D E
VITA & MERITIS
PHILOLOGI ET THEOLOGI INCOMPARABILIS
JOH. LUDOVICI FREYI,
88. Theol. Doct. & Pros. P.
ORATIO FUNEBRIS,
Quam d, xviii. Aprilis ANNI SiECUL ARIS TERTII
ACADEMIA BASILIENSIS
do Iocc L X,
PUBLICE IN FREQUENTI
PA.NEGYRI RECITAVIT
JAC. CHRISTOPH. BECKIUS,
88. Th. D. V. T. Pros. P.
Instituti Freyio-Grynaeani Lector.
FESTIMA rm£
B A S I L E JE,
Typis Emanuelis Thurneisen. M ILQCLX.
i»

i *•*
-4- v^wt
'■&'t3,-rjr<<:%>.
■11 ‘i.*'-

ISKi
MSS
Jac. Christophorus Beckius, SS.F’heol.D. V. F. Pros. P. & Inflituti Frey io- Grynee ani Leaor , h. a. Facult. Theol. Decanus
s,
Eriflima quidem & sapientissima illa est Doctorum Hebraeorum sententia, quae in Talmudis Hierosolymitani Tractatu a»Sp» Cap. II. legitur: empnvb mtPSJ pttfiy p« JdDjrOf DH Dnn^l Non conficiuntur Epitaphia Juflis : nam diBa ipsorum conservant eorum memoriam, N eque sane obscurum est, quid sibi his verbis voluerint. Non opus est, ut Monumentis publicis, aut sepulcrorum Inscriptionibus, aut gV<r«<p<«? /Jyms, Lapidationibus funebribus , eorum memoria oblivioni eripiatur, quorum vita actaque laudabilia omnium animis inscripta sunt, nec interire famam patiuntur. Eorum potius Nomen cito deletur, qui inanibus titulis ac mercenariis Elogiis sperant se aeternitati consecrari posse. Illa tantum vera .& solida laus est, quam virtute & recte factis tibi paraveris.
Quae cum ita sint, nemo sapiens magnopere sollicitus fuerit, quemnam post obitum suum habiturus sit laudatorem. Ipsa virtus laudabit: ipsa sapientia praeconem aget.
Quid vero Evangelium de ejusmodi gloriae ab hominibus consequendae cupiditate tradat, haud ignotum est. Idque po-
A 2 tiffimum

4 v&m
tislmiuni ante oculos habet Christianus quilibet, maxime vero omnium Theologus, Ut actiones suas DEO ac SERVATORI J. C. approbet ,• non ut vanam hominum fallacium laudationem consequi postit. Quid quod sollicite nos cavere jubet sanctissimus ille SERVATOR noster , ne in eum finem , eoque animo faciamus , si quid boni faciendum sit, trstg ro S-ea$ljvcu roig dvfyw- Troig , vel 07rct>g $:£cur3-u[Mv vttq tcov dv3-^co7reoP , ut conspiciamur , & laudemur ab hominibus eos enim, qui sic faciant , qui nihil nisi inanem gloriolam factis suis quaerant, nullum aliud inde praemium reportaturos. Ä7n%0V(ri top putr&ov dvroov, jam habent merce dem suam , nec aliam renumerationem exspectare debent, Matth. VI, 2. s.
Non quaerit ergo sapiens gloriam; Aeque eo minüs Consequitur. Sicut enim in Solis luce corpus umbram, ita virtus in Reipublicae utilitatem demonstrata gloriam perpetuo comitem habet. Non raro equidem contingit, ut posterorum, & eorum adeo s quos minime convenit , filiorum ac proxima consanguinitate junctorum desidia aut alio vitio, eorum fama, quos defunctos laudare conveniebat, negligatur. V erum enimvero hoc, quidquid est vitii, non defunctis, sed viventibus dedecori est. Illi enim quod laudaretur, egerunt; hi suum erga optime meritos officium neglexerunt.
Est sane haud contemnendum officium fuperstitum erga defunctos, quod in virtutis memoria & laudis propagatione consistit. Ne jam dicam, ingrati animi certissimam notam este, si eorum, qu>' & privatim de nobis, & publice de omnibus bene meriti sunt, poene eadem celeritate ex animo tollatur recordatio , qua mortuorum cadaver e conspectu remotum est ; quis non facile,intelligit, tali ratione optima virtutis exempla perire ? Virtus & recte facta defunctorum haud ipsorum , sed posterorum caussa laudantur. Iis nihil nostra laus prodest, qui ex hac vita discesserunt. Qui vero superstites sunt, in egregia majorum exempla cum inspiciunt, haud parum ad bonorum imitationem permoventur.
si

48so s o&m
Si ad usufh Gentium sapientiffimarum resplciannis * apud omnes fere antiquitus hunc morem obtinuisse videbimus, ut Vita functos foleniniter laudarent. Apud Hebraeos primum ipsae S. Litterae non raro nU’p , ®$vovg , Lamentationes * in funere, aut post funus Virorum clarorum effusas commemorant. Virtutem & in hoste occiso laudavit David Rex, religiosus ille NUMINIS cultor, Abneri, qui hostilem exercitum ductaverat, caedem deplorans, 2 Sum. III , 33. n 33 N niQ’ ^33 niQ2n : Kum- quid mortuus fuerit Abner , ut Jlultus moritur ? Et quae deinceps sequuntur. Quid quod in 2 Cbron. XXXV, 25. peculiaris ad soleum em populi usum collectus Threnorum , seu funebrium laudationum Liber commemoretur , cui adjunctum & illud Carmen * quo Jeremias Propheta Jofia R. mortem deploraverat* eademque opera laudes pii Regis decantaverat. Qui plura de his cognoscere avet, Mart. Geierum adeat, de Luctu Hebrson
C.VI.§.i 9 .
Quid de Graecis dicatu, äpud quos raro Virtus & officium Patri® praestitum debita laude caruit. Ad sepulcrum utplurimum perorabantur defimBi laudes,' 'ait Joh. Potterus Archäolog. Graec. L. IV. C. 8- eum que niofem, virtutis aliorum excitandae ergo Vel a Solone, vel a Pericle, sapientiffimis Viris, introductum ostendit. Apud Romanos usitatae funebres laudationes omnibus , qui in latinarum rerum Scriptoribus non prorsus hospites sunt, notissimae; cujus moris cum ipsa Republica nati auctorem Valerium Poplicolam Plutarchus refert, qui Collegam in Consulatu defunctum pro concione laudavit; quod deinceps adeo Usitatum suit, ut clarissimi in Republica Viri sui similes post obitum pro rostris aut alio in loco publico laudare honorificum sibi existimarent.
Ne quis vero suspicetur, Christianos forte ab lioc more alienos fuisse* multa equidem commemorare possem, nist brevitati studendum foret Non ergo Orationem Eufebii Cafarienßs de Laudibus Constantini M s referam, quippe quam non defuncto, sed viventi dixit* nec satis sibi ab assentatione cavit. Revocabo potius pios Lectores ad sanctorum Martyrum mecum recolendam memoriam, quos vetus Ecclesia quotannis in ipsis
A z eorum

§ aem
eorum Natalibus, id est, recurrente Martyrii, quod obierunt, die, laudare orationibus, aut saltem publice recitatis nominibus memoriae populi commendare solebat. Quo id animo factum sit, Chrysaflomus aptissime docuerit, in Biblioth. Fhotii Cod. CCLXXIV. sic disterens ; ’E yKotfuaZpnou MacTvpig, cvy 'Iva dwroi
TOV £7 TCUVOV KaJoUXriV , d})\ 'tVOt, VjjJhlig SltA rcSv iTTtUVOL-V SletVOL^ZfJLiV
7 roog Ttjv p-l^mv. Celebrantur Martyres, non ut ipfi laudem accipiant sed ut nos per eorum laudes ad imitationem accendamur. Est enim , Ut idem Chrysioft. HorniL XC1. nyr/, Ma^rv^og, falpr,<rig MaiJTVstog. Honor Martyris , imitatio Martyris. Nec ignotum est rerum ecclesiasticarum studiosis, Basilium M ., Gregorium Nyjsie- num & Gregorium Na?Janzcnum , insignes illos Christianorum Oratores, facundiam suam nunquam copiosius, quam in pie defunctorum laudibus demonstrasse. Sunt qui existiment eos modum in ea re excessisse , atque oratoriis suis figuris, exclamationibus,- prosopopoeiis, rudiori populo errandi, &, sanctos illos audire nostros sermones, credendi occasionem dedisse , unde universus deinde Sanctorum Cultus & invocatio exorta fuerit: id quod praeter alios nostrorum Theologorum demonstravit G. J. Voßus, Disput. XXV. quae est de Orationibus sf? Oblationibus pro defun&is.
Nullum omnino dubium est, quin hanc ob caussam jam inde propemodum ab eo tempore, quo bonae Litterae ex tenebris emerserunt, in Academiis potisiimum , quae Universitates vocantur, atque postea illarum imitatione in illis quoque Eruditorum sodalitatibus , quae ad certa genera Scientiarum excolenda institutae sunt, usu receptum sit, ut defuncti Professores ac Sodales, recitato publice Elogio laudarentur, quo & Virtuti sua praemia essent, & posteri ad imitationem excitarentur. Quod hasce nostras attinet Basi/ienfis Athenas , eae quidem complura Volumina proferre possunt earum Orationum, quae ad propagandas insignium Virorum memorias recitatae ac typis excusae sunt. Nec sine magno fructu & nunc illae leguntur ab iis, quibus res ante nos in hac alma Studiorum Matre gestas cognoscere lubet. Quo & illud pertinet, ut intel- ligatur, quibus rationibus Majores nobis florentem reliquerint
Acade-

Orso 7 q&m
Academiam, quam nos * ut posteris florentiorem relinquamus, utinam non frustra laboremus! Id vero neminem negaturum esse confido, haud temere negligendum illuni morem , quo publicis & in lucem editis Orationibus & praesens A futura aetas edocetur, quibus Viris quibusque institutis res litteraria apud nos hactenus steterit.
Id perpendens, non leve me admissurum esse peccatum credidi, si honestissimae 'Virorum Excellentissimorum & Nobilissimorum, qui proxima affinitate ac consanguinitate Virum pl. Venerandum atque Celeberrimum ä JOH. LUDOVICUM FREYIUM attingunt, petitioni haud adnuerem * qua voluerunt, ut de Vita & Meritis ejus publice verba facerem. Fuit is, dum viveret, Academiae nostrae ac Ordinis potissimum Theologici singulare lumen, & S. TheoL Docior £5? Professor , sua eruditione , pietate, prudentia, auctoritatefama nominis omnium maxime excellens. Fuit fidissimus meus Praeceptor, Fautor summus ac Promoter ; fuit Avunculus. Quid Avunculo Nepos , cliens patrono , discipulus praeceptori debeat - si ignorarem, aut si non ultro , quae ad gloriam talis Viri pertinent, studiose facerem, nullus dubito, quin omnium reprehensione dignus essem. Accedit InJUtutum Freyio - Gryndianurn , quod LECTOREM praeter alia quotannis Vel Orationem publice habere , vel Dissertationem in lucem edere jubet, ut SS. Litterarum ac verae pietatis studium omnibus modis promoveatur. Quid vero ad eum finem consequendum accommodatius; quid ad excitandos ex desidiae veterno Nazirms nostros aptius; quid ad confirmandos eorum omnium, qui Ecclesiae aedificationi, Academiae incremento vigilias suas impendunt, animos efficacius; quam Viri vere Magni quasi ab inferis revocata & omnium oculis luculenter proposita Virtus. Faciam ergo officium , ad quod omni ratione obstrictum me sentio; & faciam alacri animo, ut, quantum in me est, Viri optime meriti, Theologi, non ordine tantum, sed re ipsa primarii, fama ab oblivione vindicetur.
Eum in finem cum anniversarius recurreret dies, quo B. Treylm obiit, prid. Cal Martias, pro more ad hoc usque tempus recepto

•saö 8 c&m
eepto verba publice fecissem, nisi anni fimdarh academici, m quo nunc versamur, solemnitasrequirere visa esset, ut illud pietatis officium paululum differretur. Nunc itaque, cum ea faustis ominibus celebrata fit, DEO adspirante, Magnifico Academiae Rectore & universo Senatu Academico permittente, in a. d. 4 xiv. Calend. Maj, seu pro nostrorum fastorum ratione , in d. xviii. Aprilis, hujus anni clo Iocclx. solemnem indicimus* Panegyrim, atque omnium ordinum Proceres, & universos bonarum» imprimis sacrarum, Litterarum Fautores, ea, qua par, est, ratione invitamus, atque enixe rogamus, ut hora x. matutina in iEstiva Theologorum Aula, quae in summo Templo est, frequentes adesse, & benevolas praebere dicenti aures haud graventur» mutua iis quovis tempore officia spondentes.
Magnifico Academia Re Ei ore ,
D. JOH. RODOLPHO THURNISIO,
J. U. D. Pandect. & Juris Canon. Pros. P, Reip. Syndico Amplissimo,

W&i) 9 -Q&&
LAUDATIO FUNEBRIS
VIRI CELER
. LUDO VICI FREYI &c.
N On dubito ‘fore inter Auditores nostros, quibus intempestiva haecce Oratio videatur, cum in hac temporum festali laetitia, omnium animi ad nihil aliud intenti sint, quam ad ea, quae exsultationem nostram, de futuri Academiae nostrae Saeculi felicitate bene «minantem, augere queant. Quid tu, dicet fortasse aliquis , publica nunc turbas gaudia, qui omnia laeta cogitantes in tristem illum diem reducis, quo jacturam paffi fumus irreparabilem; quo Ecclesia nostra Statorem ac Defensorem summum, Academia Lumen omnium clarissimum, Patria Civem integerrimum, Orbis litteratus singulare ornamentum amisit; quo vivere desiit Joh. Ludovicus Freyius? At ego minime omnium laetitiam publicam infausto omine perturbaverim , ut qui primus nunc post Natalem trecentesimum Academiae nostrae, & novi Saeculi auspicia a Magnis. D. Rectore rite capta , post erectos Oratione disertissima atque doctisiima, totius Civitatis in optimorum temporum exspectationem animos, in publicum prodire ausus, lugubre Carmen recitare instituerim. Quin potius omnia- fausta, felicem temporum Reparationem, Spem melioris aevi, ferventislimis votis exopto, atque denuntio.
Igitur non revocabo vos , Auditores, ad animi tristitiam ; non adfectus moeroris ciebo; non conclamationem instituam; non ejulationibus oratoriis omnia implebo. Aliam
B prorsus

10
LAUDATIO
prorsus viam insistam, & jucundam potius commemorationem eorum Bonorum faciam, quas nobis per SUPREMI NUMINIS benigniffimam Providentiam fuerunt concessa, quamdiuea Celeberr. Freyium nostrum superstitem esse voluit. Ingrati fumus in DEUM, si id non faciamus ; ingratiores, si nimiis querelis benigniffimum Numen ostendamus , nec agnoscamus magnitudinem beneficii diviniquo Idem ille supremus omnium rerum Arbiter post Viri maximi obitum alium nobis dedit Virum insigni Pietate, Prudentia, Eruditione praeditum, quem ut diu nobis confervet enixe rogamus. Nunc ergo, Auditores , imaginem vere magni & eximii Theologi mecum, in Vita & meritis Cei. Freyi nostri, recognoscite. Non utar coloribus, quibus pinguntur nonnullorum vitia, ut virtutes esse videantur. Non exaggerabo quidquam, nec in majus extollam; quippe quod ne ipsis quidem B. Viri Manibus, si ullus eorum sensus esset, placere posset, cum omnibus notum sit, quae illius modestia fuerit. Ea est porro apud nos veritatis veneratio, ut nullo prorsus modo ejus Leges violare audeamus. Eo facilius etiam spero, me benevolos habiturum Auditores, quo magis brevitati studebo, ac praetermittam potius multa, quae dici possent, quam ut patientia vestra abutar.
Joh. Lunovicus Freyius , SS. Th. D. & Pros natus est d. x 6 . Nov. St. Vet. a. 1682. Parentes habuit duarum insignium Stirpium , Freyiam & Gernleriana , nobiles propagines ; quarum utraque primaria Reip. & Academiae ornamenta , Ecclesiaeque Lumina protulit. Pater fuit Joh. Ludovkus Frey , Reip. Senator, & Presbyterii Leonhardini Assessor optime meritus; Mater omnibus fui sexus virtutibus ornata , Maria Magdalena Gemleria. Hospitem in Historia nostrae Patriae esse oportet, cui ignotum sit, utramque harum Gentium, Freyianam pariter & Gernlerimam jam diu nobilem esse. Freyianam illustravit Rodolphus Frey , cujus
.Virtus

,F 17 K E B ^ 7 S. if
'Virtus difficillimo Reformationis Ecclesiae nostrae tempore 'ita enituit , ut summis Civitatis honoribus admoveretur, & in Senatum cooptatus, cum Fridoliw Ryffio & Henrico Ry- hinern , primus Academiae restauratae, & velut ex inferis suscitatae Curator, quem Scholarcham nunc dicimus, daretur -a. i sZ2. Sed ut ad propiora tempora accedam; celebrem hsec Freyiana Gens tulit Johannem Jacobüäj , qui postquam suo merito in Academia nostra Professor Linguae Graecae constitutus, mox ad Decanatum Ecclesiae cathedralis ab II- lustr. Jacobo Ujserio , Armachano apud Hibernos Archiepss- copo vocatus, nondum xxx. aetatis anno exacto, Saec. super. xxxvi. obiit. Posthumus hujus filius ejusdem nominis , Joh. Jac. Frey , post Litterarum Studia diligentius exculta, per lxiv. annos Ecclesiae nostrae Urbis, quae ad iEdem Leonhardinam convenit, aedificandae operam navavit, ac decessit xciv. aetatis annum egressus a. 1720. Fuit hic Avus Theologi nostri, qui ad eum instituendum atque ad excitandum ingenium haud parum contulit. Saepe enim audivi defunctum commemorantem , Avi Proavique exempla frequenter ante oculos posita, sibi plurimum profuisse.
Sed & alia fuerunt complura, majora etiam, quae materna Stirps suppeditabat incitamenta. Mater enim, suorum quoque Majorum illustres imagines nostro ante oculos ponebat, atque ita Filio suo primogenito, sua jam sponte currenti, calcar addebat. In his Gmderianis decoribus potissimum Lucas Gernlerus eminebat, cum duobus Filiis Henrico & Theodoro. L u c A s, SS. Th. D. & Pros. idemque Ecclesiarum nostrarum Antistes, nostri Avus maternus, de re litteraria & ecclesiast. optime meritus , Rector erat Academiae nostrae ipso anno saeculari, qui hunc antecessit, & Orationem tum Panegyricam pronuntiavit, quam omni aevo cum voluptate ac admiratione eruditionis & facundiae legent posteri. Filius uterque Sacro Ministerio in Urbe maximo cum aedificationis publicae fructu functus est, ac
B 2 suum

12
LAUDATIO
sirum istum Nepotem ex Sorore ad summa Academiae munera non adspkantem modo, sed & promotum vidit.
Neque istud praetermittendum censeo , quod ipse Defunctus cum maxima animi delectatione commemorare saepius solebat: per maternum ilium Avum suum se quatuor simul eruditis gentibus junctum elfe ,, Gernlerianx , Zwinge- riatict , Buxtorfitg. & Curionia. Nulla harum est, cui non plurimum Ecclesia & Academia patria , imnro Orbis eruditus universus, debeat; nulla, quae non perenni fama floreat; tres vero ad hodiernum usque diem Viros insignes Academici & Ecclesiastici Ordinis nobis suppeditant. Duxerat enim Luc AS Gernlerus Mariam Margaretham Zwingerain , Theodori, Theologi eximii & Ecclesiarum Antistitis filiam , cujus mater Magdalena Bnxtorfia fuit, Johannis Buxtorß & Margarethe Curioni & filia, quam Leo Curio, CAU Secundi Curionis , Celeberrimi Polyhistoris filius, genuerat. Quis est Historiae litterariae, imprimis Bassienfis, haud expers, quin me cum avide magna haec nomina praeclarorum Virorum in memoriam sibi revocet? Quibus addimus Reip. nostrae Patriae Consules atque Statores Nobilissimos, Krngiosdk Wet- fienios , ad quos per Aviam paternam genus suum beatus noster Frevius referebat
Tali igitur genere cum natus esset Freyius noster, nullis caruit ad virtutem & Litteras excolendas subsidiis; ingenium erat alacre, memoria non promta quidem, sed tenax, quae, ut ipse commemorare solebat, tarde apprehenderet, at apprehensa firmiter ac fideliter custodiret. Judicandi vero & intimos rerum recessus rimandi, quam dyxivotav Graeci dicunt, quanta in ipso fuerit facultas , meminerunt me- eum omnes, quibus vel ex sermonis commercio vel ex Seri-, ptis, vel ex negotiorum gerendorum societate innotuit j nec dubium , quin in ipsa ejus pueritia jam ea se pro aetatis captu exseruerit,, ac paullatim usu & exercitatione aucta sit.
Quantus

F U N E R P x I S. 13
Quantus vero ardor discendi eum inflammaverit, testes surrt celerrimi progressus, quos in omni genere disciplinarum, quibus Parentes filium a teneris unguiculis Ecclesiae destinatum imbui voluerunt, cum Praeceptorum & Avunculorum admiratione fecit.
Fuit autem Puer illis potifHmum erudiendus Magistris datus, qui publice in Gymnasio nostro docent Non ca- ruit tamen privata institutione talis puer, qui omnium fere suorum Praeceptorum industriam antevertebat. Huc pertinet , quod ipsum referentem audivi, cum de tempore , quo Linguas Orientales discere coepisset, aliquando sciscitarer: puerum vixdum decennem casu Grammaticam hebraicam nactum, intra, paucas horas Elementa hujus Linguae perdidicisse.
Interea per omnes Classes, !n quas distribui solent Gymnasii nostri tirones, cum transivisset, ac m. Martio A. 1696, ad publicas, ut loquuntur, Lectiones promotus, id est, ex pulvere scholastico in Academiae lucem productus fuisset, latiorem ac suae discendi cupiditati accommodatiorem aperiri vidit campum. Itaque & publice & privatim sedulo docentes audivit Academiae Professores; & primum quidem Philosophos, eosque, qur Litteras, quas vocamus, humaniores tractant, qui juventutem studiosam ad legendos cum fructu Scriptores veteres latinos & graecos ducunt, qui praecepta bene dicendi tradunt ^ qui ex Historiarum Monumentis & Antiquitatis thesauris ea, quae adolescentibus ad futurae aetatis usum maxime proficua sunt, edisserunt. In his omnibus singularem diligentiam collocavit. Facile enim rerum litterariarum peritis credidit , quod nunc adolescentibus nostris vix persuadere possumus v Litteras istas humaniores omnis verae eruditionis & fundamenta solidissima , & elegantissima ornamenta esse. Itaque in Latinis & Graecis sectatus potissimum est Joh. Jac. Battierium , tum tem-
B Z poris

LAUDATIO
14
poris Rhetoricae Professorem. In historicis prodigium illud eruditionis, Jacobum Hofmannum , qui & Lexico Historico , & compluribus aliis Scriptis Orbi innotuit. In Philosophicis Logicam, Physicam, Mathesin studiose pertractavit, praeter, publicas reliquorum Professorum institutiones privata imprimis usus opera Viri, quem nunquam non celebrare solebat ipse, quem universus Orbis in omne aevum celebrabit, Jacobi Bernoullii, Mathef. Pros. P.
Quantum in omni hoc disciplinarum genere profecerit, judicare facillimum est. Inde certe Viri eruditio, tanquam ex perenni fonte, profluxit. Nullus fuit Graecus Latinusve Scriptor, non Orator, non Poeta, non Philosophus, quem non ad unguem cognitum teneret. Quid vero de Historicis dicam, quos non primoribus tantum labris degustavit, nec exVersionibus cognovit, nec nomina solummodo percepit, sed verae ac solidae eruditionis fontes adiit, indeque, non ex turbidis rivulis, doctrinam, quam tantopere admirati fumus, haiisit. Inde etiam promta admodum ac elegans ejus facundia, item Stililatini puritas ac perspicuitas, cum ea, quam Graeci J\c-tMTyTci , Latini orationis nervos, appellant. Neque expers fuit Artis poeticae, cui licet ob severiorum Musarum praecipuum, magisque Theologo dignum, studium , nonnisi mediocrem impenderet diligentiam, dedit tamen identidem nonnulla Carmina, quae sedulum Poetarum veterum Lectorem, & ingenium ab amoenioribus Musis minime abhorrens prodiderunt. Quod & nonnunquam musicis Concentibus, cujus artis imperitus non fuit, reficere & excitare studebat.
Quemadmodum vero rton audiendis tantum Praeceptoribus, sed & Libris legendis operam dabat asiiduam; sic colligere sibi & comparare Bibliothecam mature instituit. Nihil in hoc genere ipsius sitim restinguere poterat. Cum paterent illi praeter publicam nostram, privat* etiam copio-
sislimae,

FUNEBRIS. is
sissimae, Avi , Avunculorum, Praeceptorum Bibliothecae,, non contentus tamen aliorum thesauris frui, proprios etiam libi quaerere decrevit: Itaque ea de re assidue Parentes ille suos urgere, ut sibi Librorum copiam comparandi potestatem facerent; Avum potissimum rogare, ut ea in re praesidio esset. Cum diu Avus pueri aviditatem Libris inhiantem reprimeret, hoc imprimis etiam atque etiam ingeminans , nondum maturum esse adolescentis judicium, ut quinam Studiis suis praecipue accommodati sint Libri intelligat: differendum hoc negotium ac interea iis utendum , quos ipse ac ceteri suppeditaturi essent; non destitit tamen, donec optimus ille Senex Nepotem ad Bibliopolam ire juberet, ut aliquos ibi Libellos sibi seligeret ls vero tanta aviditate universam Supellectilem librariam Bibliopolae pervolvit , ut & numero Librorum & selectu exspectationem omnium superaret. Cumque Avus existimaret, tribus vel qua- tuor nummis rem peractum iri, comperit mox, ne centum quidem florenos uni illi juvenilis ardoris impetu suffecisse. Quos quidem ille Libros, cum eruditorum judicio ipsius aetati ac Studiis convenientiflimos esse cognosceret, facile acquievit. Hos ergo non habuit tantum, sed & legit, imo legendo ac relegendo tantum non contrivit.
Id vero Litterarum humaniorum & Philosophiae studium nunquam ita deposuit, ut penitus intermitteret. Per omnem enim aetatem suam graecoslatinosque Auctores revolvit, imprimis cum animum a gravioribus meditationibus relaxare vellet. Philosophiae autem adeo deditus fuit, ut nullam non partem ejus pertractaret. Rationalem Philosophiam & Metaphysicam primum quidem ex Cartefio ejusque Sectatoribus , dein ex Malebrmcio A Lockjo sibi familiarem reddidit, in Physicis Ephauliium, in Jure Naturali Grotiwn & Fttfendor- fium , in Mathematicis Euclidem , Cartefium , Neutonum maxime legebat, nulla vero ejus parte plus delectabatur, quam Opica , quoniam ca admirabile visus artisicium, quo nihil
magis

LAUDATIO
16
magis Creatoris sapientiam patefacit, demonstrat. Eam ob caussam & nonnulla sibi eo pertinentia instrumenta paravit Cum porro ab ineunte aetate Libro-rum ab Anglis & Anglica Lingua scriptorum assidua Lectione imprimis delectaretur, nulius fere hujus Gentis Scriptor fuit, quem non hbi familiarem redderet
Eminebat inter eos Anglorum Philosophos Bgdulphus Cudwortus , cujus Syjiema iute/le&uale totius Universi opus est, quo vix aliud eruditius ac solidius omnia Atheismi Systemata evertit. Eum itaque Librum adeo amavit, ut primus forte in Linguam latinam transferre institueret. Cum vero deinde comperisset, Cei. Moshemium idem illud opus in manibus habere, ipse id deposuit, atque aliis otium impendit siium.
Interim cum tempus tyrocinii philosophici effluxisset, a. 1699. Magisterii Laurea publice donatus, & ad altiora dimissus est; postquam Praeside V. C. Theod. Zwingero, tum Physicae Pros. Dissertationem editam de natura mentis humana cum laude defendisset; & Lector Canicularis de Sirenib. publice disseruisset. Continuo igitur novum exorsus curriculum SS. Theologiae Studio se addixit, non tam Avi Cognatorumque, ipsius quoque Matris, religiosissimae Matronae , desiderium, quam animi probe explorati propensionem secutus, quae eum, ut dotes insignes, quas a Deo acceperat , in Ecclesiae usum impenderet, compulit. Nec dubium est, quin id DEO favente, & consilia approbante factum sit, quod eventus imprimis admodum secundus declaravit.
Praeceptoribus in S. Litterarum tractatione usus est illis , qui tum publice docebant, Viris praeclaris, quorum nomina Scriptis propagata, & omnis aevi memoriae commendata sunt: Joh. Rodolpho NsETSTENioF. Petro & Samuele Wereneelsiis, tribus SS. Th. Professoribus, ex
quibus

i7
F U N E B F v 7 S.
quibus hunc potiffimum Sammlern Werenfelfiwn sibi sequendum & imitandum cetisuit, quem &-deinde per xxx. fere annos habuit Collegam , amicumque singularem. Hujus certe V iri, quem inter primaria sua decora, quam diu Litteris aliquis honor erit, non Academia solum nostra, sed universus Orbis Christianus, numerabit, ingenium, Freyiam ingenio praecipue conveniebat.
His cum ita praeparatus & instructus esset subsidiis, cumque tam peritos Studiorum sacrorum habuerit Duces, mirum non est, quod egregios fecerit progressus illo quadriennio , quod tum quidem curriculo ordinario sacrorum Studiorum erat destinatum ; eosdemque insequenti tempore continuo ulterius promoverit. Neque enim ingenium, quod erat admirabile , neque sedulitas indefessa, unquam defuit. Quodcunque temporis alii somno, otio, alea, comessationibus perdunt, id omne noster lucrifaciebat. Studium vero Lingua; Hebraicae in pueritia coeptum duce Jacobo Buxtorfio, Joh. II. Fil. summa urgebat alacritate. Hunc suum appellare solebat Buxtcrsium , cujus nomen & gratam recordationem nunquam ex animo deposuit, semperque cum testificatione laetiffima eruditionis hebraicae, quam hoc Magistro sibi comparare coepisset, de illo loquebatur. Apud hunc ergo hebraicae Linguae, & Dialectorum Orientalium, Chaldaicae & Syriacae uberiorem sibi comparavit cognitionem. Arabicam ipse proprio Marte discere instituit; nec sane contemnendos in hac quoque progressus fecit ; & prius quidem, quam Studii Theologici quadriennium esset finitum , Scriptores difficiliores lectitare occoepit. Quanta vero animi contentione, quam promta & tenaci memoria, quanta repetitionis constantia, qua laboris patientia opus sit, ad Linguas illas, arabicam imprimis, quae hebraicae demum suam perfectionem addit, perdiscendas, ii soli norunt, qui aliquam in iis operam collocarunt, aut collocant. Itaque cum a. 1703. in numerum V. D. Ministrorum recipi
C cuperet»

L A U DATIO-
1 $
cuperet, ad eamque rem Venerandi Conventa« Ecclesiastici explorationi lese offerret , cum admiratione auditus, & cum plausu receptus est. Non tam enim agebatur de eruditione exploranda, quam de more servando ,, quem Apostoli prastcripserunt, & universa Ecclesia cliristiana sibi perpetuo custodiendum credidit. Eruditio satis jam spectata , & doctrina? puritas, ex speciminibus antea editis patuit. In Disputationibus ordinariis fepe fuerat auditus, & modo objiciendo, modo respondendo, suam dexteritatem Praeceptoribus approbavit. Immo & pro more tum quidem- recepto folemnius aliquod eruditionis specimen edidit, proprio Marte elaboratum, atque ex propria penu deductura, in quo nullam penitus partem Praeses Samuel Werenjelflus , vel conscribendo vel defendendo sibi attribuit, sed solidant laudem. Freyi-o reliquit. Dissertatio nimirum tum edita fuit ejus, qua ex ipsis Arabum penetralibus sententia Moham- medis de J. C. eruitur & refutatur. Quod quidem juvenilis eruditionis specimen omni tempore a doctissimis Viris in pretia habitum fuit.
His absolutis, continuo ad iter litterarium se accinxit; profectus hinc est d. 20. Sept. 1703, Tigurum, cumque ibi per tres dierum hebdomades commoratus esset, Bernam, indeque Genevam se contulit Ibi hiemem transegit, cum eruditis Viris, Picleto , Tronchino, Turretino familiariter versatus , & in Ecclesia germanica aliquoties condonatus est, Geneva Lugdunum abiit, ibi cum per aliquot substitisset dies, Lutetiam Parisiorum profectus est , ubi ineunte mense Majo a. 1704. appulit, ac sedem Studiorum'pro aliquo tempore selegit. In hoc enim Orbis universi veluti compendio, non ille aedificia ac palatia Regum ac Principum miratus est. Non sectatus Ludos aut Spectacula, non quotidianas Pompas. Sed Bibliothecas scrutatus est;. Eruditorum Virorum Musea adiit; Bibliopolarum tabernas perquisivit. Collegit sibi thesauros litterarios, quibus omni deinceps vita cum
singulari

FUNEBRIS. II
■singulari delectatione stuf, exiisque & alios ditare potuit. Nihil vero magis cordi fuit, quam ut tuam in Orientalibus Linguis peritiam augeret. Neque tamen ea tum in hac Urbium regina invenit ful/sidia, quae speravit. Saepe enim illum mihi referentem-audivi, cum ab Amico rogatus esset, ut Litterarum sibi Hebraicarum Elementa traderet, in omnibus Bibliopoliis Parrfiorum ne unam quidem hebraicam ‘Grammaticam comparari potuisse , nec nili tandem in Ponte novo, ubi lacinias omni-s generis vendere solent, repertam. Neque etiam magna fuit Eruditorum , qui his incumbebant, ibi tum copia. Vidit quotidie Viros magnos, in alio genere Horentes : Montefdlconium, MabilloniumPjumm , Hnetimn, Malebrancium , Arnaldum, Nicolium, alios. Orientalium vero Litterarum unum fere invenit Cultorem ; sed Cultorem a biduum , & qui summum in eo genere assecutus erat eruditionis culmen , Ludovicum du Four, Abbatem de Longuerue. Ad hunc continuo , cum Lutetiam appulisset, fe contulit, in ejusque interiorem amicitiam receptus est, non alia adjutus commendatione, quam testimonio illo publico, quod abeunti Ordinis Theol. Decanus dederat. Cum enim in eo perscriptum estet, Frbyium Hebraica., Chaldaica, Syriaca, Arabica Lingua non vulgarem ftbi cognitionem comparasse j consesti m desideravit ille, ut sibi praesenti aliquo specimine ejus rei hrmiorem fidem faceret. Profert Scriptorem Arabem , non ex facilioribus; locum, qui primum occurrebat, legendum & interpretandum porrigit. Obstupuit, cum Juvenem audiret utrumque promte facientem. Interrogavit, ecquid uberiores in hujus Lingiue exercitatione progressus facere cuperet; fnam operam obtulit. Hoc vero Freyio admodum exoptatum accidit. Hanc ipsam, inquiebat, ob causam se Parisios venisse, ut illius, si fieri posset, consilio & auxilio in hac re uteretur. Quid multis ? Cum Abbas ille, ab omnibus ceteris negotiis immunis, sibi tantum & AIusis suis viveret, atque ipso illo tempore in animo haberet, Historiam Tiuiitri , quem vulgo Tamerlmem dicunt, celebris il-
C % lius

20
LAUDATIO
lins In Oriente Principis , ex arabico sermone Arabfchiadis, in latina m Linguam convertere , Juvenis istius nostri oblata opera uti decrevit, qui tali occasione talique duce facillime ad perfectionem progressus est. Itaque eum auctorem ipsi Longueru&o quotidie a summo mane ad meridiem fere adli- dens, praelegit atque interpretatus, est. Ea interpretatio a Magistro emendata, calamo excepta est , & inter schedas beati Viri adhuc exstat, una cum iis, quae ipse postea proprio marte transtulit. Nam duce & comite Longueru&o ad c. 43. pervenerat.
Reliquam partem temporis fui in adeundis potissimum Bibliothecis collocavit, ubi S. Bibliorum Codices hebrai- cos Msctos, aliosque orientales excussit. Excerpsit quoque nonnulla ex Commentario inedito K- Aaronis ben Joseph , Judaei Car ait a , cujus Sectae notitia eo tempore inter Christianos adhuc rarior erat. Suorum itaque Excerptorum partem ,, Verfione latina cf ‘i notulis illußvatam , prMniJJk Dijfertatione deAuSore ejusß Scripto , quam mense Augusto 1704. Lutetiae exaraverat, sequenti anno Amstelodami in lucem edidit. Quaedam alia seposita inter Schedas servavit. Facit hujus libelli frequenter mentionem Wolf. in Not. Kar. U Bibi. Hebn
His aliisque peractis, lub finem m. Augusti Parißos reliquit , ac per Compendium, Noviodunum, Fanum S. Quin- tini, Montes Hannoniae, Bruxellam, Antwerpiam, Rote- rodamum, Lugdunum Batavorum se contulit. Ibi tum quidem per biduum tantum commoratus, Amstelodamum properavit , ubi d. i2. Sept. appulit. Dein vero Lugdunum reversus mensem unum ibi transegit, ut celeberrimam Academiam, ejusque instructissimam Bibliothecam diligentius nosceret. Nec enim cessavit, clariffima ejus tum Academiae Lumina, Jac. Gronovium , Criticum, Hermannum Witfmm & Joh. Marcbjum, Theologos,, eos porro eruditos,, quos ex
Jac.

21
FUNEBRIS.
Jac. Golii Schola residuos invenire poterat, orientalis, imprimis arabic», litteraturae cultores, adsidue adiit.
Cum Lugduni Batavorum esset, Hagam quoque Comitis excurrit, ut Sedem Ordinum Confoederati Belgii videret ; adiit & Ultrajectum, recurrit Amstelodamum. Rediit tamen Lugdunum, ibiquead d. i8. Mart. 1705. commoratus est; Judaei alicujus eruditi in Talmude interpretando usus opera. Erat illi animo constitutum, in Angliam transire, ut & ibi Eruditorum coram uteretur colloquio, & Bibliothecas adiret, toto Orbo celeberrimas. Sed Parentes, Filii recuperandi cupidos, affidueque de reditu interpellantes , primum quidem distulit, etiam cum obiisse Jacobum Bttxtorfium nuntiarent, ac desiderari Successorem Buxtor- FiANo nomine haud indignum. Quamvis enim suam operam Academia: denegare minime vellet , nihilosecius ab Amicis edoctus, non eruditionem modo , sed & nomen requiri, ut fama a Majoribus accepta servetur, eaque de causa V. C. Johannem Bttxtorfium, Jacobi ex fratre Nepotem, ex Ariovisti Villa, ubi tum Ecclesiam regebat, destinari he- braicae Linguae Professorem, qui ex ea Stirpe quartus publice doceret, ipse quidem facile eam caussam non in Patriam revertendi arripuit; ne tamen aut eruditione aut industria carere videretur, Excerpta fi. Aaronis, de quibus ante dictum, typis mandata , Alma Universitati Bafilienfi , Magnifico Pyeliori , ceteris % Academia Proceribus sacra fecit, atque sic speciminis loco misit. Deinde vero domum rediit, cum in itinere Coloniam Agrippinam, Francofurtum, Heidelber- gam, Argentoratum salutasset.
Domum cum salvus appulisset, non otiosus vixit, sed primum quidem nonnunquam pro Suggestu ad populum habuit sermonem; deinde Studiosos adolescentes in SS. Theologi» dogmatibus instituit; atque sic eruditionem suis curis ac vigiliis partam aliis quoque impertiit. Cujus rei
C Z fructus

22
LAUDATIO
fructus in hodiernum usque diem perdurant Supersunt enim nonnulli ex Venerandi Ministerii Ecclesiastici Corpore, qui jam tum a Fr e y i docentis ore se.pependisse, cum is privatus adhuc esset, cum voluptate recordantur. Pertractabat Libros Studiosis maxime utiles, ac in Academia nostra usitatos. Potiflimum vero Linguarum Orientalium cognitionem promovere studuit, atque eapropter Academiae suam operam obtulit, st placeret eum titulo Professoris extraordinarii Theologiae Catecheticae & Ling. Orient, ornare. Sed Senatus Academicus , ne res in abusum traheretur, atque deinceps alii, qui digni haud essent, titulos peterent, eum in judicio Academiae acquiescere, ac sine titulo rem ipsam habere, id est, docere, quae obtulerat, voluit. [Vid. Decr. ad 1708. & .Matric. Theol.
Sed mox id genus laboris nostro natum est, quod eum magis magisque in eruditi orbis Theatrum produxit. Cum enim eodem, quo domum redierat, anno Cathedra Professoris Linguae Graecae apud nos vacaret, non ignorabat quidem, omnium votis designari & expeti V. C. Samuelemhat- tierium , cui in hoc genere eruditionis jamdudum florenti, ambientium artibus, quae ante refrenatum ambitum, omnia poterant, bis jam ab iis, qui potentiores amicoium suffragiis , quam graece doctiores fuerunt, praemium Studiorum praereptum erat: adeoque Religioni sibi duxit, illi Viro optimo ac doctissimo obesse, quamvis ob cognationes amplis, simas facile posset. Neque eo secius arripuit occasionem, quid profecisset ipse in hoc aliisque Studiorum generibus, publice demonstrandi. Edidit ergo in lucem Diatriben eruditam, de conjungendo Studio Linguarum Orientis cum Studia gra- coj eamque adversus quasvis objectiones mascule defendit.
B revi post, cum diem supremum obiisset Jacobus Hof- mamuis Iiistor. Pros. , denuo Frevics in publicum processit , & accurate elaboratum opusculum de Cyro , Monarchia

E U N E B \I S. 2Z
chne Verfiel auBore edidit, palmam vero ipsam tum quidem Cei. Jac. Cbrijhphovo Ifelioxe&t , quod factum est a. 1706.
Ilis ita procedentibus judicari debebat ,Freyium nostrum fortaffis Ecclesiae Ministerio, non aeademicae Cathedrae destinatum. Factum enim est, ut, cumAmpl. Civitatis nostrae Ordo Templum coetui Huuiugx minoris, viculi ad alterum ab Urbe lapidem , dextrae Rheni ripa: impoliti, cu- raffet publicis sumtibus aedificari; hic deligeretur, qui Ministerio S. ibi fungeretur primus,, a. 1710. Nihil in hoc is Munere neglexit, quod a fido Pastore desiderari poterat. Conciones, quas ibi habuit, varii argumenti, omni studio conscriptae inter Schedas ejus reperiuntur, ac docent, eum aedificationi plebis non minus, quam solidae doctrinae studuisse.
Voluit ergo Deus illum eorum quoque laborum, quibus S. Ecclesiae Ministerium continetur, experientiam sibi parare, ut cum postea examinandis & vocandis Ministris operam dare deberet, tanto facilius de captu cujusque Candidati judicare posset. Nec nisi perbreve tempus Huninga- no Coetui praefuit. Mox in lucem Academiae maximo illius bono productus est.
Cum enim a. 1711. diem supremum obiret Cei. Vir, Joh. lind, Wetstenius F. SS. Th. D. &Prof. atque ita Cathedra Locor. Comm. & Controv. Theol. seu quod idem est, hodierno more dictum , Theologiae dogmaticae & elenchticas vacaret: confestim duo eximii Viri in arenam descenderunt; Jdc. Chrifiophorus Ifilins , tum quidem Historiarum Pros. , & noster Freyius , qui duo quamvis amicitiae haud fucatae vinculis continerentur, magnis tamen conatibus inter se de eruditionis palma decertabant. Nec erat certe alter altero inferior. Ifeliiis Historiarum omnis aevi, & Antiquitatis Graecae Romanaeque cognitione; porro excellenti facundia &
praecipue

LAUDATIO
24
praecipue copiosa atque expromta Oratione potissimum florebat; neque carebat ea rerum ecclesiasticarum ac theologicarum, nec non Linguarum peritia, sine qua Theologus esse nemo potest. F r e y i v s in hac potissimum parte excellebat, quae Theologo est propria, neque tamen illis Antiquitatis subsidiis & Historiarum destituebatur; in disserendo autem adstrictior, caput caussae, de qua agebatur, statim petebat: cujus rei fontem plerique dicebant, quod ille memoria plus, hic judicio polleret; quodque ille plus legerit, hic non legerit tantum multa, sed & meditatus sit. Quid multis? Ambo erant magni Viri, quamvis in genere aliquantum diverso.
Cogitate mecum, Auditores, quam attenta fuerit non modo Academia omnis, sed & universa Civitas, cum talium Virorum certamina litteraria & spectare & dijudicare deberet ? Proposuerat F r e y 1 u s Meletemata de Officio DoBoris Theologi. Meminerunt procul dubio, qui supersunt ex illis, quorum aetas audiendis tum disceptationibus idonea fuit; quanto eruditionis immensae apparatu; quantis animorum ac virium contentionibus, quam amice tamen ac modeste inter se disseruerint; quod quidem Acroama omnibus Spectaculis atque Ludis Olympicis mihi jucundius fuisse videtur. Nec mirum, quod, cum ad suffragia itum esset, ambigui haeserint P. C. Cum enim unus eilet eligendus, alterum tamen repudiare ipsa Academia indignum videbatur. Opus erat Werenfelfiano ingenio atque acumine , quod litem hanc in ipsis Electorum animis ferventem dirimeret. Ille enim acutissimus Werenselfim modum invenit facilem, quo utrumque eodem tempore & sibi Collegam , & Academiae atque Ecclesiae praesidium acquireret. Suadet atque persuadet Senatui Academico, ut Iselium nominarent Locor. Corani. & Controv. Professorem; Treyium vero Ifilio in Historiis enarrandis succedere, eodemque tempore Theologiam extra ordinem docere juberent: Sic de eadem fidelia
duos

FUNEBRIS. 2s
duos dealbari parietes cum summo Academiae bono posse. Nec mora : placet Academiae consilium ; plaudunt universi; res ad Ampl. Civitatis Ordinem refertur, probatur, confirmatur , sicque duo praeclari Viri eodem tempore publicis ufibus in perpetuum addicuntur.
Cum Leges Academiarum paffim exigant, ut qui ad Theologiam publice docendam vocatur, polt examen doctrinae, editam Disputationem, ac publice propugnatam, & habitas Praelectiones, Doctoris suscipiat Axioma, id quoque cum lfelio noder fecerat. Ea occasione edidit Dissertationis de Officio Do&oris Theologi partem. Promotio d. 2 s. Aug. habita cum summo splendore fuit. Nam Promotor erat, Vir plur. Ven. D. H1ERON. BURCARDUS, Eccles. Antistes &SS. Th. D. ac V. T. Pros. Inter Auditores considebant praeter Academicos & Ecclesiasticos Viros, Ampliss. D. D. Politarchae, & Scholarchae, qui omnes in Deductione ib- lemni Candidatos comitati sunt, & convivio doctorali humaniter interfuerunt.
Sic igitur nova rerum & laborum series nata est. - Duplex enim provincia duplex genus docendi requirebat. Ut Historiarum Professor primum suis Auditoribus Compendium aliquod historicum, dein alios Historiarum tam Civilium, quam Ecclesiasticarum Scriptores enarravit. Ut Theologus Hug. Grotii aureum opusculum de Feritate selig. Christ. potissimum pertractavit. Sed & complura ex gravissimis Argumentis Theologicis, ut de Exijlentia & Attributis DEI, de Providentia , de Atheifim ac Deifino refellendo, & similibus , quX maxime ad ipsa Religionis fundamenta pertinerent, accuratius exposuit. Poto Disputationes hebdomadales, ac praeter easiolemnes habuit In prioribus, habito quaestionum selectu, Syllabum Controversiarum , qui in usum hunc ä superiorum temporum Theologis compositus est , adhibuit; in altero genere elaboravit ipse nonnullas Diatribas, qualis est

LAUDA T ! '0
26
de Officio Do&oris Theologi p. Z. & 4. Alias a Discipulis compositas emendavit, ac suo Praesidio defendit. Biduo antequam Profestionis auspicia cepisset, extraordinarius licet, tamen , ne harum curarum expers esset, in Collegium Theologicum , ac postmodum in Senatum Academicum , fuit receptus. Nostis autem, Auditores, Collegii Theologici elise, non tantum ea, quae ad Ordinem istum pertinent, item ad Studia ac Mores, nec non Examina Studiosorum adulescentum curare, quae omnia Praeside Decano peraguntur; sed & Venerando Pastorum Consessui, ac universi Ministerii sacri Conventibus Interesse , a pL Ven. D. Antistite convocatis. Nostis etiam Freyium nostrum, quoad firmior & aetate & valetudine fuit, his deliberationibus adfuisse. Septies Ordinis Decanus fuit. Quoties res Ecclesiasticae curandae erant; quoties consilium dandum; quoties de inhibenda morum ac disciplina? corruptione agebatur; quoties Ecclesiae in doctrina & cultu puritas vindicanda: suam semper operam diligenter contulit, idque semper cum summa prudentia & moderatione, nec non cum summa constantia ac fortitudine peregit.
Sed redeo ad labores Viri litterarios, quibus ille quidem omne suum tempus unice impendit. Non enim existimavit, praecipuam partem Muneris Professorum in administrandis pecuniis, in juredicundo, in varii generis deliberationibus ac certaminibus consistere , ä quibus fateor, Freyium alienillimum fuisse ; sique Professoris & Theologi hae sunt praecipuae partes, fateor illum nec Professorem, nec Theologum dicendum. Sin autem Professor ac Theologus est, qui in Libris legendis, in meditationibus litterariis & sacris, in colligenda Bibliotheca, in Lectionibus publicis privatisque habendis, in consilio de Studiis dando assiduus sit, non est certe, quod dubitemus, Freyium nostrum maxime insignem & Professorem & Theologum fuisse. Nemo sane reperietur facile, qui aut plus legerit, aut plus meditatus sit,
aut

FUNEBRIS. 27
aut plus opera; ac sumptuum in Bibliotheca colligenda posuerit, aut publicas Praelectiones’'diligentius habuerit. Privatas ajunt nonnulli ab eo rarius habitas. Id de iis temporibus verum est, quibus & senectus & morbi corpus debilitare, & animi impetum reprimere coeperunt. Cum enim vegeta eilet aetate, nullus fere praeteriit annus, quo non aut Wollebii Compendium , aut Heideggm Medullam , aut d\xseuii Theologiam, aut Oßerwddü Libellum privatim Auditoribus praelegeret ac explanaret. Publicas vero Praelectiones, ut eo laepiu-s habere posset, primum quidem valedixit Senatui Academico, cujus cum Assessor per xxx. fere annos fuistet, haud injuste miffionemflagitavit; accedente quorundam Professorum acerbitate, qui eximio Senatore Academiam, quam honore Munerum Academicorum eum, qui ea semper modeste deprecabatur, carere maluerunt. Dein paullatim ingravescente valetudine veniam petiit, publicas Praelectiones domi suae ut habere liceret; eamque, ut par erat, & magno quidem Studiosorum bono, impetravit.
Nam quot horas varii generis negotia academica ceteris Professoribus aufferre solent, tot ille Nazirads nostris impendit. Quoties ordo ipsum tangebat, (extremos Menses excipio , quibus ut vices ejus obirem , me rogavit) Disputationis Prsesidem egit, binasque suas Praelectiones habuit, quibus XII. Prophetas Minores, quos vocamus, exegetica, philologica & theologica expositione declaravit, textum originalem ante oculos habens. Earum Lectionum, in quibus ad VIII. Cap. Zachariae, qui eorum penultimus est, pervenerat , utinam Adnotata illius haberemus. Dubium non est, quin complures inde confici possent Explanationes ei similes, quam solam ex hoc genere inter Schedas ejus re- perimus, Jon<e Prophet® , quem & Paraphrasi & Adnota- tionibus illustravit ; Specimen nobis relinquens laboris , quem cum summa laude producere • potuisset, . si plura t - D 2 scribere

28
LAUDA T I 0
scribere aut animi indoles, aut corporis valetudo permisisset.
Nam, ut aliquo jam modo illis satisfaciamus:, qui eum in scribendo minus diligentem fuisse contendunt, quoniam nefas esse putant, ni eruditus homo quotannis aliquot Librorum Volumina in lucem extrudat: certum est, Freyium nostrum praeter corporis valetudinem etiam animi judicio fuisse impeditum. Solebat enim de omni, quod proponebatur , argumento complures statim & optimos nominare auctores, quorum imprimis habebat copiosam & accuratam notitiam, nec quidquam in Historia litteraria erat, quod illum fugerat.
Itaque, ne, si permitteret quidem corporis valetudo, multa sibi, quae ederentur, scribenda esse putabat. Habebat in ea re praeter alia magnorum Virorum, qui pauca in lucem ediderunt, ingenii & eruditionis monumenta, ante oculos illustre exemplum Jac. Buxiorsii fui, qui cum utroque Johanne, Patre & Avo, nec ingenio,, nec eruditione inferior, stili vero elegantia & acumine etiam superior esset, nihil fere scripsit, per discipulos potius bene institutos, quam per Libros, posteritatem erudiens; id quod ille certe vel in uno nostro Freyio, ut alios taceam, egregie praestitit.
Interim noster praeter editas Dissertationes, alios quoque minime contemnendos Labores suscepit, quibus apud Exteros abunde innotesceret. Huc pertinet, quod a. 1716. Cei. Sanmelis Werenfelfii Dissertationum varii argumenti partem alteram , auctore sic volente, collegit, & cum sua Praefatione Amstelodami edidit. Eodem reterendum, quod a. 1728 . Cafpari Suiceri Thesaurum Ecclesiasticum, ex Graecis Patribus collectum , opus praestantisiimum, post primam editionem, emendationibus & additionibus Joh. Hernici Siliern , Cafp. f. a Cl. V. Joh. Jac . Brtuingcro , Tigurino, acceptis,;

FUNEBRIS. 29
tis, suo tamen nomine haud adscripto, denuo edidit auctius. Quid vero de Lexico illo Universali Hifiorico dicam, quod vernacula Lingua editum, ac innumerabilibus erroribus in Germania foedatum, una cum Cei. Viris, Jac. Chrißophoro Jselio, Useodoro Zwingero , Jnh. Epd. JViddsrchio , a. 1726. emendavit & auxit, Hittoria n sibi potiffimum litterariam, Basiliensem, Anglicanam & Orientalem proponens.
Nullum interim laboris litterarii genus nostro gratius »> quam quod in Linguis Orientalibus insumebatur. Itaque non legit solum & excussit, quicquid Hebraica, Chaldaica, Syriaca, Arabica, Perfica, iEthiopica ceterisque Dialectis vel typis excusum, Vel Manu scriptum in sua pariter & in publica Bibliotheca exstat; omnia vero ad S. Litterarum expositionem retulit, ejusque generis Adnotata nonnulla reliquit. Cumque per annos complures, priusquam Biblso- thecarius esset, aditum liberum ad Bibliothecam publicam haberet, id potissimum elaboravit, ut Arabicos evolveret Libros, quorum Inscriptiones & Argumenta in communem usum latine expressit, & sua manu adscripsit. Inter hos notabilis prae ceteris est Codex Mictus, qui Historiam celebris ac praepotentis Sultani Sdadmi , auctore coaevo Bohadiw f. Sjeddadi continet. Eum ineditum in latinam Linguam convertere ac adnotationibus illustrare instituit; usus quidem labore doctissimi .... Harderi , qui illum Codicem cum aliis Constantinopöli sibi comparaverat, unde ipso mortuo Bibliothecae nostrae publicae illatus est: eum tamen laborem, qui ultra partium quarundam latinam interpretationem non est progressus, supplere, emendare, perficere ac notis augere studebat. Verum dum illud mente agitat, comperit ex Actis litterariis, Celeb. Aibertum Schultenßnm , Lugdunensem apud Batavos Professorem, in his litteris versatissimum,. huic ipsi Libro insudare, qui & a. 1732. in lucem emissus est. Sic ergo Saladinus Freyiams in spongiam incubuit.
D A • ' Est

30
LAUDATIO
Est porro Freyian.® eruditionis Specimen, quod vere ‘dicere postumus, egregium: SS. Patrum Apoftolicorum, Clementis, Ignatil ef? Polycarpi Epistola, atque duorum posteriorum Martyria , grace U latine , cum Farior. & suis Adnotat. U Praf. praelo commissa a. 1742. In qua quidem editione nihil non summa laude dignum est. Ipsa vero Prafatio in justae Dissertationis modum conscripta , & Nota Clementis Epittolse subjunctae, editoris ingenio dignissimae sunt. In Adnota- tionibus certe , Patricio Junio & Joh. Fello, Anglorum in hoc genere eruditissimis, palmam fere praeripuit. Cetera brevitatis gratia praetermitto.
Sic ergo Scriptis*, in quibus non molem, sed nervos, non copiam , sed perspicuitatem ac bene ordinatam rerum dispositionem admiramur, suum nomen ab oblivione vindicavit. Longe plus vero posteritati profuit, cum operam adsidue daret, ne in nostra hac Academia deessent, qui praeter reliquam doctrinam theologicam, Orientalium quoque Litterarum haud proletariam haberent notitiam, ad posteros propagandam. Eum in finem juvenes quosdam ingenio & industria prae aliis valentes sibi delegit, quibus ista diligentius traderet. Ex hac Schola diversis temporibus prodierunt Battierii, Grynai, Bruckpri, Gernleri , Ertzbergeri, aliique Reverendi A Clarissimi Viri, quos utinam omnes vivos va- lentesque nobis diutius conservare DEUS voluisset!
Neque tamen cum tales essent -Freyio familiares, & velut interioris admissionis discipuli, cuivis alii ad eum difficilis fuit aditus. Nam e contrario quoties id valetudo ferebat, nemo non, qui aliquid ex eo discere volebat, admissus est. Ibi de Libris, de Eruditorum sententiis, de Studiorum Methodo, de difficilioribus S. Scripturae aliorumque Veterum cujuscunque Linguae Auctorum locis, aliisque dubiis & intricatis quaestionibus; item de Conscientiae Casibus, de scrupulis circa doctrinam salutarem, de errantium

Zr
- F U -N E B B, I S.
tium in rectam viam deductione, de impiorum perversis contra Religionem disceptationibus, de Regno Christi augendo, Satans tyrannide destruenda, de omnibus utilibus & salutaribus argumentis respondebat. Nemo ab ejus Colloquio , nisi doctior, ac in veritate confirmatior abiit, si eos excipias , qui non discendi caussa forte accesserant. Istud quoque affirmare possumus, omnes fere , qui inde a XLvii. annis in Civitate & ditione nostra , üt Exteros taceam, Ecclesiis prxfuerunt, una cum iis, qui in Academia S. Theologiam docuerunt ac docent, inter Freyianos Auditores fuisse.
De me nihil dico, cui tarditas ingenii obstitit, quominus plura ex. B. Viro discerem. Fateor tamen illi me juxta ac B. Wereufelfio & B. Iselio , quidquid hoc est, quod in Litteris possum, ex asse acceptum referre. Hic vero Frevius noster ad hoc divinitus destinatus fuisse videtur , ut me ex umbra Musei, in publicam Academia? lucem protraheret. Eam ad rem suis me exhortationibus incitavit, suo suffragio adjuvit, suo patrocinio texit, suis consiliis sustentavit.
Ceterum non ex nostratibus tantum, sed & apud Exteros fuerunt ac sunt Viri praeclari, qui in adolescentia in hoc Athenxo nostro Studiis sacris operam dederunt, memoriae Freyiivw seduli cultores, qui litteris suis gratum in eum animum sunt testati, ac de variis in Ministerio Ecclesiae occurrentibus quxstionibus illum consuluerunt. Sed praeter illcs, qui Ereyium docentem audiverant, fuerunt & alii, qui eum aut in itineribus cognoverunt, aut fama nominis permoti eum in honore habuerunt.
Horum sunt litterae, non familiares quidem, ac verbis potius, quam rebus refertae; sed plerumque de argumentis gravissimis agentes, quae ille pro consueta ipsi eruditione
dilucide

LAUDATIO
32
dilucide explicare solebat. Urinam harum Responsionum Freyiananm facile colligere possemus exempla ! Haberemus illustria prorsus ingenii & doctrinae complura monumenta ; quale illud est, quod fere solum ex hoc genere inter Schedas exstat, Scripturtl, quo Animadversiones nonnullas in Jacobi Bebmnanni opusculum de Atheisino , illudque Caput, quod de Atheifino Mohammedanorum agit, ad Clar. Zhumermmmim exaraverat , opus suum amplissimum de Atheis hac purpura ornaturum , nisi fata ineditum illud relinquere coegissent.
Supersunt & Hebraicas quasdam Epistolas, nec non Arabicae a Fahdio, Nobili Viro Sidonio , exaratae, qui cum solius Arabicae Linguae gnarus hic, ubi per hebdomadem versatus est, neminem line Interprete alloqui posset, praster Freyium nostrum & Grynjeum; post discessum etiam suum aliquoties litteris eos compellavit, ab iisque responsa eadem sua Lingua accepit.
Non parum etiam publicam utilitatem promovit, cum Bibliothecarii Academici Munere per XX. propemodum annos fungeretur : Quanquam & antea Bibliothecariis sua opera adesse , & quidquid poterat, consilii ad Bibliothecae incrementum conferre solitus sit. Huc pertinet, quod ejus Librarias supellectilis, quam publicae nostrae infertam Bibliothecam Buxtorfianam appellamus, ipse sua manu confecit Catalogum. Ea est insignis Librorum ad Orientalem, & potissimum Rabbinicam Litteraturam pertinentium, plerumque rarissimorum, collectio, a tribus Buxtorfiis summo studio comparata, cui pares paucae inveniuntur. Ejus ergo Bibliothecas Catalogum ipse, pro sua in his Litteris peritia confecit, quo nos omnes commodissime utimur. Voluit deinde, ut ad incrementum hujus Bibliothecae ab heredib. CCC. lloreni, aliique C. pro Bibliotheca Alumnorum augenda numerarentur, id quod&, ut voluerat, factum est. Verum tempus est &c.
Nihil

:F U N E E i?. I S. §3
Niliil magis in votis .erat, quam ut per omnem vitam .historica; Cathedrae-infidere, ac interim Theologicam extra ordinem ornare posset. Neque id sane fui commodi caussa optabat. Vi.dimus..enim extraordinarium S. Theologiae Pro« sessorem nulla non parte Muneris, quod ordinariis incumbit, strenue defunctum esse; neque eo secius Historicae Professioni satisfecisse, cujus permodico. Salario frnebatur. Quid ergo novi laboris accedere poterat? Emolumenti autem majoris adeo cupidus non erat, ut ullam propter id mutationem optaret. Paucis contentus, nihil ultra desiderabat
Merum en inivero, cum-Ecclesia 8c Academia nostra intra unius fere Mensis spatium a. 1737. duos amitteret -Theologos, eximios ambo Viros, quorum prior Cei. Jac. Christ ophorus Ifilhn ,. Locor. Conim. & Controverf. Pros. ipsis Ei- dibus Aprilis; alter-pl. Ven. Hieronymus Burcardus , Vet. T. Professor, ; simulque Ecclesiarum nostrarum Antistes, Nonis Maji decesserat; necessario quaerendus erat.Cei. Weren- felfio , qui solus ex Collegio supererat, sed per caussam senii ingravescentis jam dudum negotiis publicis valedixerat., Collega, qui.illius vestigiis insistens lapsantem Theologicum .Ordinem suis..consiliis luaque auctoritate restitueret. Senatus Academicus ergo haud diu cunctandum ratus, rem ad Ampl. CC Vi rorum Consessum refert, atque rationibus omni exceptione majoribusssuadet, in hoc rerum statu, in quo Academia insignibus ornamentis, Ordo vero Theologorum omni propemodum praesidio orbatus esset, nihil restituendae rei aptius fieri posse, quam si Ven. Freyius ad ordinariam docendi S. Litteras provinciam translatus., firmiore vinculo Academia; & Ecclesia; adstringeretur. Id quod continuo factum., illique Professio V. T. : honorifice delata est.
Sic igitur Cathedram Theologiae ordinariam conscendit, Pnelectiope inaugurals, quam d. 29. Aug. recitavit, de in- jtsflo contemtu Librorum f. T. veroque iisdem a Cbrißo A? Apoßolii
£ jiatvM

LAUDATIO
34
ftatuto pretio. Idem argumentum deinceps continuavit, cum objectiones Joh. Clerici, quas in Libro de Sententiis quorumdam Theologorum Batavorum circa Hißoriam Criticam !{, Simonii effuderat, solidissime refutaret, ac V. T. Canonem egregie vindicaret.
Sed non sola haec erat Freyi cura, ut Provincias, quam sortitus erat, docendo bene praeesset. Quaerendus quoque erat Collega, qui tertiam SS. Theologiae Cathedram ornare, ac in negotiis gerendis adjutor esse posset, invenitque eum SS Theologiae Professorem, qui sua pietate, eruditione, prudentia, judicio omnium quammaxime ad hoc Munus idoneus erat, Jobannem Gryn.eum.
Hunc igitur Collegam nactus, quem maxime optaverat, sibi ingenio ac eruditione simillimum, ac vere yvytrw Discipulum , omnia majore alacritate negotia suscepit. Ipsum primo novum suum Collegam tiara doctorali in frequenti Professorum ac V. D. Ministrorum, nec non Studiosorum conventu ornavit, recitata erudita Oratione, qua & beneficium Dei in excitandis idoneis doctoribus, & ipsorum Doctorum officium facunde expositum fuit. Deinde ut hujus fui carissimi Collegae tanto frequentius frueretur colloquio , atque cum eo quotidie de communibus studiis negotiisque conferre posset, ipsum domi suae habitare, & omnia poene fecum communia habere voluit j quantoque cum fructu Academiae & Studiorum litterariorum id consortium initum fuerit, & vivis illis & mortuis compertum est. Sed ille cum d. 4. Febr. 17^8. Cathedram Theol. primum conscendisset, ac publice privatimque docendo, Decana- tum Ordinis Theol. ter, Rectoratum Academice semel summa cum dexteritate gerendo, exspectationi omnium satisfecisset, corpusculo morbis exhausto, a. d. z. Eid. Apr, 1744. exspiravit, anno astatis xxxix. nondum completo.
Qian-

FUNEBRIS. zs
Quantus vero omnium Bonorum luctus is fuerit, quanta imprimis Freyi nostri mcestitia, facilius mente cogitari , quam verbis exprimi potest. Parum aberat, quin dolore confectus publico Muneri valedicere , &, quod reliquum esset vitae, in secessu transigere constitueret Verum superavit Ecclesiae & Academiae nostrae utilitas. Amicorum vota praevaluerunt. Solatii nonnihil attulit, quod ad me potissimum Professo Theologica tum vacans delata est.
Interim observatum fuit, valetudinem F r e y i antea jam debilem, & nimiis curis ac vigiliis infractam, ab eo tempore succumbere penitus coepisse. Ita facile apparuit, Grymi desiderium ne imminui quidem, quid dicam extin- gui? potuisse. Ut tamen id aliquo levamento ipse mitigaret, ex Schedis B. Viri At/ipava. collegit pretiosiffima, sive Opuscula nonnulla Theologico-MisceUmea , eaque cum sua Praefatione ac Oratione, quam ab eo in Actu inaugurali dictam commemoravimus, a. 1746. typis mandari curavit. Sic ergo Amici manibus illustrissime parentavit. Cum enim in Promotionibus Biographia Candidatorum recitari soleat, ipse eam deinde ad vitae finem perduxit, addiditque Grynai lui magnificum Elogium, quod & Viri egregii memoriam in aeternum conservaret, & juvenibus nostris, si modo seduli legerint, virtutis insigne exemplar delinearet. Sunt vero & alia Ml-sava. Freyi & Grynxi , vera quidem illa, non fictitise reliquiae.
Facile intelligitis , Auditores, ad lnßitutum Freyio-Gry - manum me pergere, cujus nunc rationem paucis explicabo , atque deinde finem dicendi faciam. Spero Vos breve adhuc temporis spatium de re nunquam fatis laudata dicenti facile concessuros esse. Paucioribus rem absolvere potero, quoniam nuper Magnis. D. Rector noster honorificam ejus rei mentionem jam fecit.
E
Invenit

LAD DAT 10-
Invenit enim B. noster F r e y iu s ; , una cum B. Johanne ■ Grythw, modum Bonorum omnium plausu dignum, sed' apud nos quidem-in hunc usque diem inauditum, quo ex- celfi animi' ad Immortalitatem adipirantis indolem eviden-- tisiime demonstraret;, ac plus sibi- gloriae, plus posteritati utilitatis compararet, quam si a se conscripta IV. Librorum? millia, quod de Kaynnmdo Litllo jactant Hispani, nobis reliquisset. Solebat is frequentiffime cum Pylade suo deliberare, ecqua ratione jacentia & propemodum neglecta Philologiae S. & Linguarum Orientalium, maxime Hebr. Chald. Syriacae & Arabicae, studia feliciter excitari possent. Facile enim duo isti Viri-, harum rerum praecipue gnari, intellige- bant, non solam esse difficultatem, quae discentes absterreret, cum quidem adhibita industria , & perpensa necessitate; superetur. Sunt enim & aliae disciplinae aeque difficiles, & rerum varietate ac multitudine copiolae, quibus non desunt sat multi cultores. Videbatur ergo huic potiffimum Philologiae Orientalis Studio obstare, ab una parte subsidiorum ac. Librorum inopia y ab altera, quod'pauca fere essent commoda, quae illius asseclas manerent. Priori malo mederi equidem jam sub initium istius, in quo vivimus, Saeculi studuerunt publice Academiae nostrae Proceres, cum Biblio* ' thecam Buxtorfianam, de. qua ante dictum, emerunt, ac publicae nostrae Bibliothecae adjunxerunt. Sed multa tamen &.veterum &-recentiorum Opera deerant, quae a Cei. nostro Freyio privato simitu collecta fuerunt. Addidit reliqua , quae ad rem theologicam in universum, & ad propae- deutieas disciplinas pertinent, ita ut’parum desit, quominus pleniffima haec Bibliotheca Theologiae ac Philologiae S. appellari possit. Voluminum sunt ad VIII. M. in quibus Latinorum Graecorumque Auctorum, item Patrum utrius- que Ecclesiae praestantissimae Editiones, Historiae tum Civilis, tum Ecclesiasticae Scriptores copiosissimi, Philosophi insigniores, Theologorum tantum non omnium Opera, An- glorum numerosa ac pretiosissima Volumina, & quod Ca- / PUt

FU'tf£BF v IS.
put est S. Bibliortim in Texfu original ieditioiies pcene omnes una cumVersionibus Orientalibus,inveniuntur. Quan-> fum ille curse ac diligentiae in his conquirendis adhibuerit, quam parum sumtrbus pepercerit, facile ex ipsa inspectione patebit. Sed suam quoque ad Bibliothecam dedit Symbolam Cei. G}ynmis\ qui testamento constituit , ut ex ea, quam ipse collegerat minime contemnenda supellectile libraria, Frey i-u s , quae suae Bibliothecae deessent, acciperet. Sed- ea tam fuerunt pauca, ut haec Bibliotheca vere & in solidum (it Bibliotheca Freyiana
Alterum, quod ad Litteras istas juvandas necessarium vt- debatur, commodum aliquod, & quasi praemium, quod’ Cultoribus earum sedulis propositum esset, ita sibi consecuturus videbatur, fi honorificam aliquam, & cum emolumento conjunctam stationem,- ceu provinciam, illis destinaret, qui in hoc Studium incumberent, aliisque'deinceps docendis idoneos se redderent. Itaque pneter instractissmiae Bibliothecae usum, habitationem in suis /Edibus cum dimidia parte fructus ,- quem ferret non suburbanum, sed plane urbanum praedium ampiissinmm, Hortis-, VineisPascuis, Pomariis, fontibus perennibus constans, nec non Censu annuo Sortis IV. M. fiorenorum ä B. Grytuto ad hunc ipsum finem relictorum, ei rei in perpetuum consecravit. Ita fore speravit, ut haud difficulter hoc Honorario inveniretur, qui praeter ordinarios Doctorum Academicorum labores, huic operi omni studio vacaret, ac Juventuti studiosae viam ad eruditionem Philologiae Orientalis praeiret. Ea itaque re judicavit stimulum addi generosioris indolis adolescentibus fortiffinium, ut haud segnes essent, in his Litteris excolendis, cum videant, praeter communem illam & omnibus notam earum in sacris Studiis utilitatem , immo necessitatem, ac Hebraicae LinguX publicam Professionem, etiam hanc Provinciam - sortiri posse eum, qui praeclaram in iis operam
E 3 - posuerit?-

38 LAUDATIO
posuerit , nec interea duce & ad haec Studia impulsore ca« rituros.
Itaque, ut ipsa Viri Venerandi verba propria manu jam ‘Cal. Mart. a. 1747. consignata, ex vernaculo sermone in Latinum transferam; „ Cum cariffimo iuo Amico & Collega „ Johanne Gryii.to , SS. Th. D. &Prof. consilium ceperat, ln- „ sia tutum ejuscemodi ad promovendam Gloriam DEI, & „ Studii Theologici incrementum,, condendi, cujus praeci- „ puae Leges sequentes essent
„ r. Omni tempore nominandum ad id exsequendum „ Virum idoneum, qui non solum vitae sit incontaminatae, „sed & vere pius, & zelo Gloriam DEI promovendi ar- „ dens: praeterea non vulgari eruditione praeditus, impri- „ mis in Theologia ac ei inservientibus Disciplinis, Hisio- „ riis & Linguis, ut Latina, Graeca & Orientalibus egregie „versatus, & dono docendi instructus. Vellem quoque, „ inquit, ut, si fieri posset, Lector iste non modo SS. Mi- „ nistern, verum & SS. Theologia; Candidatus, seu, ut di- „ cere moris est, Licentiatus, aut etiam Doctor esset.
„ 2. Officia ejus sint sequentia : Praeter sincerum stu- „ dium, incrementum Rei Theologica in universum pro- „ movendi, habeat primum Studiosis Theologi* per singu- „ las hebdomadas aliquot Lectiones in hac Disciplina, aut „ ad illam pertinentibus Linguis & Historiis; idque aut pri- „ vatim, aut, fi fieri poffit, publice. Itaque hoc Institutum , „ quantum fieri potest, ad usum Studiosorum accommode- „ tur, eoque fine praecipue ad tria haec Capita attendatur „emam diligentiffime : a. adDenionstrationem Veritatis „ Divinitatisque S. Scriptur* : /3. Expositionem ejusdem „ S. Scripturae genuinam ; y. Pacem & Concordiam Chri- „ stianorum. Deinde identidem Dissertationem , aut Ora- „ donem, aut aliud ejuscemodi habeat; aut aliquod Scri-
„ ptum

FUNEBRIS. Z9
„ ptum de argumentis indicatis praelo expressum in lucem „ edat.
„3- Emolumenta Lectoris sint: r. Annuus Census illius „ Sortis IV. M. fiorenorum, quae a B. Gryn&o relicta fuit. „ 2. Habitatio in mea domo , & ususfructus dimidiae partis „ omnium illorum, quae illius ambitu continentur : ea ta- „ men lege, ut conferat dimidiam partem sumtuum ad ejus „reparationem. 3. Utetur universa mea Bibliotheca, cum „ iis rebus, qu:e ad eam pertinent. Ejus exstat Catalogus. „ Hanc ego Bibliothecam multis annis, multoque labore, „acpro mea tenuitate immensis limitibusundiquaque col- „ legi, non in publicumsed privatum meum usum: Qua- „ propter omni cura eam conservare,- nec Libros ex ea aliis „ commodare oportet.
„ 4. Ut Institutum hoc vigeat, & In omne aevum Con- „ servetur, tres exorabo & nominabo Viros,- auctoritate, „prudentia & pietate conspicuos,- ut hujus Instituti Exfe- „ cutores & Inspectores, qui deinceps alios, qui ipsis succe- „ dant, idoneos nominent. Eum in sinem tres meos a mul- „ tis jam annis amicos & cognatos, 'Virum Excell. D.- Do- „ ctorem Zwingermn , Pros Medicinae Practicte, D; Henrkum „ Bruckerum, Archidiacontfm, [qui nunc Venerandus est „ Coetus Petrini Pastor] ac Virum Rev. D. Theodorum Bur- „ cardum , ejusdem Coetus Diaconum (jam mortuum) enixe „ rogaverim, ut istam operam Boni publici promovendi „studio, ac amore B. Grynai meoque adducti, haud gra- „ ventur suscipere; [ quibus tamen deinde paullo ante mortem Successores jam ipse nominavit Virum Ven. D. Andream Zwinger um , Coetus Leonhardini Pastorem Vigilantisfimum, "Virum Excell. D. Joh. Henr. Gernierum, Historiarum Pros. Clariffimum, ac Virum Rev. D. Joh. Georgium Ertzhergerum , Coetus Petrini Diaconum fidelissimum.] „ Isti videant, ut, „qui designabitur, Lector in officio praestando fidus sit, ac
„post

40 -LAUDAT IS
33 post ejus decessum alius idoneus ab illis am TroaroTaty- „ ipsas nominetur: item ut Sors capitalis, domus & Biblio- ,, theca probe curentur. Ceterum prudenti* illorum & „ zelo confisus permitto, ut secundum rerum'Circumstantias „ prout ipsis convenire videbitur, agant,» dum Summa rei I» firma ac sine mutatione teneatur: possunt ergo pecuniam ,3 vel ipsi xustodirp, ac Lectori tantum Censum annuunt .33 concedere, vel ipsam Sortem Lectori, vel Heredibus meis .33 administrandam permittere, prouti cum illis ea de re tranfi- M gere, poteruntHactenus ,F rus y i u s.
Quid est in Treyio-Gryn&ano\\o<z Instituto quod non omni laude, omniumque plausu dignum videatur? sive scopum ,rei, sive officia Lectori p ne scripta, sive emolumenta ac subsidia ei destinata, sive tandem curam. ad rem in perpetuum conservandam spectemus. Scopus est Gloria DEI, & rei theologicae incrementum per Disciplinarum eo pertinentium ac Linguarum Studium promovendum. Officia sunt publicae, aut si forte id fieri nequeat, privatae, sed gratuitae, Praelectiones, Disputationes , Orationes ac Scripta in publicam lucem.emissa. , Emolumenta sunt Habitatio cum fructibus praedii amplissimi ac Censu ex IV. M. florenis redundante. Subsidia exhibet copiosissima Bibliotheca, & instru- .ctiffima. Cura denique Virorum Excell. & Venerandorum, quos ipse Exsecutores, & quasi Curatores nominavit.
Quemadmodum vero nihil est in hac rerum fragilitate ab omni parte perfectum, sic, quae Frevius rerum oeconomicarum fere imperitus, non praevidit, incommoda,circa habitationem & praedii fructus, in quibus difficilior, & futuris forte temporibus locum vix habitura partitio cum Heredibus., ac Heredum Heredibus, videbatur, sapienter judicarunt Excell. ac Venerandi D- Inspectores, omittendam esse in lEdibus Freyianis habitationem ; vehementer id exoptantibus N.obiliffiinis D- Heredibus, ac. S.unnno Civitatis
•nostrae

F U N E B \ I S. 4 T
nostrae Magistratu approbante. -Compararunt nostras aedes, quae situ haud inamoeno,-habitatione fatis commoda, Museo , Auditorio, Conclavibus ad Bibliothecam digne excipiendam adaptatis vel jam instructa.esset, vel, quod haud exiguo meo labore effectum est, tandem instruenda. Hae ergo in posterum erunt JEdes Instituti Freyio+Grynaiam. .Huc invitamus cariffimos nostros Studiosos, Amicos, Fautores, Cives & Exteros* • ut Bibliothecam Freyianam, a me in ordinent redigendam, inspiciant. Nulli non operae nostrae parcere statuimus, ut eam posteris quam commodiffime ordinatam relinquamus, .necnon., proutres feret, auctam.
Sic ergo suum, suique Amici Jok Gryn&i, consilium laudatissimum ad effectum perducendi provinciam ad me detulit B. F r e y i u s noster., de quo sub finem vitae haud parum sollicitus fuit. Quamvis:eriim ipsis xn. annis ante obitum suam voluntatem litteris fcorisignasset, vix tamen ulli homini, nec nisi extremo vitae annovemIndicavit, me quoque nominans, qui Lecloris i. t ex Inßituto illo docentis munere fungerer. Tandem & mihi-, quem ipsius famae, & Boni publici caussa facturum omnia .noverat, quid in animo haberet, aperuit, rogat, ut negotium susciperem, ipsoque adhuc vivo (dixerat autem haec mense Decembri a. 1748-) Lectionum initium facerem. Ego quamvis tum temporis Rectoratu Academico oneratus, habita mecum deliberatione, promisi, ac feriis post Natale Domini Festum finitis, d. 16. Jan. superioris anni Geuefeos expositionem philologi- co-theologicam incepi, laetante B. Viro , cum meam in habendis, Studiosorum juvenum in audiendis Praelectionibus- alacritatem cognosceret. Postquam -vero e vita evocatus est, ac V. T. declarandi provincia in me devoluta, praeter binas in Gevesin, ad Pros. V. T. pertinentes, binas alias per hebdomadem Praelectiones, Inßituto huic proprias , habere coepi, quibus generarim ea omnia, quae ad Veritatem ae Divinitatem S. Scripturae, ejiRque genuinam expositionem pertinent, trado. F Non

LAUDATIO
42 .
Non excurram in laudes hujus Inflituti. Non referam illustrium Virorum exempla, apud Anglos potissimum conspicua quae imitati nostri este videantur; qualia sunt Theo- phili Galei', Guil/elmi Cambdeni r i{oberti Boylei , aliorum. Petrus Ramus apud Gallos Professionem Mathescos instituit', legatis annuis- D. Libris. Professionem Linguae Arabicas Guilielmm haud ,. Archiep. Cantuariensis in Anglia condidit, qua; primum Nivario Pol-glyo demandata est, cui Thomas Hyde successit. Nec alia sane est efficacior ratio , diligentiam hominum excitandi, nisi propositis praemiis. Plerique enim ita sunt animati, ut ea solum quaerant, quae ad necessaria vitae comparanda sufficiant. Pauci sunt:, qui ad ipsa Scientiarum ac Disciplinarum adyta penetrent, & illa conquirant praesidia , sine quibus nulla omnino solida eruditio esse queat Ut de solis dicam Theologis, cum S. Scriptura V. & N. T. una sit omnis salutaris doctrinae scaturigo , eaque Linguis iis exarata, quarum, nullus inter nos nunc est in communi hominum commercio usus ; non aliter sane de vero & recto ejus sensu, quam ex- S. Philologia constare potest , in qua qui non sit exercitatus, eum caeci instar alios ducentes sequi necesse est, de quorum side & eruditione ipse judicare nescit Sed non heic solum de S. Philologia, non de Linguis Orientalibus solis agitur; sed de latina quoque &gras- ea, de Historiis, quarum in S. Litteris tractandis insignis est usus, de ipsa denique in universum pe theologica. Quid su- perest ? nisi ut nos quidem omni ope adnitamur, ut salutaris lllei'copüslu/lituti Freyio- Grymeani obtineatur, id quod, idv 0 Kontos S-iKritry xat tfjtrspiv , sedulo agemus; & S. Litterarum Studiosi, quaenam sint haec eorum bona agnoscant, nec ullo modo committant, ut ipsorum negligentia fructus tam insignis beneficii pereat. Eum in finem hortamur eos etiam atque etiam, ut frequentes ad audiendas Praelectiones nostras conveniant, ut consulant de Studiis bene instituendis 1 ut consilia a nobis accepta sequantur.
Accedo-

F U K £ B r y I S.
4Z
Accedo ad ultimam vitse Treymue Catastrophen. Fuic is quidem habitu corporis latis robusto, quamvis macilentus : Parentes habuit valetudine constante ad summam senectutem usos: Victus ratione utebatur modica & aequabili : 'a. gravioribus animi curis & adfectibus per constantiam & pietatem sibi cavens: nulla in re modum excedens, nisi Librorum lectione , ac meditationibus , quas nonnisi brevicula deambulatione, & somno perquam raro interrumpebat. Tali ratione ad senectutem pervenit; vexatus interim variis Capitis & Intestinorum doloribus, raro de valetudine sua non conquerebatur. Nec visus est a Malo hypochondriaco , communi illo Eruditorum morbo , immunis. Remedia fere omnia, praeter aquas medicatas respuit; sola diaeta dolorum vim lenire cupiens. Tandem vero decimo ante obitum Mense., gravior vis morbi incubuit; dysuria. fcilicet', ex ulcere intestinali in Vesicam pervio , in Marasmum desinente, lecto plerumque per id tempus adfixus. Medicus, artis peritia pereximia, & quod majus est, pietate & virtute Christiana omni insignis, D. Joh. Rodolphus Zwin- gerus , Socer noster honoratissimus, non tam accersitus, quam proprio animi studio ad vitam Adfinis fui, Virique tam praeclari, si qua fieri arte, DEO volente , posset, conservandam, assidue accurrens, nihil non adhibebat cur* & consilii. Sed majores erant morbi vires , eventusque docuit, hac via ad DEUM evocari nostrum debuisse. Viribus enim paullatim exhaustis in soporem delapsus prid. Cal. Mart. seu d. 28 . Febr. superioris anni, ante lucem exortam vivere desiit, animam D E O & Servatori, cui fideliter serviverat, cujus veram Divinitatem & Gloriam fortiter propugnaverat, quem & sanus & aegrotus per patientiam ac fidem coluerat, reddidit, aetatis anno LXXVL cum 111. Mensibus. Corpus triduo post ad D. Leonhardi in idem Sepulcrum depositum, cui ante xv. annos suum Amicum carissimum , Jolwmem Grytumm , inferri curaverat,
F 2 - paren-

44 LAUDATIO FUNEBRIS.
parentante Viro Venerando, D. Andrea Zwlngero , ejus Ecclesiae fideliflimo Pastore.
Nemo nostrum dubitat, quin jacturam eo die fecerimus irreparabilem, sive eruditionem immensam , sive ingenii perspicaciam, judicii acumen, rerum multarum experientiam, animi invictam in bono & vero constantiam \ sive ceteras Christiani hominis ac Theologi virtutes spectemus. Neque ego has prolixius recensebo, cum ex omni nostra Oratione satis intelligi potuerint. DEU M potius O. M. ut mecum venerari ex intimo cordis sensu velitis, Vos, Auditores O. O. H. rogo.
DIXI.
Oratio.
Terne ac benignissime DEUS, Pater D. N. J. C.
Quid est justius ac pietati convenientius, quam ut TIBI gratias agamus immortales, quod talem nobis Virum per XLVII. annos in Academicis Muneribus versatum concesseris 1 Quanta inde Bona in universam nostram Patriam , imprimis autem in Ecclesiam & Academiam redundaverint , facilius mente concipimus, quam verbis exprimatur. Tua sunt haec omnia Beneficia inaestimabilia, quibus nos.,indignos adfecistr. T U eum nobis Virum excitasti. TU animi dotibus insignibus eum instruxisti. T U per Gratiam tuam illum ad Ecclesiae tuae emolumentum promovendum idoneum fecisti. T U denique eum ipsi animum

ORATIO. 45
mum indidisti, ut gratiam & T E acceptam ad commune Bonum converteret. Utinam TIBI placuisset, eum Virum diutius nobis conservare ! Sed non est, quod conqueramur. Gratiae potius agendae , quod tam diu nobis tale' Bonum conservaveris. Gratiae quoque agendae quamma- xime , quod non deseruisti nos penitus ; sed potius Successorem nobis tali-Viro dignum suppeditasti; quod tam efficaci ratione luctum nostrum sustulisti; quod T E Ecclesiae ac Scholae nostra tam propitium praestitisti.-
Perge modo, aeterne D E ü S eadem nos benignitate complecti. Fac ut nullo* no® tempore: bona',, quae nobis seu praeteritis, seu praesentibus temporibus cönceffists, ante oculos habeamus; ut intueamur exempla Virtutis & Pietatis, quae nobis proposuisti ;; ut z'elum pro Gloria tua & Ecclesiae puritate ferventissimum demonstremus. O ! quantum proficeremus , si eodem fervore veritatem salutarem Evangelii disseminaremus, quo Satanas ejhsdemque Servi, quales proh dolor ! plurimos deprehendimus v impietatem, profanum Religionis contemtum, vitia ac omnigenam depravationem promovere satagunt- Adfpira nobis omnibus, quos Doctores in Ecclesia* & Academia dedisti, ardorem animi convenientem, una cum prudentia-vere theologica, ut seposito pravo hominum respectu, fortiter tuum Regnum inter homines amplificemus. Fac & illud, quod solus potes, ut Juventus studiofay abjectis carnalibus cupiditatibus, tota fefe Tibi tuaeque Gratias dedat ; ut Verbum tuum diurna nocturnaque manu versans Duces sibi
F 3 prae-

46 QUATIO,
praefectos sequatur; ut denique tuo tuaeque Ecclesiae Ministerio vere sese consecret.
Conserva Almam Academiam nostram, cujus IV. Saeculum nuper inivimus. Conferva Ecclesiam ac universam Patriam, ac Viros egregios, utriusque curam gerentes; A consiliis laboribusque eorum fave. Institutum Freyio- Qryn&mum tuo Nomine coeptum fac ut egregios fructus ferat, eumque in finem tuo auxilio docenti pariter & discentibus adesse perge. Omnia tandem largire nobis, qua? ad Salutem nostram asternam promovendam apta sunt. Rogamus haec per D. N. J. C.
A M E H.
' Scripta a Joh. Ludovico Freyio edita.
1 . De Natura Mentis humana , Praß de Theodoro Zwik-
G E R O , au&or pro Magisterio, ss 2 f. Jul. 1699./’. 12 . 4.
2. Mohammedis de J. C. sententia , Prafide Samuele Nsf E-
r E N F E l si 0, au&or pro Ministerio , d. Z. Jttn. 1703.
p. 38. 4
3. Excerpta nonnulla ex Comment, inedito st. Aharonis Beti Joseph,
Judai Car ait a , cum Vers. lat. Not. Fr amittitur brevia Dijjert. de AuBore ejusjt Scripto. 4. Amst. 170;. p. 2g.
4. De con jungendo Studio Lingitarum Orientis cum Studio graco ,•
vacante Cathedra Lingua Graea, Differt. Respondente J E- resia Raillardo , d. 27. Nov. 17cq. p. 20. recusa in Temp. Helv. T. V. Seil. 2.
5. De

o
S C R I P Ti &c. 47
S’. De Cyro , Monarchia Perfica Au&ore, Difiert. vacante Pro- fejjione Hisior. d. I Z. JuL 170 6. p. 2 8. 4. recusa in Temp.. Helv. T. V. Se&. 1.
§. Meletematum de Officio Docloris Christiani Pars T. pro Do&oris TheoL Gradit , a&unt moderante HlERONYMO Bur- GARDO, d, 4. yfeg; 17H./ 1 . Z6. 4.
7. Meletematum Partis prima Continuatio, pro vacante Cathedra TheoL. d. 4. Sept. 171 4.
8- Meletematum Pars III. Respondente C A s P' A R E "W E T- STEJIIO, J. R. F. J. R. Nr d. 16. Maji 1714 .p. 1 6. 4,
9. Meletematum Pars IV. Respondentibus J o H. Jacob o
H O R N E R O & A N D R E A M E R I A N O A.- F. M. N. d. s. £•? 8- Febr* 1715. p.. 24. 4..
10. Lexicon Universale Historicum &c.. amigras J. C. IsELU fi. emendatum U auBum. VoL IV. Basii. 1726^,
11. Joh. Henr. Spicer i Thesaurus Ecclefiasticus, e Patribus Grads colle&us, auclus & emendatus, ei;/. 2. po/. 17 .
/. Amst, 1728°
12 . Epifiola 55 . Patrum Apostolicorim , Clementis , Tgnaiii U Po- lycarpi , d/gw duorum pojleriorum Martyria; omnia grace • V A/. Varior. Adnotat. U Pries at. sua * itemque Notis : in Clementem. 8- BasiL 1742. p. Z44,
iz. Joh. G r Y n je I , 55 . Tb. Do&. U Pro/ Aenpava,, seu Opuscula nonnulla Theologico - Miscellanea. Prafigitur Anclo-' ris Biographia. 8- Basii. 1746. p. 264.
14. Epistola ad V. C. Jacobum Krighout, I\emon~ ■ Jirantium Antftel. ProfessoremStri&uras nonnullas ad Sermo- nem funebrem , /ro nuper Collega , Joh. JaC. \v £T- STENio habuit', continens. 4. Basii, p. 54.
EPI-

m ) 48 cG
EPICEDIA nonnulla.
Q Ui pietate tua fulgebas, Optime Freyi, __ Doctrina & summi dotibus ingenii, Perpetues 'harum nobis ut providus usum, Lampada praeclaro tradis en ipse Viro ;
Sic fato functus liobisj^ j g Swh maxime^prodes , Dum coeli regno, dum fruerisqüe Deo.
EMANUEL RYHINERUS
S. Tb. D. Loc, cotnm. U Controv. Pros.
’E7riyga<p>i i7rirct(pi0{.
Tdfiog eJl iri
Mxcrctyyirrig jjv ' p dv^ucog ,
kcu tpiAog Tfjvvc&ix
©iu> <f[ A7roS^g x
S-atjjua vreooymtn,
eivS^dtri re (piAoAoyoig
xdAAiri%Y>s o-TTuS^g ifA,7ruotvpct >
TfJ Si 7TdTßlSl
chrSifOV oivTÜ 'iAlTTi 7TO§-OV.
„ ~ I t
XdtQi [AOI [AdKdg
xoCi iv xodvx ßcmAuoig ,
TO Y\[AiTiP0V dii .A&tfVdliV
dydvoippoTi Airciig.
JOH. HENRICI FALCKNERI
J. U. D. COD. & JUR. FEVDAL. 1».
REIF. SYND.
In

EPICEDIA
45
In tumulum r2 n*w.
D Octorum linguas duodenas ore locutus
Freiguts hic litus est gloria Rauracidum , Hebraeus, Chaldaeus, Arabs, Samarita, Syrusque, Quocum uno & poterat Poenus uterque loqui : Doctrinae locuples opibus, juxta omnibus idem Artibus excellens Hellados & Latii :
.Quo nemo in terris aut sacra volumina volvit Castius, aut mystis clarius explicuit:
Gloriobe miserae vani & contemptor honoris, Contentus studiis invigilasse suis:
Invidiam sup-ra positus vocesque malorum,
Judice stans uno testeque ubique Deo:
Arbiter ante alios meritorum acquisiimus idem, Cuique suum tribuens ambitione procul: Corpore, non animo, perpessus plurima vitae Tristia mortalis, mortis ad usque diem,
In Christi invenit requiem nunc ille laborum , Quemque pie coluit, quem docuitque , sinu: Hic Grynaeus ei rursus jungetur amico,
Cor unum & fient hic quoque corda duo.
h. m. p.
BIRRIUS.
^ , \ r
Big Qgqyiov rov 7ravv.
qorjymg ivS-ctd je Jttir&j * to cs[ ovvop vm^rccjov etvrie M>J yvxg ftydl avreig cye IIt(,oid]ctg.
Manibus Viri Summi,
Optimique quondam Praeceptoris,
Venerabuudus adscr.
J. H. GERNLERUS, Hißor.Prof.
Q
F veriti

EPICEDIA.
sv
Tvdnag dvTtj yvZtng vTrHooyog irw dyrcttryg*
Hsye fJM&w iiom ix. J]iArav S-nr/pciTct oiJ]ev,
A/A’ et7rtp t)g t ctvB'PUTrrjict, &iux, te yvoly
«.ver- o(psAog rotg. d[ xdfev tmq.
GuoAoyx 7ra,<njs donnert KiKcttrptivog r,o B"et ,
Tf<f McLiccip, Yjpem^ov (xiyct. Kvd]pg em v tecti ovucto.
T% t/je TiAuonoctg yvcecnug dydortjg te ioac&iig > Ovpcu/ov ettranßqg , (ruv Xgvpu crvftßctTtAivtnev »
Övt idblAag drtiav , Trapiuv vvv cthv iercTrjn,
■> f.if' > \ / ■? ‘
hvoo-Z/M xapyysi <rm%£f tcix^V[tivog ^top.
AAAd {azt dvS~pu>7roun rsoV xAeo? x7tot oAibrai , Öcrrotg yi Xoi^bio stabil itcQex, bfiia. [MiA^cnt.
Tobn dji BiSpKctoSov, £ Bexziov, Tpyivipov te Ntb' bjGÜAov\a,g cgdftiv, dii r OAup^iPpa, S-aAKuv.
Plur. Ven. Freigio , tm wavv y Prseceptori fautorique desideratilsimo 1. m. q. p.
JO. GEORG1US ERZBERGER,
Diae. Petrinus.
S ic est in fatis, mortalia singula sunto,
Hocdudum tempus , periculumque docent.
Tristis at illa tamen semper jactura Virorum
Magnorum est, graviter quippe dolenda nobis. Prasfertim Werenfels, FreyiUs, IsELiusque Grynjeus nunquam non memoresque mei.
Det DEUS Omnipotens horum vestigia calcent,
Quos successores semper habere velit.
Hm mteßus bono animo apponere , damnumque Josepbi deflere voluit
M. J. J. WAGNERUS, Diae. Leonhard.

VIRO ERUDITIONIS INCOMPARAB. POLYHISTORI
HISTORICO THEOLOGO SUMMO LINO. ORIENT. THESAURO
J. LUDOVICO FREYIO 1
S. TH. D. ET PER A. XXVI. EXTR. Ä
HIST. ORD. DEIN PER A. XXII.
S. TH. ORD. PROFESS.
DE ACAD. ECCLES. AC BON. LITT.
OPTIME MERITO INSTITUTI FREYIO-GRYNAEANI AUCTORI
POST FATA ETIAM BENE MER.
HAEREDES H. M. F. C.
OB. D. XXVIII. FEBR. M. DCC. LIX VIX. A. LXXVI. M. III. D. VI.
EODEMQ. TUMULO CUM AMICO DESIDERATISS. REQUIESCIT.

■i C
o ji