• 5 '
mm
•mjs
31*«
'w, v N
. S » r V \ j >
■j&r+;
u-v ■
/C&TrS

'^y' vu>0.
/) w „
JLcstft /

S Y L L O G E
OPUSCULORUM
A D
REM MEDICAM ET CHIRURGICAM
SPECTANTIUM,
QUJE PRIMUM A CEL. ITALIjE VIRIS % EDIT A,
NUNC , ADSPERSIS HINC INDE ADN0TATIUNCULI3
RECUDI CURAVIT
J O ANNES JACOBUS RCEMER,
Med, & Chir. Dr.
FASCICULUS PRIMUS.
TURICI HELVETORUM, ImpenCs ziegleai & filio&hm.
M D C C X C.
(

* RASILE ENSIS J

VIRO CELEBERRIMO
ERN. GODOFR. BALDINGER ?
M. D.
Ser. landgr. hasso-cassel. a cons. intim»
EX AR.CHIAT. FAC. MED. MARBURGENS. PROF. PRIMARIO,
S. P. D.
JOANNtS JACOBUS RCEMER,
MEDICUS TUEIC ENSIS.
Jumd iv miratus fum r inter multas, eafque egregias , minorum argumenti medico-theoretici & praClici opusculorum , collectiones , quarum copia haud parva gaudet patria nojlra , nullam haCtenus prodiijje , qua celeberrimorum Itali <e
X

iv
medicorum fcripta comprehenderet: idque tanto magis miratus fum , quanto plura in dies mihi innotefeerent illius regionis virorum opufcula non folum haud contemnenda, fed optimis quibufvis adnumeranda, non ut alibi jieri folet, aliorum placitis plena, fed propriis cum obfer- vationibus tum cogitatis referta.
Contigit mihi, ut, haud parvis quidem fumtibus, recentiorum atque veterum medicorum Italia operum numerum omnino non fpernen- dum mihi acquirerem , amicorum benevolentia Italorum quotannis augendum , & ingenue fateor, me multum ex iis didicijfe, foliditatem- que atque do£trinam in iis animadvettijfe quam cuivis optajfem hac vel ignoranti vel contemnenti. At nihil mirum , Germanis , caterum de omni fcientiarum genere & fonte fofficitis, atque cognitionum rei litteraria ambitu omnes gentes longe fuperantibus, Italorum in fcientiis

V
progrejfus minus adhucdum ejfe notos , quam cujufcunque alius gentis. Montium cacumina, mentium abalienationem & praeoccupationem, bibliopolarum Italorum incuriam, difficultas tem commercii litterarii in illis regionibus , cok/T» ejfe duco, cur hac ita fint & ejfe debeant. Non defuerunt quidem viri, has tenebras pro virili difpergere conantes, quorum e numero & te ejfe, Vir Illujlriffime, quis efi qui non grato animo agnofcat? Sed idem Tu omnium optime calles, num varia illa conamina hucufque fa&a omnem paginam abfolverint ? Videtur enimve.ro , rei cujufcunque notio non in eo conjijlere, ut librorum de illa fcriptorum titulas omnes ac Jingulos enarrare poffim : juvant hac quidem-, fed nifi accedat librorum ipforum leti io, vel faltem contentorum abfolutiffitna & accurcitiffmiu enarratio, quem inde fructum erimus capturi ? Nonne plerifque fatius foret etiam titulos illos, non nojfe, quam Tantalipcena torqueri?

vi
En rationem, curSyllogen hanc typis mandare Jiudui, quam quidem non ex primo fafcicuta dijudicabunt aequi harum rerum arbitri, cum precinus Bibliopola quaji coaftus, citius illam ediderim quam animus mihi fuit. Quifque fequentium fafciculorum plura ejufmodi fcripta continebit, plurefque , ubi opus erit, adnotatio- nes additas reperies. Jam fecundum fafciculmn varia contenturum fpondeo , tertioque
vel quarto fafciculo ipfe ego confpe&um Hijloria medica apud Italos , & Fragmenta Bibliotheca Medicorum Italorum fubjungam atque , ji gratum fore Lectoribus video, excerpta fubinde e melioris nota italico fer mone confcriptis libris qddam.
Qtiod Monteggiam noftrum attinet, prodiit liber ejus Mediolani anno 1789- Obfervationes nobifcum communicat non omnes quidem abfolu- tiffvmas & ab omni imaginationis atque opi-

VXJ
nionum labe puras , fed pierajque memoratu dignas & haud ita male enarratas,
Nihil magis in votis mihi erit , quam ut rei medica in Germania amatoribus non difpliceant hac mea conamina , &? ut melius de do&rina illius gentis judicare difcant, quam illi fecere, qui praoccupata mente Italiam adiere , £■? ferioribus Jludiis nunquam dediti tamen de eorum in Italia flatu judicium ferre conati funt , immaturum illud quidem & iniquum quammaxime , fed fermonis lepore ita decipiens s ut quemque non meliores fontes adeuntem in errorem facile inducat, e quibus Archenholzium ejfe, quis ejl qui neget ?,.. Sed ejl quod gaudeam , hujus viri ineptias de die in diem magis palam jieri, & obfervari , teque Anglos neque Italos aqua mente & candide ab ipfo fuijfe depilios.

viij
Tuinterim, Vir Celeberrime, praeclaris Tuis conatibus rei medicae & litterariae Jiudium promovere numquam dejine , fave mihi» fave coeptis meis. Vale.
Scrib. Turici d. 24 Mart. 1790.
/

FASCICULI.
PATHOLOGICI
\
AUCTORE
JOAN. BAfT. MONTEGGIA,

MORBI
SY3BIETRXCI , ET A SYM METRICI.
Cadavera quadam puerilia forte olim' invifenti, biennis iele obtulit puella, quatuor ' fpectanda abfceffibus , lingulari ratione diftri- butis ; fcilicet horum primus in liniftra faciei parte , prae aure pofitus erat , & cute adhuc integra prominens, luppuratam parotidem proxime mentiebatur. Sectione inftituta , comperi, parotide nihil vitiata, abfcelfus materiam ex illo oriri temporalis offis finu, qui maxillae inferioris condylum recipit ; quorum offiuin fuper- ficies cariofa erat, cartilaginibus nempe articulum obveftientibus, fuppuratione undique abrafis. Abfcelfus alter a dextris proflabat , & eodem adamullim, quo linifter, loco pofitus , eafdem omnino partes vitiaverat, ‘ mira comparis vitii imitatione. Tertia fuppuratio incubuerat humero dextro, quae a parvo fiftulofo orificio anterius incipiens, ad ipfam ducebat ejus articulationem cum fcapula, quae una cum viciniis copiofo
A

1
pure redundabat; & huic fimilis altera ad humerum finiftrum fuppuratio confpiciebatur, fi id Unum excipias, quod paullo altius polita, claviculae magis cum acromio articulationem affecerat ( i).
Vides ergo bigeminos abfceffus fatis inter fe fimiles , & fymmetrico fere modo difpofitos. Id mihi primum in caufa fuit cur de fymmetrica quorundam morborum collocatione cogitarem. Cui enim mirum non fuilfet, partes tam diffitas tam fimili modo fuifle affedas ? Atque inde phi- lofymmetrise hujus exempla fuppeditare praxis non deftitit»
Paffim videre eft, quod in memetipfo expertus fum, dente aliquo carie infecto, lateris alterius comparem dentem fimili morbo laborare.
Mutitas , & furditas, quae facultates adimunt duplicibus organis innixas , aliud exhibent argumentum facilioris fimilibus in partibus morborum coexilientiae.
Oculorum etiam morbi aliquam videntur fymmetriam affedare, dum binos faepe oculos conjunditn afficiunt. Amaurofis prae caeteris, & catarada raro occurrunt folitariae.
( i ■) Pulcherrimam abrceffuum, fymmetrica ratione fibi mutuo refpondentium , hiftoriam vide in Bertrandi oper. anatomico - chir. tom. 5. pag. 159., nota (,b).
i

3
Infuper qui aliqua ex parte mutilus a nativitate eft, raro eundem defectum in artu ei fym- metrice refpondente non patitur ; qui contra exceffu quopiam notati funt, inutiles additiones plerumque pares habent Sex in utraque manu digiti ob oculos fubinde veniunt: fex in utroque pede.
Huc attinet & illa frequens loxarthri congeniti fimilitudo, qua id vitii genus , quod, ex. gr., in uno pede obfervatur, alterum pari jure deformat, ut ne fecfione quidem ullum vitiatis in partibus difcrimen appareat: quafi lex naturae ea fit, ut quemadmodum bene conformati artus mutuo non differunt, fic & fimilia vitia for- tiantur, ubi alteruter a naturali difpofitione recefferit.
Atque haec fymmetricorum morborum fpeci- mina funto. Afymmetricorum vero nomine nobis erunt ii morbi, qui ex geminis partibus, vere, aut apparenter aequalibus, unam tamen quodammodo praediligant, eam faepius, quam alteram invadendo.
Sed antequam de iis loquar, juvat animadvertere, in fingularum partium conformatione minus reipfa fymmetricam fuiffe naturam, quam vulgo videri velit. Nam, ut mittam quae notiffima funt , & quorum aliquis mihi erit ufus in
A %

4
pofterum, illam nempe quaedam in pedore, multa in abdomine plurima in vaforum diftri-. butione fecus difpofuiffe , ac externa corporis facies prae fe ferat: vafa dexteri brachii paullo ampliora funt quam in finiftro ( i); anfradus cerebri in unoquoque hemifphaerio non eadem ratione diriguntur ( a) ; finus frontalis finifter dextero faepe eft grandior ( j); atque his fimilia.
Naturali ifti humani corporis afymmetriae nos infuper aliquid addimus, cum fimiles partes, live fponte noftra, live natura fuadente, dillimi- liter exercemus. Satis communis eft habitudo, qua dormientes dextero libentius, quam finiftro lateri incumbimus ( 4 ) ? & multo magis vulgata eft dexteri brachii prae finiftro exercitatio , quae adeo quidem invaluit, ut plura jam fint, quae laeva manu perficere, indecorum habeatur. Atque huc etiam vetus inftitutum referri poteft, quo Amazones ab hiftoricis adeo celebratae , mamma dextra privatae ab infantia vivebant, ut brachii
( 1) Sabatier Traite d’Anatomie Angelologie.
(2) Gunzius. Soemering, de bafi Encephali.
( } ) Morgagni adverf. anat. 1. n. 28-
(4) Aliter in hac re cum nonnullis aliis cenfet Swietenius §. 1415. fed , opinor, minus vere.

1
dextri five libertatem, fxve fortitudinem adaugerent (i ).
Atqui ab hujufmodi inaequali manuum agilitate multa in artes omnes oriuntur incommoda. Sed ne a noeris difcedam, quanquam Celfus, (2) & qui eum fecuti funt, artis Magiftri , generalia praecepta tradentes, paffim juflerint Chirurgos eandem in utra que manu libi promptitu- dinem comparare; attamen nec multo nos pro- fecifle compertum eft, neque eos multum ipe- rafle diceres , de confirmata nimis habitudine corrigenda. Quoties enim fuas operationum inftituendarum defcriptiones tradunt , leviora, ubicunque id fieri poflit, finiftrae manni munera demandant ( 5 ). Res quidem ut plurimum ita fe habent, aut ita difponi poliunt, ut nullum fere inde veniat impedimentum ; longe tamen abeft quod id perpetuum elfe queat. Etenim, ex. gr., in lithotomia exercenda durities aliqua, vel profunda cicatrix , aut mala offium conformatio , ita finiftrum perinaei latus praepedire
(O V. Hippocr. de aer. aqu & locis lib. n. 30. & dodiflima in eum Septalii noftri commentaria.
( 2) De medie, prtefat. ad lib. 7.
( 3 ) Hoc adeo verum eft, ut in ipfamet cataracta: depreflione cel. Sharp, docuerit., chirurgum ad pofte- riorem flare jegroti partem, ut dextra manu & in oculo dextro uti pofiet. Op. Chir. cap. 28.

poffet, ut neceffario ad dextrum confugiendum effet: amygdalae item dextrae refciffio forficibus aegre perficitur , veluti de fe ipfo fatetur expe- rientiflimus caeteroquin Caque (i), quia forfices manca manu vix bene adhibentur 02); faphena interna in pede finiftro minus commode manu dextra pertunditur; & alia multa , in quibus alterius manus ineptitudinem chirurgi palfim dolent. Huic malo an certum parari poffit remedium , ego quidem definire non aufim ; crediderim vero inde unice boni aliquid elfe fperan- dum , li tyrones chirurgi ferio admoneantur, cum primum artis inftrumentis inexpertus admovent manus, ea protinus tum laeva, tum dextera pariter pertractare, ut eand.em eodem tempore, parique gradu utrinque habitudinem acquirant. Experientia enim teltis eft, impeditam haerere manum illam , quae ad actionem inftituitur, cui altera jam affuevit, contra vero rebus novis eadem quali facilitate manus utraque aptati r; exemplo fint qui muficis iriltrumentis dant operam. Ii fiqui- dem cum initio lingulis digitis neceffario utrinque ludant , miram aequalemque fere manuum promptitudinem repetita exercitatione fibi
(i) Memoir.'ac. chirurg. Parif. tom. 14. edit, in 12.
( 2) „ On eft rarement ambidextre avec des cifeaux. Lovis. ibidem.

7
comparant. Quod equidem foeminis aeque ac hominibus commune eft , ut minus vere ab Hippocrate dictum iit: Mulier ambidextra non fit (i ). Sed de his nimis multa ; en me jam de afymmetricis morbis loquentem.
Ac primum fuit a Riolano obfervatum, fca- pulam dextram ob majus fortafle brachii dextri exercitium a muliebri thorace extricatam, faepius prae liniftra , indecore puellis prominere (2).
Car olus Pifo , Boerhaavius , aliique renales calculos longe frequentiores finiftro in rene obfervarunt (5). Atque hujufce rei caufam Hoff-,nannus deducebat ab inteftini coli preffione, finiftro reni proxime adjacentis. Sed huic altera addipoteft, venarum fcilicet emulgentium diverfa admodum ratio ; earum enim finiftra pulfantem aortam fuperfcandens, longiori decurfu ad cavam pervenit, eique fub redo angulo inferitur: dextera vero brevior , & nonnihil inclinata, facilius in cavam ipfam fanguinem fundit.
Simili modo fe habent teftium vitia , quae faepius, ut in renibus, finiftro obveniunt • idque
( 1 ) Aphor. 43. fe£. 7. vide etiam comment. ad hunc locum.
(2) Encheiridium anat. lib. 6 . cap. 7.
( 3) V. Van-Swieten §. 141$* Morgagni Epift. An, Med. 40. n. 12. 13.

8
de hydrocele pronuntiarunt Dodonam prafertim ■ & Hildanus; de cyrfocele Arantius ( i ); de inflammatione, quae in validis nifibus quandoque excitatur , Le Dran ( z ) ; de reliquis autem morbis idem affirmare ex propriis obfervationibus non dubitarem. Rem hanc Morgagnus ab illa repetebat, quam nuper innuimus, lentiori fan- guinis progreflione in finiftra vena emulgente; haec enim fine aliqua retardatione effe nequit finiftra venae fpermaticae in illam plerumque confluentis (3 ), fecus ac dextra faciat, quae cavam petit. Non tamen una haec eft mora caufa. Etenim cum vis impellens ab arteriis derivata, in utraque fpermatica vena eadem fit; renalis autem finiftra vena altiorem occupet locum , hinc fanguis a finiftro tefte redux altius afcendere debet, gravioremque fibi incumbentem propellere columnam; pro ratione igitur di- verfe hujus altitudinis, tardius excurrat neceffe eft. Inluper e venis fpermaticis quae dextera eft , cavam fubiens angulum efficit peracutum,
( x ) V. Morgagni epift. 4.5. n. 54.
( 2 ) Obfervac. 71.
( i) „ Dans la dilTe&ion que j’ai faite plufieurs Fois „ des tefticules des hommes, j’ai fouvent remarque que ,3 le gauche avoit des venies & des arteres plus groffes „ que l’autre &c. (Venette tableau de l’amour conjuga! &c.)

9
minorem certe 4f. graduum; finiftra vero ad angulum rectum in emulgentem fluit; ex quo fit ut venae iftre inaequali facilitate proprio trunco fanguinem committant. Neque vero praetereunda eft altera huc faciens Dranii animadverfio, colon fciiicet inteftinum, fatis frequenter & flatibus & excrementis diftentum, dum a finiftra ad dextram inflectitur, romanum S. efficiens, vafa fpermatica finiftra fupergredi, proindeque & premere pofle. Morgagnus fane vidit teftium dolores, & in- tumefcentias, ab iliorum flatulenta tenfione fu- bortas , flatibus remittentibus evanuifle ( i ). Adolefcens venereo finiftri teftis tumore laborans, manifefto magis dolebat, ubi flatulentos cibos ingefliflet.
Hifce oppofita eft ratio inguinalis herniae, quae dextro in latere frequentior obfervatur (2). Hac de re qui certior fieri velit, quafcumque offenderit hujufcemodi hernias, five dextras five fini- ftras in fchedulis adnotet, illarumque exceffum facile deprehendet Q). An ex eo quod in latus
( 1 ) Epift. cit. n. 40.
(2) Excipiendas fortaffe epipleules fqnt, qua; a 13 . niftris frequentiores dicuntur. V. difput. chir. Haller. Quseltio an in Herniis &c. tom. 5.
(?) Idem apparet ex notula quadam a Sabatiero tradita in Mem. ac. chir. tom. 15.

IO
dextrum libentius decumbimus , inteftina in abdomine laxo nexu mobilia, proprio tunc pondere ad latus dextrum concurrunt, dumque refpirationis, tuffis, demutationis motibus agitantur , abdominalis anuli dextri vicinias faepius urgent , qui fic una cum peritonaeo fenfim debilitatus , facilius cedat partibus in hernia detrudendis? Conjedurae alioquin probabili ad- verfari videtur Cl. Wrisbergi obfervatio, quae docet, hermas quoque congenitas a dextris frequentius apparere ( i ).
Cl. Fortal in eruditis, quibus Lieutaudium illuftravit, commentationibus obiter ait, longe plures cyftoceles in parte dextra, quam in finiftra fuilfe notatas ( 2 ) ; id que ex velicae urinariae politione deducit, quam ad latus dextrum nonnihil inclinare contendit. Verumtamen cum hujufmodi veficae obliquitas minus vera videatur; & ex iis, quae extant, cyftocelis exemplis non pauca ad latus etiam finiftrum referantur, de generali computationis iftius veritate liceat dubitare ( ; ).
(1) Obferv. anat. de teftic. ex abdom. defcenfu.
(2) Effais d’anatomie. Tom. 2. pag. 257.
(?) Sabatierus e contra veficam ad finiftrum latus inclinatam effe credit , proindeque lithotomiam laudat hoc in latere inftitutam ; quamquam in hac re manus commoditatem magis chirurgi refpexiffe , quam vefica; fttum videantur.

ir
Pandorius pleuritidis dolor in variis haeret pectoris locis; plerumque tamen latera occupat, & in his latus dextrum frequentius. Id obfer- varunt in primis celeberrimi Triller, & Fan- Smeten (i ); quibus etfi minus affentiat Cl. Cullen (2); mihi nihilominus eorum fententia ex meif. etiam obfervationibus verior eft. Sed undenam pleuritidis dextra frequentia ? An aliquid conferunt major a dextris pleura , & pulmonis amplitudo; major etiam motus , & frequentior decubitus ?
Cl. Rofenftein, in primo docet, variolarum ftadio finiftrum fpeciatim oculum lacrymis irrigari (3 ).
Simile quid obtinere opinor in criticis tumoribus, qui per acutam febrim glandulis parotidibus fuperveniunt., nomenque a fede defumunt. iEgrorum frequentia in amplo Nofocomio non paucos obtulit obfervandos, eofque, cum unici apparuerunt, longe plures liniftram parotidem invafilfe memini, idemque fchedas teftantur, in quibus aliquas ex illiufmodi obfervationibus referebam.
Hujufce rei caufam aliquam inferius innuam.
( 1) §• 877.
( 2 ) Inftitut. de medecine tom. 1.
( 3 ) Malattie dei Bambini cap. 12.

13
Nunc mihi in promptu funt animadveriiones quaedam ad tumorum illorum indolem fpeftantes, quas hic inferi Le&ores meos eo facilius paliuros elfe crediderim , quod a Morgagno nihil hic accepimus, fatetur enim, ex parotidibus febrilibus fe nullam unquam diflecuilfe (i). Propofitum mihi igitur in primis fuerat, quaenam elfct vera morbi fedes fedulo indagare, an fcilicet tumoris materia extra glandulam haereret in cellulofo ejus involucro, an potius in ipfamet interiori propriaque glandulae fubftantia, & hoc quidem ultimum in parotidibus febrilibus obtinere deprehendi; alterum in quibufdam ejufdem glandulae tumoribus : qui lymphaticae praefertim naturae fint. Rem exempla docebunt.
. Vir trigenarius, fynocho putri decumbens, parotidem a finiftris emifit, quam fexto ex quo eruperat die alicubi emollitam, per tenuiffima, & livefcentia fere integumenta lanceolam adigens aperii, prodiitque ichoris aliquid cruenti, & fubnigri, cujus guttulae quaedam ex aure biduo ante manaverant. Poftridie mortuus eft. Sectione parotidem glandulam fimili humore penitius imbutam vidi, fere corruptam, nec ullam amplius folliculofam faciem fervantem. Inde putredo ad mediam ufque colli partem, nec non ad pha-
( i ) Epift. $0. n. 37. .

I?
ryngis amygdalaeque vicinias propagabatur. Parvum etiam foramen in cartilaginofo auris dudu reperi, per quod humori aditus ad aurem patuit.
Vir obefus (i), febri defunctus, duriufculum, & prominentem parotidis tumorem utrinque exhibebat. Glandula ergo diffeda , albo pure undique fcatuit, quod tamen non in uno communi cavo continebatur, fed per fingulos lobulos diftributum , veluti e diffindis craffioris fpongiae poris , preflione eliciebam. Ipfemet etiam ftenonianus ductus, fub parvi inteftinuli forma, pure turgebat, cujus guttulam aliquam in os fudit, modicam tamen ob hiatus anguftiam, quae fubtilius fpecillum non admittit; ut cum. Petito merito rideas va na illorum confilia, qui in ufu fpecilli ad ftenoniani ductus obftrudiones referandas nimis confidunt (2). Polfet quidem aliquam afferre utilitatem frequens in febribus buccarum abfterfio , ne fordes dudus illius oftiolo adhaerentes falivae exitum intercipiant; quin immo non alienum effet mitioribus fyala- gogis ore agitatis hanc excretionem nonnihil promovere, ut humor hac ruens, & materiae criticae admixtione ad ftafes pronus, facile minus
( i ) Plenioris obefique corporis habitus criticis parotidibus obnoxii magis effe videntur,
(2) Traite des mal. chir. tom. 1 cap. 4.

glandulam infarciat Etenim falivae etiam lanae retentio parotidis tumores excitare valet.
Puero ann. i$. fub fynochae febris finem orta in ore gangrena omnem a dextris buccae fub- ftantiam exederat; eaque cohibita, dum marginibus ulceris cicatrix adnafcebatur , factum eft^ ut ftenoniani ductus extremum, quod ad maffeteris limbum anteriorem detruncatum terminabatur, a cicatrice non parum anguftaretur. Quamobrem parotis glandula aliquo cum dolore fubtumuit, noctu praefertim molefto (i). Ductus ego orificium cum fruftra oculis perfequerer, tumidulam parotidis regionem comprimebam, & illico canalis orificium indicans, ex quadam exigua fede rivulus falivae erupit, fubfidente parotidis intumefcentia, quae deinde non fecus ac dolor , aliquandiu repetita compreflione praecaveri potuit. Licuit etiam in hoc puero egregias decocti chinae vires experiri; cum enim aegro ad fcorbutum prono, diuque in inquinato nofocomii aere degente, gangrena pluries in genae ulcere renovaretur, eam decoCli illius ablutione , filifque intrifis, plufquam decies cohibere feliciflime potui. Alterum infuper phaenomenon in hoc animadverti, cum fcilicet cicatrix fub
( i) Idem ab ejufdem dudtus compreffione contigiE. fe vide in mem. ac, chir. toni. 9.

M
oculo dextro fieri caepit, ejus tunc palpebrae infigni, diuque perfiftente aedemate intumuerunt. Quod mihi novum non fuit , videram enim alium ante puerum, cui, cum magnum vulnus ex calcis ictu in mala finiitra recepiffet, extradif- que nonnullis ofieis fragmentis, cava cicatrice fu- perftite fanatus eifet, a cicatricis tamen conftridio- ne palpebrae finiftri oculi pertinaciflimo aedemate fuerant affectae. Ejufmodi aedema nafei folet etiam in iis , quibus fafeia fub nafo ad labii leporini conglutinationem tranfverfim ducitur (i ) ; quemadmodum & alibi eadem cicatricis adftrictio reduci fanguini vel lymphae obi- ' cem faciens, aedematofam intumefeentiam inducit. Magna tibiarum ulcera ad cicatricem per- duda , pedis collum diu tumidum faepe relinquunt. Tumebat longo fatis tempore penis glans in adolefcente , cui gangrena omnia penis integumenta cum toto praeputio abfumpferat; dein- que per totam penis longitudinem arda cicatrix fuperinduda fuerat. Gangrena haec a vinculo quodam per jocum medio peni injedo fuborta, deftrudionem colis totius minitabatur. Ego vero fimiles alias gangrenas ex ulceribus , puta , venereis ortas reminifeens , tuto praedixi, praeputium dumtaxat, nec non integumenta penis
( i) Lovis Mem. cit. tom. 12.

fore peritura, quod ubi fa&urn fuiffet, gangrenam illico ceffaturam. Elt enim nonnullis in morbis diftantia quasdam fpecifica ( i ), quam ipfi raro praetergrediuntur. Gangrenas illas, quas Venereis bubonibus interdum fuperveniunt , in latiori quadam, fed fere in omnibus aequali area con- fiftunt. Membrorum fpliaceli faepius ad articulos delinunt &c.
Sed ut ad humoris & vitii fedem in parotidis tumoribus redeamus, illud elt animadvertendum , quod licet parotidis febrilis materia in ipfa glandula deponatur; non id tamen omnibus generale eft, quemadmodum in homine vidi a diuturno femoris vitio aegrotante , cui paucos ante obitum dies utraque parotis intumuerat, licet iiniftra tantum ad mortem ufque perftiterit. Huic enim tumor a lympha folum, circumambientem cellulolam irrigante, efficiebatur : quin immo lympha quoque madebant cel- lulofa lepta, quae glandulae lobulis interjiciuntur, lobulis iifdem a fe invicem paullo quidem dif- . junctis, fed nil prorfus vitiatis.
Illud huc faciens omittendum non eft, quod faepius obfervavi, fatis magnum una cum
( i ) Novum nomen a cel. Huntero ufurpatum , ut confuetam in urethra vitii gonorrhoici limitationem in- digitaret. (Traite des malad. vener.)
parotidibus

I 7
parotidibus in temporali regione adeffe aedema, cujus caufa procul dubio repetenda eft a tumoris mole, venam temporalem comprimente. Solet enim hcec vena continuo fupra parotidem lan- guine turgida confpici, eamque m hujufmodi aegrotis, avulfo etiam capite plenam vidi, quando refciilis omnibus venarum truncis, fere omnem alioquin cruorem facile amiliffet. Neque vero limplex tantum sedema, fed durior non line dolore tumor, & ipfiufmet crotaphitis mufcull vera inflammatio febriles parotides interdum comitatur.
Sexagenario viro parotis febrilis a dextris oriebatur, quam cito fublidentem altera a iinif- tris excipiebat, in abfceffum terminanda! Incili one fub aure fa&a, ulcus ibi per menfem fuper- fuit, multa fcatens materia, cujus aliquantulum quotidie ex aure prodibat. iEger interea , foluto licet primario morbo, nondum bene convalef- cens, diu languens, iterumque in pejus ruens, foporofus interiit En autem quae fe mihi in cadavere offerebant. Omnis cellulofa tela in finiftro capitis latere lympha madet undique. Parotis glandula veluti contracta, ftrigofa, & duriufcula, rubrifque hinc inde punctis notata eft ( x). Ab externo autem incifionis loco ulce*
( i ) An ab hujufmodi parotidis conftrietione , in*
B

rofa via ad meatum auditorium patet, cujus cartilago erofa partirn confpicitur ; proxima canalis oflfei pars, una cum radice apophyfis zygomaticae , carie infecte vifuntur ; quaedam etiam oflea fragmenta mobilia occurrunt in auditorio ipfo meatu, quibus fe fe addunt nonnulla velut hic emortui infecti teftacea fpolia; temporalis mufculus pragrelte inflammationis non dubia retinet veftigia , & aliqua puris guttulae fub eodem latent, cranii fuperficiem alluentes. Cranio ferra patefacto, intermenin- geum fpatium .vifum eft majorem a finiltris lymphae copiam fundere, venis hic infuper turgidioribus. Cralfam deinde meningem ab interna hujufce lateris cranii facie divellendo, area quaedam apparuit purulenta, femipollicem lata , & proceffui petrofo ibi impofita , ubi foramina adfunt Valfalva , ad timpani caveam ducentia: neque tamen puris origo ab eadem cavitate eft, in qua nullum fe prodit vitium. Etenim fuppuratio illa, quam fupra defcripfi- mus, crotaphiti & cranio interpofita, nonnullas puris guttulas in cranii cavitatem ftillaverat per obvium foraminulum in otfe temporali emifla-
tercurrentes nervos ftrangulante, repetenda eft illa labiorum, & palpebrarumretradtio, quam ab hifce tumoribus relictam vidit Petit ? Loc. cit.

riorum more confpicuum, ex quo dein lineari tramite pofteriora verfus humor excurrens, in purulentam quam diximus aream confluebat. Non maximum quidem erat vitium, fed infolita, Angulari, & omnino periculofa propagatione fpedandum.
Cseterum, ut ad afymmetriam noftram tandem redeamus, liquet & ex paucis, quorum hic mentio fuit, parotidum morbis, frequentior illa a finiftris intumefcentia, quam ab initio proponebamus. Quod fi opinio haec noftra generatim vera eft, obicurior certe, & explicatu difficilis evadit. An ex frequentiori dextro decubitu, parotis glandula, cui dormientes incumbimus, diu compreffa, anguftiorem, firmiorem- que ftructuram adipifcitur, ut criticae morbofae materiae irruptioni magis, quam altera refiftat? An a diveria venarum jugularium difpofitione ? Equidem earum dextra ad venae cavae fijperioris bifurcationem ita fe confert, ut in illam ferme directo influat; jugularis autem finiftra, longe a cava remotior, in fubclaviam finiftram tranf- verfe pofitam inferitur, cujus directionem ad reftum angulum fecat. Ex quibus fane aliquam in fanguine, a finiltro capitis latere defcendente, retardationem fufpicari proclive eft.
Neque aliam reor quis jure explicationem
B a

20
pofceret, ubi accuratiores aliquando, & ad rem inftitutae obfervationes certo docuerint, num ■forte in finiftra cerebri regione paullo frequen- tiores occurrant morbi, quam in dextera. Op- pofitam quidem fententiam ferme amplexus fuerat Cl. Morgagni, cum ex quindecim cerebri vitiis vidiffet, decem a dextris extitiffe ; duo utrinque ; tria dumtaxat a finiftris (i). Adhuc tamen , ne haec fibi fortuito contigiffent, vir prudentiffimus dubitabat, & in fequentibus litteris ( i ) exempla ingenuus addidit, quibus priorem fufpicionem ipfemet infirmaret. Nobis quidem ea non fuppetit obfervationum ubertas, qua aliquid liceat poft tantum virum non temere pronunciare; attamen nil vetat, quominus noftra, quaecumque ea fint, adverfaria revifentes , in vitia incidiffe a liniftris majora numero fateamur; longeque plures vidilfe hemiplecticos dextera corporis parte refolutos.
Aliud fortalle afyminetricorum morborum genus eft claudicatio. Curiofe enim in varia claudorum vitia per anatomen inquirenti, crus faepiffime liniftrum in cadaveribus brevius occurrit, quin & ex illis, in quos paflim obvios offendimus, claudi a liniftris plures funt. An
( i) Epift. $. n. ig.
( 2 ) Epift. ii. 62„

21
ex inaequali fuperiorum artuum promptitudine, fimile quid, etii minus evidens, pedibus ineft, unde fmifter fcite minus humum fignet, faciliuf- que glifcens, frequentiores a iiniftris lapfus efficiat ?
Atque hic quemadmodum paullo ante de parotidibus feci, temperare mihi non poffum, quin de claudis ex meis obfervationibus quaedam interferam. Cl. Morgagni inter castera notavit, vafa in parte clauda magis extenuata fe vidiffe (i); quae res etfi plerumque vix fit oculis diftin- guenda, non dubito tamen fore, ut in iis vera deprehendatur, quibus vel ob claudicationis diuturnitatem ab ineunte aetate contradas, vel aliam ob caufam fimul adfit claudi artus atrophia. Frequentius ego vidi internam tantummodo faphenam paullo altera anguftiorem.
Digna eft etiam, quam jure memores, vafo- rum altera in claudis differentia , nempe major quasdam eorum affedo in latere brevitas, ex eo manifefta , quod origo praecipuorum ramorum ex vafis trunco altior plerumque eft in parte clauda, quam in oppofita. Enim vero arteria, ex. gr. , cruris profunda , & faphena major , cum fociis alterius lateris comparatae, propiores longe inguinali ligamento in claudo artu oriuntur,
( i ) Epift. $6. n. io. ii.

22
quafi ex illius decurtatione , venis, arteriifque fimul retractio quaedam obtigiflet. Quin imrao eandem femei reperi differentiam in interna iliacarum divifione, idque in fenis cadavere, a dextris claudi, cui quatuor tranfverlis digitis crus brevius erat. Lineis enim utrinque ab initio hypo- gaitricae arteriae ad vertebras tranverfim ductis, dextra definebat in imam partem corporis poftremse lumborum vertebrae; finiftra autem in altitudinem mediam cartilaginis, qua eadem vertebra facro olli adnectitur. Plerumque tamen haec vaforum differentia infra ligamentum inguinale tantum occurrit. An hifce non abfimilia indicabat Morgagni, cum paullo obfcuriori fermone ait , in foemina a finiftris clauda fe vidiffe arteriam iliacam Jiniftram non pari ac dextram longitudine , Jed tertia parte breviorem ( i ) ? Caeterum non ignoro, inaequalem hanc altitudinem in ortu iliacae internae naturaliter aliquando contingere.
Aniculae cadaver laevum crus quatuor tranf- verfis digitis dextro brevius habebat. Offis vitium claudicationis congenitae mihi fufpicionem induxit : femur quippe fuo capite , & fere omni cervice carebat, cujus loco informe modo & parvum tuberculum eminebat. Quod vero huc
(i) Loc. cit. n. io.

referas & facile mireris , faphena dextra anguilior e contra quam finiftra vifebatur ; praeterea ejuf- dem lateris cruralis vena, vix infra inguinis ligamentum , a parietum concretione adeo coardata erat, ut fanguini fereprorius impervia, ne tenue quidem potuerit fub conftridionis loco fpecilium admittere. Rarum hoc obcaecatae propemodum cruralis venas exemplum facile opponas Morgagni obfervationi k quae conlimilem fere iliacae venae obftrudionem, in ipfo claudicationis latere repertam , exhibet ( i ).
Spedat etiam ad vaforum mutationes infolita quaedam extrorfum incurvatio, quam faepe claudi cruris vena & arteria fub inguine patiuntur, ubi femoris caput pofteriora verfus exciderit: fcilicet hac in fpecie infignis cavitas in mufculi pedinaei regione confpicitur , in macilentis evidentior, cujus cum vafa cruralia profonditatem emetiantur , necelfe eft, ut ab alfueta diredione declinent.
Flexuofum denique infigni modo vidi vaforum decurfum in toto femore finiftro, ab obliqua fradura jamdiu conferruminata duos pollices breviori, in quinquagenariae foeminae cadavere, quaeinfuper perfedum infradi artus genu, quod fere extenfum erat, anchylofin habebat, ab
( i ) Loc. cit. n, 11.

24
haerente intra articulum canfa indudam. Eteninx cum immobilis articuli cavum referaflem, vidi rotulam cum priori parte condylorum femoris, cartilagines vero fennlunares cum tibiae & femoris faciebus ltrictifiime coaluilfe; tibiae tuberculum medium, in linu ilio receptum,.capita femoris lepa- rante,adeo firmiter ibi inhaerebat, ut cum extenfi articuli flexionem vi tentarem, idem tuberculum a tibia fecefferit, pertinaciflimam cura finu femoris unionem adhuc fervans. Tanta porro partium cohsefio non erat ab illa, plus sequo apud multos celebrata, fynoviae concretione, quam ego fane nunquam vidi , nec multos qui viderint facile reperies, cum e contra raro illam occurrere alias etiam pronunciaverit Cl. B. Mofcati (i), aliique ejufdem academiae fodales celeberrimi. Noltro quidem in cadavere frequentiffimse & brevilfimse aderant ligamentofce fibrae , quae ab una oflium facie affingentes, in obviam alteram continuo inferebantur; eaedemque cum paullo magis cralfie effent, lataeque circa dictum femoris linum, & tibiae tuberculum, firmiorem idcirco nexum efficiebant. Quod fi hujufmodi fibrarum genelim quaeras, res diverfimode explicari poteft : vel enim mucus quidam, inflam-
(i) Ac. chir. tom, io. Mem. fur Ia fracture du coi de 1’Humerus.

2 ?
mato forte ob ictum genu , ibi depofitus, proin- deque concretus, in minora illa abiit ligamenta: vel perichondria fingulas hafce partes ambientia, immoto in fracturae curatione genu , diu libi propius applicata , mutuo tandem coaluerunt, & polterioribus movendi artus tentaminibus, in fingulis adhaerendae punctis aliquam vim palfa, utrinque a cartilaginibus quaeque fuis nonnihil elongata fecelferunt, ut breves illae perichondriorum libi mutuo accumbentium connate appendiculae fibras defcriptas conltituerenL Caeterum hanc anchylolis caufam naturalem fatis & perfpi- cuam inter non infrequentes reponendam cenfeo. Memini enim alias vidilfe femoris caput pari modo cum pelvis acetabulo coalitum , nec non & tali tuber cum extremae tibiae linu, olfaque carpi cum ulna & radio. Hujufinodi anchylofis ex Reimaro mentionem facit Morgagni (i); nec ablimilis fuilfe videtur illa ab 111. Flajano tradita, in qua nempe omnes articuli genu partes firmiffime , & undique adhaerentes reperte funt ( 2 ).
Poft haec incidi in cadaver viri circiter trige- narii, cujus genu finiftrum tumidum erat, &
( i ) Epift. 69. n. 12.
( 2 ) Nuovo metodo di medicare alcune malattie fpet> tanti alia chirurgia. DilTertazione terza.

26
nonnihil flexum. Anchylofin etiam incompletam hic adeffe comperiebam , cum aliquibus flexionis, & extenfionis motibus pertentatis, infupe- rabili ab oftaculo breviffimum illi ad fpatium redigerentur. Diffedo genu, rotulam inveni immediate , & folidiflime accretam condylo femoris externo, cujus praecipue accretionis caula immobilis fere articulus evaferat. Etenim rotula paullo fuperius ad condylum fixa , deorfum glifcere, ficuti ad flexionem opus eft, non poterat; neque completam extenfionem minus impediebat, cum furfum fe non retraheret, hinc ad primos extenfionis conatus, inferiori fuo apice ultra condyla exporrecto , in eam tibiae partem impingebat, quae poft rotulae ipfius ligamentum pofita eft, proindeque infignem ibi foveolam, nova quadam cartilagine obdudam, infculp- ferat. Praeter haec, patefado articuli cavo, quamplurima apparuere candidiflima filamenta, condylorum femoris & tibiae, nec non cartilaginum femilunarium facies, utrinque mutuo accumbentes, laxe nedentia. Ex iis alia erant perpendicularia , obliqua alia , pleraque tere- tiufcula, nonnulla aliquantulum lata, omnia vero teneriora , & cohaerentiae fere mucofae, ut merito dubitem, vix ea potuifle longo licet tempore duritiem adipifci, quam in aliis anchylofeos

vinculis nobis exhibuere. Sufpicio aliqua potius cum haec vidiflem , in mentem venit, an hujuf- modi filamenta nata effent ex lentiori quadam cartilaginis non amplius attrite fpontanea veluti deliquefcentia. Hoc enim pathologicae obferva- tiones oftendere videntur, cartilagineas articulorum cruftas fere prorfus evanefeere , quotief- cumque luxato , aut alio quovis modo vitiato articulo, non amplius invicem atterantur : & e contra cartilaginofum quidpiamiis in locis noviter efformari; ubi novus offium attritus inducatur.
Jam vero afymmetricorum morborum ordinem refumentes, ad annofa tibiarum ulcera convertimur , quae crus finiftrum faepius obfidere , in iis praefertim contendo, qui, ut faepe fit, lienis obftructione laborant. Lienofo cuidam a fortuito lapfu utriufque tibiae anterior cutis eodem fere modo abrafa eft, & contufa. Negligit aeger levif- fimum vitium , a quo crus dextrum brevi & fponte fanatur , at in finiftro ulcus oritur fphae- ricum, fordidum, purulentum. Alios vidi plurimos , quibus dum nulla, aut pauca, eaque prorfus benigna ulcufcula aderant in tibia dextera, putridum fimul, & gangrenofum ulcus finiftram mifere depafcebatur. Equidem cachexia illa, quae a lienis obftructione inducitur , poteft, quod in fcorbuto toties obfervamus, ulcera in tibiis exci-

28
tare. Cur tamen in finiftra frequentius ? Videtur lien mole auctum, dum ad ilia ufque elongatum defcendit, lymphaticas venas, forte & fanguineas premere polfe, & hinc fanguinis in laevo crure impetum retaidare, ex quo facilius aegrotet. Neque abfonum foret colon pariter inteftinum ob preffionem aliquam, quam forte in finiftra exerceat iliaca vafa, nonnihil incufare. Confirmatur aliqupmodo haec conjectura ex lingulari quadam Svcietenii obfervatione , qui gangrenam in crure finiftro mox imminentem , mire vidit evanuiffe, cum aeger plurimos flatus , fummo cum impetu , & maxime fonoros explofiflet ( i ),
Viri lienofi, & ulcus in crure finiftro jamdiu gerentis, cum anatomen inftituiffem, cruralem venam quatuor tranfverfos digitos infra Poupartii ligamentum fere occlufam reperi ab alba, lolidiori- que fubftantia, quae ad inftar fungofae excrefcentiae ex interna canalis membrana producebatur. Sed hujufmodi vitium in hilce fpeciebus femel hactenus vidi.
Alias ob oculos venit foemmae cadaver cui dextram crus magno aedemate tumidum erat, fere nihil finiftrum. In hujus porro differentia; caufam inquirens, dexteram inveni cruralem venam duram , nodis inaequalem , colore fufeo, quo
(I) §. 482.

' ambientem etiam Cellulofam telam infecerat: ea aperta , multi compadtique grumi per totam longitudinem vifebantur, membranae interiori ita hic illic adhaerentes, ut variis in locis tota vente cavitas ab ipfis obftrueretur. In horum intervallis fubcorruptum & fufcum craoris colliquamentum latebat, quod perfpiratione, opinor, infenfibili extimas venae tunicas cum viciniis inficiebat. Totum hoc vitium ad tibiales quoque venas protendebatur.
Putidiffimum fcortum, ex pedis dimidiique 'cruris dextri necrofi, noftro obiitin nofocomio. Hujus in femore vaforum nervorumque fafciculus a rigidiflima & callofa cellulofitate implicatiffimo nexu ftipatus erat; atque ubi cruralia vafa fub inguinali arcu decurrunt, durities major erat, & arteria in tuberculum prominere vifebatur, quo fecto, ichoris aliquid cinerei purulenti effluxit; fed tota cavitas molli quadam, ulcerofa, & far- comatofa fere tunicarum vegetatione ita infarta erat, ut fpecillum ab iliaca deducium detineret. Arteriae curfum inde fequentes, anguftiffimam illam, & exanguem, non fecus ac venam videbamus : argumento fcilicet interceptae in hoc artu fanguinis circulationis , ex quo credibile eft, gangrenae caufam extitiffe. Pejoris ergo notae arteriarum obftruction.es , quam venarum viden-

tur ; & utrarumque vitia ad crurum morbos aliquid fubinde conferre.
Ad afymmetriam noitram, etii minus proprie, patellae etiam placet luxationem referre. Scilicet os iftud, genu in anteriori parte venufte explens, ad latus externum aeque ac internum glifcere in luxationibus tradunt; quafcunque tamen hactenus viderim, quae plurimae funt, exteriores omnes fuere. Quamobremnullus dubito , quin rotula hac verfus longe facilius excurrat. Neque aliter ob articuli formam res eflfe poteft. Siquidem rotula non in medio accurate genu fita eft, led ad latus externum nonnihil vergit, & majorifua parte exteriori applicatur femoris condylo , qui deinde minor eft , & complanato latere propiorem, aptamque luxatae patellae liftit fedem. Hifce addi poteft majus vafti externi robur , nec non obliqua aliquantulum ligamenti rotulae in tibiam infertio. Caeterum luxationes rotulae faepius in valgis rachiticis obfervavi, a ligamentorum procul dubio laxitate , & prava olfium figura enatam , in iifque folet in utroque genu coexiftere. Valgitas praeterea quaedam, vel abfque rachitico vitio, induci ab ipfamet rotulae luxatione, extra locum diu reliifta videtur. Genua enim in cadaveribus caeteroquin optime conformat s plerumque notavi, una cum rotulae luxatione, fuifle

introrfum diftorta ; quid quod ad evidentiam fere perduda res erat in duobus, prae casteris, exemplis, quae valgitatis vitium in unico genu oftendebant, quod luxationi fuerat obnoxium. Neque, ut mea fert opinio, id mirum alicui effe debet* Cum enim per rotulae luxationem, ligamenti ejus ad tibiam infigniter mutetur directio , juxta quam mufculi crus extendentes adionem exerunt fuam , hinc mufculi ipli imperfedam operantur extenlionem, non fine continuo quodam dedudionis conatu, a quo fenlim tibia extrorfum inclinetur.
Liceat ultimo afymmetricis morbis addere egregii Levreti obfervatum, qui ex viginti infantibus , obliquo litu in utero politis, vix unum reperit ad laevam inclinatum ( i). Alterum vero Cl. Peu , qui cellulas illas, ab utero circa obliquam placeatam contrado efformatas, faepiffime in latere dextro , rarius in liniftro deprehendit ( z ).
(1) Art des aceouchem. p. 18.
(2) Pratique des accouchem. lib. 1. cap. 4,

J2
LMSIONES CAPITIS.
A Capitis lac (Ionibus fuppurationes faepe fub cranio oriuntur, quae lento greffu fuccrelcentes, fatum minantur. Raro quidem illae in ipia cerebri fubftantia latent ; quoties autem id factum vidi, vidi etiam aegros diu plerumque ab ictu vixifle, & omnes fere epilepticis acceffibus obnoxios occubuiffe. Frequentiores funt quae cranio & durae matri, vel huic & piae interponuntur. Paucis utrafque perftringam, ut ex fimillimorum vitiorum comparatione diferimina nonnulla eluceant, a praxi eruenda.
Primum fuppuratioms genus vix dubitandum eft, validam pro caufa habere offis contufionem, a qua fit, ut ejus fibrae ad violentam ofcillatio- nem percitae, communia, & fibi nexa pericranii, duraeque matris vafcula laedant: genus alterum ex cerebri ipfius concuffione fuboriri fufpicon Scilicet in gravioribus ictibus, aliquando vero & in levibus cerebrum nonnihil exagitari videtur, quae exagitatio, ob naturalem partium (tracturam , a cerebro ipfo, & tenui meninge illi arctiffime circumducta nihil egreditur, fed illud
dimovet

3i
dimovet in biloculari cavitate, falcis ope bipartita; inde intermeningeis vafis vis quadam infertur, quae ideo diftrahi poffunt, vel diirumpi, non iecus ac, cranio contufo , vafcula illa laeduntur, quae i pii, & durae matri intercedunt.. Diftinctio illa aliquam proponendis mox rebus lucem commodabit, & ab iis viciffim mutuabitur.
I. Obfervatum eft, pericranium ab offe fponte fecedere, craniique fuperficiem colore mutari atque arefcere, quoties ex capitis vulneribus interior inflammatio , & quae faepe fequitur, fuppuratio circa meninges fieret; idque prae caeteris follicite notavit Cl. Pott (i), & ad vitii interioris diagnolin magni fecit. Ego autem vera haec quidem comperi, ubi vitium inter duram matrem, & cranium adeffet, fed fruftra fateor eadem quaefiiffe, quotiefcunque fuppuratio inter duram, & piam matrem delitefceret. Vidi e contra duram tunc meningem, & pericranium ipfum integro adhuc cranio undique adhaerere. Quamobrem verius opinor effe ftatuendum, fpontaneam, fucceffivamque pericranii fepara- tionem, colorifque in offe mutationem, vitium ftrictius indicare, cranio immediate fuppofitum, duraeque matris ab interna ejus facie feparationem:
(i) CEuvreB chir. tom. i. Lefion de tete, fe&. 2.
c

34
neque hujufmodi' expeftanda effe phaenomena 5 ubi fub dura matre morbus haerent, fuperllite ejus nexu cum cranio,
II. Suppurationes intermeningeae folent per totum fere alterutrius cerebri hemifphaerii ambitum diffundi, & majorem plerumque obtinere extenfionem, quam quae cranio immediate lub- jacent ( O ; ex quo fit ut, casteris paribus, lethaliores etiam evadant.
III. Valida cranii percuflio neceffaria videtur ad fuppurationem fub eo excitandam; fed ad illam quae inter utramque meningem fit, leviuf- cula fortafte fufficit capitis contufio (2), irnrno & remota quaelibet a capite violentia, a qua cerebrum concutiatur.
IV. Suppurationes, qu-ae fiunt inter duram matrem, & cranium, fere femper fub ipfomet percufiionis loco deprehendi folent; quae vero inter meninges, in aliis etiam partibus, ab externo ludionis loco remotis, quandoque obfer- vantur; adeo ut, fi, ex. gr., percutiatur caput in alterutro ejus latere, intenneningea fuppuratio non raro in oppofita parte inveniatur, quemadmodum & in fanguinis effufionibus idem obtinere
( I) Idem notat Cl. Hafelberg. de capit, ltefion. trepan, exigent. Goetting. 17SS-
( 2 ) Cujufmodi fuiiTe videtur pulchrae Nerii filiae infortunium apud Hippocr. de morb. vulg, lib. n. 50.

Verum eft. An capite a dextris percudo, hemi- fphaeriis cerebri ad oppofitam partem congeneri motu propulfis, dextrum eorum cedenti falci occurrens, minu,s inde laceditur , quam finiftrunii quod iri duros alterius lateris cranii parietes illiditur ?
Neque Vero tam facile ede arbitror quod Falloppius innuit, percudo nimirum capite in parte anteriori, vafa Isedi in pofteriore (i)., Vero- fimile quidem eft, ut diximus, fuppurationes fub dura matre, non fecus ac fariguinis effufiones a cerebri concudione ortum ducere. Sed concuffio ifta , caderis paribus , facilius quam alibi excitari videtur ab idibus vertici lateribufque capitis illatis; nam ibi major cerebri moles lata fuperficie lato cranio accumbit ( 2) rlobi e contra cerebri anteriores, cum gracili apice coronali odi occurrentes ^ sgrius poffunt receptum ab idu motum majori nimium cerebri malis pofterius communicare. Atque haec eft fortade caufa, ob quani
(1 ) Expofuio in Libr. Hippocr. de vuln. capitis c. 14.
( 2) „ Si a vertice ad Bafin cerebri altitudinem emetiaris* hac in parte maximam invenies: firiiul vero ifte lobus pofteriorin utroque latere dilatatus cerebri volumen hac iri parte adeo amplum reddit, ut & cranium ipfum hac irt parre latiffimum appareat. ( Scemering. de bafi Enceph;
Et cerebrum hac capitis parte k fincipite) plurimum fubeft (Hippocr. de cap. vuln.
C 9 ,

36
lzefiones in fronte receptae, paullo minus inferre difcrimen videantur, quod CI. Pott non temere, ,ut opinor, lufpicatus eft (i). Cum nobilif- fimse familiae puer a lapfu fatis graviter in fronte laefus fuiflet; Matrona quaedam annofa follicitam matrem irridebat, quod eum chirurgis curandum tradidiflet, negans ullum unquam in befionibus frontis adelfe periculum. Lata nimis eft propofitio, non omni tamen caret veritate. Quoties enim irrequieti pueri humo frontem impune allidunt? Magnam certe hominum partem videmus inde aliquam in fronte cicatricem gerere. Quanquam reticenda hic non eft Falloppii fententia, qui hac de re fic loquitur : Qiiod datis duobus vulneribus, in anteriori altero , in pofteriori altero capitis parte, homo citius liberatur in pofteriori ictus, quam in anteriori fede , nemo audeat hoc negare , verum etenim eft , atque hoc millies expertus funi in praxi (2). Tanti viri tam lirma aflertio fieri non poteft, quin aliquam veritatem recondat. Sed quomodo hrec concilies cum 111 . Pott ii opinione non minus fortafte veritati confentanea; Conciliabis, opinor, fi ponas, in pronuncianda hcfionutn frontis prognofi , interiorum noxarum periculum Pottium refpexifle, Faloppium vero
. 1 ) Loc. cic. pag. 143. (2 ) Loc. cit. cap. 10.

plus minufve promptam externi vulneris fanatiq- nem. Atque equidem mihi etiam videor nonnullam facilioris fanationis differentiam inter frontis, & reliqua capillitii cutis vulnera deprehendiffe. Major fortaffe integumentorum in fronte mobilitas, atque tenuitas alicui funt impedimento. Memoria adfunt peculiaria exempla quadam chirurgorum patientiam provocantia, hominum fcilicet in fronte vulneratorum, quibus optime cateroquin fe habentibus cicatrix tamen abfque ulla confpicua caufa aegre admodum , tardeque vulneri innafcebatur.
Reftat nunc ut ad fuperiorum animadverfio- num confirmationem facta quadam in medium proferam, a quibus quo ex proprie fpedent, luculentius appareat.
Adolefcens rufticus, annos natus 17., uvas nodu ex alieno vineto furripiens, a cuftode deprehenfus fuit, validoque fcipione percuffus ; mox ab idu humi proftratus, momento poft fponte furrexit, iterum confufa mente lapfurus. Poftera die ad nofocomium delatus eft. Vulnus incipit a fuperiori & dextra frontis parte, & duos fere pollices longum inde pofterius ad proximam extenditur parietalis offis regionem. Eo nonnihil dilatato, cranium fradum apparet, cujus plura minora fragmenta infigniter depreffa,

38
& in duram meningem fortiter impacta ,nequeunt magna fine vi attolli, quocirca ut funt relinquuntur. TEger interim mentis compos, fatis bene fe habet, i. die femel. 2. vero ter ei fanguis emittitur ex brachiis, credo & ex pedibus. 4. exteriora ollis fruftula fpathuke ope avelluntur, fuperftite adhuc non minima interioris tabui# portione, qux & ipfa. 6 . tandem die cedit. Dura mater patulo fatis hiatu deteda confpicitur; ejus deinde fuperncies albefcit, & purulenta fit; fuppuratio bona toto in vulnere commendatur, eundaque bene cedentia, fanitatem xgro promittunt. Verum 11. die febris eum corripit valida, cum rigore atque horripilatione. 12. apparet eryfipelas in fronte, & oculi dextri palpebris : horripilationes fubinde leves vagxque redeunt; xger fit fomniculofus. 13. eryfipelas ad oculum fmiilrum & ad genas propagatur.; vulneris labia decolora, pus tenue manantia; pericranium circa vulnus, in inferiori fpeciatim parte, ab olfe folvitur; cutis arida ; calor acris. 15. Pulfus parvus, frequentifiimus, aeger claufis plerumque oculis per lectum fe jaditans, brachium dextrum, jam iners redditum, finiftri ope fuftentat. 16. Cutis cum ad nata nonnihil flavefcit; dejediones plurimje, liquidae, nigricantes; fopor ?hus. 17. fatis cedit. Sectione inlticuta, pericra-

3 9
ilium circa vulnus, & ab eo ufque ad orbitam dextram ab olle feparatum apparet, ita ut dimidia fere coronalis pars, idque a dextris, denudata omnino fit. Sub palpebra dextra, & fuperiori orbitse parte, puris copia latet; in palpebra etiam finiftra fuppuratio adeft , abfque ulla tamen oflis denudatione. In reliquis capitis partibus integumenta communia , & pericranium naturaliter fe habent, cranio ubique adhaerentia. Cranio ipfo refecto, dura mater naturalem cum oflibus nexum fervabat ubique, fi loca demas, quae pericranio fubjacent exterius feparato , nimirum dextram offis frontis partem , & orbitam ejusdem lateris, a quibus ipfa feceffierat. Nullus hic tamen fub- fidit humor, qui morbo progrediente, per fradti cranii hiatum, liberum fatis exitum habuerat. In pia matre, & cerebri parte fractur» fuppofita, vitium arguitur nullum , parva quadam excepta in cerebri fuperficie fugellatione, quam a prima fragmentorum intropreffione non immerito repetas. Ubi vero ad finiftram ventum eft, magna inveniebatur puris copia, quse totam hemifphserii finiftri cerebri convexam fuperficiem alluens, ad mediam ufque cranii foflam pertingebat. Ampla hsec fuppuratio erat meningibus interpofita, abfque ulla tamen earum erofione, ut fana adhuc extima durse matris facies naturaliter oflibus

4 °
adhaereret, piaque meninx illaefum cerebrum obtegeret. Sedione ad reliquas cadaveris partes perducta, in abdomine hepar fanum videbatur; bilis copia turgebat vefficula, pullula quadam purulenta in lienis fuperficie confpiciebatur. Denique pulmones in pedore optime fe habere videbantur ; fed accuratius eos undique perluftrans , parvum offendi ablceffum in finiftri pulmonis poltica parte, nucis magnitudinem aequantem, & albo pure refertum.
Apparent ex hoc exemplo eorum pleraque, quae de fuppurationibus a capitis vulnere enafcen- tibus initio propofueram. Duo quippe, a fe invicem difcreta, hic aderant vitia, feparatio fcili- cet durae matris a cranio per amplam fatis aream in eodem vulneris latere; praetereaque maxima in oppofita parte fuppuratio, meningibus inter- polita. Pericranium quidem ab offe fecedens, & offis vitium oculis confpiciendum , fuppofitae durae matris a cranio feparationem utcunque indicaverant: fuppuratio vero finiftri lateris nullis omnino topicis, a quibus dignofcipoffet, indiciis fociata fuerat, nili huc fignum referas nimis tardum , quod ab hemiplegia dextra defumi potuiffet.
Neque eft cur pullulam illam in liene repertam , & abfceffum in pulmone finiftro incuriofe

4i
praetermittas, qui ob prsegreffam in aegro levem auriginem, hepatis vitium, quod tamen nullum fuit, facile expedafles. Attamen non adeo rarum id eft, & plurimi ex capitis vulnere fubiderici pereunt, quin ullus hepatis morbus ex cadaveris fedione elucefcat. Abfceffus autem alibi potius quam in hepate enati, jam a nonnullis obfervati defcriptique fuere. Rarius & lingulare omnino eft, quod a capitis vulnere, non ut folent, exigua, & quandoque plura in pulmonibus excitentur tubercula, fed iniigne in pedoris, vel abdominis cavitate generetur empiema. Hac tamen a Marchetto ( i ) prrefertim, & Falfalva (2) vifa funt; & ego ipfe in hujufmodifpeciem incidi, cujus hiftoriam hic referam.
Robufto homini, an. 3 f., in capite percuflo, vulnus hsefit in parietalis liniftri regione, ad aponeuroticum capitis involucrum ufque pertingens. Paucis ab infortunio horis, faciei rubor , caput dolens , temperamentum fanguineum, fuadent fanguinis emiflionem, quae primum in brachio, 2. die in vena jugulari fada fuit. 4. Eryfipelas vulneris ambitum obfedit, quod dein ad fupercilia, aures, cervicem, & totam ad faciem quotidie increfcebat; copiofa oritur in
(1) Obferv. medica - chir. 15.
( z ) Morgagni epift. 51. n. 20.

/
4 *
vulnere fuppuratio; aponeurofis & pericranium in vulneris area cum pure diffluunt, ibique cranium nudum adparet, abfque ulla confpicua coloris mutatione. Circa 12. diem eryfipelas evanefcit; labia vulneris, & puris qualitas in melius mutantur, aeger bene fe habet. 15. Febris ingruit cum rigore & frigore ad horae dimidium ; mox calor & fudor fubiequuntur. 16 . Perdurat febris; fanguis iterum educitur ex jugulari finiftri lateris vena, in eoque notantur minor crafla- menti foliditas, color ater, lerum cito turbidum & fanguinolentum, fetor promptior. Interim aegro memoria, & fenlus vigent; urinae fatis concoctae , neque turbidae obfervantur. 17. frigus, horripilatio redeunt. 19. diarrhaea accedit; vires deficiunt; aeger fomniculofus, vaniloquus; vulneris facies deterior fit; cranii fuperficies colorem fubflavum oftentat, hinc inde nigricantem. 20. Hemiplegia in dextro latere, fubfultus in oppo- fito ; delirium gravius; pulfus parvus, celer , irregularis i trifmus vefpere , deglutitio difficilis, & quae tentata motus ciet convulfivos: loquela & fenfus fere omnes pereunt ; convulfiones accedunt generales, fubinde redeuntes. JEger diu cum tot tantifque malis mifere luctatus obiit die 2 <). In cadavere parietalis offis fuperficies perioiteo denudata, & leviter erofa in vulneris

loco apparuit; alibi vero pericranium ubique offi adnatum. Cranio ablato, nihil in dura matre morbofi fe obtulit, praeter parvam fedem vulneri fuppofitam, in quam puris aliquid per quandam ejus erofionem ex meningum interftitio erupit, ubi maximum latebat vitium. Siuiftrum enim cerebri hemifphaeriutn , pia matre adhuc obvef- titum , materia undique tegebatur fublava, denfa, gelatinofa, quae ad vulneris vicinias fluidior erat, yereque purulenta. Adfunt praeterea inflammationis yeftigia in cerebro univerfo, & ventriculus lateralis dexter confueto majorem lymphae copiam continet. In abdomine omnia fecundum naturam funt. Pectore referato , magna deprehenditur copia ferofi, vel potius purulenti humoris, fubdenfi, flavefcentis, in dextra cavitate effiifi. Pulmo item dexter in minimam molem contractus, crufta quadam gelatinofa, fero effufo concolori obducebatur, & in ejufdem fubllantia in primis exteriori non pauca inveniuntur variae molis tubercula, quae cinereo, nec foetido tamen pure fcatent (i ). Thoracis cavitas & pulmo finittri lateris nil morbofi praefeferunt. Jam vero ante vulnus optime fanus homo vixerat
( i ) Moderanda hinc videtur CI. Molinelii fententia, qui partes ex capitis vulnere fuppurantes tradit nunquam non ex iis effe, quae abdomine continentur (Comment. Bonon. tom. 2.).

44
Qui hujufmodi abfceffus a capitis laefionibus alia in corporis parte obortos, a turbata fangui- nis circulatione explicare conantur, videant qui fieri poffit, ut cum uterque pulmo fanguinem ex corde per communem truncum accipiat, tantus tamen in dextro morbus excitatus' fit, nullus in finiftro. Longe hic felicior adhuc videtur ufita- tiflima illa, & vetus metaftafis doctrina, accedente forfan nervorum imperio , aut peculiari quadam partium difpofitione , in hofpitio morbofas , & a capite deerranti materias determinando (i). Casterum adverfum illos, qui inordinatam accu- fant fanguinis diftributionem , acrius adhuc clamant pathologicae obfervationes aliae, quae con- fimilia in hepate, vel in pulmonibus vitia ex aliarum partium laefionibus exhibuere ( 2 ).
Faber lignarius, egregie fanus, an. ii ., procerae flaturae , optimique corporis habitus, fcalprum, quo ligna dedolat, ipfe fibi in brachium finiftrum incaute adigens, non leviter fauciatur. Vulnus pollicem fere longum ibi ineft , ubi pul- fum attingimus ; arteria ipla radialis laefa eft,
(1) Cl. Bertrandi notat, hepar affedto capite, quandoque in pus colliquatum fuiffe , ubi nullum puris indicium vel caufa proflaret; cui quidem nefcio quid reponam.
(2) Molinelli loc. cit.

45
magna docente haemorrhagia, quae lineis glomeribus , aqua vulneraria romana imbutis fiftitur. Redit fubinde per intervalla fanguinis effluvium, eademque methodo, & ftrictiori vulneris deliga- tione compefcitur. Interim cubitus & manus admodum intumelcunt, cum gangrenae metu; quamobrem confilium initur de liganda arteria. Verum remotis f. die ad hunc finem fpleniis, infpecloque vulnere, nullus jam effluit fanguis, eo quod difciffc arteriae lumen occlufum fit. Laxius idcirco vinculum, & cataplafina admovetur emolliens, ut tumor fubfideaf. At vulnus fordidum , fere gangrenofum eft , & pus copio- fum fsetidumque manat. 8. Prodit humor ater putridiffimus cum vulnus manu ad cubiti anteriorem faciem deorfum premitur. Febris infuper valida, horripilationibus intermixtis erumpit, & aegri adnata nonnihil flavefcit. io. Aurigo in oculis, & cute fit evidentior; hypochondrium dextrum tumet, & ab attactu dolet; cutis aede- matofa digiti veftigium retinet; pulfus debilior ; fudores copiofi ; refpiratio cita & laboriofa; tabi gangrenofi ex vulnere fluxus pergit. 15. JEger moritur. Cadaveris infpecfio omnes cubiti anteriores mufculos ad offa ufque gangrena corruptos, arteriam radialem vere detruncatam offendit, extremis a fe invicem remotis. In abdomine

4 6
convexa hepatis facies fana eft, verum in parte concava multa: adiunt maculae nigras , reipft gangrenoiae , quam i una nummi latitudinem fuperans , hepatis fubftantiae altius inlidet; gan- grenofa etiam flacciditas & nigredo , minus tamen profunda oblervatur in viciniis tranlitus venae cavae per hepatis partem pofteriorem; veficula continet aliquantulum bilis variegatae; ventriculus aere turget; renum luperficies levi phogofi notatur, In pedore pulmones plurimis fcatent tuberculis, per eorum fubllantiam difperiis, quorum nonnulla materia imbuuntur denliori, purulenta; ex aliis vero, fidifcindantur, ichormanat tenuis i fufcus, & fetidus, Pars luperior utriufque pulmonis lympha turget, qua: pulmone difledo, undatim effluit. Pericardium & cor rede fe habent.
Curiofum multo magis eft exemplum aliud, ab egregio Medico nobis communicatum, hominis nempe in abdomine vulnerati, quem multis a vulnere diebus defundam, cum ipfe aperiret , vidit vulnus ad mefenterium penetrafle , in quo fuppuratio aderat; praetereaque magnus alter ablceffus dextro in pulmone.
Bajulus laboriofus tribus fere ab annis mirae niolis hydrofarcocelem dextro in telle gerebat; Poftremo fanguinis copia ex tunica: vaginalis cavitate per folitam paracentefin eliciebatur, &

tumor tanta celeritate tantoque dolore iterum increfcebat 5 ut ad caftrationem deveniendum fuerit. Diebus infequentibus gangrenofa facie vulnus amplum fordebat ; febris ingruit cum frigore diuturno, & forti corporis concuffione , quae etfl corticis peruviani vi aliquantulum ce (Terit; aeger nihilominus ex metaitafi, opinor, putridi humoris ad pectus delati, viribus paullatim deftitutus interiit. Enim vero in dextro pedoris cavo humorem inveni flavum , turbidum , purulentum, ad libras fere duas inter pleuram & pulmonem collectum. Pulmo ifte a premente humore ad tenuem adeo molem redactus erat, ut eum magna ex parte abfumptum credidiffcs ; attamen com- prefius tantummodo , & intus mollis , omnique expers vitio , extimam fervabat membranam undique integerrimam.
Alterum in cadavere ifto vitium notabatur, fcirrhus nempe in abdomine, fub rene dextro ad vaforum fpermaticorum originem politus , qui ab externo teftis vitio prorfus diftinctus, ovi gallinacei magnitudinem excedebat. Porro abdominales ejufmodi fcirrhi non raro teftis vitiis aflo- ciantur, & prognoftn noftram facile fallunt, in iis prariertim fpeciebus, in quibus optima exterioris funiculi fpermatici conftitutio fecuritatem quandam promittebat.
Sacerdoti cuidam fcirrhofus tefticuius feli-

48
cifllme amputabatur; funiculus fpermaticus mollis erat, & brevi vulnus lanatum eft. Verum non multo poft dolores in ventre, quos leviores antea aeger fenferat, magis magifque fuccrevere; durities inde & tumor tactu ipfo percipiebatur; & aeger paucos intra menfes occubuit.
Quadragenariae faeminae utraque mamma fcir- rhofa erat & duriffima, fimulque multa cutanea id genus tubercula per totum Iere pectus difperfa apparebant; gravis etiam difpnaea aegram vexabat , ex qua mortua eft. In hujus cadavere pulmones ambo perinde ac externae thoracis partes, fcirrhis quamplurimis laborabant.
Verum interiores hujulmodi fcirrhi, qui vitia exterius nata facile confequuntur, morbofi veluti regreflus funt, a lentiori quadam vitiati humoris abforptione progeniti; atque hinc ad metaftalim nihil attinent, quae velociorem humorum tranf- lationem importat. De metaftall porro ipfa nonnullae mihi in promptu adnotationes funt, quas hic coronidis loco fubjiciam.
I. Vifum nobis eft, pulmones inter vifcera frequentius metaftafi vitiari, ne iis quidem fpeciebus exceptis, in quibus a capitis vulnere metaftafis oritur,
II. Alteruter tantum pulmo plerumque afficitur , & ejus quidem lateris, in quo morbi caufa
relidet;

49
relidet; ita ut ex ulcere, ex. gr., cruris dextri, in dextero pulmone metaftafis fiat; & contra.
III. Ex ablceffibus adhuc claulis non tam facile humores abforbentur. Siquidem cavitatis eorum interna fuperficies tenaciori quadam puris amurca obduci folet, quae abrupta vaforum ofcula ob- ftruit, tenuiorique abfcefius materiae viam prae- claudit. Ubi vero abfcefius aperiatur, paullo poft amurca illa ob auctam fuppurationem, vel ob putrefactionem ab aere inductam diflfolvitur, atque hinc abfterfa , & vividior facta interior abfcefius area , puris abforptioni aptior fit. Equidem in hominibus ulcere gangrenofo peremptis, & in quibus alter alio in loco purulentus abfcefius latitabat , pulmonem ulceri refpondentem non femel vidi fufco putridoque humore, non tamen pure imbutum : argumento fcilicet, ex aperto magis ulcere , quam a claufo abfcefiu metaftafim factam fuiife. Atque hinc intelligitur, quomodo magni faepe, fubfrigidique abfcefius fine graviori noxa ferri diu queant , qui exterius aperti aegros facile in lethale difcrimen adducunt ( i ).
IV. Denique notandum eit, poftremis fere vitae diebus , fubdoleque metaftafes faepe prodire, quippe quas virium infirmitas non parum juvet.
(x) “ La compleffione e molto pixi difpofta a patirc „ dall’ afforbimento dell’ umore viziofo, fubito che le
D

DE ALIIS CAPITIS MORBIS PAUCA.
(y e r e e r i laterales ventriculos naturali via invicem communicare Cl. Alunrous docet ( i). Medullaris revera teniolae , quam centrum femi- circulare geminum appellant, curium pone fe- quentes , ad anteriorem pervenimus imamque ventriculorum partem, in qua oftium fe pandit, ovalis figurae, calami fcriptorii capax, fub fornice & poft ejus anteriora crura locatum, per quod ex uno in alterum ventriculum via patet. Similia fere docuerat jam ante Lientaudius ( x ), diffen- tiente Portal, qui una cum pluribus inde fortalfe deceptus eft, quod hujulinodi communicationem in fepto lucido quaefierat, cum fub eodem, iramo fub fornice quaerenda fuiflet. Hanc ipfam communicationem per morbum amplificatam ego facilius reperi ; infignes enim humorum in ven-
„ parti Tono efpofte aifaria eftema, che quando effe ne „ rimangono ancora coperte, e difefe (vide Bell Inftit. „ di Chirurgia, cap. 9. )
(i ) V. Gioxnale Med. di Venezia,tom. j.pag. 7.
(2) Anat. tora. 1. pag. $77.

triculis collectiones, fuperiores eorum partes una cum callofo corpore extendentes, id efficere videntur, ut lepto lucido furfum ere do, anterior iimul fornicis angulus elevetur, latiori liberio- rique hiatu fubter relido.
Puerperae lethargo enedse caput inlpiciens, Ventriculum cerebri lateralem & dextrum in primis aperii, ex quo fatis magna limpidi feri vis erupit. Ea exhaulta, in aperti ventriculi finu nova aqua fcaturiebat, qua iterum difperfa, nova rurfus exoriebatur. Attentius in hanc rem inquirens , humorem vidi a finiftro ventriculo, pari hydrope diftento huc affluere, idque per patulum hiatum, qui fub anteriori fornicis angulo, & poft anteriora ejus crura confpicue apparebat. Partes quippe illoe in arcus modum ab aquis elevate, ita a thalamis didudae erant, ut fpatium aliquod interelfet, per quod ab uno ad alterum ventriculum lata via pateret, fepto lucido adhuc integro. Tertius item ventriculus copiolis aquis replebatur, atque anterior, fic dida, cerebri apertura, quae ad ipfum ducit, adeo erat in circulum dilatata, ut ejus diameter femipollicis elfet. Thalami nervorum opticorum notabili fpatio a' fe invicem disjundi erant, fuperftite tamen, etli non parum elongato, cinereo illo funiculo, qui inter ipfos invicem didudos apii 2 ,

parere folet ( r). Poft hsec cerebellum perlu- ltrans, tentorium inveni in toto dextro latere pertinaciter adhaerens fuppofitx cuidam fubftan- tiae, quse a dextro pariter cerebelli ipfius lobo ortum ducit. Hujufmodi fubftantia fere omnem tegebat fuperiorem lobi fuperficiem, ab eaque ad inferiorem ejufdem lobi faciem defcendens,
’ medullam oblongatam attingebat, quin cum illa cohaereret. Erat autem fungiformis veluti excreicentia, quae angufto pedunculo alte infidelis fubftantiae cerebelli, indeque affurgens, in latum orbem ita expandebatur, ut ejus tantum radix cerebello infereretur, magna vero ambitus pars a cerebelli, cui incumbebat , fuperficie prorfus eflet diftinda. Ejus cohaefionem duram inveni, fcillilem tamen; ftmctura evidenter, fed minutim granuloia; colore fubalbicanti; crafiitiem vero duorum digitorum in media fui parte , tenuiorem in ambitu. Nervorum dextri lateris f. , 6. , 7., 8. conjugatio morbofum hocce corpus ibi perforabant , ubi a medulla oblongata prodeuntes, foramina petunt durae matris & cranii. Ex iis par quintum ftrictius prae exteris tumore irretiebatur, aliquo fortafle
( 1 ) In cerebro hominis repentina morte correpti, omnes ejus ventriculos fanguine plenos reperi, qui ex eorum altero ad reliquos tranfiiffe exiftimandum eft.

ejus actionum detrimento. Caeterum id vitii genus, fi duritiem & faciem glandulofam refpicias, fcirrhofae omnino indolis videbatur; cujufmodi exemplum in opufculis pathologicis refert celeberrimus Haller ( i ), pluraque apud Morgagnum (a) conferta leguntur. Dolui tamen datum mihi non fuiffe, qua; in hac foemina fortaffe praecefferant , fymptomatum certiorem fieri. Cordi erat in primis refcire, an, & quatenus laedi potuerint actiones lingulae nervorum, quae fcirrhofo corpori adeo implicabantur. Sed pathologicarum fectionum faepiflime ea fors eft, ut vel aegri a nobis antea vili non fint, yel in grandia fubinde vitia inopinantes incidamus ; de quibus opportuna ex viventibus fcifcitari nos fugerat.
Nofocomium noftrum adolefcens petiit, quemdam tantummodo capitis dolorem, neque vero maximum accufans. Pyrexia nulla adeft; plebotomia femel, veficatorium nucae, & remedia nonnulla a Medico praefcribuntur, qui de aegroto, fatis bene caeteroquin fe habente, non adeo follicitus eft. £go interim fortuito animadverti , aegrum identidem lentioribus oculis fubattonitum circumfpicere, & cum dierum i f.
'v ( i ) Obferv. i.
( 2) Epift. 52. n. 2(5.

7 +
fpatio capitis dolor nunquam recelli (Tet, accuratiorem inftituere morbi indaginem mecum ipfe decreveram, at mifer noctu fubita morte deceffit. Cranio exlecto , hydropem vidi in utroque cerebri laterali ventriculo : crepido illa fub anteriori fornicis angulo, quam fuperius def- criplimus , commode confpiciebatur, ideoque ventriculi invicem communicabant. Sed majus apparuit in cerebello vitium, cujus lobi praefer- tim liniltri magna pars in fubftantiam degeneraverat a naturali longe abiimilem , cineream nempe, duriufculam , homogeneam , in qua nulla fani corticis, & medullas Ipecies amplius fupererat; locus etiam erat, ubi eadem fubftan- tia nonnihil colliquata, in fubflavum & vifcidu- lum mucum abierat. Mirum fane tantam morbi vim ad mortem ufque fub mediocri cephalaea delituifle.
Anno 1785. lethale cerebelli vulnus vidimus in noltro Nofocomio, ejufque hiltoriam, ut aegri libi non commiffi, ex ore alieno partim accepit, & cadaveris deinde fectionem nobifcum inftituit Clariffimus Pcilletta , quem in hifce rebus ducem praeceptoremque habuiffe gloriamur, & cujus eximia erga nos merita grato pioque profequi anino nunquam delinemus. De hoc igitur exemplo illud in primis memo-

ff
ratu dignum eft, aegrum poft vulnus ad undecimum ufque diem vixifle ; cum pauca adeo exempla Jint vitee pojl grave infli&um humano cerebello vulnus vel ad breve tempus pro- tra&ce (r ).
Is igitur, de quo agimus, adolefcens erat , cui cum enfis ori inflictus fuiflet, anguftum vulnus prope finiftrum labiorum angulum con- fpiciebatur. Mox fere a vulnere validiflima febris fupervenerat, una cum linguae inflammatione, ex qua perdifficilis fiebat deglutitio : & 4.
die fymptornata nonnihil mitefeunt: f. aeger fatis libere potum fumit: 6. os etiam aperit» & tunc infigne pugionis fragmentum alte infixum linguae detegitur, idemque pofterius firmiter offibus impactum , non fine magna vi tenacula apprehenfum extrahitur. Febris mox inde multo vehementior, & oculus dexter in- tumefeit; 7. magnum accedit delirium, & fuf- focationis fenfus, qui aegrum fupine decumbentem in primis vexat, & ex quo facies intenfo rubore perfunditur; brachia tremoribus con- vulfivis agitantur : 8. alter quoque oculus aliquantulum tumet; tota pariter facies turgida & livida apparet; lingua magis inflammata deglutitio prorfus impedita: 9. pus ex ore prodit;
( 1) Morgagni epift. cit. n. 27.

seger aliquem potum fumit; fed pulfus fenfmt magis exiguus, & celer fit, ufque ad ii. diem, quo mors eum fuftulit. Paralyfis in toto morbo nulla fuit, neque alia, praeter quandam cervicis tenfionem, peculiaria fymptomata apparuere. Interim vulneris progreffionem, terminumque in cadavere perluftrantes vidimus enfem punctim ad aci um , in triangularem finiftrum labiorum mufculum offendiffe , dein per obvium malo omine hiatum, a fecundi tertiique dentis molaris defectu ad os penetraffe , linguam oblique transfixifle, & inde poflerius egreffum , velo palatino a dextris perforato, ad cranii bafim fuifle delatum, per quam intus penetrans, inferiorem & dextram cerebelli partem mucrone fuo fatis alte pupugerat. Via per quam cufpis cranium fubiverat, fiffura fuit, quae inter halitarem occipitis apophyfim, & petrofum procef- fum hiat, & foramen lacerum anterius paflim nuncupatur. Ibi abfceffus internus fub dura meninge factus fuerat, & puris copia fub laterali linu fortuito illaefo ftagnabat. Praeter haec uni- verfum cerebrum cum meningibus inflammatione affectum erat, & ferofa colluvies inter piae matris laminas redundabat. Denique fub ipfo cerebro muci inflammatorii folidioris non parum aderat, durae matri, nervorum que principio hic illic inftrati.

17
Nunc venio ad aliquas hemipledicorum fediones, quae ad vitii fedem, quae in cerebro eft, praecipue pertinent. Perill. Caldam ex propriis tum obfervationibus, tum experimentis fufpica- tus eft , decuftationem fibrarum medullarium ftriato in corpore praefertim fieri, proindeque cerebri morbos hemiplegiam ut plurimum tunq excitare, quando eo pervenerint, ut hanc partem laedant ( i ). Neque hinc aliena eft magni audoritas Morgagni, qui hemiplegiae caufam ait fere femper ftriato in corpore, aut in thalamo nervi optici fuiffe compertam ( %). Veruntamen graviflimae tantorum virorum fententiae observationes meae non bene adftipulantur. Cum enim nonnulla hemipledicorum cadavera diflecuiflem, exempla plurima fuppetiere, a quibus longe alia in fede cerebri labem extitifle compertum fuit, quorum aliqua hic inferam.
Vetula a dextris hemipledica jamdiu in nofocomio decumbebat. Manus ei dextera admodum flexa erat, & ita extrorfum diftorta, ut ejus vola fuperius, exteriufque fpedaret; quod cum aliis chronicis hemipledicis fieri foleat, Loxarthrum ab hemiplegia nuncuparem. Coepit itaque mulier in diem languere , cibum minus
( i ) Giornale cit. tom. 4. pag. 30. & feq.
(2 ) Epiftol. 3, n. 18.

appetere, fiticulofa potum debili voce clamitare; dein fenfim ftupidior facta, placidam obiit mortem. Cerebro detedo, parvum ulcus reperi in fummitate finiftri hemifphaerii, fere in circulum expanfum, fundo inaequali, fubflavo, & vifci- diori humore oblinitum; quod corticalem fub- ftantiam immo & medullarem ad duas circiter lineas exederat. Non ultra hofce limites vitium excurrit, & penitioribus cerebri partibus optime fe habentibus, id unum genitae hemiplegia; ac. cufes neceffe eft.
Alterum viri hemipledici cadaver fimile item ulcus in eadem ferme fede exhibuit, neque corpora ftriata, neque aliae cerebri partes mor- bofi quidpiam prae fe tulerunt.
Quinquagenarius vir , qui ad eam ufque aetatem ejus teftimonio optime valuerat, tam frequentibus vexari coepit epilepticis paroxyfmis, ut non facile, cum ad nofocomium delatus eft, eos numeraffes, qui unica die iterabantur. In fingulorum intervallo brachium dextrum valde torpebat, & aegre movebatur. Non multo poft, morbo nihil remittente, aeger in veram incidit apoplexiam , quae vitae finem fecit. Huic in finiftro cerebri hemifphaerio, paullo fupra Sylvii fcifluram, infignis aderat hydatis, ovuligallinacei magnitudinem aequans, & flavefcenti turgens

lympha, quas exili admodum membrana includebatur. Sacculus ifte pias matri fuberat, & extrorfum prominens, convexitatem in illa quandam excitabat; hydatidis tamen pars major cum profunda fatis foveola cerebri fubftantias infculpta recondebatur, circa quam aliquod cerebri ipiius colliquamentum confpicere erat. Sub ovali Vieuffenii centro omnia fana apparebant, quin immo ad idem centrum labes nondum pervenerat.
Non tamen inficias iverim in exemplum me deinde incidifle iis fimillimum , quae a cel. Caldano proponuntur; ex quo didici, Cl. viri opinionem non omni veritate deftitui, quamvis pro certa lege retinenda non fit
Joamies Capellus , an. 2j\, nofocomium adiit die 18. Septembris 1787. Hic faspe vino indulgens, cum fuperiori anno per diem largius compotalfet, comitiali morbo fub vefpere per- culfus eft, quo in pofterum lingulis fere menfi- bus laborare non deftitit. Sex diebus antequam ad nos fe conferret, a noviffimo paroxyfmo fpafmus ei clonicus fupervenerat, ex quo terna ferme unaquaque arterias pulfatione brachium finiftrum regulariter agitabatur, & a pedore retradum momentaneo motu nonnihil attollebatur ; caput etiam eodem tempore cum vilibili mufculorum contradione finiftrorfum fefe tor-

quebat. Caeterum aeger nihil queritur cibum appetit ; fenfibus omnibus tum internis valet, tum etiam externis. Remedia validiora hic fuere, v. f., uftiones fatis profundae in finiftra cervicis, & in interna brachii parte , quas 111. Riboli nofter eadem priina die inftituebat; tum internus mofchi ufus, liquoris anodyni &c. Non tamen ab his vinci morbus palfus eft. Etenim novi, & frequentiores fenfim rediere epileptici paroxyftni; acceffit febris, tum dolores primum in cruribus, deinde ad fcapulas, & coftas circa cordis fcrobiculum molefti. Denique die 27 . uni- verfi corporis concufliones ; refpiratio admodum ftertorofa; facies livida, & aegri fub vefperum interitus. Detracto cranio, attentionem protinus ad 1 'e meninges revocabant a venarum turgef- centia omnino lividae; hinc ad cerebrum devenientes , cum anteriores ejus lobos nonnihil fublevaremus , pars quaedam albicans prope Sylvii fciifuram, fub ipfis utrinque in confpectum venit, a qua per fecbionem vidimus duo corpora initium ducere, quae inde affurgentia, in penitiori cerebri fubftantia altius recondebantur, & finiltrum quidem ftriato corpori propius accedebat , dextrum autem per longiorem & aduncum apicem in dextero profunde figebatur. Hinc patet cur ex laudati viri principiis finif-

trum modo brachium affectum fuerit. Quod vero attinet ad corporum illorum naturam, obfervatum a nobis fuit, facculos ea fuilfe, membrana forti undique conclufos, & gypfea, albida, & arenofa fubftantia intus refertos.

QUMDAM DE BRONCHOCELE.
vXUI glandula thyroideae anatomen folertiffime excoluit, immortalis Morgagni , multa quoque de frequentibus ejufdem vitiis, & praclara protulit. In hanc rem cum tanti viri non aequis paffibus veftigia legerem, & uberrima fuppeteret obfervandi copia, nonnulla mihi fefe obtulerunt animadverfiones, quas breviter hic proponam.
Cadaver olim nadus fum, colli a dextris quam maxime tumidi, idque ob fcirrhofum, ex hoc prafertim latere mole audum, thyroidis lobum. Mutationes quae trachea & laryngi a bronchocele aliquando contingunt, fpedabili concurfu fere huic omnes aderant. Etenim trachea portio, qua inter laryngem & fternum in media colli parte decurrit, a fuafede admodum dimota, finiftrorfum ita inclinabat, ut infignem arcum efficeret. Scutata cartilaginis ala dextra introrfum compreffa, & longe minus ab altera divergens laryngem anguftabat. Larynx ipfa ubi afperae arteria alligatur, in angulum fledebatur obtufum, & a finiftris fpedantem. Hujus infuper cartilaginea fegmenta, utrinque a preffione complanata, poitica

partis extremis ad fe mutuo accedentibus, vitiatam canalis fedionem in rimam oblongam, & glotidi fimilem mutaverant. Tandem morbofe glandulae appendix una, deorfum producta, fubclavhe venae finiftrae, & aortae fefe interpo- fuerat; infignior altera poft tracheam reflexa, eam inter & aefophagum fefe infinuaverat, donec ad finiftrum glandulae lobum pertingeret. Inde fiebat, ut continuata glandulae fubftantia anuli fpecie tracheam undique complecteretur.
In altero foeminae cadavere paullo major glandulae pars, fimili fere modo pofterius expor- reda dextrum aefophagi latus attigit, & mera- branofam tracheae partem cartilaginibus deftitutam, proindeque facile cedentem , antrorfum adeo impulit, ut in ejus cavitate non parum convexa promineret.
Ergo & a pofteriori fua parte trachea comprimi poteft a thyroide tumefada, licet plerumque a lateribus id tantum efficiant utrinque accumbentes glandulae lobi. Quandoque etiam vidi fere omne thyroidis incrementum ifthmo medio contigiffe, & tunc trachea anterius comprefla, quadratam ut plurimum formam recipiebat. Nec fatis tutum a bronchocele efle sefophagum obfer- vationes eaedem fatis probant. Vidi equidem ex bronchocele deglutitionis difficultatem aliquando fuifle produdam.

C4
Ad fingulares autem vitii propagationes facilius intelligendas praetereunda non eft glandulae produdio illa, quae in priori exemplo ad fum- mum ufque pectus inter vafa ferebatur. Huic enim limilis altera paullo anterior non raro occurrit, fub fterno fcilicet inter mediaftini laminas defcendens, quae exiguo & exfucco glandulofo corpori, feu tliyrni reliquiis adhaeret.
In foemina, cui aliquos ante menfes ex bronchocele fuppuratoj finuofum adhuc anguf- tumque ulcus in collo fupererat, vidi fuppura- tionem inter glandulam, & exterius ejufdem cellulofum involucrum delituiffe, atque ex collo finuofum abfcefium in medium ufque pectus de- fcendilfe, ubi poft pericardium, inter tracheae bifurcationem, & pulmonalem arteriam delinebat; neque vero puris aliquid in alterutram pedoris cavitatem pervenerat.
Virilis aetatis rufticus, praegrandi affedus bronchocele, ex febrientium valetudinario ad chirurgicum translatus eft die 12. Januarii 178 iEgri conditio peffima pulfus deficiens, facies collapfa, refpiratio anhela cum manifefta diaphragmatis, & intercoftalium mufculorum con- tradione. Bronchocele autem cum primum a nobis infpiceretur, ita fubfederat, ut luculenter evacuatum fuifie abfcelTum conftaret. Itaque ambiguum
a

Sf
a flaccidi tumoris refidua fupra afperam arteriam preffione, an a graviori potius morbo intus haerente anhelatio fuboriretur. Sed tantus erat ftertor, tantus languor atque debilitas, ut aeger proxima node animam efflaverit. Igitur obfcuram morbi caufam inveftigaturi, colli primum integumenta detraximus, & mox infignis amplitudinis tumor fe obtulit, a larynge ad iternum, indeque ad utrumque fterno-maftoideum pertingens , iramo latius fub his mufculis productus, hinc ad utrafque venas jugulares internas, illinc ante tracheam ad fubclavias venas defcendens, quibus mole fua non parvo erat impedimento. Binas praeterea ex hoc loco appendices emittebat, alteram retrorfum inter tracheam & fubclaviam venam finiftram; alteram paullo majorem inter eandem venam, & os fuperius fterni ad laminas mediaftini permeantem , ubi glandulofo & duriori corpori, quod thymus videbatur, tum etiam fupremse fedi pericardii pertinaciter affigebatur. Porro tumor ifte in inferiori gutturis parte mollior erat, durior in fuperiori, & cum
imequalitate tuberofus , ibique a binis veluti glandulolis corporibus haud adeo compadis , & fecundum laringis inia latera politis exordium capiebat. Glandulofa quae diximus, corpora, li litum & habitum relpexifles, glandulae thyroidea
E

66
lobos nuncupafles, tametfi ifthmus, feu produdioj qua in unam glandulam colligantur, fuppuratione fuiffet abfumptus. His fubjedse conjundseque dux rurfus vifebantur majores glandulae, atque morbo fe , quarum dextera partim ab offeis, & cartilagineis concretionibus duriffima erat, partim ob cuniculos, quibus paffim fcatebat, fanie redundantes, mollis atque compreffilis, finiftra vero per totum excavata, & pure onufta, cum purulento reliqui tumoris facco communicabat. Sacci ipfius parietes tunicis conflabant craffiori- bus, ob circumflantem cellulofam firmius refi- ftentibus, & undequaque infeclaufi videbantur, fi appendicem excipias , qux inter mediaftini laminas anterius fe demittebat. Siniftra porro mediaftini lamina poft fternum, & prope cartilaginem fupremx coftx, tenui foramine cernebatur pertufa, quod latum digitum a phrenico nervo fubtus excurrente diftabat, & per quod pus in laevam pedoris cavitatem extillans, cum lymphae ibi ftagnantis copia mifcebatur. In dextera pedoris cavitate nil vitii repertum eft ; pericardium aqua diftentum; cor grandius; pulmones fani. Etiamfi vero unicum foraminulum adfuifle in mediaftini lamina dixerim, an trachea tamen ilbcfa permanferit, affirmare non aufim. Nam tumoris facco cum illa detrado, quam

$7
ftatim incidi, laryngem & totum trachea; ductum, & bronchos puriformi materia perfufosconfpexi, intimam vero harum partium membranam inflammatam. Sed attentius in rem inquirenti, anterior dumtaxat tracheae pars inflammata vifa eft, & in toto ejus du&u nullibi italxfa fuerat, ut pus ex bronchocele traducere pollet. Quare fufpicatus fum, tracheam ab incumbente tumore inflammationem contraxifle, & fuppurantes ejus folliculos intra fuam cavitatem effudiffe, qu<e altera citse mortis caufa extiterit.
Obfervationem hanc debemus Cl. Palletta , quocum fectioneni cadaveris inftituimus, & rariffimum exhibet nati a bronchocele empyematis exemplum. Eft etiam in hoc quod mireris, tracheam abfceffui tam adherenti, & tam producto imperviam fuilfe. Sed alias quoque videre contigit, quam parum facile fit, tracheam a puris erofione perforari.
Pelfimum colli ulcus in viri cadavere perlu- ftrans, thyroidem glandulam a gangrenofa putredine propemodum abfumptam obfervabam. Corruptio denudatam tracheam vix non undique circumferpebat, immo nonnullos videre erat ex ejus cartilagineis anulis a viciniis fclutos, carie quadam nigrefcentes, atque abrafos. Ipfamec
interior membrana extimam fui faciem atro colore
E 3

6 8
foedatam, nec non, ulcerofam exhibebat. Attamen craffiufcula adhuc & integra canalis cavitatem a minitante gravi vitio egregie tuebatur.
Quamobrem fiifce inhaerens obfervationibus, humorem in hiitoria mox proponenda per os rejectum, verius cenfeo in pharyngem ad offis hyoidis vicinias , quam in afperam arteriam erupiffe.
Villico quadragenario, cui glandula thyroidea jamdiu grandiufcula erat, colli tumor inflammatus fenfim increvit. Duabus fere elapfis hebdomadis, nofocomium ingreffo emollientia applicantur. Cel- lulofam telam a dextris prsefertim glandulae adjacentem , coagmentatam & infarctam tadtu percipiebam > leviufcula aderat difpnoea. Poft quatriduum fubita, non fine aliquo fuffocationis fenfu, tuffis excitatur, qua puris aliquot unci* aifatim ex ore ejiciuntur. Tumor exinde paullatim fubfidet; *ger melius fe habet, & purulenta expuitione pedetentim minuta, fere fanus evafit.
Quod porro ab hujufmodi abfceflu trachea non fuerit pertufa, alterum inde fumi poteft argumentum, quod nullum in collo emphyfema apparuit. Quanquam, fi verum fatear , haec thyroidis emphylemata , bronchocelem ventofam conflituentia, non multum obvia funt, & hactenus quidem nullum memini certum ejufinodi

6 $
exemplum offendiffe. Omnes, quas vidi, thyroidis intumefcentiae vel ab ipfa glandulae fubftantia tumefafta oriebantur, vel veri nominis fcirrhum prae fe ferebant, vel mirae varietatis humores continebant; aliquando vero lapideas, offeas, cartilagineas concretiones. Quin etiam grandiores illae, molles, & quali inflatae ftrumae, in quibus faltem verum aerem latitare Hallerus ipfe fufpicabatur (i ), quantum quidem mihi explorare fas fuit, vero nequaquam aere turgebant, fed aut thyroidis magnitudo fine ulla duritie fic increverat, quemadmodum hepar in rachiticis, lien in paludum incolis fine fcirrho faepiflime in- crefcunt; aut humores in glandula collecti, nec eam tamen fua copia admodum diftendentes, aeris compreffibilitatem, aut vacuitatem quandam mentiri videbantur. Hinc valde dubito, an fubiti tumores illi, qui a parturientium collo emicaxit, ab aere revera in thyroidem erumpente efficiantur, non vero potius a fanguine cum immani prelfura glandulam urgente, qui vafis ideo dilatatis, aut ruptis, in ejus fubftantiam effundatur. Cui quidem opinioni egregie congruit fluidus eruor aut concretus in thyroide tumefacta frequentiffime occurrens.
Quod vero attinet ad offeas illas aut lapideas,
( i ) Opufc. paiho!. obf. 6.

7o
quas fupra memorabam , thyroidis concretiones nullum plerumque opinor ab iis damnum inferri. Etenim aut glandula fubftantia, qua ipfis applicatur, callofa ut plurimum, & omni fere fenfu expers eft; vel concretus humor ejufmodi ofli- culis circumdudus, opportune arcet fanae partis attritum. Non tamen haec perpetua elfe poffunt ; ubi enim, fuppuratione in glandula enata , callo- fitates illae, aut humorum coagula diUolvantur, tunc quae afpera elfe folet, St fpinofa olficulorum fuperficies glandulae parietes immediato attactu laceffit. Qua quidem in fpecie corpora nocua, nec ullibi adhaerentia, ubi prius explorata fuerint, gutturali veluti lithotome tuto eximi poffunt.
Viro ann. ?o., fiftula in dextra colli parte, ad thyroidem fubiens, jam ab annis hiabat viginti. Scilicet veteri bronchoceli fuperveniens inflammatio fuppurationem fecerat, quae fponte per cutim erupta, perenne ibi ulcus poft fe reliquerat. Huic purulenti humoris fluxui tot per annos continuato, nonnullae poftremis temporibus intercurrentes additae funt haemorrhagiae, & demum a continuo fere cruenti ichoris ftillicidio mifer pene exhauftus, languens, & brevi moriturus nofocomium adiit. Sedo cadavere, vidi fiftulae dudum in dextrum thyroideae glandulae lobum delinere , cujus extremum dumtaxat

7i
involucrum fupererat, ulcerofam cavitatem occludens , interiori nempe fubltantia per fuppura- tionem diuturnam prorfus deleta. Cavitas ifta lapideum corpus , irregularis figurae, & fpinis aculeifque horridum recipiebat, quod undique a glandula folutum, patefacio fi Paulae orificio, facili negotio eduxi. Ergo & aegro viventi extrahi idem calculus poterat, proptereaque ulcerofo thyroi- dis vitio, & inde ortis vafculorum hic perreptantium laefionibus obviam ire licuiffet. In ipfo- met cadavere finifter glandulae lobus mole auctus & duriffimus, alteram paullo minorem, fed aeque lapideam concretionem in fe claudebat , quae tamen flava quadam, & callofa carne obducta , nil glandulae fuerat detrimento..
In liniftro mulieris carpo , qui a veteri ne- fcio quo vitio maxima ey parte confumptus erat, & cicatricibus undique oblitus , tria carioforum olfium fragmentula, totidem faeculis membra- nofis inclufa reperi, quae olim ex carie in loco relicta, quamvis emortua, inaequalia, & ab omni nexu foluta eflfent, ulceris tamen fanationem non prohibuerant, neque ullam in polterum noxam intulerant. Scilicet a faeculis illis undequaque ambiebantur, qui procul dubio a periolteo integra olim oflicula obveftiente derivati fuerant,

72
indeque duriores callofique facti , nullam pati ex corpufculis intus haerentibus laefionem poterant.
Senex ex febrientibus ftrumam gerebat a liniftris , quae progrediente praecipuo morbo inflammata , in abfceffum vergit. Hoc quidem non infrequens eft, bronchoceles fcilicet fub aliorum morborum periodo, fi praefertim ad finem properent , dolores ciere, & in abfcelfum nonnun- quam folvi. Ubi fuppuratio noltro in aegro perfecta fuit, aperiebatur abfceflus, & praeter illam puris copiam, quae ex propria glandulae cavitate prodiifle conjici poterat, nova adhuc inferius ad claviculae vicinias lurfum digitis premendo eliciebatur ; durities infuper aliqua erat in axillae cavo, & totum brachium finiftrum oedemate tumebat, cum dextrum ficcunt elfet. Non multo poft aegri mors copiam fecit in hanc rem inquirendi; & primum quoad thyroidis vitium, reperi finiftrum ejus lobum omnino fuppuratum, cavum & vacuum ; deinde ex eo fcirrhofam vidi duritiem deorfum fub clavicula ad axillam ufque productam , quae vafibus axillaribus intermixta, tum impedimento efle potuerat liberiori fanguinis motui, tum oedematofie brachii intumefcentias anfant prsebuiffe ; idque eo facilius quod callofa fimul, & compacta cellulofa illa erat, quae per

75
omnem humeri longitudinem vafa comitatur, Caeterum quifque videt extrinfecum thyroidi glandulae vitium hoc fuilfe, eique tantum fortuita quadam additione referendum. Cujufmodi funt fuppurationes etiam , quae circa broncho- celem fub integumentis interdum fiunt, & poft- quam apertae, & dein perfanatae fuerint, vix ac ne vix quidem primariam imminuunt gutturis molem.
Animadverfione dignum eft , quod pleraque thyroidis vitia in ejus centro fieri foleant, fana interim, aut non multum de genere exteriori glandulae fubftantia. Quamobrem pure, fanguine, aut lympha intus collectis, cavi facci formam ut plurimum refert. Globofam & ingentem bron- chocelem me vidiffe memini, ex qua cultro perforata , veluti ex utriculo, lympha profiliebat. Hydropem thyroideum non inepte dixilfes.
Vidi etiam glandulofos quofdam lobulos, mole varios , a medio ut plurimum thyroidis ifthmo propendentes , qui diduftis utrinque mufculis fterno-thyroideis, & fterno-hyoideis, in medio fere gutture, mobilis inftar, & parvae itrumae prominebant; & quanquam glandulofam thyroidis fpeciem omnino haberent, & ejusfor- talfe appendices ab initio fuiffent; nihilominus folitariae quafi erant, & a reliqua thyroidis malfa

74
vix non omnino fejunftae, perinde ac fi rapido fui incremento maturitatem quandam adepta;, patrium nexum amififfent. Hujufce fuiffe generis Itruma; ilice videntur , quae fine periculo eximi aliquando potuerunt: poterunt vero & in pofte- rum, quoties glandulae portiuncula modo fint, & perexiguo vel nullo thyroidi pedunculo im- plantentur.
Qui puerili aetate bronchocelem habent, magis inde laborare videntur, quam adulti: forte quia molliores tracheae anuli compreffionem inde majorem patiuntur.
Illud denique in bronchocele lingulare notavi, non modo mentis hebetudinem & ferreum fopo- rem ab ejus preflione induci, fi immaniter crefcat; fed furditatem etiam , & facetam fiepe, ridicu- lamque ftultitiam ei confociari, licet exiguae molis fuerit (i ). Mirum hoc fane, atque curiofum eft, idemque tamen aliis corporis affectionibus commune , quae cum certis lingulae animi habitudinibus paffim conjunguntur. Coecos ut plurimum effe hilares , triftes e contra furdos belle notavit venuftiffimus Algarotti (2) &c.
( t) Inter notas exteriores innatae ftultitia; ftrumofura guttur Platero memoratur (obferv. lib. 1.)
(3) Opere, toni. 8 * Penfteri.

INGENS ABSCESSUS SUB AXILLARIS.
7 r.
o t q.tj o t illum miras molis tumorem a Severino defcriptum, & icone expreffum viderint ( i ) ; aegre procul dubio ferent, fe&ione, ut videtur, praetermifla, quid ipfe contineret, & quas potiffimum partes laeferit, nos omnino ignorare. Quare cum tumorem perfimilem mihi cafus objecerit, accurata ejus defcriptio non erit, arbitror, inutile illius hiftoriae additamentum.
Carolus Magiftretti, 40. annos natus, ex oppido Fagnano in agro mediolanenli, vir agricola, vere ineunte anni 178 f , dyfpeplia primum, interdum & vomitu laborare coepit; quibus incommodis aeftate proxima rheumatici in brachio finiftro dolores fuccelfere , ad hiemem ufque protracti, & tumor tandem in poftica axillae parte prodiit ; ifque tadtu durus, & nullis domitus remediis, quotidie magis increvit. Qui primus eum infpexit Chirurgus pro fcirrho habuit. Sed morbo velociter ad extrema perdudto, anno 1786,
(1) De recond. abfcefs. natura, lib. 4. cap. 7.

76
4- idus Februarii in nofocomio receptus eft. Ingens tumoris moles humanum caput longe iiipe- rabat, & axillam abunde implens, brachium a pedore ad angulum removebat, & pofterius prominens latiflima, & ad fpinam accedente gibbo- fitate totam fcapulam operiebat , cogebatque aegrum a dextro femper latere decumbere. Tanta tumoris immanitas, & fitus ipfe fecerunt, ut Severini iconem ad ejus lectum deferrem, cum qua illum fodalibus meis demirantibus compararem. Attamen aeger noiter gracilefcit quidem, languet, & viribus ienfim deftituitur, fed a morbo fuo , fi moleltam demas tenfionem, non adeo excruciatur. Integumenta interim communia intus effufo, & fub digitis undulante humore fubatram velut umbram induerant. Quare cum durum efflet tantum morbum, triftia omnia minitantem , otiofe fpedare, remedium ei anceps, quod defperatis alioquin rebus unicum erat, per cauftici applicationem admotum fuit. Magna mox prodiit fanguinolentae , nec tamen admodum foetidae lymphae copia, a cujus eflluxu tenfione imminuta, nonnihil levaminis obtinuimus. Poitera die febris cum frigore ingruit, copiofus humor iterum ed udius eft, odore gravi; deinde creberrimis cum horripilationibus major febrium vis fafta eft ,gangrenofa putredine tumor diffluit, &

77
quinto, ex quo apertus fuerat, die mors advenit. Integumentis & latiffimo dorfi mufculo pofte- rius incumbente excifo , tumoris moles confpi- cienda venit, in cujus finu profunda latebat cavea , atro corruptoque humore referta, teter- rimam mephitim exalante. Duriffimi in ambitu parietes circumadditis hinc inde minoribus fcirrhis ftipabantur. Magna autera'caries fcapulam vafta- verat, cujus dimidia eaque anterior pars fere omnis abfumpta fuerat. Apices proceffus coracoidei, & acromion, ut & lamella illa cartilaginea, quae glenoidem fcapulae cavitatem obveftit, ab erofione fuperftites, fed reliquo ab offe le juncti, fragmentulorum inftar, ligamentofae humeri capfae mobiles penfilefque adhaerebant. Minora alia offis fruftula interiori tumoris fubftantiae interjecta vife- bantur.

Quamquam inteftina in herniis per anulos abdominales egredienda longo itinere ad inguina perveniant; pofteriori tamen abdominis parti altius adhuc alligantur ; nec peritonaei pars illa , ex qua primum affingit meferiterium, folet unquam e fede recedere, ut herniam verfus de- fcendat. Hoc vero ipfum quandoque fieri polle, fequentes obfervationes docebunt.
In cadavere fenis utrinque hernioff vidi omenti colique tranfverfi partem in herniam dextram defcendiffe, quae quia nulla erat partium cohaeffo * in fua fede facile reponebantur. Hernia autem finiftra colon pariter hujufce lateris recipiebat; fed peculiaris inteftini nexus cum facco reductionem vetabat. Quoddam enim ligamentum aderat, quod fub parvi mefocoli forma a peritonaeo faecum herniarium efficiente intus reflexo in inteftinum inferebatur, proindeque in exteriorem ejus tunicam , mefocoli more continuum incedebat. Ergo inteftinum in hac hernia idem illud a facco herniario ligamentum mutuabatur, quod naturaliter a peritonaeo accipit, regionem iliacam

79
pofteriorem in abdomine tegente. Paucis veram habebis rei totius notionem , fi id tibi fingas s peritonaeum, quod mufculis pfoadi & iliaco infternitur, una cum finiftra coli parte ad inguina delcendilfe, atque adeo mefocolon , vel fi mavis ligamentum coli finiftrum fecum ad herniam detulilfe. Eft igitur hic aliquid fimile fingulari illi naturae operi, quo teftes in foetu ex abdomine defcendentes peritonaeum comitatur. Quemadmodum enim teftis ad fcrotum delabens 9 peritonaeum fibi adnatum fecum ita rapit, ut hujufce membranae pars , quae olim pfoadi mu- lculo erat applicata, una cum tefte defcendens, in fcroti fundo haereat; & quemadmodum illum fibi ita revincit, ut fine fe nequeat unquam in ventrem regredi : non dillimili fere ratione peritonaei faccus fe habebat ad coli partem fcroto coercitam in illa , quam defcripfimus, hernia» Quare fatis patet, repolitionem inteftini in hac, aliifque id genus herniis obtineri non pofle, nifi faccus herniarius, quocum externa inteftini tunica continuata eft , in abdomen fimul reducatur.
Neque vero rariffimum id vinculi genus in herniis crediderim; etenim poftquam haec primo animadvertiftem, duo hujufmodi exempla rurfus vidi.

In viri cadavere , cujus herniam digitis partirn repolueram, fruftra conatus 1'urn reliqua reftituere. Saccum propterea diffecui, & coli liniftri portionem per membranae exterioris continuitatem cum facco revinctam manifefte deprehendi.
In cadavere altero, cujus tefticulus dexter hydrocele laborabat, majorem quandam funiculi fpennatici craflitiem ad anulum ufque percipiebam, quae facci herniofi fere vacui fpe- ciem prae fe ferebat. Verum ego quidem laccum fedione detexi, fed ejus cavitas totam caeci in- teftini vermiformem appendicem includebat, quae cum fuo mefenteriolo in ipfum faecum continuato retinebatur, nec in ventrem regredi ullo modo poterat.
Illud etiam tum in altero e fuperioribus exemplis, tum in aliis notatu dignum aliquando occurrit," macula nempe quaedam, nigerrimo colore confpicua, irregularis figurae, plus mi- nufve lata, in interna herniarii facci fuperficie ad ejus fundum apparebat, etfi ne minimum quidem vitium in hifce partibus adelfet, multoque minus inflammationis aut gangrenae veiti- gium ullum. Ea primo intuitu tanquam atramento tinda videbatur, fed abradi non poterat, & peritonaei membranae penitus infidebat, licet
ad

ad exteriorem ejus feperficiem nihil pertingeret» Nonne fx hujufmodi innocens macula chirurgo celotomen forte exercenti ob oculos incurreret, inani illum gangrenas metu fallere polfet ?
Quoniam vero de herniario facco verba facere coepimus animadvertendum eft, folere illum ab anulis ad fcrotum fenlim detrufum, in fupe- riorem incurrere teftis partem, & firmum deinde cum elytroide ejus tunica nexum contrahere; quare ubi neglecta hernia in magnam moleni increverit, pondere demiffa fuo , teftem ita urget ante fe detruditque, ut is fere femper in humiliori herniae loco percipiatur, & funiculus fpermaticus ad duplam longitudinem interdum protrahatur. In herniis tamen congenitis res fiepe fe aliter habet; in iis enim aliquando teftem vidi facco inclufum altius prope anulum fub- fiftere, faecum vero ipfum longe pnetergreffiim, una cum inteftinis ad imum ufque fcrotum de- fcendere. Singulare prae caeteris exemplum ado- lefcens mihi praebuit, utrinque ab infantia ofcheocele laborans, cujus fcrotum utpote ab intrufis partibus Occupatum, molis erat ingentis; teftes autem parum infra anulum tangere, non tamen ultro detrahere poteram. Quod fi herniam per taxin reducerem , teftes una cum inteftinis abdomen fubibant, & fcrotum vacuum reliti-
f

quebatur; fi teftes educere curarem, inteftina iterum relabebantur. Quid igitur confilii capiendum erat, ut foli teftes lcrotum occuparent, reliquae partes apto fuftentaculo coercerentur ? An fatius erat omnia abdomini committere, & fcrotum inane reddere ?
Eft etianj. quod herniario de facco differentes, aliquid de illa addamus vel unica vel multiplici accefforii exteriorifque facci fpecie, qui ab externa anuli ora productus vero peritonaei facco herniam includenti circumducitur. Haec enim exterior lamina verum faecum non undique ampledi folet, fed ex eo deorfum protenfa, relidoque ejus fundo, fuperiori elytroidis tunica; parti infternitur, indeque fit, ut quando verus herniae faccus ad ipfam teftis tunicam non pertingit, infigne quoddam fpatium imo herniarii facci fundo, fuperiorique elytroidis ora; faepius interfit, ab induda accefforia illa lamina circum- clufum; quo quidem in fpatio aliquam aqua; copiam non feniel reperi, peculiarem conftituens hydrocelem, quae interjaccata dici poflet.
Notandum praeterea eft, tumorem ab herniis inguinalibus produdum anulo plerumque non circumfcribi, fed inde furfum ad ilia femper plus minufve protendi. Obliqua enim eminentia, velut unda quaedam ab iliaca regione anulum

83
verfus progrediens, in herniofo tuffiente confpi- titur, qux fenfim defcendendo craffefcit, & in maximum inguinis tumorem confluit. Cujus rei caufam in eo politam cenfeoquod fuperior & externa anuli pars longe debiliori donetur fibrarum textura ; continuo autem fupra illum aponeuroticae obliqui externi fibrae rarae admodum, feu invicem diftantes ad anulum diriguntur, & longiorem fiffuram fupra anulum continuam faepiffime relinquunt; quo fit, opinor, ut vel in fanis hominibus obliqua quaedam elevatio, juxta illius filfurae curfum, tuffis actu pro mi - neat (i)..
Oblique igitur herniae ab externa anuli parte provenire folent; atque haec obfervatio non parvi eft momenti ad litum epigaftiicae arteriae rite in herniis determinandum, ex quo melior deinde incidendi anuli, & tutiflima regula defu- mitur, cum hac de re auctorum fententiae differant. Heifterus enim docuit, anuli tectionem introrfum , hoc ejl , lineam albam verfus faciendam effe, m fcilicet arteria epigaftnca , qua
(i) Debilitatem murculorum circa ilia, & herniarum ventralium in hoc loco frequentiam Celfus noverat , eademque res notatur a Cl. Bertrandi, ejufque egregiis Comment. ( Vide opere anatomico- chir. tom. i.)
F 2

84
exteriore latore provenit, fi/nui concidatur (i); idemque cenfuit cel. Bertrandi, & fanguinis iu ventre effufiones, contraria ex methodo natas, reperiffe teftatus eft (2). Verum Cl. Sharp (3), Fott (4), & plerique alii tradiderunt anuli fectionem extrorfum efle dirigendam ; eademque methodus vulgo apud nos in ufum venit, quam abfque dubio optimam efle didici. Quanquam enim partibus juxta naturam pofitis, exteriori anuli loco epigaftrica arteria reapfe propior fit, aliter tamen res in herniofis funt, quia peritonei proceflus fere femper ab extima parte deducitur, arteriamque introrfum pellit; que ideo interius ad herniarii facci oftium deprehenditur, ut eam facile ledas, fi ab hac parte fe&ionem inftituas. Optimum ergo confilium Cl. La Faye jam tradiderat, ut nempe ad fugiendam arteriae illius lxfionem, anulus in herniis extrorfum incidatur (5). Unum mihi dumtaxat ex innumeris fefe obtulit exemplum parve cujufdam herniae, cujus faccus minime obliquum, fed
(1 Inftit. chir. part. 2. cap. 117.
(2) Trattato delie operazioni di chirurgia tom. 1. c. J.
(3 ) Trattato delie operazioni &c. cap. 4.
(4) Traitedes hernies , fed.
( s ) Vide Dionis operations de Chirurgie demonftr. 4. p. 344. nota (a-)

directe furfum hiantem ingreflum, & arteriam exterius fitam habebat, hujufque generis fuifle videntur exempla a cel. Bertrandi obfervata, quae tamen rariffima elfe contendo. Sed nunc ad aliorum generum hernias pergamus.
In foeminse cadavere mollis ventriculi hernia, preffione fubfidens, convexa, circularis, fex pollices lata infra umbilicum facta erat; quod quidem tam demilfo loco fingulare eft. Sed magis lingulare erat, quod didudis ad tumoris latera redis mufculis, dimidia fere & interna fibrarum fuarum pars fupra tumorem expanfa tenfionis caufa fuerat omnino detruncata, adeo ut fuperiorum fibrarum extrema lungo ab inferioribus intervallo diftarent: exemplo fcilicet, redos mufculos in magnis hujufmodi diftenfioni- bus non modo diftrahi, fed & difrumpi polfe.
Viro proceri & obefi corporis, fub onerarii curfus rotis prolapfo , totum pedus mifere confradum eft. Ejus porro cadaveris fedione inftituta , pister ingentes fterni & coftarum plurium fraduras, finiftram thoracis cavitatem magna ex parte a ventriculo & inteftinis repletam reperi, qu?e per amplam diaphragmatis peritonaei & pleurae lacerationem ex abdomine in pedus intrufa fuerant. Speciatim autem huc propulfa vifebantur ventriculus totus, totum fere omen-

tum, colon tranfverfum, & aliquot jejuni Ipithamae; quae partes alioquin illacfie adfummum ufque pectus protendebantur. Cum vero inferiores coltx a finiltris, fuperiores a dextris fradx fuiffent, hinc apparet, ab hypochondrio primum finiftro fuperlabentes rQtas pedus oblique traje- cilfe, proindeque ex comprelfo ventre tantam thoracicam herniam fuilfe fadam. Caetera fine fucco hitc hernia fuit, idemque ut plurimum fu ille in aliis hujufmodi herniis legiile videor. An membranarum ruptura facile in hifce contingit, quia in earum impulfione a nulla alia parte fullinentur , cum exteriorum herniarum faecum incumbentia integumenta fatis valide tueantur ?
Adolefcens in nofocomium fe recepit, cui ex parvo vulnere fub mamma finiftra, inter collarum ultimam veram , primamque fpuriam inflicto, egrelfa omenti portio vifebatur. Erat ei pulfus debilis, pallida facies, refpiratio labo- riofa. Cito vero febris acceffit; epiploon vulnere adftridum fponte decidit, & vulnus brevi fana- tum ell. Jamque fymptomata reliqua poli decem dies leviora erant, & teger in melius vergere videbatur ; cum rurfus omnia recruduere i ab- fceffus novus ad fuperius collarum intervallum fefe prodiit, eoque aperto magna puris vis ex

87
cavo ipfo pectoris effluebat. iEger tuffi concuf- fus, lenta febre confumptus, deinde leucophleg- maticus, tertio a vulnere rnenfe fupremum obiit diem. Siniftra thoracis cavitas puris abhuc multum continebat, & pulmonis pars inferior a prxgreffa fuppuratione confumpta fuerat. Foramen infuper in anteriori & finiftra diaphragmatis parte hiabat, per quod omentum pedori in- trufum, extremo fui limbo ad vulneris veftigia pleurae adhaerebat. Ex his patet hoftilem cultrum a pedore ad abdomen demiffum, pulmonem finiftrum, & diaphragma ita laefiffe, ut ex illo fuppurato lethale nafceretur empyema, & omentum ad pedus afcendere polfet, thoracico immo ex vulnere prodire ( i ).
Pauca nunc liceat ad enterocelem gangrenofam fpedantia hic addidifle. Satis convenit inter pradicos, emortui in hernia inteftini partem omnem abfcindere, proindeque aut ejus extrema libi invicem in ofculata, & confuta conjungere, dudus inteftinalis continuitate perfiftente; vel patulo exterius ore ad anulum ita firmare, ut fscces ex inguine in pofterum prodeant per anum, ut vocant, artificialem. Sed utraque in fpecie,
( i ) HiEC noftra obfervatio aliqua ex parte ei congruit, quam Hildanus narrat Centur. 2. obferv. $$.

88
etiamfi res optime procedant, nonnulla adhuc fuperfunt timenda qux quidem nofie artis eft, & quoad ejus fieri poteft, praecavere. Cei. Lee Peyronie diferte monuit, inteftinum olim apertum, vel ex parte abfeiflum, iterumque unitum,, ibi loci plus minufve anguftari, & colicos fubinde excitare dolores propter difficilem excrementorum tranfitum, facilemque irritationem partis paullo adhuc infida unione debilioris; quo interdum fit ut lethalis iterum difruptio poft aliquod tempus intus emergat ( i ). Neque vero fuis caret incommodis anus artificialis. Praeter enim foedam illam, atque involuntariam inepto loco excrementorum effufionem, forditiem, excoriationes moleftas, nutridonis detrimenta (s) &c.; quandoque etiam accidit, aut ut inteftini extrorfum inverfi prolap- fus fiat ; aut ut fenfim anguftato ejus orificio, faeces aequo nimium detineantur, graviorum
9
(i) Mem. ac. chir. tom, i. Lovis ibidem tom. g.
(2) Trigenarius vir a dextris herniofus, tres fere tenuium inteftinorum ulnas gangrena amiferat. Attamen tantum difcrjmen inopinato evafit cum ano artificiali. Verum cum domum rediiffet, forte ob auftum corporis motum pius nutridonis poftulantem , quam quas ex breviffimo inteftinali dudtu fuppeditati poffet; vel etiam ob pravam vivendi rationem, eum accepi paullo poftea periiffe.

malorumnec non & mortis periculo. Entero- celem vidi gangrenofam, quae utraque hasc intulit damna, quorum alterum lethale aegro fuit.
Piftor an. 21 , ofcheocele flrangulata laborans , celotomen palTus eft. Inteftini tenuis portio quaedam gangrenofa periit, & extrema abrupti tubi ad anulum firmata coaluerunt, ano artificiali fuperflite; & aeger intra duos menfes convaluit: Sed paullo poft domum redux, cum diutius erectus ftetiffet, altero coactus infortunio nofoco- mium repetit. Siquidem ex ano artificiali, inteftini procidentia fpithamam longa facta eft, quae craflioris nonnihil inflexi cylindri fpeciem exhibebat. Inverfio ifta ad inferiorem fpedabat inteftini partem, non ad fuperiorem,' cujus ofculum in inguine diftindum confpiciebatur. Interim fruftra tentata procidentiae reftitutione, inteftinum nonnihil inflammatur, & purulentam induit faciem; fed cum fere hic optata abeffet gangrena (1),
(1) An interna inteftinorum fuperficies , utpotemuco obducta, & magis vafculofa, ubi extrorfum inverfa nudo aeri exponatur, minus inde ireditur, quam externa? Nonne huc faciunt experimenta illa, quibus conftitit, nonnulla ex iis, qua; impune paflimingeruntur , graviores tamen noxas intuliffe , cum abdomini injedta extrinfecus inteftinis applicabantur? (Bertrandi operazionichir.tom. i .). Miram etiam interna; inteftinorum fuperficiqi fecuri.

90
prolapfse partis feparatio in longum protrahebatur, aptoque ideo ad ejus bafim injedo vinculo, quidquid erat prolapfi abfque gravi noxa ablatum elt, & seger iterum convaluit. Paucis elapfis menlibus, alvus ei conftipari coepit, feces nimirum ex inguine sgre tardeque emitti; tandem gangrenae interioris urgentibus fymptomatibus, vix ad nofocomium mifer adolefcens delatus, fatis ceffit. In cadaveris fedione animadverti, duo in inguine dextro adeffe oftiola inter fe aequalia, prominulo quodam anulo circumfepta, quae ilei finem & coli initium prae fe ferebant. Sed ileon inteftinum, ubi in inguine terminatur, ad pollicis fpatium adeo coardabatur, ut liquidioribus tantum excrementis, & aegre quidem pervium effet; unde fadum eft, ut a crafliorum fupra inguen detentione jejunum & ileon immaniter diftenta turgerent, & gangrenofa inflammatione corriperentur. Colon autem inteftinum ab inguine affingens, confuetum tenebat curfum*
tatem non ita pridem vidi in fene an. 66 . , qui fub alius medicamenti fpecie deceptus, emplaftri noftri veficatorii drachmam fumpfit: errore cognito, magnam aqure copiam haufit, & poli aliquot horas alvus ei pluries foluta eft, dejedtoque promptius emplaftro, nil mali inde paffus eft, quamvis manifefta in lingua viciniifque exulceratio acciderit.

9«c
omnis inflammationis expers, fed anguftum valde, collapfum, & vacuum. Mortis igitur caufa fuit conftrictio illa fuperioris inteftini ad inguen aperti, qux tamen turundis lineis, fpongia cerata, & hifce fimilibus devitari potuiffet. Cxterum in ifto adolefcente oecum inteftinum nec olim in hernia, nec ultimo in cadavere unquam apparuit. Quamobrem ablatum in integra inteftini inver- ilone fuiffe, qux vinculi ope cecidit, cenfeamus necefle eft.
Atque hxc manifefta omnium fimul tunicarum inverfio ad fimilem illam redi inteftini inverfio» nem nos obiter convertit, qux ani prolapfus audit; & de cujus vera effentia & natura clariflimi inter exteros Morgagni ( i ), Schacherus ( 2 ), Sabatier ( 3) merito querebantur, pauca fatis certa, & fectione explorata nos hactenus habere. Obfervationes itaque proprias, quas pro re nata inftituimus, juvabit hic adducere, a quibus certiores facti fumus, veram in ani procidentia omnium fimul inteftini tunicarum inverfionem fxpiflime locum habere: aliquando interioris tantum tuniese relaxationem; tum minorem mul- culorum ano infervientium firmitatem; tum
(1) Epift. 33.
(2) Difput. chir. Haller tom. 3.
(3) Mun. ac. chir. tom. 15.

93
denique extremi proprie inteftini prolapfum, quamvis ob ejus firmas cum proximis partibus adhsefiones , impoffihilem hujufmodi fpeciem plerique arbitrentur.
In faerainse cujufdam cadavere extra anum apparebat excrefcentia rubra, mollis, fungofa, fub anuli irregularis forma inter nates prominens, quse cum interiorem ab inteftino recto originem duceret, dubium nullum erat, quin vera eflet ani procidentia. Cum vero mollior pne ceteris & tenuior hsec mihi videretur, protinus fufpicatus fum, hujufmodi procidentiam a fola interiori tunica effe fadam& reapfe ita fe rem habere comperi, quando ab interiori pelvis cavitate politionem infpiciens redi inteftini, nil hic mutatum inveni, neque inteftinum ipfum manibus apprehenfum furfum trahens, obtinere potui, ut pars prolapfa intra anum reduceretur, quemadmodum fieri debuilfet, fi ani procidentia a totius inteftini inverfione produda fuiflet. Quod fi digitis extrinfecus admotis, ejufmodi procidentiam in anum utcunque reponerem, eam videbam tanquam extraneam non bene intus aptari, & explicari polfe, fed alieni inftar corporis, inteftini cavitatem dumtaxat impedire. Denique inteftinum ipfum a pelvi folutum, & fecundum ejus longitudinem apertum, internam tunicam

9J
vere laxatam, obtulit, & extra ejus orificium elongatam, ab interno ani margine paullo altius pendentem, eaque forficibus circumcifa , mufcu- laris tunica optime conftituta , & per exiguum fpatium denudata apparuit.
Puerulus an. 8. , gravibus calculorum doloribus continue excruciatus, 'fi quando ab iis vehementius premeretur 3 notabili folebat ani prolapfu laborare , qui dolorum acerbitate imminuta, fponte recedebat, aut facili negotio componi poterat. Obfervavi tamen , quod fi digitis ano immiffis diutius inteftinum attrectaretur, veficas iterum dolores fufcitabantur, & tunc fortiffi- mus deorfum premitus ad anum & peri- nseum exfurgebat, unde pronum erat deducere , moleftiflimos calculorum acceflus veros efie veficae fpafmos , accedente mufculorum abdominalium contractione , cujus ope inimicum calculum natura conatur expellere, eo fere paCto, quo. doloribus ad partum*excitatis, maturi foetus expuitionem ab utero, feliciori nifu illa molitur. Caeterum infelix parvulus pofi: aliquot decubitus menfes, cruciatibus diuturnis, diarrhoea, & lenta febri confectus periit. Quare anatomico cadaverulum examini fubjiciens, ut in iis tantum immorer, quae ad ani prolapfum fpectant, eum quidem inveni ab omnibus fimul

94
inteftini tunicis extrorfum devolutis efle factum, fed ita ut infignior pars ex tunicae interioris laxitate oriretur. Etenim reducta licet procidentia, fungofa haec membrana cavitatem redi inteftini molliter implebat. Quod li circa procidentiae corpus membrana illa detunderetur, perlpicuum fatis erat, reliquas , inteftini tunicas minorem longe procidentiae partem conftituere.
Quoad exiguam mufculorum ano infercientium firmitatem, five caufa ea fit, five effedus procidentiae, res omni caret dubietate; quotquot enim inteftini redi prolapfu laborant, latiorem multo anum habent, & tenui aut vix ulla pollentem refiftentia. Mulierem hydropicam vidifle memini cui cum magno redi inteftini prolapfu anus erat adeo amplus & latus, ut omnes utriuf- que manus digitos, & folidum pugnum reciperet. Quod fi manum removiffes ; continuo redibat procidentia, cumque ob ani amplitudinem intro- fpici commode pollet , manifefte obfervabam extremam ipfam redi inteftini partem, ftatim ac fibi relinqueretur , extrorfum procidere , ita ut digitus ad procidentiae bafim circumdudus, caecum undequaque finem deprehenderet.
Nec aliter fe habebat alterius mulieris cadaver, in quo procidentiae corpus non ut folet cylindricum erat, fed fubrotondum, & mole fua in-

91
fantis caput exaequans. In anteriori ejus procidenda; parte mollities fumma , imrno humoris fluctuatio percipiebatur, qui audta preflione fub inanu cedens, in pelvim fe recipiebat ; quam- obrem vulnufculo inflicto, prolapfu ftatim mole multum fubfidente , aliquot aquae libra; effluxerunt. Tantus porro humor in eo peritonaei fundo collectus erat, qui naturaliter inter veficam & reftnm inteftinum paullo altius abefl; ab ejus extremo, & qui noltra in fpecie cum redo ipfo detrufus , ad imam ufque procidentiam defcen- debat , atque infundibuli .inftar defluentem a ventre lympham ita recipiebat, ut ne gutta quidem in illo amplius fupereffet. Singulare in hoc exemplo paracentefis genus non immerito iis adderetur, quae in umbilico, in facco herniario, & in ipfa denique vagina inftituenda paffim qui- bufdam memorantur , quafi de antiquo illo & folito & optimo paracentefis loco, quae in media ab ilio ad umbilicum via peragitur, elfent pertaefi.
Jamque hujufce rei confideratio in mentem revocat nonnulla in infolitis hujufmodi paracentefis locis a me inftituta certamina , quae mihi tamen non ita celferunt, ut ea renovare admodum cupiam. Perforationem abdominis in umbilico tentavi, fed ea nec commode inftitui poteft

5,6
ubi umbilicus non bene promineat, nec vellica illa lolis conflata integumentis acum triquetram fuftinet; ut lanceola utendum fit, cujus incifio cannula; diametro nunquam bene congruit ( i ) ; atque hinc aqua tum ex immifla cannula, tum ex ipfa incifione profluit, fed ex neutra fatis opportune. Equidem cannulam omittere latius interdum elfet; verum fubjedi tunc omenti particula per vulnufculum facile effugit, cujus vel minima attredatio, fi de afciticispradertim agatur, quibus omentum fere fracidum elt, non omni caret periculo. Videmus palfim quam facile fpuriae ilice abdominis inflammationes aquarum edudionem confequantur.
In paracentefi facci herniarii, ab anulo abdominali egredientis, illud ex mea quidem obfer- vatione commodi elt, quod faccus ille fola aqua in afciticis repleri foleat, & inteltina tunc facile in abdomen refugiant , ibique confiftant (2);
(1) C£ La cannule ne pourra jamais etre propor- 5, tionnee a 1’ouv'erture , quand elle n’y fera pas placee 5, conjointement avec 1 ’inftrument,,, qui Iui ouvre ia 3, voie. ( Lovis mem. 1. fur la Btonchotomie. Ac. chir, „ tom. 12.) ”
(2) Quadam id genus exempla, aquas fcilicet ia ferniario facco abfque inteftinis haerentis , leguntur etiam apud Cl. Neili inftit. chir. tom. 4. pag. 17. ig. quo in opere optima quaeque , & utilia quae ad rem herniariam pertinent, accuratilfime congefiit.
forte

97
forte ob auftam ventris capacitatem, & majorem aquae gravitatem , ob quam in declivior mi faecum dilabitur, inteftinis repulfis, qui in fupe- riori abdominis lacu leviora innatant. Sed non pauca huic methodo viciffim infunt incommoda; ita ut licet in noftro nofocomio res femel feli- ciffime aliis procefferit ; attamen illam utpote dubio plenam in medio relinquere, tutioris for- taffe confilii videatur. Me fane iterum atque iterum expedatio fefellit. Etenim exigua tenfio, quae facco in abdomen hianti conciliari poterat, lanceolae tantum locum dabat , eaque fatis alte demifla , parum adeo lymphae prodibat, & quamvis lanceola laccum , & cannula rurfus tentarem, irrito nihilominus conatu, ab incepto defiftendum fuit, & ad confuetam methodum confugiendum. Felix etiam paracentefis exitus ab opportuna pendet facci difpofitione, qua in ventre apertus hiat; fed hiatus ifte non raro anguftior eft; in- teftina quoque a primo aquarum fluxu ad anulum facile delata viam obftruunt, nec femper integrum eft ea per obliquum & longiorem a facci cavitate dudum, fpecilli ope repellere. Animadvertendum deinde eft, exiguis herniis os iacci in ventre aperti plerumque obliquum e fle , nec femper e regione anuli, fed fepe paullo exterius politum. Facili tandem negotio fit, ut evacuatis
G

98
ex parte aquis, peritonaei nota amplius dicenti labra, quae ad facci introitum patent, lenfim collabentia conniveant, & effluentibus aquis viam occludant.
In afcitici cadavere cylindrus mollis, & fluido humore plenus, ab anulo ad tettern defcendebat, qui nec fui nec ventris compreffione quidpiam immutabatur. Cylindrus ilte lltccus erat hernia- rius, nil praeter aquam continens. Incifo ventre, tota ejus aqua profluebat, fed nulla in eo facci apertura primo intuitu apparuit, nifi cum facco * ipfo manu compreffb , aquae rivulus in ventrem exfiliens, anguftum quoddam portendit oftiolum, quod longe ab anulo in pofteriori peritonaei parte, prope mufculum pfoadem hiabat, & a parva peritonaei plica in valvulae modum difpofita obtegebatur. Ab hoc oftiolo finus admodum anguftus ad anulum pergens, in ampliorem facci exterioris cavitatem aperiebatur. Circa anulum ipfum facci parietes nonnullas invicem adhaefiones contraxerant, quae progrelfu temporis communicationem facci cum abdomine intercipere potuil- fent, & diltinctum facere herniarii facci hydropem, quemadmodum a Saviardo , Dranio , & Hei/iero obfervatum legimus; etfi Cl. Bertrandi de eadem hac re fubdubitans , obfervatorum diligentiam in hujufmodi herniis recensendis exitaverit ( i ).
(x) De Hydrocele Mem. ac. chir. tom. 7.

;
99
4
ABSCESSUS EX PELVI AD FEMUR PROPAGATI
A bscessVs in fuprema femoris parte erumpentes altiorem quandoque a pelvi originem habent ; quapropter ubi primum appareant, quinam fint morbi fines , diligenter eft inquirendum. Si enim doloribus ad lumbos vel ad ilia prsegreffis, femur tumeat, & infignis fe prodat fuppuratio abfque magnis in exteriori fede inflammationis indiciis; li dolor viam tenere videatur ad pelvim protendentem ; fi febris, macies •languor, & puris copia majores exiftant, quam qui ab exteriori vitio expectari potuiflent.; fi quae latentes abfcefius tam faepe^ comitatur, diarrhoea frequens accedat , de recondito morbi fomite vehementer erit dubitandum.
Scio equidem mala haec jam a clariffimorum virorum obfervatis in arte innotuilfe; rei tamen gravitas ea eft, ut alia prioribus addere, labor non irritus videatur. Raro etiam pradicae hifto- rias inter fe fimiles omnino funt ; & in rebus pathologicis, aliter ac in botanicis , fpecies a varietatibus fuperantur.
G 2

IOO
Vix porro per quas hujufmodi interiores abfceffus propagantur, dux effe folent: vel enim, ut fxpius fit, lecundum pfoadis & iliaci mufculi decurfum pus ad femur defcendit, & excitato fub inguine tumore fefe prodit: vel idem humor per foramen ifchiadicum poflerius elabens, ad trochanterem majorem, vel paullo infra collectus, iter extrorfum fibi facit, nifi aliud ab arte paratum inveniat.
Juvat autem animadvertere, rationalia indicia, qux ab initio propofuimus, in hujufmodi aliquando abfceffibus defiderari, & fecundarium femoris morbum fub eo intuitu fefe offerre, ut diligentiores, morofiorefque fimplicis, & localis vitii larva facile decipiat.
Adolefcens ann. 20., optimx valetudinis, fefto die cum amicis incedens , improvifo dolore ia nate dextra correptus fuit, eoque fuccrefcente , nofocomium poftridie adiit. V. S., purgatio nil levaminis afferebant; cataplafma emolliens dolenti parti impofuimus, ibique tumor oriri ccepit, quem fenfim auctum, & poft 20. dies in magnum elatum hemifphxrium , cum profundx fuppura- tionis indiciis , triplici incifione aperiebam, digi- tifque immiffis amplam reperi fub gluteo majori cavitatem, unde multum puris albi & denfi prodibat, ligamentum vero facro-ifchiadicum nudum

IOI
Fere tangebam. Diebus infequentibus fanguino- lentumpuSj deingrumofus & fubcorruptus eruor prodiit; febris cum frigore aegro quotidie ingruit; abfceffus tandem gangrenofus factus eft, & nono die mors venit. Omnia in cadavere fub gluteo maximo corrupta erant, fed labes ab ipfis pelvis penetralibus procedebat. Aperto enim abdomine, vifceribufque remotis , putridiffimus ad internam ilii dextri faciem, fub iliaco mufculo, abfceffus patuit, qui inde in imam & dextram pelvis partem defeendens, per foramen ifchiadicum fub pyramidali mufculo fe ad femur demittebat.
Mediolanenfis puer an. 12., cum tribus ab hebdomadis fub dextro inguine femoris abfcef- fum gereret, ad nofocomium fe contulit. Paucis diebus abfceffus fponte fua apertus eft, multumque puris effudit; anguitoque ejus orificio irn- rniffa fpongia dilatato , copioftori materi», pejorem fenfim indolem affumenti exitus eft patefactus. Sed aeger jam languidulus, lummam- que ad maciem perductus, anfimerina quadam febri, nec non diarrhoea confedus periit. Puris receptaculum fatis amplum in fuperiori aderat femoris parte, iiiter adductores mufeuios, & fartorium. Foetida cavea hifce partibus interjecta, prope minorem trochanterem profunde penetrans, ad os accedebat, line ullo tamen ejus

102
vitio. Inde juxta flexores mufculos per ulcero- fam viam afcendens, ad lumborum vertebras ducebat, quarum poftremae , non fecus ac anterior facri oflis facies, nudae, & cariofae apparebant , diducto ab iis periofteo, una cum ligamentofis fibris, qui vertebrarum corporibus impolita funt. Haec porro involucra, ab oflibus quidem foluta, fed adhuc integra , faecum quemdam efficiebant, ex quo purulentus ibi interceptus humor circa imam & dextram partem ultimae lumborum vertebrae , data porta, effugiens, inter mufculos pfoadem & iliacum fluens ad femur delabebatur. Aliquid fimile & a liniftris incipiebat: quaedam enim puris guttulae in refpondentibus mufculis fefe infmuaverant, ad femur pariter tendentes. Praeter haec ultima lumborum vertebra binis inftruebatur olfeis tuberculis inaequalibus, & univerfa cartilago illam facro olli adnedens, erofa penitus, & fere ad nihilum redada fuerat.
fEquale fere exemplum alio in puero vidi, qui ex fiftula in femore dextro paullo infra majorem trochanterem obierat. Obfervavi enim fiftulae vicinias omnino corruptas, & vitio ad fuperiora tendente, ipfos gluteos mufculos profunda affedos gangrena. Interioribus partibus infpedis , magna reperta eft fuppuratio fub

IO;
anteriori quartae, & quintae lumborum vertebrae, & facri offis involucro; offa idcirco nuda erant, atque cariofa; cartilago poftremse vertebrae, perinde ac in priori exemplo abfumpta , & fanies, nervis nihilominus integris , fpinalem tubum alluebat. Ex hoc abfceffu humor inferius ad latera facri offis erumpens, & ex pelvi per obvium foramen ifchiadicum egreffus, ad femur, fiftulam verfus decurrebat. Verum & a finiftris per alterum foramen juxta nervi ifchiadici duftum fluens, fuperiorem pariter & pofteriorem femoris partem attingebat, tam exigua copia, ut tumorem nondum efficeret. Tertius denique puris rivus, a dextris aderat, qui mufculorum femur fleftentium iter legens, dextrum ad inguen ferebatur : Angulari prorfus fpeclaculo, unius in pelvi abfceffus, qui tribus fimul viis ad femora propagaretur.
Ad femoris vitia fuum ex abdomine nacla principium fpeciat graviffimus, qui mihi fe objecit, complicatufque morbus, cujus hiftoriam, mira quaedam, & fortaffe inaudita exhibentem, paullo fufius exarabo.
Jofeph Bigatti, farcinator mediolaneniis, annorum 36. nofocomium ingreffus eft IX. Kal. Junii an. 1787., & nos primo docuit, fex abhinc menfibus crebris fe affectum fuiffe doloribus,

104 .
eofque principio dextram femur, deinde finiit-urn aggreffos , rurius ad dextrum delapfos, ibi in polieram conicantius hadhTe; bene fe tamen ad quutuor ufque menfes pedibus incef- filfe, rebufque vacafle fuis; aucta tum demum dolorum vi, tumorem lcefo in artu apparuifiTe, & mcelium libi omnem fuiffe prohibitum. Inde, ut per nos ipios cernebamus, debilis factus elt, macer, nocturnis infuper fudoribus diffluens, lentaque fubaeltuans febri. Univerfum crus dextrum cedemate turget, ita tamen ut maxima circa femoris articulum intumefcentia confpiciatur, a qua incellhs impedimentum praefer tini oritur. In inguine, & paullo altius in iliaca regione tumor alter obfcurior adelt, qui a preflione-nonnihil dolet, & in toto femore major caloris fenfus percipitur. Cum res ita fe haberent, decofti chince potionem, & fomentum ex aqua calcis cum vini fpiritu alicui auxilio futura elfe cenfui- mus. Cumque seger lex abhinc annis gonor- rhaeam & ulcufcula in glande pafflnn elle fateretur , placuit aliquas pilularum mercurialium dofes periclitari, a quibus tamen, ob accitam diarrhoeam male cedentibus , cito oportuit abftinere. Junio menfe delinente , femoris in- tumefcentia nonnihil fublidere vifa eft, & mol- lelcere, atque humor fub integumentis effufus,

fi digitis premeretur, facile ad vicina loca diffundebatur. Qui contra fupra inguen aderat tumor in dies crefcere, majores ciere dolores , & in magnum tandem terminare abfceflum, quem IX. idus Julii lata incilione aperiebam. Exiit materia quxdatn cinerea & foetida, non fine quodam aereo halitu, qui perforati inteftini fuipicionem fecerat, falfam tamen, ut cadaveris deinde fectio nos docuit. Aliud infuper forami- nulum in inguinis fulco fua fponte prodiit, fimiii humore copiofe diffluens. Febris interim nihil domita, fuppuratio mali moris, & hifce diarrhoea noviflime addita , X. Kal. Augufti, aegrum perdidere. Cellulofa tela cultro diflecta, in laevo artu ficca , in dextro crure , & femore copiofiflimam undique lympham emittebat. Integumenta circa abfcelfum polita , per latam tecti ulceris aream a fepofitis partibus fejuncla erant, & ex adverfo gangrenofa. Ex hac plaga profundior fub inguinali ligamento hiatus viam commonftrat, qua ad internum abfcefium alterum eatur , ilium dextrum occupantem , & nigrefcente peritonaei membrana opertum. Muf- culi pfoas & iliacus fere omnino putrefacti fiunt, corruptione ad femur deorfum producta, tricipiti mufculo, & pectinaeo ad minorem ufque trochanterem fimiii labe affectis. Scirrhofa cor-

pora duriffima ad veficoe & inteflini recti latera magnam a dextris pelvis partem obfidebant. Magna praeterea offis pars circa pubis cum ilio conjundionem, & altiorem fimul acetabuli fundum, in fteatomatoiam fubftantiam abierat. Sed maximum vitium, a quo reliqua originem duxiffe crediderim, ad lumbos apparuit, ingens fcilicet fcirrhofa moles, quas vertebris incumbens earumque infimas quatuor undique am- piedens, antrorfum in abdomine inligniter prominebat, & aliquanto magis ad dextram vergens, praeter inteftina caetera, ita duodenum a tergo urgebat, ut licet in pofteriori ventris parte circa vertebras fitum effe foleat, ad anteriores hic abdominis mufculos quam proxime accederet Ejufmodi tumoris durities, fubftantia, color non eadem ubique funt. Superius ex majore fui parte albicanti fteatomati fimilis; in reliqua durior, fufeus, & fcirrho propior eft; inferius a dextris gangrenofus de iliaca corruptione participat. Renes ad tumoris latera utrinque accreti, ultra morem a fe invicem diducti funt. Dexter infuper, proprio uretere a duriori tumoris parte ar&iffime comprehenfo, lotium veficas committere impotens, ftructuram omnem amifit, & una cum fua pelvi dilatatus, veficularum feminalium inftar, membranei facci cellulofi fpeciem

io/
exhibet. Sinifter e contra a tumore liberior, & hinc fanus, ureterem fuum ad veficam fofpitem mittit; fed ejus moles duplo fere aucta, uberiori poile urinae fecretioni lufficere videbatur. Quae quidem partium difpofitio, Morgagni doctrinae optime convenit; K augeri nempe, ait, ob renis comparis abfumptionem, alterius qui fanus Jit , magnitudinem (i). Cum tantas ex morbo variationes cadaver oftenderet, in magna abdominis vafa aequum erat inquirere; quae etli nihil mali per- peffa fuiffe credendum non erat, attamen tam grandia contraxifie vitia, quanta oculi docebant, nec fufpicari fas erat, nec fenlibus interdum meis fidem habebam. Aorta itaque e diaphragmate vix egrefla , obvii tumoris fubftantia fe immittit , in eoque fepulta iter fuum tenet, coeliaca, mefentericis , & iliacis arteriis ex fcirrhi finibus tantum erumpentibus. Atqui aorta & ab ea geniti infigniores rami hactenus integri fUnt, & canalis retinent formam, licet valida undequaque comprefiione anguftentur. Graviora longe paflus eft venae cavae inferioris. truncus, & quae ab ejus divifione prodeunt, venae iliacae atque crurales. Hae quippe in pelvi, & per omnem utriufque femoris longitudinem exami-
(i) Epift. 40. n, 14. 15,

natae, duriffimis tunicis, folidi adinftar cylindri, fub digitis volvi poterant, & a parietum craffitie magnam fui luminis partem amiferant, quod vero 1'upererat, a compacto grumofa concretione omnino replebatur, frequentibus hinc inde accedentibus tranfverfis fibris, per quas interiores venarum parietes invicem cohaerebant. Perfecta hujufmodi venarum cruralium, & iliacarum obltructio manifefte vetabat, quominus ulla inde fanguinis gutta ex inferioribus artubus ad cavam reflueret. Sed cava ipfa ubi obcaecatae venae iliacae in eam concurrunt, non minus caeca vifa elt; quin innno informis ille funiculus, qui venae cavae locum tenebat , fecundum vertebrarum corpora fefe de more attollens, in dextram & inferiorem defcripti tumoris partem protinus incidebat, cujus interiores receffus, pulti quadam albida & molli refertos fubiens, in eandem fubftantiam dilfolvebatur, atque ita evanefcebat, ut nullum ejus veltigium deprehendere licuerit, nili ad altiorem ufque tumoris oram, ubi ex fcirrhofo Angulari tubere reliquus venae truncus, manifeltifllme infera fectus, emergebat, emiffif- que venis emulgentibus, jam bene conftitutus ad hepar tendebat. Ergo omnis ab emulgenti dextra ad iliacarum originem, venae cavae longitudo, miro modo exefa, & abrupta perierat,

10 ^
quin ulla confecuta effet fanguinis effulio. Quod quidem mirum effe delinet, li animadvertas, inferiorem obtruncatae venae partem exanguem omnino fuiffe, & fuperiorem alteram e tumore egredientem, ab urgentibus circumpolitis fcir- rhis ita fuiffe compreffam, & claufam, ut nullus regreffuro fanguini locus fuppeteret. Mens infuper erat, minora crurum & abdominis vafa ad examen revocare, fed incredibilis foetor, & undique, prsefertim vero in abdomine livefcentis cadaveris horror s plura conantem penitus prohibuere.

110
DE PECULIARI QUADAM ABSCESSUU3I IN PERINMO RATIONE.
-/Vbscessus in perineo fub acceleratoribus mut» culis quandoque fiunt, qui adeo fingulares funt, ut nifi eorum naturam rite perfpectam habeamus, vix poffibile fit opportunam curationis methodum inftituere. Accuratam de hac re notionem nufquamreperi, nifi in recentiffimis ad Eertrandi opera commentariis ( i), ubi pauca huc attinentia , fed egregia omnino, & veriflima proferuntur. Ad majorem rei explanationem, qute infimilibus fpeciebus aliquoties adnotavi, breviter addam.
Horum igitur abfcefiuum origo ut plurimum efie folet ex fuppuratis Cowperi glandulis, unde materia vel per canales excretorios in urethram tranfit, vel extus retenta, fub mufculis bulbo- cavernofis primo colligitur, deinde ex ipfis erumpens, fubcutaneum abfcefliim procreat. Qui
(i) Tom. 6. pag. 2 ?;. nota (a>.

III
tamen quando utrique glandula fuppuratio contigerit, duplicem habere fontem deprehenditur, utrinque a lateribus urethrae altius haerentem, & ab intermedio prsefertim bulbo feparatum, licet exterior abfceffus unicus appareat. Quamobrem duplex vitii fundus duplicem fedionem poftulat, quae ad coxae tuber utrinque producatur, ut laterales nempe, difcretique abfceffus fines rite expurgentur, tutamque ad fanationem perducantur. Atque in hunc etiam finem opportuna res elfe, & aliquando fortalfe neceffaria videtur, abfcelfus fundo diligentius explorato, detedoque, fi fieri polfit, foramine illo, quod in alterutro mufculo bulbo cavernofo, vel utrinque extat, profundiori in ipfos mufculos incifione dilatare; ut libera ex fuperiori linu ad inferiorem communicatio aperiatur. Si enim hunc morbum attentius intueamur, quadruplum reapfe abfcelTum exiftere comperiemus: dextra fcilicet ejus parte per bulbum a liniftra; fuperiori vero ab inferiori per acceleratores mufculos interdiftinda. «
Difficultas vero non minima inde oritur, quod fingulo acceleratori mufculo fubjedus humor non fimul femper eodemque tempore viam extrorfum libi facit, fed alteruter modo abfceffus externus fit, tumoremque in perinaeo fubcutaneum excitat, atque hic cum vere unicus

II?/
videatur, unicam incifionem admittit. Interim altera in oppofita parte latens iuppuratio eruptionem fuam feriori tempore molitur, efficitque ut morbus deinde renovetur, aut faltem recru- defcat, qui nondum omnino fanatus fuerat; nifx etiam diutius cohibita materia altius erodendo pejora fecerit.
Neque ex fola in Cojvperi glandulis fuppura- tione liujufce generis abiceffus fieri obfervavi; verum etiam ex duplici quadam urethrae fiitula , quam continuo poft majorem aliquam ejus ad perinxum angullationem cadavera quaedam obtulere.
Anno 1788- Kal. Februarii Carolus N. Mediolanenfis , an. 47., ftranguria laborans, ad hoc nofocomium fe contulit, eique parvus tumor in perinxo paucos ante dies apparuerat. Juvenili olim sctate binas xger gonorrhoeas, proindeque aliquam, femper ter quaterve per annum , heb- domadariam urinae difficultatem paffiis fuerat. Nobis itaque fiftulae, aut cereoli introductionem tentantibus, infuperabile in perinxo Fe objecit impedimentum, quod nullo modo prxte. gredi potuimus, quamvis omnem xger urinam gutta- tim, erecloque corpore emitteret. Tumor deinde in perinxo lente fuccrefcebat, in eoqve xger aliqua ex parte lotium fluere ultimo lentiebat,
tunc-

tuncque majus tumor incrementum obtulit, fubi- taque ad fcrotum ufque & hypogaftrium diffu- fione fefe expandit. 5. Idus Martii, perinaei tumor cruciali fedione aperiebatur, magna cinerei foetique humoris vis effluxit, indequedigitus ad medii fepti latera, per patulam utrinque viam, fcroto injici poterat, quod etiam ab utroque latere incifum fuit, ut effufo humori promptior exitus effet. Sed gangrenofa in abfceffu oborta labes magnam poftea integumentorum perinaei, fcrotique partem deflruxit, ut nudi fere teftes fupereifent; urina vix non omnis ex- perinaeo fluere coepit, & quamvis ulcus temporis progreffu fatis mundum evafiifet, aeger tamen ex recurrenti & anomala febri, diutinaque fuppuratione, pridie idus Junii fatis ceffit. Quae in cadavere vifa funt, ut paucis perftringam, haec fuere; Veiica craifa & angufta, cum parva ad ejus fundum fuppuratione, quae in abdominis cavitatem eruperat; proflata omnino fuppurata, & in purulentam cyftim converfa, quae tamen integra adhuc erat, & undique claufa. In urethra circa bulbum perfectam a corrugatis, & invicem concretis parietibus fynizefin invenimus ; quaeque proxime fequitur membranofa canalis portio, foraminula duo, utrinque inferius hiantia oftendit, quorum finiftrum continuato juxta urethr* bulli

bum finu in ulcerofam perinei cavitatem apertum erat: alterum vero a dextris peculiarem extrac urethram loculum adibat, qui ab adhuc integro acceleratore mufculo ita inferius coercebatur i ut inde nulla ad perinaeum via ha&enus extitiffet.
Anno 1787- Jd. Julii, vir an. 33. ad me venit, duriufculum in perinaeo ad nucis formam craffitiemque tuberculum habens, quatuor ante menfes obortum, quo digitis prelTo, puris nonnihil ex urethra egrediebatur, ut eum gonorrhoea infectum aliquis crediderit. Neque enim ex vaga aeger, liberiorique venere fe continuerat ; quia tamen impune id ei perpetuo cef. ferat , tumoris originem ex praecipiti potius equitatione natum arbitrabatur, a qua dolorem in perinaeo perfenferat, quem brevi licet evanidum, fex elapfis menfibus, tumor ille confecutus erat. Quemadmodum vero hoc morbi initium fuerat, fic iter alterum, poftquam ego eum videram, in rheda fufceptum, crebris concuffio- nibus fecerat, ut gravis inflammatio excitaretur, aucto & ad totum perinaeum difFufo tumore, a quo maxime dolens, ne emollientis quidem cataplafmatis impofitionem ferre poterat. Poftridie kal. Augufti, fuppuratione fada, longam fub fcroto ad anum fere incifionem inftituebam, eductaque purulenta materia, fubcutaneam abfcef-

Ilf
fus cavitatem glomeribus implebam. Maxima lotii pars fatis libere per urethram emittitur, paucis exceptis guttis in perinxi abfceffum fluentibus. Ut autem urethrae fiftula facilius confoli- daretur, opportunam cereolorum immiffionem duxi; fed non expedatam urethrae anguftationem ad perinxum offendi, quam argentea tantum fiftula aliqua vi, & non fine fanguinis effufione fuperare potui, cui flexilem deinde catheterem, commodius in urethra retinendum , fubftitui. Triduo poft fiftularum ufum placuit iterum cereoli introdudionem experiri, & fuperato leviori quodam obice, ad veficam ufque pervenire licuit Jamque quindecim circiter diebus elapfis, cum urinae nihil in perinaei abfceffum derivaretur, deterfoque ejus fundo, felix a finiftris vegetatio cavitatem omnem promptius implevit: a dextris vero, imo de latere bulbi, ad ifchium os, in illa ulceris fede, unde lotii guttulas provenire antehac videram , vegetatio lentius affingebat; fed haec quoque pars menfis fpatio induda carne expleta eft, ut leve tandem ulcus cito fanatum iri expedaremus. Praeterito tamen ab incifione abfceffus fefquimenfe, doluit xger fe aliquas urinx guttulas ad perineum devias percipere; & ego ipfe propius oculos perinaeo admovens, fedulo- que infpiciens, novum reapfe foraminulum in
H a

finiftra ulceris ora nuper apertum deprehendi,' qua tenuis urinae rivulus mingendi a&u profluebat. Nova res ut proximae fanationis fpem omnem praecidebat, ita nobis graviflimum injecit dubium de altero in urethra a finiftris foramine, per quod, dextero jam confolidato, devia urina ex recens rupto a finiftris acceleratore mufculo fubterfugiens, novam fibi viam aperuiflet. Altera igitur a finiftris feftio inftituenda fuiflet, atque ufus cereolorum continuandus; fed plurimis aeger negotiis diftcn- tus, maluit morbi fibi parum molefti curationem in aliud tempus protrahere.

MULIEBRIS ISCHURIM HISTORIA.
iNfignior multis in foeminis caruncula , five papilla quaedam fub urethra apparet, ad.vaginae orificium polita, cujus procul dubio appendix eft. Eam longioris aliquando, & obtufioris columnae inftar pendentem vidi, in completis prx- fertim vaginae prolapfibus, cujus fuperiori & anteriori parti nexa tunc erat.
Septembri menfe fuperioris anni, quadragenaria in nofocomio aderat foemina, cujus corpus foedis undequaque, nigrifque puftulis oblitum erat, eafque a fyphilide natas primo intuitu omnes credidiffent, quanquam aegra nullum unquam ejufmodi morbum fe pallam efle affirmaret. Quum balneis ad peffimum illud exanthematis genus uteretur, quinta ab incepto die urinx detentio fupervenit, quae catheteris ufum pollulabat. Sed inopinatam in ejus immiffione difficultatem chirurgi invenerunt. Quoddam enim carneum corpus ab anteriori vaginae fede furfum exporrectum, totum fere urethrae locum occupabat, fuaque mole urinae, & catheteri viam impediebat. In fuperiori quidem, clitoridique appropinquanti

tumoris regione, confpicua, & profunda con- fpiciebatur ulcerofa^cavitas, in cujus fundo urethrx meatum latitare certum erat, fed informis hujuf. modi caecufque finus fruftra csefpitantibus tenta- batur. Confultum itaque fuit, xgram balneo iterum mergi, & aufpicato evenit, ut urina fponte prodiret, neque amplius in pofterum fupprimere- tur: laxato nempe, & nonnihil fubfidente craf» fiori illo corpore, quod aeteroquin locus, & manifefta ejus cum anteriori vaginae parte continuitas, merito ad papillam, quam fuperius defcripfimus, mole au&am pertinere common- ftrabant.

MONS VENERIS IN HOMINE.
A Dipofa illa pubis prominentia, quam veneris montem appellant , ad exteriores muliebrium genitalium partes proprie pertinet. Vidi tamen homines ita conformatos, ut fimilem omnino , ac in foeminis, montem prae fe ferrent, licet reliquis alioquin partibus macilenti fuiffent. Latior hifce hominibus pubis area apparebat; penis parvae molis erat, idemque ex fovea imo prominentiae loco infculpta exfurgere videbatur. I11 quodam hujufce generis cadavere copiofam ex inguine pinguedinem, ad medium ufque fcro- tum utrinque defcendentem, fedione compe- riebam.

NATURALIS OMNIUM PECTORIS ET ABDOMINIS PARTIUM TRANSLOCATIO.
(y olomba Scilla , annos nata 18.,' domo Sedriani in agro mediolanenfi , ex febri intermittenti aegrotans, die z i. Octobris 1787. , improvifo fopore , & convuliionibus correpta deceflit. Mortis caufam in capite perfcrutantes, nullam invenimus: referato pedore & abdomine , omnia item fana apparuerunt. Verum non fine magna admiratione notatum eft, uni- verfas ibi partes oppofitum fingulas locum tenere , ita ut quae fecundum naturam politae a dextris funt, omnino a finiltris efient, & contra. Perraro hujufmodi & lingulari fpedaculo inter caeteros adfuit vir clariffimus P. Mofcati Praeceptor nolter aeternum venerandus , qui fimilia fe olim vidilfe teftatus eft. Non ufitata tamen res multos fpedatum accivit, quamobrem non inutilem me operam navaturum efle duxi,

J2I
fi quas accuratius perquifivi, hic fummatim perftringam.
Mediaftinum a dextris inclinatum, ampliorem reddit alteram pedoris cavitatem, in qua pulmo trilobus, & dextro major. Cordis bafis a fini- ftris, apex a dextris fpe&at; in anteriori pulmonis dextri limbo finus confpicitur, qui cordis apicem contra ejus lateris coftas pullantem olim recipiebat. Auricula cordis dextra pulmonales venas admittit, finiftra cavas. Aorta ex dextro prodit ventriculo, arteria pulmonalis ex finiftro. Quoad illas vero finuum venoforum appendiculas , quae auriculam proprie referunt, eae fic erant difpofitae, ut altera a dextris aortae , a finiftris altera pulmonalis arteriae , fecus ac folent, proflarent. Ex binis utriufque ventriculi orificiis inverfa iterum fitus ratio obfervabatur; in dextro enim arteriofum Orificium dextrum erat, auriculare finiftrum: contra vero in altero ventriculo fe res habebat. Deinde in arteria pulmonali ramus finifter fub aorta glifcens , laevum fubibat pulmonem, & aorta dextrorfum inflexa, arcum faciebat inverfum, ex quo juxta dextrum vertebrarum latus defcendebat. Rami ex fummo ejus arcu nafcebantur fubclavia, & carotis dextra, nec non fubclavia finiftra, quae prae dextra longior, carotidem fui lateris progi-

122
gnebat CEfophagus ad dextram vergebat, & major azygos erat a finiftris, quemadmodum & thoracicus chyli dudus, qui tamen fuperius ad alterum latus inclinans, fubclaviae dextrae inferebatur. Ala diaphragmatis fmiftra venam cavam inferiorem tranftnittebat; & fic de exteris.
Neque minus completa videbatur abdominalium partium translocatio. Lien enim in dextro hypochondrio , hepar in finiftro occurrebant. Ventriculi fundus , perinde ac fuperius ejus orificium; mefenterii, & jejuni inteftini initium, coli finis, omnia a dextris vifebantur. Et viciflim a finiftris pylorus, duodenum, pancreatis caput, cascum inteftinum, mefenterii & ilei finis &c. Ren tandem finifter humiliori loco pofitus, breviori vena, & longiori invicem arteria inftruebatur, eo quod finiftrum locum vena cava , dextrum aorta ad vertebras tenebant.
Casterum exlegis corporis fingulae partes optime erant conftitutae, & qui forte tum aderat Pidor, exteriorem ejus formam, diverfaf- que membrorum rationes ad artis pracepta exigens, omnia tanquam normae refpondentia commendabat.
Simile exemplum a Morando obfervatum , in adis R. S. P. Academiae cel. Mcry accura-

tiflime expofuit; nifi quod aliquem in ejus hiftoria errorem fabrepfnTe crediderim, ubi a dextris venam fine pari fuifife traditur (i);
/ i ) Ann. 1688. tom, 2.

124
INDEX.
Mokb i fymmetrici» & afymmetrici. Pag. Lajlones capitis.
De aliis capitis morbis pauca.
Quadam de Bronchocele.
Ingens abfceffus fubaxillaris.
Quadam de herniis.
'V
Abfceffus ex pelvi ad femur propagati.
De peculiari quadam abfcejfuum in perinao ratione.
Muliebris ifchuria hijloria.
Mons veneris in homine.
Naturalis omnium peBoris, & abdominis partium translocatio.
1* So i 62
7 S 7§ 99
110 117 X19
120

K . - yyr -r-;'

,, , X-
k ;<$$§!
WSMMsSSiMi
as

Mi*
'&P c*
TcS:-
LvSW
f-} f
I'-'-**'
'i*. •’
•mz
•: ftJ
'—