2 . ©. DISSERTATIO PHILOSOPHICA TUMULTUARIA Ti TN^©I 2EAYTON PRO PRINCIPIO JURIS NATURALIS TRADENS, QUAM AUXILIANTE DIVINI NUMINIS GRATIA AUTHORITATE ET DECRETO SAPI ENTIS SIM l PHILOSOPHORUM ORDINIS SUB PRiESIDIO VIRI CONSULTISSIMI ET DOCTISSIMI TOH. RODOLFI THURNISII, 3 Phil. Dod. & J. U. L. in Academia Patria PRO SUMMIS IN PHILOSOPHIA HONORIBUS JOH. JOH. rite cafyejfendk ad diem 8. Junii M DCC XLi H. L. S. Publice defendere conabuntur } KirdsatobibMoiSiigfe j RODOLFUS FREULER, ULRICUS EW1G, Mag. Cand. BafiL B A S l L E JE, IS IORUM, Fratrum. VIRO HONORATISSIMO INTEGERRIMO JOH. RODOLFO THURNISIO, RE1PUBL. PATRIS DUCENTUM VIRO MERITISSIMO, BIBLIOPOLA ATQUE TTPOGRAPHO FAMIGERATISSIMO , Sufceptori luo e Sacro Fonte ad aras ufque colendo, In /ignum animi devotiffimi hancce Differtationem d. d. JOH. ROD. FREULER . Sfcfi 'i,/' g)tt) IwwlC5iTOeJi&e5r[355»w<^wife55!w*!}I6wft5»5lC56lCi >=%'«3: ^'ws t>tr. ‘J19 Tbef. I. C Um propter anguftiam temporis nimis ardis cancellis includeremur , quam ut liberum nobis effiet ex voto atque pro lubitu materiam difquilitioni Clariffim. Op- pon. dignam feligere, debitoque modo tradare, coadi quali fuimus id publice exponere, quod primum menti noftrae fefe inter cogitandum obtulit; Cumque forte fortuna in illam incideremus quaeftionem, quaenam juris naturalis lit bafis ? quodnam fundamentum ac primum principium ? ex quo, velut ex fandiffimo juftitiae penetrali deduci poffint officia hominis erga Deum, femetipfum & proximum, ftatim hancce materiam ambabus quali manibus arripuimus , illamque thematis loco, pro obtinendis fecundum morem confuetum, fupremis in Fhilofophia honoribus, elegimus. II. Circa didam vero quaeftionem non minus variatur, ac olim circa quaeftionem de fummo bono in plurimas Philofophi difcrepantes abiere opiniones; Sunt enim, quibus vifum fuit hujus quae Itionis fundamentum ponere in convenientia & difconvenientia cum natura rationali ac fociali, non per lapfum depravata. H. Grot. de J. B. & P. 1 . i. cap. i. n. 12. Alii in hominis focialitate principium hoc quaefivere; Puf- fend. de J. N. & G. in praef. Alii porro illud eruere conati funt ex jure Dei Creatoris, potentis' quidem, fed & pariter benigni, ac fumme benefici in creaturas fuas. A % III. Cum III. Cum autem fecundum Philofophos duplex detur principium, aliud ejfendi , ( uti loquuntur ) aliud cognofcendi , per fe quali patet, illud intuitu Legis Naturas effie Voluntatem Divinam. Quod enim aliud praeceptum, aliud prohibitum, aliud moraliter bonum , aliud malum, illud agendum , hoc fugiendum eft , ejus ultima ratio in hoc principium , Dem fie voluit, refolvitur; in hoc vero omnis difficultas fita eft, unde Voluntas haec Divina certo colligi, & infallibili ratione cognofci poffit. Adeoque omnis quaeftio in principio cognofcendi eruendo vertitur. IV. Requirunt autem juris Nat. DD. tria potiffimum ad Principium cognofcendi Juris Naturalis. i°. Ut univerfale fit, hoc eft, ita late pateat, ut omnibus Juris Nat. praeceptis adaequate refpondeat, eademque ambitu fuo comprehendat. 2 °. Ut ejus veritas ex folo Naturae lumine evidenter inno- tefcat; Nam fi ea aliunde, quam ex diffiamine rationis petenda effiet, Juris Naturalis difciplina Gentibus illis, quae revelationis . lanftitatem non agnofcunt, parum profutura effiet. 3 °. Ut principium hoc omnibus fanse mentis in proclivi fit; autut facile per confequentias ex eo deduiftas particularia quaevis juris Nat. praecepta innotefcant. V. Animus nobis non eft diverfas fententias DD. circa principium Jur. Nat. examinare; id modo meri exercitii gratia nunc affierere lubet, poffie hominem ex fola fui ipfius confideratione, officia fibi incumbentia experiri; quod nunc pro virili demon- ftrare conabimur. VI. Ex- VI. Extra omne dubium eft, hominem clare percipere, fe exiftere; (de tali enim, qui hoc in dubium vocaret, aftererehaud vererer, illum fanas mentis non elfe, & Scepticifmum ad ftultitiam atque fummam obftinationem ufque profequi.) Cognofcit infuper homo, pure non ens, ens reale producere non poffe; certum itaque eft, ab aeterno exftitifte aliquod ens. Omne enim quod non exftitit ab aeterno, initium habuifte neceffe eft; id vero quod initium habet, nceflario ab alio ente aliquo antecedenti produci debuit; Ejufdem evidentiae eft, omne ens, exiftentiam fuam alii enti debens, qualitates atque facultates, quas habet, ab alio illo ente habere debere, hincque fons aeternus omnium entium, fons quoque erit omnium qualitatum atque facultatum exiftentium, per conlequens, ens hoc aeternum, erit quoque potentiffimum omnium entium. VII. Homo ulterius infe experitur, feintelligere atque percipere; Certum itaque eft, non modo elfe entia in mundo, fed elfe quoque entia intelligentia; Ens vero intelligens vel ab aeterno tale exftitit, vel initium intelligentiae fuae habuit; contendenti, tempus exftitifte, carens ente intelligente, & quo ens aeternum quoque intelligentia deftitutum fuerit, refpondemus, impoftible itaque elfe, unquam ens intelligens exftitilfe, cum impoftible fit ens intelligentia carens producere poffe ens intelligens. VIII. Hoc modo ex noftricontemplatione, & eorum quae in no- bifmet ipfis experimur,pervenimus fimpliciftima via ad certam & indubitabilem veritatem; Eflfe ens aeternum, potentiflimum fimul ac fumme intelligens; quod Deum vocamus. Ulterius nunc pergendo & perpendendo, Deum hunc nos non folum crealfe, fed & prae aliis creaturis exornafte,facultatibufqueIntellecftus & Voluntatis do- naffe, omniaque circa nos ufui noftro infervientia reddidifle; necef- fario hoc in nobis porro ideam entis benigniflimi, fimulque id excitare debet, ut pro fummis ejus beneficiis in nos collatis,nec conferre celfantis, & amorem & humillimam fubjeflionem ipfi exhibeamus; A 3 iicque m ) 6 c m ficque per confequentias clare riteque dedudas,officia hominis erga Deum, feu obligatio hominis ad religionem cultumque divinum, creatori & confervatori noftro benigniflimo exhibendum apparent; ufque adeo, ut fi fpreto hocce bonas mentis didamine in alia omnia contraria ire fefiinaret homo, eum faltem tanquam potentem atque punire valentem, pari mentis fuae confcientia reformidare deberet, quem ut audorem & confervatorem fuum beneficum colere ac venerari noluit. IX. Cum vero fui exiftentiam quifquepoftDeumfuis immediate debeat genitoribus, nonpoteft non ex generationis & educationis beneficio devindus effe, ad omnia pietatis & obfequiorum genera iifdem pro virili praedanda; Unde & a Cicerone lib. i. Offic. cum religione erga Deum, conjungitur religio erga parentes; Sic enim ille : In ipfa communitate funt gradus officiorum , ex quibus, quid cuique prajiet, intelligi potejl, ut prima Diis immortalibus , fecunda patria, tertia parentibus , deinceps gradatim reliqua reliquis debeantur. X. Obligationi huic erga fui audores proxima eft illa, qua homo officia erga femetipfum obfervare tenetur. Detegit vero illa ex confideratione, fe ita vitam fuam inftituere debere, ne fcopo, quem Creator benigniffimus fimul ac potentiffimus in creatione libi propofuit, contrarietur; Cognofcit autem homo facillime tum ex rebus in & circa fe exiftentibus, tum quoque ex Audio femetipfum confervandi fibi naturaliter infito, Deum in creatione hominis pro fcopo habuiffe, hominis confervationem atque bea- titudinem. XI. Cum vero Deus hominem ita creaverit, ut nonnifi reiteratis adibus, habitus vel bonos vel malos fibi acquirere poffit, fi- mulque fenfum ei dederit, quo concipit, ex acquifitione demum bonorum habituum certum gradum beatitudinis fluere; fequitur, hominem in id nervos fuos intendere debere, ut adus fuos ita componat, m ) 7 c m ponat & repetat, quibus in virum bonum & probum, adeoque felicem, fcopoque Dei refpondentem formetur; quod fit, fi excolat intelledum, & rite dirigat voluntatem; quem in finem Deus homini animam dedit rationalem. XII. Cum autem a Sapientiffimo Ente nil fruftra conceflum eflfe poflit; deprehendit homo porro, fe intelledus facultate ideo efle donatum, ne caeco omnia agat impetu, aut citra certum finem, fed potius, ut agenda prius refte expendat atque difponat, natu- rsque fuse convenientem finem fibi proponat, & adiones fuas ei accommodet, quam voluntatem fuam aliquo dirigat, hinc ita voluntas erit moderanda, ne judicium intellectus praecurrat, neve praeceptis decretifque ejus adverfetur; & hoc modo deducitur homo ex mera fui confideratione ad officia ergafemetipfum. XIII. Sed quia homo abfque aliorum ope vix falvus, ne dicam beatus eflfe poflit, confequens eft, ut natura duce pronus fit & inclinet in Societatem cum aliis excolendam, vitaeque communitatem; Quo vero magis Societatis iftius gaudeat emolumentis, necefle eft, ut, ficuti primo loco propriae, fic fecundo, humani generis ftu- deat confervationi, cum fobolem procreando educandoque, atque ita fupplendo mortalitatis fuse defedum, cum tefte Cicerone lib. 4. de Finibus , omnis natura velit ejje conservatrix fui, ut & falva fit, & in genere confervetur fuo i tum etiam conferendo & praeftando illud omne, quod videri poteft aptum efle, ad confirmandam pro- movendamque inductam illam inter homines vitae communitatem. XIV. Cum vero fua cuique ratio, ac fenfus communis didet, eam in univerfum deftrudum iri, fi quifque nil nifi propriam praefentemque fpectaret utilitatem, aut ( quod pejus, ) jus fibi aliquod commentitium in omnes & omnia fecundum potentiae fuae vires arrogaret, non aliud fupereft, quam ut ex oppofito mutua cum aliis reciprocando humanitatis officia, tribuendo aliis, quae M) 8 ( 1 » quae ipfis commoda, recipiendo viciflim ab illis, quae'nobis putamus expedire in vitae tuitionem, magis magifque conftringatur commune confortii vinculum ac focietatis; Quo Seneca refpiciens lib. i. de irfi cap. 5. homo, inquit, in adjutorium mutuum generatus efii beneficiis enim humana vita confjlit, $ concordia i nec terrore , fed mutuo amore in ficdus auxiliumque commune confringitur . Iterumque lib. Z. de ira cap. 3 1 . Ut omnia inter fe membra confentiunt, quia fingula fervori totius inter- eft; ita homines fingulis parcent quia ad catum geniti fumus i falva enim ejje Societas ntfi amore & cuflodia partium non potefi. XV. Exinde quoque deprompta funt generalia illa juris naturalis praecepta; Nequis alteri faciat, quod ipfe fibi fieri nolit, ex ad- verfo praeftet aliis, quod fibi ab illis praeftari exoptet; Hinc porro eft, quod quifque, dum fibimet proximus eft, non tantum adver- fus aliorum a redi tramite recedentium imminentes injurias fibi cautelis variis innoxiis, jureprofpiciat, ac parietes, moenia, fof- fas; furibus, praedonibus, hoftibus opponendo, fuae confulat fecuritati; fed & adverfus aliorum violentiam Jefe defendat, vim injuftam vi repellat, arma armis, etiam cumaggreflorum nece, fi aliter vita aut vitae aequiparanda tueri ipfis incolumibus haud poffit, atque ita inculpatae tutela fervet moderamen. XVI. Tandem quoque ex hucufque didis liquido conftare credo, Deum homini fufficentes vires dediffe, quibus naturam fuam contemplari, & ex hac confideratione, quid neceftarium cum ea nexum vel difconvenientiam involvat, quidve fibi faciendum adeo- que bonum, quidve omittendum , adeoque malum fit, evidenter colligere poffit; cum vero haec facultas omnibus hominibus a Deo conceffa, ipfifque loco promulgationis legum Nat. fit, hinc liquet, omnes quoque Jure Nat. obligari. Hocque intuitu Divinus fcri- ptor gentiles vocat, quod cordibus ipforum infcri- ptis legibus difconvenienter agant; nihil enim intereft, five legislator voluntatem fuam in fcriptis, five alia, modo fufficienti ratione promulget atque manifeftet. FINIS.