fcVfc
Q2 2. E E F. CL s - ^
SPECIMEN OBSERVATIONUM RHETORICARUM, f
. ' QJÜ O D
ADJUVANTE DEO OPT MAX- S A P1E NTIS S IMI ORDINIS fUSS PRO VACANTE CATHEDRA
RHETORICES CLARISS. COMPETITORUM EXAMINI
SUB ICIT
<
JAG CHRIST OPHORU
BECKIUS.
A. L. M.
‘RESPONDENTE T RaE STANT 1SS1MO
JUVENE
JOHANNE JACOBO BRUCKNERO
Mag. Cand.
Dic XIII. Novembris MDCCXXXIIL
H. L. Qj_ S,
Typw jOHANNE&X5oj^^DI a MECHEL.
- : r y£A\/
et

&so ) c m
Observatio Prima.
RATORIS Officium tribus in rebus
positum esse, in docendo scilicet, deleüandt & movendo , Rhetores pene omnes affirmant* Quo in genere elegans est Ciceronis sententia in libello de oft. gen. Oratorum , (*r) si modo is est Ciceronis: ( nam (a) «/>-'!■ de eo nonnullos dubitare video j nec fortasse sine causa ) Optimus est Orator, inquit, qui dicendo animos audientium & docet , & deleäat , & permovet. Docere debitum efi , delectare honorarium , permovere necessarium. Unus est, quod quidem ego seiara, qui ab ista sententia non quidem abit, verum in verbis tamen aliquid reprehendit, Lud. Vives, vir, ut temporibus illis, valdedoctus.
Nam ei hac in divisione verbum deleäandi non loco usurpatum videtur , quippe cum ea pars ab Auditoribus tenendis potius, quam delectandis nominari debeat. Hujus rei rationem istam profert:
(b) Deleflationem ejfe jucundum motum in sensu , sive interno , sive ex- b) i n. terno ; Orationem vero alias mocflos dimittere Auditores , alias pavidos, de rat. dU. alias lacrimantes , &c. Verum ausim dicere, illum vim hujus ver-^“ I ^ ,r ’ 1 ' bi non fatis percepisse. Motum enim jucundum significat, fateor; sed talem, qui voluptatem asserat & suavitatem, quae etiam post Orationem finitam resideat, & cum quolibet affectu animi facile consistat. Istud sitis clare expressit summus dicendi Magister, cum in Bruto (c) ait: delectatur audiens multitudo , & ducitur Oratione , (<)cap 50. & quas voluptate quadam perfunditur. Ad hanc etiam rem egregie facit, quod idem seribit in Epist. ad Luccejum, ( d) de voluptate ex historiis capienda. Nam ibi delectationem cum miseratione conjunctam esse, vel ex ea nasci potius docet. Caeterum recte quoque
A 2 heic
n.

geo 4 cf«r
hcic adhibetur verbum tenendi , ut & conciliandi , quia idem, atque verbum deleäandt , significant«,
it.
Docemus, delectamus & movemus tribus argumentorum generibus: A cyots, q&eo-t, & vctS-eo-i, ut ex Aristotele notum est. (a) (<r) Nec est , qui de prioribus duobus dubitet. Tertio utendum
cio ftcund non e ff e} nonnulli censuere. Nos vero hoc primum notamus, j .Sturm. ^oLtrlnam de affectibus Rhetori imprimis diligenter pertractandam este. Quamvis enim & moralis & naturalis Philosophiae sit, de iis agere; & ita quidem, ut haec originem illorum atque naturam, illa usum ac moderationem doceat, non est tamen putandum, Rhetori nihil este relictum. Ut enim de eo taceam, quod ( b ) Fabius non uno loco affirmat: (b) ista Philosophiae studia propria märn r ‘ e ^ e Oratoris, atque adeo deserta ab iis, qui se ad Eloquentiam contulerunt, velut rebus repetitis in corpus illius abducenda: nec cum eodem credam , doctrinam de virtutibus & vitiis esse Orato- riae artis partem , in eoque adsentiam doct. Vofflo: (c) nullam ta- tiba. c. z men Philosophiae partem docere, quibus dicendi rationibus affectus vel moveantur, vel ubi intempestive moti fuerint, sedentur,, certum est.
i:ii.
Meum non est, Stoicorum praecepta isto loco multis refutare*, qui omnes omnino affectus sua natura malos effe contendebant, atque eam ob causam ex animis hominum penitus ejiciendos. Haec enim non tantum hominis naturam tollunt, cui insiti sunt illi motus , & a qua non magis , quam sensos quilibet, abesse possunt: verum etiam virtutis studium extinguunt propemodum, quod eis non mediocriter juvatur. Hi enim sont stimuli, quibus homines ad res praeclare gerendas instigantur. Ipsae doroou^iiSt seu, ut Arist. vocat, argumenta tuv Asy&vatque irS-v/At/AUTa ad eum finem plerunque contendunt, ut affectum aliquem in Auditoribus excitent. Itaque fallitur, quiexVoslio, {a) aut ex Aristotele, (b)///*$' (0 unde soa ille hausit, argumenta nihil ad movendos animos v c. ii. facere colligit. Nam Arist. quidem certe non negat , Enthymematis concitari affectus ; sed cum jam sont concitati, tum, ne istis utamur, praecipit, quia non sit opus, Hanc ejus sententiam esse
inde.

soso r es#
inde paret» quod illis eo ipso loco mti<ri» tribuit» & alibi bisri'
&o^j<oii<rS'(ti. {c) (c) l nji.c.
IV» ii. & u.
Diligenter quoque discenda est doctrina de affectibus, quo eos sedare, nec non audientium animos a malo in bonum traducere possimus. Non enim femper moveri debent, sed soepenumero motos proflat componere fluctus. Hoc autem faciendum - cum moti sunt ab adversario , qui ante nos dixit > aut in mente auditoris orti ex ipsius contemplatione rei, aut denique ab alia causa fuscitati.
Nam si quid horum sit, argumentis, quibus fidem facere studemus , solis vix quicquam proficiemus. Atqui plerunque , quid dico, plerunque ? immo femper fit, ubi de Hypothesi agitur » ut odio vel amicitia, metu vel cupiditate , aut alio affectu teneantur Auditores. Quapropter , qui eum, quicunque tandem sit,, summa- ope expellere non conatur, atque in aliam partem traducere, isprce- varicator, non orator est.
V.
Ista vero praecepta non minus ad Oratorem socrum , quem Concionatorem & Ecclefiaften vocamus, (quamvis E’xxAijcn«?-«'; ipsi siepedeliberantes dicti sint, non verba ad populum facientes) quam ad caeteros pertinent. Cum enim ille non credenda modo, verum & facienda suadere auditoribus debeat ea, a quibus & naturas vitio , & prava consuetudine vehementissime abhorrent, quid efficiet, si affectuum excitandorum fedandorumque rationem ignoraverit? Officio quidem suo haudquaquam satisfecit , si de loco siperiore aliquid quocunque modo dixerit, aut subtiliter disputaverit, aut soavi quadam vocis modulatione hominum aures definiverit , aut obtuderit denique stentoreo clamore.-
VI.
Non collocamus autem in ciendis affectibus universom Eloquentiam , quod curDoct. Vossius (a) Ciceronem facere dicat, ex- putare nondum etiam potui. Nec enim istud sequitur ex verbis il- ‘ 7 - jius , quae Procem. Lib. I. de Orat, (£) non , ut ille citat, Procem.
Oratoris extant : Omnis vis ratioque dicendi in eorum , qui audiunt , ca r-U mentibus aut sedandis aut excitandis expromenda est. Sententia Ciceronis est, praeter caetera etiam omnes animorum motus, quos homi-
A 5 num

(a) Luc, it jlnttchar.
(i) I. de ,Inv t c. 52,
■(b) ib.c-S),
mo s (HZ
säum generi rerum natura tribuit, Oratori esse pernitus pernoscendos , quia omnis vis ratioque dicendi, id est, omnis Eloquentia,ad istos aut excitandos aut sedandos fit adhibenda. Namque verbum expromendi per elegantislimam Metaphoram huc translatum istud significati quod profecto non est in -affectibus ciendis omnem Eloquentiam collocare.
VIL
De Areopagitico judicio, in quo uvvj 7r^ooipda x. 7 raB~Zv causae erant perorandae, peculiarem libellum scripsit J. Meursius. Fiebat illud in a ’qtiu 7ruyu , qui locus, a Marte fic dictus, erat Athenis in arce; atque ibi de caede judicabatur. Causam dicebat vel ipse Accusator ac reus, vel quos ad eam rem adhibebant Oratores. Hos nihil praeter ipsam causam oportebat exponere, cum argumentis, quibus eam comprobarent. Exordio uti, aut Peroratione,aut omnino animorum commovendorum causii degredi ab eo , quod proposuerant, non licebat. Hanc enim ejus sive legis sive instituti sententiam esse puto, cujus rei auctoremLucianum habeo Nam is > 00 praeter (p^oipuov, quo benevolentia judicum captatur, etiam ebijov kcCi ^ivutriv , tu 7t oayptctTi iTrax&lvTct commemorati quibus, si quis uteretur , accedens praeco racere jubebat.
VIII.
Ista vero , quin Conquestioni 8c Indignationi respondeant, qute duae partes cum Enumeratione perfectum Orationis Epilogum, teste Cicerone (<r) constituunt, nullus dubito. Nam ea verborum istorum interpretatio, quam Vine. Obsopceus edidit, & quam deinde alii sunt secuti, mentem politissimi scriptoris non fatis apte exprimit. Sic enim ille : Si quis meditato prooemio orationem exorsus fuerit, -- aut miserationem , aut pracipuam aliquam orationis vim atque potentiam causa adduxerit , &c. Ubi luce meridiana clarius est, non percepisse interpretem, quid esset oixjov y kwutriv iwayiiv tu 7t^uy- pcctTi. Ego vero significare puto; Conqueßione aut indignatione non ex ipsa ..causa, sed aliunde sumpta uti. De conquestione res aperta , «st. Indignationem autem, quae, ut definit Cicero, (b) est Oratio , per quam conficitur , ut in aliquem hominem magnum odium , aut in rem gravis offensio concitetur-, eam esse, quam graeci appellant ssu- vutriv , facile probamus. Primo in promptu est Curius Fortuna- jtianus, inter veteres non spernendus Auctor. Is Rhet. Scholicae
Lib. z.

-r
» 8)7 cm
Lib. 2 . cxtr. quserit: Quotpartes sunt Epilogi ? respondetque: Tresv Enumeratio , i. AnacepbaUofis : Indignatio , i. dinofis: miseratio, i, eleos.
Et paulb post : Indignatio, i. hivoocng , unde sumitur ? Idem videre est ex Macrobio, (c) Nec illud obscurum est, quod Quintilianus» (c jSatjp'. Longinus; ipse denique Aristoteles, inter eas Orationis figuras» e,i * seu a-xypcacTa referant eiuvatriv, quae praecipue indignitatis alicujus- demonstrandae causa adhibentur. -
IX
Approbandumne igitur hoc Areopagi institutum? Ego ve-- roneque omnino probo, neque etiam penitus contemno. Nam si , qui homines judicia exercent, tales essent, quales esse debent, id est, ab omni studio vel commodorum suorum, vel gloriae alieni, nec magis in unam , quam in alteram partem propensi, rectissime causerum Patroni ab istis motibus ciendis abstinere juberentur.. Verissimum enim est, quod Philosophus ait: (<r) qui{st) u dijudices ad iram , invidiam - aut misericordiam concitetnon minus pec- e. r. care , ac is , qui nctvovct , i. regulam, qua uti debet, incurvet, . Sed il- - lud nec antea contigit unquam, nec in posterum iperaripotest.
Frustra quasrirur i/Ja civitas , quam Plato finxit; & puto ne in A- reopago quidem inventam fuisse, quaecunque tandem cura in deligendis judicibus ibi fuerit adhibita. Quapropter recte idem ille, ; quo loco de Exordiis Generis judicialis agit, (b) ea,quibus aut nobis (k) 1U ' judices conciliamus , aut odium in adversarium concitamus , esse 22 " dicit 7T(>os (pctvAov ciK(>oa,Trjv" nec adhibenda, nisi talis esset. Et ipsi Stoici fatebuntur, ut ait Quintilianus, (c) necessarios este affettus ,si (<0 ' V1 - aliter obtineri vera & justa , & in commune profutura . non possint, ln ^' c ' '** Quod accidere nonnunquam P. Rutilii nos docet casiis, de quo Cicero:: Talis Vir amissus est , inquit >dim causa ita dicitur , ut st in illa commentitia Civitate Platonis res ageretur, (ds Si haec in judiciis (d) i. <lt? fiunt, ubi sepientiores plerunque solent esse Auditores,, quid de 0r ' Concione populi sentiendum sit , facile intelligitur,,
X.
Quod Fabius tradit, ( a ) Athenis affeäüs movere etiam per pra- (a) i»!K conem prohibitum fuisse Oratorem-, id de Judiciis Areopagi tantum L ’^ 11 s; verum est,. Nam in cteterisid factum non esse ,. discimus ex Atti- ' 7 ' c & t
eorum

NZ) 's C5«
coram Orationibus, quas hoc tempore supersunt. Demosthenis fulmina & Cicero commemorat saepe; & Longinus tantam ei vim tribuit, Tr-ifi vip. Sect. 34. usS-ccrlcv aviis JCigctvvois Qt^ofawois dviavoi^at ra, 'opputra, ettvctijo, n etvlaQ&aAftno-cii Tcif gVaAAsjAois ijiiivx 7 Tcl 3 ~io-i. Quin & ipsum illud, avtv 7 t 0001/0,:% >&cc, non oportet ita intelligere, quasi omnino in Areopago Auditores commovete fuerit vetitum. Sic enim nec argumentorum quidem suae causae vim totam Orator potuisset ante oculos ponere , quae res vehementer quoque movet, ut antea observatum. Atqui in eo nihil omnino est mali; verum id docendi causa facere necesse est. Quapropter, quae 7 ns: tx 7 r^ciy[/.ctTcs> de ipsa re atque causa dicuntur, probe distinguenda sunt ab iis, quae aliunde , t£a 3 -iv , asseruntur, & nihil aliud , nisi motum efficiunt. Poterant igitur qui in Areopago verba faciebant, quicquid causa virium haberet demonstrare, artesque dispositionis, elocutionis, (adderem & actionis, nisi illa judicia noctu exercita fuisse scirem ) quae multae ma- gnaeque sunt, adhibere. Nec peccabant fortasse, si id facerent,
^ 4 quod praecipit Antonius apud Ciceronem: (b) ut ex tribus his re- Sr.c.77» bus , quibus omnes ad nostram sententiam perducimus , unam rem prae se ferrent * ut nihil aliud , nisi docere velle viderenturreliquas vero duas ita perpetuae orationi admiscerent , ut ab ea non magis separari ac discerni, quam sanguis a corporibus, possent. Quamvis id etiam vel maxime faciendum fit, ubi affectus commovere licet, ne Auditores verba sibi datum iri suspicentur.
FINIS.

X #4
£
Tl/xttu
tu
11'£
7'
uJUtum Cn cf jjwit
Uvnty c
/iJdT&ru- Wen ft /7/i-i /rdrtft2/j.S. dsaiu'fith sWntdnccL. /7/ff.
^ ft. i/(f. , lieft J Sdft tori e ei . J$n t/lctij. 7 yjf.}
^ fff /fr. tyiJiiUitnlytntAc 7letn\ . Atyjahu J / 74 /
f ft )W ’fe.iccitij ßoitdAum e) ausu. J 21 fettn eu^>utcyjf a
\Aliniceti /7/fi.
X* ff. H-j- fe cLmfij di ein) i jcti ttrtuy. Ikmnifin /y/f.i_
JX ft* 7t. Jt stlitum* ftfti L oiiuun fac /7^/,
J>{ jtf 7/. Äst sottet , 22 ßuActtir) J)'-///- C sy/ff
f ftfs?. XfsciOcetidniJ d\fl tense «e. ^rtnh. findtt / 7 /j.i X $e cio^ktntih OlCitona. dltfo/'nyt'i /7//1.
X jt?fy. IfJcu freti fUiitcni nun . foJjttvatit ^h. 9 . / Yq.i
X ft" $$■ 'fuetifcadio 2) icto tua . /lUmytl Jft. A /74/.
X H) t Ö tortore <orenf! / ^fdvoicito ßsuto- dfifhvcaitjU.jCnp X fl2 /7- 7L/.U rtiftToric*. 2 (floinoulC / 7 / 4 .'/
X fT. si fskeJtJ f ditem'et TJuliu fi en. 7. K. % /7)).
f d)s 4 rtht/t* &dcTopic « ynfitUo-ht OL ■ 7. dwfl. (L. I J'l'b '
X J?7<O0. 4' Jec ^ fnotl d^hiforiuLrn. rt ■ Wies)/. /7‘23 _ !
X4tyS/.Jfniftia)vu2ohe.j JL^rtovCaU. Jt.7)iryiuJ //'/'} \
^ 22 ( 2 l.fotuniUi t/dlioajlflt. 7Lhctoyi(Jt*.i.t.C. ß<t). /7DO.

v :*i.
I'. '-r^r