimus,communís: הראה יתת‎ Timuít;fceminini: בּלתה נשאת‎ diuertít,foemínini: ומומ קס) 1606 נתבה‎ Tem רראת‎ Timuiftüfceminíni: בשאת נטית‎ tuliítifceminini: ,: בתת‎ dediftifeeminini: | . wm wm| Pulchruiftis,foemni. yw dediftiís,foeminini: בְטיתם נשאתן‎ diuertiftis,fcemiínini. Hic uides סנה‎ quatuor uerba נש'א‎ ne» בטוח רא‎ ín prxteríto non differre àuer bís quíntíordínis, At בתן‎ abijcit ulti mum nun ín fecunda perfona utríufqs numeri& generis atque: ii príma pot; TNSTITVTIO fona fingularis numetí. Participium prafens,"3113 nv‏ נושיא wy רומח‎ yn uv‏ נושאים בותגים neu‏ נושאח נוישאת nay nai‏ ; Pim& nim נושאות‎ TUS יראות‎ nia diuertens, mafc. pulchrefcens, m. dans,mafculíni: diuertentes, maf. pulchrefcétes,m. dantes,mafcul, díaertens, feetni. pulchrefcés, foc. dans,feeminíni: diuertentes,foc. ulchrefcen:es,f. Nc hoc participium differt 3 fortna uerborum quíntí.וסוס‎ Partícipium practerítum, פָעוֶל‎ (0 בטויבשוא‎ extenfusomafculíni:| pni" pulchrefactus, maft. 88 בטויים בשואיס ew unm pulcehrefacti,dati:‏: בטויה fioi‏ DUM ELEMENTALIS T3W לפויח‎ pulchrefacta, data: pulchrefactz:& cat.‏ יפויות בטוויות ER& hxc forma(imilis forma: uerbo‏ tüm quintí ordínís.‏ Infinitíiuus, מלור‎ בִטוּת נשא aine‏ לנטות לשיאת mp? nn‏ ליפות לירוא בת בשיאת n‏ מירוא diuertere,leuare: pulchrefcere,tímere: ad diuertendum: dare,ad dandum: ad pulchrefcendum: ín dando,ín ferendo: à dando,à tímendo. Hic uides quomodo abfolutus infiniti uus definit ín holem,cutm líterís autem bachlam definit מו‎ oth, fed(ine defe; ctu líterz nun& quiete iod príma ra; dicalís liter: preter uerbum| 3 quod cum líteris bachlam;abíjcít nin literam,& uerbum בת[‎ quod utru que nun abijcít& affumit ín fine lite ram tau. CPINSTITVTIO noi‏ שא NY‏ יפה m בטו שאו 3D‏ TOYS YES‏ ופי תי רְְאַי טיבה תיק mute‏ ייב Impetatíuus, צוג"‎ díuette,tolle,mafculíni: tíme;pulcher(is: da,tnafculíníi: díuertíte,tollíte,date: ulchrí(itís,tímete: pulchra(is,da,tíme: diuertíte,date: tollite; pulchrae fitis. Futurum,"er WEN‏ אשא NOD‏ אִימֶת אתן JOD ym‏ NT nn‏ NY" nem‏ ne^‏ ישא ביפה NO‏ yu mel‏ תיפו ANT‏ AM jim‏ díuertam,tollam: tímebo,;pulchrefcamz dabo, dabit, dabis: declínabis,tolles: timebis,pulcher erís: pulchrefcet,tímebít: declinabit;leuabít:——| pulchrefcem?timebím? diuertemus,dabítmus: pulchrefcetis, timebitís: dabitis,dabunt: תטו ELEMENTALIS תשאו‎ On diuerteris,tolletis: sw v ימו‎ pulchrí 88 רסו ישאף‎ declínabüt, portabüt "óÓm dabistu mulier: תהטי השאי‎ 1, תיפי תִּירָאי‎ pulchrefces tu mulíet "xn mien dabitis dabunt;foc, | תִּירָאנת‎ nrw pulchrzerítis& erüt, | תתטינה‎ 6 | Hic licet uidere;ubique manere iod pri | mam radiícalem,fed ab íncipientibus à nun abijcítur nun& recípít fequés pun | ctum dages:tertía he uelaleph quíefcit more uerborum quinti ordinis, Porró | cum uau hippuch abijcitur hein fingu larí;ut v"& diuertíit, f"& pul/ | cher fait:& cactera. Et fic de actiuís prímze coniugationis. G INSTITVTIO DE PASSIVO PRI/ ma coniu gationís. PASsIVVM huiíusprímz coniu,| gationis uocatur במְעל‎ 80066 fenv| pet ín prteríto& partícípio prafenti augmentum nun 4 fronte:ut"avia cuítoditus eft, נשבירת‎ cuftodítus es: & cztera, In partícípio בשביר‎ cufto;| dítus, גשמורים‎ cuftoditt& caetera.In| Íímperatíuo ueró ínfinitiuo& futuro| abíconditur nun per dages ín pepoal: quoduut forte fiat;przemittítur illi ín ím peratíuo& ín Ni HR litera he, ut| השמר‎ cuftodire ucl fis cuftoditus:fic| ín infinítíuo, לחשמר‎ ut cuftodiatur.| In futuro non eft opus litera he, quum liter איתן‎ radici pracficiantur,& illae 14065 fortificent:ut אשמר‎ cuftodiar, תשמר‎ cuftodiarís:& catera. Con ELEMENTALIS CoNIVGATIO 9Y*i PAs; (iua uerborum kal per omnes ordínes,& prímó in ordi ne perfectorum, Praeteritum, עבר‎ yen בשמיר‎ eft, בשבורת‎ cuftoditus es, |"eimi cuftoditus fum, נשבורף‎ cuftoditi funt, בשברְתָּם‎ cuftoditi eftís, בִשימרנף‎ cuftoditi fumus, "IO בשבורה‎ cuftoditaeft,| בשבורת‎ cuftodita es, בִשיבורְתֶן‎ cuftoditz eftís. Retínet praeterítum ín omnibus perfo nís pafsiuam literam nun punctuatam cum hírec, ní(i quando príma effentía/ lís litera eft gutturalís,tunc punctus hí | rec mutatur ín fxgol, In uero*r323 2 | | | INSTITVTIO excifus fum, abforbetur unum tau per dages, ptopter gemínationem fcilicet unius literaz;qua plerung; in hebraif/ mo uitatur. Partícípíum prafens,"va :5 בבשבור נחפץ 6 בשבירים 2 בבְשִמְרֶה בשמירות Nlon differt hoc partícipítm à practeri‏ aín ín prateríto dca pa‏ וסט to, nifi‏ tha, híc habet camez. Nec inuenitur‏ in hac pafsíua uoce paul.‏ Infinitíaus, במיסור‎ השמר‎ cuftodirí: להשבור‎ utcuftodíatut: בחשמרף‎ dumcuftoditur: בתסְרג‎ quum occideretur. Abíjcit infinitiuus ו‎ literam nun.& loco eius dageffatur pri ma radicalis:& ut dages illud fottífice/ tur ELEMENTALIS tut;przmittítur ei litera he cumhirec. Quando autem prima eft 0 quz non eft capax punctí dages,mu/ | tatur hírec in zete uocem magnam:ut | patet ín exemplo 3*^mn occídi, Imperatíuus,^W cuftoditus(is:‏ השמר חקחרג cuftodíamíni:‏ השברו| fis cuftodita:‏ השמרי fitis cuftodítz.‏ השמרנת Fututum,"ny‏| cuftodiar,communis:‏ אשמראהרג cuftodieris,mafculíni:‏ תשמרתהרג cuftodictur,mafculini:‏ ישימר יחרג cuftodiemur,commu.‏ נשמר cuftodieminíi,mafcul.‏ תשבירף cuftodientur,mafculíni:‏ ישברף "vavm cuftodieris,fceminini:‏ "Awm cuftodietur,feemínini:‏ Pm cuftodiemíni& cufto; dientur, foemíníní ecnerís. G 5 INSTITYTIO Hic non eft opus lítera he qua fortifi, cet dages, quumliterz אית‎ id exe; quí pofsínt. Quando ueró príma lite/| ra eft eutturalis, mutatur punctus da; ges& hírec ín zete uocem magnam ut príus. EXEMPLAR PASSIVAE uocis in fecundo ordine, Practeritum, עבר‎ impulfus eft,‏ ברת new impulfuses,‏ "ew impulíus fum,‏ ww impulfi funt,‏ vrnew impulíi eftis,|‏ veWw ímpulíi fumus,|‏ now ímpulfa eft,|‏ new impulíaes,|‏ ímpulfz eftis.‏ ברפתן Hic notandum quód uerba incipien‏ tía à nun,ín pafsiua uoce abijciunt nun‏ prímam radícalem& loco cíus jdn|‏ ant|‏ ELEMENTALIS fant fecandam radicalem,& affutmunt ! nun pafsiuam literam. P praíens,"v3 ברת‎ impulíus, www= טקנ‎ "ew impulía, ברמות‎ impulíe. [nfinitíuus, בוסוּר‎ | r^ ímpelli, dum ímpelletetur,‏ בהנרת neímpelleretur.‏ מתגרת| In ínfinítiuo abijcitur nun pafsiua lite/‏ ta,& ob íd príma radicalis nun dagef/‏ fatur, preponíturás he cum hírec ad‏ toborandum ipfam. Idem fit ín impe/‏| tatiuo& futuro.|‏| Imperatiuus,"^Y‏| mm fisimpulfus,‏| "nm fitísimpulfi,‏| "ewm 05 impulía,‏ miewm fitis impulfz.‏ G 4 INSTITVTIO Futurum, YEN PUN ímpellar,communis generis impelleris,mafculini 5‏ הגרת rwn impelletur,mafculíni gene. impellemur,communiís gen.‏ בברת wem impellemíní;mafculini gene.‏ impellentur;mafculíní eene.‏ יברמ Fm impelletur;foemínini gene. ^nwn ímpellerís fcemínini Es תנרפבת‎ impellemíni& impellé EXEMPLAR PASSIVAE uocis kalin tertío ordíne. Prateritum, עבר‎ נורע avi‏ בורעם Py‏ בורעתי ברעו נאמרף בורְעְתָם בורעבף בורקה SNO‏ בורְעַת cognítus eft, cognítus es, cognitus fum, cognítí funt, coghíti eftís, cogníti fumus, cognita eft, cognita eft, 4 étut, f, | בורעתן PLEMENTALIS בורעתן‎ cognitz eftís, Hoc peculíare eft huic otdini;ut in pre tetíto pafsíuo mutet iod ínuau holem. Participium prafens, ינוג"‎ "'2Ni3"Y cognitus, V'YWM cogniti, WP? cognita, TAY" cognita. Infinitiaus, בסו"‎ הרע הבור‎ cognofi|| להאביף‎"ene utfundaretur, "own quum fundaretur., Mutat infinitíuus,imperatiuus& futu rum uau líteram,quz ín prateríto eft quíefcens, ín uau mobilem, ut literae pafsiu nun per dapes(it locus. Pra/ ponitur etíam he cum hítec ad robo: tandum dages. Imperatíuus,"Y VW f(iscognítus, wm(itiscogniti, G 5 -N$TITYTIO "Y"? fiscogníta, "iyw fitiscognitz. Fututum,"vn אוְרע "eu‏ ^ov‏ zw"‏ (vy‏ vw‏ "ZA‏ mW‏ cognofcar, communis eene. fundaberis, mafculíni cene. fundabítur, mafculíni cene. cognofcemur, communis: cognofcemíní,mafculini: cognofcentut,mafculíni: cognofcerís,faemíníni gene. cognofcemíni& cognofcen/ tur, faemíníni generis. EXEMPLAR VERBORVM pafsítorum quartí otdinís. Praterítum, עבר‎ diífolutus eft,‏ בבמיווג diífolutus es,‏ במווגות diffolutus fum,‏ בבווגותי wWwwe3 difloluti funt, Xxwvei diffoluti fumus, oma diffoluti eftis, נבוגת | | | | | | | ELEMENTALIS בבווגה‎ diffoluta eft, במווגות‎ diffoluta es, במוגותן‎ diffolutz eftis. Partícipium pracfens,"za"a X21 diflolutus, בכבמיוגים‎ 6 | במולה‎| circuncifa, || נבולית‎ circuncifz. Habet pafsiuum huíus ordinis aua ca | mezatí,& camez illud proptet exten, | fioné uocabuli mutaturín fcheuaidg ! tam ín prateríto quàm ín participio. | Infinitiaus,"^và | diffoluijliquefieri,‏| הבוג diffoluatur,‏ זט aAwamo‏ dum diffolneretut,‏ בהבווג Avawma nediffolueretur.‏ צר" Imperatíuus,‏ (is circuncifus,‏ הפול fitis círcuncifi,‏ הוולו| (iscitcunci(a,‏ חבולי| INSTITVTIO המולנת‎ fitis círcuncifzc. Futurum, עתיר‎ DYON circuncidar,communis gen. Pon circuncideris,mafculini ven, רמול‎ circuncídetur, בבוול‎ circuncidemur, המולף‎ círcuncidetniní, ^oWm circuncidentur, "owam| circuncíderís,fceminini gen. הבול‎ circuncídetur.foemínini oe. wovon circuncidemini 8" 0 dentur.fcemínini generis. Caterum qua prímam radicalem ha bent gutturalem, mutant duo puncta hírec& dages in zereutab עור‎ exci tauít, בעור‎ excitatus eft, העור‎ exci tare, אעור‎ excitabor, העור‎ excita; berís:& cactera, EXEMPLAR VERBORVM .. pafsiuorumín quinto ordíne. &hyin?x reuclatus eft, T ELEMENTALIS TA^y3 בגליף‎ ליי| ְגְלו בעשיג emp‏ jM | nnieyz: nno ELE | נעויהן‎ qeu teuelatus es, reuclatus fun, reuelati fant, uilipenfi eftis, reuelati fumus, reuelata eft, teuclata es, rcuclata eftís, | Quz in hoc ordíne de(inunt ín alepfz, | retinent ubígg aleph;& ín fecunda atqg | príma perfona habét zere ante aleph: qua autem ínhe definunt;mutant ín iam dictis perfonis he ín iod, prace/ dente zere. Quac à litera gutturalí in | cipiunt; mutant hírec füb nun pafsiuo ín patha. Participium przefens,"sia N?v3n?X reuelatus,uocatus, בגלים בטראים‎ reuelatí, בגלה באה‎ reuclata;uocata, | בגלות נסְרָאוּת‎ | INSTITVTIO Infinitiiuus,"^v'à mivyn הגלות‎ reuclarí, בהגלות‎ dum reuelatur, לְהלְרְא‎ utuocatetur, בוהעשות‎ neferet. Definit híc ínfinitíuus ut ín actíua"סט‎ ceín oth;abforbeturdg nun pafsíua lu tera ín dages:& catera. Imperatíuus,"MY הגלה הַסְרְא הַגְלוּ חקֶראף "Nem"oim‏ qun‏ reuelatus efto, factus efto, rcuelatníni, reuelata efto, teuelamíni. Futurum, חיר‎ no‏ אַסְרא אַעשהיעשת Nópinv3‏ הגלו Vox‏ on‏ הַגְּלֶת reuelabor, fia uel efficiar, reuelabitur,teuclabetis teuelabímur, reuelabímíni,teuelabü£ reuelaberis, teuclabitut תגלינה‎ ELEMENTALIS vr*xn reuelabímini,reuelabuntur. Hic nihil duximus monendum, nifi | quód príus monuímus, nempe pafsi/ | uam líteram abforberi per punctum | dages,& quando dages propter eut; turalem literam non habet locum,mu | taturín zere uocem magnam:ut אראה‎ uidebor, nw uidebitur, יראה‎& 5ט)וט‎ eft feu apparuit, EXEMPLAR PASSI/ uorum uerborum ín fexto ordíne. בבס נתם‎ líquefactus eft, tabuit, נתבוות‎ confümmatus es, "mami confümmatus fum, בגלף‎ vami confummati funt, גמסותם‎ tabuiftis, vmi confümmati fumus, בתביה‎ confummata cft, בתמות‎ confummata es, qom| confümmatz cftis, -—"————— DTE RESET INSTITVTIO Habet nun pafsiua lítera camez, nifi quando uerbum ín príma& fecunda perfona extenditur una fyllaba, tunc mutatur ín fcheua. Per dages difti; guuntur uerba huius ordiínís à uerbis quarti ordínís:& fignatur per dages iL lud una duplícium literarum. Partícipium pracfens,"12 »z15yiwmi confummatus, בתמים‎ coníummati, בבר‎ mami confummata, Wan confummatz. Infínitiaus, מלור‎ vum? liquefieri.tabefcere, vem utliquefieret. Imperatíuus,"vf onn cítoconfummatus, התב‎ fitis confümmati, "amm fisconfummata, wmm fitisconfummatz. Hiic primum dages index eft nun paf (iuc ELEMENTALIS iuz líterz,alterum líterz duplicate. Futurum, עתיר‎ אתם תִתִּם יִתָּס‎ confíümmabor, Mare vyanm oni— confummabimur. Et quando príma non eft capax put ctí dages,mutatur punctus líterarum איתן‎ inzere uocem magnam:ut. אחת‎ conterar, ירר‎ ín tenerítudínem redi getur. Iaueniütur etíam quzdam quz definunt ín holem,ut רשום‎ 0 bitur,*2w^ deuaftabuntur. EXEMPLAR VERBORVM pafsiuorum feptímí ordinis. In hís quz incipiunt à iod& defi nunt in he, nullà inuenitur pafsiuum, praterunum ררת‎ iecit, quod ín futu; ro סטו5!הקן‎ inuenítur habere v pro/ [jcietur,facittabitur: Exodi x 1 x. Poterít igitur hoc pacto per omnes modos coníugari, In praterito, vii proiectus eft. INSTITVTIÓ In infinitiuo, חורות‎ Inímperatiuo, wm In futuro, אורה‎ 86 Inueniturquoqp הרא‎ tímuit, habere pafsiuam uocem: ut ín prxterito 3 formídatus eft, בוראת‎ 5 Inpartiipio,^ בורא‎ terribilis— In infinitíuo& ímperatíuo, N^ In futuro, N'YN uel SY tímebor:&c. סיווס‎ que incipiunt 4 nun& definunt in he, raro quoq; ínueníuntur ín uocé pafsíua,& inter multa hoc unum ínue/ ni, בשה‎ ínclínatus eft, בטור‎ inclína/ tus, יבטו‎ inclinabuntur: leremiz vr.| Reliqui modí fiunt cóformiter uerbís| fecundi& quínti ordinís. Hactenus explícuímus coníugatio:| nem prímam fiue kal per omnes ordi| nes,íam idem agemus ín fecunda con;| iugatione,qua cít piel.| Secunda | Í i 1 / i ELEMENTALIS SYCYND'I Cow) IvenaTIO Oníueatío fecunda uocatur*23 | id eft; grauis, quía medía radica lis femper grauatur puncto dages,un: de& à quibufdam uocatur. בנין רגוש‎ | coníugatío dageffata:uocatur etíam à forma ipfa?y& pícl: nam uerba eíus conftant hís punctís:ut^23 loquu tus eft,^y ínueftipauít: 8]? Et ponítur hac cóíugatío propter uer/ ba neutra prímz coníugationis, quaz fiunt híc cransitiua: aut fi fint ín príma coníugatione transítíua, funt etiam ín | ifta cransitiua;fed habent híc efficacío» rem fignificationem: ut nma aperuit; ín prima coniugatíone:& nna impe; tu apetuít ucl aperíendo effregit,in fe | cunda coníugatione. Síc שלה‎ miífit; cuíus fcilicet redítus expectatur ín kal, ín piel ueró. f? mifit, ablegauít; H 2 -- is אהי‎ INSTITVTIO Item exempla qua hic fiunt ex neuttís transítiua, yYaV quíeuit,manfit ín pri ma coníugatione.In píclueró שבן‎ po fuit; collocauit. Sic בילא‎ plenus fuit, & N74 impleuíit:: N'à* immundus fuit, טמא‎ inquínauit:& catera. Habet tamen haec coníugatío ficut & caterz, uerba quxdá propría qua non inueniuntur ín kal,& funt híc neu; traut. 25 loquutus eft:habet etíam qua:dá transiítíua;que ín prima quoq coníugatione non ínueniuntur,uc^vn inueftigauít, Yer otdínauit:& caetera, Libuit& íd híc annotare,quód om nium ordinum uerba ín hac coníuga/ tíone(fine ullo defectu& quíete conv iugáturiidds propter medíam literam dageffatá,quum defectus nun primz radicalís líterae aut defectus tertiae radi calis(quando fecunda fimilis eftfigna rinon pofsít per dages,quod príus ra; tione ELEMENTALIS tione coníugationís occupat medíam radicalem. Sic nec iod ín tertío ordíne aut aleph híc quíefcere poflunt ín uo/ ce maena;quádoquídem uox magna ס ante 04065 locum non habeat. Idem‏ fcntiendum quando medía eft guttu/ = ralís aut reslítera: tanc ením plerungs dages& hírec mutantur ín uocem ma; gnam:ut'y)3 benedixit, אברך‎ be; nedícam, באר‎ declatauít, אבאר‎ de; clarabo:& cxtera, In quarto ueró ordi ne loco dages duplicatur tertía radíca/ lisutà€ fürrexit; fit wow erexit: de quibus multa habes ín Grammatü ca. Huc etíam pertínent omnía uerba feptimí ordiaís,qua quatuor con; ftant radicalibus literis: ut ova&catera. Nunc ad exempla. H INSTITYTIO CONIVGATIO PIEL ín prímo uerborum ordíne.| Praztetitum, עבר‎ בבר ררת‎ loquutus eft, רברת‎ loquutus es, רברְתִי ספרתִי‎ loquutus fum, "^ loquuti funt,| רַברְתָּם‎ loquuticftis,| רברנף‎ loquutí fumus, "12^ loquuta eft, רברת‎ loquutacs, רברתן‎ loquute eftís. Habet hxc coníugatío duplícem formam:una habet hirec, zere:& alte/ rajhírec;patha:xut oftendunt exempla à príncipío przeterítí pofita. Quando medía radícalis eft res, mutantur da; ges& hírec ín zeresut"ya benedixit, p233 benedixifti,*a?a benedixe/ runt ELEMENTAELIS runt. Idem obferuatur nonnunquam ín hís quz medíam habent guttura: lem:ut מאן‎ renuit, במאנת‎ renuííli, ביאבף‎ renucrunt, Díxi nonnunquam, uía ín multis id no obferaatur, quem; admodumin בַעָר‎ elímínaui, בּעָרְתָ‎ extermínaftií. Sic.^m? mundauit, טחרת‎ mundafti, em mífertus eft, pam miífertus es. Partícipíum prafens,"aa ye» loquens, mafculíni: c5 ww loquentes, mafcul. n3va wwe loquens, feminini: בירברות מספרות‎ loquentes, fcemiín., Participium hoc prafens haud differc à practeríto,nifi quód habet mem lite/ ram à fronte fuperadditam,& mutat punctum hirec ín patha,& quz ín prx teríto habent zere, fübftítuuntín hoc pattícipio paactum camez: ut. N2'a explanans. H 4 INSTITYTIO Partícipium praeteritum,"ya "NYDA מספר‎ numcetatus, numerati.‏ מספרים מארמים numerata,‏ מסבַרֶה מספְרְת numerata.‏ מספרו In hoc pattícipio ante medíam 7‏ fatam ponitur kybuz: quando autem‏ mediía non eft capax 04965, mutatur‏ dages unà cum kybuz in holem uo;‏ cem magnam:utab t&w defponfa‏ מאורֶשה uít, NO defponfatus,‏ benedictus,&‏ מבורך defponíata,‏ declaratus. In;‏ בובואר cum uau furec.‏ uenítut etíam(licet rato)hatephcamez‏ poní loco kybuz;ut exemplum figna/‏ tum monftrat.‏ Infinítíaus,"và‏ "B9"2^ loquínumcrate, ברר באר‎ 67 e,explanate, adnumerandum,‏ לספר »»w» inloquédo,dum loquere, במוסבר ELEMENT ALIS מספר‎ dnumcerando. Qua definunt ín gutturalem,mutant interdum zereín pathasutà. שלח‎ di mifit, שילה‎ dímittere, בלע‎ re: X catera. Imperatiuus,"^Y סבר בר‎ numera,loquere;mafcul. ("^"89 numerate;mafculíni ee. "mo numera;feemíníní gene. ספֶּרב‎ nurmerate,foemínini ge. Et qux medíam non dageffant,"ya benedic, באר‎ explanate, ארשי‎ de; fponfa tu mulier. INon itacy differt ím/ peratíaus ín forma ab infinitiuo, Futurum, 4 ארבּר אספר‎ loquar,numerabo, ^2* zw= וטפסטוף1000695,10‎ אברך תְברף‎| benedícam,benedices, "aia loqmur,explanabím? "uv vw loquemíní, loquentur, "mon numetrabis, fcemíniní: Hs CINSTITYTIO: "B9. numerabít,faemíníni gene; "men numcerabitisinumerabüt, f. Hic duo funt obferuanda: prímum, quód ín hac coníugatíone,mem utrí». ufque participij& literze futurí tempo/ ris habent fcheua:alterum;quód par; tícipium pracfens,infinítiuus,imperati/ uus,& futurum habét unam formam; nífi quód participium huic communi formz fuperaddit mem,infinitiuus li teras בבלם‎& futurum literis Tw omnes cum Ícheua punctuatas. EXEMPLAR VERBORVM fecundi ordínis ín coniu; gatione píel. VT" cornupctijt.fonuit, נגהת‎ cornupetijfti. Coníugantur uerba huíus ordinis ín píel omníno ut uerba perfecta, fine ullo defectu prímx literae nun;& ratío huíus eft, quód media ex ipfa coniu; catione / 1 / j ELEMENTALIS catione habet dages,& ob id nun non poteft abijcí;quía defectus ille no pof? fct(ignarí per dages,quum fequens li/ tcta príus ex ipfa coniugatíone habeat dages,nec unum dages pofsit duo(i/ enare officia,neque duo dages pofsínt poni ín una litera. Qua medíam habét eutturalem;plerunq; feruant formam comtnunem:ut'yYNi exectatus eft, "wi maledixítà quo ínuenítut 6 בארת‎ maledixifti: Pfalmo octogefi monono.Síc dícitut א נחל‎ vw du xit:& 000601. Partícipium praefens,"352^9 במנגן‎ melodíam faciens. Partícipium practerítum, בעול‎ בנגֶת‎| cornupetitus. Infinitiuus,"y'a vi melodíam facere. Imperatíuus,"^Y V. facmcelodíam. INSTITVTIO Futurum,"ny faciam melodiam.‏ אנ תנגן Omnes perfonz omníum modorum‏ formari debét ut ín perfectorü ordine,‏ EXEMPLAR VERBORVA tetti) ordinís ín coníuga; tíone piel. Coníugantur& huíus ordinis uet/ ba more perfectorum,nec poteft pti ma"40164115 iod uel aleph quicfcere ín uoce rnagna;propter medíam dageffa tam:ut יסר‎ caftígauit,"e^ funda uít, מיסר‎ caítigans,"e^ caftípare; *Y€? caftíga, איסר‎ caftigabo. EXEMPLAR VERBORVM quartí ordínís ín coniu catíone pícl. Quartus ordo quí habet medíam radicalem uau literam quiefcenté,non poteft formare piel per dages, ob id quód dages& quies(imul ftare ne/ queant ELEMENTALIS queant:fed quía 84965 forte eftloco li tere,& híc dages poní non poteft,du/ plícamus loco eíus tertíam radicalem, & habemus quoq; píel ín hoc ordine: utfíà vi furrexit, uolo facere píel, nonpoflum dicere€Yv quía íam ex uau quíefcente factum eft uau mobi le, quod quidé 04908 recípere poteft: fed manéte uau ín fua quicte,fierí non poteftut per dages fortíficetur: dupli co igitur loco dages literam mem,& díco wa» erexit. Vides híc prímüm manere quíetem, deínde loco daces fcribi mem,& tertíó uerbum ipfum more[סוכן‎ definere ín zere, quartó ex kal neutro fieri píel transitiuum.Quín & mem lítera partícipijatqs JEN lite rac futuri, híc punctuantur cum fche/ ua, ficut ín prcedentibus ordínibus: dc quo uide difputationem Elix ínfrà pagínis 145& 146. "WNNSTITVTLÜIO Praxtcrítutm, zy סומים שיובם‎ crexít,conuertít,mafc, סובובות‎ erexiítimafculíni get. סוממיתי‎| erexi,comtnunis gen VYWP סומיביג‎| erexerunt;communiís: vmewiv erexiftismafculíni ge. VUA| ereximus,communis: mew etrexít,fcemíníní gene. סומבות‎ crexíftifaeminínigen, קומימתן‎—erexiftis,foeminini ge. Participium prafens, בינוני‎ בוסומים‎ crígens,mafculíni gene. מיסרמימיים‎ erigentes,mafculínigene: "aea erígens,foemíníni gene. nya erigentes,faemíníni gene, Partícipium praterítum, va Poma] paratus, מבוננים‎ parati, בובוננת‎ parata, yz parata. Differt hoc partícipiü à pattícipio prae fenti | | ו ELEMENTALIS fenti pet camez& raro inuenitur, Infinitiuus, בוסור‎ סומים בוב‎ erígere;parare, לסומם בְלְוּמם‎ adetigendum. Imperatiuus,"^Y ya WW crige,pata, JOE בוותתו‎ interficite, מוותתִי בונבי‎—interfice, סובומנה‎ eríoite. Futurum,"ny אקימם אכוותת‎ /crigam;occídam, ce תסומם‎ criges,criget, בסומם תומבי‎ erícemus,erígetis, יסומיבוו תקומבי‎— ceríoent;eríges, תלובמת‎ Ceriectiserigent. EXEMPLAR VERBO/ rum quíntí ordínís in coniugatíone picl. Non differunt uerba huíus ordínís ín coniugatione píel à uerbís perfectis, nifi quód ratione litera he recipiunt. INSTITVTIO mutationcs illas quas habent in coniu gatione kal: hoc eft, mutant ín przte/ rito he literam ín iod,in infinitíuo defi nunt ín oth,& in futuro ín 6 dente ficeol. Prattetítum, עבר‎ mb» nan— expectauít,reuclauít, חַבִּית גליתי‎| expectaftii& caetera, Et qux medíam dageffare nequeunt, mutant hírecin zeresut T7 ערה‎ nu dauít,nudaftific זרת‎ uentilauit,"zw uentilaui. Participium pracfens, בנוג"‎ מערה‎ nana expectans, mafculini: מְחבִּים מערים‎ expcectantes,com. מְהַבֶּת מחכות‎—expectans,faemínini: Participium prateritum,"a moxamama—expectatus, Tama mama expectata: catera. Infiaítiuus, מלור‎ הבות גלות‎ expectare,reuclate. Impe ELEMENTALIS Imperatíuus,"^ גלהי‎ nan expecta,reucla, Pen הבו‎| expectate;expecta, min expectatefeemiíníni, Futurum,"vy nannmnarN expectabo, Xam nam— expectabit, expectabüt EXEMPLAR CONIVY/ gationis píel;ín fex; to ordíne. Sextus ordo ufürpat nonnunquam in piel uerbum prímitiuum,ut nem quod coníugatur haud fecus quàm"z^ aut aliud uerbü perfectà. Sequitur ctíam non rato formam piel quartí ordinis, ut eft uerbum סובב‎ círcunduxit, v v^n legé tulit:&(ic de fimilibus,qua haud 16005 quàm uerba de quarto ordíne ín pícl coniugantur:ut חוסְסְת‎ eyin.& inpartícipio vy^ma lecem ftatuens: & cxtera,[n feptímo ordine nulla aut INSTITVTIO pauca inueniuntur uerba, quac fub con iugatíone piel inflectantur. EXEMPLAR CONIVG A/ tionis piel in octauo ordíne. Quum ífte ordo complectatur uerba quz quatuor radicalibus conftant lítez rís,ca autem folüm in cóiugatione pícl inueníantur, ut fuprà memorauímus: patet illis potíísimüm appropríatam iftam coníugationem. Et lícecnon ha; beant dages, habent tamen formam dageflatorum,& fappletur dages pet literam tribus radicalibus faperaddü tam,& ueniunt plerungg ex duplica; tisut à גלל‎ fit 9393 rotauít,uoluta uit:& à סלל‎ dicitur^y*?v tubigi nem זוטסתוה‎. Sunt ctíam alíqua quae - quatuor diftinctis conftant literís: ut בַּרְבָּל‎ ínuolui, בּרֶסֶם‎ demolítus eft. Et hzc omnía fic coníugantur, In pra:erito, P722?278 ja ELPMENTALIS In patticipio preícti, ממרסמיים מברֶסֶם‎ | lapattícipio prateríto, מסְלסֶל‎ In infinítíuo& imperatíuo, במגס‎ Infutaro תבוב‎ Y2Y28.&c.ut ín uerbis perfectis.Sunt tamé hec duo pofterío ra exempla magiftralia, quorü príus fi gnificat fibilare,& pofterius difpéfare. FORMATIO PVAL SEV pafsiuz uocis piel per omncs ordines, INon differt forma huius pafsiui à fot/ ma actíuz uocís,nifi quód mutat 6 in kybuz,& ubimedía non cft capax punctuli dages,mutatur kybuz in ho; lem ucl ín uau fütec. Et ínuenitur hacc coniugatío tantütm duos habere mo: dos,praterítum fcilicet& futurum,im peratiuum nunquam.ínfinitiud& par ticipium prefens raro habet.Dico non habere imperatíum,eo שים.‎»2u שילא‎ פועלל‎ quódnon fiat mentio nomínis 12 INSTITVTIO fui agentís:íd eft,actio ab alio infertur a(To,& non poteft pracípí alicui ut P precip ab alío ucl ametur ucl beneficijs fouca tur ucl ín numerum cíuium ínfcriba/ tar:&c.Coniugantur itaque ucrbahu ius pafSiux uocís ín hunc modum. ספר אבל‎ numceratus eft, סברת סברתי‎ numeratus fum, ספּרוּסמַּרְתֶם‎ numeratifunt, סְבְרח סברת‎ numerata eft. Et quando medía non eft capax putv ctídages, ברך‎ benedictus eft, nana ^pa^a Erà"wa fit בואר‎ 8 eft.In fataro füperadduntur prateríto litere איתן‎ cum fcheua,ut אספר‎ nu merabor, תברך‎ benedicerís, יספר‎ numerabitur.Idem fentíendum de uer bís pual ín fecundo& tertío ordíne.In quarto ordíne raro ínueniuntur uerba huíus coníugationis,quale eft"n9 on formatus fun. Quintus ordo non dit fert ELEMENT ÁLIS | fert primo, nifi quód ratíone he tct; tia: radícalis, aliam habet termínatío; uem ín futuro,& ía fecunda atque príma perfona prateríti mu/ tat more confueto he ín iod.Exemplís non eft opus. C ON. I1 ל‎ 6 8 T.I.O T BRT.IA Ertía coníugatio uocatur à forma ipfa vyem hiphil,& habct à fronte augmentum 57 iod antela: medpoal: ut ín prímo ordíne am fccit cuftodire.In fecundo ucró ordine deficit nun prima radicalís,& loco cíus dageffatur altera radicalis: uc à בגש‎ appropinguauit, הגיש‎ obtulit, applí cauitficà Pe3 60006, הפיל‎ 6 In tertío ordíne mutaturíiod ínuau ho I 5 INSTITVTIO lem;ut à ישב‎ fedi, 2^w*3^ colloca; uid ירע‎ cognouít, Z^" notíficaz uit, Sunt tamen alíqua quz retínent iod,ucà 2v? bonus fuit, חיטיב‎ be; nefecít:fic à vx fuxit, חיניס‎ lacta uit. גת‎ quarto ordine hzc forma fetuatur à CA fürrexit, הסים‎ 0 פוא‎ 0? emínuít, חרים‎ celeuauit, בת‎ mortuus eft, הבית‎ interfecit,^s luxit, האיר‎ illaftrauit.^ Inquínto ordíne propter tertíam radícalem lite, ram, qux eft unaex"mW non ínter/ ponitur iod ínter ain& lamed: ut à $93 fit הגלה‎ tranftulit, הגלית‎ tranf? tulifti/he mutato íníod. A sx uero fit המציא‎ fecitínuenite,— Infexto: ordineà סב‎ fit 29m reduxit, ràavtv teduxifti, הסבותי‎ reduxí:& catera. In feptímo ordine,à nci fir nen inclinauit uel extendit, rien inclina fi, 1e" inclínaucrunt. Coniu did M ELEMENTAÁLIS CONIVGATIO HIPHTL er omnes ordínes,X pri mín perfectorum ordine, Praeteritum,^27 העביר‎ m—feparauít, הברלת העברת‎ feparafti, ,וטבהקן₪)= הברלתי ההבבותי‎ הַבְרַלְתֶם‎ omn| ֶ 0 (,5טתוט4זהכןס)| הַברלְנו‎ הברילה העבירֶת‎| feparauit,foemín, הברלֶת הברלתן‎| feparaíti;raftis. Hac forma regulatiter feratur ín omhüibus uctbis hiphil, ni(i quód pru ma radicalis litera quando cft guttuta/ lis,mutat hirec fub he in fcgol. Particíptum pracfens,"z"a בופסיר מעביר‎ conftituensmáfc. במֶסִירִים‎ confíliuentes ma. מעבירת‎ myvven- conílituens, foem. INSTITVTIO בוםסירות‎ conflítuentes,foemíníni. Abíjcítur ín hoc participio lítera be,& pro מהפקיר‎ dicitar בפבְסִיר‎ Notan dum quoq; quale punctü habet mem huius patticípfj,tale habent litera ev ín futuro,nempe patha, Partícipium przeterítum, פַעול‎ vaa מווּבְרֶל‎ feparatus, מוברלה מוברלות‎ feparata. Et híc quoque abíjcitur he,& dicitur בופְלֶר‎ pro מהופסר‎ at fcilicet uitetur mültítado feruilium literarum. Infinitiaus, מסור‎ "yen&"ven conftituere, 7"anz"n? addiftinguendum, Et quando prima litera eft gutturalís, לההרישי‎ adtacendum. Imperatíuus,"Y החרישי הבריל‎ tace,fepara, jo"zn Wm tacete;feparate, אמומונמוקס],6466| ההרישי הברילי החרשבה ELEMENTALIS mien ההרשנת‎—tacetefoeminini. Futurum,"ny אשימיע אברול השמייע va‏ בשְביע תברילף vota‏ יַבְרִילון השמיעי הַבְרִיל משמענה faciat audite, facies audire, diuulgabímus, diuuleabunt, diuulgabis,feemi, díauleabítis, díuul gabunt. Muütatur ctíam nonnunquam iod hi, rec ín 2000 ויברל זט,‎& diftinxit. EXEMPLAR CONIV/ cationis hiphil ín fe; cando ordiíne, Prateritum, 2» emn הגִיש‎ applícauit, "oan קק| הגשית‎ הנישו הבַלְנו‎ applícauerunt, הַגִשְתֶם‎ applicaftís, הגישה הגשת‎ applicauít, foeminini yoomn הגְשפֶן‎ 85 4NSTITVTIO Non differt hoc praterítum à praterí to perfectorum,;nifi quód nun príma .radícalis per 14005 abforbetur. Quan; do autem medía non eft punctí 5 capax, nun minime abijcíturut à Pra fithiphil mam& in futuro ons more perfectorum. In pattícipio pra fenti, בגיש‎&infcemíníno, מגישיה‎ applícans.In partícípío przeteríto,N?3 applícatus, ביגשיים‎ applicati.Hic pro pter dages mutat uau furec ín kybuz; Ínínfinitíuo הגישי‎ ucl הבשי‎ Eandem formam habet ímperatíuus,ut. הפיל‎ deíjce.In futaro, אפיל‎ defjcíam, יפיל‎ deijciet, יפילו‎ defjcíent:&c.Item v3 derjcíemus, 733 contíngemus:Sc. EXEMPLAR CONIY/ . gatíonís hiphil ín ter/ tío ordine. Intertío ordíne mutatur iod prima ra dicalis ín uau holé,€ prazmittitar con —. fueta ELEMENTALIS factalitera heut 8 ישב‎ fedit, חושים‎ collocauít. Sunt tamen aliqua qua íod &on mutant,utà יבס‎ fuxit,fit הינוס‎ lactauít:fic à 99 in hiphil, הִילִיל‎ ululauit. Prateríum,"2Yהוריע חושיים הורעת nv‏ "oon piv‏ הוריעו An win‏ חושיבתם הִיללְתָם הורעכו yrm‏ הוריעה תיניסה הורעת הינק yoyvm‏ notificauít, notificafti,lactafti collocaui, alulaui, notum fecerunt,' collocaftís, notum fecimus, notü fccit,lactauít notificaftí lactafti notificaílís. Partícipiutm praefens,"273 בווביל מוחיע‎ baiulans, בוובילים ביולירים‎= baiulantes, ES neu lactans. Pattícipium pratterítum,"wa collocatus, collocati,‏ מוושב ב vua‏ בִים INSTITVTIO ביורעח מורעות‎ notíficata;notificatzs, Infinítisus,"^v zm החושייב‎ 6 לחושיב לְהִיני‎ ad ponendum, בחושיב בהִילִיל‎ in ponendo, quum collocaret.‏ בחושיב מחושיים ול Imperatiuus,‏ colloca;notifica,‏ חושיב חוריע collocate,‏ חושיבו הוריעף 6 החרריעי הורענת Futurum,"my‏ notificabo,‏ אוריע אושים notiíficabis,‏ תוריע תִיטִים notificabit,‏ יוריע בוריע notíficabitís,‏ תוריענ יוריעף notificabis,fcemin.‏ הושיבי הושבנת EXEMPLAR CONIV/‏ gationís híphil ín quar‏ 6 סז parauítintroduxit,‏ הכין הביא הרע paraftí‏ תהככת mien‏ "Tuum‏ ELEMENTALIS pataui,‏| הבינותי הְבַאתִי PW parauetunt,‏ הַרְעוּ ,פוטס| הסיצומֶם vmevn‏ MV—ereximus,‏ הרענל conuertít,etexit,‏ השיבה הקיבות 0= השייבות חבאת —reduxiftis.‏ חשייבוחן השבסן בִיכוב" Partícípium prafens,‏ reducens,‏ בושייב מבין excitantes,‏ מעירים מקימים .5 במושייבה משייבות Et quando tertía eft 5הזטסוטס‎ ya malum ínferens: quod tamen de heth & ain eft accipiendum. Participium prateritum, vsya uvva‏ מובית מיוסמיים מובאים nis" wevva‏ crectus,iterfectus, erecti;adducti, erecta,erecta. Infinitiuus,^^v ow‏ הרע eríoete, LI o, בְּחְסִים לְתְמִית‎ íncrígendo. WR‏ הְסִירֶה vanym‏ הֶסִירף nyavn Man‏ SUN MUN wA תרִיע‎ "DEA יסִיבוף‎ evi סיו הַסִימִי‎ תסְבְנַת‎ SENSTIT V TIOImperatíuus,^w" eríge,aufer, erigite;auferte; erige;erigite. Futurum,"ny onam, tubilabis, eríget;clanget. erigemu S, erígctis,eríges, erígetis,erigent, foem. Et quando nun eft ultíma,abforbetur in hac ultíma perfona unum nun per dagessutà yan fit תבגה‎ ucl nizn intellícere facíetís. EXEMPLAR CONIV/7 gatíonís hiphil ín or/ díne quínto. Pratetítum, עבר‎ tranfím igrauit,‏ הגלת no‏ חראת ונוג| הַגְלִית"Een‏ הגלו 701 היהי היהי 00/0 ELEMENTALIS - הגלו הַגְלִיהֶם‎— cranfmnigrauetunt, הראינו‎ demonítrauímus, הַגְלְתָה הראתת‎ tranfmierauit, fcem. הַגְלית הגליתן‎ tranfmigrafti. Inuenítur he aliquando habere fzol pro puncto hirec:he ueró finalis litera morc fuo ín príma& fecunda perfona mutatur ín iod. Partícipiutmn prafens,"za v?»2a בראה‎ oftendens, בגְליס מיראים‎ tansferentes, בוראה מיראות‎ faciens uidere,fcemi, Partícipium prateritum, 6a v?» noxa ranslatus, | בווגלה בווגלות‎ translata. Inuenítut ctíam cum hatephcamez,ut בוראת‎ factus uidere. Infinitiuus,^*v'à jeyoa הגלות‎| transferre. Imperatíuus,"W wn nw oftende;oftendite, INSTITVTIO הראינת‎ wn oftende.foemínini een, Futurum,"^57 faciam afcendere,‏ אעלה גל noi mer? faciet afcendere,‏ facientafcendere,‏ העלו יעלף oftendes;faemíníni.‏| הרא תראינת perapoco‏ אמְבָה Inucnítur ctíam pro‏ pen YeN potifsimüm quando à fron‏ te accedit copula uau.‏ EXEMPLAR VERBO‏ rum hiphil ín fex‏ to ordínc.‏ reduxítperfecít,‏ הס omn‏ reduxiftiínccepi,‏| הסבות החלותי reduxeruntxíftis,‏ חסבו הסבותם —reduxímus,‏ הסבוגו ההלונף mavm reduxitfcemínini:‏ חסבות —reduxiftís,foemin.‏ הסבותן הסבותן ינוי Partícipium prafens,‏ reducés, perficíens,‏ מסֶב mmo‏ cama wav reducentes,‏ -מסבה ELEMENTALIS מסבת מסבות‎ reducens.foeminini, Participium praterítum, 9n מוסב מוסבים‎ rceductus,reducti, 8מוסבח מיוסבות‎ Infinitiuus, בור‎ בחְסֶל‎ zen? zen reducere. Imperatiuus,"wx aem 2e" reduc;reducite, הסבי הְסְבִינת‎ reducfoeminini gene, Futurum, עתיר‎ 2BONASON reducam, יסב‎ 29m reduces,reduccet, (avem avi reducemus, rcducetis, "»en(no^ reducent;reduccs, WPwenzen reducetfoemíníni een, EXEMPLAR VERBO/ rum híphil ín fepti, mo otdine, Pauca funt מו‎ hoc ordíne qua normá hiphil obferuant. Frequentíora funt; השיא‎ portauítà בשא‎ Er nam pet INSTITVTIO cufsit,iuerbo m23 Item"wm incl nauít:& quz à iod íncipiunt, wm do 5טוטס,זוטס‎ prímaría radix eft Y» iecit. Hac ín praterito(ic coníugantut, r'2n חורית חטית‎ Tav In pluralí numero, iam sem חורו‎ wem In fcetniníno genere, mmen nmm השיאה‎ nean In pattícipio pracfenti,: ישיא‎ wa"vn בורה‎ In partícipío practerito, משא‎ wx wes בורח‎ In infinitiuo, חשאת‎ Tn הורות הטות‎ In imperatiuo, השא‎ nan wen"m In futuro, אשא אשיא‎ M2N TON TOWN Relíquas perfonas cfficies conformü ter uerbís quínti ordínís, Exem ELEMENTALIS EXEMPLAR PASSIVAE uocis hiphil;qua: ho; phal uocatur. Pafsiiutn huíus coníueationis 7 catur à forma ípfa הפעל‎ hophal: ut ab הַבָרִית‎ fucciditfir vam füccifus eft:& טה‎ םיישוהח‎ collocauit,fit חושב‎ collocatus eft:& cetera. Et inuenitur raro ín alijs modis quàm ín prateríto |& futuro. Et quantüm attínet ad(igni, ficationem,non differt à pafsíuo picl, quod eft pu rtteritum, עב"‎ "Av""vem conflítutus eft, חפסרת‎ conflitutus es, "ve" conflitutus fitm, vw?"— conftítuti funt, Wmvem conftítuti eftís, TER הפסרגו‎—conflituti famus, הפסרת‎ confliítuta es, jgh^ven conflitutz eftís, גד 3-= ג 82 INSTITVTIO Futurum, עפ"‎ APR VEN conftituar:& caterae IN SECVNDO ORDINE Praterítum,"27 NS adductus eft, הגשית‎ "mx adductus fum, הגשיף‎ adducti funt, הגשיתם‎ adducti eftis, הגשיבף‎ adducti fumus, nn. adducta eft, ה הגשת‎ 5 הגשתן‎ 1 eftís. Futurum, ת"ר‎ חגשי‎ adducar, vx» adducerís, x3 adducetur, vi adducemur: 86 IN TERTIO ORDINE Pratcrítum,"27 . הורע‎ 5 eft, הורעת‎ ELEMENTALIS הורעת‎ notiíficatus es, הורעתי הורעג‎ notiíficatus fum:&c. Futurum,"ny אורע תורע‎ notificabor, יורע נורע‎ notificabitur& cater, IN QVARTO ORDINE Prateritum, עבר‎ חוּסם‎ erectus eft, חוסבות‎| erectus es, הוסבף‎| erecti funt, Reliqua huíus ordínís uerba non diffe runt à forma tertíj ordínís, IN QVINTO ORDINE Prateritum, עבר‎ הגלה‎ translatus eft, הגלית‎ translatus es, הגליתי‎ translatus fum, הגלו‎ translati funt, הגלתה‎ translata eft:& caetera, Futurum, עתיר‎ אגלה תִגלה‎ transferat:& cactera, K s INSTITYTIO: IN SEXTO ORDINE Prateritum,"27 círcundatus eft,‏ הוסב fuifti,‏ 5> הוסבות. círcundatus fum:&c.‏ הוסבותי הוסבף סיר Futurum,‏ círcundabor,‏= אוסב תוסם círcundabítur:& caetera.‏= יוסב יוסבף co Nd y:cA ספצ;ש‎ Q VAR T A Varta cóíugatio à forma ipfauo catur התפעל‎ habetd à fronte augmentum fyllab הת‎> medíam|| literam femper dageffatam:unde fit ut| nunquam ín ca uerbum aliquod;cuíuf/ cuncp fit otdinis,pofsit pati defectum. Et nota q; augmentü illud. הת‎ omnt bus uerbis adijcítur;nifi quando príma radicals fuerítana ex literís Y ש 9 ו‎ tüficenim ת‎ augmenti ponitur poftli tcras ELEMENTALIS tetas ץ‎ Yo V A&poít צ‎ mutatut ín v poft+ ucró mutaturín^ lícét de hoc pofteríorí ín hebraifmo ipfo nul/ lum reperiatur exemplum,fed ín chal/ daifmo duntaxat& apud magíítros. Exempla:"UBRWA pro"ann א‎ Dan?" pro 939mm Sic הצטרס‎ pro התצר‎ Etapud magiftros ya*m pro jaw Porró figníficatío huíusconiu: atíonís eft retransítíua feu recíproca, aut(i malís actíuapafsiua, redit ením actus ín eum à quo profectus eft:ut ab אהב‎ dilexit, dicis 2mwmm dilexit fe:fic à'YYà benedixit, fit in futuro 1272w^ benedicent feià w^ fanctu התסרשתֶם 6ט68ח‎ fanctificaftis uos. התגלף‎ reaelauerunt fcu prodidcrüt fe. Habet tamen quxdam uerba peculía/ ría(ib&qua non uidentur haberc reci procam illam fignificationéut"Yzemm deambulauit,"28mm otauít:&c. K 4 INSTITVTIO !CONIVGATIO HITHPAEL ín prímo uerborum; otdíne. Prateritum,"27 התגרל הֶשתְמף‎ magnificauit fe, התגרלת הצטרסְת‎| magnifcaftite, התגרלְתִי‎ magnificauí me, התגרלוּ השיתבורג‎= magníficauerüt fe, - vemvwnn magaíficaflís uos, snm ה‎ 5 התגגלה‎ magnificauít fe, f. pow magníficaftí te, f. qownn magníficaftis uos, fcemíníní generis. Media in hac coniugatione femper dageffatur, nífi ea non[it capax pun/ étulí dages, tunc pracedens punctus aruus mutatur ín uocem magnam:ut € benedíxit fe,^om purif cauít fe.]n quo exemplo;tau litera ple םטע ELEMENTALIS ranq; per punctum dages abforbetur in teth:ut"Wen. purificauit fe. Sunt enim tau& teth, litera eiufdem prola/ tionis, atque ídeo facile una abfcondu tur ín alía. Participium prafens,"332 w^vwa fanctificans fe, מתסרשים‎ fanctificantes fe, vwyanw obferuans fc,fcemíníni, בושתבורות‎ obfcruantes fe,feemín. Paul non habet ífta coniugatio, fed benoní actiuüpafsiuum fatisfacit pro utroque participio. Infinitíuus, מסור‎ VAvRR? התסרש‎ fanctificare fe, "orwva"emwm íncuftodiédo fe. Imperatíuus,"Wr הצטרס‎ luftifica te, חשתכירו‎ cuflodite uos, "yunn purífica te,fceminíni gen. התסרשג‎| fanctificate uos. K 5 4NSTITVTIO Futurum, עתיר‎ אתהלף‎ deambulabo; "amm cufítodiíes te, יתסרשי‎ fanctificabit fe, v^vmi fanctificabímus nos, תתְבַּרְרף‎| purificabítis uos, יִצֶטרקף‎ duílificabunt fe, תתקגש"‎—fanctíficabis te,feemín..v^vnn fanctificabit fe; feemintni: תהתסגשנת‎|—fanctificabitis uos,feem. EXEMPLAR CONIVG A/ tionís hithpael ín fccutv do ordíne. TNon differant uerba fecundi ordinis in hac coníugatíone à uerbís prímí ot/ dinís, quum nun príma radícalis non pofsit deficere propter media 70 fatam: ut beim| deíecit fe, בותנפֶל‎ deijiens fe, PeiDN—deíjcíam me;& catera; |». Exem | | | | ELEMENTALIS EXEMPLAR.CONIVYGA/ tionis hítbpacl ín tet/ tio ordíne. Vetba tertíj ordínis ín hac coniuga: tione non differunt à uetbís primi or/ dinis, nifi quód quadam mutantlite; ram iod prímam radícalem ín uau mo bilem,& alia non mutant: ut. התורע‎ cognouit fe, הררד‎ confeflus cft, reum fe prodídititem התיצם‎ 0 tuitfe. Ian futuro, אתיצם‎ conftítuam me, אתורע‎ cognofcam me. Reliqua perfona:& modi conformiter fiant or díni prímo. EXEMPLAR CONIVGA/ tíonís híthpael ín or; dine quarto. Pendet coníugatío hithpacl ín quarto ordíne à forma uerborum píel, prxpo ;טסוו‎ düntaxat characteríftíca fylla/ ba הת‎ utà סומם‎ crexit, dicitur ín ^ INSTITYTIO hacconiugatíone, התסובִם‎ erexit fc, התסומיבות‎ erexiftite, התקוממה‎ 6 זוא‎ fe mulier. In partícípio, eara Infutaro weymw Dupliícatur ítaqg hic ficut& in píel tertía radicals litera loco punctulí dages. EXEMPLAR CONIV/ catíonís híthpael ín לוס‎ díne quínto. Nn differunt uerba quinti ordinis in coníagatione hithpael à uerbís prími ordinis, ní(i quód ratíone he tertíx ra/ dicalís,ín prateríto mutant he ín iod, & in infinitíto termínantut ín oth,fi/ cut ín príma fecunda& tertía coniuga/ tione. Exempla, התגלה‎—rcuelauít feu prodidit fe, התגלית‎ prodiídiftíte. הַתְגְלִיתִי‎| prodídi me. In infinitíuo, הַתְגְלות‎^reuclate fe. In im/ | | | ELEMENT ALIS In ímperatiuo, התגלת‎ reuela te:cum zete. In futuro, אתגלה‎ reuclabo me; תתגְלה‎| prodestexcum fxgol. EXEMPLAR CONIV/ gatíonís híthpael ín fexto ordine. Non habet fextus ordo ín hac coníu; gatíone propríam aliquá formam,fed ufürpat ucl formam fuí perfecti uerbi, | ucl formam quartí ordínis: ut à סב‎ | circuiuit, fit ín híthpacl 22cmm ucl a»Wemm gyrauit fc. Pofteríortamen forma frequentior eft,ut התנגולל‎ uo lutauíit fe, התגוללת‎ uolutaftí te:& cxttera;ut ín quarto ordine. In feptímo ordine pauca inueníut tut uerba,qua formam huíus coníuga tíonís ímitentursut eft התורת‎ 07 fus eft, ma3mm percufsit fe. "XNSTITVTIO: In octauo quoqué ordine przter unum aut alterum uerbum non inue nitur. HAEC deuerbis dicta fufficiant. Elias in quibufdam copiofior eft, ín: multís deftínat lectorem ad Tabulam coniugationum, multa tractat qua& ego ínter coniugatíones tractauí 7 di ligenter ínculcauí, fcíens quód nihil fa tis dící& moneri poteft ín hac extra; nea língua propaganda:& ob 1 nemo míretur, fi quzdam bis dicta ín diuerfis iínueniat locis. SECVNDAE PARTIS INSTITVTIONIS FINIS De no/ ÉLEMENTALIS DE NOMINE altera oratíonis parte. : 3 ocANT Hebreino m» men propríü שם עצם‎ / Kd ut funt nomina homi Ve 9 num,montium,fluuio; ELSE) rum:& cxtera: nomen ueró ro fabtantiu uocant^2? שם‎ no men reí,& nomen adíectíui שם תואר‎ nomen forma. Et omne nomen uel cft mafculiínutm uel fcemínínü;& pauca itv aenigntur quz utrung; hahent genus, Mafculína conftant tribus dátaxat ra dícalibus líterís,ut eno? panís,^33 res uel uerbum, ספר‎ liber:nifi i quód adie étíua plerunqg habent literam íod ucl uau PRU tam:ut חֶסִיר‎ píus, צריס‎ iuftus, 9333 magnus, 7" longus: &c.Feermínina ueró habent communi INSTITVTIO tet à fine literam he uel cau adiectam, edum adiectíua uerüim& fubftanti ua:ut Piyi foemína, אשת& אשה‎ mulier, na?tà regína, mein murus, nia fynagoga, לבנה‎ luna, TOAMY magna, צריסֶה‎ iufta:S cetera, Sunt tamen plutíma qux ab hac regula exci dunt:nam zm gladíus, ya lapís, CN mater, ארץ‎ terra: 80144 multa: fimilíaittemds nomína omnium mem brorum, quz à natura dualítate qua dam conftant, funt foeminína: ut. יר‎ manus, 9X pes, Y. oculus& 6 ta;licét à finc non habeant fuperaddi tam literam he ucltau. Florum genus cognofcitur ucl ex adiuncto uerbo ucl adiectiuo aut ex fübiuncto affixo aut ex plurali foeminini termínatíone:lícét & hac termínatío nonnüquam fallat, quía fant multa mafculína que habent termínationem pluralís foeminínam, ut funt INSTITVTIO tct ג‎ fine literam he uel cau adiectam, edu adiectiua uerüm& fubftanti uasut niyi foemína, אשת& אשת‎ mulier, na7tà regina, Ten murus, nva fynagoga, לבנה‎ luna, TOW magna, Wy" iufta:& caetera. Sunt tamcn pluríma que ab hac regula exci dunt:nam zm gladius, ya lapis, אם‎ mater, Y^N terra:&'alía multa (imilia:itemás nomína omnium mem brorum, qux à natura dualitate qua dam confítant, fant foemínína: ut."Y* manus, 9X) pts, YY oculus:& 6 ta:licét à fine non habeant faperaddü tam literam heucltau. Florum genus cognofcitur ucl ex adiuncto uerbo ucl adíectiuo aut ex fübiuncto affixo aut ex pluralí fcemínini terminatione:lícét & hacc termínatio nonn&iquam fallat, quía fant multa mafculína que habent termínationem pluralis foemínínam, ut funt ELEMENTALIS ut unt אם‎ pater, סול‎ uox, eivà locus, בור‎ cifterna:(icut€ díaerfo multa fcemínina habent termínatíoné pluralem foemínini,ut funt. 270 אבן‎ "UY&cxtera. De(inunt autem mafcu lina ín plurali numero ín. ים‎& foeni nínaín ות‎ ut בערבְערִים‎ puer puerí, בערה בְעָרות‎ puella puella. Quz ueró dualítate conftant, definuntin v ut רגלים‎ 53) pespedes, עיןעינים‎ ocv lus oculi, בּרְבַּיִם‎'Y?3. genu genua:&c. De inflexione nominum. TzscivN T Hebrai aliam ín; . N Hexíonem ín nominibus quàm qua Rit de fingulari numcro ín plura/ lem,aut de mafculino genere ín femi nintutm,aut de ftata abfoluto ín ftatum regimínís ₪ affixionís:& híc nonnihil laborís& difficultatís eft iuxta díuer/ fas nomínum formas. Verüim ut híc obiter commetnorem;quod Elías pro ELEMENTALIS ut funt אב‎ pater, סול‎ uox, מסוּם‎ locus, ביר‎ ciíterna: ficut€ díuerfo multa fcemínina habent termínatíoné pluralem foemíníni ,ut funt 273 328 עיר‎ 8 620601. De(inunt autem mafcu lina ín plurali numero ín.€^& foeni ninaín ות‎ ut נערבערים‎ puer puetí, בערה בְעָרות‎ puella puelle. Quz ueró dualítate conftant, definunt in^ ut uox) pespedes, עיןעינים‎ ocv lus oculi, e^25 בּרֶך‎ genu genua:&c. De inflexione nominum. YzscivN T Hebrai alíam in; flexionem ín nominibus quàm qua fit de(ingularí numero ín plura/ lem,aut de mafculino genere ín שווקס‎ ninut,aut de ftata abfoluto ín ftatum regimínis& affixionís:& híc nonnihil laborís& difficultatis eft iuxta díuer/ fas nomínum formas. Verüim ut híc obiter commemorem;quod Elías pro INSTITVTIO lixé ttactat, notabís quatuor effe putv cta uocalía ín nominibus qux muta/ rifolent,licet non femper,nec ubíque. Et funt ifta: Camez, Zicte, Sxgol,& Holem. Exemplís rem ipfam fecandüm díuetías formas oftendemus. QvAE funthuiusformx"2*3 aut פטוטת‎""Yy aut לבב‎ aut Jy mtv tant ín regimíne Gngularí puncta ín hunc modum, \בריחוֶת‎ uerbum domini, וס בית‎ fenex,domus, הארם‎ z29 corhomínis,& סֶציר השונה‎ mefsisanni. Et cum affixis, eus un cvy 3$ Et ín plurali numero, oup cu uem i22? Et ín regimíne pluralí, mu»"uy wu Wm Et cum ELEMENTALIS Et cam affixis, DAP vy Sedcum affixis y em& y2 983 hay bent formam plu ralisconftructiui;| ut וְסְנִיכְס‎ una& catera. Hzc ueró forma, אבוס‎ prafepe, "^N humerale,nihil mutat:nam díct/ mus ín plurali. אבוסים‎ 48 cum אוה‎ "^em cinctorium meum:& catera, Hacautemforma"17$. qua fre/ quens eft;non mutatur in regimíne(in eulatí:fed cum affixís quzdam nomi/ na mutant prímum fxeol ía patha,X quadam ín panctum hírec: ut."av rexmeus, -Y2^ regina, pes eíus,‏ רגלו ueflis eíus,&‏ בגרת ("m3— pars fea membrum cíus. Dequibus hzc datur regula;quód ea que incipíuat à litera gutturali, mutant 2 SUNSTITYTIO: fcol inpatha, quando 5 fubijcitur affixum:teliqua mutant fegol in hírec: ut MER pietas mea, j עבר"‎[eruus meus: item| בגר"‎ ueílís mea, "V3 portío mea. Sunt tamen multa qux extra cafum lí tetz: gutturalis,mutant fegol ín patha: ut—^y" femen meum,! "AA rex meus:& catera. In plurali& eíus regímíne;non diffe runt à forma nomínís^2^ nifiquód quadam habent patha ín regímine: ut— בלְבי ארץ‎ 660005 Et hxc eadem forma, quando me; día eft eutturalís, mutat utrung; fxcol ín patha:aut(i tertía eft gutturalismi erat pofteríus fxgolínpatha: ut yap mener& בל בער‎ Et tenent ín quatuor dictis mutatíoni^ busnormam"72 א‎ v3 ut. "n ELEMENT ALIS "a flosmeus, בערי‎ puer meus, Eft deinde alia forma nominum, quz habet zete& fxgol: 5 ut "ee| הלל| עשב‎ Et hax ín regímine(fingulatí non mu; tantur: cum affixis ueró mutant 6 in punctum hírec: ut "m9 liber meus, קשבו‎ herba cius. Sunt tamen quz zetc fub litera eut turalí tmutant ín fxeol: ut עגלר‎ uítulus meus, xm adeps tuus, הלס‎| pars cius:& caetera, De quibus folum guftum hic prabe/ mus, quandoquidem ín Elia omnía emunctíora ínuenícs. Item forma ifta, ביות‎ mors, עול‎ iniquitas, eft de quarto ordine:& mu; tat in regimíne uau mobile ín uau quie INSTITVTIO: fcensut. ביות הארם‎ morshominis. Nlomína iftius forme ve חרש‎ y& inregimíne fingulari non mutatv tur,fed cum affixís mutatur holem ín hatephcamez:ut קרשו‎ fanctitas eíus: & ín pluralinumero, אובים‎ 5 At hzc forma, ארצר‎ thefaurus, בובם‎ ftella, קולל‎ infansinunquá mu tatholem. In plurali, אוצרות בוּבָבִים‎ Yn regímine(ingulatí Tm אוצר‎ Sicutà wv dicitur mym w^ve puncto camez mutato ín patha. Etcumaffixo, אוצרר‎ thefaurus cius. Habettamen 773 in pluralínutne/ roiínfantes, עוללים‎ Pfalmo octauo. Porró אורת בובע‎& fimilia, non differunt à forma v quum litera gutturalis mutet fzgol ín patha:quem admodum ctíam pauló fuperius dixi musde me& בער‎ De nominibus ueró qua mediam , literam ELEMENTALIS litetam habent dageffatam eft una re/ eula,quód nunquam mutantur: ut v" vvv 23 Et quando medía non eft capax put étuli dages,mutatur uox parua ín ma gnam,& illa uox magna non mutatur propter adíectionem affixorum,ficut nec dages mutatur:ut wv» efteiuf/ demformzcum 233 Et ut ín plurali numero dícímus גכבים‎ nullo mutato puncto: fic quoque בֶּרֶשִים‎ dícitnus. Imó סריס‎& v" funteíufdem for mahabentes etíam ín plurali. eee eunuchi,&.וטו צריסים‎ Item nomina qua à príncipio ha bent fcheua;nunquam mutant illud:ut רבשי‎ mel, vem—afinus, 2NY lupus: hínc afinus meus.‏ תמורי| lupa,‏ ואָבת Excipiütur ca qui habent camez poft‏ fcheua. 11 ením ín tegímíne pluralí‏ 4 INSTITVTIO mutant camez ín fcheua, 87 tunc pri mum neceíTaríó mutatur ín hírec: utà^y! hono"v Sicà בַּתְבִי בַסֶב‎ fcripta. Hac de mafculínís;aut qua for: mam habent mafculinorum. INunc de foemínínis, NonMrNA fcmininaquz defi, nunt inlíteram przcedentecamez, habent unam regulam, nempe quód ín predíctis quatuor mutationibus mu tantlíteram ה‎ ín^ utà—"yw dices wv nvw iuflitia domini. (yw— íuftitía cíus, nivor iuflítiz, Yvmew|(uftitiac tuc, mm צרסות‎ iuftitiz domíni. Vbi fcheua primum mautatur in hírec propter fcheua fecundum. lem à"25 comceflio, facies אבילת‎ ELEMENTALIS TAN אבילת אבילתו.‎— 80 0012 Vide Eliam ín oratione tettía, fanda, tnentís octauo& nono. Faemínína ueró quz ín ftatu abfo/ foluto definunt ín literam praece; dente fxgol, dageffant literam illam tau ín affixorum fubiunctione, ut— T7 corona, corona eius:«&‏ עטרתו nNen decor,‏ decor 5‏ תפארתו prímum eft litera hazeman‏ ת Vbi‏ thíca feu denomínatíua.‏ Sunt ením fex líterz, uidelicet ifta האמנתי‎ quz radicibus adíect deno; mínatída conftituunt, qua: uulgo ap; pellantur hacemanthica, ut משסל‎ pondus, תשלום‎ compenfatío. De quibus in Elia, oratione teitía;fuv damentís duodecimo& decímotettío. L 5; ————Püáà Eee: INSTITVTIO Nonina fecundi ordinis que fcilicet deficiunt in. pe nmn. N Omína quz deficiunt ín pepoal nun affamunt à fronte literam hzemanthicam mem cum patha fe/ quente punctulo dages: ut— במטע‎ plantatío, à נטע‎ plantaut:||& n^va cuftodía, à בטר‎ 6 "ava conflail.— א‎ nz percufsío,— à בבת‎ uapulauít. Ia quibus dagcs índex eft perdíta: nun radicals líterac. Nomina tertij ordinis, quorum prima radicalis litera eft iod uel alepb. Vc ab aleph litera ín hoc ordi 4. ne incipiunt, mínime differunt à perfectis, quando ín formam notmí/ numm redíguntur: ut ab ELEMENTALIS ut ab אבור‎ dixit, hit"'AN'à oratio. QVAE ucro 4 od incipiunt,habent multiplicem formam:& ca tibi trade; mus per familiaría quadam exempla. Afpice igitur fequentía exempla. מוצא מושב à‏ מווער ביוסשי à‏ exitus,& fefsio, xi^ רשב‎ tempus,«& offenfio, wv In pluralí nutneto, מוצאות מושבים& בווקשייס‎ nnam תורה‎ חורה‎ Tomn הועלת‎ ^r" | non generatio, correptío, confefsíio, lex, inftructio, fpes, utilítas, difipina,.& ZN$TITVTIO:' vrva infuforíum. Vides in hís exemplis quomodo iod mutetur ín uau,accedat(p à fronte una exlíteris haemanthicis.| Acin his, שנת‎ fomnus, עצה‎ confilium, רעת‎ fcientía, Iod omníno deficít,affumpta ín fine li tera he feemínína. "Forme nominum quarti ordinis, T Abet& ís ordo multas& uatías .1- nominü formas,quas per exem pla quoq tibí ob oculos ponemus. £g wwe. eus מלון‎ diuerforíum; naw^"a auetfíio, מלונת‎ manfio, wan refurrectio, won murmuratío. Quz füb mem denomínatíao hav bent:camez, mutant illud ín fcheua: ut PLEMENTALIS ut mv מסום‎ locus domíni. malus,‏ רע alienus,‏ זר "^ percetinus,"M pernicies, ""v olla, סיר‎ paries, עיר‎ ciuítas, אור‎ lux, : יום‎ dies, zio bonus, platea.‏ שוס— caldaríum,‏ רגר Ex hís,quedam non mutantur;alía‏ ucró mutantur. ut funt,‏ ,66 ימים ,4665וטו6| v"‏ platz,&‏ שוסים w^ olla.‏ Sequitur alía forma,qux fic eft,‏ ut€*3 domus,‏ oculus,&‏ עו nox.‏ לול - Hzc mutantur ín punctum zete: ut"iv$3 domusdomiíni, "Y oculus meus, nodes,|‏ לילות INSTITV'TIO Dicituttamen ww pro בִיתִים‎/ mus,ín numero pluraliíod litera quíe/ fcente ín punctulo dages, prater(סגם‎ rem fuum. Forme noninum quinti ordinis. S quoque ordo fuas habet formas: ut"MA praeceptum, wm fpes,& moon confumptio. Et cum líterís eutturalibus, מיחצה‎ medietas, wwm concupífcentía. In quibus nomínibus^ noncftradu calís,fed foenínina litera. Quando aw tem eft radícalis,ante fe habet fxgol: ut"W^ acquífitio, mma turma:& fimilía. Et hzc nomína mutant ín regimine fa: gol punctum ín zere: ut ןרהנהמ‎ turma Dan, (Wy opuseius:Gcxteta. He ELEMENTALIS He uetó feemnínína litera mutatur mo/ rc fuo ín tau raphatum: ut בוצות יְהוֶת‎ praceptum domíni, Item alía nomínum forma,— ut mun/ fimilitado, תבלית‎ confummatío, Et hac nomína non mutantut, Item— שמת‎ labíum, pars,‏ בונת angulus,&‏ פאה annus,‏^ שנת Quz ín regímine fingulari habent,‏ 8| שפת| פָּאת| ,60000 צלי Item‏| pulmentum,‏ סי captiuitas,‏— שבי: "m fructus,‏: infirmitas, 7‏ חולי afflictio.‏ עוני In quibus nominibus punctus camez‏ mote fuo mutatur ín fcheua:‏ TINSTITVTIO ut"ov Er holem ín hatephcamez; ut"on Scheuaueróín ברל‎& fimí libus,migtat in(ixgol,quando i ín pau fa ucneriacut"92 uasuelinftrumem tum. Item alízc formae עביית‎ proximus, אחות‎ foror, nun lancea, שיבית‎—captiuitas, | גלות‎ tranfmigratio, חזות‎ uifio, שיבות‎ captiuítas, רות‎ redemptio; רצון‎ uoluntas, T?» ignominia, בנין‎== 0 Tiv poffefsío, Qux habét Bos z fab príma,mutant illud ía ftatu regiminis in fcheua: qua ueró habent camez fub fecunda, mu/ tant illud ín patha. ut, אם ELEMENTALTIS frater,‏| אה pater,‏ אב pifcis,‏ רג manus,‏^^ "v regula,"^ irtícatío,‏ planctus,^3 combufiio,‏ בי Exquibus את& אב‎ ín regímíne fingulari mutant camez ín ha ephpa/ tha, affumpto íod ín fine loco he tettíg radicalisut| אחי עבר‎ frater Aneri,. paterg centii.‏ אבי גוים Sic ín plurali numero,‏ patres tribuü‏ אבות חמוטות patres,‏ אבות| Sedabfoluté‏ pater meus,‏ אבי Siccumaffixo,‏ W"AN| pater nofter,‏ Sed cumaffixis em& 92 mutatur‏ punctus camez in hatephpatha:‏ ut Cm" frater uefter,‏ Mutaturetíamín VN—camezín po‏ tha magnum& paruum:‏ fratres,‏ אחים ut‏ fratres mei,‏ אהי ₪"PN‏ M cn w^ on" "v Tm T? E ^INSTITVTIO ,= Forme nominum fexti ordinis. ' Vías ordínis tales fant formae: סל "uv‏ calidus, pauper, ros:& fortitado, calot, frigus:& gratía, dens, umbra. Hzc& eis fimilia quam mutantur ia pluralem numerum uel ín foemíni/ num genus, aut fufcipiant affixa, da; -aeffant alteram tadícalem:& qu hà EA uocem magnam commutant il Tam ín patuam: \ pt wan calida, m^ paupetes, עזי‎ fortitudo mea, שנף‎ dens eíus. | ÉLEMENTALIS De quibus ín oratione quarta, funda/ mento undecímo& duodecimo, pl ra inuenies. Sed& hoc notádum quód ín pat/ fa)hoc eftjín fine fententia, quem-EHe; brxíuocant סות בסו‎ ítem ín mem broquoduocant א אתְנהְתָּא‎ fepe 1 fubdiftínctione quam appellant yt Tvv mutantur uoces paruz ín ma/ | gnas: puta patha& fzeol in camez, ,& fcheua ín camez uel zcre ucl fxeol, - Exernpla hic habes,| הבו‎ pto 520 uanitas, MOM pro ורער‎ fementuutn, סוק הבחרן negabitís,‏— תְבתרו 9n? pro‏ on? panis:& caeteta,‏ Vide fictos Biblicos libros,& ubíque M 2 -YANSTITVTIO| uidebís quomodo fcheua, uel ctiam| puncta mínora, mutentur ín maiora propter paufas. HAEC Íngenerede Nlomínibus di^| cta fufficiant.In erammatíca Elíaz hacomniía latíus€ co:; סוק‎ 5 60 buntur. TERTIAE PARTIS INSTITVTIORNIS FINIS ELEMENTALIS D E PRONO»/ ז א זוא‎ ץ‎ 5 Pronomi‏ דא ץ55 ס| Ana quemadmodü Ad;‏ fA uerbía& Prapofitio,‏ nes,inter díctionescon‏ 113 (ignificatiuas numera‏> m fi genus& numerum ut No‏ mína habeant.‏ Itaq; pronomina feparata funt tría:‏ ego,‏ אגבי& אני uidelicet,‏ tus‏ אתה ille,‏ הוא Declinatio pronominis Ego.‏ generis eft:& ín‏ ו (ingularí numero fic infle&titur,‏: "»N Ginpaufa"iN Ego,‏ ,סו| שלי mihi,‏ לי me,‏ אותי M s‏ INSTITVTIO.: "5A. àme In pluralí numero,| vmi Gapudrabinos| אגו‎& quandog;| aam INos, שלנף‎| noftrum, לגו‎ nobis, TN nos, wea nobis. Ynflexio pronominis Tu. eT V, fecunda perfona, ín mafculi, no genere,€ numcro(fingulari, hoc modo declínatur: Tu,‏ אתה ו| שלר 5 לר te,‏ אותף 6 220" In pluralí mafculíno,‏ UM uos,‏ v279 ueftrum,‏ לב . ELEMENTALIS t3» uobis, CDM: uos, ממבָם‎& va àuobis. iN fomíníno genere& numero fin» gulari, את‎ Tu, שלך‎ tui, "? tibi, "DN te, Ysn dte. In plurali foeminíno, אתו‎.; uos, ucílrum,‏ שלבן uobis,‏ לבן WT uos,‏ jy»25& pa uobis.‏ Declinatio pronominis Ille.‏ [in maículino gencre€ numero‏ fingularí;inflectitur ifto paco:‏ Nw Ille, שלו‎= illius, 1? illi is 2 M 4 INSTITVTIO eum,‏ אותל 32a abeo.‏ In pluralí mafculíno,‏ on& men illi,‏ wn?w iorum,‏ cn? eís,‏ ,5 אותם& אתחם vna abeis‏ IN foaminino genere& numeto(in gulari, wm ₪ wm Illa, n?w illius, לה‎ illi, אותה‎ eam, na abea. In feminino plurali, "m&m ilz, שלהן‎ illarum, Y»? illis, pou& אותן‎ illas, בהז‎ 5. Sic habes tti illa pronomina inflexa. eiit‏ יי i aia MM) EO ELEMENTALIS Varia pronomina. s quoqué& alía quedam pro; nomína,fed índeclinabilia:nempe, "VN uí,quasquod. ות‎ 16: Ecínfoerm. זאת‎ atg וו‎ ₪ mi ifta. vn& הלוה‎[te אלה& האל‎ , עצם‎ Ipíemet. pr pronominibus affixis iam fuprà mentionem fecimus. DE ALIIS CONSIGNI/ Éicatiuís dictionibus. i$ א םיד א‎ Prapofitiones mul tx inueníantur qua perínde = הי‎ atque Nomina recipiunt affi xa. Idem iudicium eft de quibufdam: Aduetbíjs, quorum catalogum hic tu bi fabiungemus. M 5 INSTITVTIOאל‎ Ad אלי‎ adme, אליףר‎ 16 ה אליהֶם‎ 5 על‎ Super, "Sy füperme, עליו‎—füpereum, עליתם‎ füpereos. Itt: dux prapofitiones ín affixorum füfceptione omníno ínfequuntur for; mam nominum pluralis nuncrí maf? culíni generís:mutanti cum omnibus affixis fcool ín 2010& patha ín camez, nifi cam affixís T»&n& T2 בָם‎ ubi fc gol& patha mutátur ín hatephpatha, vy Cum, "7 mecum, AMO»| nobifcum. Cum omnibus affixis dageffat mem. "M Coram, "Wi coram rne, | נגרה‎ ELEMENTALIS coramea.‏ בגְרת OYN[uxta,‏ iuxta me,‏ אצלי íuxtate.‏ אצלר Per,pro,‏ בער pronobis.‏ 73" Tu? Propter,|‏ oxu» propter uos,‏ ,פס בעבור toptet 61‏ בעבוּרת boh,‏ אחר omm. poft 5‏ Etíamabfíoluté"ww— poft.‏ ה ו ולת prater eos,‏ זולתם prater me:‏ ולת" Et quandoq; iod non eftaffixum.‏ nw Sub||‏ vewmna füb.pro eis,‏ Solüm,‏ 29^ "a? folüm. ego. TNSTITVTIÓ TN Cum, אתו‎ fecum, "PN mecum, אתָּם‎ fecum, "E tecum. "n5 Ante, "IB? anteeutm, iar ante 605, [Y ante uos, "c9? antete. Adhuc,‏ עור WX adhucipfe.‏ YN Non,‏ ""N nonego, איגם‎ non ipfi,| איביבף‎ nonnos. איה‎ Vbi, וסט איבת‎ 6 paragogc he איג‎ ubiítu. T3 nter, ביבר‎ inter me, on» ELEMENTALIS CA inteteos, ביניבם‎ intetuos. rT inhuncmodumtu ipfe pote; ris(ingulís 5 Prapofitíonibus& Ad, uerbijs adíjcete etíam alía affixa, INos folàtm per hacc uoluímus formá quat dam dbi prefcribere generalem,quam tu ímítareris,— Nihil ením eft quod teprohibere poteft;quín prapofitíoni oyN facileadijcere pofsís mem finale, aut nun finale,aut he feemínínam lítez ram;aut uau: 87 catera. Idem de alíjs fentiendum. Sunt& aliz multae Pre pofitiones & Aduerbia, quz nullum re; cipiunt affixum,ficut nec Coníun, Ctiones. "ENSTITVTIÓDB&CcEN) TIBVYS. ₪ ד א 4 0 ם‎ Hebrai acceti IQ tum טעם‎ Taam,quod fo E MN nat tationem& guftum;ha; betds quaclibet dictio proprium accen tum,nífi peruireulam và makaph fic píctam— cohzreat ad aliam di ctíonem:uthiíc, mv"73 tunc ením re; putantur duz dictiones pro una& hà bent unum accentum. A ccentus quí uL timam dictionis fyllabam pofsidet,uo catur Chaldaíca díctíone מלרע‎ mil, ra;quod Hebraice fic interpretati pof fcc nnm» Quí ucró penultimam tc/ net fyllabam,is Chaldaica uoce appel latur לעיל‎ milekHebraicé ueró uo catí poflet^y12? quod una fyllaba fuperíorem ín dictione habeat locum quàm accentus milra. Porró ELEMENTALIS Portó figutz accentuum funt mub tz, diftinguüturd; omnes accentus in duos ordínes: Quídam uocantur Re ges,& funt numero quíndecim: Alij ue ró uocantur Miíniftri,& funt numero feptem.^ Inter Reges, quatuor aut quínque funt, quí cacterís ít oratione potentíores funt,diftínguentes fcilicet orationem ín fententías, membra,& alías fubdiftinctiones.Quí tenet finem fententíz uocatur. vYca סות‎ foph pa fuk, fignaturds hís duobus punctís.: przcedente perpendicularí uírgula fub finem literarum.Et qui fententiam ín membra diuidit,áocatur mà3mw feu אהנהְתא‎ athnachta. Quí ueró fubdü ftínctiones faciunt, funt. voy m$ za keph katon,& רביע‎ rcuíah,& non; nunquam טרא‎ tarcha qui& טפהא‎ Figura horum quatuor accentuum addítz funt nomínibus ipfis. INSTITVTIO Caterüm nolui híc copíofior cffe de accentibus, quum ab Elía expecte/ mus propo libellum de illis, quem uídem Roma íam diu incoepít& feré abfoluit:fed ín illius proxima depopu; latione amifit,& mea follicitatíone iat denuo fub íncadem reuocauit;& ut au dío הזבו‎ abfoluit, fecitds per typogra phos multiplícaríquí ut peruenerit ad manus meas,curabout Latíné quoq; uerfus multis ínferuíre pofsit. Is€ Ve; netijs anno Chrifti fefquímillefimo tri gefimofecundo, míhí fcripfit, ואחר‎ בך אראה לחשילים גם בן ספר חטעמים‎ Dicit, Poftea uidebo. ut refattíatm li brum Accentuum, abfolato fcilicet libro לשוגות המשיונרת.‎ De uarijs& difficilibus uo; cabulis Rabínorutm, quem tunc con; Ícribebat. De ab; ELEMENTALIS DE ABBREVIA/ T V-R^I.S. NE BBREVIANT זאז0ס1]‎ NES ctiones fuas duplici modo. 75:4 XI Vno;quód tollunt unam uel duas líteras à fine dictionis,& confi gnant ultímam uíreula quadá erecta. utpote, 2v pto navi "U^ pro Sxwe "39A סוק‎ wes Alío modo,quód accipiunt folum ínitíales dictionü literas,& illas(ignant duabus ה8ססט:]טסיווט‎ huiufmodi literas(íntegras fcilicet dictiones repra fentantes) ראשי תִיבות‎ id eft, capita dictionum. Et ín hunc modum gene rales quafdam abbreuíaturas habent, qua omnibus Iudaís ufque adeo fant ín ufu, ut de hís nemo facilé dubitet: quales funt quac fequuntur, nien "BYN אר אחב רל 0 אב ראת 3^ בת רא רב pro סוק סוק סוק סוק סוק pro pro pro pro pro P ro pro pro pro INSTITV'TIO my הסרושי‎ Sam ctus benedictus ipfe. את על פי‎ 8 אמור רב"‎ 10ףט‎ rabbí. גן ערן‎ Paradifas. אחר בר‎ Poftea. (RE רבותיגג זברונבש‎ Magiftri noftri quo/ rum memotía fit ín be nedictione. owe ארץ‎ Terra Ifracl. Dv אם יעור‎ Siíuuerít dcus. mum Si fic.igitur. "ANA CN Et! fi dícas. v^ 2 Domus íudicij. vvOn r3 Domus fancta. גם כן‎ Etíam fic. "^nN^z* Verbum aliud. רְרְךְ משל‎ Fieuratíuc. עה‎ על רגר v^‏ a"‏ y ית בל ובר זל חזל pro pro pro pto pro pro pro pro pro pro pro pro ; pro ELEMENTALIS v5y Quieftínpa‏ השלום ce: fic loquuntur de 8‏ quí píé mortui funt.‏ "^w Et catera, "a5 ויש‎ Eteftdícédum, Sunt qui ex/‏ ויש מפרשים ponunt.‏ Et Ionathan‏\יונתן תרגס interpretatus eft.‏ Vult dicere,‏ רוצה לומר "?- Errelíqua. Eíus metno/‏ 3 לברכה ría(it ín benedictione.‏ "2529 vei wem Sa píentes noftri bon me moría. ewyatN יש‎ Sát qui dícüt, v"vwean יום‎ Dies expía/ tionum. Dies folenhís,‏ יום טוב "^" Domínus. N 2 n5 Ny Av עה‎ עו‎ pro pro pro pro pro pro pro סוק‎ סוק‎ סוק סוק pro‏ pro pro pto INSTITYVTIO Ayr ישיבורתו‎ 6 cutn creator noftcr. הורו‎ cvw Exaltetur magni ficentía eíus. יתעלה‎ Exaltetur, ucl yx וטכ)‎ 5, ava À deo,antiüm. בי אם‎ 80. OY בחן‎ Sacerdos mv enus,feu pontifex. בּלומיר‎ Quafi diceret. בל שבן‎ Quanto tnagis. מסום‎ vam Nihiomínus, omníno. לי‎ nwói Videturmnihí. תורה‎^29 Liber legís. "rw עניז‎ Resala;uelnego cium alíud,fenfüs alius. y» על‎ Permodum. חשלום‎ voy Super eü pax. "nM Idololatría. 2» INSTITVTIO עב‎ pto ער באן‎ hucufque. ^v pro"Y Oy permanus. ^n pro vvv oloffa;expofitio. ^ pro"25 rabbi,maeifter. ínitíum anní.‏ ראש השנת pro‏ רת nr» uult dicerc.‏ לומר v^ pro‏ SvNT& alix abbreuíaturz,‏ fed nos communiores‏ duntaxat anno;‏ tauímus.‏ ELEMEMTALIS /אז‎ STITVTIORNIS MVNSTERI FINIS VCOPMENDIRNENUNCNMIRONII IUS CET תואה‎———! "EP‏ הבחור GRAMMA‏ TICA ELIAE QVAM IPSE AP/ pellat Librum electum, pet SEBASTIANVM MVNSTERVM ex Hebraíímo ín Latínum olím ucrfa,nunc denuo non modo rccogni ta, fed& Scho; 15 illuftrata. ELIAE LEVIT AE GERMANI IN GRAMMA/ tícam Hebrxam Prafatio, Sebaftíano Munfte; to de ! quinquies mil lefímo ducet = tefimo feptua 4 ge(imo,excita 5luit Domínus b 23 f fpirit cutuf7 dam mc: i in omni fcíentía peri ti uírí;cui perfpicax erat ingeníü, ncm pe domíni Gcorgii(gloría cíus magni ficetur)quí fcrutatus uerba טס‎ Latío/ ne plena,defidetíods flagrans fingula; ríad eam fcrípturá qux ל‎ ín librís linguz noftrz fancta habetur, mc PRAEFATIO ELIAE me feruum faum, mínímum quídem inter grammaticos, Elíam Leuiten na; tione Germanum,uocans dixit: Quíd tu hic agis Elía?Surge obfecro,& zde librum aliquetm;quí complectatur uet ba elegantía,unde grammatíca docea tur lingua facrz:prafertím quum onv nes grámaticales librí;faltem quos me uidere contigit;non füfficíant implere de(ideríà meum, aut. extínguere fitim quam habeo ad huíuslíngux הסרוק‎ INam funt qui plus aequo prolixi ínue/ níuntur,multiplicantes uerba qua arti huic nihil coducunt. Et funt rutfas quí adeo füccincte fcríipferunt;ut ctíà omít tantea qux maxíme ín hac fcientía tra cari debuerant, Quapropter accínge (quafo)ut uir fortis lumbos tuos,& eli ge tibi ínter hec duo extrema medium iter,& profer nobis arcana artís gram matíczc Hebrxaeprafertím ea qux ab 5 PRAEFATIO alijs fant neglecta,& tamen ueluti ne; cefTaría tradi debuerant,& compone ex his librá unde multi erudíantur,quí ftet ín fignum populorü,quod gentes inquirant,inueníantdg refríoerium ani mz ux. Factumeft autem quum aures artexifTem uerbis illias,illags pla cuí(Tent,furrexi fatisfacturus defiderío cius,& excitatus iuflu illius caepí con fcribere librum iftum, paruü quídem mole fed magnü qualítate.NNam com; plectitur regulas quafdam füccínctas, utiles atcp cuíuis neceffarias, qui cupit proficere ín femitis facrae líaguae, INec prolixus ero ín hís qux fcripta funt à א‎ ante me,quum omnes li rigrammaticíillis redundent:fed pría cípale propofitü meum ín ifta zdítío; ne etít.fcribere regulas quafdam& res huiufcemodií, ín quibus nullus homi num me hactenus antcuettit, INec ta^ men B L 1 AE men intetmittam ucrba aliqua optima qua fcripferunt íngeníofi grammatici in uartjs librorum fuorum locis,hic ali/ quíd;modícum ibí& modicum ibí:fed ea ínunum congeram, explicabo ea, tedigens ín regulas& fundaméta,quo fcilicet facilius à ftudiofis memoría co mendentur. Iftad autem ubique loco rum habebis pro certo figno, aliquid de corde meo explicatum aut ínnoua tum,(i inuenerís figuram manus tan gentís margínem exteriorem, digito oftendentís& more fuo loquentis:huc refpice& 4וקקוטף וטס‎ inueníes;eritds hoc ueluti libri indicium 87 autoris fuí fententía,^ Ca:terüm temperabo mi hiab tjs quie minime infequuntur not tam& proptictaté grammatice,uet/ fabor; in 5ן1‎ qux fimplícem& com^ munem tenent ufüm;quadg iudicium certam prac fc ferunt; puta tale ucl tale. PR ABFEATIO Qu ód(i occurrerit dictio aliqua;aut: alíquz, qua: ordinem uaríent confue: tum;excipíanturág à communi regula, non occupabor cítca illas, potifsímüm fi fuetínt díctiones quas grámatici uo: cant extraneas feu compofitas: de hís ením iam caepí coponcre librum pro prium& paruum, ín quo füam habe; buntexpofitioné. 6 quoqp te fci/ re uolo lector,me biblícos uerfas,quos in hoc libro cítaturus fum,fignaturum nomíne illius libri ín quo uerfas ílle i ueníitur: nec hoc contentus,annotabo etíam numerum capítis in quo fenten/ tía illa contínetur, id; iuxta ordínem quem Chríftíani obferuant ín ספוט‎ quatuor Biblícis librisqui fectiones il/ laslíngua fua capitula uocant.Et certé uideo íd neceffaríum effe;& ingentem hínc haberi commoditatem,quum fiv bito cetnere pofsis,in quo libro& capi te RE Rn m BÀ BLIAS^ te certa quaque contíneatur autoritas, INam multoties íd euenire uídemus,ut quífpíam fcíat ín quo biblico libro cct/ ta quzdam contíneatur autorítas,& ta men alíquando per inteorum diem,ali quando per duos dies illam quarít.fa; tígatáj fe non modicü, donec inueníat ingreflum portz feu caputloci,ubi illa fcribitur fententía.| Etuerum quídem eft; autores חפוסורת‎ hoc efltraditío nís( qui fcilicet annotationes Ícripferüt & collationes fecerunt hiblicarü dictío num)íam diftínxifTe(ineulos quofque libros ín certas quafdá fubdiuifiones, uocantes quamlibet earum סְרֶר‎ 6 efb;/ordinem:& prater id quod difti xerunt quínque libros legales ín quí quagíntaduas diuifiones;partítí quoqs funt cos ín quofdam ordiínes,aflereny tes librü creationis habere duodecima diuifiones& ordíaes quadragintattes: 9 ד א ץ מה א‎ 0: libtutm autem Exodí;andecím díuifio/ nes& otdínes uígintinouem.Idem fen tendum de alijs.In hunc quoqué mo: dum díuiferunt reliquos Bibliorum li bros ín ordines: utpote librum Iofua ín trígintaquatuor ordínes, librum Ie/ remízx ín triginta& unutn ordínes:& (ic de alijs, magnum taxátes iuxta ma^ gnítudíné fuam,& paruum íuxta mo; dulum fuum,| Hinc igitur robur uitile fuüícipiens,míratus fum quur non con fueuetínt ín Iíraél hoc modo(ignare ín capite fingulos ordínes, per modum YIL'III IIIT V זט‎& catera, maet ftros ímítantes Traditíonis,qui hocor díne libros(ignauerunt.Floc quoq; no tandum, Chriftíanos diftinxiíTe cam li brum Samuelís quàm librum Regum atque librum Paralippomenón,quen; que horum ín duas partes. Vnde ubi cunque inueneris figaatum, Samuelis fccundo EL Y AE fecundo: uolo per íd índícare quicquid fcribitur ab co loco, Et fuit poft mortem Saulis.& fic deínceps. Quando autem inuenerís, Regum fecundo: íntellipas ab 60 loco.Et peccauit Moab.& fic confe; quéter. Proíndc pcr Paralippomenón fecandum,uolo indicare íd quod fequi tur ab coloco, Et roboratus eft. Salomon. Porró contextum huíus libri díuifi in quatuor oratíones,quarum duz ex^ plicant uerba;& alíz dux nomina:& rurfus quamlibet orationem fübdiftin וא‎ ín tredecím radices feu fundamenta: ídás iuxta tredecim fundamenta legis fidei noftra: Et ita confurgunt ex qua tuor oratíóibus quínquagintaduo fun; damenta,quorü fienum numerale eft nomen meum אליתו‎ Subdiftinxi ín; fuper quodlibet fundamentum ín mv norcs fectiones, fignauíds illas per nu^ merum Ir II IH זז‎ Vv Xcateta, PRAEFATIO ELIAE Caterüm qualis utilitas hínc tibi fit ac/ ceffura,haud puto opus fore ut id hic fctibam,quod nemínemlatet. Voca; ui auté nomen libri iftius, Librum elc; ctum: id ob tríplicem ratíonem.Pri; mó,quód ís liber(it electus atque bo/ nus,& totus fimilagíneus abfque ullo—| furfure. Deinde, quód confcriptus fit ín fauorem ftudioforum iuuenum,qui uiriliterín co fefe exerceant índiebus—| (auentutis fuz atqj ín electíorí illa| atate, benedy fit ín nouífsimo cordí corum. 1 ertíó,ut ha; beat cognomen rarum| & diuerfum, ideo| nomiíne Electo, cognotníno ipfum.|| PRAEFATIONTIS FINIS| Gram| 59 GRAMMATICA , ELI AE LEVIT AE GER M Av, niinterprete Sebaftíano Munftero. | Vnà cum fcholtis ipfius iaterptetis. / ELI 5 5 ptímaexplicat&‏ ס זיד 8 ₪ הס האל dedarat ordínem atque pat;‏ tem uerboram, diuiditurdp‏ ה a fündamenta.‏ MYNSTERI SCHOLION,‏ Vt nos uolumen aliquod fecernímus‏ ín libros uel tractatus,& rurfatm librá‏ diftínguimus in capita,capita autem ía‏ paragraphos:ita Elías hanc grammati‏ cam taxauit ín quatuor oratíones,ota/‏ tionem ín tredecím faadaméta,& fune‏ damentum in certa(igna.‏ a‏ d ס‎ RAJTAO ELIAS Quomodo omnium uerborum r4dices זו‎ 0 fecernantur parteis feu ordines; fundamentum primum. 73! IN primis 6 dum,multipli = ccs illas radi/ VÀ ccs lingue fan 33 Cx in dupli cía fecerni uct ili ba: tetaucró 2 ucrborum 07 geries diftinguí fex claffeís feu ot dines:& rurfus quilibet ordo habet fe ptem coniugationcs,€ unaquaq, con iucatio fex tempora: quodlibet ueró tempus duo genera, quodlibet genus duos numcros:quilibet numerus tres períonas,& qualibet perfona habet proprium atque peculiarem loquendi f modum ו Op REM הא‎ 5 modum: Qux omnia nunc fieillatí tíbi explicabo. Radícem uocant Hebraei|‏.יצ 5 א ל א prímaria aliquam& nuda ipfam di/| étionem,à qua per adíectionem litera ram fluunt pfonz,numerí,cencra;no/ inina,& rcliqua id genus dilcrimina. ELIAS 2 Dupliciailla uerba quz ín hebraifmo ínueniuntur, funt על‎ vetun "UAM uerbum neutrum,& על רוצא‎ neutrum üerbum tráfitiuum. INeutrum,ut הלך‎ iik fait,"vay ftetit, ישב‎ fedit,& alía his j fimilia, qux nos ftantía aocamus, eo | quód operatío ipfa fea(ienificatio ftet | in perfona agentis, nec foras extra ip/ fum prodeat. Tranfitíaum,ut קט פסר‎ fitauit, שבור‎ cufítodíuit, הרג‎ dit,& alía his(imilía,qua ob íd tran, tía uocantur,quód operatío feu(ieaí ficatio tranfeat extra perfonam agétís; Differunt autem in multis uerba neu^ eii a 2 4 OAR.A ס: 1'ד.‎ tra àttanfitíuíis,quemadmodum infrà in hoc noftro compédío declarabitur. sex ont 13 Verba quz ín fex ordínes fea nc; ier, 010005 digerütur,funt uerba perfecta, borum, defectina,duplicata;atque tres fpecies quiefcentium,aempe quíefcentia ia prí ma radicali litera;quíefcentía in fecada litera,& quiefcétia ín tertia litera.En hi funt fex ordínes.Sunt tamé& alij uer; borum ordines,ut quiefcentía in extre mitatibus, deficiétía ín extremitatibus & quadrata, hísés(imilia. At omnes illi poftetiores ordínes funt compofití, nafcüturcp ex iam commemoratis fex ordínibus,ut íam ínfrà dícetur. MvNsT. lnfeptímum rdínem re; ijciuntur quíefcétía ín extremitatibus, ut ירה‎ nes. Autdeficientía in príma & quiefcentía ín tertía, סט‎ 23 mo Octauus autem habet uerba quatuor effentíalium líterarum,ut eft. ברבל‎ Elías a‏ ו DHHMEEDERMEDENES PRIMA$ ELIAS 4 Coniugationes ueró funtfeptem:tres actiue;quas parentes uocare poffumus:& tres paffiuz,quas proles appellare placuit:& uta actiua; paísiua, feu parens& proles, nempe qua pattím eft agens& partim patíés, hoc eft, retrá(itíua reciprocdg(ignifi/ cationís,ut fuo loco declarabítar. Coa iugationes actíuz fant סל‎ leuís, פַעל‎ grauis, הפְעִיל‎ hiphil: אטוח‎ ueró funt»yen פועל‎ vyei niphal,pual, hophal. Porró illa qua agit& patítur uocatur Pyemmn híthpael. MVNST. lNoscommodíori uíaom nes cóiugationes Hebraeorum redige/ rc poflumus ín quaternatíü, ut fcilicet prima more Latinorum complectatur actiuá uocem atq; pafsiuam:fic fecan/ da atcp tertia:quarta ueró füb una for, ma habetutranqp i gnificationem;acti uam fcilicet& pafsiuam. a 5 Modi 4^ pud Heb. tempora. 6 O^R'A T^ סי‎ ELIAS^s Sed&hocnotandum quód inuenítur adhuc€ alíaconiugar tio que uocatur בורובע‎ quadrata ,ut ve fuitiudícans, שופסת‎ faifti ia dicans,&c.de qua dícemus ínfrà in or^. dine quicfcentium ín aín fiue media ra dicali, oratione fecunda, fundamento octauo.figno fecüdo. Vbi quoq ofté. dam datís rationibus& xquis, quód hacc coníugatio non debet uocari con íugatio propría& per fe.| mvNsT. 1200018566 6 coníaeationé proprie סוק‎ efTe ín quat to ordineinam quum in eo ordíne me/ día(it uau quícfceus, qua: non eft. ca pax puncti dages,dages autem(it ín^ fcribendum, duplicatur tertia radicalís loco dages. ELIAS 6 Sextempora/funt fex opetationcs,nempe עבר‎ ptaterítum, "3x3 iatermediü, id eft; participium "B praíens OBKIMA'^ 7 prafens, 9v. pattícipi prateritum, "v& ínfünííaus,"^w ímperatiuus, קתיר‎ futuram.Duo סיוסט‎ genera funt, ובר‎ mafculinum& này3 foemíninum.. Verba mafc. eo Duo nameri funt"v fingulatís& המות‎ fami pluralis. Tres perfonx fuut;"2i‏ רבור praícas,"wei abíens,&$^wa^awa‏ gue loquitur pto feipfa.Loquédi mo^‏ dus proprías& peculiaris cuiufqs per‏ fonx nafcitur ex additione unius aut‏ duarum literarum füper tres literas 0‏ ín fine‏ תהיביון featíales,at funtliterz:‏ perfonarum practeriti,& litera JUN‏ ín capite perfonarum futuri,‏ Habent uerba apud Hi‏.5 א ץ ות braos mafculiaum& feeminínum gez‏ nus,haud fecus quàm nomína.Per lo;‏ quendi modos intellige diftínctas for‏ mas perfonarum practeríti atqp futurí.‏ Fundamentum fecundum;quomodo memo‏ rate octo divifiones inter fe differant.‏ a 4‏ ELIAS 5 O AA T סן‎ N oTABIS quog&hocquód quum dixerimus ín(ingulís or: dínibus effe feptem coníupationes,id folum uerum eft ín patte illa quz com plectitur uerba tranfitíua.[Nam alia pars qua habet neutra;non habet ni(i ttes coníugatíones, uídelícet actiuas, quum coníugatíoncs pafsíuz illis non fiat neceffaría:. Nam uerba neutra ía feipfis funt paffiua,ut íam indicauimus capite feu figno fecundo. Sunt tamen pauca quzdá quz ínueníütur ín coniu eatíone niphal& hithpaél,utab הל‎ iuit/habes Pfalmo c א‎ ותוטנב‎ bra "n3?mi 63040 umbra quam ipfa de: clínat pertraafrj. Sic סום התה בארֶץ‎ Surge,ambula,uel fac te íre ín terram: Genefeos x i11. Et alía his(itnilía, quz(ignificandi habent modum, iu xta accommodationem rcí. MvNsT. lNeutra quz fub pafsiua uoce PRIMA:9 uoce interdum inueniuntut; formam habét uerborum Latínorum;qua fub eadem(ignificatione inueniuntur fub actiua& pafsíua uoce:at coeno,coenay ui,& ccenatus fum. ELIAS 2 Etquóddicmusunam quamque coníugationem habere fex tempora feu modos, id non íntelliei debet ni(i de tribus coniugatíonibus actiuís:quia alijs quatuor non compe tit paul;/ hoc eft;participió praterítum, quum ín feipfis includant pafsionem: ímó quibufdam earum non competit imperatiuus, quemadmodum declara bimus in fuis quibufque locis. 5| Quód etiam dicimus cuilibet modo effe duo cenera, id quidem ue rum eft pro omnibus modis;folo infi/ nítíuo excepto:cui regulatiter nó cor petit genus, quía fere(imilis eft notni/ ní,& idcirco communis eft omnibus: a 5 Qaur in finitiuus tmakor Perfone fatum in 10 O^R^A"T^I סי‎ uocaturig va id eft, fcaturieo feu fons,quía ex ipfo fcaturiüt omaes mo; di uerborum. Item quum dixerimus unumquodq; genus habere duos nu; meros,(d competít omnibus modis; praterquàm infinitíuo. vNsT. Eftapud Hebrxosut‏ א apud Latínos ínfinítíuus íncertz: per/‏ fonz;íncerti numcrí;atque íncertí eene‏ tis.Et dicitar effe fons aliorum modo:‏ rum,aon quód formz aliorum modo‏ rum trahantur ab eo,quum in defecti/‏ quíefcétibus infinítiuus fpe prí‏& פוט ma deftitaatur efTentíali:fed quód mo dus fignificandi ab ea fluat,& ín díuer fa difcríminetur tempora. ELIAS 4 Etquumtrutfus díxeti mus utrunque numerum habere tres preterito Petfonas, id non habet locum ni(i ia c futuro prztetíto& futuro. INam alij modi habent ni(i unam perfonam, id‏ מסט quod " הא אנ זיתיםquod uidere lícet in benoni& paulid‏ eft,utroq; participioquod habet dun‏ taxat perfonam abfentem. Et(i quif/‏ piam eam uelít ufürparepto alíjs per;‏ fonís,necefTe eft ut faperaddat dictio‏ nem conotatiaam:hoc eft,pronomen‏ prxíens addat uerbo pracfentí,& di‏ Ctíonem cónotatíuam feu pronomen‏ loquens pto feipfo copulet:cum perfo‏ na loquente pro feípfa: ut.^a mes‏ ego‏ אבי tu uifitans feu ui(itas,"v^n‏ SEN uos‏ פוסרִים uifitans feuuifito,‏ אֶנסְנוּ uífitantes feu ui(itatis, ewe‏ את בוסְרֶת nos uifitátes feu uifitamus,‏ tu malieruifitas, Tia TN uos mu‏ lieres uífitatis. Idem fentiendum de‏ paul.Imperatiuus ueró non habet ni(i‏ perfonam prafentem& in profpcctu‏ conftitutam, nec poffumus eo uti pro‏ reliquís perfonís, quum non Pra‏ mus ni(i prafenti,‏ Primd p/ fona com munis oec neris. 1 ORATIO mvNST. Habent folum przterij tum& futurum tres díftinctas formas perfonarum:utrungy ueró participium habet duntaxat unam form, fed qua per pronomina diftrahitur ad tres per Íonas. Círcanloquuntur proinde He: brzí tempus prafens per participium prafens. ELIAS$ Diximuspraterea quód quzlibet perfona habeat propríam lo quendí formá,quod uníuerfaliter noa eft uerum, fed dütaxat pro pracfenti& abfenti, fed loquutío loquentis pro ₪ ipfo eft communis tmafculo& fcemi/ na.Et(i dixerís,nónne loquutío abfen סט וטו‎ eft;tertía pluralis,etiam com munis eft mafculís& foeminis, ut eft "wA uifitauerunt, uirí ucl mulieres? refpondemus id non ínucnití, nifi הו‎ practeríto folum. M YVNSsT. Proeoquodnos dicimus príma | | PR ELM א‎ 5 príma, fecunda& tertia perfona, He/ paie brxi dicüt, loquens pro fe,loquens ad fingula» prafentem,& loquens de abfenti. Sic ín plurali loquentes pro fe, loquentes ad prefentem,& loquentes de abfenti. ELiAS 6 RegulaOmnisloquutio hominis diuidit in quatuor parteis,ui/ delicet in Gingularé& pluralem mafcu líni;in(ingularé& pluralem foemíninis habetáp qualibet 0זה6‎ 6615 loquutio/ nes, przfentem, abfentem,& loquen tem pro feipfa:&(ic nafcuntur ín quo; libet modo duodecim loquutioes,tres fcilicet pro mafculíno(ingularí,& tres pro mafculino plurali, tres pro(ingu/ larí foeminini,& trcs pro plurali fcc miníni: ed quía ín prateríto tres fant communes pro mafculís& faeminis, ut íam explicuimus,relinquuntur ín eo nouem duntaxat loquutiones. MVNST. Prateritum habet pri 4 א'ת\ס‎ ₪ 6 mam petfonam utriufque nameti,& item tertíam perfonam pluralis nume הו וו‎ una forma atq; communi genere; :&(ic remanent tantum א0)‎ formz;qusx cum prioribus tribus com qnüüibus noucnaríum efficiunt, ELIAS 7 Sícquoqueinfututo| debuerát effe duodecim loquutiones, fed quía dux perfonzíneo communi—| cant,nempeloquentesptofeipfis,non—| relínquuntut ín eo nifi decem ישטףס]‎ Notatíones. Praterea quum tertía petfona pluralís foemíníni,& item fecunda plu ralis foemínini habeant unà formam, utdictio nivem uí(itabunt ₪ uifi/ tabítís,míniftrat pro utraque perfona: illa tamen non uocatur communís uel communicans, idds propter duas cau; fas: Vna eft,quód omnes perfone que equales feu communes ínueníuntur,—| de quibus íam mentionem fecimus;—| communes| SOPORE GM-eA- 5 cotnmunces funt mafcalo& feeminz, quod híc non eft. Altera,quód fignifi catío eíus non eft eadem, quía una eft ad abíentes, altera ad prefentes.. Sic quoque faciemus duas loquutiones de תפסור‎ Ideod non poteft uocari communís, quum una fienificatio(it ad prafentem uirum,& altera ad ab; fentem mulierem, nec ínterpretemur unam ut alteram,& idcirco non uoca; tut communis. Fundamentum tertium;in quo explicantur tria nomina impofita tribus literis radicalibus:explanatur quoq; definitio uerborum perfe&orum 2 imperfe&torum. H vcvs0Q v ₪ loquutifumus de ordínibus, coniugationibus & modis earum ín genere: nunc ueró loquemur de cífdem ín pattículatí.Aa te omnia auté neceffe eítut fcías quod libet uerbum língua Hebraicz,Gue id X ió o^n A/T'I'O fit de perfectis fiue de imperfectis, ha bete tres literas 10402165. Etíam qui dem conuenít ínter eramtatícos, ut exigant omnem radícem ad formam tyn dictionis פַעל‎ uocantég prímam lí Ljdius teram cuiufqy radícís pe( quum príma lapisue^ litera in. oy&(itpe) fecundam ain, nne tertíam uetó lamed. Vude omnes ra/ díces, ín quibus uel deficit uel quiefcít unaex tribus radicalibus líterís, 6 uel defectiua ín pe, uel quíefcentía ía !סט סקן‎ ínaín uel in latned. Porró ín ora tione fecunda,fundamento fexto,capí te fexto, declarabímus differentíam quz eft inter defectiua& quícfcétía. mvNsT. Quia in lingua fancta omnes radíces feu themata tribus con ftant radicalibus 146815, facile fierí po^ tuít apud erammaticos(ingulas fingu lorum thematum lítteras appellatí li terís huius 140105 פעל‎ ut ín radice שבור‎ אהו== PRIM. 17 "aw fecundüm analogíá iftam uoca; mus fchín pe, mem aín,& res lamed: hoceft,ut in פעל‎ pe habet primum locum,itaín שבור‎ fchin:& catera. ELIAS 2 Memiínetis igitur ín omni loco ubí ínueneris fcriptatn pe poal uel aínpoal uel lamedpoal tam ín uerbís quàm ín notnínibus,intellicí literam dictionis primam, literam fe^ candam, líteram téttíam. De quate adhuc loquemur ín formis nomínum, in principio oratíonís tertíaz. % lNota quód omne uetbum /סט‎ yt, catut perfectum,fcu eft de ordine pet; perfeái fectorum, ín quo non eft una litera; rum"Ww nec eft nun príma radicis: quía tanc aon deficit unquam una ex tribus effentialibus literís,& hac eft ra tío quur uocetur perfectum. Verbum ucró quod habet à principio líterá ra dicalé nun, illud dicitur cffe 06 6 b 18 o R'A'TI'o defectidoram. Nam deficitnun in im/ peratíuo& fütüro:(icut 4" v3: לקה‎ propínquauiít, díces בש‎ appropin qud, VAN appropinquabo,*/AX* apptopínquabit,& cetera. Succedítaa tem dages in locam defectus nua, ut dedarabitat ín ordíne fuo.Proinde uer bum in quo eftana ex literis ws di, citur effe de ordíae quiefcentium:& nos quidé íam declarabímus modum quíctis eorum. mvNsT:^ Quandouna haraml[ü tetatüm אהרר‎ ínuenitar ín radice ali qua;uerbum illud non erít de perfecto rum ordíne, ní(i aleph poneretur ía medio radícís,& he ponerctur príma aut fecundo loco,& uau ín medío effet confonás, aut etíam iod ín medío efTet mobilis,id eft confonans:ut íam Elías figillatim de illis explicabit. ELLAS 4 Alephquícfcitincapi 6 PRIMA de té uel in fineuerborüm,(ict ab 53s Alepb comediít,dices אבל‎ comedam, היאבל‎ 6 comedet,& catera;quíefcente aleph מו‎ holem. Et ín fine, ut סרא‎ uocauít, סְרַאת‎ uocaftí,& cxtera.[n medío au; tem non quiefrit;ut שאג‎ ragíuít, שאל‎ intertogauít,&(itnilía. Litera he noa quiefcit,nifi ín fine aerbí,ut גלח‎ reae; lauit עשיה‎ fccit,&(imilia.In capite ue ró& medío non quiefcitut הרג‎ 0 dít, בהל‎ horruít,& fimilia. Vau non He qefcit Vau quie quíefcit nifi ia medíoyut קום‎ fartexít fcit reuerfüs eft,& fimilia. At ín capi/‏ שיום te uel fine nunquam ínuenitar uau ef?‏ fentíale. Iod non quiefcít nifi ín capite; tod qe[cit‏ cognouit, zv fedít, dici‏ ירע dtà‏ fciet.Ià medio‏ ררע mus YN fciam,‏ וסט ueró non inuenitur e(Tentiale ín‏ bis, íuxta quorundam fententiam:&‏ in fine nunquam uenit effentíale;iuxta‏ omníum opínionem.;‏ b 2 20 ORATIO mvNSsT. Quiefere dicitar litera quádo non legítur, id quod proprium eft literarum^W quz non legütur quando non punctantut, etíam(i ex prefTe fcribanturSepe etíam dicuntur quíefcere quando non fcribuntur, fcd in uocern aliquam magnatn cogáütur. Voces magna funt holé,zere, camez, furcc.Exempla habes ín Elía. ELIAS$ Verbumínquo funt Dupli» dua litetze effentíales fimiles in fine di 94%&ionís, dícitut effe de ordine duplica; torum. Et pauca inuenitur qux duas prímas literas habét(imileis:& ea qui; dem ímítátur normam perfectorum, utà ררה‎ dicimus n^^* leniter ínce/ dam:lfa. xxxvir.Età שישה‎ 6 xxxix. וששיתיך‎& fextabo tefeu in fex parteís díuidá te. n ere האיפת‎&fextabitís ephiEzec. xv. Et feré nullum aliud inuenies in uerbis. quod PRIMA 21 quod gemínet primam literam radica lem:ín nomínibus uetó plura inueni tut,ut 233 ררך‎ proceflit ftella: Num. xxi Ec בששר‎ nivà colorando cum mínio:Ierem.x x rr, 5à^y^23 pu pilla ocali fuizZach.r.& fimilía pauca. MvNsT. Tantüm ca uerbauoca mus duplícata,qua fecandá& tertíam radícalem habent(imileís. Qua ueró prímam& tertíam, aut primam& fe; cundam(imileis habét,inter duplicata non ponímus.Exermpla habes in Elía. ELIAS 6 Verba ucró in quibus pe 7 lamed funt(imilía, ía pfectís nec unü inuenies, Et dictio o^ יְעלעו‎ abfor, bebuat fanguinem:Iob xx xix. non habet pro radice קלע‎ quéadmodum id in libro copofitionís indicabo. Sed in radicibus imperfectis inuenítar היה‎ fuit, yi dediít;& alía quacdam pauca. In nominibus plura ínueniuntar; pta 5 22 ס זי".ים:;0‎ fertím cam fchín, ut. שמש‎ fol שרש‎ radíx, שילשי‎ tres,& alia quzdam. Fundamentum quartum, in. quo inchoatur. declaratio fex modorum qui operationes uocatur. Explicantur autem bini€ bini;initio fumpto a preterito€ futuro. ELIAS O VERIS ftaque praterítum& futurum efle fandaméta feu ori gines omnium modoráü feu operatío/ nü,poterítig homo per hos duos mo: dos fatisfacere& loquí uice omnium aliorum modorüm Et is quoque eft Preteri^ vfus Biblia, qua abutítur illis modis ON loco prafentis,infinitíai& imperatiuí, cipi mo, quemadmodum poftea dicemus. di 2 Proindeliíterz,qua fcruiüt pra terito,Gigaificantes diftinctas loquen; tium perfonas, funt hae, תחִיבון‎ pov nunturá; femper ín fine.Qua autem míniftcanr futuro, funcille איתן‎ prac fianturds capiti uerborum. Verum nou PREMA 25 non opus eft ut hícdíu morer;indican do modum miíniífterij eatum,quum id uidere liceat in tabula coíugatíonum, quam auxiliante Deo componam ו‎ fne libri; mvwsT. lítefex liter. ywa^na radicibus fabiunctz cóftituunt omnes perfonas pratetítí: tauut ש6 שמירת‎ ftodiuift&he,ut שיבורה‎ cuftodíuit mu lier:zuau,ut שיבירר‎ cuftodíueruat: Et percompofitioné^n ut שיבורתי‎ cu ftodiuifti, תם‎ ut ammav cuftodiub ftis, תן‎ ut שבורתן‎ cuftodiuiftís 5 mulíeres, בר‎ ut שיבורבר‎ cuftodiuímus. ELIAS ג‎ Sdasquoq adhuc tres eflc literas qua: fecuiunt ín capite prae terítorum& futurorum,& funt ex nu; mcro earum literarum, quae litetze yy id eft,negocíj uocantur,quatü Gieaum fÍca memoríaleeft y? De qbus au plius loquemur ín traétatulo. officio b 4 24 ORATIO tum.Inter has principalior eft /טס,טבט‎ ius mínifteríum duas habet formas: vau bip, Vnüuocatur טבט‎ Yan íd eft,coniut; bur,i cft. Ctionis, cuius conditio explicabitur ín יאק‎ co? memorato tractatu. Alterum uocatut Un הבוך קנבה‎ id eft, conuetGonis: nam prater íd quod eft copula;uettit prate ritum in futurum,& futurum ín practe títüm,quemadmodum dedarabímus. 4 Vnde quam uolueris mutare Sat praterítum ín faturü, potes uau ín ca; 4nbip/*..—— 4 à dp: pucb, i4 Pite cius, ut à yav cuftodiuit"av ef cup 9?& cuftodiet domínus;Deut. vir. fium| quod idemeft ac(i diceres av& cuftodíet. Sic ושברו 33^ ישראל‎ X cuftodient filij Ifracl: Exodi x x xr. quod idem eft perínde ac(i diceretur וישברו‎&cuftodient.Punctatur 6 uau illud femper cá fcheua, ni(i quum necefitas aliud exegerít punctü quàm Ícheua, tunc ením uertítur aut ín furec aut PRIMA 25 aut ín patha aut in hírec, quemadmo; dum dedlarabitur ía tractata officiorü. mvxsT. lNaturale punctum| uau coiunctíuc,eft fcheua:at illud ante literas בבות‎ mutatur ín furec,& ante literas euttarales hatephatas ín patha uel fzeol,& ante iod fcheuatum ín hi; rec. Et quando mutat futurum in pr terítá, habet patha loco fcheua fequen te dages.Ante aleph ueró literá futuri temporís, qux non eft capax dages, mutatur patha illud in camez. De hoc uíde infra(igno undecimo huíus fun/ damenti, ELIAS$ Quódídixerisin quo cognofcam an uau(it הבור‎ id eft;con iunctíuum taátüm,aut הפוך‎ id eft, conuer(iuum? In hoc cognofces:quan do non przcedit ipfum uerbum pra teritum alíud,tunceft uau conuerfiuü: (in prxcedat aliud uetbü praeteritum, bs 26 ORATIO tanc eft uau conianctíaum:ut מעל‎ va וְעשה‎ quis opcratus eft& fecit:[(aiae xLr. סוכ‎ quando duo uau fcribantur MAN) וסרא וה אל זה‎& clamauít ifte ad iftam ₪ dixitIfaiz vr. ב הו‎ duo uau.funt vau coníunctionis: co quod ante illa fcríptum(it, mv? את‎ mw & וסוט‎ dominü:quod eft uerbum prz; tcrítam:ídé propter uau camezatum, quod fcribitur ín capíte eius,&« mutat futurum ín praceritum. MYvNST. Senfus huíus loci eft;g uau fcheua non femper mutat praterí tum ín futurum, potífsimüm quando ín eadem fententia pracedit aerbum abfolutum pretetítí temporís,aut fatu rum tempus cóuerfum per uau patha in praterítum. ELIAS 6 Quóod(íiquzrasinun; quíd nv2? operiet,& וישופת‎ id eft; & uolabít; qux funt uerba futuri ten s porís -PCRCOICMCAC 27 potis, przcedant íam commetnorata uerba? Refpoódemus,íd moris effe fcri prurz,ut ponat faturum loco preteriti, Futurum prafertím ín locis ubí loquens ín lo: loco pre» quendo confueuit e(Te cotínuus;ut funt dis | duo fuperius memorata exempla. T'a; lequoq; eft. ססם על 8^* יחנ‎ 6 candüm uerbum domíni caftrameta; | bantur:Numeri x..Síc pertotum iftud caput faturü ufürpatur loco praterítí, Alíud, yn n?wny'ay תתהרוס‎ 81 teres infurgentes contra tc,míttes iram tuam:Exodi xv.Sic 2vw יעשה‎ n2a Sicfaciebat Iob: Iob r. 7. Sciasquoque morem effe fcri | ptura,ut loquatur ín prxtetíto loco fu türi,id quod frequens eft ín uerbís pro phetícís. Nam uerbum adeo clarum eft corá deo, perínde ac(i íam factum 6)106. Sed quum recenfet tem geftam, id non obíetuatur. 28 OR!A TIO 8 lNouerís quoque dictiones feu uerba fecunda:& prímz períonz(in; gularís numerí, habere& aliud(ignü per quod cognofcí poteft טבט‎ coniun Ctiuum à uau conuer(íiuo. Nam quan do illa perfonz habent uau coniu éíaum, habent plerunque accentum yw ideft, fuprá(qui fcilicet penul/ tímá occupat fyllabá)ut won ואבלְהִי‎ היום‎& confumpf(i peccatum hodie: Leuitici x. על הנְביאים‎^"^ Elo, quutus fum per pphetas:Hofex xr. Horum iudicium non alíud eft,quàm fi uau non effet additum. Quando ue סיו‎ habentuau conuer(iuum,tunc fere femper habent accent. מלרע‎ fubtus, id eft,ia ultíma:ut vpn 92 ושברת אֶת‎ & cuftodíes omnía legítíma eius:Exo. [רברְתִי משפטי.א‎ 848 meutm:lete.r. Et ita fit per omnes cotv iugationes omniü ordínum, exceptis quie, 129 א]זר פס quiefcentibus ín lamed aleph uel he, Quintus‏ qua femper habentaccétum ín penul/ bong;‏ P7"‏ א tímacum gau&(ine uauyut TOP)‏ אקו, רבנית inuenies,‏& ובוצאת datmabis,‏ zdificabís,£e& coques: fimi‏& liadg eis. Dabimus auté tibi regulam‏ unam pro omnibus nouem perfonís‏ pratetití;ut fcías atrum habeant accen‏ tum ín penultima uel altima.‏ Vocabula ifta,millel&‏.פא לוא milra; Chaldaica füt: Genificatdg príus‏ locum penultímum dictionis quem ac‏ centus occupat;& pofteríus fyllabam‏ ultímam:id quod Hebrzi per fupra&‏ infra explicant:nec refert utrum accen‏ tus fupra literam aut fubtus fcribatur.‏ ELIAS 9 Vnadefcias quinque ex‏ illis perfonis femper habere accentum‏ ultima,cum uau&(ine‏ מו)6 id‏ בילרע uauSuntautéiftz, TrXyB vB YR Lou‏ pg^vh omen Etduzex eis Íempet is ultima‏ 3o. PRIMXÁ fant| מילעיל‎ ín eft, habent accentum in penultíma cum uau&(ine aau,& funt v2 37Yy2 Sunt prxterea duse ex cís quz abíqs aau femper fant mil lel,& cumuau ínterdam fant míllel& aliquádo milra,& funt^v&"2v8 ut fcríp(imus. Et hxc regula eft uníuer falis per omneis coníugatíones perfe/ Ctorum uerborum. io[Nota quód tres fuat perfona: abfentes,nempe TNya^ ve v2 quc propriam habent íudiciái quando con ftruütur cum dictione parua, uel quan doconíunguntur cam díctíone millel, tunc ením& ipfz habent millel;ut se "7? uocauít noctem:Gen.r.^» גְשאל‎ & rogauit eum:Num. x x x vir. Nov לל‎ ₪ damauerunt cí:;Deuter. x xx v. גרובה‎ prauaticati fantín eam: 1 hte norum 1.8 רות רבסה בה‎ Ruth adhz (it 6:1 זט‎.1.87 fimilia. INota CPR P'M^A si ^W:- Notaetíam quód ín fututo e(t aliud(ignum per quod coenofcasuau coniunctionis à aau conuer(ionís:nem pe quód uau coniunctionis habet pun &um fcheua, ut. evo וישימ\ר‎ nifi iod fuerit fcheuatum,tuncením habet hírec,quemadmodum dedarábítur מו‎ ttactatu- officiorum. Sed uáu conuet; (ionis femper habet patha, ut. hase & dixit,»2*^^& loquutus eft,&(imi lia. Nec excipitur ab ifta regula ni(i aleph, qux quum fit litera יטטס‎ uenit uau corunctíonis iuxta cam cum patba, ut 3na*8) ואברבהו‎& benedi, cam ei atqg multiplicabo)וטס‎ rr. Sed uau conuerfionís uenit iüxtá catn cum camez, ut. THTV?"ia ואברבחו גם‎ & benedixi ei, etíam crít benedictus: Genefeos xxvir. M VNST. Vauconiunctío ín prima coníugatione mutans futarum in pra ס"ד O.R A‏ בל teritutn habet. patha fequente dages.‏ Idem íudiciü eft ín tertía& quarta con‏ iugatióe,hoc efb;in hiphil& híthpaél.‏ Inpiel ueró habet patba tátüm,& non‏ fequitur dages. At uau fcheuatum non‏ mutat futurü tempus:& illud fcheua in‏ piel, muta£ ín hírecante íod, ín patha‏ in furecante tau& nun.‏& כן416 ante‏ ELIAS 12 Sed& hocnotabís,quód‏ ín línguisgétíum tres funt fpecies pra‏ terítí, uidelícet praeterítum perfectum;‏ practerítü imperfectum, practerítum‏ pre quod íam perfectum eft: at ín lingua‏ חחוש (ancta uenit ifta tría pratteríta ín una‏ 4 השס bl*/ forma,& iuxta exigentíam reí interpre‏" tandum eftunumquodque illorum ia‏ xta ttes illas differentias.‏ i Et utid apertius uideas, dabi mus tibi(imilitudíné ín dictione va qua inuenitur in Biblijs fub memora; tattíplici forma:nempe, על"‎^y SW? & PRIMA 55 & ipfe uifitauerat me ad xdíficandum ei domü: Ezrz r.quod eft praeteritum perfectum. Tv nya"& domi uns uifitabat Saram: Gen.x x t. quod eft praterítü imperfectum. Nam ídem eft quod"via Tm fuit uí(itás,"va"à Nay ws Ww quía uifitauít dominus populum fuum:Rath r.quod eft pra teritum iam tráfactum. INam idem e(t quod^v2^23 ideft,iam ui(itauit. 14 Sic itaque uauconuertens fu tarum ín praterítum, mutat ipfam ple runque וו‎ preteritam imperfectum:at nas& dixit,»3?^& loquutus cft, רישת‎& accepit, Y& dedit:qua funt exponenda ut אובור‎ mm| fuit dícens, "ava m fuit loquens, nv» nen fait acdpiens, yim fuitdans. Sunt tav men exceptiones in quibufdam locis, quaudo fcilicet ipfum przcedit practe, ticum perfectum, tunc ením& ipfam c 4 O,R 2 ס.].''.‎ reddendum eft ín preteríto: Exepluem לרום‎ qvem non» mn בי מעט אשר‎ "PAN ny ויברך‎ quoníam modicum quod fuit tibí coram me& auctum eft in multá,€ benedixit dominus míhí: Genef. x xx. En hac funt quafi^a 8 בר‎ ptopter uetbum Y?» quod illa pracedit. I5. Verumfcias quód non eftuis ulla ín aau;ad mutandum futurum ín praterítum quod íam transíjt, nifi הו‎ paucis lodis:ut 2vy^ nw yn? שלח‎ CN nia 9" ₪ mifit Ifaac Iacob& abíjtín Mefopotamia: Gen. xx vrrr. quz funt, qua(i iam ,ותו‎& am abijt: quemadmodum expofuit rabí Schloz mo lathij. Fundamentum quintum, in quo explicantur participia prefentis לס‎ preteriti temporis. S CIAS itaque quód operatío feu actío qua fit ín tempore pracfenti, uocatur 99 A NANI m S ostsas'd'uuiiilroohüsrrsulsdlttt sss ust PRIMA 35$ tiocatut operatío íntermedia, quía eft medía ínter prateritum& futurum, hoceft ביבוגר‎ participíü prfens com ponitur ex prateríto& futuro. Exem; plum, Quando dicis ראובן אובל‎ Ru, ben comedit:feafus eft,quód íatn cce pit comedere& adhuc comedet. Vbí & hocaduertédum,quód hebraifmus non habet uerbum propríum,quod(i, oaíficet iftud tempus przfens: quía íd quod nosuccamus"33»à intermedü um, uocatur fecandüm uerítatem שם‎ המועל‎ nomen operans,& e(t 8 adiectiuum quàm uerbum. 2 Etttamendifferentía ínter 8, quia nomen poélfiue יבונ"‎ non po/ teft uetificatí ní(i de homine protem/ pore quádo fit ipfa operatío. Nomen autem תואר‎ id eft, formale feu adice; Adiedi étiuum, uerificatar etíam de homíae ל‎ 0 habente illam formam, pro tempore ' c z 56 ORATIO quando nullam perficit operationem, Exemplum: 23 furans,& 223 fur. Etquidé 23 dicitar de homíne pro hora quaactu furaturifed. 223 eft no; men formale denominans hotnínem qui confuetudinem habet furandí:qui etíam pro hora quando dormit uoca/ tur far.Et hoc eft quod expofuit Rabí Schlomo[athíj íaper hüclocum Exo. vin ואס מאן אתֶּה לשל‎ S(irenuís tu mittere:& caetera. MVNST. Frequens eftín hebraifmo ut pattícípía abfoluantur à tempore& tranfeant ín nomina abíoluta, manete cadem forma:ut שיובור‎ ufürpatur pro cuftodiente& cuftode,& בורא‎ capitur procreante& creatore,&(ic de(fimili, bus multís. ELIAS 5 Sicquog; paulid eft;par ticipiuim practeritum uocatur"2^2 ín» tertnedíum, quía operatio eius facta eft PRIMA$7 eftía tempore prefentí,componiturd ex pratteríto& pra:feuti. Exemplum, quando dícís 3a הבית‎ domus extru/ éta, fenfus eft quód iam extructa(it סונו‎ adhuc. Et haceft differentía qua eft inter ípfum& inter niphal, id eft,paffiuutm. Nam quum dicis הבית‎ 0323 domus extructa;poffibile eft do mum illam íam effe díratam aut com buftá. Paul ueró habet fimilitadinem nomínís formalís,& differétía qux eft inter ipfum& inter formale non eft alia quàm(it differentía quz eft ínter benoni& nomen formale;de quo iam fuprà fcripfimus. MvNST. Hoc participium prate; ritum(icut& prafens, nonnunquam abfoluíturà tempore& fit purum ad; iectíuü:ut n3'à. percuffus,quí íam uel olím eft percaffus.Sic 3303 ספר‎ liber Ícriptus;qui fcilicet non eft ímpreffus, c 3 88 ORA T^ סי‎ fed ante mille annos calamo exatatus &adhucexifteas. Ac 202179 liber fcriptus, uetificatur ctíam delibro iam olim abolito. ELIAS 4 Aliquandoquoquemi "6"P^ eiftrantadiectiua ipfa loco benoni& plent par ל‎ p: tcpií, paubprafertím ín uerbis neutrís, nam illa utín plurímum non habent hxc duo patticipía.Exemplam de^23 prz ualuit;non dices 2» ualens aut^12 ualidus factus,fed^23 ualidus, quod eft nomen formale loco utriufqy.Sunt quoq; malta ex illis qux non habent paul, fed benoni uenit loco utriufque, utà avv fedens& עומר‎ ftansinon opus eft ut dicas 2vv^ feflus, עבור‎ ftatus, cum עובר‎(itidem qui עבור‎ fedens& feflas. 5 Etquoníam hxc duo patticipía benoni& paul.funt fimilia nominibus, Adicdii hínceft quod ctiam feptem hx literae בושת €—— ב"א רגיא> ואבוה‎ m Ri OP א ןז את‎ A- 7 בושיח ובלם‎ miniftrát illis;perinde atqg tiominibus, quemadmodum id expli cabítur ía tractatu officiorum. MmvNsT. Senfuseftihzc duo pattíci/ pía admittunt à fronte przpofitiones a,ad,in.fecandüm,iuxta, inftar, quód, que ut nomína:d quod exemplís de monftratur ín libello quem Elías 0 dit De literarum feruilium officijs. rLrtAS 6— Etecce dabimus tibi ali quas regulas per quas cognofcas,qua do participia capíátur loco benoni aut loco adiectíui. Ioitur quádo inuenerís iuxta participia feu iuxta nomína for/ malia unam ex líterís mini(teríalibus בבלם‎ tunc capiuntur adíectiue& noa partícipialiter,ut אחִיתפֶל בּסושָרִים‎ Ahitophel ínter confpiratores.ri. Reg, xvi, בנושה באשר בושיה בו‎ ficut foe üetator(ic mutaum accipiens: Ifa.24; לעושה אורים‎ factoriluminum:Pfal, 4 40 ORATIO mo cxxxv. yia» משוטרים‎ ab obferaautibus autora feu lucem ma tutíaam: Pfal.cx x x.&(imilía multa qui omnía formaliter capiuntur, eo quod quatuor íftz litera non feruiunt uerbis ni(i í ínfinitiuo,qui etíam 07 dammodo oerít formam nomínis,(i, cut explícuimus ía fundamento fecun, do, capite tertío:& ob id uocatur à qui^ bufdam erammatícis nomen הועל‎ id eft,uerbale. 7 Verümqaando ha tres litera: m" mini(trant partícipio benoní, fo; lent etíam ín bunc modum feruire prac teríto& futaro,ut declarauimus ín fun damento fecundo, capitulo tertío:& tunc illa participia poterant accipi uel patticipíaliter uel formaliter, coeno, Ícenturds per alía Giona qux nunc indi cabimus tibi.Scias igitar quód pattici, בוק‎ uerbaliter accepta noa coníttuun; tut ET‏ 5 א ז יע tur,nec ueniüt unquam ín ftatu regími‏ nís:& propterea quando inuenerís be;‏ noni& paul ín conftructione(ut nn‏ ועום paftorouíum:Gene(is rr,‏ צאו mm iratus dotníni;Prouer. x xir. Síc‏ cuftodes cuftodia:‏ שומרי משמררחן Num.x. my sa redempti domi‏ ni:Pfal.cvi.& alía hís(imnilia)funt ad^‏ iectiua& non participia. MVNST. Quíautrung participium folet tranfite ín nomen, diligenter eft obferuandü quod hic fcribitur:tnempe קס‎ pattícipia participíaliter capta non mutantur ín punctis, fed nominaliter capta ín ftatu regímínis, mutant pur &a more aliorum nominum,cum quí/ busín forma communiícant:ut fi dicas רועה צאן‎ cü fzeol erit fenfus,Pafcens oues;qui fcilicet actu pafcic. Sín רועה‎ cum zere fcribas,id quod fit ín repími/ ne,crit fenfus, Paftor ouíum, etíam(i e 5 42 ORAT I^ actu nó pafcít oues. Siquidem omnia nomina quínti ordinís de(inentia ín fze gol;mutant ín regimine Íxeol in zere: particíipía autem quz reeunt accufatü uum,(icut uerba ipfa à quibus defcer dunt.fzool non mutant in 2606, fed a; Cum ipfum ín fubiectum tranfmittüt cafum abfque ulla punctorum muta tíonc.Darticipía autem practeríta patti, cípíalíter accepta formam habent adie ctiuorum,& non mutantut ín punctis: ut nv vw: iratusdeus.Quando ue סיו‎ ponütur ín repímine, fiuat nomítia abífoluta,at f ww iratus domíni, hoc eft;qui eft ín ira domíniuel וטס‎ ira tas eft domínus. De participio pracfen tí, Elías adhuc claríus ín mox fequenti bus fignis. tLIAS 8 Eftadhuc& aliud(i gnü, nempe quód omne benoni poft quod uenit dictio את‎ eft benoni& noü PRIMA 45 non adicctiuum:Exemplam, בהאביר‎ הרת על הרעים הרעים את צאני‎ 0 cit dominus fuper paftores pafcentes gregem meum:lerem, x xti. ubi pri mum eft formale;quía non cóftruitur: fecandum ueto eft benoni, id quod at guit díctio את‎ Annumerantur etíam huíc regula dictiones feu pronomina ifta אותראותר אוּתיאותם‎ eum;,te,me, cos,& omnia affixa qux conftruuntur cum paul. M.יד 8 א ץ‎ Hoceftpatticipia capiun tur pattícipíaliter(i poft benoni fequá tur hzc pronomína"P^ אותר‎ VW ארתם‎ ucl eorum foemínina,aut parti cipijs paul fubiuncta fucrint affixa me moratis affixis correfpódétiasut"Yy?? natus tuus. ELIAS 9 Quinetiam quando con/ ftcauntur cam pronominibus fecunde & ptímz perfona(ut."23N אחי‎ eom ELIAS 44 ORATIO num cuftos fratrís mei ego?Gen. riri. אנבי הולף‎ egoambulo:Gen.xxvirr, אתה עושה לעס‎ quatu facis populo: Exodi xvin. עושיים‎ xmi nos faci/ mus. זזוז‎ Regü vir, עושים‎ onW uos facitis:Ieremig x Lrirt.omnía ifta fant formalía& non patícipía:quia ut dice 10 noD potes^yB n. tu uifitauít, V8"23N ego uifitauit,&c.(ic aon po/ terís dicere^n Tow. tu uifitans, "^B סקס אבבי‎ uiífitans;patticipialiter: imó bene ufurpabis has uoces pro no; míne formalí,quemadmodum Ícripfi/ mus. Habemus& 4143 quadam opti; ma(igna hís qux annotauímus non difsimilía, aeriim quía 6 opus ha; bent magnis prafationibus, confultà illa híc omittímus, loquuturí oretenus dc íjs ad difcipulos. Fundamentum fextum;in quo expla« natur infinitiuus G' imperatiuus, INota PRIMA 45 N orA quód líterz ínfinitiuo fer uientes,funt€»23[Nec opus cít ut illis annumerem literam Vau, quum illa índifferenter feruíat uerbís, nomínibus,& dictionibusconfignifica tiaís, practer dictionem אל‎& prater uocabula quorum initíalís lítera eft he admiratíuutn, ut docebímus ín libro compofitionis. 2 Sdasquoqp infinitiuü ut ín pla rimum non ueníre abfq literis o72a ní(i coniunctus fuerít alteri uerbo, ut ןי ew cuftodiendo cuftodie,‏ משמרון ^2N petden,!!5 4r‏ תאבּרון.זא tis: Deuter,‏ fine ba» do perdetís:Deuter. x i1.& fimilía. Ve; P or. nítautem fic infinitiuus ad exaggeran/ dum uetbí opetatíonem,& plerunque przcedít uerbum ipfum וטס‎ coniungi tar, paucís exceptís locís,ubi ipfum fe/ quitar,ut 2 ריברך‎ benedixitbe nedicendo: Iofuz: xxxiii.&(milia. 46 ORATIO Sed quando ín&Ginitínus iungitur impe ratito, femper fequi£ ipfum:ut שיביעו‎ שיביוע‎ auditeaudíendo:lIfaiz vr.& fi/ milía.& id quoq fit ad augedam(igni ficatíonem imperatíuí. 5 INotabis& hocquód litera fre quentius feruiens ínfinitíuo eft[amed, ut לשבור‎ adcuftodiendum,"a ad recordádum:&(imilía. Etíam quan do uenit abfq liters bachlam,& non adharet uerbis,(ignificatío eius ut ía plurimum non alía eft quàm(i habe/ ret expreffam líterá lamed adiüctam, ut הסבלת עשוה‎ 6 pracfumpfifti facere:Gen. x xxr."yi8 ראת‎ 6 faciem tuam: Geaef. x t vir. qua fant ficut לעשות לְרָאוּת‎ adfaciendum;ad uidendum. Sic quando infinitiuus ue; nítloco ímperatíui;at יום‎ n re; cordando díei:Exodi xx. שיביור את‎ הרשי‎ cuftodiendo ncomeníam:Deut. xv PORGDOMOAs 47 xv.&(imilía, quz funt exponenda perínde ac G fcriberentur לובור‎ ad re cordádum. לשמיר‎ ₪ uel capíuntur(implíciter pro ímperati/ uís,ut"av^21 Porró ín omnibus coniugationibus, prater quàm ín con/ iugatione kal, non cft differentía fiue fccibendo(iue legeado,;ínter infinitíuü quando catetliterís&?23& interím peratiuum(ingularem, MVNST. Forma imperatíui& מו‎ nitiui eft eadem ín tribus his coniuga/ tíonibus;picl/hiphil& hithpaélfolum ín coníiugatione príma kal;hí duo mo; di inueníütur difsimiles in forma,iddg ín actíua uoce tantüm:ín pafsíua cnim uoce fimiles fant.Io quarto ordine 4 in actíaa uoce non differunt inter fe. ELIAS 4 Etquum íam dixerimus ínfi nitíad non babere tempus,notandum eft ctíam illud, quando uenit cum lite: A48 ORATIO rís bachlam, eft ín eo quedam tempo fuit^ vis ratiosnatn beth& caph utín pluri; femp fie mum important tempus practerítum: סקוו‎ Ut WAND בנסוע‎ quum proficifceretur atca:[Numeri x. בשימוע עשר‎ quum audiret Efau: Genef. x x vr. qux ídem funt ac(idiceretur»yvi באשר‎ quum profecta fuiffet, באשיר שימע‎ quum audiffet. Caterü cam lamed& metn, plerunque(igníficat tempus futurum, ut"Y? אֶת‎ atv» adcuftodiendum uíam:Genef.rrr. 29y^ cy ג מרבר‎ 10/ quendo cum Iacob: Gene. x x x1.qua futuri habent rationem. Vbi hanc re; eulá tibi à manustrado:Omne mem infinitíuo míniftrans,exponítur perin/ de ac(i deficeret ab eo lamed,ut"ava מעבור‎ àloquendo;à tranfeundo:que idem ualentac מלעבור מלרבר‎ 0 quod transibit,ab eo quod loquetur: & fic de reliquis. Hactenus de infiniti uo PRIMA 49 סנוטט,סט‎ loquemur de imperatíuo. .יפא לוא‎ Regula ifta eft(ic intelligen/ da,quód mem infinitiui plerüg; nega; tionem importat,& infinitíuus ipfe ra; tionetn habet futuri temporís:id quod commode per literam lamed explica; tur,ut לרבר‎ ad loquendum,^2va pro בולרבר‎ neloquatur,uel neloqua rís,uel neloquar. ELIAS$ Scísnunquam ufuuehníre, ut litera feruilis capiti ímperatíaí אק‎ cíatut,folo uau excepto. Et quum íam dixerimus ímperatíuum non habere ni(i fecüidam perfonam;addimus nunc & hoc, abfenti quoq; pofTe(mperarí, iddg per futurum tempus: ut, Wvz? בִּסִירִים‎ yye ברעה‎ faciat Pharao& conftítuat przpofitos:Gien.>.& fi/ milía multa. , Imperat € In hunc quoq; modum uenít ,,; imperatíuus fecunda perfona loco fu futuri r1 0 ORATIO turi, pra'fertím in praeceptis affirmati/ uís,ut תספר לר‎ numerabís tibi:Deu ter. xvi, העשה לי‎ facies mihi: Exo. xx.&(imilia.Sic ín forma prateriti cum uau couerfiuo,ut. Pm את‎ zn & diliges dominum:Deuter. vi. zv3y^ ואבורת‎& refpondebis& dices:Deut. xxvi.&(imilía. Qua autem ueniunt in forma imperatíuí fimpliciter,pauca reperiuntur,ut"1" àN בבר את‎ honora patremtuum:Exo.x x. שמוע ישראל‎ vm" audílI(rael dominum: Deut.v:. &(imilía.Prazcepta ueró negatíua nun quam ueniunt ni(i ín forma futüri:at zn לא תרצח לא הנאת לא‎ non oci des, non moechaberís, non furaberis: Exodi x x. INec poterimus dicere לא‎ 25313 לא‎ n1 לא‎ nr? non ocidenon mocchare;non furare: quía nunquam uenit ímperatíuus poft unam harum dictionum^W אס אשר‎^B 3a אל לא‎ yu PRIMA 1 למעז בץבו‎ autquzhís funt fimiles. 7 Prztetea illi quiloquítur pro fc; ipfonon competit ímperatíuus uniuet falíiterqua nemo Gbíjpfi imperare fo/ leat. Venít quoq: ínterdum ímperati uus in forma deprecationis aut petítio nís, prafertím refpectu deí benedicti, quemadmodum id fxpe ín libro Pfal/ morum inuenitur. Donuntut etíam alí/ quando iuxta eum dictiones בא‎ ucl| אבא‎ ideít,ó,obfecro: ad indicandum pracandi formam: ut. שבוע בא‎ audi quafo:Daa.rx. הושיעה נא‎ ym אנה‎ obfecro domine, falua quzfo:Pfalmo cxvur. Inacnítur quoq; ímperatíaus in forma hyperbola uel fabfannatio: nísaut potius exprobrationis:ut max בחור‎ lzxtare adolefcens:Ecclefiafta ca; ite duodecimo. ביתאל‎ v3 uení/ te ín Bethel:Amos quarto capíte.&(i, milía pauca. d 2 $2 OR ATIO Fundamentum feptimum;in quo explicatur figni ficatio feptem coniugationumC primo quidem explicatur modus fignificandi coniugationis סל‎ id eftleuis. ELIAS C Oniugatío príma eft una ex pa rentibus, uocaturá; bv vaa id eftconíugatio leuís:& hoc ob alleuía/ Coniig4 tionem fuam. Nam non eftín ea da; ic ges,neq; habet pro figno fuo additio; nem líterz,(icut cxterz coniugationes tam actiuz quàm pafsíux habent fi/ num diftiactíuum,nempe dapes ucl additionem líterz uníus aut duarum cum 14905: quemadmodá uidebis ín tabula coníugationum quam zdemus ín Rae iftíus libri,auxiliante domino. MVvNST. Coníugatío príma kal;/non habet dages,ut piel:nec literam chara ctetífticam;ut híphil: nec fyllabam à fronte adiectam,ut híthpadl: ideo le; uis appellatur. Flabet tamen ín וק‎ ua PRIMA ua uoce faperadditam líteram,uel da ces loco cíus. ELIAS 2 Significatio propría hw ius cóiugationis kal,connotat eum quí operatur actíoné ín femetipfo.Et hínc eft, quód nulla alia uerba quàm neu traíín hanc coniugatíonem reponi de; berent:ut הל‎ iuit, קמר‎ ftetit, ישב‎ fedít:& his(imilia.id quod potifsimü locum habet ín ordíne quiefcentíum, quorum uerba ut ín plurimum ín con; iugatione kal fant neutra:ut RE? ואס‎ uit, 6v furrexit, שיב‎ reucríus eft:& fimilia. Sic quoque ali dua forma, nempe?ym& viya funt plerunque neutrz, quemadmodü dedarabimus in oratione fecunda, fundamento pri/ mo,.(igno fecundo. mvNsT. Habetconiugatío príma ín fuo themate triplicem formam,ea que frequentisima eft fit per camez& pa/ 5 $4. O/R'A T^I^o tha,ut שיביר‎ Quz ratíor, fit pet ca» mez& zere,ut Yen Que ratifsíma, fit per camez ₪ holem,ut יבל‎ potuit. ELIAS$ 1 6 modum. dígnutn facrat,ut coníugatío kal ubig; haberet (ignificationem ncutram.quod autem illi decernuntur quadam uerba tranfi tíua;id fit contra morem fuum,faciled 'ànobiísratío afferrí poffet quur id fiat, 'uerü quía delectamur breuítate;otnit/ 'tíimus illam ratíonem& adalía fcriben daaccíngimur. Porró gíenit haccon iugatio ex fe prolem;uocaturjp"yea íd eftpafsiaum kal. MvNsT.' Videtur hic effe mens Eli, quodin príma cóiueatione kal,folutm uerba neutra fuerant reponéda:ín píel, tran(itíua:in híphil;tranGitiua ad tertió: & in híthpaél, tretranfitíua.ut 23 ₪ cuítín kal: 229 pofuit;in piel: avem fccit iacetejin hiphil: 22m pofüit לקו PRIMÁA 5 eipfum.in hithpaél.Sed hác normam lingua fancta non tenet, quum ín kal plurima tranfitíua inueníatur,ut שיבור‎ cuftodiuit, và unxit, סרג‎ occídit, ברת‎ fucddít:& cztera. Ec ea ín piel ni hil adíjciunt fienificationi, ni(i uche; mentíam quandam,ut שלח‎ mifit, שילה‎ ableeauit. Fundamentum oCauum,de fignificatione coniugationis pafsiueOniugatío fecunda uocatur 33 cya coníugatío pafsíua,& eft proles coniugationis kal:& haec quide habet quatuor fpecies,id s iuxta qua druplícem eius diftinctam fignificatio nem.Síenificatio prímz fpeciei eft pe; culíaris huic coniugatíoni, connotatdp eum qui actionem recipit de mauu al/ tctíus. Exemplà, Quando 0108 de pa rente feu actiua coniugatione, אבל‎ co aedit;díces de prole. 7283 comeftus d 4 ELIÁS $6 ORAT I^O eft: ubi uides quomodo filíus, id eft, pafsiuum,recipít actionem comeftio; nis à patre,quí eft coníugatío leuis.Di/ gnum igitur erat, quód non formare; tur pafsiaum nifi à uerbis trá(itiuis:fed accidit eí íd quod accídít parenti fuo, hoc eft,quemadmodum recípiütur ín coníagationem leuem uerba tranfitíua prater condítíonem fuam;,ut fupra fcrí pimus ín fundaméto fuo:(ic recipiun/ tur ín coniueatíoné leuem uerba tran; (itíua praeter conditionem fuam,ut fur prà fcrípfimus ín fundamento fuo:(ic recipiuntur ín hanc coíugatíonem paf (iuam uerba qux ex feip(is pafsionem quandam(ignificant,quod tamen eft contra naturam pafsíuorum. MVNST. Vt uetbo. הלך‎ íncefsít, fit pafsiuum"»2?* ambulaui,&(i/ milía pauca ínueniuntar more depo; VEO in pafsiua uoce:ut(aprà quo/ que PRIMA$57 quc dictum eft,& exemplum dedi de ccenauít 8 eft. ELIAS 2 Species fecunda habet uer ba qux carent paréte;hoc eft,qua non inueníuntur in coníugatíone leui, fed tantüm ín pafsiua,ut בשיבַע‎ íutauit, בלחב‎ pralíatus eft, בשען‎ innixus eft,&(imilia,qua non fecus exponun: tur quàm fi efTent de cóiugatione leui. mvusT. Hixcttía uerba& paucaalía (i modo quxdam(int,coniugátur fub pafsiua uoce,& tamen habét actíuam fignificationé,(icut apud Latinos uer/ ba deponentalía. ELIAS 5$ Speciestettía contínet aer ba qux habent parentem neutra figni ficationís,ut בעל הבית‎ 2^yv1)& ap/ proxímabít paterfamilias:Exo. x xit. ונגשי משת‎ ₪ acceísit Mofes: Exodi xx!iinL ארץ גשבת‎ terra habitans: Exodi xvi. 5230 wm faít uerbum, d 5 58 O R-ATIO i1 Regum 1.87(imilia.Dícanttameg erámaticí,quód omníaifta uerba íam enumerata& alía hís(imilía, non ue; níunt à uerbis kal,quum uerba ncutra non eíenant ex fealiquod pafsiuum ficat nec paul fcu participià pafsinum habent,quemadmodum fcrip(imus ín fundamento fuo: fed habent pro acti/ ua uoce cóíugationem piel uel hiphil, & ab illis recipiunt pafsionem fuam,fi, cütdíctio T7253 recipit lectionem fuam,à zw" quod eft de coniuga; tione píel,& non ab 2v^^ quod eft pattícipium prafens kal, Idem fentien dum de alíjs. mvNsT. Poffumus hic dicere quód hxcuerba& eís(imilía non differunt 4 uerbis illis, quotum mentíoné fuprà fecimus in príma fpecie uerborum paf fiuorum: hoc eft,ínueníuntur ín utra; que coniugatione fub eadem fignifica/ tione OM UAM C 59‏ א ס' one neutta.‏ ELLAS 4 Species quartacontínet‏ üerba quz habent parentem feu acti/‏ dam uocem, tran(itíuam quidem, fed‏ filium fca‏ זומקוק qua interdum ex fe‏ pafsiuá uocem, qui non recipit lectio»‏ nemà parente fed àfeipfa,& eft tunc‏ fienificatío eíus ceu(ignificatío uerbi‏ neutri fimpliciter, uel exponitur petín/‏ de acti effet de coniugatione híthpacl:‏ Amafa non‏& ועבמושא לא ut"ava‏ eft caftoditas. 11 Regum xx.hoc cft‏ non cuftodiuít fezná 7‏ לא"yamvn‏ fa eius cft, quód non cuftodiuit feip/‏ uendítus tibí:‏& 223" לר füm.Sic‏ Leuitici x x v. Vt dicunt fapientes no;‏ סט fttibonz memoriz, loquitur híc‏ fas de uendenté feipfum necefsitate co‏ ap/‏ 8 ותשיגָת gente. Sic 5m vv‏ prehederit manus illins& redemptus‏ fuetit; enit xx v. hoc eft;quód 6 t 6o"ORATIO merit feipfum. Sic nz האיש‎ mm & expauit uit€ apprehefus eft:Ruth 111. uult dicere quód complexus fue; rít feipfum. Sunt adhuc& alía multa loca praet illa. 5 Sdasetíam quód ab hac fpecie uenit imperatíuus in hac coíugatione: üt 3? השמר‎ cuftoditus(is tibiGen. XXXI הפֶּרֶר נא מעל"‎ feparare nunc à me:Gen.x 111.qux exponuntur pro "enn vomwm cuftodi tejfepara te. Sic quoq; uenit íamperatíaus aliarum duarum fpecierum,ut השעו‎ ínnitere, Vm accede:&(imilía. Sed à prima fpecie, quz fcilicet recipit actionem de manu alteríus,non uenít ímperatíuus, ₪) גשבר בלְבּר גשרת‎&(milibus, non díces השבר‎ confractus(is, v32n captus(is, חשרת‎ combuftus(is. Si/ milíter non uenit paul uníuerfalíter in niphal,aeque גוו‎ alíjs pafsiuis uocibus, eo PRIMA 61 €o quod ifta coniugationes ex feip(is includant pafsionem,& non opus ha beant partícípio pafsiuo. MVN$T. Siillis quz actione ab alio recipiat,nihil poteft ímperaríquomo; do Chriftus ín Euangelío dixit ad le: profum"en mádare,& ad mutum emen quod noscorrupte legimus,ef/ feta:id eft;adaperire? Dícédum quód imperíum ipfum fequata eft פוט‎ effe &us, potuít ením ipfe imperare&(i/ mul(mperatum pracftare. Fundamentum nonum,de fignificatione coniugationis piel. C Oniíugatio tertia,népe piel, quae & dageffata uocatur, etíam ípfa eft parens fcu actiua, habens femper ainpoal,feu medíam radíicalem 07 fatam. Habet autem quatuor fpecies, quaram qualibet propríam habet(i gnificádi rationem Príma fpecies con: ELIAS 62 ORATIO tinet uetba,qua huic coiugatíoni fant propría,& non inuenitur ía prima con iugatíone kal.Et eft figaíficatío eorum ut(igníficatío coniueatíonis kal cranf? cuntis ín unum:ut. YN auribus perce/ pít; uel aurem acconimodauít:^g inueftígauit, Yen aptauít: Ecclef. x 11. ₪ his(imilia:que figaificant agentem; qui fcilicet agit ín alium. 2 Specícs fecunda contiaet uerba quz inuenitur ín duabus coníugatio/ nibus,fed ín coniugatione kal fant aeu traut שכן‎ quieuit, הלך‎ ambulauit, & hís(imilia:& quádo habét formam pícl;tunctranfeunt ad duo:ut גחל שכן‎ tabernaculà conftituit: Pfal. rcx vu. ערום הלבל‎ nudum fecerunt incedere: Iob x xwui.Quorü Genificatio eft con formís fignificationi coniugationis hi phil tranfeuntís ad duo, quemadmo: dum declarabímus ín fundaméto fuo. Spe/ PRIMA 65 $ Speciestertía habet uerba que inueniuntur etiam ín duabus coniuga; tionibus.fed funt ín utrag; coníugatio/ ne tran(itíuz fignificationis,S& non eft ulla dífferétia inter ea,nifi quod ín picl habent efficaciorem figuificationem, quàm ín coniugatíone kal:ut שלח‎& שלה‎ mifit שבר‎&"2v confregit: &(imilia. MvNsT. Hzc uerbain piel addunt (ignificationi ptimz coiugationís 7 dam uchementiam& conftantíam:ut אבל‎ comedit, אבָּל‎ immoderate& mote porcorum comedit: f^ perfe quutus eft, ררת‎ maxime infequutus cft: nm aperuit oftíum, ucl(imile quod íterüclaudatur, vna effríngen; do& uiolenter aperuit. ELIAS 4 Species quarta complecti tar uerba qua ínueníuntur tam in kal quàm ín hac coniugatione, fed funt ín 64. ₪ RA T. fo utraq; neutra;ni(i quód ín hac habent fortiorem fignificationé quàm ín kal: ut שיערך צבוה‎ crínís tuus creuit feu flo ruit:Ezech.x vi. הסמורר‎ nn aperuit fe uua acerba:Cantic. vii. que idem fi/ enificát quod nne& צמה‎ quod addunt aliquam conftantíam. Porró uerbum quod ín kal Git tranfitiuum& in pel neutrum,huíufmodi nullum ín, uenitur: nam ífta coníugatio non coti ftituitur ni(i propter uerba tran(itíua. mvNsT. Adducitur exemplü de uer סט‎ wY quod Propheta co loci fub metaphora meretrícís,que ante annos pubertatis íncipít meretrícarí, oftendít populum Ifraéliticum mox poftquàm deo tcgeneratus faerat;cultum dei relí quifTe,& idololatríz ín ipfa iuuentute operam dediffe. ELIAS 6 Sed& hocnotandum,g ín hac coníugatione inueniuntur uerba quibus PRIMA 6$ quibus in omnibus alíjs coniugationi, bus nulla(imilía inueniuntur::& hac quídem funt,qua contraríam habent actionem:ut רשגו את הטובה‎ 6 rabüt altate:Nlum.inr. hoc eftamoue/ bunt cínerem, feu excinerabant altare. Sic תבואתי שרשי‎ prouentü meum radicabitIob x x xt.=. bít radíces. Sic ne nyv ramificans ramum:Ifa. xi. hoc eft,deramificás feu áuferens ramos:& his fimilía, mvNsT. Multa pafsim apud He brazos ínueníuntur uocabula, contra; ríam ín diuerfis locis habentía Gienifi/ catíonem:ut| סְרוש‎ fanctus, W^? fcortum, NOn peccauít, הטא‎ 4 to expíauit, חלל‎ laudauit, הולל‎ ftuL, tus, inoratus:& catera. ELIAS 6— Verum 5 quód id non uenít ni(i ín פוכוסט‎ à nominibus detíuatis, ut funt illa qux íam comme: 6 ELIAS 66 OR AT. IO motauimus, íd quod latías declatabi mus ín tractatu fpecíerum, fpecie fe; cunda. Tamen non lícebit tibi id facere in omní uerbo deríuato àaomine, fed in eo duntaxat quod Biblía facta ín hunc modum ufurpat. Caterum pat/ turit& hac coíugatío prolem, hoc eft, paffíuam uocem,qua pual uocatur:de qua nunc dicemus. Fundamentum decimum;in quo explicatur fignificatio coniugationis pual. C Oníugatío quarta uocatur בועל‎ nafcitur; à 3 piel, nec habet ni(i (ignificationem anam qux femper eft paíliua de manu alteríus,nempe à píel actíaa uoce;à qua recipit lectionem ft am& paffionem: nam& ipfa dagefTa tur ut parens eíus.Exemplum, Quetn, admodum in parente feu actíua 6 dicis ea^R? numerauít,expíauit:fic díces in prole feu paífina uoce?2^v nume PRIMA 67 tiumeratus e(t;expíatus eft. Vbi nó fit mentío illias qui numerat aut quí ex/ píat, nec uenít ín recordationem:& id; circo uocant hancconíugationé£, N79 ובר שם בעלו‎ hoc cfl;qux non recor; datur nomínís fui agentís. MvNST. Eft ígitur pafsíaum huius coiugationis fimile pafsíuo príma: con iugátíonis,fecüdüm prímam fpeciem, quz& ipfa ín pafsíuo recipit actioné abactíuo:atqs ob íd(mperatíuus non cópetit eí,(icut fupra fundamento octa uo,(igno quínto, dictum eft. Sin au tem talía occurtát in imperatiuo,expo nenda(unt aeutraliter ael retran(itiue: ut eódem fundamento,(igno quatto, dictü eft;ut(i ad ínfirmü dicam. Sen ín kal, uel. רבא‎ ín picl, id eft,fanare: non przcipio ei ut abfolute per alium fanetur, quam id non fit ín potefta/ te cíus, fed ut feipfutn curet, uel apud 6.4 68 ס‎ K'A T.10 aliud medelam quztat qua curetur. ELIAS 2 Idem íntellisendum de coniugatione הפעל‎ quz nafciturab hiphil: nam de utraque ídem eft iudi cium,quü& illa femper recipíat paffio/ nem faá de manu alteríus. Et hínc eft quod ín nulla eatum eft imperatiuus, neque ín ulla earum ínaeniítur unum ex pattíciptjsnon quidem ín pual;nifi in paucis locis, fed ubi pattícipium cav pitur loco nomínís formalíssut. wiem איננו אבל‎ ₪ rübus non confümiítur: Exodi rrr. הילר‎^3? puero nato:Iu/ dicum xuirr.& fimilia, At מו‎ 07 tie hophal uníuerfaliter non(nuenitur pattícipium.Sed aec ínfinítíaus inuepí turín una harum coníugationum nifi raro.Et cum líterís«233 nüquam in; uenítur:id quod fufius declarabit ora tione fecunda,fandamentis fecundo& tertío.Et ita no remanet ín eís nili prae teritum ui co mc Du atc OUR DONDE LC tei-——— ÓQÀ PRIMA 69 terit& futurum. MvNST. Infümmahoc uult;nullum pafsiuum habere ímperatíuum quod formatur à uerbo pure transitiuo:hoc cft, quod recipit pafSíonem fuam ab actiuo, ni(i uoluerís ímperatíuü illum exponere retráfitíuc,ut ídem fit agens & patíens. Sed illa retranfitíua figni catío potífsimum habet locam ín pri ma coníugatione,& raro aut niquam in pafsiuo píel aut híphil. ELIAS|. 5 Dicuntautem quídam grammatici, quód ctiam futurá pual & hophalnon ueníat ín ufum nifi pro duabus perfonis: nam aiunt deficere ab co prímas perfonas: argumentum hínc fumentes quód ín Biblicis librís non ínueníantur nifi uno loco,nempe אובל‎"29? yo2. de uentre ad fepul/ chrü ducar: Iob x.quod eft futurum de quiefcétibus ín pe iod, Verum non e 3 ELIAS 70 OR AT I ס‎ deeffet mihí quod obijcerem illis, ni/ (i przcfens locus prohiberet fermonis prolíxitatem. Fundamentum undecimum;in quo declaratur fignificatio coniugationis biphil. C Oníugatío quínta, quz eft hi/ phil, et etíam parens feu actiua, habetds quatuor Ípecies,quarum que libet habet propríam frenificattonem. In fpecíe prima funt uerba, qua ín con iugatíone kal funt neutra, ín hac auté tranfeunt ad duo:& hacc potiflima eft ratio quur hiphil deríuetur à kal:unde & frequentius hac coníugatio inueni turín ordíne quicícétíum,quum illic(it habitaculum uerborà abfolutorum, quemadmodià fcripfimus fundamen: to Íeptíno, capítulo fecundo. Exem/ plum:à à Oy fürrexít, שיב‎ reuerfus eft, diccs cv fecit furgere feu erexit, היו השים‎ Idem accidit uerbís TE ליל‎ RAN o o I S A e ----"----- PRIMA 71 dcrbis perfectisut 4 23? iacuit, 22 equitauit,díces השביב‎ fecit íacere feu collocauit, 2"à^(^ fccít equitare;qua omnía tranfeunt ad duo. mvNsT. Ego nonuídco difcrimen alí quod ínter uerba hiphil& píel àuet; bis ncutrís prímza coiugationis deríua ta,quátüm attínet ad fignificationem: namexcquod 9 fürrexit,dícimus ín pícl&e39 erexit,& e"vn crexit:fic à 22v íacuítinpícl 229 collocauít: & inhiphil השביב‎ pofuit. Id tamen uerum eft;quód quadá neutra tranf feruntur á kal ín píclqua(ignificatio/ ní ncutrz folüim quandam energiam ín piel addunt.[tem quacdam funt in m edi ad duo;qua ín piel סט‎ cranfeunt tantüim ad duo,fed cum cffi catíorí(ipnificationc:at in hiphil trat? eunt ad tría. Pro exemplo accipe br... comedit,"aW uorauit,?^2N" ciba € 4 72 ORATIO uít: fed non íaueniuntar multa טוט‎ modi uerba. ELLAS 2 Species fecundacontinet uerba quz ín coniugatione kal tranf? eunt ad duo,ín hac autem coníugatío: ne tranfeunt ad tría:ut à radíce אבל‎ comedít;qui actus tranfit ad fecunda, dices הָאבִיל‎ fecit comedere, quod tranfit ad tría. Exemplum, הַמאבִילר‎ בין‎ cibanstemanna. yan את‎ y» asm & fecit te comedere manna:Deutero. viri. Vídes hic tres perfonas. Domi nus fanctus& benedictus eft cíbans; Ifracl comedens,& manna íd quod comeditur. 5 Opcciestertía habet uerba quae non inueniuntur ín coniueatione kal, ut החרישי‎ tacuit, חשבים‎ mane für texit, השליך‎ proiccit,& fimilía quac non ínueníütur ín kalfed habent mo: dum fignificandi kal. Species PRIMA 75 4 Species quarta complectitur uerba, qua funt neutra tam ín kal cf in ifta coniugatione: ut 2^^iy ברעה‎ Pharao accefsit: Exodi.זז‎ VE» מושים‎& mouit fcínde: Genefis xir. qua eiufdem fignificationis funt cum סרם‎& vry Etiftorum funt pauca nu mero. Tamen quídam ingeniofi oram matíci fecus docuerunt, nempe quód non fint neutra, fed quód deficiat ab eis rcs in quam tranfit actio,ut(it fev fus, mima zem ופרעה‎& Pharao fecit accedere exercitum fuut. Sic ab משם‎ vny^ deficit אתלו‎ ut fit fenfus, Et mouit inde tabernaculü fuum. Sic intelligendum de reliquis locís. Gignit autem& hac coniugatío prolem fcu pafsiuam uocem, uocatürque nomen cius hophal. Fundamentum duodecimum;in quo explana/ tur fignificatio coniugationis bophal. 0$ 74 ORATIO ELIAS C Oniugatio fexta uocat hophal, & eft proles feu paffiua uox ip/ fius híiphil:unde& additionem habet licera: he ficut parens eius. Habet auté duas fpecies. Vna eft;quádo coníuga tío kal eft neutra,ut à Gy. farrexit, di ces"vm erexit:& ín hophal הוסֶם‎ 6 ctus eft.En figníficatio eius eft,ut figni ficatío coiugationis pual,quum ym (it ille qui erigitur per manus alteríus. 2 Species fecunda eft, quando ueibum ín coníugatíone kal eft tranfi/ tíuum, tunc hophal recipit paflionem per aliquod intermedium, ficat& p rens cíus,hoc cft, hiphil;agít operatío nem fuam per intermedium. Exéplum 93 מנחה‎ mon extermiínatum eft facríficium& libamen:Ioéliís i.Ecce híc . ínucníun£ trcs perfona:(ut íta dícam) locafta,uítis& facrificium.INam locu; fta eft qua exter miíaat, uitis quae cx/ termína PRIMA 7$ terminatur& ea extermínata,extermi natur confequenter& facrificium.Pro inde omnes alíx proprictates ipfius hophal,zftímanda funt iuxta condi tiones comparís fuí pual, quemadmo: dum id íam declarauímus ín funda mento fuo. Fundamentum decimuntertium,in quo declaratur fignificatio coniugationis bithpael.^ ELIAS C Oniíugatío feptima uocatur con. iugati 5yern dequa íam dixi mus quód(it parens& proles, hoc eft,actiua& paffiua. INam tota actio eíus eft retranfitiua, quum recipíatur ab ipío agenteut ety" SENPAVENY cwn& fanctificabimini& eritis fancti: 1 וססוטס‎ xx. hoc eft, fanctif/ cabitis uofipfos:& hacc fignificatio eft וס‎ propría, mvNsT. Rabiní ín Commentarijs utuntur plerunqy hac coiugatione pro 76 ORATIO paísiuo kal& píel;nifi quód à fronte adijciunt líteram nun:ut בתסים‎ confir matus eft, בתסרשי‎ eft. ELIAS 2. Habetautem& alíam(i, gnificationem,netnpe quód aliquádo (imilís eft recipienti pafsíonem, quum tamen non tecipiat.Exemplà, YYamm 32292& benedicet fe in corde fuo: Deut. xxix.hoc eft,cogitabit incor; de fuo quód fitbenedictus, quum ta men nonfit. Sic בל‎ yw מתעשר‎ v^ 253m מתרושש‎ cít qui diuitem fe facít& non omnía,cft quí depauperat fc& habet fubftantíiam multam:Pro; uctb.xrir, Eft autem fenfus, Oftendit Íc diuitem uel pauperem,& non cft fic. Et fitmilia multa. 5 ldtamennon accidit ni(i uerbis abfolutis. Licebit quoqs tibi ut idem fa cías ín quibufdam, ctiam fi non inue; niantur ín. Diblicis librís. Sed caue ne id PRIMA 77 id facias in aerbís tranfitiuis. Et ut 1 fumma dícam,cóíugatío ifta non egte ditur unquam extra feipfam. INec at/ Hitbpael tendas uerba illorum,qui falsó aiunt 77277» ; 4 PAPAS my 4 !סגו‎ quz:damloca ubí fit tráfitiua:| 7 ut תתהטאו‎ yy 773723 omnía uafalu enea expiabitís: INumeri xxxi. Et את הארי‎ wnopinm&& forte díuide/ tís tertam: INum. xxxi,&fimilía. Hxc quidem bene poflemus expone/ re ín forma rctranfitiuorum,fed non eft híclocus ímmorandií. 4 Praztetea funt quzdam uerba qua ín nulla alía coíugatione quàm ín híthpaél inueníuntu r,quale eft התפלל‎ orauít, התחנ‎ 85 cft;& fimt lia:& illa quidem exponuntur perínde ac fi effent de coníugatione kal. Vnde eft regula notabilis, quód omne uet/ bum quodin aliqua( prxter quàm ín kal) coníugationum inuenítur,eft ex/ Regula 78 OR A TII 6] ponendum ac fi effet de kal: ut ín 0 phal, בשע‎ iurauít, גלָהֶם‎ pugnauit; & in híphil cn mane füt; rexit, השליך‎[6 quibus etíam fcripfi mus ín fuis con; iugation/ bus. ORATIONIS PRIM AE FINIS ORATIO tI 79 NC 8 RATIO fecunda explicat \ differentias quas intcr fe ha; «XO bent.coníugationes ín pun ctis& literis fupcraddítis,& per quae (igna unam ab alía difcernere queas, fiue ín perfectis fiue ín imperfectis ucr bis. Diftinxímus autem& illam ora; tíonem ín tredecim fundamenta. MVNSTERI SCHOLION vT expríorí oratione didicifti difti ctos modos fignificandi coníueatío/ num,ita ín hacoratione debito ferua; to ordíne, tibí proponuntur formula fingularum coníugatíonum: quomo» do uerba ín unaquag; coníueationc à prateríto per omnes modos ufque ad futurum fint mutanda ín punctis ucl ratione perfonarum,ucl ratione nume ri,uel etiam ratíone genetís.Item quíd potentíores accentus nonnunquá 6) ciant ín punctis. 8o OK AT 1 ס‎ ELIAS Fundementum primum, quo explicatur pun&uatio coniugationum kal ילס‎ item nipbal, idq; in perfectis,& figna earum. kal‏ 41010 6 ץזא ס aliud fionum non ha:‏ 9« I bet,nifi quód fup ttes‏ 7A) literas radícalesnullam‏ extraneam recípít líte‏ 5 ram,nec unquam habet dages. In prz‏ teríto habet kamez, 116 ín omnibus‏ perfonís,excepta fecunda pluralís utrí‏ ufqs generís,in qua kamez uertitur ín‏ fcheua,& hoc propter mem& nun fi‏ קט naleslíterassut&z^ve& TW‏ (itaftis. Ainpoal ueró habet pathah‏ per omnes perfonas,excepta tertía pla‏ ralis& tertia fingularís foeminini, qua‏ habent fcheauamobile,ut wy. uifita‏ uerunt, TW uifitauit.‏ Munft. 5—A———ÀÓEM ÓÀM——ÓÓÓÀÀÀá TQ ÁPÀMÀMÓ—TÍm P RR 5. 0 א"ת א ץש‎ 81 MVNST. Hic tibi incipienti neceffaría eft tabula Hebraícarum coníngatio/ num quam ínfpicías,(i hacc quz híc tractantur uelis cam fructu legere& fane intellicere. ELIAS 2 Scías etiam quód tertía fingularis mafculini uenit ín triplici for ma,nempe 5ya על פַעל‎ quromnes inueniuntur ín una fententia biblíca, Exodi xr. ולא יבול משה לבוא אל‎ T העט ובְבור‎ voy אחל מוער בִּי שבן‎ את המשבן‎ N?' cuius hac ínterpreta tio eft:Ecnon potuit Mofes uenire ad tabernaculum, co quod quiefceret fu» per ipfum nubes,& glotía domini im leuít tabernacula. MvNsT. Vbi מלא& שבזיבל‎ funt tres illa forma qua ín príma ínuent/ untur coníugatione. ELIAS Atinreliquís perfonis pratetí t ueniunt ea qus definunt ín 2016, 82 Oo RATIO: xta formam illorum que definunt ín pathah.Exemplum:Sicut à שמיר‎ di, cís שמרת שימירתי‎ 6.068 vem defi derauít,dices"exem הפצת‎ 2 fti,defiderauf&c.Porró tertía pluralis & tertía fingularis fcemíníni, quando uehíunt ín paufa, redeunt ad príorem punctum zereut zem חמצה‎ Eaue/ ró quz habét patha ín paufaymierant inkamezut VNB WW Et qua fant de forma 9óy& ea retínét holem per omncs perfonas prateríti;/excepta ter/ tía perfona pluralís,& tertía fingularis fceminíni. INam 105 habent fcheua: רבלג‎ potuetunt, nem potuít.In pau fa ucro redcüt ad príftínum punctum holem:uc להוציא את הבינים לא ובלל‎ ut educerent pedículos& non potue; runt: Exodi feptimo. mvNsT.| Fixc funt dilieentet ob; feruanda;quía ubíque ín Biblícis libris Occut/ $SECYNDA 5 occurtunt;pravfertim fub his tribus ac/ ceritibus, foph pafac, athnahta, za/ keph katon,& nonnunquam fub re; bia& tarha. ELIAS 5 Scías quoq; quód for/ max vym ₪"wma utín plutímü non ueníunt nifi ín uerbís neutrísut YyY fe, nuít, 4» ímpleuit,feu plenus fuit, רבל‎ adhafit, שבן‎ quicuit,^m cef? fauít,?'àv emarcuit:& pauca íriuc/ niuntur tráfitíua,qualía func*&m. de; fiderauit, אחם‎ dilexit. Sed forma viva femper inuenitur ín uerbis neu; tríssut van potuit,"^a^ timuit, viov u"vonn P» mínorfui omnibus mí; ferícordijs; Gen.x x x 1. Ideo non ha; bentbenoní neqs paul,quemadmodü fcripfimus oratione príma;fundamen to quínto;figno quarto:fed uenit nov men formale loco utríu Ícp.idáy in for; ma przterít&ut ואברחם וס‎ eias 2 . Partici pium וקפוס 94 ORATIO ham fenex feu fenefcens: Gen. x xrrrr. quod eft nomen formale. 3v בי‎^m יצה‎&fuitquum fenuiffet Ifaac Ge; nefeos xx virt. quod eft praterítum. Sic יבול משה‎ NO& non potuit Mo fes:Exodi x 1.quod eft prxteritum:& non ínuenitur ab eo nomen formale ín aliquo uerfu biblico:fed magiftri no ftribonz: memoría utütur eo pto ad; iectíno,quutn dícunt Dim àTYN non eftpotens, איבס יְבולים‎ non funtpo tentes. Proinde reliquí modí horum uerborum íncedunt paríter uno rítu, nec eft differentía ínter tres formas. MVNsT. l|nuenitur tamen nonnun^ quam ducerbo שנא‎ odíuít, partíci píum שונא‎ odiens,ficut& ab אחב‎ dicitur אוחם‎ amans.Sed Elias diceret hac effe nomína puta. Benoní feu participium pra fens habet pe punctatum cum holem pet ——————————?s«LU —— SECVNDA 85 peromnes perfonas,& aín cam Zere, idá folum in fingulari, ut^v^ uifi, tans. Sed in reliquis perfonís uertítur ín fcheua, ut fieri E rn Exemplum, uv uifitantes, Wy» uifitans fcu uífitatrix, מבוסרות‎ Scias etíam quód feemíninum plerunque; nít cum tau finalilitera,uc wa& raro cumhe,ut n37w ambulans:Ie rem.rrr.De quo amplíus loquemur ín oratione tertía, fundamento quínto, (igno fecundo. $ Paulfcuparticipiü praterítum Forme habet pe camezatum ín fingulari, זט‎ fere "vn uifitatus:fed ín rcliquis perfonís i;' uertitur camez morc fuo ín fcheua:& in omnibus pfonís habet aín fchurec, ut פסורים‎ uifitati, nva uifitata, מפסורות‎ MvNST. Notandum quód feré on nía notnína qua íncipiunt à camez, f 5 86 OGR AUT. ISO| quando ponuntur ín regímine;ucl au| gentur una fyllaba, mutant kamez il;| lud ín fcheua:ut. 23 uerbum,"ys uerbum meum:fic wee wen Forma ELIAS| Infinítiuus habet fub pe ka; infinitiui mez,ut"Mea. Sed cum líteris בבלם‎ uertitur ín fcheua.Aliquádo etíam ha; bet fcheua fine literis bachlam:ut. ny רסוח‎ ny WB tempus plangendí;tem pus faltandí:Eccl.11.&(imilía. Omnía autem utriufcg forma exépla habent| holem ín aín:& litere bachlam pun tantur cum hirec,habetds litera mox fequens uireulam raphe:hoc eft;ma; net lenís,ut לפסור בְסְקָור בפקוּר‎ Ex| cipitur litera mem,poft quam femper uenít dages,ut"6yea Quod fit ad defienandum defectum literz nun:id quod ín tractatu Cantici uberius dc; clarabitur. .פא ץג‎ Litera memquádo eft pri; : pofitío 658 ם א ץ.0‎ 4 7 pofitío habet hírec& fequitur dages, uod repracfentat defectum nun líte/ rx. Abfoluta ením prapofitío eft. ya & pro"ive fuerat dicendum| à "^en fed contrahütur dux dictiones ín unam per clifionem literae nun. An/ tegutturalem uctró literam, in qua da | ges locutn non habet, mutátur dages |& hírec ín zere uocem magnam, ut בוחרג‎ ab occidendo. , | | ELIAS(6[lmpetatiuus(ingularís Forma א‎ impe habet pe fcheuatum& aín cut ho;""?* rati lem fignatum ,iuxta modum infiniti ₪ quando habet literas bachlam. In plurali ueró mafculíni,& ín fingularí fcemíninipe habet hírec: eo quod ín aín íam fit fcheua: quod latíus declv iabitar ín oratione tertía, fundamen to decímo, figno fecundo. Síc quo que quando fingularis mafculini ha bet ín fine additionem líterze he, putv 4 Forma futuri 88 O-R.A.T- I:0 étatur pe cum hiírec;ut"iy m33t8 doe mi mecü: Gene. x x הנער.זא‎"oT mitte puerum:Gen.xr.זז‎ Et hoc intel lige de 5 uerbís, quorum aín habet pathah:ut 239 שלה‎&(imilia, Sed quando aín habet holem, punctatur pecum hatephcamez,ut à זבור‎ 58 ל"‎ my memento meí: Nehem.x im, Sunt tamen qua ab hac regula exci dunt, de quibus nobis híc non cft ne; gocium. 7 Fututí tationem íam dídicifti, Nam fignum eius eft איתן‎ íddg ín ca pite uerbi& püctatur non fecus quám imperatítus.Commédabis itaq; hanc regulam memoríz tua, quód ín om; nium ordínum coniueatíonibus, ad; dendz fant imperatíuo litera: איתן‎& emerget fututum. In hac ueró coniu gatione literze איתן‎ femper punctan tur cum hírec excepto aleph quod ha ct —.53 יי COP EDNENERNO EM i>>‏ כ 5 ם‎ COVAN-D. A, 89 bet fxxgol;co quod(itlitera eutturalis. Sunt quíetíam alíam adferunt ratío; nem, fed prior magís mihí probatur. Et nota quód fcheua femper quiefcit poft איתן‎ 8 Przterea fcíédum quód príma perfona utríufq; numeri uenit aliquan do cum additione he in finejut. Y אלהיב=‎ Recordabor Dei: Pfalmo XL1ir, בשיל חה אבשיים‎ mittemus uiros: Deuter.r.Secunda ueró& tertia perfo na pluralis mafculini habét interdum addiítíonénunínfineuc yvvaoo למען‎ propterea difcent: Deuter. rrr."wa? Tav cuftodíédo cuftodietis:Deu tcro.ir.Et condítío illatam nun quàm he;eft uniuerfalis per omnes omníum ordinum coníugatíones, exceptis illis qua quiefcunt ín lamed he. Illa enim non habent unquam additionem he: quum alíoquín ín eís quicfcat he;lítera f 5 90 0דצרך אית סהי‎ radicalis:ut גל‎ n?3w?. reuelabo ré uclabít. Sed& hoc notandum,quód additio liter he ín fine nunquam in; uenítur,quando lítera futuri temporis eft iod ucl tau,nifi ín duobus aut tri bus duntaxat locís:fed qux ob eorum paucitatem híc omittimus, 9 Notandum quód inueniuntur quadam uerba qux ín futuro aliquan do habent holem in fine,& aliquando pathah:ut yan רישיבות‎& ceffauít man nalofv. namwam תשבת‎ mo» quur quíefcít opus:INehemiz vr.& fimilía, Sunt alía qua femper ueniunt cdm pa thah,& funt pleranas neutrasut aav? dormíet, 22v afcédet equum. רישיבון‎ ושיורן ובע‎& impínguatus eft Ifrael & recalcitrauit: Deuter. xx xir.&(imi lia.Sed ea qua habent holem funt ple runc tranfitiua:exceptis illis quorum lamedpoal eft aín ael heth: illa enim : femmpet יי SECVNDA femper definunt ín pathah:ut. vao audiet, n?w? mittet.Idem fentiendà quando aínpoal eft-aín uel heth: ut חגוים‎ P295 תלעג‎ uns תשחס‎ deride bis eos, fabfannabís omnes eenteís: Pfalmo rrx.Excipiuntur ab hac regu la רְיִבְתִים עְלִיר‎& fremet füper eum: lfaíz vir. בות אועום‎ quareindigna/ bor:Nume.x xui. Et nota quód מס‎ nes ifta formz funt cómunces impeta, tíuo: nam imperatíuus& futurum ha/ bent eandem formam ín punctuatio/ ne,(icut fcripfimus fuprà figno fexto. Coníugatio pafsiua habet‏| סו pro figno fuo addítíonem litere nun ות‎ in capite,& eft lcuís ut parens eius: Kal nam dages non habet. Praterítum ha bet peromnces perfonas literam nun, puncto hírec fignatá à capíte,& fche/ ua quíefcens poft illud nun. Aínpoal ucró pathatur, 86 retínct ín punctua 02 OR|A T. ס ץז‎ tíone formam& modum parentis fai. n Benonífeuparticipiü pracfens habet etíam nun füperadditum, ficut praterítum: nifi quód aín camezatur peromnes perfonas:ut eyes"ye TOve3 Exemplum 2100 wavivcm fpíritus confractus: Pfal. 1. Et habet Íemmper accentum. 374 hoc eft, ín ultíma,etíam extra paufam, ym אחת‎ לא בשברה‎ Vnum ex hiísnoneftcon; fractum:P fal. x x xurr. וסט‎ habet שה‎ centum yu id eft, ín penultíma: quía eft praterítum fcemíninü. Non autem íta uenit practer quàm ín paufa: extra paufam ueró habet femper fche ua,ut 3n mv m72V3 contrita cftcí uitasuanitatis:Ifaie x xri. Paulnon eft híc,id quod iam fuprà docuimus. !2 Infinitíaus uenitcum defectu nun,pafsiuz literz:& ob id dageffatur 40,סקן‎ reprefentandum illius literae de; fectum SECVNDA os fectum.Et ut dages illud forte fiat,ne/ ceffe eft ut ponamus literam he ante pepoalut"wem uifitari.Sic enim da ces fortiorem habet prolatíoné, cum dages nunquam fit forte à príncipio dictionis nifi praecedat alía litera,qu& admodum íd declarabitur in tractatu/ lo Canticí. mvNsT. Formainfinitiui€ impera tíuí pafSiuzc uocis,cft diligenter aduer/ tenda, neadíectum he fufpíceris effe he hiphil.Sed non facile poterís híc er rarejíi radicem ipfam íntuearís. Quat do ením tres radicales litera exprefle manent,& príma habuerit dages fot; tefignum eft illic deficere nun pafsi/ uam literam, ELIAS Quiínetíá cum literis bachlam folet he illud ueníre,exceptis paucis lo cis,ubídeficithe:ut 5» noya in deficiendo patuulum: Thren.i. 15:72 94. ORATIO "3Ó uthumilictur à facíe mea:Exodt x. 5x3 ובבשילו אל‎& quum la pi fuerit ipfe.non latetur cor tuum: rouerb. x. 15. Imperatiuus femper habet he, fed futurum non habet opus ea litera, quum líterze איתן‎ qua pracficiuntur Regula fututo fortíficét dages.R.egula.In hac לקו‎ coníugatíone líterz nun ,116,8 rw femper hirícantur:& ímperatíuus atq; futurum femper habét pepoal daget fatum atque kamezatum,nifi quando eft pepoal una ex líteris אתעחר‎ turc enim he& yx habent zctre: ut la; tías declarabitur ín tractatu Cantici. myNsT. Habentliterz איתן‎ 6 ra he ante líteras eutturales zere;prov pter dages quodin líterís eutturalibus fignarínon poteft,& tamen cft fignan dum, quum locum teneat líterz nun: ut וסט‎ à*ye3 fit"ye Ww2N Ab i נאחב‎ טאאא ה<א-אואאאט €—————— — HR SECY NDA 9$ zw: fit אַאחם‎ dilioar, 2mw^ dilige tut:hoc eft;dages ponitur ad hírec& fit zere,& reprzfentat íam zere uox magna defectum liter nun. Fundamentum fecundum;in quo docetur quomo do pun&uanda fit coniugatio piel&7 pua in perfectorum ordine;€? item que illius funt figna. ( 0 píel habet ín aín pto copiuo4. (igno punctum dages,(dd pet tio piel omnes modos. lotum practerítum ha bet fub pe hírec& fub aín pathah, prater quàm ín tertía fingulati mafcu/ גוו ומון‎ qua aín plerunqs habet zere:ut בר‎ numcrauit.Inuenitur quoq; cum pathah:ut אבר‎ perdídit, שבר‎ con fregit: Thren. ir.& fimilía pauca. T> tía ueró perfona pluralis& tertía fin/ gularís foemíníni habet fcheua mobi le(ut eft mos eíus)füb litera dageflata: ut"wB X mvys nutmerauit, 96 ORATIO mvNsT. Integram formam prater tí habes füprà ín noftra orammatica inftítatione,unà cum reliquorum mo; dorum formis:uide ibi& nihil erít tibi híc alienum aut difficile. ELIAS 2 Pattícipium prafens& praterítum femper habent à fronte additionem líterz mem fcheuatz:fed ín partícipío pracfentí fequítur poft il, lud fcheua pathah: ut. wea. nume; rans:& ín partícipío practeríto,fequun/ tur tría punctasut yea numeratus, Horum modorum fignafunt&'aea Habet autem benoni füb ainpoal ín fingulari mafculíno zere, fed ín reli quis perfonís habet fcheua:ut"vea בוםקרים‎& cxtera, Porró ín paul feu pattícipío prateríto habet per omnes petfonas aínpoal,camez:ut"yea omen Xcatera. 3 Infinitíuus habet fub pepathah & fub $ECVNDA 97 & fub בוה‎ zere,ut"wm. Líterz 0 ov23 habent fcheua, excepto mem, quod femper habet hírec:ut."wea "ve vn? wen Caterum impera; tíuus fingularis conformís eft infiniti uo,ut^v8 Sed pluralis& feminini habet fcheua mobile,at."vem ven & ín plurali feemíniní migrat fcheaa ín zere,ut$38 In fututo adden; dz funt literze איתן‎ ímpertatíuo, ut "ym וט מהח0).]8 אפסר‎ puncto fcheua;ut mem benoni. 4 Regula eenetalis.In omnícon neguta iugatione,que habet ín partícípio prae fenti mem füperadditüm, imitantur li terz אית‎ punctuationem metn par/ ciptj: 106 ín omnibus ordínibus,pra ter quàm ín hiphil quiefcétium ín ,ווה‎ cuíus rationetn illic tibi afsignabo. MvNST.[ntribus pofterioribus con iugationibus; íd eft, ín piel, hiphil& 8 98 ORATIO híthpacl, litera futur temporis, ha bent regulariter punctum quem ha; bet mem litera pattícipij: Nempe ín piel habent fcheua;in híphil patha,& ín hithpael hírec:id quod formula con iitgationum tibi clare oftendit.In quar to tamen otdíne fallit regula: nam il 116 tnem habet 2010,& líterze vm camez. ELIAS 5$. Quód(iainpoalfuerít una ex literis. זהזקוות אחע‎ plerunque dages ad punctum qui eft fub litera pracedenti:& ís fi fuetit hírec, muta/ tur propter aduentum dages ín zere: fi autem(it pathah,uertitur ín kamez: quemadmodum declarabo ín tracta; tu Cantící.: mvNsT. Exempla:pro"wa di cítur באר‎ declarauit:& in imperati uo"M3 decdlara,pro בַּאֶר‎ Sicinfu turo אבאר‎ dedarabo, pro"was Simi didi NE SECVNDA 99 Simile eft"Y?à. pro Ya benedixit, & in imperatíuo'y?à pro ברך‎ be nedixit. Hic uídes quomodo daecs ín mediam radicalem fcribendum, poni tar ad punctum prínz radicalis,& ex puncto hírec facit zere, atque ex p tha camez. ELIAS Proinde lícethe& heth non recipiant 04065, tamen plerun; qp debiliores funt quàm ut dagesan: te fe-propellant,& mutent punctum paruum in magnum:ut"mv mut dauít,^na felecit, בחר‎ accelera uit. Sic ín coniacatíone híthpael, ut מתיחרים=‎ appropíantces, מתלחשים‎ mulísitantes, 6 Coniugatío pual habet pro fi ול‎ o.: gno fuo literam ain dageflatam, id/ piel que per omnes modos ut parens eíus, Praterítum ín omnibus períonis ha; bet pe tribus affectum punctiís:ín reli g 2 Ioo QR A סז ד‎ quís ucró punctis non differt à forma parentis fui, MvNST. Hoc eft, tam ín pratteríto quàm in futuro príma radicalis habet kybuz, fecunda patha, litera futuri temporís fcheua. ELIAS Partícipium pravfens(ingular rís(imile eft prateríto, nifi quód aín kamezaturur מסרים‎"Wm&c Darti cipium przterítum& imperatíuus híc non habét locum,quín& ímperatiuus raro ín hac coníugatíone ínuenitur:ha bet autem pe tría pücta;íd eft;kybuz, ₪ הוה‎ holem:ut"n2233 233 furando furto fublatus fum: Gen. x 1. Cum baz chlam ueró regulatiter non ínuenítur. In futuro líterz: איתך‎ habent fcheua, ut parens eíus,& pe habet tría puncta ut praterítum.Exemplü,"ve?^ves &c. Et quando aínpoal fuerit gut ralis,qualem tunc habeat formam de^ ca י $ECVNDA 101 clarabitur ín tractatu Cantící. MvNST. Quando media efteuttura; lis quac dages non recipit, mutatur ky/ buz ín punctum zquiualétem kybuz & dages,puta ín uau holem uel uau fü recutà"33 benedixít,non fit país uum ברך‎ quía deeft dages ín medía radicalíillud ieítar pofitum ad kybuz mutat ipfum ín uau holem, dicitar "^? benedictus eft,^33 deca ratus eft, Fundamentum tertium,in quo declaratur modus pun&uandi coniugationem bipbil 7 bophal in perfe&tis,t? que babeant figna. Oniugatío hiphil habet pro fi/ gno he ín capite,& hirec magnü biphil fub ainpoal. Przcterítà habetperom/ nes perfonas he híricatum ín capíte,& hirec fub ain: fed quod folüm inueni/ tur ín uttaqg tertía perfona& ín tertía fingularís foemíníni:ue v ven v ven g 5 102 ORATIO oven In reliquis autem perfonis uenit loco cíus patt ah;idás ה‎ tionem punctorum. Alioquin enim multiplicarentur uocalía& fyllabze,ut הפסרת‎"Oven הפטיר‎ mvNsT. lnprima&fecundaper/ fona utríufque numerí abijcítur litera iod ad uítandum fyllabaram multipli, cationem: nam fi diceremus fvven haberemus quattor fyllabas:mufsitat enim fcheua poft hírec& סו‎ uocem magnam:at ín המֶסרת‎ funt tantum tres fyllabae. ELIAS 2 Dattícipium prafens habet additionem literae met à fron; te, punctaturdg cum pathah. Partíco pium uero prateritü habet mem cum fchurec radici fuperadditum:& poft utríufqs partícipi) mem fequitur fche; ua quicíeens, ut."wye'à.& מופסֶר‎ Florum fignum cft&veza. Proinde 085 יי SOE C V/N/DOA 165 omncs perfonz benoni habent hirec magnum fub ainpoal,& in paul ca mez magnum. א לוג‎ 5". Hirec maenum docatur,iod: litera, fi eam pracedat liítec. Camez ueró magnum eft;poft quod non ue nit dagcs:ut ín dictione לפת‎ prímum camez eít páraum,alteruti magnu. ELiAS y lNotaetíam quód ínutroq patticipio fcribi debuerat he cum pa thah;legendumdág"vasa& in paul בהומסר‎ fed propteralleaiationé 7 calíum abijcitur he,& ponitur uocale cíus,népe pathah füb metm;dícímusdg ín benoní vera&c.& ín paul"weva &(icdealis. 4 Infinitiuus habet etíam à fronte he,fed pathatum;ut fci licet di(crímen habeatur ínter ipfum& ínter preterítam, Ain ueró habet zere; ut לבו‎ 22m& agorauádo cor fuum: Exo.vitt.& fimilia:fed cum bachlam : ip 104. ORATIO nunquam uenit abícg hírec:ut לתסטין‎ by9 איפה ולהגריל‎ ad miínorandum menfüram& ad maiorádum pondus: Amos vr.&(imilía, s. Imperatiuus(ingulatís mafculí ni femper habet fub aín zere,ut yan את הלוִים‎ conítitue Leuitas:INum.tr. Quando סיוסט‎ ín fine habet 6 literae he;aín panctuatur cum hírec,ut הסשיבת‎ aduerte, nim auribus per^ cipe.Plurale ueró mafculini& fingula tis foemiíníni femper habent hirec,ut Uyven vvyen 86 pluralis foemínini habet zere,ut nivem Quod tamen dicímus ex coniectura quadam, quía non ínucnitur aliquod exemplum bi blícum ín hac perfona. 6 Formam futuri íam didicifti, nempe quód literz: yw| ponenda funt ad imperatiuum,ut"ya^ אפסיר‎ ubí tamen dicendum fuerat. yen van ——— M—A— MÀ 5,8 CV ס.א‎ 10$ "yen& catera cum he,fed abfjcitur he, cuíus ratíonem íam fuptà fcripfi, mus ín benoní. Habet autem aín ple runcg hirec, paucis exceptis, que ha: bent zere íuxtaformam imperatíuí;ut יְהוֶת‎ nó»* exterminabit Domínus: Pfalmo ויברל אלהים.זא‎& diuifit Deus: Genefeos r. 7: Coníugatíohophal habet pro (igno additionem líterz he ín capite ut parens eius, Preteritam ín omnibus perfonis habet he ci hatephkamez, ut הפס‎ Vel tríbus punctis,ut והשלך‎ ToS בבון‎&proicctum cft habíta culum fanctuari) eius:Deuter. x:, Po; tcft quoq; tempore necefsitatís uenire cum uau fchurecut^ye^n formam fcilicet tenendo quíefcentium, הורר‎ depofitus eft, הוּסם‎ ercctuseft.INam hac tría puncta pro fratribus compu/ Pafsiuic biphil ,וזכ batepb, camez, tantur;€ uenít סקט:]‎ unum loco alte; fcburce. ל 5 106 ORATIO rias,potifsimüm ín coniugatíone pual & hophal. MvNsT. Vndcíncommentatijs He brzxiloco kybuz& hateplicamez fem Fe fcribunt uau: pro uau autem mo/ ilí, fcribunt plerunque& ín rarior bus dictionibus duo uau: ficut& pro iod mobilí,id eft,confonante;fcribunt duo iod,ut עניין‎ pro v3»& mw» pro Ii 8185| Non eft ín hac coniagatione enoní,nec paul;necp אי גישי אל‎ finítiuum quoq; raro habet,& ís qui/ dem püctuatur cum hatephcamez,& aínpoal cam zere:ut המלה לא המלהת‎ uaftando non es uaftata:Ezech. x vr. Cum bachlam ueró regulatíter non inuenitur, Líterze איתך‎ in futuro ha; bent hatephcamez,íd(g ad exprímen dum fignum coníugatíonís, Debuerat autem futurum fic formarí,"vem| Sed SECVND'A 107 Sed de hoc íam fcrípfimus it partici pío pracfenti hiphil. Fundamentum quartumsin quo explicatur pun&uatio coniugationis Dye" Igna coníugationis hithpael funt he& tau atq; dagesín aín. En ha bes tría figna. Prateritum ín omnibus erfonís habet à fronte he hiricatum, & poft illud fequítur tau cum fcheua quiefcente;& tunc demum tres líterz radicales,quatum medíahabet dages per totam coníugationem: fed& pe eo babet 04065, at illad eft 1005 6 quum ueniat poft(cheua: de quo ín lí/ bello Cantiíci. mvNsT. Habet pepoal dagcs;quatv do fcilícet eft una ex litcris בגר בפת‎ fo letením fcheua illud leue poní cutn me moratis literis, quando fcribunt à prín cipio dictionis, aut ueníunt poft fchc/ ua quíefcens,ficut ín hoc loco. ELIÁS Forma קת‎ 108 ORATIO ELIAS Ptacterea ín prateríto;pe fem per pathatur:refiduum ueró coníuga/ tíonistam quo ad lectíoné quàm quo ad punctuatíonem non differt à cot iugatione píel.: MvNsT. Vt baemmn tínxit 6 forma punctorum ín nullo modo mu tatur, ubique ením manet P29n In prateríto adijcítur à fronte litera he,& ín participio mem hírec& ín futuro איתן‎ Hircc infinítiuus& imperatíuus non differunt à forma practetítí, ELIAS 2 Partícipium prafens ha; betadditioneni mem ín capite cum hí rec,& ipfum fequitur tau cum fcheua quíefcente.Et híc quoque abíjcítur he. INam fic formarí debuerat vera quemadmodum fcripfimus ín benoni híphil;fed dicimus"yer| Paul feu participium praterítum non eft ín hac coníugationc. Inf S^B:CTVA/N^DoA סז‎ 5]החמותטטפ מסת‎ differt àprateri to,nec abíjcitur litera he,ctíá ₪ rínt liter: bachlam. Síc imperatíuus femper retínet he:fed ín futuro cadit he;ut ín particípio pracfentí:& punctu, anturlíterze איתך‎ cum hírec,utíncon íugatíone kal& niphal. Habet etíam plerung; aínpoal zere,ut^32» אתהלך‎ mh ambulabo coram domíno:Pfal, mo cxvr.& raro uenít cum pathah,ut "74"in?"wn אל‎ ne gloríeris /0ס‎ ram tege:Proucrb. x x v.& alia fimí; lía. Quando autem aínpoal fuerit gut/ היואר> או‎ tibi fortna illius הו‎ tractatu Cantici. MYVNsT. Forma ifta cft; quód dages patha in uerbís habentibus medíam eutturalem,aut res literam,mutantur ín kamez uocem tagnam:ut"NET אתבָּאר בותפאר‎ ideftdecorauit fc, ELIAS 4 Sed& hoc diligenter no: 110 ORATIO tabis quód per totam coníugatíorrem tau hithpaal femper praxcedit pepoal fcu prímam radícalem líteram: quem; admodum fuprà quoq; fcripfimus:ni (i quando pepoal fucrit una ex literis יסשיץי‎ tunc ením alía etít forma ב‎ 5 Si tau uenerit ad literas famech ucl fchin;ponítur tau ipfum poft pepoal: ut"voy חסות‎ wan& obíeruabít leges Amrí: Mich.vir. 230m Pane & impínguabit fe locufta: Ecclef. xir. Cum cade ueró,uertítur ת‎ in ט‎ ut בוח נצטרק‎ quomodo íuftificabimur: Gen.xrirm.Etcuam zaínuertitur ín da lech, ut. לְמִימר‎ sina wn. producítis tempus ad loquendum: Daniclis rr. 5 Videtur tamen nobis non fuüb/ efle rationem;ut deríuetmus hoc c pofte rius uerbum ab. yam id' que ob duas caufas. Vna eft quód illa fit di סוס‎ Syríaca: Altera, quód ín. בסורת‎ inue/ $. B.C. V. גים א‎ ni inueníatur fic fcríptum: yatewy qui dem fcribitur,& legitar הורבונתון‎ Et eft una de duabus dictionibus quz le/ guntur cum daleth& fcribuntur fine co. Scd eft adhuc dubium apud illos, numm fcribi debeat cum daleth aut abf qp co,ctiam fi inueníamus magiftros in thalmud(ic confücuifTe facere, dum dí cunt, לו צב"‎ yan paratus eí hínnulus: yon בורסן‎ obnoxius factus iuri:aerüim non eft coueníens,ut fic agamus ín lí gua hebraica:nam tjdé maeiftri dicere confucuerunt, phrafis feu lingua bibli ca fcorfum;phrafis chalmud feorfam. mvNsT. Hoc eft;/habet purus hebra; ifmus ín facrís Biblis fuum regulatum modum loquendáhabet& Thalmud fuum confufifsimum chaos& írregu/ larem loquendi formam,;ut qui uerum hebraifmum callet, ín Thalmud nihil fere fine praxceptore íntellígat. 112 ORATIO פאזמם‎ 7 lnfuperquum fcrutati fue rimus totam Biblíam,non inuenímus radicem ullam cuíus pepoal fit zaín; qux opus habuerit pro fua ínflexione coníugatíone híthpaal,fed fatisfacit il lis coniugatío niphal ín quarta fua fi/ eníficationesquemadmodum dictum eft oratione príma, fundamento octa; סט‎ figno quarto. Porró dictíonem הובל‎ sm id eftlauamínimundami ni: Ifaix r.inueníes ín libro compofi tionís. Sic dictionem 19e בגררות‎ circuite per fepes:Iere.x rx. inuenies quoqg in 6006 libro. Verüm nunc uertam faciem meá ad explícan; dum defectíua,& deínde quíefcentía, atque tandem duplicata; compendío/ (ius quo potero. Fundamentum quintum; in quo declaratur ordo deficientiii in pe nun;quale eft. V3 appropinquauit. Coníu/ 9 0 א ם א ץ‎ n C: Oníugatío kal feu leuis in hunc E1148 modum formatur. Practeritum & utruncp partícipium formátur ficut inperfectís.Sic infinítius plerung; i tegte uenit;ut n^i cadendo ca des:EfterrirSic הלוך וְנסוע‎ eundo & proficifcendo: Genc.xir.Sunt etíam qua ueniunt cum defectu nun,& cum additíone tau ín fine loco nun pepoal: ut גָשִית‎ appropinquare. Sed& impe ratiuus plerunc uenitíntegresut"a "23 cuftodí fili mí;Prouctb.v1. Venit quoq; cum defectu nun:ut V3 uel גוש‎ uel גשי‎ appropínqua.Sic של על‎ folue calcíamentutm tuum: Exo.ri. Et ín plurali*v3 uel גושר‎ accedíte.Et ín fcemíníno fingulari em בושיי‎ 6 huc: Ruth ri.& ín plurali גשנה‎ uel גשיבה‎ accedíte.Hoc autem dicimus ex certa coniectu ra,quía non ínueníuntut ín facrís Diblijs, h "4 ORATIO Verbahuíasordinís plerum;‏.תיפא שוג que abijciunt ín infinítito,imperatíuo,‏ futuro nun prímam radícalem lite;‏& ram:ín multís etíam nun manet;prefer‏ tím ín hís quorum medía radicalis eft‏ gutturalís,ubí Ícilícet defectus nun ne‏ quit(ignarí.In ínfinitíuo loco nun abíe‏ ctzc literz adijcítur uerbo ín fine litera‏ tau.Idetn fit ín tertío ordíne.‏ ELIAS 2 Futurumplerunq uenit‏ cum defectu nun,& loco eius ponitur‏ dages ín ainpoalut WX» accedam,‏ accedet,& catera,cum pathah:‏ יגשו רתול ucl cam holem,ut 938N cadam,‏ cadet. Inueniantur quoq; pauca qua‏ וְתּורְתו וצור ueniunt íntegre, ut.‏ legé cíus cuftodiant:Pfal.criri; Quat‏ do ueró ainpoal cft gutturalís,uenit ta‏ dix illa ut ín plurímum íntegre: Exenv‏ non mcoechaberis:‏ לא הנאת plam,‏ panis‏& וְלָהֶם סְתָרִים Exo.xx. eyr‏ abícon‏ n u——————Y nm PERPHMNETAPRMT Tet 6 $ECYNDA tig abfconditus dulcefcit: Prouerbio. rx. NOS An? num rugiíct onager? Tob vr.& fimilia.Excipiütur tamen pauca, ín quibusliter Y^^N aeníunt cum ze reloco aun:ut. 52 5y nm"à quis op/ primet noszTerem.x."vyn 93 enm & uociferata eft tota ciuitas: Ruth 1. & fimilia, 5 Coníueatio picl& pual ín defe; פוטס‎ nun,quandoquídem utraqs fem pet habeat medíam radicalem literam dageffatam, ut íam didiciftiin hoc or; dine femper uenit íntegre, quum non fit בוט‎ qua defectus nun(ignarí סק‎ Siquidem non poteris ponete dages in ainpoalquod fuppleat defectum li terc nun, quum íam ex ipfaconitiga/ tione lítera illahabeat dagces:nec com petunt duo 04065 in unam líteram,nec unum dages liguare poteft duas res. Hinc igitur eft; quód ea uerba femper i h 2a In piel nullus defectus 06 ORATIO ínteota ueniunt. o mvNsT. Habetopto teoula cenera/ lixquód omne uerbum de fecundo& tertio ordíne eft uerbum perfectum in hac fccunda coniugatíone;hoc cft;ta/ lia uerba nunquam abijciunt nun aut 100 ín hac coníugatione. ELIAS 4 Et notaquódnon eft differentia ín ifto ordíne ínter perfo; nas przcteríti niphal,& perfonas prate titi píclquía tam illa quàm ífta habent ainpoal dageffatum,licet diuerfa ratío CN niphal quídem dageffatur,ad re tzefentandum defectum nun radíca; 8 literae, In piel ueró eft fignum con iugatíonís:ut וסם לא גברשוע לְפֶנירל‎ coenofcitur diues ante pauperem:Iob xxxii. quod eft practeritum ín ni/ phalite בבר אלחים אותו‎ agnouit cum deus.1 Regü xxiirquod eft prateri/ tum in píel, מו‎ hunc modum Segno, ces SECVNDA"7 fces in ומוס‎ loco;iuxta reí congtuetv tíam 87 tenorem fententia, num obla; tam uerbum(it niphal ucl piel. Sunt & alía figna per quz difcrimen notarí poteft; ucrüim non eft híc locus ubi díutius immoremur. .דפ טוג‎ Habetur Exo. x xim. V3 132» n/a quod ego fepe fic legi; Et enettabat Mofes folus.at multi= ה‎ exponunt pafsiue;nempe in hunc modutm.Et adductus eft Mofes folus, Idem fentíédum Exo. x x xir. ubi fcrbitar שג 1933 בל 33^ ישראל‎ ducti fant omnes filij Ifrael. ELIAS 5$ Coniugatio hiphil&ho phalín defectiuis nun nó díffert,quan tümattínet ad puncta à perfectisni(i quód deficit nun radícale;& loco 8 ponitur dages ín aínpoal.Coníugatio ucro hithpaal uenit inteera,(icut מו‎ perfectorum ordine:& huius reí ratio h 5 Dnefedi 14 in pe iod "g ORATIO nem fignauimus fuprà ín coníugatio/ ne píel. mvssT. lNonomníafed maiorpars uerborum in hoc ordine abrjciunt ín hiphil primam radícalé nun;ut à בהל‎ fic"mam fecit 20086.1 hithpael nullum uerbum huíus ordínis poteft uenire cum defectu nun, eo quód de fectus non pofsit fignarí;cum medía radicalis litera ratíonc coiugationis ha beat dages. ELIAS 6. Praterea fcíédum quód funt quaedam radíces,quarum pepoal cft iod:& haz: quoc ínfequuntur nor; mam defectiuorum ín pe nun,uocan/ ;וט‎ defectiua ín pe iod. Sunt autem omncs radíces,qux pro aínpoal habét zade,ut יצב‎ ftetit, יצת‎ pofuit, רצע‎ ftrauit, vx? fudit, יצר‎ formauit, n? accendit. Hinc enim díces גבוּלות‎ az? עַמים‎ coflituct termínos populorum: 5 ם א ט 6 ם‎ 4 TET Deuter.x x xii. אציגת בא‎ conftituam nunc Gene.xxxim. שאול‎ y"xw)& fternam infernum: Pfal. cxxxirx.& fadit oleum füper caput eíus: 8 xxvin, בְטרֶם אצרר‎ príusquám for maremte: lerem.r, ja אש‎ nz" X füccendit ígnem ín Sion: Thren. ir. Ia quibus omnibus zade dageflatur loco iod pepoal. mvNsT. Hxc uerba non mutant ín hiphiliod primam radicalé ín uau ho^ lem, fed abíecto iod dageffant zade medíam radícalem:& ín kal non faciüt in futuro tempore more uerborum tet tij ordínís od quíefcere ín zere uoce maena, fed abíecto 08 dageffant za/ de more uetboram fecundi ordínis. ELIAS Caterum radíx PY? exíuit, excipi à memorata regula. Eft ctiam alia radixonempe f^ id efb;/gyrauit: cuius ainpoal non eft zade,& tamen h 4 120 O R 8 ס ז'ד‎ dícímus ab ea. בי הקיפ‎^m^& fuit quum gyraffent: Iob 1. ubí 04965 ín kuph ponitur loco iod pepoal:de quo adhuc alíquíd loquemur ín quiefcentí/ bus pe íod. 7. Eft quog;& alia quedam ra; Verbun dix,cuius pepoal eft lamed,uenitdg itv By? ta modum defectiuorumin pe nun: ₪ cít radix illa ללח‎ id eft;accepít tu 16: quo díces אסת‎ accipíam, n^ ac cipíet, fupplente 04065 literam lamed epoal.INcc inuenitur lamed aliud pre ter íftad;quod ullo modo deficiat.De; ficit autem illud, quód tam frequenter hac radice utamur. Abijcitur etiatn ít terdum dages ipfum:ut-"yos wv"& accipient ad te: Num,xrx, ne mne wn?&accipíam fruftum panís: Gen. xvirrt ín quibus exemplis kuph eftle/ ne& non dageffatum, ficut& ín radi ce 793 Dequa sin» we»&profe cti TNNT א ה ָ ו——— DEM SECVNDA 121 cti funt atque caftrametatí: Numeri xxxi& fimilia.Vbi famech dagef/ farí debuerat; fed raphatur ob frequen tcm ufum radicis נסע‎ MVNsST. Omnislítera prater guttu/ rales literas dicítur rapharí quádo non dageffatur,etíam(inon fit una ex lite/ tís בגר בפת‎ non quód omnibus ín ponatur raphe,quod folü eft fex iam memoratarum literarum,fed raphe fo nat híc laxationem:laxarí autetn litera dicitur, quando non fortiter per dages fed leniter profertur. ELIAS Ount tamen qui dicunt uoca/ bulum לסה‎ duas habere radíces,netm pe לסה‎& nvi A לסה‎ formantur prateríta& partícipía,à mvà uero fu/ tuta: ficat& uocabulum"9n inuent/ tut habere duas radices,uidclicet"yz ₪^" Ab הלר‎ formantur pratetí/ ta& pattícipia,& à 72? futura,nt 28 h 5 122 O RA T^ I*O uadam, ילך‎ uadet:& cxteta. Sed prima opinio conuenientior apparet propter multas ratíones;quas hic bre uítatís caufa omittimus. Fundamentum fextum;in quo declaratur ordo quiefcentiun in pe alepb לס‎ iodyut funt. רשב יש אבור‎ 6 C Oníugatío quícfcentíum ín pe aleph;uenit íntegra ufque ad fu turum. In fututo ením quíefcit aleph radícale,ut אומר‎ dicam, יאבור‎ du cet;& cxtera: ubí 16) debuerae nias? אאביור‎& catera.| MvNsT. Quíefcunthacuerbainfu,| turo duplícíter:ín príma ením perfona fic quíefcít aleph ín holem;ut exprefle non fcribatur:ín relíquís ueró perfonís aleph fcribitur. fed non legitur, quum non habeat propríum panctum.Omv nís autem litera quac nonlecítur,quie/—| Ícit quantumlibet fcribatur. Vnde in pro $SECYND'A 125 ropofitís exemplís)holem fcribí de; PS fupra literas yw& non fuper aleph quíefcente. ELIAS Etnotaquando ואמ"‎& תאביר‎ ueniunt cum uau conuerfiuo, mutatur patha ín fceol, ut. esi& dixit, ותאמר‎ ₪ díxifti. Quando ue/ ró ueniunt in paufa,redeunt ad prífti/ nam formam, uidelicet definentia ín patha:ut ויען איוב ויאמר.‎& refpom dit Iob& dixit: Iob פניה.וזו‎ mv yn רתאמור לל‎ índurauit faciem fuam& dixit ci; Prouerb.vir. Et quía dictio לו‎ cft díctío parua, perínde eft ac(i finis fententía terminaretur in. ותאבור‎ MVNST. Eltetíam 413838 4 ריאבור‎ definitín fxgol quando habet accentam ín penultima,& in pathá quando accentus fcribitur ín ultima. ELIAS z Sciendum quoque quód rcfiduí huius coniugationis modi uc/ DA ORATIO niunt t in perfectís,nec unqaam quie Ícit ín eís aleph:nifi quód ín quibuída corum mutantur puncta;idd propter aleph gutturalé lítetam. Sic ín reliquis literís eatturalibus)nempe אתעה‎ mi rat hírec fub nun pafsíua litera,& item hirec fub he híphilín fzzeol:& 10 tera eutturalis quz uenit poft nun& he, punctuatur cum hatephfzgol uel cum hatephpathah: quemadmodum declarabo ín libello Cantíci. MVNST. Senfus cftubi reliquae lite rx habent purum fcheualítera euttu rales habent fcheua mixtum cum pa; tha uel fgol& litera mox praccedens habet fzeol uel patha:ut ubi à 7/3 0 co,ín futaro יגרל‎ Ab"vay dico יעבור& אעבלר‎ Idem iudicium eft in fimilibus. ELIAS[nueníuntur deníq; aliqua ra díces ex quíefcétibus ín pe aleph;qua inte/ SECVNDA 6 inteorze ucniunt,etiam ín coniugatio/ ne kal:utab אסר& אסת‎ dicítur אאסות‎ collioa, יאסות‎ collíget, אאסור‎ uíncíam, יאסר"‎ uíncíet, Ratío autem huíus eft;quód raríus illis uttmur,ideo non refcíndímus ab eis prímá literam. 5 Coníugatio kal ordínís quíefcen/ tím ín peíod(ut eft aw? fedit)forma turíaxta normam perfectorum uerbo ram, prateríto ufque ad ínfinitíuutm. Quin& infinitiud aliquando ut ín pet/ fectís formamus, prafertím quando alteri uerbo coníungítur,ut הררג‎^m defcendendo defcendímus: Genefeos x Lui fed frequentíus uenit cum defe; ctu iod,& tunc loco cíus fcribitur ín fi/ ne uerbi lera cau:uc^m P9. fedet do ín monte: Deuter. xii. mvNsT. Infinitíuus ín hoc ordíne quando abíjcít iod& recipit tau;pun/ étuatur duobus fxeol;nifi quando עט‎ 126 O:N AT סי‎ tíma eft eutturalís,tunc míerat החונו‎ que fzeolínpatha:ut à. ירע‎ fit ín in finitiuo^y^ pro^F^ ו‎. Sic à רבח‎ permifit,fit ínfinitiuus n3 ELIAS 4 Imperatiuus ctíam pati tur defectum טסו‎ ,ut. שם‎ fede, שבו‎ fedete:&c.Et memínifTe te oportet nul lutn effe ín forma ipfa difcrimen inter infinitiuum& ímperatíuum huíus or; dinis& infinitiuum& imperatíuum or dinís deficientíam ín nun. Dilicenter igitur aduertendum tíbi eft, ne erres ín illis, MvNsST. Vtà ירע‎ dicitur v^ co, gnofce,€ רעת‎ coenofcere:fic à VAM ht VA propínqua,& גשה‎ propin: quare. Coíncidunt igitur hac duplicia ucrba ín ímperatíuo& ínfinitiuo. ELIAS At literze. איתן‎ patenter di ftínguunt ínter hos ordínes. INam ín defectíuis nun, yw punctuátur cum hírec E, NE S ti. ." DER —————Á—n— n""Ü e 1 1 I | ו‎ I | | | SECVNDA m7 hirec fequente dages,ut תבש ישי‎&c. Ín ífto auté ordíne habent zere, quod eft uox magna,;reprzfentans uidelicet iod ín ipfa quíefcens. Illud enim iod expreffe non fcríbítur;nifi ín paucíslo/ cís,ut אילבה שולל‎ íncedam difpo/ liatus: Mich.1.& fimilía. 5 Plerunqs etíam dum iod fcribi tur,habet jw hírec& aín patha:ut אינק‎ fugam, vi fuget, אירשי‎ pofsi/ debo, יירשי‎ pofsidebit, אישב‎ 5 cro, ייטם‎ bonuserít&(imilía.Quan do סיוסט‎ iod non fcribitur, tanc. אית‎ & aínpoal(ignantur cum zerc,ut אשב‎ fedebo, 2v fedebit:&c.Inueniuntur quogy aliqua quz ueniunt cum dages loco iod quíefcentís,ut à vx? dicitur "m^ vizN cffundam fpiritum meum: lía. xrum. yew רהיצוס‎ 6 um:Gene. x xvirSícà"x? dicitur "NN C93 príus quàm formarem te: Regula 128 ORATIO Ieremiz 1.& fimilia, mvNsT. Suntigítut uerba íncipiety tía iod in triplici differentía:quedam & maior quídem pars faciunt ín futu to iod quíeícere ín zere uoce magna fub literis איתך‎ Alía tetínent iod& punctuantlíteras אית]‎ more primae coníugationiconfüeto:ut= אירש יירש'‎ Tettía abícondunt iod per 04065 ín fe cunda radicali litera;qux fcilicet fecutv dam radícalem literam habent zade: de quibus pauló fuperius fit mentío, népce fundamento quínto;figno fexto. ELIAS 6 Hnacautem uerbauocan tur defectíua ín iod;& non quíefcentía in iod, quía imitátur ín futaro modum defectiuorum ín pe nun. Et hxc eft re; cula notabilis in grammaticaquando uenit dages loco litera deficientís,tunc uocatur dictio illa;dictío defectiua:fin uenerit unum ex uocabulís maenís lo; co : | S BiC'VAN:D^A i29 to literz,uocatur dictio illa,dictio quíe Ícens;fcu ex ordíne quiefcentíum. 7 Dehiísautépríus uídífti,quum ín praecedenti fundamento,figno fex/ to,fcripferíimus multa effe uerba defe; ctíua in pe od, habentía pro aínpoal literam zadc:& quum huíus rationem índagaremus per omnes 0 libros,nullam inuenimus, Vnde uifum eft nobis promptá reddere ratíonetm, nempe hanc: quandoquídem zade& famech magnam habeant affinitatem ín prolatíone,& prfertim quando za de no eft dagefTatum.& multí fint ho; mínes,quí penítus nullam facíant diffe rétiam inter has duas literas dutn pro/ ferunt cas, maxíme Galli:at(i ab illís (it proferenduta futurum uerborum, vitx יצב‎&fimilium, utpote אצב‎ ftabo, 31^ locabít,iaxta normá quíe Ícentíam ín pe íod, 480165 eos literatn í 5o ORATIO zade proferre in hunc modum zem יסג‎ Et hínc mihi uídetur,quód zade labente iod dageffatur quo fortiorem & duriorem habeat exprefsíoné. Scri pfimus tamen iam in przcedenti futv damento quód pauca funt qua exci| piuntur 3 memorata regula;nec opus eft ea híc repetere. MvNsT. Non eft dubium quin in hac lingua ínftitutor eíus uoluerit ca; uere omnem ambiguítaté qua ex con fimili nafci poffet dictionum prolatío, ne:íd quod in multís aduertí poteft ex/ emplís:atqs ídeo non pauca cótra com munetn normá uídétur peccare,quum tamen necefsítas díftinctz prolationis illam exegerit diuer(itatem:id quod ín uerbís ירא& ראה‎ uíderelicet.Item ín coniugatione b ithpael,quando pr ma radicalís eft fchín, ut in.""amvm Poteft& id notarí ín dictionibus אשת‎ & 5 ם א ץ 0 ם‎ 84 41 & אישה‎& multís fimilibus: ut ta ccam de iftis uerbís quá primam ha; bent iod& fecundam pum. ELIAÁS.$8 Coníueatío pafsiua ba/ bet per totum prateritum literam nun cum uau ín hole quícfcente, ponitardg uau illud loco iod radícalis. Idetm Git ía patticipío prefentí.In reliquis ueró mo dís,uau fit mobile:& punctuatur con/ iugatío ut in perfectis, Exemplum:à Y" cognouit ,díces ym cognofci & cognitus(is: אוָרע‎ cognofcar, yy cognofcetur:&c. Mutatur autem iod ín uau,quo daecs ipfum perceptibilius fiat,& melíus in uau quàm ín iod co/ gnofcatur. AvNsT. Reeulariter tertías ordo ín pafsiua uoce mutat íod ín uausuau au; tem illud ín prateríto& partícípio eft quiefcens, ín ínfinítíuo& ímperatíuo atq futuro eft mobile propter dages |. 2 sz'ORATIO fignandum. ELIAS 9 Coniugatiopiel& pualín hocordíne fine defectu ueniunt. Non ením eftpofsibile ut quiefcat íod& po nas dages poft ipfum,quod eft החפ‎ huíus coníugatíonís,quum dages nun quam uenire foleat poft litera quíe/ fÍcentem.^ 10— Coniugatio hiphil per totum prateritü habet he fequen; te holem loco íod radicalis literze: ut חושים‎ collocauít, חושבת‎ 6 fti:&c.Sic pertotam coníugationem li teta in capite fuperaddita habent ho; lem, ut ín benoní: בושייב‎ collocans, ín infinitiuo& íimperatiuo הושים‎ 1 locare& colloca;ut in practeríto. In fu/ turo אושים‎ collocabo, יושיים‎ 0 cabit:&c.Excipitur partícipium זקן‎ títum,ín quo poft mem femper fequi tut fchurec,idds pertotum híphilnon tam ín perfectis quàm ín ímperfectis uerbis 5.םס א ץ.0 ם‎ 155 tterbis, Punctuatur autem aínpoal per totam iftam coníugationem, ficut ín, perfectis, mvNsT. Solum initium in ifta con iugatione& ordíne differt ab ínítio hi phil uerborum perfectorum, nempe quód iod príma radicalís mutatur ín uau, holem: relíqua non differunt à uerbís perfectis. ELIAS m ldquog, hic aducrteny dum, quód illa uerba qux ín futuro kal interdum retínent iod radicaletmn li teram exprefle fcriptam, quorum fü/ prà mentionem fecimus: híc quoq ín coiugatíone hiphiltod non abijciunt: fed habent anteíod, zere uocem ma gae iod ipfum explícetut 4 29? onus fuit, dices חטב אטב‎ benefa; ciendo benefacíam: Gen. x x x i1. Ec à TO? dicitur אם חשמאל ואימינת‎(i níltram tenuerís,ego dextram eligam:. Ü 5 Hopbal 54 ORATIO Genefeos xit. Sicab ילל‎ ululauit;' plangam& ululabo:‏ אִסְפָּרח ואילילת Michez 1. Iahunc quoq; modum he‏ practeríti;infinitiui& impatíui,& mem: participij prafentís habent zere: ut חטיב מטיב‎ bencfaciédo benefaciens, bencefacite uías ue7‏ חשיבו ררבּיבבש ftras:Ierem.vir.& fimilía. i Coniugatío hophal ín hoc or dine habet he punctuatutn cum fchu/ recut"vn nov& Iofeph demiffus eft:Genc. x xxix. Eadem forma eft ín quíefcentibus aínzut הוסם‎ 85 eft:& ín duplícatis, הוסם‎ circandatus eft. In tribus hís,he habet fchurec,nec eft differentía ínter ea quo ad punctua tíonem:ín reliquís וסט‎ perfonís practe riti; eft difcrímen inter duplicata& עו‎ ter quícfcétía ín pe 87 aínxquemadmo: dum declarabítur ín hac oratíone,fun damento duodecimo,figno octauo. עוסל) SECVNDA 155 5' Coníugatio hithpael pet om. nes modos uenit íntegra:ut 4 2? שק‎ nuít, V7"& geniti fant: INum.r. Ecà יעץ‎ confuluit, ויתיעצו‎& com filiam ínierunt;Pfal. rx xx.& fímilía. Tamen fxpe uertitur íod ín uau mobi le, íuxta ratíonem quam fignauimus fuprà ín niphal:ut á ררע‎ cognouit, יוסת‎ yw quum cognitus elTet Io; feph:Gien, xcv.& ירת‎ iecit, WM עליר‎& proijciet fuper eum: Leuitici xvi.& fimilia. MvNsT. Ratío quam füprà ín ni phal(ignauít, non poteft fatisfacere huíc loco: illic enim fituau mobile,ut dages habeat ín eo locum, hic autem non eft opus puncto dages in litera uau,quum nulla litera poft fcheua re/ cipíat dages,prater naa בגר‎ Fundamentum feptimum;in quo declaratur punatio coniugationis lal ילס‎ niphal uerborum Ü 4 156'OCOR AUTO סרז‎ quiefcentium in ain uus quale eft. Y Raterítum fingulare ín hoc ordi ne habet füb pe camez ad defi gnandum quíetem líterz: uau;etiam fi non fit mos quód camez repracfentet literam uau,fed potius aleph. INam fo let holem repracfentare uau,& illud holem híc uettitur ín camez;quo pra teritum kalín ordíne conforme fiat re; liquis ordínibus,qui omnes in prateri; to kal habent camez füb pe, exceptis duplícatís:íd quod fufius declarabitar in fundamento duodecimo huíus ora tionis.figno fecundo. MVNST. Quzueníunt ex duplicatis faciunt praterítum in patha, ut diffe rant 4 prateríto uerborum quartí ot/ dínís:ut híc dicis סם‎ fürrexít, illic ue tÓ סב‎ circuíuit,& ín fecunda perfona wav furrexifti, סבות‎ círcuíiuifti;&c. ELIAS וט וסטה1‎ etiá aleph fcriptum poft SECVNDA 57 poftcamez in díctione שאון‎ es& fatrexituaftitas; Hofez: x1. ubi quíe/ fcit. Inuenitur quoq; mobile;nempe ín dictione וישבה‎ wax"& alta erít at/ que fedebit: Zach. xir. Et ífta duo aleph funt loco uau. Síc quoq; ín ter^ tía pluralis mafculini,& tertía foemíni nifineularispe camezatur.Et quando habet accétum ín penultima, indicium Accentus eft uau quíefcerezut. סביר‎ furrexerüt; ה"‎ mv furrexit: fed ín relíquis perfonís"os pepathatur,ut סבות‎ furrexifti, vav fütrexi:& caetera. Et hoc fit propter fcheua quod quiefcere folet per totum praterítum kalalíoquín(i pe cameza; retur, non poflet fcheua quiefcere,fed moueretur:quemadmodum id fufius declarabo ín tractata Cantiíci. mvNsT. Nunquam enim uenit poft fcheua mobile dages(iue leue fiue for teimutatur igitur hic camez ín patha; | 5 58 ORATIO ne fcheua poft camez mobile סוט‎ que tau lítera prímae& fecunda perfo; nz poft fcheua mobile priuct dages. ELIAS Venit quocp prateritum cum zereiuxtaformam yg ut באשר מת‎ אהרן‎ utmortuus eft Aharon:Deute. xxxi. בִּי ביתו בל האנשיים‎ quoníam mortui funt omnes uiri.Exodi m.Et ín forma"iva habes Genefis xr utr. הבסֶר או‎ manc illuxíttem אורו‎"à עיבר‎ quoníam illuxetunt oculí meí. r Regum xirir&f(imilía pauca. 2 Participium praíens per totum habet fub pe camez: nec eft dífferétía ínter hoc partícípium fingularis mafca líni,& certíam perfonam fingularís ma fculíní practerití: זט‎ amas בא אחיר‎ uenit frater tuus cum dolo: 5 xxvii. ubi ponítur ín prateríto.Item אליך בעב הענו‎ N2COMN ecouenío 4 te ín denfitate nubís: Exo.xix.43 eft icai D UN בוהא‎ CERDO 8% 0a.> alie ————— SECVNDIA 159 eft benoní. In fcemíníno ueró genere cft difcrimen aliquod:nam preteritum cft מילעיל‎ hoc eft, habet accentum in penultima, ut רהל בָאח‎ Rahel ue; nit: Genef. x xix. Sed participiutn eft ^y^ va hocefthabetaccentum ín ulti ma,ut nN2 בתו‎ filia eius ueníens: Gie/ nef. x xix. Venit etíam benoni cum zere quando eft de forma על‎ ut"à "IN בות‎ quoníam mortuus tu: Ifaíz: xxxvt Et ín forma"ya ut טוב‎ o"v bonus,boníi. mvNsT. Vt ínucrbis prími,fecundi & terti ordínis,inueniütur hi tres for mz ín practeríto kal^v& cum camez & patha,(em cum zere, יבל‎ cum holem:ita ín quarto ordíne,ubí thema eft monofyllabum,ínuenítur hacc tri plex forma,ut€ fürrexít, אור‎ lu xit, à mortuus eftín fecunda pet/ fona ev בת ארת‎| 140 סז צ א.ת ם.‎ ELIAS'$ Participium pratetítum, infinitíuus& imperatíuus, omnes ifti modi ueníant cum fchurecprafertím infinitiaus:ut ev לא אובל‎ aon pote ro furgere: Thren. 1.[tem ín imperatí/ uo, Nóy סום‎ fürge, ínuoca:Tonaz r, Eandem formam habet"ya lícet à uerbo€ nonpofsít formari,quum fit aerbum neutrutm:;fed à uerbo שום‎ licebit formare partícipíü praterítum, quum fit uerbum tran(itiuum:nam di címus שום‎ pofitus, סק שומים‎ שובותה‎ pofita:ut mmm אַבְשלים‎ ya wave de Abfalom fuit pofita. 11 Re/ gum xn.[nuenitur quoq ínfinitiuus & ímperatiuus cum holem: ut. eiv vow" furgendo furgent:Ierem. rix. "enn"a diísipando difsipa:&c. 1/3. xxu. Imperatíuus,ut וֶשוב אל"‎ 87 reuettere ad me:Lete.ii,^23 בוול את‎ owe" círcuncide filios IftaeIofv.| הז‎ busteiccii diosa cm oL! Ae De RUND a SA $ECVNDA 14i 4 n futuro,literz: איתן‎ came; zantur ad reprafentandum aínpoal, nempelíteramuau:ut€ furgam, רסוּם‎ furget:&c, Vau uetó fürecatum & exprefle pofitum;non eft ainpoal, fed uau protractionis.ficut eft uau ín יפור /8 אפסו‎ 8. Sunttamen qui dicunt, uau illud effe radicaleedemon ftrantdg id perexempla. avr vea? ín quibus remanet uau. Sí ením non efTet radícale, dicendum effec. av? תלבוג‎ iuxtaformam*"y$ וסט‎ uau extrudiítur. $ Sunt etíam qua inueníuntut cum holem,ut nma^ma y^vn אל‎ nc faftidium habeas ín correptíone eíus:. Prouerb.in. 56 quog; ín fà hoc efLín biblícis annotationibus& colla; tionibus, ubicung; ínuenerís א יחוס‎ own femper em me holetm, practer unutn quod habet fchurec;ut einn לא‎ 142 ORATIO עיבס‎ nonparcetoculus eorum: Ezec; rx, Sic ubicunque inuenerís fcriptum. femper habet fchurec. Porró ín‏ אהוס aufa uenit futurum femper cum hor Fe יחי ראובן ואל ימות‎ uiuat Rus ben& non moríatur:Deuter. xx x11. של שיים שינה וימיות‎ trigíntaannorum & mortuus eft: Genef. viii. Sed extra paufam redít holem ín camcezhateph, 1107 potífsimutm cum uau conuerfiuo: ut אברקם‎ oy"& furrexít Abraham: Gen.xximn. בוואם‎ Yy^&abomína tus eft Moab:Num. x xn. Sic quoge (ine uau hippuch feu conuerfiuo quan do fubíungitur dictioni paruz:ut. רשיב‎ בא אבר‎ auertatur quafo íra tua: Ifaíae X11."7m Vei תשב נא‎ reuertatur obfecro aníma pueri. Reg. x vii. In quibus exemplis alterutn camez uoca tur hatephcamez,non obftante quod nullum íuxta ipfum fcribitur fcheua: 0 SECVNDA 145 de quo claríus quiddam fcribam in tra ctatu Cantici. mvNsT. lnlibro Cantici facit Elías difcrímé inter hatephcamez& camez hateph. Hatehphcamez expreffe fcri; bitur cum, fcheua, fed camezhateph non fcribitur cum fcheua,& tamen po teft ipfum fequí dagesunde& camez paruum uocarí poteft. rLIAS 6— Coníugatío pafsíua ha; bet ín prztteríto nun camezatutm pro tribus perfonis abfentibus,ut 23 pa; ratus cft, 33323 paratí funt, 3323 pav rata eft. In reliquis ueró perfonís uertü tur camez more fuo ín fcheua,& hole migrat ín fchurec: ut."E2323"à. quov nía paratus fuí:Ifa.zc. בפוגותי רנבא"‎ díflolutus& contrítus fum:Pfal.x x x vint. ne fcilicet(int duo holem paríter. 7 Pattícipiumprafens ín(ineula ri non differt à practetíto:at ín tcliquís ELIAS 144 ho ₪ XT L0 etfonis miorat camez ín fcheua:ut בכובים‎ yi rectus,recti:&c. Infiniti áus& imperatiaus ueníunt cum he וח‎ tícato à capite fequente dages, haud fecus quàm in perfectíssut הבו‎ para tus efto.Ec ín futuro. 332? אברן‎ para/ bor,parabítur:& cxtera. mvmsT. Dages illud fuccedit ín Io; cum nun pafsíuz lítera;praponíturqg ín imperatíuo& ínfinítíuo litera heut dages illud forte fiat. Fundament oauum;in quo probabiliter often ditur coniugationem piel;que eft in ifto ordineseffe coniugationem illam quam aliqui gram matici wocant quadratam. 'T Vnc decóiugatione piel& pual, prafertim quum peruenerímus ad eum locü,;cuíus memínímus à prínv סוקוס‎ oratíonís prímze,ín quo probabí mus coníugatíonem quadratam regu latíter non ínueníri aut certe ín paucís uetbís SECVNDA 145 uerbis,Sciendum igtur quód quidam | crammatíci dixerunt fuper hís uerbís | תְאָבלהוּ אש‎ deuorabit eum íenís:Tob . effe itreeularía aut certe cópofita;qué/ rLEc"mea^rc?9 detrahentem mihi in fecreto:Pfal.ci. שו למשפטי אתחנן‎ dícantem me deprecabor:Tob rx. hacc exempla efle de coníugatione quadra ta, idds propter hatephcamez quod eft fab pepoal eorü:fcheua ueró aiunt effe loco holem ad reprcfentandü uau quicfcétem literam poft pepoalut fint radices eoram שטף אובל לושין שי ופט‎ rum qualibet cóftare uidetur quatuor cíTentialibus literis, 2 Attamen ingeniofiotes eram matici confutant opíníoné illorum quí dam ratíonem ex memoratis tribus exemplis, quum alía prater illa non inueniantur. INam uolunt illa omníno 1 Jeentibus taliter fentíunt, טוב‎ 6 non adducen in ain 146 ORATIO admodá id declarabímus גוז‎ libro com pofitionís,de(ingulis métíonem factu rus ín fao loco.Et quód ultra dicunt in ifto ordíne ínueniri ucra quadrata, ut à fà dicitur 3332 Intellectum prati rít,abi uau quíefcés 0 ,סקטב‎ hinc fequuntur duo nun,qui funt duo la; medpoal: ut(ic conftet uerbum illad quatuor radicalibus literis,& in hunc modáü huiufmodi uerba iuxta illorum ínterpretatíonem,uera quadrata uoca tí poffunt:Solent ingeníofiores gram matící ad hoc reípodere,quód uerum uídemfitin 333a we שיובב‎& fimi libus; duplícarí lamedpoal:fed ca funt de coníugatíone piel dageffata& non quadrata,ut ipfi dicunt.Et quoniá uau ín illis eft litera quiefcens, non poteft fieri ut more coniugationis piel 7 fetur, quum dages nunquam ponatur in litera quiefcente,;fed loco eius dupli, catut SECVNTODA 147 eatut lamedpoal, dicitur? vna pro T. parauit,feu direxit. MmvsN$ST. Hacdiligentífsime fant ob; feraanda;nempe quód loco dages du/ plicat tertía radicalis, praefertim quutn litera daceffata ualeat literam duplica tam,& uau quíefcens nó fit capax puti ctuli dages. Quód autem hxc ucrba fint 066 6 piel;probant mem litera partícípf) atqg literaz.futuri tem; poris אית‎ qua punctuátur cum fche ua. Probatur id quoq; exhíthpaelut Elías íam declarabí& ex tranfitiua(i/ eníficatione huius coníueationís, ELIAS Ethuiíüsrei ratíocollioi poteft ex híthpael uerborum huius ordinis, in quibus etíam duplicatur lamedpoal loco dages, dícimüsque התבו‎ pro Tan parauit fe,Eadem ratione in pu^ al, quod dageffari debuerat, dícimus zu באין תהוְביות‎ dum non effent 6 2 142 ORATIO abyfsi concepta fum: Prouer.virrr.abi dicendum HS fuerat^h Sic iua מייהוה מצַערי גבר‎ à Domino ereffus וט‎ difponütur:Pfal. xxx x v1. quod eft 066 6 pual& fcri bítut loco 5333 Idem fentíendum in futuro,ut. ya במוץ יסור‎ ficut pv lea detutbabítur ex horreo:Hoof, xr. ]é van ימיולל‎ excidetur& 6 Pfal. xc. Quz funt de coníugatione pual huius ordínis.Quí autem dícunt ea effe de coniugatione quadrata, ne/ 60116 eftut dícantea effe uerba neutra. Sed nos long? aliter fentímus,quum inueníamus multa uerba de /הסטוחס6‎ tione ifta tranfitíua. Praeterea& id 7 bispoteft effe fuffragio,quód memo" tata coníugatio quam illí quadratam uocant,habéda fit pro piel,quód eam aque fxpenumero ínueniamus cranfi/ tíuam ut coníugationem piel, quze fere Ícmpet $ECVNDA 149 fcmper eft tranfitiua;ut fcripfimus in fundaméto fuo, Proínde licebit& alía ratione oftendere hanc cóiugationem ufurparí loco piel. Nam(i aduerterís participium pracfens& practerítum;ui debis utrunque à fronte habere mem fcheuatü ut inpicl;quín& lítera: בַּבָלם‎ atque אית‎ habent fcheua iuxta mov rem ipfius coniugationís píel. Eft ta men differentía aliqua inter benoní& paul: quía benoní definit ín zere, ut משיובב בתיבות‎ reducensfemitas:Ifa. Lvirt, Paul uetó definit ín camez:ut וְהוא מחולל מפשעיבג‎& ipfe uulne tatus propter íniquitates noftras:Ifaíae quinquagefimotertío. 5 Regula.Coníueatio piel ín ifto otdíne habet pe punctuatum cum ho lem ad reprafentandum líteram uaa quieícentem,qua radícís aínpoal eft, & duplicatur ín ea lamedpoalloco da > s O R-A T-I^O‏ סו Punctum ueró líterís à capite ad‏.965 dendiís fübfternendum eft fcheua,iux‏ tà formam coíugatíonís píel. Eandem‏ formam feruat coíugatío pual, nec eft‏ ínter hanc& illam ulla differétia nifi ín‏ parauerüt‏ 2252 חצם ipfo fignificato:ut‏ fagittam fuam: Pfal. xvi.quod eft de‏ cóiugatíone quam nos piel uocamus,‏ ]סק domino‏ 4 ₪ ומתימיצערי zanzx‏ /פטווס6 fus uirí dírigütur:quod eft de‏ formauit‏ הוללת^50 tione pual.Item‏ manus cíus;Pfal.x x xrx.de coniuga‏ ante‏ לפני גְבעות tione píel.Sic"zv‏ colles formata futm:quod cft de coníu‏ gatióe pual;(icut 6014 fuprà fcripfimus.‏ MvNsT. Omnía itaq; uerba quarti‏ ordinís,quz ín príma cóíugatione funt‏ ncutta,fiüt ín hac cóiugatione quadra‏ ta(iue píel tranfitiua:sut à Sy furrexit,‏ exalta‏ רומם eminuit,‏ רם erexit,‏ סובים uit, 3? reuerfus eft, 23259 reduxic&c.‏ Elías‏ : SECVNDA 1 פאופע‎ 4 Coófugatio hiphilhabetper totum prateritü à capiteliterá he cum zerc,& in tribus tertíjs pfonís habet li terá pc hírícatá:ut חַים הליבו חסיבות‎ In relíquis uerà perfonis eadé litera ha bet patha,ut"ee vn pav m Sc.tametfi ín illis perfonis pe alíquado retíneat hi tec)fed tác he habet hatephpatha ucl hatephfzeolexéplü הֶסִימותְ הַסימיותִי‎ etexiftierexi: חסיצות חסיצות"‎ exu/ fcítafti, exufcitaui uel euigilaui: unde וסבובבי‎ voa הסיצותי‎ euigilaui quonia dominas fuftentabit me:Pfal.ur. MvNsT. Coníugátur ucrba hiphil in דדוצ‎ otdine ín practerito duplici modo, népe(ic^r'avn mavn eyn uel חסִים‎ הסימת הסיבוותי‎ Erhabét ו טסוק‎ ean dé cü uerbis piel(ignification&;ut למם‎ uel e" vn erexit, 322 ucl 2v teduxit. ELIAS s Participium pra'fens habet mem cum zete.ut he prateriti, k 4 (52 ORATIO In reliquis ueró perfonis uertítur zere more fuo ín fcheua:ut. מסים‎ erigens, מסימים‎ erígentes, c. Partícipiü pra terítum habet mem fchurecatum, ut ubícs habere folet in coníueatione hi philexemplü בוסֶם‎ erectus, evayva erecti,&c. Infinítiuus& imperatíuus ambo habent he camezatum,quo fci/ licet difcrimé aliquod(it interipfos& inter praterítum. Pepoal ueró habet Zzere:ut Gym crige,crigere.Ac cumli; terísbachlam pe habet hirec:ut a^ vya לְהָסִיםמחְסִים‎&c.Síc quoq imperati uus pluralis mafculíni&(ingularis fce/ miníni habet hírecut va^ym crigíte, הימי‎ erige: Kc. ut íam ín perfecto, rum quoq; ordíne fcripfimus. 6 Futurumhabet füb literis qv camez, quum potíus habere deberet zereficut habet mem partícipij pra/ fentisde quo íam Íctipfimus regulam, ncmpe ———————"— MÀ 1 | | ! $ECVYVNDA 153 nempe ín coníugatione piel uerborum perfecti ordinís,oratíone fecunda,fun damento quarto,(igno quarto. nvNsT.. lbi dictum eftlteras איתן‎ ín punctis femper conformes effe pun cto quem habet mem pattícipij pra fentís:fed fallit híc regula,ubí mem ha bet zete& litera: futuri temporis ha; bent catnez. ELIAS Habetautem fututum füb li terís איתן‎ camez, quo difcrímen ali quod fit ínteripfum& futurum kal, quod in quiefcentibus íod fub איתן‎ habet zere:ut. אשם‎ fedebo, ירשב‎ fe; debit: 80. Et hacc eft ratio quur litera: איתן‎ híc punctuantur cum camez fi cut& ín kal eiufdem ordiínis,nifi 4 uerba ín kal habent pe cum fchurec, ut אסוּם‎ furpam, v? furget:&c. hic autem in hiphil pe habet hiírec,ut v faciam furgere feu erígam, wv? 5 154 O RA'T:IJO erípet:€ caetera. 7. Coníugatio hophaliamà no; bis cft defcripta ín quíefcétibus pe íod; ín oratíone ifta,fundamento fexto,fi gno undecimo. Cóoíugatío quoq; híth. pael íam ves cítfuperiusincon,| iugatíone piel/fundamento ífto.fieno fecundo:népe quód foleatuenire cum|| duplícato lamedpoal;& id loco dages, ut P23anm pamm íntellexit,íntelle;| xífti:&c.Partícipium praefens, בותבונן‎—| intelligens. In infinitiuo התבונ!‎ íntel/| lízere:quae forma nó difsimilis eft pre| teríto. Futurum, Tanw intellipam,—| pum íntellioet:&c.| Fundament nonumjin quo declaratur ordo quie | | | | 1 ו BLIAS fcentium in lamed alepbsuteft סרא‎ clamauit. C Oniugatio kal habet per totum practerítü literam aleph quiefcen tem pracedente eam camez,excepta teitía perfona pluralis tertía fingula rís SECVNDA 155 tis foeminini, ubi aleph mouetur, ut סרא‎ clamauerunt, סראה‎ clamauit. mvNsT- Mouetut in hís duobus exé plis aleph;eo quod propriü habet pun ctum uocale.Reputatur autem uau fu tec pro puncto ipfo aleph füppofito. rLIAS Porró in pattícipio pracfenti & practeríto quíefcit aleph.fed in(ingu lari mafculino tantüm, ín reliquis au tem perfonis moue&ut. סורא‎ uocans, סוראים‎ clamantes:&c, סְרוּא‎ uocatus, סרואיס‎ uocatí:&c. In ínfinítíuo Nov ucl N^v Et cum liters בבלם‎ Nh ya Mya Venitquoqy ínterdum cum tau fupcraddito,more quíefcentíum in la; med be: de quibus ín fequenti funda; mento dícemus. Exemplum,"n?25 119 סְראת‎ non uocando nos:Iud. vri. va2o לפי מלאת‎ adimplendum Ba bylonem:Ierem. xxix.& hís(imilía, 2 Sic igitur eft ín multis locis 66 ORATIO permutatio quzdá huius ordínis cum quíefcétibus ín lamed he,in qua re nos híc nonprolíxi erímus,quádoquidem níhil negoctj nobís(it cum his quz ex cípiuntur 4 regula.Imperatíuus, Na uoca;quiefcéte aleph:ín reliquis autem perfonís mouetur: ut קראו‎ 6 "A"? uoca, קשקלראנה‎ 4 ueníre folet cum defectu heut. סרא‎ vno לו ויאבל‎ uocate eum& comedat panem:Exodi tr. Accidit quoq; quód tam aleph quàm nun quíefcunt, nem; pe índictionehac, לי ברח‎ mv. uo; cate me amaram:;Ruth r. 5 Proinde líterz yw haud fc; cus putictuátur quàm ín perfectorum ordíne, quíefcitás aleph quando clau dit ipfam dictionem: ut. יסרא‎ N*YN &c. Sed quando poft literam aleph fcquítur alía litera, mouebitur ipfam aleph:at say? clamabuat, 387v dla mabb SECVNDA 157 mabitís,"vn clamabis.Ta plurali tamé feeminíno quiefcít,ut תַסְרְאנה‎"a בול המות‎ quoníamuocabunt pralium: Exo.t. 4 Omnes autem refi/ dux coníugationes ínfequuntur iftam normam,ni(i quód in eís uenít zere an tealeph literam quiefcentem ín perfo/ nís prxcterítí:ut N^w3 uocatus cft, TN"1 uocatus es:&c. הַמציא‎ 6 inuenire, המצאת‎ fecifti inuenire. Fundamentum decimum;in quo declaratur pun&uatio ordinis quiefcentium in lamed beuteft בלח‎ reuelauit. Q Oníugatío kal habet in prateri/ to quadruplícé formam: príma eft quód he quíefcít ín fine uerbi, ut 23 reuclauit. Secanda,quód abfcon ditut,ut 353 reuelauerunt. Tertía uet/ titurín tau raphatum:ut n reuc/ lauít mulier. Quarta;ín reliquís perfo/ nis uertitur מו‎ od quíefcens, ut$73 158 0 RATIO reuelafti, בּליתי‎ reuelaut:&c.Et ín om nibus hís perfonís,pe habet punctum 'camez;ut in perfectis. MVNST. Differunt uerba huíus ordí nís à reliquorum ordínum uerbis,pro/ pterhe tertíam radicalem;qua ín pra teríto fecundütm díuerfas perfonas ha» bet multiplicé uaríetatem:ín imperati/ uo quoq;& ínfinítiuo& futuro, dífcre; Ft ín ipfa termínatione à rcliquis וסט‎ Ís kal. Punctuatío autem prima lite; tz: non uaríat à communi forma kal, ELIAS 2 Scíasquog;quódin tet tía pluralis& ín tertía(ineularís faemi/ ורות"‎, uertítur he aliquando ín iod líte; ram mobilem:ut ab nn fperauit, צור‎ בו‎ ven cteator,fperauerüt ín eo:Deu: xxxi Item"veiwen intefpe rauit aníma tea: Pfal. 1 vir. exiftente camez femper ante iod mobile,quola tius ipfum proferas, INam debueran (ic JC AC SECYNDA 9 fic fcribi, en fperauerunt, Yen fpe rauitiiuxta formam"Ne Wa 5 In partícipío prafentihe שוטף‎ fcit, habens plerunq; ante fe fegokut n7 reuclans:quod fit ad diftineuen; dum ipfum à quíefcentibus in lamed aleph;quod habet zere: ut sp De quo íam fcripfimus מו‎ przcedenti fun; damento. Quando ueró fübíungitur dictioni parux uel dictioni babentíac: cétum ín penultíma, habebít& ipfum zere;(ignabiturás accentus ín penulti ma cíussut"Y mia mm& fuitzdifi/ cans ciuitatem: Genef. ri... קושה מל‎ faciens míraculutm:Exo. x v.& fimilia multa.qua enumerátur per magíftros traditionis quí מסררת‎ fcripferunt, id eft,concordantías uocabulorü fcrípta rz. Porró fingulare feemínini habet ca mez ante heiut ny^moN Efterfa cíens: Efter r1. Inutroque autem plu: 160 O RAT ס ז‎ talíid eftmafculíni& foenínini, occal tatur heut. ev reuelantes feu re^ uclatores, 1393 reuelatríces. Et ha; bet pepoal ín omnibus íftís holem,fi cut i perfectís. 4 Inpaul uettitur heín iod mo; bile per omnes perfonas,punctuatür/ que ut í1 perfectis: Exemplum,"^23 teuelatus, W"73 reuelatí:&c. mvNsT. FHlicíodnon eft mobile, quum non fit confonans, fed eft nudà uocale: ín plaralí aeró& foerníníno,fic mobile. ELIAS[nfinitiaus זט‎ ia plurimum ha bet he ín fine quíefcens,pracfertítm(i(it finelítrís בבלם‎ ut ראה ראינו‎ uiden do uidímus:Gen.xx vr. 3» mv y» עשה‎ facíédo faciet eí;Prouer. x x ii.Quan do ueró ínfinitiaus alteriuerbo nó iun oítur,habet fcheua:ut"y38 ראה‎ uiden do facíem tuam: Gen. xzvii. הַסְבּלֶת‎ [1027 $E C א ץ‎ DA 161 עשתה‎ ftultefcciftiagédo:Gen.xx xr. Quando ucró habet annexam anam exlitceris בבלם‎ ueiti£ he מז‎ vau quie fccns acceditzg ín fine litera ת‎ Exenv plum T7323 ínrcucládo, nà732 quü rcuelaret:&c.quín& abíque literis ba chlam retínet nonnunquam hanc for; mam:ut גלות הארץ‎ rcuclare terram: Iud. xvi.& fimilia pauca. mvNsT. Flabet igitur ifte infinitíuus triplicem formam, putus, quí fcilicet eft(inc literis bachlá,dc(init in holem manéte he,& íshabet fub pepoal uno modo camez& alio modo fcheua. Quí ueró cfítcum 16085 bachlam de finit in oth. ELIAS Imperatiuus fingularis habet in finc he quicfcens,praceditG; ipfum unctus zerezut$73. reucla.In plura i maículini& Ginoularís feemíinini,ab£ conditur he,ut. 373^93 In plurali ue/ 0 de 162;OR-A T.I. 0ró feeminíni uertitur he in iod סט‎ fcens, praceditás ipfum על]ססיה‎ יאול בְּבִיבת‎ füperSaulflete. ir Regü ruclabfg; íod,ut màs צאבה‎ egredi míni& uidete:Cantic.rm.In futuro pov naslíteras YN fuperimperatiuum€ habebis propofitum. Punctuatur au tem hic זט‎ ín perfectis. Et nota 41 otnnes iam memorata regula, quas przícripimus tibi ín hac coiugatione de conüeríione he ín iod ucl in tau,& ítem de defectu cíus,funt íntelligendze de omníbus uerbís huius ordínis,ctam in kal quàm ín alijs coniugationibus. TNam funt comunes omnibus feptem iftius ordinis coniugationibus: pun/ ctaaturd pepoal,& líterz fupperad/ dítz:(ut funt; met ín utroque partici pio, litera w»22 in infinitiuo, litera: futuri מו( איתך‎ fingulis coniugationi/ bus ficut ín perfecüs, nec puto opus effe ה :אוהה טאאא-. 5 SCP'CUV NU DÉA 16% effe;ut hic fingula repetam,& alíjs"אס‎ cmplís rem fetnel demonftratam de iuo íinculcem. MVNsT. Senfüscft,utín kalhe ín fe; cunda& príma perfona pratterítí mu; tatur ín iod,& in infinítiuo in oth:fic ín piel& hiphil ha: mutationes accidunt eiut T"b3 גת‎ rcuclafti, גלות‎ reue; lare. Ecinhiphil, הגלה הגלית‎ Et ín infinitíao הגלות‎ Idem fitín híthpacl, ELITAS 6 Sedhocneceffe eftut fcías, multa effe futura ín hoc ordíne, quz interdum ucníunt ín kal cam de: fectu he:t 938. reuelabo, 53^ reue labit, 3n reuclabis, punctuanturqs cum hírec& fzcgol: fed& cum líterís איתן‎ inueniuntur habere zere, ut. אל‎ Jen ne refpícías: INumeri decímofex; to. Ynm 9m&abíjt atque crrauít: Gencfeos decímofexto.Sic ín pafsíuo,: 53N reuclabor, 938 reuclaberis, 53^ | 2 164. ORATIO tcaclabítur,cum bírec& camez. Ec it pe אגל‎ reuclabo, יאל‎ reuclabit, 3» rcuelabis, cum fcheua& patha. In coníugatione ueró pual& hophal cutn defectu he non inueniuntur hac uerba. In hiphil, 935 faciam reuela te, 9X. faciet reuclare, 932^ facies re uclare:cum fex punctis.[n hithpael אתגל‎ prodam me,?Xm prodet fe, תִתְגֶל‎ prodes te. 7 Notactíam quód rato ís defe; étus contíngit nifi quando uerbo ad/ iunctum fucrit uau couerfiuum.Exetm plum ín kal ויבן אלקים‎& xdificauit deus: Gene.r.In pafsiuo, אָלהים‎^e & obuíam factus deus:INume. x xit1. In piel, ריצר אל חִים‎& pracepit deus: Gene.r.In hiphil, 22339?& 67 fpícere caudam:Iud. xii. Inhíthpa cl ריתגל בתוך אחֶלו‎& diftooperuit fc ín medio tabernaculi fuí; Gien.rx. Munft. $ECVNDA 165 mvNsT. Hac frequentifsima funt ín libris Hebraorum facrts, ut fcilicet ac; cedéte uau híppuch,á fine corruattet; tíaradícalis he,ut ריב‎ pro^32"& zxdificauit: ריצר‎ pro ריצה‎& prxce/ סוק‎ wr" pro יעשה‎& fecit:&c. ELIAS Aduerte quoq;& illud nean אליר הלָאֶה‎^27 nunquíd fi tentaueri/ mus loqui tecü moleftus erís?& poft ea fcribitur, Nri אליך‎ Nam ueniet ad te& moleftus crís: Iob iiir. Pauca autem ínueniantur abfqy uau conuerfi uo:ut אל מנחתם‎ yon אל‎ 5 ad munus corum:INum.x vr.^w וסור‎ אל תגל‎&(ccretum alterius nc reacles: Proucrb. xxv. עמבם‎ vm יעש‎ fa cíat dominus uobifcum:Ruth r.& fimí la. 8 Sicquoqj imperatíuus(in gularís uenit íaterdü cum defectu he: utinpiel צר אתבָּנִר‎ przxcipe filíjs:Leuí tí, vitem עיבי‎ 53 reucla oculos meos: k 5 166|0]די ית‎ o Pfal. cxix.Et in híphilut בּבְסְני‎ 22 multiplica,laua me:Pfal.rr."222 הרת‎ define à me:Deute.rx. Et ín híthpael; üt שבם על מטתרוְהַתְהֶל‎ 6 fuper le ctum tuum& fac teinfirmum.ri Reg. xiLIn kal ueró 87 niphal nó uenit in peratíuus unquam cum defectuhe. 9 lNota ctíam quód quatuor ín; ueníuntur radices, quarum lamedpoal he nunquam quiefcit,fed perfectorum morc femper exprefle fcribitur ín eís: & funtíftz, wan גבה בּביח נגה‎ 6 etiam eft quód punctuantur cum ca; mez& patha ut uerba perfecta,& nó Nota ut quícfcentía in he, quz femper ha bent duplex camez,ut. סנה עשת‎ n33 n?&his(imilia. Punctuátur autem priora quatuor uerba cum patha fe; quente püctulo mappic,quod literam he femper ftabilem demóftrat& qua nunquam reijciatar.INam à ma3 0 ces Sp CUy^N^DUA 17 ces בי גחו בבות ציון‎ quoníam füpet/ bierunt ili Sion:Ifaize ur. mmn צבאות‎ Gclenatus cft dominus exerci taum:;Ifaize v.cum mappic. Sic de ifto בשירי‎ y? בּביה‎ concupíiuit ad te caro mea: Pfalo rxiu. potetís dicere; "POa2fWeS S cxtera: tametfi non ínueniatur.Sic de mx Iob x viri. לא‎ שברב אשו‎"UY non Ipleadebit flam ina ignis eius. ubi he habet mappic. t sum Irem de המיה‎ habes 1 ds XLV mirati imt: ide Eck non mirerís füper defidetio illo: Ecclef. v; tum mappic, Porró. wamamm Gen: *Xrx, התמהמהו ותביהו‎ Ifaíze xxx. & his fimilia, habent pro radice uet/ bum mwa quod elt ex quadratis, ideo non cóprchenditur inter memo tata| quatuor uerba.Eft proínde cótro uera deiftoucibo, ארץ ביוצרים‎ nom | 4 . 168|O.À,A T.I 0 & defecit tetra&oyptí Genef xvi. utrum(it à radice לאח‎ uclà לקת‎ Et hínc dicitur f?n?na(icut fatieans fe:Proucr. xxvr. Verm nihil ad nos de ifta cocertatíone.Non cuím eft no; bis negocium de retrufis. Fundamentum undecimum;in quo explicatur modus pun&uandi coniugationem kal € nipbal in ordine duplicatorum. ELIAS Y J Ocamus duplícata uerba, ca quz habent duas pofteríores lí tctas fimiles:ut eft 329 circuíuit, שלל‎ fpolíauit,*3 totoadit:& alía his(imi lia. De reliquis ucro fpeciebus duplica; torum,íam diximus ín fundaméto tet; tío,orationc prima,(igno decímo.Iam ucró notabis quxdam אס‎ illis effe duz plícata uerba, qux interdum ueniunt juxta morem uerborü perfectorü: ut à Wi סבב שלל‎ dicimus n9» wnazo BW&(imilia: ncc opus cft ut illa de, clarem ו 9 6 ם א ץ‎ 169 clarem,quum perfectorü feruent nor; mam. Sed ueníunt plerunc cum defe &u unius líterz duplícatae,& tunc altc/ ra dageffatur ad reprefentandum de: fectum amiftzliterz:ut, סבות‎ cítcui/ fti; pro&a29 סבותי א‎ circuíuí, pro סבבתי‎ Etfi quzras que duplícatarü literarum deficíat:tefpondeo,cogímut dicerc,líteram aínpoal deficere,lamcd poal ueró dageffarialioquín(i contra/ rium ficret,no cílet uirtus ín dages ad reprafentádum amifTam líterá,quum dages non ín przccedenti fed fequenti lítera oftendat defectum: quod bene notabís& mcmoríz commendabis, quü fit notabilis regula ín erámatica. MVNST. Inueniunt tamen quxdam uocabula;in quibus dages oftédit defe cum fequentís& non pracedentis li tera:ut eft ריסב‎& reduxit& alia quae dam, quorum Elías metnínit ín libro, ds k 5 Officium dages RATIG‏ ₪ ה סו compofitionis feu írregularíum uoca; bulorum. ELIAS 2 Pertotum ptaterítum pe; poal pathatur, quo dífcrímen(it ínter íftauerba& inter quiefcentía in aín;ín quibus pe camezatur:& praterea pe híc pathatur propter 44005 quod ue nít in reliquis praterít( períonís poft patha:ut"^ae סבות‎&c.Inquibus ' exemplis fi famech camezaretur,non poffet fequi dages,quandoquídem da> oes non folcat uenite poft camez uo; cem magnam. 5 Ob eandem rationem pattici/ piam prafens habet quoque patha;ut סב סבים‎&cEtím ill quaziíuxta ma oíftros מוסורת‎ funt camezata,ut cft "w^ wn ínteger& rcctus:Iob prímo. 4 quo dicimus ín pluralí, vw va "ean& paríter erunt immaculati Le: bítící r1, ubi dageffatur, Achíc צריס‎ S^ECT^N D^A 71 "oven iuftus,integer: Gene. v1. תמים‎ fcribitur cum camez,quía eft fingula re mafculíni, à quo ín pluralí dicimus תמיבמים‎ íuxtaformam חֶסִיר הסִירים‎ Et nota quód non eft differentia inter prxteritum& particípiü(ingulare ma; fculini;nifi ia modo fignificandiut we nean confumpta eft pecunía: Genef. xLvir.quod eft praterítum.Item ובר‎ לבב‎& mundum cor: Pal. x v. quod eft participium formale. At ín fcemini no generc eft differentia ínter praterí; tum& pattícipium;quía practerítü ha» bct accentum ín penultima,ut axem mmm confugíum& formidauit: lere mic XLVII. Participium uero habet accentam ín ultíma;ut"2^ pvo א‎ língua tenera: Prouerb. x x v;, 60 pium ueró praterítum nüquam uenít nifiintegrum:ut שרור‎ TN)& tu deua ftatuslerem, 11, Sic wr vov ₪ ERO^ O0 RO ACT-I.0 dimitte oppteffos:Tfa. rvur.&c. Infinv tiuus& ímperatíuus habent hole, quatenus fcilicet differentía(it ínter ip fos& ínter prateritü atcp attícipíum przfens.Exemplum de infinitiuo, סוב‎ ההרחוֶת‎ círcueüdo mótem iftum: Deut.i. Item de ímperatiuo va^ סוב‎ לר‎ reuettete;(imilis efto tibi:Cant. rm. Ter סבו‎ eircuite Sion:Pfalmo x vin. עיר‎ 39 círcuí cíuítatem: Ifaíze xxu. Vbí dages uenit poft holem;tametfi non fit confuetudo cíus ut ueníat poft uocem magnam, Venit auté híc poft holem propter accent mnillel;/hoc eft, propter accentum ín penultima por tum: íd quod tibi clarius explicabitur ín tractatu Canticí. MvNsT. Quando poft uoces ma gnas fequitur dages,tunc accétus non ponitur ín ultíma fed ín penultíma:ut nop quare. Elias 5 0 ם א ץ‎ 4 173 ELIAS 5 Futurum habct füb lite: ris איתן‎ camez,haud fecus quàm ín ordíne quícfcentíum in aín. Eft tamen differentia interhoc& illud futurum. INam in)ו‎ pe plerácg habet holem: ut רחנותי את אשר אחון‎ 8) 71 5טיוטזיוס)ורם וטס‎ fum:Exo.x x xii. Sic in plurali שיול תשולו לח‎ dimittendo di/ mittctís e:Ruth 11.»?9 וושבי‎ aim laudabunt habitatores petra: Iíaize XLmu.Síc"atem יסבו תסבו‎ ut mi"2cn אלםבוותיכבֶם‎ círcundabunt manipuli ue ftri: Gene x x x vit. Quiefcentia uctó ia ain habent plerung; fchurec, ut fuo loco fcripfimus.Sunt etíam quí dícunt literas איתן‎ habere dages poftfe,ut אתום‎ perficiam, רתוס‎ an il&c. de crm loquemur ín coniugatione paísiua;quz fcquitur iftam. 4 Coníugatío pafsíua habet ín tribus tertijs perfonís prateríti nun ca/ 174"ORATIO mezatüm,& pepoal punctvatur 1 cum zere ucl cum patha ucl cumho; lem,una fcilicet ex tribus formis,iuxta quas cóíugatío kal ín perfectorum or^ díne punctuatí confueuit,ncmpe"ya בַּעל פַעול‎ de quibus fio loco fuprà di imus, Exemplum de pathatís, בסל‎ ואת‎ uilefactum eft hoc. nm Reeü nt. 533m וְבסֶב‎ ₪ circundatus eft termi nus: INum.xxxim, השמש ונמס‎ on & incaluit fol& diffolutum eft: Exodi xvrubí- נמוס‎ habet duplex camez, id& propter paufam.Proinde telíquz perfonz: dageffantur,ut על הבית‎ saca círcundatí fant fuper domum:Genef. xix. Waeioni2e3&c. Exemplum de hís qua habét zere, בס בתוך מעי‎ diffolututn eft ín medio uífcerum meo: rum:Pfalmo xxi. אלי‎ n323. con uería eft ad me:Ezech.x xvi. Quasue ró habent formam holem, ea duntaz xat 5 BC V.N-D-A 17$ xat in pluralí inueniuntur: ut נְבכול‎ בספר‎& conuoluentur feu plícabun; tur ficut liber:Ifa.x x xuu,. בגוזו וְעבר‎ tondentur& pertranfibít: INabum 1. Poflumus quoque ín fingulari dícere v בגול‎ iuxta formam בור‎ id eft, oppreflus eft;cuíus radix ín fermoni bus magiftrorum noftrorum hac 6 deprehenditur, ביבר‎ Hinc eft illud Pfal.cviexyas225& humiliati funt ob íníquítaté fuam. Caeterum omnes ttes formae ín reliquis perfonis practeri ti ueníunt iuxta unum modü,ut בסבות‎ circundatus es, נסלות‎ uilipenfus es, TM conuolutus cs:in quibus omni/ bus aínpoal daecílatur ad índicádum, literam duplícatam.Inueniütur tamen paucaqu« leuía funt; hoc eft,qua ca rent puncto dages:ut מצרים‎ m^ myza euacuatus eft fpirítus Egypti: Ifaiaz decimonono, 293 nam?& dila i76. ho NA TIG tabitar atq; circüdabitur:Z ach. xtiir. "a"wei בסְטה‎ attzdiíata eft aníma inca ín uita mca: Tob xir qua regula titer(ic fcribi debuerant aea בבסה‎ בסשת‎&cateta. 5 Ade prafens fingulare per totum habet camez:ut. zi ey "2pm cum puríficato purificabís te: .זוא פס.וו‎ Etcum zere.ut. לב מס‎ cor liquefactum:Nahum סל והוסז].וז‎ בחִיוּתְר לי עבר‎ ullipenfusesut non pofsis cffe mihi feraus:Ifa.x 11x. Reli qua uetó dux formz habent dages, ut אבחכו גמקים‎ noslíquefacti fumus: Ezcc.x x xui. Sic quoq; debuerat dici בְמסִים‎ cum dages:&c. Infinitiuus ue nit cum holem per modum quíefcet tíum ín ain:ut. הבוק תבו‎ dífsipando difsipabitur:Ifaie x x ui.uel cum zete, ut המס יפוס‎ diffoluendo diíloluetur. וו‎ Regum x viSic imperatíuus be ue MEM UNUM Qut: a EDD הלש ג תב‎ GM GG dic 2 Oleg lime i ens ———À—À—À—í 1 SRUCUY NODOA 173 üclholem ucl zete iuxta formam infi? nítiui. Poterit quoq; haberepatha fi cut& futuram ,utindicabímus. Nam folet imperatíuus imitari formam futu r;quemadmodü id íam femel aut bís annotauímus. Alix ueró perfona ím: peratíuí dageffant aínpoal,ut הבס‎ "vam&c.uel] המסו המסי‎&c.Futw rum tenet formam quíefcétíum ín aín: ut. אשם ואשאת‎ deuaftabo& abfor, bebo:lfaíz xri. i5 יתום‎ confume mabitur fructus eius: Ezechiel. xv; רירום אתרון‎& tacuit Aharon:Leut.xc. Et nota quód eft magna controuerfia ínter orammatícos 8 iftis dageffatis, nam quidam uolunt ea effe de coniv gatione Kal, íd quod hínc probant \ואבות אותו טחון‎ 8 comminuí eum commolendo:Deut.1x. ubí abíq; dw bío אבות‎ eft deconíugatione kal, íd quod ex fequétí pronomíne nw ad; mi .178 ORATIO uerti poteft, Alij ueró dicunt ea uerba effe de coniugatione niphal,fumentes argumentum ex dages quód literam paísinam nun reprafentat. INos ucró dicímus quadam eorum efle de kal.& quzdam de niphal feu pafsíua uoce, cognofcíc poterunt ex ípfa fienifica/ tione& tenore fententia. INec eft no; bishic díutíusimmorádutn. Id tamen certó fcias,quód futurum huíus coníu gatíonís femper termínarí debet in Té tha,ut לא יפור‎ non menfurabiturHo feze ועסם.זז‎ waa ררל‎ attenuabitur וסוס‎ Iacob:Ifa.x vir. Et quando aítv poal habet pctum,puta fequitur uau fchurec, tunc dageflabitur: uc. ame חטאים‎ confümmabuntur peccatores: Pfalcvi. 56 own וקפוה ישסו‎ tur domus: 2740.זוזז:ב.‎ Quando uc rà pepoal cftuna ex gutturalibus,ha/ א ואלתחת 6ט, 2006 איתן bent literz‏ not 5 0 ם א ץ‎ 8 174 hon paucbis:Deuter.r, יהתו הפוח ואל‎ אני‎ DRAN paucbuntipfi& non paue/ bo ego:lere. x. Et aliquando feruatur hzc ipfa forma ín alijs quàm euttara: libus líterísue ואסל בעיניה‎& uilís fa; cta fum in oculís eíus: Gen.x vr.» ve "rm בת‎& amotus eft neruus faemo: tís: Genef. x x xir. Inueníuntur etíam quadam fine dages,ut y2N2 ררבוף‎ fi miles erunt lapidExo.x v."vam "23& finit funt díes luctus:Deuter. xxxii, Quz regulariter fic fcribi de/ bueranc amm ירבון‎ Sunttamen qui dicunt ea effe ex kal; de hac fcilicet for ma vine ew de quibus füprà quo^ que fcripfimus. Fuitdamentum duodecimum.in quo declarantur alie coniugationes uerborum duplicatorum. | Oniugatío píel ín hoc ordíne ue; A nít plerunque more uerborum perfectorum ,ut. סְללת‎ v?w uilipen m 2 180 ORATIO dít,uilipendifti&c. Sic חלל הללת‎ lau dauit,laudafti:&c.& de his non opus eftut aliquid híc dicamus, Sed hic idé ordo ínfequitur ínterdà normam piel uerborum quíefcétium ín aín,nam du; plicatur loco dages lamedpoal;de quo iam fuprà fcripfimus fuudaméto octa uo huíus orationis: dícímusq; à ea^ Pfalxcrx, אלהינו‎ mi vam exab tàte domínü deum noftrü:fic ארומם‎ ירומים‎ exaltabo,exaltabít:ficut ín quíé fcentibus ín aín, à fà dicimus ברנך‎ 333a S cztera. mvNsT. Fietietíam poteft,ut רומם‎ híc(it píel de quarto ordíne:nam ínue nitur רם‎& v* ín cadem fienifi/ cationc. rLiAs Ratio autemiíftius conformi 6405 eft hxc. Quum uerba duplícata habeant duas pofteríores literas fimi; leshaud facile potuerunt maíores no/ ftrí D ii 5 ם א ץ 86 ם,‎ 5 11 ftripro coniugatione píel mediam ra^ dícalem dageffare,quum ex illa 7 fatione una litera ín eadem radice quo dámodo triplicaretur.INam radíx ipfa in hoc ordine duplícat fecundam lite; ram:& pteterea fi medía daoeffaretur, illa quog; ratione 04065 6 dupli cem líteram,& ita eadem litera conti nuó tríplicaretur. Hinc ígitur eft qu ód interdü reíecto dages ponítur pro eo litera uau quiefcens:& per hoc foluítur dubíam de multis uerbis, uttü(int de quiefcentibus ín aín;aut ex duplícatis. mvNsT. Soluitur quidem dubíum, fed non tollitur ambiguitas qua nafci tur ex conformítate huius& quarti or/ dínis:uc(í à שימים‎ formes piel. שומם‎ omníno habebit formá pícl quarti or; dínisficenim à wey fit קומם‎ crexit, Opus cft igitur ín hac conformitate, radicum cognitione, m 5 182 ORATIO! ELIAS 2 Portó pattícipiam pra fens& pratetítum, non ueniunt an quam ni(i íntegra:ut מסבֶּם מְסַבָּבִים‎ cireundans,círcüdantes, e"vzwa מחלל‎ laudatus,laudatí& cztera. Vnde om^ nía qux ínuenerís ín forma בופועל‎ par ticiprj przcfentís,aut ín forma בופועל‎ partícípij preteritiut eft משבבבתיבות‎ conuertens femiítas:Ifa. x xvrir. aya "Uns augurans& incantans:Deute. xvin, Wywe מהולל‎ wy)& ipfe ttulneratus propter peccata noftra:]Ifa. Lir Ww25203 על‎ wawa cleuatus fij per omaem benedictionem: INchetm. 1x. haec ínquam omnía funtex quíe/ fcentibus ín aín& non אס‎ 5 Et hac eft opínío rabi Aben Ezra ín libro clegátiarum. Sunt tamen qui ab llo dífYentiunt. INam ínuenítur 3za ענריב‎ miferator máfuetorum,;in Pro; uerbis: quod eft ex duplicatis. Rabi | Dauíd 5 ם א ץ 0 ם‎ 18$ Dauid Kímhi adducit quoque multa huiufmodi uerba,quaz quícfcüt in aín & duplicant aínpoal;idds ín libro radi cum fuarum. Proínde hithpacl uenít| plerungs cum íntegra radice,ut הַתְפַּלל‎ orauít, תתהנן‎ mifertus eft: 01 Venit etíam hec coníugatío interdum ín forma quíefcétium ín aín,ut à מרר‎ uenít ריתבוורר על הילר‎& menfura; uit fc fuper puerum.irr Regum xvir. Età 993 dicíur ew מתגולל‎ uolw tauít fe in fanguine. ir Regum xx. & fimilia. 5 Coniugatiohiphil habetín praz/ tcríto duplicem modum;& ín utroque habet literahe zere.In prímo quoque modo habet pepoal zete:ut לב‎ 30m & conuertít cor: Eztze vt., Fm החל‎ íncoepít plaga: Nume. x vir. איש‎ vem impudenter egit ait: Proucrbiorum x. Alter tnodus habet fub pepoal putv m 4 184 QR ALT, 0 cum patha,ut. מאר‎^?"ve חמר‎ ama tam me fecít omnipotens ualde:Ruth prímo.Sic quoq; utraqg tertía perfona uenit íuxta hos duos modos: Exenv plum cum 2000, את ארון‎ SN re; duxeraat ad me arcam. 1 Regum v1. n2nn והמשאת‎& eleuatío lammz ccepit:Tudic.x x. Exemplum cum pa: tha, המסו‎ líiquefecerunt,"yan li quefecit. Reliquae uero petfonae practe riti omncs,infequuntur normam quíe: Ícentíum ín aín:nifi quód huíus ordinis uerba dageffantur,ut. לבס‎ ns aen conucrtifti cor eorum, זז ו‎ Reg. x vii. "B3 רתזבותי בברר‎ puriíficauí in mundi cia manus meas: Lob 1x. Quiefcentía uetó in ain raphantur feu carent dav ges:ut השיבות חשיבות"‎ reduxifti, reduxí:& caetera. 4 Patticipiü prafens habet mem cum zere, ut quíeícentía ín aín. Eft ta; men / | | | $t5«cVND A 185 men difcrimen aliquod ínter hac& il la uerba:quía quíefcentía in aín habent hirecfüb peut.'ev'à. erígens, בשיב‎ reducens.Illa ueró habét zere,ut. 2e בלר‎ reducens uafa:leremn. xxi. Uma y^n? íncipiens malignaríere. xxxv. Porró relíquz perfona habent dages, ut מוסבים‎ reducentes, סבה‎ redu cens, Quiefcentía autem ín aín habent raphe feu carent dages, ut. משיבה‎ מושייבים‎ reducens reducentes, Paul habet metn cum fchutec,ut femper fo litas efthabere:Exemplum, מוסב‎ re ductus feu gyratus:& ín alijs perfonis habet dagessut vage aen nav wv conuerfas nomíne:INum, x x xri. Quiefcentía ueró ín aín carent dages: nt במושבים‎ reducti, במושבה‎ redu Cta:& caetera. $ afinitiuus habet hecamezatü fequente zete,ut. בּשרו‎ viam defluen m 5 186 ORATIO do carnem illius: Zzacha. xum. Venit quoq; cum líterís בבלם‎ ín illa forma, hoc eft;cum zereut 9mm? ad incip endum, v? adattenuandum. Ve rum hic, VW? nra contríuít ad atte nuandum.mn Paral.xx xir eft infiniti uus de cóíugatíone niphal;iuxta men; tem tabí Iacob filij Eleazarí. At rabí Dauid Kimhi putat effe dehac coniu eatione;ut fit idem quod vv» ha; ente pepoal punctum zete,licet quie fcentia in בוה‎ hanc formam non ha; beant,fed cum hírec punctuantur, ut wn» aderigendum, לחשים‎ 6 ducendum.Sic itnperatíuus quoq; ha betzere,ut החל רשי‎ íncipe hzredíta/ te:Deut.ir, Reliqua ueró perfona da: eeffantur:ut הסבו‎ reducite,"29" "TY reduc oculos tuos: Cantiíc. vr. הסבנהי‎ reducite:& hxc omnía habent accentum ín penultima, alíoquín non poffct SOE'CvN^DA 187 poffet fequi dages. 6 Füturamhabet fub literis אית‎ camez,non fecus quám ín ordíne quie Ícentíum ín aín; Diftinguuntut tamen illa ab iftissquía haec habent ín finc ze re,ut"Y233"nw íncípíam magniífica/ te teDeut.i. רסל ררל‎ leuís etít manus eius. 1 Reg.vi.Quiefcentía ucró ín ain habent hirecut. e^vs erígam, ww" criget.Et quando habent uau conuerfi uum,mutant zere ín fegokat את‎ Eu האבו‎&uoluitlapídem: Gene. x xix. "Ey? v"& contudit ín puluerem. iiir Reo.x xiu, Et ín hoc non dífferüt à quiefcétibus ín aín,quemadmodum fuo loco fcripfimus. 7]nuent/ tut quoqs alia forma;ín qua litere איתן‎ habent patha fequente dages:ut 29" אלהים‎& reduxír deus:Exodi xui."à TOWePD quía perficíes uías tuas:Iob xxxv.lnuenítut ctíam ume ae" D d 188 ORATIO & uetterunt facies fuas:Iadicü xcv ni. Jw ריסבו את‎& teduxerunt arcam.r. Regü v.ubifamech& beth dageffan: tur practer morem füum;quum non(it confuctudo ut ueníant dua dageffatae literzc ad deuorandum unam literam: unde regularíter(ic dící debueratyaem Porró fceminínum plurale habet fche ua:nt"39 שבע‎ ni?nm& coeperunt feptem anní; Gen. x Lir.&(imilía illi. 8. Coníugatío hophal habet ín przterito líteram he punctuatam cum Íchurec,ut חוסב‎ reductus eft:de qui bus íam mentíoné fecímus in ain, Alia ucrà perfonz à tertía(ingularís mafcu lini, habent dages:ut חוסבות‎ redu Ctus es, חוסבות"‎ reductus fum:&c. Quicfcentía autem ín aín non habent daces,ut am conuerfus es, חושבְתִי‎ conuetíus fum:&c. Futurum formatur duplicímodo:In uno,literz איתך‎ ha bent SECYyYNDIAÁ 189 bent fchurec,ut. להֶםיורס‎ paníscom mínuetur:Tfa.x x vir. יגחן רשוע‎ mife tícordía fict impío:Ifaíze xxx v1. Atta» men frequentius habent tría puncta fequente dagesuc שיער‎*à^ contere/ tat porta: Taie x xiu. sna? 27»? ad uefperam füccidenturIob 11. Coniu cationem híthpael iam fümmaríe per» ftrínximus ín coníugatione piel, idco non eft opus ut denuo illam repetam. Fundamentii decimumtertium;in quo declarantur alique regule uerborum que funt de ordine compofitorum. Qin íatn d príncípío oratio» nís prímz, fundamenta ordinum efle fex, qua: hucufque explícuimus. INunc explanabímus 86 41058 5 quí componütur ex memoratis fex or dínibus, tametfi non fit opus ut tem; pus teram in illis,quum quifqy illorum obferuet formam duplícis ordínís עוט‎ 190 ס:‎ RAT 10 de componitur.Exemplum:hac radix nvi ínclínauít,ut componitur ex defe וטוט‎ ín pe nun,& ex quíefcentibus ín lamedhe:íta ratione nun ferat formaá huíus uerbí בגשי‎ appropínquauít,& ra tione he infequítur normá uerbi m3 hoc eft,ubícunque folet deficere litera nunín derbo בגש‎ ucl וסט‎ folet שוטף‎ fcereliteraheinuerbo"73 ibi quoq; deficit litera nun& quíefcit litera he ín uerbo. בת‎ Excipit ímperatíuussnam ubíáuerbo V3 dicis, và apropín qua, 3V4 appropínquate, nun rcíe/ cto, non poterís dícere à We3 ín ínv peratíuo, סו‎^9 fed, בס‎ ínclína, 193 inclinate. Parifortniter à uerbo 023 formatur impceratíuus ín conít catione גל!סק‎ reuela, צר‎ impera, cum defectu he:fed non poterímus 0 dicere,à בשח‎ ín imperatíuo, v3 íncli/ גם‎ z Porióordoquieícentíum it 191 8 ם א ץ 6 םת 5 ia extremitatibus habet treís fpecies: príma habet uerba quorüpepoal eft aleph& lamedpoal he:ut 38. /סט‎ luít, אפת‎ coxit:ín quibus uerbis, a/ leph feruat normam quíefcentium in pe aleph: he ueró infequitur formam quíefcentium ín lamed he. Secunda fpecies coplectitur uerba quorum pe; poal eft iod,& lamedpoal aleph; ut ררא‎ tímuít, יראת‎ tímuifti& catera, definit autem hzc fpecíes ín zere, iux: ta formam מע‎ Porró ín tertía fpecie funt uerba, quorum pepoaleft iod& lamedpoal heiut f^. 666 ררית‎ 0 fti Xc.ubí בסו‎ ín utraq; fpecíe fequitur formam quíefcentium הו‎ pe íod,more uerbí ישב‎ íd eft;feditaleph ueró imi tatur formam quíefcentium ín lamed aleph;iuxta formam uerbi סרא‎ clama uit.Sic he tenet formam quiefcentium ín lamed he,hoc eft,imitatar formam 192(OC RAT TITO uerbi לת‎ reuclauitiexceptis infiniti/ סט‎& ímperatiuo;quí integri ueniunt, literam pepoal retinentes:ut ín ínfinití סט‎ 4 Nw tímuit, 0668 NY? ucl NY? tímere:& cum literis בבָלם‎ 1 Regum xvi לירוא בופני רור‎ adtimendum à facic Dauid. In ímperatíao את‎ m mm tímedomínum: Prouer. x x nn. יראף בייהות‎ timete à domíno:Pfalmo xxxi שה אך יראואת יהוה קרושיו‎ tamen tímete Domínum fanctí eius: מקסוה וסט.וווו>> וגו‎ quíefcít(nam uox fchurec haeret ad líteram res) quo difcrimen(it ínter iftam uocem& ín ter ucrbum ראת‎ uídit: de quo dicitur "mono בִּי לא‎ quoníam nonuí debít me homo& uíuet: Exo. x x xit. Sícà ww dicitur ny ירת‎ fagittan/ do fagittabitur, feu lapídando lapída; bítur:Exodi xix. Et cum líterís בַּבְלם‎ Pfalxi לירות במ אופל‎ adfagiíttan/ dum SECVNDIA 1 dutn feu íacíendü in eos obfcuritatem. MvNST. In memoratís tribus fpe; cícbus non íriueníuntur multa e pr. príma nó habet ultra tría aut quatuor: fecunda habet tantam. unum, fcilicet ירא‎ Quarta quoq; non ínuenítur ha bere ultra quatuor, ELIAS 5 Regula:omnes fpecies ordinum compofitoram quos hacte» nus commemorauímus,nunquam ue/ niunt cum defectu pe; etíam ín infini tíuo& ín ím peratiuo,exceptis hís dua busradicibus mx? cereffus eft, בשא‎ tulit fea leuauit, qua ueníunt cum defe ctu pe.Exemplü de prímo, צאת‎ cxi re, N73 ínexeundo,&c. In ímpera/ tio, NY egredere, לצאו‎ 6&c.Síc de altero dícitar שאת‎ tollendo fca leuando, בשאֶת‎ íntollendo feu dum tolleret,&c.In imperatíuo, שא‎ tolle, שאו‎ tollite,&c.Futura ín hísuerbis(ic: n Coniugd tio uerbi T 124 ORATIO formantutià ירא‎ timuit,dícitur אירא‎ tímcbo, Nó" tímebit: 86. Et à. m? exiuít, אצא‎ egredíar, רצא‎ cgredie/ tur:& cetera.]tem à. ירה‎ iecit, T'YN íacíam, mY" íacíct:&c. Et cum defe; ctu be, איר‎ íacíam,?יר‎ 6 iuxta formam 37732 ריית‎& pulchre factus eft in magnificentía fua: Eze chíclís trígefimoprimo. 4. Porro ordo deficientium in ex ttemitatibus, non inuenitur nifi ín ra/ dicc בתן‎ dedit,qua ín praeterito defe; cum patitur pofteríorís nun:ut BT ww dediftüdediín imperatíuo ueró & futuro deficit nun primum, ut. Ya da, ww dabo, qw dabít:& catera. Proínde ín ínfinitíuo nonnunquá defi citutraq; extremitassut. ne אהל‎ 0 píam dare;Deut. ri. Y Ea. in dan do domínum, fiue quum daret domi/ nus: INumetí x Xit. Quod quidem fie Ícribi SnCVNDA| אד‎ Krbidebuerat mima יוס) סח בזאטו‎ tnam בְּכשִית‎ ínappropinquando. In uenítut quoq; preteritum eiufdem uet bi deficete ín utraq; extremitate,nem/ pe ín dictione לי‎ mzn^z*w& inimi cos meos dedifti זז ותו‎ Reg. x x ir. 5$. Ordoautem quadratorum uet borum,hoc eft,qua quatuor conftant Verba radicalibus literis, ut eft, וטועשיע יובס‎ 4 & oblectabit fe infans: Ifaíze undeci, tno.componitur ex quiefcentibus ín la med& ex duplícatis,caditds helamed poal& duplicatur pe& ain, Sic quogs ínuenitur תורתר שעשיעתי‎ lece tua ob lectaui me: Pfalmo cxix, Vtrunque exemplum eft de coniugatíone piel. In coniugatíone ucró pual, על בַּרְבַּיִם‎ תשעשיעו‎ faper genua oblectabímíni: Ifaix 1x vr. Et ín híthpael,*ymena אשיתעשיע‎ ínpraccptis tuís oblectabo me:Pfalmo cxrx. Inueniuntut etíatir ; nz 196.0. RÀ T.I. וס‎ dua: tadices quatuor diftinctarum ra» dicalíum literarum, hoc eft;in quibus nullalitera duplicatur,& ha func בְּרְבַּל‎ & vo3 Exemplum:"^ ברְסְמְנַת‎ בויער‎ demolictur cam aper de filua: Pflrxxx."aya"&Dauid indutus. 1 Paralip.x v. 6[nueniuntur etíam multa 7 dine duplicatorum;quz ín hac forma ucníüt,duplicaturd in eís pepoal poft lamedpoal,ut à 723 dicitur"yYR?NOM wy?en ya& uoluam te de pettis:Ie rem, xxi.Sicà 999 Ecclef. mW לא פנים סְלְסֶל‎&ipfum non leucfecit fcu límauit facies, Et item à סלל‎ ha; bes Prouerb. rrr."vei סלְסְלָיה‎ exalta eam& cleuabit te:Prouerb.iur. & alia hís(imilía. Omnía autem טוט‎ modi uetba non ínueniütur nifi in con tibusinain, nzv7€ 797v Tom mam "124 iugatione piel. Exemplum de quiefcen: SECY NDA 7 *23 ecce dominus mutabit feu tranf feret te translatione uírI(atae סכ‎ ius príma radix eft סיל‎ Hinc eft ₪ lud הַבַּלים‎ nw ויטילו‎& proiecerunt uafa:Ionz r.Hínc quoque nafcitur illa coníugatío quam grammatící uocant quadratam, nempe qux duplicat la medpoal;ut à שוב‎ fit משובב‎ con uertens, ₪ à we fürrexit, מסומם‎ erígens. Verüm íam probauímus ea uerba efe de cóiugatione piel;/nec dit tíus hic(iftendum cenfemus. 7 Metbum quinque literarum ef fentíalià non inuenitur nifi unam,nem yon ; li^ pe"avan ut"yu vvayen turbata 777 )היוס funtuifcera mea: Thren. Et ín paufa,(istis, facies mez conturbata‏;" הבורבורף funt;fca fletu fordída facta funt: Iob‏ xvi. Duplicatur autem ín hoc uerbo‏ lamed poft tres radicales literas.‏& הווה INam radix 010501"an ideft,lutor‏ hs n 5‏ 198 ORATIO fum,fordidum fen tatbatum fuit, Hxc ueró^m)?^2? cor meum fluctuat fcu ínftabile uagatur: Pfal. xxxvii. item"yy הםבםך‎| peruerfa eftuía:Pro uetb, x v. funt nomina adiectiua,ficut &ila, vyw) flauus, ארמרם‎ rufus: Leuiticí decímotettío. 8[Inuenitur quoq uerbum unum ex quiefcentíbus ín lamed he,conftans quíngg radícalibus líteris:népe, ze» בבָנִיארם‎ pulchríor factus eft prac fi 15 homínum: Pfàl. xrv.cuíus radix eft ימה‎ duplícaturárin ea pe& aín,& cft de coniugatione kal:íed המרמר‎ eft de coniugatione pual;tamet(i níhil referret(i ipfiim coniugaremus iuxta formam parentis fuí/hoc eft,ín piekdi cendo zeyawan"awen| Sic enim aiunt grammatici, quód omnis radix qua הו‎ parente feu actiua uoce ínueni/ tur coníugarí;poteft quoq; ₪ ín בק‎ ua SECVNDA 199 ₪3 uoce inflect;& econuerfo: ut. mv? בוט ביס‎ mi acdpiatur quazfo paw xillum aqua: Genefeos decímoocta uo. yw וְבִי יפן בוים על‎& quoniam dabitur aqua fuper femen:Leuítici um decimo. qux ambo funt de coníuga: tione hophalergo poterímus ea quo que coníugare iuxta normam parentis fuijid eft;hiphil,& dicere DT tu li, yan contulit. 9 Inhuncitag; modumfi ínuenerís uerbum unum ín aliqua certa coníuga tione;poterís ipfum confequenter infe &tere per totam illam coníagationéut à vais oa השמיחת‎ lactificafti omnes ínímícos cius: Pfal. rx xxix. poteris inhiphil formare partícipíum prefens, uidelicet, naa Lxtificans:€ pat tícipium praterítum, maa Letifu catus: infinítiuum atqg imperatiuum השביה[0ט 100631 השביה‎ exhilara ü 4 290 O R.A TIO. II & exhilarare:& futurum, אשמיה‎ ₪ tíficabo, על‎ nates ssp אלחינו‎ mm y2N ירעברר משייח‎ Dominus deus nofter latíficet nos per ma num ferui fuí Mat chíz, Amen. FINIS rine pati quas agit de uerbís:nunc de nominibus, ORATIO TERTIA 1 ECLARAT oratio tertia (| uatías formas& משטליבט‎ i 5 id eft, ponderatíones nomi num perfectorum: díuiditurds inftar priorum orationum ín tredecím fut damenta.: MVNSTERI SCHOLION Ponderationcs nominutn uocátur uariz: forma: nomínum,ubi qua 70 dem fünt forma& eorundem pur ctorum,feruant communem normam in fui iínflexione:ut ficut à"Yo fit מלבים‎ Sic vw הבל אבן‎ ₪(imilía, eandem feraant formam,quum de fin ulati ín pluralem numerü mutantur. Sed Elías ipfe íam declarat hanc pon: deratíonem. n 5 OR AT IO ELIAS Fundamentum primum;in quo expli. catur quid fignificetur per di&ionem ש משסל‎ quomodo nomina foleant ponderari. o 7;: 7l oratione príma funda mento tertío,quód ra; dicem unamquamque | | NOCRIPSIMVS iamin| | | , tící po Yderare íuxta pondus feu for| mam huíus dictionis פעל‎ Quemad|| Ponder4/ modum autem agüt ín uerbis,fic quo; tio nomi, que faciunt ín nomínibus.Exemplum: 7" lhocnomen Y" tcrra;ponderant feu exigunt iuxta formam 5ym Er can| | | | / / t$) confücuetínt gramma id eft,fapiens, ponderatur íuxta for; mam*ya Similiter ea nomína 5 habét à fronte ucl à calce additionem líterac "₪ א זז א‎£05 litera; habent fimilem poderationem: ut בושבור‎ id eft;cuftodía;exigitur ad formam מפעל‎& y" id eít, me moría,ad formam עלון‎ Síc wen ponderaturper m?yen&c. MYNST. Summa huíus capitis eft,quód à radice פעל‎ fiunt díuerfie formz: nomínum per uaria puncta& per adíectionem literarum à fronte& calce, item per fubtractionem prímze aut tertía radícalisut"ye מַעַל מעל‎ "yen norybn פועל‎ ₪ alix multa id genus formasad quas reducuntur om nía nomína qua fub diuerfis iftís ínue/ niuntut formis, ELIAS z[demfentiendum de no mínibus quz deríuantur ab ordinibus defectiuorum& quicfcentíum. INam & illa exiguntur ad formam dictionis byn hoc eft(ut me intellíoas( quam do deficit aut quiefcit litera 4 nomine; 204 ORATIO tanc quogs iuxta formam illam defi» cit uel quiefcit litera una à dictioe: מעל‎ Exemplum: מטע‎ plantatio, wwa onus:ut ín hís dictionibus deficit litera una radicalis,fcilicet nun,& additur à capíte litera mem, fic pondus illarum ad quod exiguntur, nempe בועל‎ car retpríma radicali;uidelicet&& fafci/ pitadditionemliterz בי‎ Idem obfer; uandum ín מטרה‎ íd eft,obferuatío, & vUa donatío: quz pro fuo pon; dere habent dictionem ביעלה‎ In hís ením otnnibus deficit pepoal;addítár: que à fronte litera mem,& à fine acce: dit he fcemínina litera, faltem ín duo bus pofteríoribus exemplis. mvNsT. Hxcomhnía non admodum funt neceffaria,fed ad hoc feruinnt ut Ícías ín nomíne defectíuo, qua lítera e(fentíalis deficiat, príma,fecunda aut tertía:ut ín nomíne mara. deficit pri ma 25 חמ תרח ma radicalis nun& accedit à fronte li‏ tera hazemantíca mem;& à calce litera‏ fceminína he.‏ ELIAS 5 ldemquogqfitín quie‏ fcentibus in peíod, ut nav fotmuus,‏ confilium: ín qui/‏ עצה vy^ fícientia,‏ bus omnibus deficit(od pepoal;& ac/‏ cedit in fine he litera fceminini, iuxta‏ formam m9 Sicín ordine quiefcen;‏ tium in aín:ut iN lux,€ díessquov‏ Idem‏ בול feuformacít‏ מושסל rum‏ olla,^^v paries:‏ סיר iudícium eft de‏ pro fuo pondere:&‏ פיל qua habent‏ tribulator,habent v9‏ צר alienus,‏ ור ro fuo mifcal.‏ 4 Hauddifsimilis ratío eft ín 5 quicfcentibus,quando habent literam aliquam fuperadditam, ut.'eówe lo: cus, בילרן‎ diuerforium, quac funt de forma"ea Et תבנית‎ fimilitudo n^n deceptio;habétformá פַּעְלִית‎ 2606 ORATIO Sic deomnibus nominibus omnium ordinum agítur. Verüm híc diligenter aduertendum cft, quando huíiafcemo di formas conftituís,ut fcías quz lite; ra fit radicalis& qux mínifteríalis, ne forté impíngas,& pracfertím ín uerbis: exempli oratía, mwyaa va ביוצא אני‎ inuenio ego amaríorem morte:Ecclef. vit.cuíus mifcal eft בועל‎| Nam eft participium pracfens de coníugatione kal; radice NY inuenít:at מוצא רוח‎ מאוצרותיר‎ ídeft,cducens uentum de thefaurís fuis: Pfalmo cxx v. illius radixeft יצא‎ exíuít:& eft ínhoc lo; co participium pravfens de coníuga tone hiphil, iuxta formam& mifcal בועל‎& cxtra, s. Idemnuncobferuandum ín no; mínibus, ut^a za quífquilizx fru; mentíAmos viir. quod habet formá huíus,**^và baculas manus:Ezec, XXXIX Mata MCA אצאצל םאל 4 טאאא.ו‎ Mi(= n CR DEAN יב‎ TERTIJA 207 xxxix. Eftautem בובל‎ ex defecti פוט‎ ín pe nun;habetdy faperadditam lí teram mem:fed»v'à eft ex íntecrís, eftá; mem litera effentíalis:f(icut& ín (imilicafu. בוסוּם‎ id eft,locus, habet formam שלום‎ idefbpax:fed מקום‎ eft ex quíefcétibus ín aín,& שילום‎ ex perfectis. Et hzc quídem tam ín regi/ míne quàm ín plurali numero ínter fe, quantum ad formam attínet, nullam habent differentiá,fed ut horum pur cta fic quoq; illorum tnutantur.quem admodum id latius explícabímus, de (ineulís ín fuis quibufque locis& fun damentiís loquututi. Fundamentum. fecundum; in quo declarantur cauce ob quas pun&ta in nominibus mutantur,c7 que[int pyn&ta. mutabilia atque in que mutentur. Qekendun ítaque caufas,qua no^ ELIAS ותוא‎ in punctis mutant,efIe qua 208 ORATIO tior,& harum fignum eft ye ideft סְבייבות‎ regimen, רבו"‎ pluralis nume rus, f"2y3 feemínínus cafus,& m3 affixorum fübiüctio. Punctaueró feu Vocts uoces qua ín nominibus mutatíonem mutil 5dmittant funt quatuor, uidelicet ca^ mez,zete,fzeol& holé.Quiín& fche; ua eft quafi unum ex illis, non tamen annumeratur illis,quía non contínetut ín famma uocalium,quemadmodum declarabitur ín tractatu Cantici. mvNsT. Senfushuius diftinctionis cft, quando nomen aliquod conftat punctís camez,zere, fxgol& holem, & cft mutandum de(ingulatí ín plura lem, aut de mafculino genere ín foeni nínum, aut de ftatu abfoluto ín fta; tum regímínis uel affixíonís.funt pan; 664 illa mutanda fecüdüm fubfcriptas regulas. ELIAS 2. Mutatur autem zere& camez | | TERTIMKM 209 camcz feré femper ín fcheua,& prae fertíim qnando ponuntur fub príma li, teta. Quando ueró fcribuntur füb fe/ cunda lítera,migrant ín patha:exem; plum,à^2* ín regímine dicís,»z3 ww uerbum domini; Genef.x v.Et à ולו‎ ín conftructione 3^2 YYY fenex domus fua: Gen.x xir. Síc cum qui bufdam affixis fingularis numeri. Mu tantur quog, ín fcheua cum aliquibus affixis pluralis,& ín conftructione,ut fingula hzc ínfrá cófpícies fundamen/ to Íeptímo. MvNsT. Regimen feu conflructio nem, Hebraí uocant coniunctionem nominatíuí& cenitíui: ut eft, pracfev ctus urbís,domínus terrae,creator coe/ li Et ín calíbus loquutíonibus nomína/ tiuus fere femper mutat puncta,quan do ín ftatu abfoluto ed unum ex memoratis punctís. Exempla fuppe/ 0 E ORATIO ditat Elias nofter. ELLAS 5 Regulzomne nomen perfectum, cuíus uocale prímum eft camez,miotat ín omnibus memotatís mutationibus ín fcheua. Idem iudici eft de nomínibus,quorum prímum uo cale cft 2000. Eft tamcn difcrímen ali quod ínter camez& zcre,quía camez mutatur ín ומונוס‎ nomine in fcheua, quxcuncp fuerit uox fecunda:fed zere non mutatur,nifi quádo uocale fecuty dum fucrit càmez. MvNST.[nueniuntur pauca qux hanc regulam non feraant,ut à. Vv» fit pluralis eve". equites, Sic vn & in plurali even artífices.Kimhi ta men dicit hac efTe ex dageffatís, nem pequód wm prímam debuit habe; pt patha& res dageflatum;(i illius eflet capax. ELIAS 4 Exemplum, quando uocale 1 -—-—im DEAMNRNERNEENANENANIN NONE SSH sae T TE RTTÀ 211 uocale primum eft camez:ut Sv yt גרול רבר‎ ab his dices ín conftructío ne fingulari,^7* uerbum, רול‎ ma enus; E mefsís, וסן‎ fenex:& cami aflixis, וסנו סֶצירו גרולו רְבַרו‎& ín plurali eiyyevvry הברִים גרולים‎& cum affixo vàyy vy גרוליר‎ v2 Sed ín regimine plurali habent fub; pri ma híreca ut"ip!"ry רברי גרלי‎ cu ius rationem tibi aperíam ín funda, mento fexto, s. Eaueró quorum uox príma eft Zcre,ut eft לבב‎ cor, 23Y botrus, שער‎ crínis:& his fimilia, mutant quoq; zere ín fcheua ín hunc modum, ענם‎ 229 שער‎ 4 cum affíixis, 3329 cor eíus; 3237 uuacíus, שערר‎ pilus eius:& 1 plurali w23»wzx&c.Atquando uocale fecundum non eft camez,zere quod eft ín capite nomínis non mutat; ut אפור‎ humerale, כ טק אבוס‎ 0 2 212 ORATIO ín regimine. אמור בר‎ humerale lini. rr Reg.vi. אבוס בר‎ prafepe uacuítatís: Prouer. אפורו וזא‎ humerale eíus, אבוסל‎ przefepe cíus.[detm fentíendutm de fingulís quatuor memoratís muta tionibus; iti quibus ifta forma, quat tam attinet ad puncta, nullam habet mutationem. 6. De his ueró nominibus quo; rum fecundum uocale eft fzgol, íam non dícam,ut cft ספר‎ liber, 93». קט‎ tulus, עשיב‎ herba,& fimilia;fed expli cabuntur fundamento fequenti. Inue; niütur quocp pauca cum quatuor pun 615,106 eft;cum duplící zere,ut הילל‎ שיחר‎ à Lucifer filius aurora:Ifa.xc un. na aw תבל‎ orbis& qui habítant in eo:Pfalmo x xii.Et hac non inue niütur ín plural neq; cum affixis. Sed תבל הוא‎ fcelus eft: Leuit.x vri. quod fignificat m2y^n abomínationem,ha bet 1«-—————— TERTIA 21$ bet fex puncta:& pro figno utriufque fint tibi ifta, סטני ארץ‎ E ny2^N qua tutor funt parua terrz:: Prouerb. x xx. nm miv שש הבה‎[ex ifta odit do; mínus: Prouerb.vr. Prudens íntellicit quíd per hxc uelím. MYNST. Seníüshuíus loci eft,quód pauca funt qux ínueníuntur cum qua tuor punctis,qux autem habent for; maim duplicís!סקט‎ ut eft ארֶץ‎ illa funt ín gae nutnero. ELIAS Proinde pauca ínueníun tur Quot g punctü uocale eft camez & fecundum fxeol,ut yw uanitas, עול‎ iniquitas, nYà mots:(imilía: & ín illis omnibus eft ainpoaluau,& idcitco equum eft ut talía ponantur in numero quíefcétium ín aín uau:ut de clarabimus oratione quarta;fundamé to quarto& figno quarto. $ Nota etiam quód uocale fecutvv 0 5 ELIAS 214 ס‎ RATIO dum nunquam mutatut,)וח‎ quando fuerít camez ucl zere:talía enim nomi; na ín regímine fingularí mutant zere uel camez ín patha,& ín regimine pla ralí ín fcheua;ficut& cum quibufdam affixis pluralis,quemadmodum id de; claraturí fumus fundamento feptimo. mvNsT. Exemplahuius 1061 funt ^23& TW in regimine 23.& WI & inplurali"Y2*"àv&c. ELIAS Sedin reliquis mutationibus non mutantur rcgulatíter,(icut fuprà fcrípfimus. Fundamentum tertium;in quo declarantur nomina qu& babent fegol. Ourcrís nunquá ínueniri aliquod tiomen;cuíus uocale prímum fit f'xeol;quín& fecandum uocale fit fx; col:ut funt 3 ueftis,^2 fepul chrum,"em pictas:& fimilia. Et fot/ ma illa nomínum excedit in numero tclíquas TERTIA 46 reliquas formas nomínum,uocáturdg nomina fex punctorum, habét fem per accentum mille/hoc eft;in penulti imma,nec mutantur in regimine fingula; ri uniucríaliter:zuc ema בגר‎ 858 linorum: Leuit, אל.זוזא‎ em mifer cordia dei Pfalmo ri.Sed cum affixo (ingularis uetitur fzzgol primum in hi rec& fecandum ín fcheua,ut 3933 uc ftis cias,^»2v fepulchrum 0105 6 alia his fimilia, 2 Hicctiam aduettendutu quatv do litera príma cftuna ex gutturali bus, tunc migrat fegol prímum in pa/ tha,ut הסרר‎ miífericordia eíus, עברו‎ feruus eius:& caetera. Inueníuntur ta/ men& alia multa qua ín hoc cafu ha; bent patha;ctíam quando príma noa eft gutturalis,ut à vy dicitur v3" pes cíus,& à y93 fit במנר‎ uitis eius: &(milia, 0 4 216 ORATIO MvNs$T. Multafuntquz cum affixis ín fingulari& ín plurali conftructiuo mutát fzeol prímum ín patha,& funt T7 מל נש‎ 29302& alía multa. ELIAS[n reliquís autem mutationi bus omnía ifta nomína infequuntut normam nomínum camezatotü:nam utà^23 dícis"23023 e"z^ Sic à"3 dices, בגרים‎ ueftes,"v3 uc: fles, בגריר‎ ueftes eíuss&c. Ecab^em fit v'yen"yen even ל‎ Gcíasetíam quadam nomina ínucnítí cum fex püctís,qua interdum habent tantüm quíng; puncta, quale eft^^ uotum;quod quínquies ínue nitur habere quinque puncta;& extra illa loca femper habet fex puncta. Sic 2v intellectus feu íngenium,in quin que locís ínuenitur habere fex puncta, & extra loca ílla femper habet quings puacta ín hunc fcilicet modum 92v Sunt S.‏€ לי TERTIA 217 | Suntdeniq;& alía multa quz hic ex: | ceptíonem habent,& illa poffunt co enofcíex annotatione בוסורת‎ nos citabímus hac omnía cum fuis exce; ptionibus ín xditíone noftra magna, quam fecundo ínccepímus, occafione fumptaex בוסורת‎ 4[nueniuntur etíam nomína qua femper ueníunt cutn quínque punctis, utfunt ספר‎ libet, P3» uitulus;avy herba:&(imilía.Sed nunquam inueni tur aliquod nomen,cuíus prímutm uo/ cale fit fcgol& fecundum zerc. mvNsT. Dehis qu« conftant quit que punctis, hoc eft, zere& fxeol, paulo poft dicetur quomodo muten; tur puncta earum. ELIAS$ Sed& hoc notandum, quód nomina illa quz habent fex pun cta fiue duplex וו!סקט‎ duobus diffe runt à nomínibus illís qua aliquando o5 218 ORATIO uel qux femper quíncp conftant pum éís:uno modo quando ueníunt ín pau fa:hoc eft,füb athnah aut fine fentem tíz:tunc ením ea qua fex habent pun/ ta, mutant fxgol prímum ín camez: ut yay לי‎ mmm ipfe erit mihi fer/ uus: Genefeos quadracefimoquarto. Síc xà nez wy& nudum ope tict ueftíméto:Ezechielis decímoocta; uo.& בו[‎ hís(imilía. Sunt praterea qux etíam cum accentu zakeph mu: tantur:ut Na mnm zmularis ce/ drum:Ierem.x xir.Sunt íitemalía qua: dam ex hís,qua ctíam ín aethnahta& fine fententíz non mutantur:ut. מלך‎ rex, yz? palea:& illis fimilía. Verüm P923 ubíg; unum punctum mutat,ex/ cepto illoloco, tve32 nan opertus quafi auro:ubí fab paufa athnah reti net feeol Et quídé huíus rei rationem facile poffemus reddere;fed cemporis angu/ NM MC IS gll /CG————Á HM—Ó— Oe LL T E"R^T'IÀ"219 ancuftia id nos prohibet. Rurfum illa quz quínque fcribuntut punctis, nun quam habent ín paufa camez. 6. Alio modo ín hoc differunt, quód ea qux fex habent fubnotata puncta, ín affixione fingulatí ínter; dum habent hírec& ínterdum patha: ficut id faprà indícauímus:fed illa quae fcribuntur cum quínque punctís,fem/ per habent hírec:etíam fi conftent ex gutturalibus literís,nec fic mutatur hi/ rec, faltem ín pluribus locís. Exem" plum: Ab עשם‎ dícíur ín regimine plurali en r3?» herbz mon; tíum: Proucrbiorum uigefimofeptü mo.Sícab ayy fir משיחך‎ r'yy ucftioia Chrifti tui: Pfalmo octuage/ fimonono. Quz ucro tnutantur, tmu/ tantur ín fzool: ut(vom pars cius, ^»3y uitulus eíus,*29m adeps cíus. Idem obfcruatur in regimíne piutali;ut Hec dili ucrtenda 220 OR AST ITO "V?n partes, עגלי‎ uítuli:& catera. Per hunc ígitur modum poteris ifta difcernere i: illis. 7 Et notaquód omnia ífta;tam quz fex conftant punctis quàm quz quínque, quando pro lamedpoal ha; bent heth uel aín;migrat Ízool alterá ín patha:ut mà? germen, שיבה‎ hy; mnus, m flos, שבע‎ feptem:& alía hís fimilia. Quód(i ainpoal fuerit heth uel aín, mutatur utrunque fxeol ín patha:ut בהל‎ torrens, שהר‎ auro ra, בער‎ ftultus, בער‎ puer:& fimilia, Sed 9n» pruna, גְחֶל‎ carbo, va mendax:hac funt de forma dageffato rutm:quod hínc dienofcítur,quía non mutantur ín plurali numero.nam dici tur 3y3uvn3 carbones exarferunt: Pfalmo xvii. בְּחֶשִים‎ ea filij men daces:lfaize x x x. AvNST. In hisquog; quz definunt in יא— TERTIA 22 ín he literam ftabilem& íncommuta/ bilem,mutatur fzeol pofteríus in pa tha:ut fant ín. בגה‎ fplendor, n3 al, títudo.Flabent tamen hzc duo nomi na locum ín fequenti fundamento. ELIAS$8 Sed& hoc notandum, quód ifta omnia funt בלרע‎ hoc eft, habent accentum ín ultíma:quae uieró pathátur,illa femper funt vy" hoc eft habent accentum ín penultíma, fi/ cut illa que habent fex& quíncp punz éta.Et in hoc quoque illa difcernuntur ab hís qux conftant duplicí camez, nam ca femper funt מלְרע‎ ut 2m au rum, בר‎ uerbum, YEy fumus. Ad; uerte íd bene, quía eft regula notatu digna. Fundamentum quartum;in quo declarantur formé nominum;quorum prima uox eft bolem. quando uocale prímum EL1As‏ ל in aliqua díctione eft holem,illud 222 ORATIO in affixotum fubiunctionc(ingularí, S in plurali, atqp ín regimine plurali mu/ tatur ín hatephcamet:fed hac condi tíone, quód uox fecunda fit fzool& non alius punctus: ut או‎ aurís, סרש"‎ fanctitas, הרשי‎ menfis:& fimíliashínc enim dicitur us autis eius, הרשו‎ וניר‎ autes cius: האיל‎ At ín regi míne fingulari nunquam mutanturzut אוו אהרון‎ aurís Aharon: Exodí cap. xxvii, nm סרש‎ fanctitas domini: Leuitíci xix.&(itnilía. z.Potiífsímüm autem in perfectis neceffe eft ut uox fecunda fit fxgol, alioquin ín quíefcentibus ín lamedhe mutatur etíam holem;quando uocale fecundum non fuerit fxgol: quod fuo loco declatabimus, nempe i ín oratíone quarta;fundaméto nono.figno tertío. myNsT. Exemplum quinti ordinis eft יי "EP NENNT IT S uu ccu c<<. ————— TERTÜA 223 eft עיבי‎ afflictio, à quo ín affixorum fabiüctione dicitur^37 afflictio mea, Sic חולי‎ infirmitas. ELIAS 5 Porró quando ín perfe; étís uox fecunda non eft fxol, ut in his,^x^x thefautus, 225a ftella, עולל‎ infans,&(imilibus;holem quod eft in capite regulariter non mutatur:camez ueró aut zerc quod eftín calce, quali tet illud mutetur íam fignauiín funda; mento fecundo;figno fecundo. MvNsT. Mutaturautem camezín pa tha,ín regímine fingul.uc eain 223 ftella ccelis& in plurali conftr."223&c. ELIAS Sctipíi etíam pauló füperíus in nomínibus qua fex conftant pun; ctís, fundamento tertío, figno fepti/ mo, quód propter heth ucl aín;punv ctus fzeol pofteríor mígret in patha: o & hzc eadem regula híc quoq; locum habet:nam ab mi& בובע‎ 8 ELIAS 224 ORATIO ארחו‎ femita eius, 3723 galea eius:&c. Quando autem ainpoal eft una ex li/ tetís gutturalibus,tu nc migrat hateph camez fub aiínpoal,& pepoal habet ca mez:utab אהל‎ dicitur אחלו‎ taber; naculum eíuss& à תאר‎ forma, האר‎ forma cius. MYNST. Sunt ítaque hac nomína בבק‎ galea, ארח‎ femíta, קוּרֶש‎ fan ctitas, גב‎ altitudo,eiufdem forma, nii quód ultíma gutturalís mutat fa gol in patha ficut& nex& מלר‎ ciufdem funt forma eadem ratíone. Fundamentum quintum;in quo declarantur forme nominum» quibufcunque alijs a iam memoratis conftent pun&use SAL Duero praterea quód pau ca ínueníuntur nomína quorum príma uox eft fchureciexempla, ou" axw chorda& organum: Pfal. cir. עגיל בובו‎ inaurís& murenula: INu/ mcti : . | TERTIA 226 meri x xxr. Inuenítur deníq; tantüm unum quod habet hatephcamez,netn pe T2N"v מיעשה‎ opus manuum ar tíficis: Cantíc.vi 1r. Et fic non reftant no bis 4114 puncta quz explícemus praz ter patha,hirec& tría puncta,hoc eft kybuz: pro quibus tibí unam damus regulam omnibus fatisfacíétem,& eft* hac.Quía ením tría illa puncta funt ex . mínoríbus, congruum fuit ut femper poft ea fequerctur dages: de qua re | fu(ius loquemur in tractatu Cantici. : INunc autem nomína dageffata lut ות‎ |. quam mutantur:exempla, אביר‎ ma; ,,,55,, euificus,"33 fortís, 223 fur, סלם‎ untur fcala. Hínc dices ín rcgímíne אביל‎ wm przcípuus paftorum. r Regü xXr. בביר בח‎ robuftusuirtute: Iob xxxvi. Etín ftatu affixorum: Yv28 magnificus cíus, בבירל‎ robuftus cius. Sunttamen pauca que excipiuntur ab P 226 ORATIO hac regula mutationem admíttentia. 2: Notactíam quód nomína à ca pite fcheuata, nunquam mutant illud fcheua:ut V2*3 mel,"23 uír, zNY lupus,"em afinus, 7323 termínus, & his fimilia,ín quibus fcheua nunquá mutatur. Quod autem ínuenitur Can. wicinr"Pm אבלְתִי יערי עם‎ 6 comedi מזטטג)‎ meum cum melle meo: putant illud alíam habere formam,ut nulla eft forma nominum qua à com muni regula non patíatur aliquam ex ceptíonem. De quibus ampliorem fa ciemus mentíonem in pracfatíone libri compofitíonísuíde ibt. 5 Pratetea fcíendum quód uox qux illico poft fcheua uenít)nunquani mutatut,nifi quando fuerít camez:cu/ iafmodifunt, 2ma fcriptura,^v? ho; nor,& hís(imílía. At iam explícuímus in fundamento fecundo,(igno fecutv do TERTIA 217 do;quo pacto mutetur camez.. Porrà) quando ífta nomína;de quibus híc agí mus;ueníunt ín regímine plurali;uerti/ tut fcheua capitale ín hírec:ut."ama, Ícripturz,"w^ honores:qüorum ra; tíonetn oftendemus ín fequenti fun damento, Fundamentum fextum;in quo fit men tio de bis que conducunt ad notitiam affixorum nominum. NES ínutile uifum eft, ut pramit tam tibi regulam unam notabi lem;qua conditíonem fcheua manife ftet. Nam punctum illud cft radix א‎ fundamétum ín mínifterío affixorum, prafertím ín nominibus perfectis, Ita/ que fcíendum;quód nunquam à capi te dictionis duo fcheuaín fimul fcribü tur;íta ut unum mox confequatur alte ram. Docuímus etiam pauló fuperius in fundaméto fecundo;figno fecundo, םס ELIAS puo fche; t4 à prit cipio 218 OR A-T-IO quód camez& zere migrant ín fcheua in capite cuiuslibet nomínis. 2]ldemiíudiciá habetur nonnutv quam de co ín medío dictionis. Vnde quodcüq; nomen habet ab ínítío fche ua,etíam) illud ex alio puncto natum fuerít:puta quód camez ucl alius puty ctus à principio nomiínís, mutctur 1 fcheua ratione alíqua quatuor muta tionum quas fignauímus à capite fun damenti fecundi,;uenerítd; poft ק טוט‎ cemodi fcheua punctus camez aut ze/ te,& incíderit(imul caufa ad mutam dum punctum camez uel zere ín pun ctum fcheua;certe concurrent ín hoc ftatu duo fcheuaín à príncipío dictio; nís:fed impofsibile eftut(ic pariter ma neant, quemadmodum faprà fcripfi mus, ídeo necefleeft ut prímum mi; מו:סוס‎ 85 huíufcemodi הו‎ derít cafus. Quod ut claríus intelligas, hac TERTIA 229 hxc duo nomina וְסָנִים‎&"2* capias pro exemplo. Quum ením obtinue; rint locam conftructionis,illico ín fine cadit mem:íd quod explanabit ín fun; damento duodecimo huius orationis: & tum necefle erít,ut etíam uoces ipfa alleuientur, nempe ut camez uel zere more fuo ín fcheua mutentur:quo fa; Co,erunt duo fcheuain à capite díctio nís, dicendumdg tunc effec."àys"323 fed quia íd non eft pofsibile;ut illas di ciones fic punctuatas proferre queas. mutandum eft prímum fcheua ín hi rec,dícendum 66 unm idefbuer bafencs. MYNST. Idem iudiciam eft de literis ferullibus z?3^ quorum naturale pun ctum eft fcheua:unde quando à from te accedunt ad literam fcheuatam,ne^ cefTe eft ut fcheua corum migret ín hi i] tc:ut d ez, diis ברְברים‎ 6 P3 230 O RATIO לרברים‎ Ante iod ueró ftheuatum, utrunqy fcheua mígrat ín unum hírec, utà יפר‎ dicímus וירב"‎& loque 'tur, Vau tamen quando à capite acce; dit ad líteram fcheuatá; mutatur fche/ uaín fchurec:ut 8\ברים‎ non dici uus ורברים‎ fed ורברים‎& uerba. Regulatiter enim habet uau ante líte/ ram fcheuatam& ante literas בומת‎ fchurecloco fcheua. 'LtAS 3 Hinc liquet illos errare, quí dícunt ín Thalmud. yea snv "una"? quíaà we" fitconftru 'étiuum"YN ficut à e"Y2* dicimus בר"‎ Etquídem ego uidi ín una olof/ farum;qu« funt de ordínanda oratío; ne,ín qua fcriptum habetur:dicí debet לוברי בהונת‎&non"YO quía"$a ídemfonatquod yw id eft,memo; ' ría. INunc autem de mafculis facerdoz tio aptís ,fitín Mifchna mentío. Ad quod TERTIA 231 quod ego díco: non effe ullum diferü men inter."Y fiipfum formes à 3 feu 321 memoría,& ínter"33 quan do cft à(ingularí»2X quod eft maf culus. INam dicímus à."23 memoría, ובר"‎ memotix:ficut à^33 ucfte,"v3 ueftes:& quemadmodum abfurdum & contra hebraifmíi proprietatem ef, fet dícere à. fic míníme conuenit ut dicamus זמר"‎ mvNsT.[fta fnt intelligenda de ab/ foluto plural conftructiuo, quod fub hacfortma abfolute,íd eft;fine affixis, nuaüquam inuenitur:cum affixis autem tenet hanc formam,exceptís his qua/ tuoraffixis X393 הֶם הן‎ qux exígunt lurale conftructiuum:ut. 2y me/ moríx,ucl mafculi eius: ow maf culi cotum. Sed dehis lege Eliam,ut íam fequitur. BLIAS 4 Porttó ín ftatu affixo PA 252 ORATIO rum, pluralis numetus rccipít omnia affixa cum fcheua 2 capite dictionis: ut v?2* uerba eius, vw fenes e ius,"32 uerba tua:excipiuntur illa quz ín fine habent mem& nunlite; ras, ob quas opus eft quadam uoca liutn alleuiatíionestnam cum camez ucl Zere mutetur ín fcheua,& fic duo con; currant fcheuaín,ut רבריהם‎ uerba eo; rum, em"w fenes eorutm:neceffe cft ut fcheua primum uertatut ín hírec,di caturjg em23& uw e 5$ Inhuncquoq; modumhac no mina ama&^v? atq; hís(imilia,qua 3 príacipío habent fcheua:quando ue; níunt fcribenda ín plurali coftructíuo, migrat fcheua ín hírec,díciturds"ama ven(cripta fanctitatís, vi y סוס‎ riz fpirítus,tamet(i hac exempla non inueníantur ín fententía aliqua bibli/ ca, nihilominus fic dicimus per mo; dum $^2* TV | um ca EO |"m y רְבַרֶן‎ pn .-. TERTIA dum coniecturz. Fundamentum feptimum;im quo explicantur affixorum modi. IN primis eft notandum quód cui libet nomíní decem fubiunguntur affixa feu pronomina:& litera qua: íftad exequuntur officium, funt fex, comprehendüturig hoc figno aiam Accipe igitur has decem affixiones per ordínem:& quidem à nomine ^2* dices, uerbum cíus,mafculíni gen. uerbum tuum,mafculiíni: uerbum meum,mafc.& foem. uerbum eorum: uerbum ueftrutmn,mafculínis uerbum noftrum,maf.& foe. uerbutn eíus,feeminíni: uerbum taum,fceeminini: uerbum earum: uerbum ueftrum,foeminíni, P5 ELIAS 254. ORATIO z Vides quomodo príma lítera in omnibus íftis exemplis habet fche/ ua& fecunda camez,;prater ea qua ín fine habent mem uel nun, ín quibus camez,quod cft fub aiapoal; mutatur ín patha: 114 propterea quód pluri bus quàm alía exeinpla conftent סט‎ calibus. Nunc accipe formam affixo; rum ín pluralínumero.A. בְברִים‎ ba, dicimus "^ uerba eíus,mafculini gen. ""(^ uerbatua,mafculíni: "2^ uerba mea,mafculíni& foe. רבריחם‎ uerba eorum: רבריבס‎ ucrbaucftra,mafculíni: s"2^ uerba noftra mafc.& foem. וסט רְברִיה‎ cíus,fcemínini: רבריך‎ uerba tuajfeemínini: Tr 3^ uerba earum: J27)2* uerba ueftra,fcemíníni. 3 Hlicuides quód ín omnibus íftis dictio; TERTIÜUA 235 dictionibus litera prima habet fcheua, praterquám ille qua ín fine afcifcunt affixum mem ucl nun. Illa ením mu tant fcheua in hírec, quum duo fche/ uain à príncípío dictionis fimul ftare non pofsínt, quemadmodum ín pra cedentí fundamento fcripfimus. Pont, tut quogg ín omnibus memoratis cx emplis,iod ante affixum ipfum ceu fi, gnum pluralis nutmerí, MvN$T. Excipituraffixà íod, quod nonpatítur fecum 104 plurale:znam mí nime dícítur*a* fed""2* uerba mea,pracedente patha: quando ucró praxcedit hírec,tünc capitur Gingularu ter;ut^"325 uerbum meum. ELIAS^4 Phrtoinde notandum quód affixa qua nominibus fübiutv guntur, femper fignificant poffefsioné quandam; hoc eft.fienificant rem ip fam pernomen exprelTam ín illius cfle 236 ORATIO poffefsione,quem affixum ipfim de; monftrat, Exemplum: Quando dicís עברף‎ Íeruus eius, aut אמתר‎ ancilla cíus.fienificatur feruus aut ancilla hu/ ius aut illius. Ac affixa quac uerbis fub; iunoütur, eum índicant ín quem actio aliqua ueluti ín patientem tranfit: ut Twym uifitauít eum,"Y3y8 uifitauit te: quod perinde eftac(i diceres"wn ^m illeuifitauit íftam,aut אותך‎ v2 illeuifitauit te:& 646014. quod tibí ali/ quanto fufius explícabímus ín tracta tu affixorum., $. Sed& hocaduertendum,quód litera: quac à capíte nomínum feruíunt, habent pro figno memoratiuo בישה‎ 272) Et quoniam propter cas nomína ín punctis uocalibus míníme mutatur, non opus eft ut híc quippíam de illis dícam,fed mínifteríum earum explíca bitur ín tractatu officiorum. Munft, | | TERTUA 257 mvNsT. Minifteria illarum literatutm funt,quód mem eft prapofitio à uel ab:fchín,qui qua quod:he,litera arti cularís: uau, coníunctío copulatiua: caph,aduerbium fimilitudinis: lamed, artículus accufatíui cafus:beth;prapo/ fitío ín.fed hze liter: pracpofitiuz non mutant puncta nominum,f(icut affixa poftpofitiua. Fundamentum o&auwm;in quo declarantur forme nominum faminini generis. Cíendum quód nomína feemínini generís plerunq; terminantur ín li teram he;& litera mox precedens pun Ctuatur cutn camez:& accentus dictio nís cadít ín eam literam quz: habet ca mez:ut WyWr íuftitia, m'a2m fapien tía, nM rapina, אביקה‎ comceflío, שמלה‎ ueftímentum, עבורה‎ 5, מילובת‎ regnum, n2m73 tertor:& alía his(milia. In regimine ueró mutatur ELIAS 258. O KR A.T.I.O be ín tau;& camez ín patha: fed alía puncta manent omhíno incócuffa,nifi quód ea nomína qua hanc habent 6 mam m?y9 qualíafunt 2*2 bene dictio, צרסה‎ íuftítía:fic habét ín con, ftructione, my n2?3 benedictio do míníGen.xxxvin. יהרת‎ ny? iu ftitía domíni Deut.x x xr.Et cum affi xis, בְּרבַּתו‎&^ny"&c. 2. Caufaueróhuíus eft,quód ca mcez prímum tranfit ín fcheua, quod confequenter uertitut in hircc,ob cau fam quam íam füprà ín fundamento fexto fcrípfimus. mvNST. Concuttuntenim duo fche uaín,& quía(imul legí nequeunt;mu/ tatur primum ín hrec ,ut fuprà fatís explícatutm eft. ELIAS Alíc autem forma nihil mu tant: nam dícímus mezn תהבבותו‎ 6 ולת‎ now& אבילת אבילתו‎ 8 05 | | | | TERTIA 239 | hís Gimilía. 5 Regula. He fceeminina litera duplex habet fignum per quod ס6‎/ 2 enofci poteft: Vnum eft, quód fem frm, per habet camez ante fe. Alterum, Hà quód neceffaríó accentus ponendus eft fub cam literá qua habet camez: hoc eft, quód dictio illa habet accetv tum milra,Gue ín ultíma.Quód(i unü ex hís duobus fienís defuckit.litera he non conftítuct nomen fceeminínum, fed eft ucl ociofe füperaddita, ucl cft radícalis: ut סרא לילח‎ uocauit no; Ctem:Genefeos prímo. eme nea torrens Aigypti: INumetí trígefimo/ quarto. ארצה שיעיר‎ ín terram Seir: Genefeos ttígcfimofecundo:& fimt lia, ín quibus accentus non eft ín ulti ma, X praterea ín omnibus cis,he cft fuperadditum,& nomen ipfum eft ma fculiní generis, ELIAS 240 ORATIO 4 Portró quando litera eft radi calís.tunc nomé ipfum eft de quícfcen tibus in lamed he, íd quod illic latius declarabimus,& pracfertím ín oratio; ne quarta;fundamento fexto,fieno ₪ cundo,& tertio dabimus tibi quafdam tegulas quomodo difcernere debeas he faperaddítum à radicali. Fundamentum nonum;in quo declaratur plurale nominum feeminini generis. | ואל‎ faemínína ín pluralí nt mero utín plurimum habent ín fine literam tau,& qua eam pracedit punctuatur cum holem& uau quíe fcentejut החַבבות ,₪ צרסות‎ ₪ pientíz:& fimilía. 2 Aliquando autem uaa illud fcri bitur& aliquando non fcribitursquod fcribitur,uau plenum,& quod non fcri bitur,uau deficiens uocatur ab autore quifecit een id eft/librum tradi tionum TERTIA 241 tíonum feu collationum fcriptutze, ut תולרות‎ 84 plurale ubí que inuenitur deficiens,demptis duo bus locís וסט‎ eft plenum. Sic צרות‎ íd eft,tribulationes, femper inuenitur ín tegre Ícriptum.Floc uerà plurale nem id cft, decreta;ín noué locís repertum, octies cft plenum& femel deficiens. Similiter pluralía mafculína,qua defi, nuntín ים‎ alíquando patiuntur defe ctum íníod,ut התנינם‎ quod draco; ncs fienificat;ter deficere ínuenítur, Ec in uocabulo ey» iod pofteríus quan doq inuenitur expunctum.Et ín hunc modum pluríma inueniütur, quemad; modum id auxilíante domíno indica, bímus ín xdiítíone noftra^en quam iat non femel conteftatí íütmus nos prope díem adíturos. 5 Ountquoq; nomína fcemínína qua ín fingulatí numero habent he 1 242 ORATIO feminíni líteram,;ín plurali ueró defi, nuntín€" mote mafculinorum:ut à niv annus,dicitur שנים‎ anni,& à גבולת‎ formica, בְמילים‎&alía hís fi milia. Sicut& nomína mafculína ali quando inueniuntur haberc ín plurali terminationem fcemíniínam,ut ab zN patet, fit אבות‎ patres:& à בור‎ pu tcus, dicitur ma& fimilia, Sunt ctíam quxdam qua ín utranque defi, nunt pluralem termínatíonem, ut ab הגור‎ cínctorium,;fit plurale wan& הגורות‎ Sicà"^ generatio, dicitur in pluralí\ורות‎& o" Verüm íam conteftati fumus,nos xditutos li bellum unü ín quo expticabimus, otn nes huíufcemodi notainü diuerfitates, uocabíturás nomen illius המרת‎ v? id eft,tractatulus proprietatum. Fundamentum decimum;in quo declaran tur nomina feminina;que in fingulari numeto TERTIA 24$ wunero de finunt in literam tau.! iconem quemadmodum וס זהכן‎ 38 /טומסס prafens feeminini ín‏ בתנטוכן cationc kal;ín(ingularí numcro habet‏ duplicem formam,nempe mW ucl‏ Et frequétíusifta forma rwa‏ פורת eft ín ufu quàm alia:íd quod fuo loco‏ fufius indícauímus,nempe oratione fe‏ cunda, fundamento prímo&(igno‏ quarto. Síc quoq; nomína fceminina‏ hanc duplícem formam habere inue;‏ níaatur,fed frequentius definunt in he‏ quàm ín tau:ficut id oftendimus fuprà‏ fundamento octauo,& ín fundamern,‏ to fequenti declarabímus quádam dif;‏ ferentíam quz eft ínter ea.‏ 2 Sciasigitur quzdam effe nomi na faemínina,quz מו‎ fine habent tau literam,& mox przcedens litera pun ctuatur cum fzgokut סטוּרֶת‎ uapor, שיבולת‎ fpica,&(imilía;:& frequentius gs 244 ORATIO talia nomína fcríbuntur cum duobus facolín, qux literam tau mox przece/ duntut אררת‎ pallíum, w^97 coro na:& fimilía, s Nouerísctíam quód memora ta notína folium hanc duplicem ha; bent formmam,nam uel habent duplex fzxgol, uel habent holem pracedente uno figolliteram tau fceminíná.Idem fentíendum de nomínibus,quz à fron te admittunt literam mem,ut. Tv» íncrepatio, מושיקולת‎ 6 habent füperadditam literam tau, ut תחבושית‎ ligatura, Nen ornamcen' tum: punctus qui cft ante holem ucl fzgol nunquam mutatur,fiue ucníat poft eum dages fiue non. 4 Porró modum mutationis& punctuationis corum,quando habent unam ex líterís eutturalibus,aut quan do זט סט‎ ín paufa;& alia contingem tia TERTIA 245 tia, dífces& intellioes ex nominibus tríam literarum,& qux habent iftam ín punctís formam:hoc eft; quae ha bentholem& fxeol,de(inuntdy ín tau foeminínam líteram,quale cft voy & fimilía,ínfequütur normam horum nominum הרשי קרש‎ 4 in ftatu mutationis, holem migrat ín hatephcamez:ut$e íncenfum eíus,& fimilia: ut íam ín fundamento quarto fcripfimus. s. Ea ucró quz conftant duplíci fxcol ut fant עטרת אררת‎ imitantur formam nomínum habentia fex putv éta: de quibus fcripfimus ín funda; mento tettío& quarto. Scias tamen quód fixgol prímum nunquam uert£ tur ín hírec,fed duntaxat ín patha, ut עטרתו‎ corona eíus, àmaóNa2P decor eias,& cxtera:uxta formam רגלר‎ vx) &(imilium. q 5 ELIÁS 246 ORATIO Fundam£tum undecimum;in quo declaratur quo pa&o affixa fubimngantur nomitibus feminini eneris definentibus in be uel tau quale inter fe babeant difcrimen. Otandum quód ea nomina que ín fine habent he foemíninam li teram,mutant he ín tau molle;quotíes íllis aliquod fübiungitur affixum:ut à צרסת‎ dicitar צרְסֶתר‎ iuftitia cíus,& à שמלה‎ fir שימלתו‎ ueftimétum eíus: &(imilía. Illa וסט‎ qua ín 6 habent literam he alioquín fuperadditam, ín affixorum fübiunctione príuantur líte ra heut à n3v'à. quod fienificat pe cus,dicitur בסנ"‎ yv& cxtera.Exci pitur tamen affixü tertiz perfona:(in eularís nutneri, ubí he fit mobile, ut *nip'à pecusuelpoflefsio eius, בוטהו‎ baculus eíus. 2 Porróinpluralí numero affixa mafculini& fceminini pluralis,& item (ingu TERTIA 247 fingularis foemínini tertíz petfonz;nó "abrjciunt heut מסֶנית‎ yyav'a eresv's Alia ueró affixa excludunt literam he, ut"ipo yiva iyu&G extera. Ca terüim ea nomína faemínína qux ín fta tu abfoluto definunt ín tau,fub omni bus affixis in fingularí dagefTantur:ut. ab wer& תפארת‎ dices עטרתו‎ cov rona cíus, תִפָארתו‎ decor cius,€ alía his fimilia:& per hoc difcernes illa ab iftis. Vnde cogímur dicere ifta nomi/ na"man7a prxlíim eius, משמירתו‎ cuftodía eius,& his(milia,habere fin gulareabfolutum tana משמרֶת א‎ Nam fi effent ab. man משמרה& בל‎ ín hunc modá fübíungcretur affixum. משבורתו& מלתבות\‎ cau fcilicet lite/ ra raphata. 5 Idquog ftiendum,quód foe; mínína pluralía recipiüt affixa manen te uttocp fieno pluralis numeri,hoc eft q«4 248 ORATIO manente iod(igno mafculíni,& tau fi; gno fcemíníntut צרסותיר‎ íuftitie e; ius, צרסותיר‎ iuftitie tua:& caetera. Sic quz ín fingulari cum affixís habét tau dagcífatum,de quibus faprà fcri; pimus,in plurali quando recipiunt af; fixa habenttau raphatum& molle:ut מלתמותיר‎ pradía eius, משמרותיו‎ cu; ftodia eius. Huíus autem reí caufa eft holem, quum non foleat poft ipfum uenire 1965. 4 lNota ctiam quód affixa plu talis mafculíni& faemíníni; plerunque in fine fubiunguntur cum he& mem, uel cum he& nun:ut. משמְּתוּתִיהֶם‎ ומשפהותיהן‎ familiz eorum& fami lic catum,exceptís paucís locís ín qui, bus he excluditur: ue erána va א‎ משבְּהוּתֶז‎ Eftautem aliqua differen; tía inter ca,& ís qui íntellipít expofitío; nem tabí Schlomo Iarhij fuper hunc ucríum TERTIA 249 uerfum, ותבל תלונתם‎& ceflabit mur mut eorum: Numeri xvir. intelliget quale fit difcrímen inter ene va& משפהותיהם& משפהוּתם‎ Verüm íam ftatui componere aliquem librum in quo exponam omnía uerba memo/ rati rabí Salomonis,quz grammatica liter commemorat ín fua eloffa fupcr Pentateuchutn. Fundamentum duodecimum;in quo declarantur nomina;que babent ultra treis radicales literam aliam fuperadditam. N[Sne quód fex funt literae; quz nomínibus abf ulla confi gnificatione fuperaddi folent,quarum fignum eft האָמכתי‎ Et aliquando quí Litere dem à fronte fuperaddi folent;aliquan beeman thice do à calce, nonnunquam à fronte&"^ à calce. Ec aduerte quód non faperad, duntur nifi illis nominibus qux deri uantur 2 uerbís,quemadmodum id la qs 250: ORAT LO tíus explicabo ín libello f; pecíetum,fpe. cie fecada. Declarabo autem fingulas illas literas,ín duobus iftis ultímís fun; damétís,quomodo Íceregarí debeant d radice trium literarum. 2]n prímís notandum quódhe Litera be|iteranon inuenitur fuperaddíta inítijs nomínum perfectorü,nifi ín uno dun; taxatloco, nempe Ww להשמיעות‎ id eft;ad auditum-aurium: Ezechíclís xvi. INomínibus ueró ímperfectis fxpíus inucnítur fuperaddita:ut wm defen(io,d uerbo בצל‎ euafit:& mmn dilatatío,d uerbo n» dilatauit: qu: quídem fuís ín locís excutíam. Porró ín fine nominum ínuceníuntur tría oe,| nera hehín. Quoddam conftituit foe mínínum 5טחסק‎, aliud eft radicale,& tertíum eft fuperadditum, quod fur damento octauo explícuímus, 5 Litera aleph ín multis locis fo; let TERTIA 261 lét faperaddi nominibus,& tum ple; 7 סטש‎ punctuatur cum fzcgokut y2YN digitus, אשב‎ ftratum, אשבול‎ bo; trus, אגְרות‎ pugnus:& alía his(imi/ lía. Interdum quoq; inuenitur habere patha,ut v3aN baltheus, אבר‎ pra pofitus, 3WaN mendax,& fimilía. Quiefcit autem fcheua femper poft li tcras"RINT mvwsr. Hoc dicitur quód he env phatica litera habeat patha fequente dages,& mem prapofitío habeat hi/ rec fequente 7 dages:quando au/ tem iftae dux litere funt haxzemanthi cz,non fequitur dages. ELIAS[nueníuntur deníqy nomína in quibus aleph eft litera radicalis,que fci lícet nutncrátur inter nomína quatuot radicalium literarum:de quibus métío/ nem faciemus ín fequéti oratíone,fun damento decimotettío, Et nota quód 252 ORATIO illa nomina haemáthica feré nüquam admittunt literam he feemíninam. 4 Sed& hoc fcíendum;,quód aleph in fine nomínum nunquam ín; uenítur denominatíue adiecta, faltem inlíngua Hebrza, fecas ía Chaldaica língua quam Thargum uocamus, in ea ením fzpe nominibus à calce fuper addí confueuit: ut Na». rex, עברא‎ feruus:& fimilía. Sunt etíam quz líte, ram aleph habent pro tertía radícalí 10014 6ט6),‎ Ne2 folium, Moa mírz culum: uerüim illa fant de quíefcentü bus ín lamed aleph;quorum fao loco non oblíuifcemutr. Rurfus funt alía;ín quibus aleph loco he ufurparí folet,ut בּמטרא להץ"‎ quafi(ignum pro fagitta: Thren.ri.Ec NY 72389. uocate me amaram:Ruth r.& his fimilía, 5. Memquoq füperaddi foletno mautbics tnínibus à fronte,& tunc plerunq; pun ctuatur ————ÀÍ—— TERTIA 253 ctuatur camhítec,& fcheua quod ue nít poft ipfum quicfcít,& ultima uox eft camez: ut. 9v. fanctuarium, java tabernaculum: 87 cum holem, ut^"evA pfalmus, מבלול‎ 85 uel íammarium:;& fimilia. Quando au tem poft mem fequitur litera guttura; lis;tunc mem pathatur ín fauorem gut turalíslitere:ut P2N'à cibus, מחשות‎ denudatio:& fimilia. Idem quoq fieri folet extra cafüm líterze gutturalís,& tunc plerunqy talia dageflantur quatv do habent fübiunctum affixum, aut quando pluralis habent formam: ut בוטעם‎ cibus, בורפר‎ tapetum,"ema dc(iderium:de quibus díces e"azva wvama מרברים‎ Sed& ea qux fub mem habét hírec,ínterdum ínueniun/ tur dageffarí, ut à בושגם‎ fit^v confugíum meum:& fimilía pauca. Omnía autem talía qux recipiunt da^ 254. 0 RATIO ges,habét penultimam uocem patha: fed qua ín camez uel holen de(inunt, nunquam admíttunt dages. 6[amctíamdídicift;quód came zata in regimine mutant camez in pa/ tha,ut à מסרש‎ dices מסרשיהוֶת‎ fanctuarium domini: INumerí xix. mm בושיבן‎ tabernaculum domíniibi dem.Item בבל מאבל ברעה‎ deomni cibo Pharaonis: Genefeos xt. 7 Sunt ctíam aliqua que ín fine admittunt he fcemíninam literam,& (imul habent mem punctuatum cum hirec ucl patha aut cum fxgol, ueluti men?ua prelium, ממולבה‎ regnum, בומשילה‎ dominium:& in ftatu rceími nis, nan?& My m27w regnum Oe: Deuter, ur. Item. לממשלת היום‎ in dominium diei: Genefis r.Inuenitur quoq; hac forma extra ftatum regi mínís:ut neYo מסְגְרֶת‎ cufüra pal/ ma TERTIA 155 mieExo. xxv. את המגְערת‎ inctepa tionem: Dcuter, x xvirr. Et cum hov lem,ut משסולה‎ ponderatio, מהגורֶת‎ cínctuta. Etiam quídem fundamento decimo fcripfimus nonnihil dehorum condítionibus. Inueníuntur prxterca nomína,qux à calce admittüt literam sey, ג‎ mem,ut פתאום‎ fübíto, שם שלשום‎ fine diuftertius,& fimilia quedam pauca. At mem quodín fine nomínum adijci tut ad conftituendum pluralem nune rum,uthíc e"21e"2* nonuocatur mem füperadditum, fed potíus mem feruile,& praecedit ipfum femper hirec magnum,hoc eft,hirec fimul cum iod. Et quando nomen huíufmodi plurale uencrít in ftatum regímínís,cadit mem ipfum remanente folo iod;& litera que mox praecedit literam iod punctuatur cum zereiut"3v רברי‎ íd quod fufius declarabo ín tractatulo affixorutn. ELIAS ס צ'ח' ₪ ס 256 Fundamentum decimumtertiunsin quo declaratur quo pacto quedam nomina babent Riese literas nun uel tau uel iod; capite uel a calce. IS nun à fronte non folet fuper addi nominibus,nifi in paucís quí bufdam nomínibus proprijs, ut funt "á'ai"seei quz noslegímus, INep; talim,Nemrod:&(milia 2 Actinfine dictionis frequenter inuenitur faperaddí,& tunc pepoalha bet plerunque punctum hírec,ut yvvas me moríale, שלטון‎ poteftas. Et qua dam definunt in camez,ut פשתו‎[i num, הרצן‎ acínus:& hís(imilia, Inu; níuntur quoq; paucula que fignantur cum hatephcamez aut cü tibus put étís, qualía funt yay facrificium, שלהן‎ menfa:& talía habent plurale fcemíninum ín oth,ut שלחנות‎^23 Inucníuntur quoque multa ín quibus nun TERTIA 257 &an illud eft radicale;tefjciunturds ta lía nomína ín claffem nominum con; ftantíum quatuor radicalibus líteris,ut funt השמון‎ legatus, yaw3 ftimulus: de quibus nonnihil dicemus ín fequen ti oratione,fundamento ultímo. Inue; níantur praterea multa qux dageffan tur,ut funt. זברון‎ memoriía;fcu hifto; ría, שיברון‎ ebrietas:etíam quando aín poal(ignatur cam fcheua,ut. vvv farculus, סמשון‎ urtíca;& fimilia pau ca ín hunc modum dageffata. Líteratau faperaddifolet nomi‏ ל nibus à capite,& tunc plerunque put‏ Ctuatur cam patha,etíam extra cafum‏ litere gutturalis,quiefcitás ftheua poft‏ ipfum,& uox ultima fzpenumero eft‏ omutatío,‏ תבורגר Íchureciexemplum,‏ uo;‏ תענוג mundus muliebris,‏ תמירוק luptas. Inueníuntur deníq; pauca quae‏ damcum hítec uel cum zere,ut^a 7n‏ r Tau bee/ mantbiciá 258 ORATIO difcipulus,"2m pallium, תרשיש‎ infuüla, Yavm ínclufio:& fimilía.Item| tàu quoque ínuenitur habere hírec,ut תרחר‎ 0165:& cum helítera feemíini na,ut פארה‎ pulchritudo.Süt etíam quacdam qua inueníuntur habere tau tam à fronte quàm à calce,ut תִּלְבושת‎ ueftitus, תפארת‎ decor,& fimilía.Et omnía ifta habentaccétum milleljhoc eft,ín penultima. 4 aueníuntur fübinde quzdam qua à calce duntaxat habent 0 nem tau& non à fronte,& lítera mox praccedens punctuatur cum fchurec, & pepoal cum patha:ut בולב רד‎ re; enum, WWW בוררות, ס0טזם!4‎ re bellio, שהרות‎ nigredo. Rurfus inue; níuntur aliqua;que fub pepoal habent hírecut רפאות‎ fanitas. שפלות‎ hu; mílítas, עסשיות‎ peruerfitas.Item qua. dam habent füb pepoal fcheua fequé. te | TERTIA 209 tehírec,ut vv. 016400, שרירות‎ prauítas. Et ín his omníbus(ic debet formarí plurale, ut iod ipfum mouea/ | tut)hoc cft;confonans fiat& non"סט‎ cale mancat:quemadmodá à. 327 dicítur ín plurali ta 7€ הט ארבע‎ taor regna: Danielis ix. Sic dicemus שבליות‎ flterlitates, עסֶשִייות‎ petuer (tates, גבחיות‎ extollentía, s. Repetíuntur quocp alíqua qux habent addítionem tau in fine praxce/ dente hírec, ut funt. גסרית‎ falphur, שארִית‎ reliquíe, תבנית‎(fimilitudo, תרמית‎ deceptio, ראשית‎ príncípium, הביישיית‎ quinta pars:& fimilía:& haec uoq habent ín plur.íod mobile iuxta quoq חמיישיות‎ quodin thalmud inuenitur.Sic díci£ תבניות ראשייות‎&c, 6 lodfrequenter inuenitur fuper: additum nomínibus propríjs à capite, ut"w^ avr^ vor?& fimilia. Ex ap/ £ z Tod שאל‎ manthiciá 200 ORATIO: III pellatiuís inueniuntur etíam quadam, utfünt m3ev faccus feu pera, יבשות‎ ulula: quod& ín holem inuenitur Éini/ rí, וְעורם ויבשות‎ coruus& noctua: lfaiz xxxii. Sicut& illud. vae רִיתלוּם‎ faphírus& íafpis:Exo.x x v nr. Item íod quoque inuenitur fuperaddi nominibus proprijs ín fine: ut"n3 "wi&fimilía pauca.Sed"vina"vw "zy id eft, ludzus, A'eyptíus, He; brausaatque fimilia: ín hís íod non eft litera hzzemanthíce fuperaddita, ímó potíus eft litera gentilís: íd quod in libello fr pecie; rum claríus expli cabimus., ORATIONIS TBRTIAE FINIS 261 ORATIO QVARTA BELIAS BvARTA oratío multipli Jd ces formas nominum ímper z^ fectorum& quiefcentià de; clatat, díuídíturq;& ipfa ín tredecím fundamenta. Fundamentum primum.in quo expli/ cantur nomina que defe&um patiun tur in DE num. S ÜSCIENDVM hic in pri 31 mis quód omnía nomí ,טח na defectiua in‏ ה zt bent augmétum met REA tA) d capite, femper pur arm cum o fequente dages, quod reprafentat defectum nun: ut nm בוטע‎ plantatío dominí;]fa, v xr. wow»va arma&loríca: Iob xr. r3 262 OA ATI quorum radíces funt בשע‎ plantauit,| profectus eft.Sunt quoq; qux ín‏ סע fine recipiant he literam fcemíníni, ut‏ no2a2 cadauer, בוטרת‎ cuftodia. Et| cum zere,ut. ונפה‎ placa feu cedes, בוסבת‎ conflatile:&(imilia.Et hanc for mam quocp habet במוצבה‎ 84 tamen eft de quícfcentibus ín pe íod. INam ídem cft de illis& de ijs טף‎ de ficiunt ín pe nun iudicium,quemadmo dum íd índicaui oratíone fecunda,fun damento quínto,(igno fexto. 2 Didiciftiauté iam füprà quód nomína dagefTata non mutané in pun Ctís,ut eft explicatum oratíonc tertía, fundamento quinto, figno primo. In hunc quoque modum occurrunt non: nunquam nomína,quz defectum pa»| tiuntur ín pe nun,& fimul quiefcunt ín lamedpoalhe.Exempla, n21à. 65, We contentio: quorum radíces funt n2 QVARTA 265 נצה& גבת.‎ Ethequod nominibus in fine additur, cft hc feemininü. Sed híc סֶצר הבוצע‎ anguftum f'ratum: Ifaíz: uigefimooctauo capite: eftà ra; dice יצע‎ ftrauit. Sunt praterea ali qua quz in fine habent he radicale:ut mv baculus*& fimilia. Ratío ueró per quam he illud dignofcitur ab he fcemínína lítera,eft quia habet ante fe fxool& id dedarabítur latius in fun; damento fexto huíus oratíonis. Item exemplum ubí extremítates deficiunt: בותן‎ donum,& cut defectu utriuf/ que extremítatís, ביתֶת‎ datum, à rav dice y»à dedit. 5 Regula: quandocunque ínue/ netís aliquod nomen, quod à fronte א‎ habet mem pathatum fequente da aij; no, ges,non dubites quin illud fit ex defe; minibus étíuís ín pe nun. Inueniuntur quoque duo ín hoc ordiue qux à fronte 6 t4 Regula ELIAS 264 ORATIO augmentum he fequéte dages,ut. v3 n?rm) dilatatio feu refpiratio& libe ratío:Efter iii. Síc. ev28 wn co; enítio facíerum füarum:Ifaía: I1.quo; rum radícesfunt PY3&^23 Rurfus inueníütur alía duo ín hoc ordíne,quae à fronte defectum patiuntur abíque ullo faperaddito augmento,& funt שיין‎ He שִית‎ occupatio fcu apprchenfio: ut"p לשמיים‎ noy afcendet ín coelum altítudo cíus: Iob xx. Sic שיג לו‎"2) quoníam nego; cíum cft illi m Reg.x viu. quorum ra díces funt NY3& נשג‎ INcc opus cft pro illis aliquá afferre ratíonem,quat doquídem pauca numero fint. Fundamentum fecundum;in quo explicantur ea nomina que quefcunt in pepoal alepb uel iod. 16 fcíendum, quód nullam un; 4 quam repcrítur nomen ín cuius capite Q VAR TA 265 capite quíefcat litera aleph;fed omnia talia nomína formantur more nomi; num perfectorü,ut ab אמיר‎ fic בואמר‎ dictum,uel אומר‎ uerbum:&ab אבל‎ comedit,fit מאבל‎ uel 93s ucl אבילה‎ cibus& cibatio. Símili modo aleph ín medío nomínís nunquá ínuenítur quíe fcerezutà שאל‎ rogauit,fit שאלה‎ ín; terrogatío,ucl משאל‎ petítío. In fine ueró dictionis folet quicfcere, quet admodum ínfrà oftendam ín funda; mento octauo, 2 Eaucró quz quiefcunt in pe iod;plerung; habent à capite additio; nem mem ucl tau, panctuáturdg cum holem:ut מוצא‎ exitus, בוושב‎ con fcffus:&(imilia:habentás camez in ₪ ne, lícet fint& alia qux de(inunt in ze/ re,ut^yYa folennitas, מוסשי‎ offen; diculü:& fimilia. Et nota quód ea qux in(ingulati definunt in camez, ín plu ts 266 O.R.A.T I Ó ralí quoq; retínent camez illud:nam à prioribus exemplís hacc formatur שוק‎ raliaa, בוושיבים‎ fefsiones feu habit; tiones, ביוצאות‎ corefsiones. Sed illa quz ín(ingularí definunt ín zere, mu tant 1100 ín pluraliin fcheua:ut à neis dícítur ביופתים‎ prodigia& à wyv*a fir בווסֶשיים‎ fcandala: ₪ fimilía. Ha; bent autem omnía ifta accentum mil, rajhoc eft;ín ultíma.Et íam quidem di diciftt conuerfionem camez& zere ín fine díctionum.Item exemplum ubi ín hoc ordíne à frontc additur litera tau, תושב‎ habitatío,& ín plurali חושבִים‎ Tamen qux à fronte recipiunt aug/ mentur tau frequentíus ín fine defi nunt ín he fcemínínum,ut YA ge ncratio, fYa3h correptío:& fimilia. Idem fit ín hís qua quiefcunt ín extre/ mítatibus,ut MR laus ucl gratía rum actio, תורה‎ ínftrumentum fcu lex | || 1 | | 1 | 1 | "(a ל‎ E&XTA. 267 lex, àaerbis vvv& ירת‎ Item fünt qu: ín utracp extremítate admittunt tau,ut הועלת‎ utilitas, nomin fpes:& fimilia. Sunt etíam,lícet pauca;quac ha bent mem ín capíte& tau ín fine, ut ny" coníultatio, ביירשיה‎ poflefsio. Regula.Quodcunq; nomen à fronte inuenítur habere augmétum mem ucl tau fcquente puncto holem, illud eft ex ה‎ ín pe iod. Excipíun; tut tamé quadam à regula:ut. wa "wA&adducam teneritudinem: Lez uítící x xvr. ewvv במוועל‎ inftudio manuum fuarum: INehemix octauo: quz funt ex duplícantibus ainpoal. Inueníuntut etíam pauca que habent mem punctuatü cum fchurec,ut מוסר‎ difciplina, vzva infuforium:& fimt lia, Item inueniuntur alía quz carent augmento líterz à fronte, fed defi; nunt tantüm ín he fcemíninü,ut Y? ELIAS 268 ORATIO fomnus, עצה‎ confilium, רעה‎ fcien: tía:& fimilía:& hac ín regímíne mutát zere in fcheua,& camez in patha,qué& admodum explícatum eft ín oratíone príma,fundaméto fecundo.Sunt pra tcrea alía,fed pauca;qua in hac forma carent he foemínína litera,& hac nor funt curanda ob paucitatem eorum; 66)? צא האמיר ל‎ eoeftionem dices 0:1) xxx. 56 o" n"T fructus montíam:Iob xr. quorü radices funt NI exíuíit&t 72^ protulit. Fundamentum tertiumyin quo expli cantur nomina quiefcentia in ain/ poal, augmentum litere babentia. 'JOtandum ín prímis quód mul/ ta funt nomína ín ordine quie: fcentíum ín aínpoal, qua habent aug/ mentutn tem cum camez ,ut. מקום‎ locus, Y? diucrfotíum:&(imilia.Et bxc in ftatu regímíaís& affixionis mu tant QVARTA 169 tant camez more nominum perfecto; rum ín fcheua,ut מסוּם מלון‎& Yahva בולרבל‎ Grcxtera.Quadam habent ter mínatíonem pluralem mafculínam, ut מלונים מסובוות‎ QOuandoueró à cal ce afIumunt he feeminiínam literam, mem femper habet fcheua,fequiturdg ipfum fchurecut משיובת‎ auerfatrix, בולונת‎ tugurium,"ava intelligentia: & fimilía.Sunt quoq; qua augmétum tau ín capite habent, ut. YA yn cre; Ctío ucl refürrectío, תלונת‎ murmur: & fimilia. Sed abfque he fcemínina li tera nunquam ín hac forma inuenitur nomen, quod habeat fuperadditum mem aut tau. 2 Regulaquodcunq; nomen ítv uenetís à fronte habere augmentum mem cum camez,& ín quatuor dictis mutationibus mem illud ucl cau uertit camez ín fcheua;(ienum eft nomen 270 ORATIO: illud effe ex quiefcentibus ín ainpoal. MVNST. Quatuor mutationes il/ lx fnt, mutatío de fingulari numero in.pluralem, uel de ftatu abfoluto ín ftatum regímínís,aut de mafculino ge nere ín foemininum genus. ELIAS lnueniuntur quoq; pauca quz ín fínc habent augmentum tau, ut בושת‎ confufio:& íam ín praece dentibus dídiciftitau ín talibus dagef/ farí;quoties illis affixum aliquod fub; iunoitur, ut לבשתר ולְבוּשֶת‎ ín עוס6‎ fufionem tuam& ín confufionem:pri mí Regum uígefimo. 5 Oícquoque uenitín alía forma, ut ערורחל‎ teftimonium,& in plurali עריות‎ ficut& fuprà explicatà eft ora/ tione tertía,fundamento ultímo;figno; quarto. Inuenítur etíam unum quod: habet augmentum mem ín fincnem: pe€y? uacuum uel uacuitas. Funda QV AR T 8 271 Fundamentum quartum;in quo agitur de. nominibus quiefcentibus in ainpoal;que nullum babent litere augmentum, > Vnt complura nomína in hoc or/ S mt penítus nullum habent augmentü,& conftant duntaxat dua bus literís, punctuaturdi pepoal fem; per uno quinq; magnorum uocalium. Exetnpla qua habent punctü camez: רע extraneus,^X tribulator,‏ זר malíonus. Qux zere, ut^3 peregri nus, אר‎ exitium. Qua: hírec, ut"9 olla, סיר‎ paries, עיר‎ cíuitas. Quz holem, ut"hw. lux, טוב ,065 יום‎ bonus.Quz fchurec,ut vYV platea, "^^ caldarium,&(fimilia. 2 Atcum uocalibus minoribus nunquam inueniuntur, Et nota quód pradicta nomínaplerüg; non mutat; turqua autem mutantur,mutantur ín forn;zas commutabiles feu z:quíualen; ELI AS 272 oO RATIO tes.ut ànotmine X formatur plura; lc cam camez:fimilíter cum affixís mu tatur hole ín camez, ut. רמים‎ dies, v" A? dies eíus:& cxtera. Sic 4 ראשי‎ fic ראשים‎ capita, ראשיר‎ capíta eíus. Itemáj nomen 259 ín flatu regiminis 87 affíxionis mutat holem ín fchurec, ut 3230 טוב‎ 67 catera. 5 Porró qux habent camez& zete,regulatíter non mutantur: huius tatío& caufa patebit ínfrà fundamen: to octauo. Sunt quoq; multa qua ha bent hítec& fchurec& non mutat tur,nifiquod קיר‎ quando fignificat pullum, ín plurali numero habet iod mobileuc שו 56 עירות& עירים‎ id eft;platea;ín pluralí mouet uau /כן!‎ füum,ut שוסים‎ Síc סט סוץ‎ 0 9. capillus'habet סרְצרת"ר.‎ cíncínní eíus: Cant.vr. Età. W^ inuenitur גּברְרְרִים‎ & ín ollis, זז‎ Paralip. x x xuur. 5 Rurfus Q V בה הי‎ 275 4 Rurfus funtalía, que ín fingu lari numero habent iod mobile,ut בית‎ domus, זית‎ oliua, TY oculus, ליל‎ 110x:& alia his fimilía,quae omnía ha; bent accentum millel;/hoc eft;in penul tíma:alioquin necefle effet iod dageffa ri ficut explicabitur ín libello Cantíci. s Hazcitaque nomína per omnes quatuor mutationes habét íod immo; bile, ut ín regímine& affixíone dices ביתו‎ Tea Sic mw זית‎& in plurali זיתים‎ oluz.Item ליל‎ mox, לילו‎ לילות‎ Etabhac regula nihil excipi tur prater uocabulum vm id eft, domus,ín plurali: quod eft ualde ítre/ gulare,quum ín eo dages fequatur uo/ cem magnam accentum habeat mil/ ra)hoc eft,in ultima. 6(nueníuntur quog; ía hocot/ dine nomína;quz in Gineularí habent uau mobile,ut yw uanítas, V»? ín 5 274 ORATIO quitas, à mors,"y medium:& alía his fimilia,quae habent camez 6 f colnec inueniturhzc forma in pet/ fectis, ut memorauímus ín oratione tertía, fundamento fecundo, figno fc; ptimo. In ftatu uceró regiminis X affi xíonis quiefcit plerungg uau, ut. בת‎ "y" ín medio cíuitatis: Genefis xx. בוות ישירים‎ morsrectorum: INumceri 6 מוטס.זז‎ affixís, למבי בוות\‎ ante mortem faam:Deut.x x אלתובו וזא‎ ad medíü eíus: Leuí.xcr.. מחשיבוּת אונך‎ cogítatíoncs uanítatís 5 erem. iir. Item quadam recipiunt augmentum he ín fine, retínetqg uau mobilitate fuam,ut ביותה‎ mors, עולה‎ iníqui/ tas. Et unum inuenitur quod ín ftatu affixionis habet uau mobile, nempe ובעולר אשר עשיה‎& in iníquítate fua quam fecit Ezech.x v rm. Praterea uo cabulum NY? íd eft, uanum, fruftra, fcu (QVI א‎ ₪ T ₪ 275 fcu aanitas,eft de forma'ifta:nifs גו‎ punctis habet alleuiationetn,nam"סט‎ titut ecol ín fcheua propter quíetem aleph;quum שוא‎ dicendum effet. Fundamentum quintum;de nominibus quiefcentibus in lamedpoal alegb. INOsen quód multa funt /(סם‎ 95 mína qux quíefcunt ín lamed a; leph;& punctuantur duplici fecolut N78 míraculum, N93 carcer, N23 fouea, N39 fporta:& fimilia, Et hacc imitantur normam nomínü perfecto, ram:habentds alíquádo ín affixorum fübiunctione hírec,ut 5NV& miíraculü cíus,^*?3 carcer cíus:aliquando paz tha,ntà wio fit טנָאך‎ fportatua.| 2 Suntetíam alíqua quz came; zantut iuxta formam."ym ut שמא‎ fitis, צבא‎ exercitus:& quadam íuxta formam Pyia ut NYM íuncus, סיבא‎ comeflatio:& unum cum dages,nem/ 52 276 ORATIO pe"93 folium,quod ín ftatu tegími nís non mutatur,fcd in affixorum fub; iunctione migrat zere ín fcheua.abfjci וט‎ dages:ut*^wea wea Idem fit in plurali/habetds formam feeminino rum:ut שבוח ישבו בסאות‎ illc fede; bunt folía:Pfalmo cx xr. 5 Hocquoque uocabulum sen id eft;peccatum,eft de forma ífta, de; buitdg fcribí Nom fed alleuiatur dictio ipfa à punctis, ficut& שיוא‎ alleuia; tur,quod tamen eft de forma Pya ut ín prccedentí fundamento díxímus,fi eno quarto. Punctuatur autem heth in díctíone. Nn cum zere iuxta for, mam illorum nomínum quz quinque conftát punctis, Vnde& in affixorum fubíunctione habet fxgol, חְטָאו זט‎ peccatum eius, הֶסָאם‎ peccatum eo' rum:de qua forma dictum eft funda mento tcettío oratíonís prímafiono fe xto Q vV.À AT A 277 xto.Inplurali הַטָאִים‎ peccata. Illud uer הטאים‎ yy&ínuía peccato/ tum: Pfalmo prímo: eft de forma da; | geffatorum, que non admíttunt ali uam mutationem. INam de סס‎ 0 tur pluraliter ín ftatu regíminis€ affi/ xionís, השאי עבוי‎ peccata populí mei Amos rx. Ec."vA חהטאיה‎ 8 eius delebit:Ifaize 6118ב‎ mvNsT. Nomina quz mediam da geffant non mutant príora puncta ín pluralí;aut ín conftractiuo uel affixo; rum fabíunctione. Fundamentum fextum;in quo explicantur nomina quiefcentia in lamedpoal be. Apes quód nomína quie Ícentía ín lamed he,ueniunt ple/ runque cum augmento mem uel tau à principio; punctuaturdg augmentum ipfum cum hírec(cquente fcheua quie Ícente:ut בצוֶת‎ praceptum, nn34 553 ELIAS$ 278 ORATIO munus, mYy^ fpes, m?2n confunv ptío:& alía hís(imilía. Verüm iuxta li teras eutturales fienantur ha literae fü peraddíta: cum patha:ut. mma. me díetas, nA" acerra, WW concu pilcentía:& fimilía. .יד 5א ל ות‎ Mutantliterz eutturales fub literis hazemanthicis hírec ín patha per illam regulam,quód líterz eutturales hatehphatz: punctuant fe,& prace/ dentem líteratn. ELIAS 2 Suntautem omníailla he, qua memoratis exéplís ín fine fübíun euntut, fcemínina& non radicalía: id quod ex accenta dígnofci poteft,nam He fecti, omnía fant tmilra:& praeterea ín ftatu minit muy regiminis& affixionis mutantur ín tau tabile molle,íuxta morem he feemínínze líte; rz:ut Tom wA praceptum domi níPfalrx. מינחת חורה‎ munus ₪ di: Malach. iii. 529A. praceptum eius Q VA RT À 279 eius, Ànpza nn Et paucainueniun tur quz de(inunt ín he hxemanthü cum:utab my afcendit, n27'à)ה‎ fus,& fimilia:& hxc funt millelficut etíam ín oratione tertía fctip(imusfun damento octauo.figno tertio. s. Atccamhe radicali ínueniuntut. plarím a,habentdg femper ante he fac/ gokut nva poflefSío, n3$à turma, &(imilia:& per hoc diftinguuntur ab illis quz: definunt ín he fcemínínam lt/ teram atqy hzemanthícam: quín& in ftatu regímínis atq affixíonis non mu tant;nifi quód fgol mígrat in zere:ut ביחבה רן‎ turma Dan: Nume.x. và רב‎ pecus multum:Num.x x xit. 4 Cumaffixisucró mouetur he,ut qmiy'a pecus eíus, בוהבהו‎ turma cíus, &c. In omnibusiftis he cenfet effe radi cale: uerüm quum fuperadditur tau à fronte;nund inuenítur he e(Te radicale. S 4 ELIAS 280: ORXKATIO Fundamentum feptimum;in quo explican tur nomina quie[centia in lamedpoal be, atque babentia augmentum mem uel tau 4 fronte;(7 tau a calce.| qe quód ín hocordíne ctíam inueniuntur nomína, quz habent augmentum metn 4 princípio& tau à fine:ut בושבית‎ ímagínatio, ברבית‎ augmentatio:&(imilia.Et quaedam ha bent tau à capite& calceut zv3am fi milítado, תבלית‎ confummatio,&(i milía:in quibus püctus poftremus eft hírec magnum,id eft;hirec cum iod. z Etnotaquódhuíufmodi nomi na deberent fcribí cum tribus iodín ín huncmodum, סטף תבנייית מרְבייִית‎ rum unum uocatur סו‎ 18 uel fequelz,quod etíam uenire folet ía pattícipio pracfenti coníueationis hí; philpoft quodlibet aiínpoal,ut מפסיר‎ & בופקירה‎ faciens uifitare. Alterum iod QV-ASR^CTOÁA 291 iod eft loco he lamedpoal: nam radi ces memotatorum exemplorum funt בנס& רבה‎ Tertium ueró eft íod oentile,(icut íod ín קְברִית‎ Hebrza, מצרית‎ Alyptíaca:& fimilibus. Ve/ rüm de hoc amplius loquemur ín li bro compofitíonis. 2 5 Inueniuntur quoq alía nomina ín hac forma,quorum ultima uox cft fchurec,prarfertím quando à capite au gmentum fueríttau:ut הרְבוּת‎ incre/ mentum, תבכות‎ fimilitudo,& fimilia. INon autem hzc forma inuenitur cum met nifi ín fermonibus tnifna, hoc eft,in expofitíonelegísut fA?'à uer beratío,à uerbo לסה‎ percufsit. Me/ miínerís etíam quód mem& tau 4 capi te iftorum nominum femper habent patha,etíam extra caufam líterze gut; taralís. Inuenítur denicg folüm unum cum augmento aleph ín capite;nempe 5 282 ORATIO ואחותי באזניבֶם‎ 80 oftenfio mea ín au ribus ueftrísIob xti. cuius radíx eft wm índicauít, myNsT. lnmemoratísexemplísiod & uau ponuntur loco he tertíx radíca; 16 per regulam iehusqua fcilícet litera Nw facilé ínter fe commutantur. ELrAS| Regula:quodcunqy nomen à capíte habuctít mem uel tau, figna tam cum hírec acl patha,& mox fc quens lítera habuerit fcheua;illud non eft de perfectíssprafertím quum ín eo non fint ttes literae mobiles;fed eft de quícfcentibus ín lamed he. Inueniun; tut tamen duo que à capite habent au ementum tau fcheuatí, nempe W2yn aquaductus,&"won fatipatío. Fundamentum oCtauumyin quo explicantur nomina quiefcentia in lamedpoal be, que fcilicet 4 fronte nullum babent augmentum, fed in fine duntaxat fubumgitur illis be femininum. Rurfus QvARTA 285 nv fciendum quód ín hoc ot; díne inueniuntur 0614 nomina de/ finentía ín he feemínínü, quorum qua dam füb pepoalhabent camez:ut funt שמת‎ labium, בינה‎ pars,& fimilía: quzdá ueró habent zere;ut מאה‎ cen tum, הבהאה‎ 6 fimilia. Et haec quidem omnía mutant iuxta morem confüetü capitale punctum ín fcheua. 2 Atnomínaquícfcétía ín ain feu medía radicali, qua habent utratique hanc formam,tegulatiter non mutat turutà ov fargens,mafculíni,& צר‎ tribulator: díces in foemíníno genere, way furgens, צרֶת‎ tribulatrix: ₪ ín ftatu regimínis, צרת‎ wav ₪ ín plw ralí mafculíno צרים‎ ea"ay ubi ca mez ínítiale non mutatur. Idem íudi cium eft de ijs quac habent zere àprín: tipio. INam ab his qux quíefcunt ín medía tadícali litera puta à uerbís צר‎ 284 ORATIO & שב‎ fiunt nomína n uiaticam, feníum:& ín ftatu reoíminis;‏ שיבה' feruituí:‏ 5 שיבת עבר& TOY‏ Gen.x ririt. ubí uídes zete non muta‏ ri.Ratío huíushzc fignatur:qua quiíe/‏ fcunt ín medía radicali, fetmper opus‏ habent à fronte uoce magna,quz ali‏ qualíter reprafentetuau mediam radi‏ calem líterá,& inqua uau ipfum quíe;‏ fcatideo ob nullá ftatus mutationem‏ uoces illa magna poterunt uaríarí.Ac‏ in hís exemplis"ev labium, wa‏ centum,‏ בואה pars,"MB angulus,‏ quz fub príma radicali litera nonha;‏ bent uocem magnam, quz reprafen/‏ tet& íncludat quietem fequentís lite;‏ rz,camez& zere libere mutarí pof‏ funt,dicesg; WB new&catera,‏ MvNsT. Licetin צרה& מאה‎ item in שפה& בת‎ eadem(it puncto; rum forma, quia tamen non funt de eodem 285 4" תי ארץ. ם eodetn ordine;ifta mutát uoccm prio;‏ rem magnar,ílla autem non mutant.‏ Quando ením ín uoce magna alíqua‏ quicfcit litera,illa íam equiparatur pun‏ ctulo dages.quod ob quácung; muta‏ tíonem non finit mutarí pücta priora.‏ ELIAS Etuide nehuius regulz unv‏ quam oblíuifcaris,quum fit notatu di‏ enifsima. Faciemus tamen adhuc il;‏ lius mentionem ín ordíne duplícato/‏ rum ín fundamento undecimo;figno‏ quarto. Qua ueró habent tertío loco‏ literam he effentíalem,haec explicabo‏ in fequenti fundamento.‏ Fundamentum nonum;in quo declarantur nomi-‏ na quiefcentia in lamedpoal besque fcilicet re-‏ tinent in fine be radicalem literam.‏ SA semen quód pauca ínue/‏ niuntur nomína ín hoc ordípe,‏ quac he radícalé literam non amíttunt,‏ fuperbus& fubli‏ גאה qualía funt e»)‏ ELIAS 286 א ס‎ AT 10 mís:Ifaize rr. ריצא בגו‎& exiuit de pharetra:lob. x x.& fimilía, Sunt tut; fus alía quae ueníüt cum fvcolut ns "Na füperbus ualdelfaíe xvi. ny "^ amicus זו טוטהל‎ Reg.x v.In pl raliueró dicitur גָאים‎ fuperbi, רעים‎ focijuelamici.Porróà nNX quod de finit ia camez, fic לְגְאיוּנִים‎ mam& contemptus, feu defpectio fuperbis: Pfal. cxx.& eft iod illud mobile, Sicín n3 üertítur he ín íod mobile, quando uencrít ía ftatu regíimínís: ut הארית‎ TW cadauer leonís;Iud. x irir. In pluralí, בולא גוית‎ impleuit ruinas feu cadaucra:Pfalmo cx. 2. Sdasquoq quód multa inue; Hemuta; niuntur nomína ín hoc ordíne,que mu t«iriniod canthe finale ín iod quíefcens, praece/ dítás ipfum punctus hírec.Et hacc qui dem funt in quadruplíci differétia. שיו‎ mo funt quzdatu,quorum príma uox 00 | ו Q V AR T 4 287 eftcamez,ut"?Y 0000000, סל‎ po/ lenta. Secundó funt alía quorum uox príma eft fcheua,ut שבי‎ captiuitas, "^A fructus, בל"‎ uas uel"הסתוטיומו‎ tum. Tertíó funt aliqua quorum uox príma cft holem ,ut חול"‎ infirmitas, עובר‎ afHictio. Quartó aliqua quoqgs inueniuntur quorum uox príma eft fac gol,ut"v polymita uel ucftis feri ca,"Ye. moleftía ucl occurfüs. s- Itaque ín ftatu regiminis mi grant camczata ín fcheua;ut"v co & fcheuata in punctum[ססט)‎, fed ín loco paufz,ut שבי‎"7a" Et quam do iftís fübiungitur affixum,redditur 104 mobile;ut"Y'àw captiuitas tua. vy"m fructus tuus,"72. uas tuum. Et fieri poteft, quód ín. משי‎ ₪"y iod quoque mobile fit: quemadmo/ dum à^na dicimus etíam"ma puerí, Qus autem habent holem, 288 OR ATIO mutant illud in hatephcamez, quum ueníunt ín ftatum regímiínis, etíam(i uocale poftremum non(it Ízool, utí Ícrípfimus ín oratíone tertía, funda; mento quarto, figno fecundo, Sunt quocp quz extra ftatum regiminis ha bent hatephcamez:ut"vn בל‎ 6 íafirmítatem:Deute. xxvi. בח חרי‎ qualis furor: Deuter. x xtx. 4 Proindeillz forma quas com mémorauimus, interdum occurrunt cum augmento tau ín fine,ut. Tay proxímus.Et horum quxdam habent holem ín fine, ut אחות‎ foror, חמיות‎ nutus:quz ín regimíne atq; affixorum fubiunctíone mutant camez ín fche; ua:it עמיתר‎ proxímus tuus, אהו‎ forortua, המור‎ nurus tua:& cxte/ ra. Item cum fcheua,ut. הבית‎ lancea, שבית‎ captíuítas:& aliquando cá fchu recín neut. TW?3 captiuítas feu exi lium Q VAR TUA 289 liam, הוות‎ uifio.Et pepoal cutn fche; ua,ut שבות‎ captíuítas, מָּרוּת‎ redem ptio. Quomodo autem hzc mutentur ín pluralem numerum, íam fcripfimus in tertía oratíone,fundameéto ultímo, (igno quínto. MvNsT. Hac ínpluraliante termína tíonem oth, habent íod mobile, ut DW captíuítates. ELIAS[tem quadam inueniunturha bere augmentum nun ín fine,nt. Y^ uoluntas, סלו‎ íignomínía:& fimilia, in quibus uau quiefcit loco he lamed, poal, ut v3 edificatío, yay nego» cium, 3v poflefsio. MYNST. Hxc pofteríora(implíciter addunt ín plurali termínationem ít, fineulla panctorum mutatione. Fundamentum decimum;in quo explican tur nomina quiefcentia in lamedpoal be; qua duas duntaxat babent literas, t ELIAS 290 ORATIO Ciendum quód funt in hoc ordine i SE qua nullá penitus habent fuperadditam literam, quín& he ter/ tíam radícalem literam reijcíunt,rema: nentibus duabus duntaxat líterís. Iv ter ha:c autem nomína quxdam fem per camezantur,& quadam fempet pathantur: alia interdum camezantut & interdum pathantur:& illa enume: rantur ab autore traditionis in hunc modum, אב‎ pater, את‎ frater, הר‎ manus, 3^ píícís,^y?^v regula ad regulam, צר צר‎ praeceptum ad pre ceptum:Ifa. x xvi. Omnía;,ínquam, ifta conformitaté habent cum hís qua quíefcunt in medía radicali,& ítem cum duplícatis: de quibus ín fequenti fundamento dabo tibi(igna& quaf/ dam regulas, per quas illa ab iftís di cernas. Sunt praeterea alíqua qux pua étuantur cum hirec fequente iod quie/ Ícente Q VART'Á 291 fcente,& ea notnína deríuantur à radi cibus, quarum ainpoal eft una ex שו‎ ris Y^ utáradíce רות‎ 60 tur ךר‎ irrigatio: unde את בר"‎ etíam cum írrigatione:Iob xxxvii. Sicà 9" planxit, בי‎ planctus.Hinc eva niv ín planctu eorum lamentare:Eze chíel. xxvir. Erà צית‎ aruít, צי‎ nav אריר 6ט:פוט‎^r& tríerís magna: Ifa. ברה גנוס וה ואסכ‎ 80 cítur"Bi בי תחת‎ combuftío pro טק‎ chritudíne: Ifaiz ri. In quibus omni bus,iod fcribitur loco hc radicalis líte/ tzx,ainpoal uer occultatur. 4 Sed בי‎ id cfbos,non eft de ifto ordíne:natm radíx eíus eft wa. no; men duarum tantüm líterarum,iuxta formam mi quod ouem fignificat. Et fcribitur eodem tenore in regímíne & ín affixione iod literz,hoc eft;quan; tum attínet ad formá nomínis fcrípta, t 2 292 ORATIO non eft differentia ínter mà בי‎ 5 domíní;Ifaiz: prímo.& ínter בי הרבח‎ אליבֶָם‎ osmeunloquítur ad 067 nefcos xz v.quod tamen fic gramma tice fcribídebuerat, ביר‎ os meum:fed ad euítandam duplicis iod difficilio/ rem prolationem,refjcítur unum.Et ta quídem 11 facile ubíque locorum dif cernere poterís, quando"& capíem dum fit conftructíue;aut quando ha; beat iod affixum. 5. Regula fuper omnibus hísque diximus ín ifto& pracedentí funda; mento: Otnne nomen quod conftat duabus literís mobilibus habens ín fi ne fuperadditá literam tau,quam pra cedít hírec uel fchurec, aut habuerit iod quíefcens ín fine,(iae conftet dua bus líterís mobilibus(iue una;aut ha: buerítíod mobile poft duas líteras ra; 0164165: cale nomen eft ex quiefcentü bus QVARTA 295 bus in lamed he. Expende quod dixi, & ínueníes íta efle. Et quod diximus, poft duas radicales literas,id 6 dictum putes, ad excipiendum perfe; cta& quícfcentía ín aín.NNam quando iod nomíaibus perfectis adiunctum fuerit,habet locum poft tres radicales literas,ut המשיות‎ quíntz,& fimilía, In quíeícentibus ueró ín aí npoal/ítera iod uenít mox poft prímam líteram, ut t2? domus, זית‎ oliua:& catera. INoluímus autem ín ífta regula com prehendere quodcinqs nomen ín cu ius fine ínuenitur nun pracedente ho; lem, qualia fant. רצו‎ uoluntas,& Tiv ignomínía: ne ímponerent tibí nomína ín quibus nun illud ultímum eft radícale, ut eft. ארון‎ dominus, 1YPYN 64:06 YN. contentío, cum quíefcentibus in ain, cuíus radix eft 1^^ contendit. ELIAS 294 ORATIO Fundamentum undecimum» in quo explicantur nomina que funt de ordine duplicatorum,quee fcilicet unius litere defe&um patiuntur. Orandum quód multa funt no; mina de ordíne duplicatorum, qua ueniunt cum defectu uníus litera iuxta morem uerborum duplicatorü: relinquuntarás dua: duntaxat litera ín illis, ut fant em calidus, רל‎ pauper, טל‎ ros, סל‎ porta, שת‎ puerorum ccetus,& fimilia multa. Florum multa pathantur,& quadam camezantur, annotanturd per autorem FHammafo reth, Sunt etíam multa ínter ca qua habent holem,ut ערו‎ fortítado, ein calor, עול‎ infans, סור‎ frigus,& fi/ milía. Item quxdam habent zere, ut J^ gratía, שן‎ dens, צל‎ umbra,&(i milía. Qu: tags habent camez uel ze re,afsimilantur quíefcentibus ín ain at que quiefcentibus ín lamed:de quibus Ícripfi | | Q VARTA fctipfi in fuis formis& locis. 2 Dabímus tamen tíbífignaum pet quod PS dífcernere ט טף‎ fint ex quiefcentíbus in ain ucl ín lamed, aut quz fint ex duplícatís. Qux funt ex du plícatís, confuüeuerunt habere dages, ni(i duabus tantüm conftent literis, tanc ením impofsibile eft unam ex il/ lis dageffari faltem dages fortí:quum nunquam dages fit forte à capite RIT ctionis: íd quod latius declarabo ín li bello Cantici. MvNST. Dagesáprincipio dictionis folütm locum habet in fex literis בגר‎ בפת‎& elt dages leue, quod fcilicet non duplícat literam, atcp ideo non fi eníficat alicuius liter: defectum. ELIAS A fine quoq; dictionis nun quam uenít daees ín alíqua litera qua puncto caret, Vnde quando tibí occut tetít nomen aliquod, duabus conftans t 4 295 296 OR AT ס ז‎ literís,& ncfcis וטס‎ ordini illud adfcribe re debeas;aees ín hunc modum.In prí mís uíde num fuftínere pofsit dagcs,fi fübíeceris וו‎ affixum aliquod aut he foemininam líteram,aut mutauerís ip: fum ín pluralem numerum:tunc enim eft ex duplicatis. 5. Proexemplo ittibi s ideft, purus, Sí uolueris fcire cuíus ordinis (it, adijceilli à fine terminationem plu/ ralem,aut affixum aliquod;aut he fce; mínínum,& inuenies WV mundi, WU munda. Sic ab 3m folennitas, «wn folennítates, חגר‎ folennitas e ius:quae omnía habent dages, 8 0 funt ex duplicatis.Nam 1005 ponitur loco líterz duplicata.Sed à בג‎ pífcis, díces€"3^ pifces,& רגה‎ pifcis, ubi cimel eft molle&non habet dages,& idcítco erít nomen ipfum ex quiefcetv tibus. Ian . | | | 1 i Q VAR T.À 2197 4. lamautem prakfcripfimus tibi fignum ín oratíone ifta, fundamento octauo, quo pacto difcernere debeas quiefcentia ín aín à quiefcentibus ín la med,díximusd quíefcentía ín aín nun quam mutarí& ideo poftquàm díxe/ ris d€"W3 ín regímíne e" wv: וק‎ Íces matís, camez mutato ín fcheua, coftabit uocabulum ipfum,locum ha; bere inter quíefcentía ín lamed, חס‎ radíx eíus Y Sed à גר‎ peregri nus,díces C"WA peregríni, 5^4 pere/ erínus cíus:ubí zere non mutatur, ut de patet nomen illud 6116 ex quíefcen tibus ín ain:erítQg radíx eíus hà Fla; bco adhuc& alía(igna per qua: hos ordines à fe inuícetm difcernas,fed non cft locus contrahenda: mora Regula: Omne nomen duabus conftans radi calibus líterís,quatum altcra ín plurali numcero;aut ín fubíunctione m uel t$ 298 oRATIO. etíam he foeemiíninz literz, habet da: ecs: illud erit ex duplícatis, habetág Íemper à fronte unam ex minoribus uocibus, etíam illa nomína quz íuxta traditionem Maforeth habent camez: ut הבלה‎ v^ mare falis: Genef, xir. "v"«n ínteger& rectusTob prímo: &(imilía.Qua quum ín pluralem mu; tantur numerum, aut habent fübíun; ctum affixum ucl he foemíninam líte; ram,pathantur:ut€"2^ maría, e"an perfectí, תבוח‎ perfecta. Quae ueró zere habent,mutantur ín hírecsut שן‎ dens, שנו‎ denseíus: T? gratia,^an eratía cius. Et qua: holem habent,mw tant illud ín tía puncta:utab הס‎ fta tutum, dices הס‎"vn הס‎ Ec iuxta opínionem rabí Salomonís Iarhij;pe; poal heth(ignatur cum hatephcamez quotíes aínpoal uenerít punctuatum cumfcheua:ut חק‎ ₪ v2ym& ce tecta ! j | i QVART'A 299 teta, Flanc opinionem pofuit in eo lo; co ubíexponít hunc uerfum, nav עו‎ רה‎ fortítado mea& laus Domínus: Exodi x v.Rabiueró Aben Ezra ocu latíor illo exiftens,refpondet fe inueni/ re יהרֶת בעזר ישמה מלך‎ ideft domi ne ín fortítudíne tua letabitur rex:Pfal mo x xr.cum tribus punctis.Et noni בעור‎ duxifti ín fortitudine tua: Exodi xv. cum hatephcamez. Verüm íam pollicitus fum quum uacauerít,me zdi turum libellum ín quo grammaticam rabi Salomonis declarabo ibids utrü ufque וכז‎ opinionem concotdabo. Fundamentum duodecimum;in quo expli cantur nomina que ex duplicatis babent fuperadditum mem a fronte. Ed&hoc fciendum, quód in hoc ordíne ínueníuntur nomina, qua habent à fronte augmentü mem;putv Ctuatum ut ín platímü cum camez;iu $00 O R AT IO xta format nominum quicfcétiutn 1 ain. Eft tamen differentía alíqua ínter ca,quía illa habent holem ín fiae ,ut viv locus, ביבון‎ habitacalum:ifta autem habent camez ucl zere in fine, ut מס‎ operímentum, בוגן‎ fcutum: fed non fant multa, 2 Eft&aliud difcrímen inter ea, quia ca quz quíefcunt ín aín mutantur de camez ín fcheua, ut íam didiciftí: illa ueró quz fant de hoc ordíne non mutantur:utà 33 protexít, בגן‎ fcu tim, בוגיבים‎ fcuta,^YYA.fcutum mcurm:huius autem ratío efl;quía ca/ mez eftloco dages,& idcirco mutari non poteft: iam quidem diximus fe mel& iterum quód dageffata non mu tantur, ncc per confequens ca, ín qui^ busuox maena eft loco dages. MvNsT. Hac regula diligentifsimé eft obferuanda;nedum ín hoc ordine uetüm Q VARTA Sol uerlim 87 ín perfectorum ordínc, ubi propter medíam guttutalem literam, 14065 מוטסס!‎ non habet:ut à ברש‎ 6 pluralis eve" cquites,ubí res fuerat dagefTanda. ELIAS 3(nueniuntur quoque ali qua,lícet pauca;qua habent mem ho: lem iuxta formam quíefcentium ín pe iod:& ín iftis rurfum eft differentía ali qua:nam quiefcentía ín pe iod definüt ín camez ucl ín zere,ut בוושיב‎ cathe; dra, בווסֶשי‎ offendículum: duplícata ueró terminantur ín patha ucl ín fa colut à vw fuübiccit, מורר‎ mera opus fubiectionis. r1 Regum vir. Et à wm tener fuit, והְבַאתִי מורך‎& adducam mollicietm: Leuitíci x x vr. fed horum pauca funt. 4 Verüm multa funt qua ín fi ne recipiunt he foemíninam líteram,fa cile; cognofcí poterunt, quia 0 ELIAS 2 ORATIO fant ainpoal;ut מיגלה‎ uolumen, nta pauorX cum tau, תמל‎ oratío, nnn depracatío. Inuenitur quoq; unü cum additione mem ín fine, uidelicer eam gratis,à radice yim eratificauit. Fundamentum decimütertium,in quo explic&tur nomina quatuor aut quin/ que radicalium literarum. Elm notandum quód quxdam intcr duplícata inueníuntur, qua quatuor habent literas: hoc cft, intet duas líteras finales qua fimiles fant, re; petunt pepoalutà 9a. clarus fuit, fit ברבורים‎ auesmundz& faginata:, 6 d בּסס‎ euacuauit, vaya laguncula: &à צלל‎ tínniuit, צלצל‎ cymbalum: &à ww inclínauit, סרסר‎ uertex: &(imilia. 2 lnucniuntur& alía nomína qua/ tuorlíterarum,ín quibus quadam lite tz: etíam duplícantur, fed alío ordíne: nam QVARTA 3o5 nam lamedpoal duplicatur in illis, ue yy? floridus, שאנן‎ opulentus,?"?2n illuftris:&(imilia.Et quaedam definunt inhe foemíninam literam: ut. שערורה‎ horror: etiam cum fuperaddito íod, שוערוריתי‎ turpitudo. +[nueniuntur praterea ín dupli, catís,qua quínq, radicalibus conftant literis, duplicantia fcilicet aínpoal& la medpoalutà ww fit vay flauus, &ab ארם‎ fir ארמרם‎ rabeus:fic ab אסת‎ collegit, אספסות‎ 6016060 uul/ gus:& fimilía. 4 Inueniuntur quoque quzdam nomína quinque literarum,ín quibus nulla litera alterí(imilis eft, ut Xaov? ueftís lana&línea, םלגשי‎ concubína, צפררע‎ rana: fimilia. Sunt tamen quí dícunt illa nomína compofita, ut שעטני‎)6 8 voe שיוע‎ pectendo, filando& torquendo:& 378 à בלג‎ Nottiind quinque 504. ORA TIO אשית‎ feparauítuxorem:fic Z^ ra, na;quafi qux cognofcat lucem matuti nam. Sed probabilius uidetur dicen; dum quód hzc nomína fint ex lingua Aoyptíaca aut Perfica ín Hebraifmü ínuecta. Et híc tibi talem conftítuo re; culam: Nulla dictío quz quatuor aut quíngy conftat literís,eft de língua fan cta: quales etíam funt YT. exem plar, אררבונים‎ folidi uel drachmae, אהשיתְרנים‎ ueredarij אחשררפניס‎ fa; trape:& fimilía,de quibus etiam loque mur ín prxfatione libri compofitionis. 5. Nomína ueró quatuor aut quínque literarum qua habent à capi te aleph;uel nun 4 finc, de hís eft com trouer(ia;num litera: aleph& nun fint radícales ucl faperadditz, uclutí funt 3zN baltheus, ya'vn lecatus,& item ארגבין‎ purpura,& multa huíufcemo: di. Sunt quí putant literas illas fuper; additas QVARTA 30$ additas,ut litera aleph in dictióe mw id eft,índígena:& litera nun ín dictio, ne וברל‎ memoría feu hiftoria, 6 Qazueró habent quatuor di ftinctas literas, quarum neutra alteri (imilis eft,hzc ín magno funt numeros ut"e3 fphzrula,"^e? Hifpania, V3?2 concubina, w^ fecurís,"23 thefauraríus,"a"? fpína,^eev pra fectus:&(imilía. Et íam didicifti quo/ modo ca quz definunt ín camez& ze; re mutantur, potífsímüm וסוט‎ id ín etfectis:didicifti etíam ex hís quze tri, PT conftát líterís,quód unus ₪ idem pleranqy illis(it mos& forma.| 7 lnucníuntur quoqué inter qua drata qux ía plurali numero dageffan tur,& funt ea qux poftremum putv ctum habent patha:utab. השמל‎ di, citur ín plurali חשימולים‎ electra. Sic quog; ההשיבלה‎ pyra fecandüm afpe u 66 ORATIO LII étum electri:Ezechiel. x. dageffato Ia; med. Sic וגמביר‎& cellaría eius. r Pav. ralip.x x v.à בכור‎ quod ín pluraliha;. bec ca Etitem סרעם"‎ 2? in multitudine cogitationum mearum: Pfal.cxix.à סרעת‎ Ethzcomnía. definunt in patha.Síc quoq; לה‎ 6 plurali יאתיו השמונים‎ ueníent magnifici: Pfal. 1xvur. dicitur fingularíter השיבין‎ magni ficus. GRAMMATICAE BLIAN AE FINIS | Ü b $9 INDEX ALPHA" BETICVS EARVM RERVM הכ‎ qua ab Elía ín fua gramma: tíca tractantur. Primo;que in Verbis. — gps mutat modum, pagí^ nis 17& 159 à Actíuz coíugatíones habet fex S.. modos pagina 9 Adiectíua ínterdü loco partícípíorum 8 Adieciiui ratío 56 Aethen líterze fututí imítanturín punctís mem partícipij praefentís 97 Aleph ubí quiefcat 19 Ordo primus, Aethen ín píeljpual,hophal^— 97409,4106 Aínhiphíl quomodo punctuandum— 1 0:102& 104. Ain píel quomodo punctuandá,.7 ו‎ Ordo fecundus, Aethen kal& píel quomodo punctuat/ dum 116,12642: Ain fi fuerit gutturalís ₪17 : Ordo tertius, Aleph pe quando habeat hatepfzegol, 124. Ve uz IAN D Bx Aethen kal& híphil 117,152,123 Ordo quartus, Aethenkal& hiphil 141524165 Ordo quitus, Aethen kal(ine he 165 Aleph tertía radicalís litera quando quie^ 000 155,56 Ordo fextus. Aethenkal& híphil forma 175,187 Aethen paísiui ante gutturalem 178 De lítera B Bachfam líterz ínfínitiui 39 Benoni ínneutrís loco uttíufque partící^ pij 58 Benoní poftartículum את‎ 41 Benoní quando partícipíum 40+ 0 uum 421,44. Benoní quíd 55 Benoni quomó differat מה‎ 6 Beth& caph quanda habeant ratíonem temporis 4$ Delítera C Camez magísaleph quàm uau reprzefen/ tat 16 Coníugatio niphal habet quatuor fpe^ cies 91 Cor» IN VERBIS Coníugatio híphil habet quatuor fpe^ cics סד‎ Coiugatío hophal habet duas fpecies, 74. Coníugatío piel habet quatuor fpecies, 1 Coníugatío príma kal quid$1 Coníugatío pual quíd fignificet 66 Coníugationís híphil forma 101 Coniugatíonís hitbpael duplex fígnifica^ tto 75,107 Coníiugatiohis píel forma 95 Cóoiíugatíones aGtíuz& pafsíuze fepte.4.5 Coníugatíones kal& niphal quomodo punctuanda go Ordo fecundus, Coniugatio kal quomodo formanda uis Coníugationes píel& pual íntegrae— 115 Ordo tertius, Coníugatío kal ubi íntegra 122,126 Coníugatio pafsíua quíefcentíum ín pe íod 151 Ordo quartus; Coníugatio pafsíua kal 145 Coníugatío píel quà quadratà uocant.145 Ordo quintus, Coníugatio kal quíefcentium ín aleph.iss Coníugatío píel€ pual n u 5 1-N^D EX: Cohiugationís kal quadruplex forma, 15 Ordo fextus. Coníueatío hiphíl€ hopal 185.188 Coníugatío pafsíua 1734174. Coníugatío píel 180 De lítera D Dages ab ínítio non forte 95 Dages ínlítera quíefcete non ponitur.14.6 Dages in!סוכ‎ cuíus lítera medía eft guttu/ ralís 98 Dages non facile fequítur uocé magnam. 170& 171 Dages non fupplet duo offícía$4.15 Dages non uenít poft quietem 152 Dages poft zere 186 Dages fupplet defe&um nun 18 Defectíua ín pe íod 18,18 Deficiens ín extremítatibusunum| 194. Duplícata ín piel quomodo formétut, 9 Duplícata quz 168.169 Duplícata uerba 10 Y" De líteraF Formz uerborum kal,tres 94 החטיוטסטי1‎ 631 definit ín patha uel hole, ס‎ Futurum ufurpatur loco praeterítí 17 Eututi forma ín quínto ozdíne 162 Futuríi IN VERBIS Fututíi niphal forma 142 í De lítera G Genera duo i Delítera H: He cumliíterísbachlamínniphal^ 7 Hc ín fíne quíefcít 19 He medía radícalís ín piel 98 He paragoge futurí tempotís$9 Hithpael figna 107 Hophal habet tantum duos modos— 8 RIT 4 106 Ordo primus,: He híphil habet hírec 10] Btíam ín fecundo ordíne 17 He híphil quando cum zere 155 Hiphil quiefcentíum ín pe 4 154. Híthpael íntegrum ínfecundo ordíne 17 Quintus ordo. He finale ín quatuor uerbis eft ímmuta/ — bile 166 He tertía radícalís defícít propter contun/ cionem uau 165.164. He tertía radicalís quiefcit, ab(condítur, uertítur ín tau& in iod 157 De litera I: Impetatiuus recípitparagogenhe^ 7 . uU 4 INDEX Imperatiuus poft negationem míníme ue nít 50 Imperatíuus quando loco futurí 49 Imperatíuus fecundí ordínis cum defectu nun líterae nj Infinitiuus cum mem quomodo exponen dus 48 Infínítíuus,nomen uetbale 40 Infínítíuus raro fine líterís bachfam,45.4 lodante zade deficit ng 104 effentíale tantirm à capíte 19 De líteraL Lamed peculáríter ínfinitiuoferuít— 6 Lamed pepoal femel deficit סגו‎ Delítera M Mem bachlamhabetpoftfedages^ 6 Mem& lamed bachlam important tem^ pus 48 Delítera IN Neutra ín feíp(is paísíua octo,& rato ha/ bent partícípía 58 Nomína gemínantía prímam radicalem excedunt uerba 21,21 Nomína qua extremitates habent fimí/ les 2 INomína uerbis impofita 4 INume IN VERBIS Numeri duo 7 INun ubí 16 T INun paragoge futuri temporís 99 Nun paísíua nota quando habet fzgol lo co hírec 124. Delítera O Officium dages 169 Ordo quíefcentium in extremitatibus ha bet ₪65 8 190,191 DelíteraP Participium cum líteris bachlam capitur adiectiue 59 Partícipíum paul quomodo differatà prae teríto niphal 99.57 Particípij praefentís genuína fignificatío, 55. 56 Partícípía habent tantum tertíam petío/ nam 7 Participía nominaliter aut uerbalíter ca^ ptaquomodocognofcantur^ ₪ 1 Paul ín pafsíuo non ínuenítur 60,91 Pe iod mutatur ín uau 1 Perfonz quz habeantaccétum mílra aut milel 219 Piel habetuerba que contraríam obtínent fignifícationem 6 u 5 "INDEX: Picl integrum ín fecundo ordíne n4 Praterítum& futurum orígo aliorum 2 Prateríitum& futurum loco prefentis,ínv finítíui& imperatiuí 22 Przterítum& partícípíi kal foemínínum> folo accentu differunt 171 Praterítum kal quomodo punciuatur, go Praterítum loco futurí 19 Prateriítí níiphal punctuatío 91 Praterítítres fpecies ínalijslinguís— ss Puncta quz uocantur fratres 105,106 De lítera Q. Quadrata uerba quz fint 179 Quadrata uerba undeformentur: 1954096 Quíefcentía quz 8 De בסו‎ R. Radicales 1100 quot 16 Radicalíum díuifio 6 De lítera S Sxocolloco patha ín pau(a 15 Scheua poft camez non וט‎ 157 Scheua fub uau feruilí ín quae uocalía mu * tetur 14425 Specíes dux hophal 74 Specícs quatuor pafsiui kal 9 Bpecies quatuor uerborum píel 61,65 & 4 Species | IN VERBIS" Species quataoruerborum híphil, 70.72 & 75 De lítera T Tàu infinítiuo quíntí ordínis cum líterís bachlam adtjcítur 155 'Tauloco íod defícíentís ín fíne 6 'Tempora uerborum fex 6 'Transítíuaín kalnon fíuntneutra^ 64 "Transítíua quae, De lítera V Vau conuetfiuum quomodo difcernitur à טבט‎ coníunctíuo 51 Vau conuerfiuum unde cognofcatur, 24. & 1$ Vau ín medío dictionis tanti quícfcit 19 Vaulitera propríum punctum fcheua,z4 25 Vau fzepemutat futurum ín praeteritum imperfectum» Verbum defectíuum quíd 17.18 Verbum perfectum 4 17 Verba neutra quz dícantur L De litera Z 2.406 media radícalís tertíj ordínís quur dage(letur 119,127,150 Fínís, ed IN NOMINIBPBVS INDEX A Ccentus foeminínorü femper mil ra 139,258 Accentus camezatorum mílra 12 Accentus nomínum quínque uel fexpun corum 211,215 Accentus quíefcentíum ín 4 266 Affixa quz alleuient puncta 25L Affixa funt decem 231,155 Aleph tantum ín fine quíefcít 265 De lítera C Camez loco dages non mutatur$oo Camezata habentaccentum mílra 221 Camezata quomodo mutentur ín regí/ míne 19541144254. DelíteraD Dagesà capitenunquam forte 195 Dagesà fine nunquam ueniít ín lítera non punctuata 295 Dagesloco líterze duplícatze 2154 Dages poft uocem magnam 175 Dageffata non mutantur 215,161 Defectíua fecundi ordinis 264.165 Duplícata X eorum regule| 194.297.502 $03 De I.N DB'X Delítera E | Foemínína abfolute ín tau defínentía da» geffant illud cum affixís 147 Foemínina definentía ín he funt mífra, 257 Foemínína ín he mutant íllud ín tau mol le 24.6 Forma hatephcamez prímouocalí— 2:5 Forma holem& fzgol 214,222 Formaquzconftatcamez& fegol— 5 Forma quz conftatduplícícamez^^ בסג‎ Forma quínque pun&orum 219 Forma fex punctorum 216 Forma fex punctorum cum affíxís— 2:9 Forma fchurec prímo uocalií 214. Delítera H Haemanthíca non admíttunt líteri he.25z Haemanthíca quz habent tau fuperaddi/ tum 158 Haemanthíca fecundíordínís— 204.265 Haxemanthíca tertíj ordínís 10$ Hwemanthícz líterz fex 2149 Hatephcamez loco holem 11 Hatephpatha loco fcheua 2n Hiírec magnum 155180 Holem ín perfectís nifi fequaz(gol non mutatur. 213 I יס א‎ EX: De lítera I lod hzemanthícum: 159. 100 lítera gentilis 160 104 mobíle confonans 159 Iod mobile ín fingularí, ín pluralí quie . fcens 175 Iod nota pluralís aliquando defícít— 244 Delitera M Mafculína qua termínatíionem habeant . foemínínam ín pluralí 14 Mem hazemanthícum à fronte fuperaddí/ tum 155 Mem haemanthícum finale 155 Mem in ftatu regiminis cadít à plurali ma fculíno 15$ De lítera P בר‎ 05 orís,qualem habeat rationem 255 Puncta mutabilía quae 208 : De 1100 Quadtata ín duplícatis$02,505 Quiefcentia ín aín uau 169 Quíefcentía ín pe íod 165 Q uiefcentía ín uau aín habent uocem ma gnam fub príma 184. Delítera S Sxgol ín quibufdam non mutatur,etíam ín pau IN NOMINIBVS in paufa 218 Sagolpropter gutturalem mutatur ín pa^ tha 2210 Scheua à capite di&ionís nongemínatur, 227 229 Scheua radíx& fundamentum ín affixo^ rum miíníítetío 217 De lítera 1 "Tauhzemanthicum à capíte 7 'Tauin fíne fuperadditum 259 Delítera Z Zakeph mutat fzegol ín camez 1g 2.016 quando mutetur ín fcheua 210 Zere fub príma ín quarto ordíne non mu» tatur 171 f. I N IL 5 BASILEAE APVD HIERO/ nymum Frobenium«2: Nicolaum Epi/ fcopium,anno à Cbrifto nato M.D XXXVII menfe Martio. Series chartarum, A.B.C.D.E.F.G.H.LK.L, M. N.4.b.c.d,e.f.g.b. bKlmnopeq.rstu.— Omtes quaterniones. =) יאה וא‎ tm *. E^ r / / E / . E. + I EMI -| - ture