OBSERVATIOHES
CRITICE miscellanee:
IN QUADAM AUCTORUM GRACORUM LOCA ,
Q. U A S
©EOY BOH0OYNTOC
CONSENSU
SAPIENTISS. PHILOSOPH. ORDINIS
° OCCASIONE
VACANTIS LINGUAE GRAECAE CATHEDRAE
D. VI. SEPTEMBRIS M D CC LXVIII.
H. L. Q. S.
PLACIDiE COMPETITORUM DISQ.UISITIONI
SUBMITTIT
JO.RUDOLPH. BUXTORFIUS A.L.M.
RESPONDENTE
OBNATISSIMO JUVENE
JACOBO F/ESCHIO PH. LAUR.
BASIL. AP. JO. HENR. DECKER, ACAD. TYPOGR.

?w>-

2 .
0 .
1
[UUM brevis haec Diflertatio res , quae linguam graecam {pedant, compledi debeat , aliqua loca ex audoribus graecis adverfus malam vel translationem vel explicationem, prout lenius atque idioma linguae hujus poftulat, vindicare animum intendimus.
I.
Prima igitur noftrarum Obfervationum tradet de illis , quae legimus apud Matthaeum III. 4 . de Johanne Baptifta jj de Tgotpj durou yv dx^lSes xoi filAt dypiov. quae Vulgatus latinus interpres ita vertit : efca autem ejiis erat locufta mei fylvejlre. Vifum eft quibusdam ctro7rov locuftas credere cibum fuifle. Quocirca nonnulli alias voces hic fubftituendas putaverunt. Sed non eft quod eorum fententiis adftipulemur, quin potius com-
)( 2 munem

4
munem r m cut^m fignificationcm retineamus , quandoquidem conftat in Oriente paflim , praecipue iu Arabia ac JEthiopia , locuftas , quippe noftratibus grandiores v pro cibo adhibitas fuiife.
IL
Non fine caufa quaeritur qualis fuerit ille ventus de quo Ad. XXVII. 14. ctvtpog rvtywntog, 0 xctXoo- fttvog EwfwcAvJW, quod Vulgatus transfert: ventus typhonicus qui vocatur Euroaquilo- Varias de hocce vento Eruditorum fententias invenimus apud "Wolfium in Cur. Philolog. ad h. 1 . Nobis praecipue placet ea , quae ventum turbulentum & fluBus vehementes extollentem vertit. Vulgatum interpretem credibile eft ignorafle, quid eifet ~Ev(>ox\v£a>v , & inde vertilfe Euroaquilo , cum vocabulum illud compofitum fit ex Eujoff Eurus & xhvSm JluBus-
IIL
Notum eft fieri aliquando , ut N. T. Scriptores loca quaedam V. T. aliter allegent, quam in textu hebraco leguntur, inde quidam Critici collegerunt alterutrum textum elTe corruptum. Verum huic obje- dioni jam fatisfadum ab Joh. Buxtorfio Filio in Anticritica LUDOVICO CAPELLO oppofita. Unicum attu- lilTe hic fiifficiat exemplum ex Ep. Hebr. XI. 21. ubi haec exftant verba : secti 7 T(>ocrtx,vv>i<rtv eVl t 0 euepov rtjg pctfitiav dvTov, quae defumta funt ex Gen. XLVII. 31. naon WfcO-Sy mnw»v quod latine fi-
gnificat t & reclinavit fe Ifrael f. Jacobus ad capit leBi-
Propter

^5^5 f
Propter hanc differentiam funt qui putent, in hebr. textu pro fi 13 12 m hamittah olim fcriptum fuifle rt 13 tJ in han/atteb figni-
ficans baculum, graece Nullius autem corruptionis
incuiandum efle textum graecum N. T. patet ex verfione tuv iQdoftfjxovjce, quae citato loco ita habet : Kct) Tr^ocre- xxivijrey iV^owjA fV< to dxoov Ttjs juzGSoxj dvrov. unde putamus colligendum efle , autorem epiftoke ad Hebr. cum gnece fcriberet, verba ifta ex graeca verfione , tum temporis ufitata allegare voluifle negleda aberratione a textu originali, quae ad rem de qua agebatur minime pertinebat. Nihil autem in hebraeo textu immutandum efle arbitramur , quoniam contra rationem , ex verfione textum originalem mutare velle.
IV.
Admodum memorabilis eft locus in FI. Jofephi L. VI. de Bello Judaico C. V. Sed. 4 . to Je' in-d^oov du- t ovg fjudkigra, 7r(>c; tov 7rokt[MV , yv xoyjG-pog dpotydcohog ofcolcag iv rolg hficls iv^peivog ypce/apuuriv, „dg ucito, tov ,, xatoov ixilvov, cc7ro Tfjg %d^a.g 71 $ dxrroov «ffu t?? oikoxm n [Ci V*IS. U TOXJTO 01 fJClV U>q OMiloV IhckctQoV , X, 7T0 AAo< TOOV
eroipdv iT?Mvr^*icra,v 7nft rtjv xplnv, qui in editione Ha- vercampii fequenti vertitur modo : Sed quod maxime eos ad bellum excitaverat, vaticinium erat ambiguum in /acris Libris repertum , „ illis circiter temporibus quendam ex ipfo - ,, rum finibus profetfum orbis terrarum imperio potiturum. (i Id enim illi quidem quafi fibi proprium acceperunt, miiltij^ fapientes ejus interpretatione decepti funt. Hic duo obfer-> vanda occurrunt in quibus aliqui, eum allegantes, a vero fenfu aberraverunt. Unum eft in vocabulo xw<rp.o{,
alte-

alterum in d/j-QiGoAog. Cum %Mi<rfAov vertant per vaticinium , quidam inde collegerunt tantum unum aliquod ede vaticinium V. T. quod de Meffix regno agat, omnibus autem notum eft id falfo affirmari. Hinc etiam inanem laborem multi fufeeperunt in inquirendo hoc uno & lingulari vaticinio , cum vocabulum latine oraculum
aut vaticinium non unum aliquod , fed , ut Grammatici loquuntur, colle&ive omnem multitudinem vaticiniorum de hoc argumento fignificat. Alterum vero quod dicitur dpttylSoAov ambiguum in mente Jofephi non confiftit in hoc, ut quxratur an vox durdv pertineat ad r)e an ad yapctg hoc enim minime ambiguum elt, fed potius clarum Jofe- phum ita fcripfitfe ac fi diceret: ng diro t tjg xdpccq dvrSy. Sed ambiguitas in hoc potius quaerenda quod Judaei verum fenfum illorum vaticiniorum ignorantes, talem ex- fpedtarent regem, qualem non debebant, terrena potentia prteditum, unde & ipfe Jofephus hoc eodem in locoVelpa- fianum Imperatorem intelligendum putavit.
V.
Confiderationem hic quoque merentur illa IrenteiL. III. C. 2>. atque fimul docere poteft quantos errores pariat nimia fiducia in verfiones collocata. Verba grxea hxc funt: iv rij t3ct,QovxaSovarroD drxvbotAcixrtct tov Actov ^teo<pQ--<tpu<rcav ruv ypct<Quv, £ ptnd i£$oft*i>tovTet Irq rcov lovSctiwv dvtA- Qovtuv zig Ttjy xoopctv dvTsov, \ 7 rziTct iv Tolg xpovoig ApTct^zp- ccov tov IUpTMv QcttnAzoog , ivt7rvevirzv EcrSp t ru> hpzl lr- rqg (fivAtjg Aivi, rovg tS>v TrpoyzyovoTav 7roo(py]Tuv 7rdvTctg aveo-
iy . / f T \ fv \ /
Tct^a^cti A oyovg , k, cnTOKctra^ricrou ren Acoa Tr t v dict Mutrzwg voptoSts-lav. BuddeusinH.E.V.T.To.il.n.ro2s.anotavitverba SicttpB-ctpuccov tuv ypatyav a Gentiana Herveto verla fuiife: cum periijfent Scriptwa; Interpres quidam Eufebii, qui hxc verba Irenxi confervavit H. E. L.V. C.VIII. vertit: cum Scriptura pmitus interiiffent. Uterque peffime, quia Siot(pQ-co- piuru» twv y§a,(pav nihil aliud fignificat, quam cum corrupta

Psfe 7 && _
tupta. effient Scriptura. Haec enim eft ordinaria verbi SicKp&tfya fignificatio. Eff quidem locus Herodiani L.I. C.ix. ubifenfum pereundi habet, fed ibi de homine occidendo & non de libris pereuntibus, agitur. Magnam vero efle differentiam inter corrumpi tk penitus perire, quis eff qui non videat ? Itaque cum Henrico Valefio fuperius allata transferenda putamus : Cum 'in captivitate populi, qua fub Nabuchodonofioro contigit corruptis ficripturis , ac fojl fieptuaginta demum annos regrejfis in patriam Jud&is Artaxei-xis regis P erfiarum temporibus Ejaram Sacerdotem e tribu Levi afflatu fuo Deus impulerit, ut omnes veterum prophetamini libros denuo componeret, legemque minifierio Mojis latam populo refiitueret. Interim & hoc notandum, verbum dveiTcttagrcu melius verti in ordinem redigere , quam vero denuo componere. Conferri poteft locus Luc. I. i. ubi dvctTa,£ct<?M Siqyvjtny optime a Vulgato redditur ordinare narrationem.
VI.
Non minus Politianum Interpretem Herodiani faepe a vero textus fenfu declinantem animadvertimus, v. c. cum hic L.I. C.vin. (num.2.) de Commodo ita differit: eVe< de rrjv n-poroiav ivt%tlgun rtjs d^yfis iavTW, ille lic transtulit: Cura dein totius imperii aliis demandata, quae cum textu graeco confiftere nequit, quippe cum fit manifeftum, plane contrarium fignificare voces graecas, quod Stephanus ita correxit: Pofieavero quam imperii curam*fuficepi(fiet, Ic. ut proprio con- filio absque paternis amicis, quibus ha denus erat ufus, ad- miniftraret. .
VII.
IdemL.III. C.vm. (n.i2.) de Severo haec habet: «AA 01 $ de uWcts t7ri(pi(>M diruti, to7? j. iiv e’| dvctrcXr^ dvS-^u7roig, (ptXlctv , r dis S’in) Sdr^et yvdmjv AxQlvcv , quae male interpres fic reddit: Aliis quod Amici orientalibus, aliis quod Albino fuerint notiores, crimini dabat . Nam res ipla docet vertendum efle tali modo: Orientales incufabat propter amicitiam, qui vero aliis inprovinciis vivebant , ob [olam notitiam Albini.
* fibiipfi commi fit. Redius autem videtur transferri: cum ipfe imperii curam

8
VIII.
Data occatione infpiciendi duas vetuftilfimas fimul & o- mnium primas editiones gnecas terfi huj. audoris Herodiani, Aldinam fc. quae eft I > 03. eamque fecutamLovanienfem 1 f 2 f. aliquam partem cum editione Argentor. J. Henr.Boecleri conferre ftatuimus,quo dein diveriitates notatu dignx fe fe oculis noftris confpiciendas praebuerunt. Speciminis ergo pauca locum hic habeant •, Talis differentia jam apparet L.I. inproe- mio (C. L n. ) ubi pofterior editio habet: diouv (pjpoodg aPolitiano verfum pejlilentias , fine dubio ex vetufia perfua- fione peltem exahqua aeris corruptione nafei. Sed editio Al- dina &Lovanienfis habet diQuvtyoqdg, quod aeris impetus vehemeutiores vel tempeflates lignificat. Quaenam ledio fit praeferenda non tam facile liquet. Henr.Scephanus infuaeditio- nej f 81. expreflit (b&oods , cum tamen diouv <pof«d £graviores tempejlates magis cum praecedentibus conveniant. Sic enim redius Icribi remur: y>js n o-eurpoovs d, diouv (po^ag,
IX.
Eodem Libro C. III. (n. f.) in Argentoratenfi legitur xetivds vjSova,? novas voluptates, cum in Aldin. & Lovan. tantum $evdg exprimitur ; nec ulla eft ratio cur staivag addatur. Qui enim excogitant voluptates, non veteres fed novas excogitare folent.
X.
Unicum adhuc ex hoc Audore proferre fas fit, nemjic ex L.I. C. I. (n. 6 .) uv 01 peiv i 7 rtpovj>c(<rt^ov k<r%ov rqv doyyv, ci Si 7 T()o(r)L<U(! 0 V iuvanicev , quorum alii diuturnam alii brevem potentiam obtinuerunt i ut Politianus vertit. Hic notandum quod vox 7 r^omcxi^og longe alia fumatur fignificatione, quam apud Evangelift. Alatth.XIII. 21. verti folet, ubi non ei quod diuturnum, fed quod conltans & perpetuum eft opponitur &per temporarium verfum eft. Alio quoque fenfu, quam quo hic Herodianus accipit, fumitur II. Cor, IV. 18* ubi etiam diuvlu opponitur.
<ro$a> ©g&)