PLVTARCHI CHAERONEL GRAVISSIMI ET. PHILOSOPHI ET HISTORICI, Vitz comparatz illuftrium Virorum, Grecorum GC Romanorum, ita digeftae uttemporum ordo feríes queconftet, HERMANNO CRV» SERIO L.C, atqueillufirís DV CIS CLIVENSIS & IVLIACENSIS confiírio, Interprete elegantiís, ac fidelifsímo. Etne quid ad perfe&lam antiquitatis in hoc genere cognitionem deeffet ,libyum AE M rLII PRO BI deVita excellentium 1M P E R A T O R V M adiwnximus, quemille Romano plane, hoc efl,eleganti qe puro fermone concriptum reliquit. Quanta autem fit m buiu[modi fcriptionis genere"ytilitas ,nenos bicte bumamifsime Lector diutius teneamus,ex Interpretis prefatiombus abundé cognofces. Illud nibilominus tacere nolumus, afper[a effem toto bocper margines, opere,(cholia, quibus magnam lucem innumerislocis allatam e[Je, negarepofsitnemo.| Vale» fruere LeCtor amice. Accefferunt his IN DICES locuplcetifísimi, P BASILEAE APVD THOMAM GVA RINVM ANNO JAD LXIIII f L1 EN ^BIBE: PUBLN DASLLE ENSIS] ET^ d ba c bue, — SERENISSIMO AC POTENTISSIMO PRIN CIPL AC DOMINO, DOMINO PHILIPPO H I» fpamarum, vtrima, S:cilia, Neapolis, Hierufalem, ec. Regi catholico, C. Prinap fuo clementifimo, Hermannus Grufers|. 9:2. f 247 VANQVAM Formz moderandi populis ferenifsi^ F 1*4 me atque potentifsime R E X uariz olim fuerint& :$5 adhuc fint, redigütur tamen ad tres omnes, Refpub. [: 2^ ením autà príncipibus tenentur, autà populis, autà s 5 fingulís, qua dícitur Monarchia. In hancautem& il d B.) Iz, ín quibus ualuerunt optimates,& illze, ín quibus ha A.: E:::-—. * SAM liberipopuli íus fuit, omnes denigrreciderut. Quod we wed preuidens Perfes Darius, cum fublatís Magis con: fultarent feptemilli principes de forma inftítuenda reip. atque hifuaderent ftatum ordinandum popularem,illi regimen tradendum primoribus: fuafit grauifsimé reducendum regnum, quo aliquando tandem effet pott feditío^ nes& bella ínteftína recurrendum. Et fané cenfuit prudentifsímé, INam ut plures foles non fertmundus,itanon díu fuftinet rceonum uel prouíncia plu es dominos.Síquidem ubí multítudo, ibí cít difsidiu& confufio.Sed pra ] uleetacprz cacterís lloret illa, quac ab uno regitur& beno uiro. NNequeue e ce 1 Y à confenfio& concentus cófifteret V niuerfitatís, dij fi plures effent, Nunc ut decentifsímée atg elegantifsimé mundo unus moderatur deus: ita optíme agitur eo cum populo,quem prudens princeps unus ducit. Atcguocantlo uem fuum poetz Optimum IVlaximum, quód non modo fit potentíísimus, fed ctíam prudentifsimus, fed omnibus denis uirtutibus refplendens alijs. Parí modo elaborádum eft ei, qui remp.tractat,aut eft ad eam defignatus tra paeem ie ctandam, neaccedatad eam ímparatus& inermis, Facít quidemingens po 1 entiaregníqg amplítudo& laxitas magnum príncipem, fola uero uirtus cla rum& excellentem. Ita Híero Syracufanus dimidiz rex infula Síciliz, ac Numa Pompilius unius tunc urbís Romz rex, Aoefilaufcg urbís Spartanz & cum aftricta poteftate rex longé ad memoria homínum& audis aeterni tatem pracfuloent potentíísímo Perfarum regi Ocho, aut Neroni Domitia nductam przpollentibus&praualentibus imperatoribus, Atqueutnon abeam longé,rex INeapoliítanus Alphonfus cópluribus praftantior ad olo» ríam eft Turcarum regibus. Vnde recté Agefilaus, cum diceret quifpíaá hoc Regem magnum fccille, fignificás regem Perfarum:Q'uid me eftille,inquit, maíor, nifi quanto iuftior? Quare Díon Syracufanus Díonyfij mínoris ie iunítate bonarumartíum cernés perditos mores, adhortatus eft cum, ut ex colendum curaret fe doctrína,atqy príncipem philofophoru Platonem mul ts precibus induceret ad ueniendum in Siciliam; cui traderet femetipfum: quó eruditione illius inftítutus ad uirtutem atqj ad imaginem conformatus D EI, cuíus ductui parens Vníuerfitas ex cofufione mundus eft,magná feli citatem fibi ipfi, magnam cíuibus fuis pararet: fi, quee nuncuí€ metu domi, ! ni facíát iínuíti, hac moderatione& íuftitía efficeret, ut beneuolentíà przefta rent ficut parenti,atcp ita rex ipfe cuaderet ex tyrano. Nam adamantínas có pedcs,non ut parens eius dicebat meti uím,magnam claffem, decem milli & EPISTOLA barbatorum ftationem effe:fed beneuolentíam,fed(tudíum,fed fauore, que uirtus& iuftíaimprimant: ealícet molliora intentis illis& durís firmíora ad imperij efTe perpetuitatem. Adhzec effe turpe& fcedum, fi princeps corz pore cultus eximíe,fplendoreq& inftrumento magnificus domeftiíco,con^ fuetudine& fermonenihilo homíni plebeio pracftet, neqp anímí ftudeat ha; bere egregie& infigniter exornatum príncipatum. Monuit Díonyfium,ut praceptorem adhiberet philofophorum Platonemantiftítem: quod uirtu^ tes& Ícientiz non nafcantur cum homínibus,fed magno labore multísc fu doribus, utait Hefiodus, comparentur, Quuerunturautem uellongore rum ufu atqj exercítatione,uel doctrina. Ceterüm eft diuturníor ufus,quem in multis pruertítfatum: ut decedere cogantur ante, quàm medíocrem co» gnitionem rerum adepti. Eftetiam ftultorum híc magifter. Qui ením fine eruditione notítíam rerum gerendaru fectantur fepe necefle eft ímpingant, fzpé cefpítent, nonnunquá etíam labanturín praeceps. Vtfi profiteri quis feuellet medicum, qui níhil difciplinze euftaffet medícze, INam híc fieri non poffet, quin multos homínes fuftolleret, ante quàm ad medíocrem cognitio nem perueníret artís, Aut fiius dicere praeceptorum íurís rudís ínftítuatz quàm hic erít caecus, quàm multos euertet fortunis,exiftimatione, X capite? Compendiofior& facilior eft proníorq altera per doctríná uía. Hanc pre ceptís muniunt philofophi,hiftorici facta dictatg à codito feculo ab ínfigni bus ad uirtutem aut uitía uiris ob oculos ponunt: ex quib us haurire omnía uirtutís ornamentalectionelícet,ac difcere, quemadmodum labes declinan da uítíorum,quemadmodum refp. ínftituenda ac procuráda, ut populares in ocio& concordia felíciteragant: quemadmodum nubes& tempeftates aliunde íngruentium uel prementíium motuum X bellorum difpellantur. Pre omnibus aute hiftorijs& libris philofophícís delegendus& reuoluen: dus eftad príncipatum natis aut affectantibus remp. attíngere,Plutarchus. Hicenim omnes omníum regnorum acrerump. infignes reges atque prínz cipes depinxit additis uirtutum& uitiorum in unoquoqy notís:;przbett o^ mníibus quafi fpeculum,ín quo cernere queant, quibus illuftrati fint uírtuti^ bus, aut quibus offufcati mendarum tenebris: quó& excolant fuabona,& maculas extergant. V enít mihíín métem magní cuiufdam príncipis,lectio^ ne qui delectabatur híftoríarum,ex quibus tamen,ut narraucrunt míhí pre ftantes uiri, qui notítíam illius& ufum interiorem habebant, níhil decerpe bat,nifi ut uitia luftra,libidinum& luxus ín illís depictas ímitaretur formas. Libenter uero fcripta fabulofa audiebat, non illa Gira corum aut Romanos rum,quz erudita funt& multíslocís fructuofa: uerüm fuz línguz inepta& inculta: ex quibus haurire nifi fríuola, aniília,& uana poterat nihil. Quanto prudentiüs et utilíüs parens tuus fummus ímperator Carolus,ut mihi relatu eft, cüm tranfiturus efTet per Francíam,przlegi fibi per ocíum uoluit Philip, pum Comínzum: quo falubriorem non habebat ea tempeftatelíingua Gal licahíftoríam, Tractatením de príncipibus duobus przcellentifsimis Lo» doíco X 1. Francorum rege& duce Burgondiz Carolo, filumd fequitur dem atc; Plutarchus. Narrat ut híftoríographus, docet ut philofophus, fca; tetqubig; luminefententíarum egregíarum& praeceptorum. Qui fi expoli^ tus líteris efTet, potuiflet explere Plutarchum. Quippe ad folertifsímum in; genium addiderat magnum rerum ufum, Przcellitueró Plutarchus fin gu lari D E.D I1 C.A TO R I A. lari eruditione, qua undíg diftínxit monumentafua, INullum auté rel iquít excellentius opus Viítis,quas inuicem comparat,illuftriu Vírorum Graecoz rum& Romanoru..Hocopus, quod íngentibus laboribus tranítuli in fer^ monem Latínum,nemíni debui uníuerfum dícare, quàm? Maicftati tuz, cu ius par ELI IE fum fubditus. Vlaxíméueró ínuíitauít eó me fplendor uir» tutum ínfignium tum tuarum,tum maiorum tuorum:;ut non opus fit,pofte; ri Mlaieftatis tuz foris ut quaerát lumína uírtutum,fed petere queant domo, Virtutis bellícae tuae magnum fpecíme ERES ftatim fufceptas prouít cias haíce inferiores, quas accepifti aliquatenus concuffas& laceratas, affli ttis contufisq Marte Gallis erexifti ac confirmafti, Vbi exuifti arma, quis te h umanior aut benigier aditu,uelalloquio,uel ufu? INecg ego hoc comme moro ex auditu.Iplelegatus bis ad Mlaieftatem tuam fum e xpertus. Magna pra edicat imperatorís M[aximiliani humanitas& comitas, fortítudo& uir tus bellíca Caroli ducis Burgondiz, prudentía& forendiras reoís Hifpaniz Ferdinandi. In imperatore 182^ olo patre IVlaieftatis tuz non una aut altera effulfit uirtus,fed tam multze,támqp funt eius res przeclarze gefta, utimpera: torís poft Carolüm Magnum nullius. Philippusuero ducís Caroli pater o» mníbus uirtutibus fuit cumulatifsimus,ut merito dictus fuerítBonus. Dt£ ci enim bonus nifi omni genere uirtutum exornatus poteftnemo, INegse ním uecors bonus e(t uel temeraríus, multo mínus tyrannus aut rapax aut iiolentus,non item tímidus,focors,iners,iracundus,necluxu& libidinibus perdítus,aut ín uínu effufuszuerüm fapiens, iuftus,benienus,beneficus, for tis,clemens,atq; omnibus ín rebus moderatus,ís demiy eft& appellatur bo nus. Przclarum nomen, quo nullus infignitus magnorü regum Perfarum fuít. Vnustan:im díctus Opti mus fuiti imperator d aianus.e Vtautem no^ men eft magnificentius Alexandri Vlagni:& Pompeij Magni, quàm Fabij Maximi uel Valerij Maxímí:íta cognomen tríbutu Philí lippo Boni preftan, tíus uidetur míhi quàm Optími."Ab hoc ergo quia trahít Mlaíeftas tua no men ,eadémq atq illefectatur ftudía ,expectamisqs magís ac magís procur. fu aetatis emícaturos ex te uirtutu illius radios, nemini príncipum orbis hoc feculo promptuarium omníum uirtutum facrarí Plutarci hus quàm Mlaiefta; tí tuze debuit. Hocmeum iudicium& promptum ín Maíeftatem tuam ftw díum atque obíequentem uoluntatem, ut fperem cí fore grata, ea dem mihi fpem oftendit comitas& facilitas& humani. tas Maaicflatis t tux. AnnoSalutis humanz M. D. LXIIIT. Calen, Septemb. AD LECTOREM. SUC) N N V S agituriam quintus, candide Lector ,ciem filia mea ynica 0: puma[pei atque infignibus ornata dotibus puella nec expetlato ere8 pentino fublata fato eff. Unde cim dolor meperculiffet, qualem verifr3| mile eff vasco amilfo atque chariftimo^ pignore pium patrem,neque yelQe em flultorum more plan£hibus me affigere e eiulatibus, nec euellere valerem tamen ex animo lu&lum acerbu meum: quo marorimeo medicinam facerem enm, lenirem, confugi ad[acram Philofophuam ,qua anima gra nulla medetur prajentitis. Ata vt Jaciunt Atedici,qui cum lementibus doloris medicamentismabil profiaunt,adbibent ea que inducunt fInpore: ita mili cum omnibus momenti recurrevet m mente acerbatatdura mea,arripui infuper mn mantbus vitas Plutarchi, que"Jane, vbz difcef a le&hione facra,alleuauerut me mirifice. Reputabam enim mec dum eas legi, turpe mihi fore homim à puero im literis ver[ato e ver(^ riffiano non tta ferre cafum meu, vt alj nonnulli no imfhituti diuina dotlrina tulerunt. haa, quo cogitatione e fenfum omne difpell'erem grau vulneris mei ,inflitus vitas Plutarchi omnes im linguam. Latinam tranjerve.quodea comentatio totum animum requireret,neq, cogitationu interpellationem admitteret aliarum... fa fiquid laboribus hifce meis comodau fludtoforum reip. idfilie mes Beate,cutus me defiderium torfit graufim e, ferent acceptum.— Impulfis eo fum facilius, quod fiperioribus AS DAMCAS vitas per octtum. quafi ludens fermane Romano explicauilJern, quo animum a trifli ev tetrica agitatione luris ciuilis recrearem. Nec[ane mediocriter eleuauit bacexercitatio egritu dine mea. fed imprudenti calls obduxit-Neq, defuti;vbi femel cepi, due totu boc detextu efl opus.-Afüiduitate opera e fludi mei interrupit morbus, qui diu metenuitytum frequentia negocia optimi Principis met,al Jorumd, principum virorum ata, am icorum, quorum temporibus eg caufis non potui vel debui dee[]e. Quod in caufa fuit, vt duobus anmis pene ferius potuerim interpretationem meam edere. Interea cum iam poliuiffem atqueemenda[Jem vitas meas Plutarchi, offendit mibi Bruxelle, vbi agebam ilufirifom Prinaips mei legatus, Secretarius veguus editas elegantifüme ab| A4mioto lingua Gallrca vitas Plutarchi, qua exierant tamen im publicum Jex menfes ante quam eas viderem. Hus viri mibi eruditio eg diligentia aliquid lucis monnullis im locis attulit.(i ego hac teflimonium dabo: non p fieri ,vt quifquam hoc tempore Plutarchum tam vertat ornate lingua Latina, quam vertit ille fua.[n caufa eit, quod ille linguam maternam niudif mis coloribus excoluerit diflinxeritque: cum nos linguam Romanam vix longo[]4cio ac multa laboribus alienam ata, exoletam quafi balbutiamus. Poffremo fub dies feftos Penteco[les hoc anmo M. D. L.X I, cimiampartem priore interpretationis meemifijem 4d typographum virum ornatum. Chriffaphorum Plantinum, qui expetierat à me, hunc librum t fibi excudendum darem: allata est ad me viri doti e 1nd uftri mterpretat0 Latina GVLIELMI XYLANDRI. quz f prodiffee ante triennium, quam tam longe e[Jem pro gre[]us ep opus con[ummal]em: non admoui[Jem e fortafas vltrà manus. Nunc vero exantlatis tot laboribus, e tot difficultatibus exhauflis, n0lui tantum o pus nequicq uam. ubil]e, vel fhudi ofos defraudare aliquo fructu, quem forfitam accipient ex vigilgs noftris.— Ego 1 uidem[t dicere bic non valeam vitas me?Plutarchi, quas plum fumpferunt antehac Itali Latineveddendas parum feliciter ,meexlicauif]e vnum eg» verius eoxmundus: boc certe dicere queo liquide ce recte, e[fe arbitratus ae hoc effeciffe. Nunc fupprimere occupatum tantum laboris animi videatur vcl ITHAMIY el J ettáentuis AD LBgBO TO R3iESM, inuidentie fua fladiofis-Neque vero boc[me exemplo fecerim. tque vt prateream vetera, 3Diofcoride verterunt viri dochifstmi tres, Hermolaus Barbarus, Ruellius,co 2ytarcellus Cer gilius.Sunm cuique fuit illic iudicium,(edit antem hic cafus etiam commodo[hludwforum. Cum emm fieri tanto in opere adeo obféuro eg vario nequeat, vt nu/quam hereas, nufuam indormites vel qmpingas: euemiet, vt vbi vnus cacutierit, id peruiderit alter perfficacimi: atque fic feullum ferat leor ex Plutarchi vitis folidum... Porro intendit a[feritates butus lucubrationis decef]us optimefiliemee.cuus facere no potuiquin medis in laboribus aliquando vecordarer e pungeverpriuatione. Huc accefjerunt mfidifamarum ew infeftfimorum Inportunitates tormenta vicinorum meorum cu gregalibus fuis beitas turpifitmis atq, luidifemis. lam varioria negociorum extranee incur[ationes non smedtocriter re» timuerunt curfum meum. Supraomnta fuit labor mili meus gratior, quod edes habeam, ybi neque copia fit librorum, ned, yir eruditus vllus,im ne1n vicinia quidem,quicum licuit conferre,qui quidem in avena iaclauerit fe literarum Gracarum ey Latinarum elegantiorum.Cum requiratur tamen vmprimis ,vt qui varium opus& magnificum edereintendit, n ampla agat yrbe;vbi co magna facultas[it librorum, mania, c exculti doctrina bomi nes. Attamen omnibus extricatió vinculis peregi opus. 1m quo exculabunt me Lectores can didi ficubi tam nodofüin opere cr multinago titubpauerim. Jtagnis enim in vebus difficile eft vbi canerevetcle.— Adhafi verbis Plutarchi, quanti min fermo Romanus permifit. Nea, enim[ine religione difCedendii arbitratus fam à verbis eius: qubd vt efl pre[Jusnullum pene fene aliquo myfferio ir. Ordinem Ü'itaru adinuandi caufa Le&loris mutaui flndiorezvt ali ita eres e[Jet& catena temporum:nec tenor, qui poti finum refert ad intellisendu€? con Jérmandum ves memoria fémele|[et imconditus atque confufus. Quia vero non vnius iuitatis Plutarchus principes Graecos pertendit cum Romanaverium varis ex vrbibus, atq, etiam nonntllos accerfit aliemgenas ex£piro, yCacedomia,e longius v/queex"fra c Perfide,vt hon[it vna eadema eorum[icut ve[h. ita hiftoria: tempora[equenda putaui Romanorum, atq, quo illi vixerunt ordine, boc eos mibi di gerendos.[d enim non parum luminis adfert le. élioni. Prafationes imfaper in exemplari Greco Paulo LMemylio ee Sertorio prefixascontellura duflus ex ceteris iflo loco mout ac trazeci in priorem; prapofua, Timoleonti eco* Eu meni. Adieaifimaulis paribus prommium quoddam quo fere locum aliquem communem, qui e faciat ad rem prafentem ez monere queat illum ,cut eas vitas puncupaui tratto. "Diuerfis dicaui has vitas fecutus Plutarchum ,qui videtur eas vari confécral]e. Feci id potifsimum,quo multos principes ad virtutem e ad vele tratlandum vemp.incitarem vel cer te eo intentos confirmarem: yel potins, quodfrequentem nobilitatem alant eo circa fe babeat prinapes ,ad quorum fé il exemplum folent conformare, quo eos[smularem ad Plutarchi lectionem, hac(i duct principes viderint fuos. Habet autem earn vin leBlio, vt mores ledfoyum Hngat etiamnec opinantium e mprudentium j 4Hocetá, animum pedetentim ab inJano venandi fludio, à feda crapula, à turpibus luflris e amoribus.$1 enim natio noflra praclara mgenia fiia d otesá, excell entes, yt animi ma gnitudinem, conflamiam,m Otis COH» temptum, candorem, fidem quibus null cedit genti, e m lis praceliit, Grecorum e fomianoru difcipumis mhitertt exco lere: quid effe Germania poterit nitidius,quid beatius? Eo fitum vnicum meum fuit. Fauorem certe aut munera eorum qui vus dicam lo[ce labores, non captau. Tefiimonio efl,qu od multis veddi iullerim dona.a non3 situr[etlaut, boc propo) yx O tu. ]; 2 ue/ n nullisequoru virtus aut prifHnus in me amor merebatur tantum accepi,quatum[ignificatio Qo monumenta eorum in me beneuolentie potuit elfe, monnulloru repen[aui liberalitatem. "Ned, enr ifla vt mendicem,fortuna eget mea, vel animus concupi[cit. Ex f egerem, vefpon dendo deiure(e patro cinando, quod quibufyas facio gratas, multa queam comparare:imo li 4 4 : ^ EJPISTOLA AD beralitasexpleremeprinaipis mei potui[Jet:à quo multa delata vepudiaut. Reieai etiam 4n» gà proximo fuperiore infignem frutiuofuma, magifiratum magna e dignitate contuctum, quem mihi fummus princeps obtulit,atq, grauiter, vt Jnfciperem anti.(eteru de bisfatis. Devuilitate Philoophia e hiftoria multi multa feripfere, qua no efl animus hic recoquere. Tanti dicam, eje yite PHILOSOPHIAM dwcem,virtutis denriremiei uit cemá vitiorum, fime qua omnino vita hominu nibil efje potui[fet. Hac vrbes peperit hac 4jfipatos homines m facietatem vita conuocAtit: baceos iter fe primo domicilys, deindeconmgys,tum literaria co vocum communione iunxit: hacinuentrix legum)hac magiftra morum c difciplina fuat. E, Jf aut ynus dies bene v» ex praeceptis eius ablus pene totiummortalitati apteponendus. Hac ep vite tranquillitate largita nobis eflc terrorem mortis fastulir, HISTORIA verotefisef temporu, lux veritatis vita memorie, magifiravite,nacia vetustatis ,laus e» praconium virtutis, faggillatio fcelerum.... Hoc infuper admonebo, cm praferibant Philofophi pracepta tantum virtutis: Hislorta vero, quid cum virtute aut fecus fit aum, depin gat: Philofüphia vt magistra daceat;vt auocamentum ad lalaritatezm bifloria delectet: vtrumq, praftari hoc in opere à Plutarcho. C/nde plus docet quam liflorict reliqui, c flimulos reliquit in Animi lectorum quam reliqui philofophz;acriores. Quippe videntur illi docere eayque efficere queat nemozacne ili B tpfi videatur fecuti ea, qua feripfere.. Hic pracepta virtutis, Jomuls, imaginesfabucit corii, qui laudaliliter eam reprafentauerit.. lta idemfacit quod medici/Plutarchus.Ut emm illimedicamenta,à quibus gustus abhorret«grotantium, condiunt grati ribus,ac lenocinium faciat lingue: ita yirtuti,4d quam acenfus e$t arduus, ac cuius apparet e[Je duram tratlationem ,[emitas Plutarchus lemores pratexit. Neq, vero yna in virtute ver[atur, verum copleClitur omnes:omnesa sta exequitur cum emblematibus quamq,[ui: vt compendium ft faélorum dictorum, fapienuifsimorum bominum c» ducum 4td, principum excellentifsimorau. Ned, manfirumento verjatur vnius reip.tantum velvegni, fed omnium laudatorum.— lam vt commonsirat omnes virtutes, tta fubicit oculis omnia genera contrariorum vitio 773 oslenditq, quam fuevIDt types, us qui inquinatifuerunt,c quam fedum habuerint exitu. Ct autem hoc tempore pleri, omnes ad[inditum lnyis esuilu conferunt e ,mon turis aut vet bonis, amore ,fed pecunia facienda caufa. quam artem iam adepti, omne 1us peruertunt diuinum e& humaDR ATgHUISQ, 4t, impudentia leges perrumpunt omnes&ternitatis(o fame quoq, fecuri: itamulti applicant?2 ad remp. gerendam, aut inuolant in confilium publicum ,nonili quidem vlla patria aut principis charitate fed ad rem augendam priuatam atq, diripienda publicam. Quarenon laborant,ft ad rempub.illotis pedibus accedant. 3Debent vero,qui cu lau de pree]fe ep. volunt;vel principem agere, dare mmprimis operamretde vt inflituantur: e fi mom vacat,omnem vt hauriat plilofophia: Ethics certe, qua de moribus cj virtutibus tra &ant;vt[int egregie tinéfi:quorum preceptor ei Plutarchus optimus. Siquid em decet prin cipem veleum, qui cum laudeprafuturus populo e$t. ficut potentia praualet caterisyita pralucere virtute, ommbus, ornamenta cumulatifsimum effe. Requiritur autem 1n eo pracipue oculi viceprudentia.. d4ddit iaci comitem Homerus UlyfJem, ea fabula adumbras e frgnificans flaccidam ce eneruxtam potentiam wresa,[me prudentia efe: qua adhibita magna imperia conklutuuntur, co amituntur negletía. Plutarchus vero fapien tifstmos yiros proponit Lycurgum, Numam TPompilium Solonem ,Poplicolam, Fabium ZY(aximum, AC Catonem matorem. Prafentis in cafibus Jabitis con[ili imagine ostendi 1 bemifloclem. lam propter potentiam prindpes timemus,propter prudentiam fu[picimus, propter ufhitiam amamus.Siquidem copulata cum falertia potentia, fi ab[it tuflitia, exili tyrannis, quam ezines horrent& execrantur. Quos vero imflitie cultores arbitramur jvt valentioribus deficiantur LEC.T''O'R E M. fiiatur opibus, necpermnd lesngenij acumine valeanit, ha fidimus tamen.his nos nofi Erdd, cons credimus: neq, eft virtus vna alia, quetantum charitatis conciliet ac beneuolentis.. Hius proponit fmulachra Solonem»Poplacolam, virisidem,(tonem maiorem. Abflnentia e /n tegritatis exempla dat Periclem P hocionem, Gceronem, Catonem Ucenfem. Libevalitas c beneficentia digna efl prinape: virtus, magnumá, ei ce[Mendorem adfert efauorem. dud eam ampleiendam proponit cAlexandrum magnum,(monem JAthenienfem, Fabium maximu, lulium(efarem. Habesmagnammitati[peculum im"Alexan dro, Scipione Africano, Cefare: constantia 1m Pericle, Fabio maximo, JtetelloNumidsco, DDemoftheneyPhoctone,(atone minore... t agnum ornamentu 4 adiungit principi mo« deratioanimi, qui neq, rebus latis effer tur, neque de gradu deucitur afpera. Hic intueri in Fabium maximum, Paulum. Aemilium ,Phocionem, Bhispemeten;( atonem minas vem, AC Brutum licet. Tolerantia dotlor Pericles eft eo« Fabius maximus: humanitatis edbfricanus T. Quintius, AK. Gcero: clementia yt. AyCarcellus, Iulius Cefar.. ud pacem e ocium[étlandum alendam, inter ciues concordiam ducem prabet fe Numa Viri (ontinentia ce labor"um perfer'endorum offer t fe Lycurgus magistr um. Atodefitel umen efl Pericles Pompeius magnus. Grauttas e feueritas im. Fabio maximo atque vtroq, Ca« tone elucet.| Ace verfanatantu reprebenduntur 4, à Plutar cho vitia. Pracipitantia e temerit4t GER mimis calamito[amultosa, pr ecipites eg egit imfignes duces. Teilesfunt(. Flaminius c JC U"arro bello Punico Yeuhdos temq Pelopidas et AC AXtarcellus cateroqui bilaudatifitmi.. Nibil magno 1n yiroest auaritia é rapacitate e fcdius. Documento e$t apitd Lacedemonias Gylippus, Ac Gal] us C 6C Uerres apud Romanos.-:DDemoflbenis auró obnoxij exilium praftantifam cetera viri admonet abflinendum efje e amuneribus ei,qui rempub.procurat.—"(agna faggil latio gerenti vem p. el leuitas.ea exprimitur eAlabiada moribus e cabhigaeur cladibus.]Noxta magnopere e fuit Diomi e Lucullo auflerita er per wicacia. Nibil petens Im principe yiro vel capitalius crudelitate: cutus ip Lyfandro effigies, itemá, im COyGarto, Sylla eo AC. d ntomto triumviro cernitur. Rapuit multos ad interitum vinditla Cupic IU quod Pelopida fa fato co Jt. Coriolam ostenditur.:Nimia ambitione non vulgares pr incipes tranfuer[os actos fiae, calamitatefque[ibi e futs imuexiffe rens e acerbas cafus docuit Pyr vhi,(50(ari, C Ac Geera dm dH deniqueimpulf?/ opes e Cefar Komanam conuu lere e libertatem. Dicacitas multas inimicitias confluit(iceroni. Repr ehenditur luxus c prodigalitas, quibus non vacauit prorfus Lucullus c mfami fut AK. I ntontus. Ebrietate e cr«pula admodum deformari, pr. meipis laudem;e4má, effe calamitofam fubditis, rpfis vero"mper atoribus frequenter fui]]e exitioJam do pU. tdem magnis e At, dntomius triumyir.. Proietlam Cenerem libido quanta difzrrimina cladefa que aduehat, pensum Demetr atque exitium dntofidere. aut. Habes luminaria Cr notas patca demulti ,quaextant apudPlutarchum. Ea. quis cun 2a lnmrma virtutum quafi* flores exc'erpferit e tanquam putr ida vlcera hac vitta exciderit, atque tta afuerit ex cultus: nemo ornatior em pr mepem philo faphus, ne ipfe quidem i In Orropedia mh"IXerit Xenopl hom. Hacergo ante ociilos ponenda, becinenda crebro exempla funt is, quibus domimationem parentes funt per manus tr"adituri, Hui jufcemodi libri voluendi terendia, afsidue omnibus principibus€ js, qui prae[fe cie laude auent reip. Quo magis mpr"obandum ditum efl Lodoici X Y.Francorum egts principh altoqui verfutifami, qui literis mbui fium c fuccelforem(rol alum molette. celat entm ,diia eas tpfe€ artigilfet, im conf 2 fe capiundis fiaiffe perutcaciorem. Nae ille preficere voluit regno yen apud quonghare Vegni expertem tudicij quomodo coram defunéliflatua Alexandri 1 qu«dfi; deliberationibus prefuuma 4 co rebus agendis inibant fuccefir e$ EPISTOLA AD;LECT ORE M. eius confilia.— Landandus vero atque perbibendus Atacedonum vex Philippus: qui nata "Llexandro ilico ad vfrifletelem fummum[apientie dodlorem gaudere féripfit fe non ta quod natus fibi filius e[Jet; fed quod natus feculo ipfius, a quo smSlitus valeret ad virtutem. Atemorabile etiam ip[rus diélu. Alexandri: qui plus fe praceptori debere. Irifloteli quam 2 hilippo patri efl ingenue alus. ab hoc enim habere f6, quod viueret:ab illo, quod bonejfe viuere eo cum decorepo|]et..— ides iam quam nece|]avia virtus fit umm ommibusmortalibus,tum preapue ills qui vemp.[unt tratlaturi. Cartutes aute non nafcuntur cum hom Inibus, fed magnis fadoribus comparantur e dicuntur. C/fis vero verum longus eft, que fubande pracurrit mors:vt decedendum[it ante,quàm quid of ficig mostri[et difcere valmermus. "Lt est compendium ad eas retta insiitutto Late philofapborum e Iifloricorum.. In bis,qui quidem n vtroque generefloreant citra controuerfiam facile tribuesprimas Plutarcbo,qui tibi fatis sam percepifhi quam pofiit effe conducibilu.Quare hunc, quicunq remp-diatuifht gerere ci» cotendu ad laudem,ampleétere, perpetua eum yev/a ee cate de manibus deponat, atque ad precepta eius te accommoda. Ha imbutus atq hec[ecutus eua[rt optimus imperator Tratanus, gefsita, mperium laudatifsiimé. Porro admonendus es candide Letfor non potuilJeme menfes Gvacos accommodare ad Romanos:quod ln circulum folis,illi[pettent luna,babeat etia altam tzntercalandivationem. Reliqui ergo fecutus('1ceronem, linis er authores Latinos alios omina men[ium Graca. Üttamen eoru habeas,quan tit bic feflicit, notitia, addere volui T heodorum Gazam. grauibus nixum authoribus, tradere Gameliona Januarium verti polje j Elaphiboliona Februarium, Aytunichtona Jtartium, 7 hargeliona prilem, Scirrophoriona Ztaium, Hecatombaona qui e Cromus e Hüppodromtus dicttur 4 JYCacedomibus vero Lous,luntum: Atetagitniona,Panemus dicitur 4 Zwotijs, lulium, Zoedromiuna"Augu[Ium: JyGemateriana, qui etiam dicitur àPlutarcho in T b efco Gorpieus,Septembrem: Pyanepfiona Offobrem, Anthefleriona(hic etia Defius nominatur) Nouembrem Po[ideona«Decembrem.— Hectamenita intellisas, yt non. plane e omnino mie repondeat Pofideon Decembri: verimm initium eius efl circa folflitium brumale, excurritá magna parte in lamuarium.: adeo vt in Cefave Plutarchus lanuarium eum appellet. Paviterá flatuendum dereliquis menfibus. Difcrepat etiam à Gaza Plutarchus T harselione,qui partem habet Jta, partem luni vt videre efl in T imoleonte, vbi pugna Timoleontis defcribit ad(rimefum. amnem. Jtetagitniuna etiam in. Poplicola appellat Septembrem. lam dnthefleriona plane Plutarchus im Sylla, vt Bhiloffratus ait, 1m ytartitum incidere. vt longe aliter fVatuendum de congruentia menfium[it ex Plutarcho, quam tradat Gaza."Nommattamagisiratuum('iceronem,€ catevos, quos fupra nominata, authores fecutus non.mous, vt eft| Archon, qui fummus magifiratus fuit apud AItbenienfes/Beotarches apud Thebanos, Polemarchus qui certus magisiratus fuit apud Lacedaemonios, e frmilia. Ctyero tibi eerationummaria conftet, breui quantum híc regu!Y45, accipe ex Zudeo. Talentum valet fexcentis coronatis.| Jüina pars etus et(Exagefima: valet coronatis decem-IDrachma centefima parseft mina.-Aeflimat eam Budeus vt eo tem pore,quo feripfit tribus folidis Turonenfibus e fémile.. Denarius re[pondet apud Romanos drachma, atque ?tà ab authoribus Latinzs eXlimatur. S-Denarium efficiunt decem affes. edinummusfust reus. Unde dicitur mille eris apud fcriptores. Nummi feklerty quatuor efficiunt denavin. 2Decies feflertitm,quod fcribunt decies Vi S reddit decies centena millia mum» mim feflertiorum, valetá, 15000. coronatorum. Hinc facile Jelduces reliqua. Cale candide Letfor, Crmpis j uno M.OD. LXI. VITA PLVTARCHI EX SVIDA pt VTARCHVS Chzronez Boeotiz natus Traiani Czrfaris prineipata uixit, atg etíam ante eum. Deditei Traianus di gnitatem confularem, mandauitque, nequidille, quí cum imperío przeflet IL. lyríco, nifi de huius fententia ageret. Scripfitmult tos libros,in quibus hanc Vitarum comparatarum pulcherrimam atque fummé fru9 iferam híftoríam. Teftaturhoc ín libro ipfe uixiffefe S fub Nerone. Meminitaui fui Lampríz GCNicarchi proaui. VITARVM IN HOC LIBRO PLVTARCGHO COMPARAtarum enumeratío, Tbefeus 1 Romulus Lycurgus 28 Numa Pompilius Solon 55 P. Valerius Poplicola Alcibiades 76 C. Marcius Coriolanus Tbemiflocles 104. Camillus Pelopidas 130 M. Marcellus x Annibal 156* Scipio Apbricanus Pericles 19c Fabius Maximus Philopormenes 216 T.Quintius Flaminius Timoleott. 23$ E. Paulus Aemylius Ariflides 162 M.Cato Maior Agis c7 Cleomenes 187 Tiberius(y Caius Gracchi Pyrrbus 310 C. Marius L»[fander 353 Sylla Eumenes 382 Sertorius Cimon 400 Lucullus Nicias 430 M.Cra[fus Agefilaus 4.61 Pompeius Magnus Phocion 506 Cato Minor Alexander Magnis$42 C. Iulius Cefar Demo[lbenes$92 M. Cicero Dion 621 M.Brüutus Demetrius 656 M.Antonius Artoxerxes 703 Aratus Galba 729 Otbo 4o 66 n 11$ 143 175 20$ 224. 247 72 273 335 264. 390 443 47$ $18 $69 602 637 674 713 738 us PLVTARCIHI-CH AE ^7?" ài roncrerautfsimi& Philofophi & Hiftorici, vita comparata illuftríum uirorum Gráécorum& Romanorum: HERMANNO CRVSERIO LC.INTERPRETE Thefeus. AR E AGRUAUADAGAT V O D faciunt ín fitu orbis defcribendo, Sofsi Senecíon,hiM 1» ftorící, quí, fi qua cognítíonem fuam fugiant, ea extremíst 17) bularum partibus fupprímentes, ín margínealícübí annotant E, vlterioresregiones arena& ficcitatefqualidàs férafd effe, aut 53 infuperabílem limum, aut Scythíca iuga, aut mare conglacia^ s tum: Id míhí quí ín V ítarum comparatatum commentatione tempus percurtí, quatenus afpírare uetífimilís oratío,& cofe» Suns verítatí potuít híftoría, líceat de fuperioribus dícere: : viteríora, monftrofa& tragíca, poetze& fabularum fcriptores depafcuntur, neque vltrá fidem obtínent, vel certítudínem. Verüm quando Lycurgí Legíslatorís& Numz Regis vulgauímus hiftoríam, vídemur nonabsread Romulum eüafifIe, càm tempora íllíus hiftoría attígerímus. Sed penfanti míhí, l'aliuíro,(ut Aefchyli verbís vtar) num quis erít comes? quem comparem? quís inuenítur fimílís? Vifum éftíllum, quí przclaras& decantatas ciuibus frequentauít A^ thenas, parentí ínuíciz& ínclytae Komae opponere&€ comparare. Optandum ígítur nobís,vtrepurgata oratione fabüla obtemperet,& híftoríe accípíat ímagínetii, Vbiuero preface confentaneum coninet, neque confortíum accípíet verifimilítudínis;ibi can. dídis míhí opus fit audítoríbus, quí placídeorígínesaccipíant, Atque Romuló uídebatur l'hefeus multís nomínibus congruere, Ambo ením íncerta ortínecíufta ftirpe fi dem acceperuntnatalíum díuínorum; Puenaces ambo, q uod certé nouimus omnes: & coniuncta cum viribus corporis prediítí fuerunt prudentía. V rbes clarifsímas,ille R.omam condiídiít, híc cultoríbusfrequentauít Athenas. Raptorvterquefoemínarum, neuter domeftíca íncommoda, vel inuídíam declítauítfamílíarem: ímó veró fub exítum vítz offendifTe vterque cíues fuos fertur: fi qua míníme tragíce dícta videntur, ad veríta^ tem facítunt. Thefeigenuspaternum ad Erechthea& prímos índígenas, maternum àd Pelopen refertur. Pelops ením, non pecuníz magís ví quàm liberorum, plurímüm ínter alíos Peloponnefios polluit reges: quod multas filías fummís vítís collocaffet,& filios quos habuít multos,príncípes ínferuiffetcíuitatíbus:ex quíbus vnus Pitheus, T'hefei auus oppídum nonamplum Throezeníorum íncolís auxít, habuítq; prae omnibus íllíus feculí no. men doctiuirí& fapientífsimi. Eratíapientiz illius ea fane fpecies& vís, qua Hefiodus víus commendatur,przcípue ex fententijs ín libro quem Opera appellat. Vnam harum illam ferunt Píthei fuiffe: Sufficiat nevrces, qus decernatur Amico. Atque hoc Aríftoteles phílofophus quoque tradit. Eurípides dum Híppolítum fa. cri Pítheíappellatalumnum,celebrem reprzfentat Pithei exiftímatíonem. At Aegeo, cüm fobolem defideraret, Pythíam perhíbent celebratum oraculum edídífTe: quae prae^ » cepít,ne vllam mulierem príusattíngeret,quám appuliffet Athenas. V erüm cum íd preÍcriberenonadmodumlíquíde uideretur, l'hrcezenen profectus retulít Pytheo Apoll nís fortes,quarum hacfuntverba: z 4 a Similitudo«p» 3^ tifima. Tbefeus€» Romulus perfimiPelopis. poten» Pitbeus"Tbefei Pitbei fapictia. Aegeus Tbefei Aetbra Thefei r maler, Palantides. "Tbefeus nde Me TI Connid4s"Tbefé pedagogw. "rbefeis, re oenus. 5 Abantes, tonfuAlexander barbá radere precepit. Macedonibus, Tbefeus Neptu» ifi us babitus. "Tbefei adolefeitia. "Tbefei etas la» trocinijs infefla. "Thucyd, liba, Hercules feruit Omphbalze. Plutarchi Vire pedem extantem, quo non preflantior alter ol'u* aud"pl^ In populo, ne folue prius, quamp ofper JAtbenas Inpre[Jus fueris. Non liquet vero, qua mente Pítheus índuxeríteum aut circumuenerit, vt feiungeret Aethra: cuíus ille víus confuetudíne,& certíorfactus concubítum fibí cum Píthei filía intercefsífTe, fufpícatusqy przgnantem, énfem reliquit eí& calceos, fub íngenti abditos faxo,quod finum habebatad complectenda depofita congruentem, Id folíilli cum índi^ cafTet, przcepiffetig fi filium ex fe edídifTet,& in aetatem virilem adultus, faxum valeret attollere& auferre relícta, eum ad fe,vt confcío nemíne, fed quoad eíus fierí poflet, ma^ ximé clám omnibus, míttetet cum depofitís,(quippe formídabat magnopere Palantidas,qui ínfidijs ipfum appetebant, defpicíebant(g propter orbítatem: erantautem Pallantís filij quinquagínta) difcefsit. Bdíto ab Aethra filío,alij ftatím índítum nomen The fca,ex illorum(udícíorum pofitíonereferunt: alij, poftquam Aegeus eum Athenís adoptauit, quod zi98« Grece dícítur.. Cum educeretura Pítheo, rectorem eum habuifle & pzdagogum nomíne Connídam, cui ad hocvfdue uum prídíe T'hefeorum,aríetem immolant, memoríam eíus celebrantes& honorantes íuftíus, quàm Sílanionem venerantur& Parrhafium Thefeí ímagínum pictores€ plaftas, Cumfolenneetíam tum efTet, vt ex puerís qui excedebant, profectí Delphos comz prímítías Apollíni facra" rent: adjt Delphos Thefeus,& locum ab eo hac quoque memoría dící Thefeamautumant,"Tonfumfuítautem finciputeíus folum, vt de Abantibus memorat Flomerus, atque eft hoc genus tonfura"T hefeís ab íllo nominatum. Abantes hunc ín modum princípes tonfituerunt, nonab Arabibus, vt quorundam fert opínío, doCtí, neque ze» mulantes Myfos: fed quod bellatores effent, comínusq; pugnarent,& praeter ceteros €onferere manus dídícífIent cum hoftibus, vt hifce verfibus teftatur Archilochus; Necmultos finnt AYCHUS, nec Yerberafunde Torta Yolant crebró, cum fera bella furens Scilicet im campo Maiors contraxit aperto: "At flrictis oladis flebile fiet opus. Huius enim dot£los con[lat certaminisillos, Quos Eubeea viros fortis inarma talit. Neigitur nexum hoftibus capillorum praeberent, tonfifuere: Nempe id Alexandrum quoque Macedonem anímaduertentem, edixiíIe aiunt ducibus fuis,vt barbas Macedonum raderent, quodanfa fithzcín pralijs promptifsíma. Porro fupprefsítalías veram Thefeíoríginem Aethra, Rumor autem fuítper Píthea vulgatus,eíIe eum ex INeptuno prognatum. fiquidem colunt exímíe Troezenij Neptunum, atque eft híc tutelaris ijs deus,cuií prímítías frugumlíbant,& trídentem nummíhabentnotam,| Poftquam ueró adoleuit,€ prater corporís robur eluxít in eofortítudo,anímusqy folídus cum fapientía & prudentía coníunctus: íbi Aethra eumad faxum duxit, doctoq; de fuo ortu auferre iüísitpatérna infignia, atque Athenas nauigare. Quuifaxum fubij& facile aperuit: ue^ rüm nauígare abnuit, quamiuís effent tuta omnía: auus ínfuper€ materinftabant, Ár, duum erat ením ítínere terreflrí commeare Athenas, quód íntutum undequaque ínfeftamq; latronibus€ facínorofis effet. INam feculum íllud homínes edídít manuum ftrenuítate, pedum pernícítate,& uíríbus corporum fane exímíos atque ínuíctos: fed qui hafce natura dotesnullam àd rembonam aut utilem conuerterent: ímó attogantí impro bítate gaudcrent, fruerentustg lacertís ad uíoclandum opprímendumq; feuítía,ferítate, SZ víríum przftantía,quícquíd ín manus eorum incídebat. Pudorem,íuftítíam,zquítatem, humanitatem, quafi has tímídítate alícuíus ledendí,& neladerentur, formidine ple rique homíneslaudent, nihil attínere ducebant ad eos, qui plus poffent. Horum, Herz cules peragrans regíones, excíndebat& fuftollebat partem, Alij delítefcentes eo prz fente trepídabant, fugitabantqs,€ abíectí defpíciebantur. V erüm poftquam ín calamitatem Hercules incídíc, X Iphito cafo recefsítín Lydíam, ubíín diuturna haefit feruítute apud Omphalen, quam poenam ipfe fibi czedís íníunxerat: res tunc Lydorum magna ín quiete erant€ fecurítate. In tractu veró Gracíz fuppullulabant& erumpebant de íntegro fcelera,quod quí ea reprímeret velcoerceret effetnemo.— Eratígítut íter, ex Pelo. ponnefo terra commeantibus Athenas ínfeftum, latronesq;& improbos Pítheusfingulos, quí effent exponens,& quíd patrarent ín peregrinos, author erat Thefeo, marí vtpet^ Iz] o ;9 A93 JY. 10 20 4o 50 Thefeus.; vt pergeret, At hunc nímiruim iamprídem virtutis clám oloría íncenderat Herculis; eümque faciebat plurimi,& promptifsíme aures praebebat, qualis effet ílle, commemo. rantibus: praecipue hís, qui víderant eum,& eíus factís díctisqy ínterfuerant,. Actunc omnínó tenerí fenon dí(símulabat eodem ardore quí multís statibus poft tenuit Themíftoclem, quídíxít fomníum fibi adimere Miíltíadís trophaeum: íta illi Herculis ftu» pentí vírtutem,& noctuín fomnis gefta eius occurrébant,& ínrerdíu concítabat zemulatio, ftímulabatg edere paríaagítantem.' Erant autem genere quoque propínqui ex confobrínís nati. Quippe eratPíthei Aethrafilía, Alcmena Lyfidices: Lyfidíce& Pitheus ex Híppodamía€ Pelope germani, Turpe ígítur ducebat, neque ferendum, illum ín omneís vbíqueímprobos pergentem terram mareg luftrare, fiipfíe offerentia fe certamína refugeret, parentem opínione& nomíne habítum, dehoneftans, quí per mare fugítans veheretur:& veró notas ferens calceos& gladíum íncruentum, non fta tím egregiis operibus factísq; claram ímagínem proferretnobilítatís fuz. Hís fpírítí^ bus atque hís confilijs erupit, ftatuittg ledere nemínem, fed vím ínferentes vlcifcí. Ac prímüm ín finibus Epídaurí Periphetem, quí pro armís vtebatur claua; ídeog; Corynetes, íd eft clauatus appellabatur, apprehendentem ípfum& vetantem progredí, congreffus cum eo, interfecít, Oblectatus claua cepít eam pro armís,, qua deínceps eft vfus, vtpelleleonis Hercules. Atqueillíid erattesumen, quàm ímmanem beluam fuperaffet, argumentum: hic clauám ab feoftentabat víctam, fecum inuíctam effe. In Ifthmo Sínín Pítyocamptem, quo modo multosille peremerat, eodem eum(uftulít: onmediítatus neque affuetus, fed vírtutem demonftrans cuíuísarti& éxercítationí excellere. EratSínídi excellentífsíma forma& ftaturz filia, Perígune nomíne, hanc per. empto Thefeus patre fugientem círcunquaque requirebat. Ea ínlocum fecefferat fre, quentibus vírgultís, multaty ftoebe& afpatagís obíitum. Hc ílla admodum fimplici. ter X puerilíter precans velutfentíentía vota cum íureíurando nuncupauit, fi feruaffent & texiflentfe, nunquam Izfuram fe eanec crematuram. Quam cum alta voce appeila, ret Thefeus ,fidem(y daret egregíam fe eíus gefturum curam, neque re vlla víolaturum, prodijtatque ex Thefeí complexu edídit Melanippum. Eapoft Deíoni Eurytí Oecha tenfis filio ,"'hefeo elocante, nupfit. Melanippo Thefeí genítus''oxus Ornytí focíus deducenda ín Caríam colonía fuit, undeórígínem ducunt Toxídes. Hiíncfolenne Toxídibus eft, neque fpínam afparagí, nequefteeben comiburere, fed honorare hzc& venerarí, Crommyoníafus, quam Phzam cognomíne dicebant, fera eratnon contem nenda, fed pugnax&€ haudquaquam prompta fuperatu. Hancobiíter, ne omnía vide, retut necefsítate agere, exceptam occidit: exíftímans íuxtà decere fortem vírum, ho. mínes improbos vt ad víndícandum feaggredíatur,& feras generofas pugna laceffat, & cum ijsdepugnet. Sunt, Phzam qui mulíeremlatronemíuiffe atrocem& lafcíiuam referant, quz ibídem habítabatin Crommyone, Suemappellatam ex moribus& vita, qua fitíndea Thefeottucídata,— Scironem pro finibus Megaricis füftulít, pracípíta^ uiti defaxo: qui( vtfrequens fama obtínet) latrocínatíone vtebatur ín víatores:& vt alij aíunt, ex ímpotente ímprobítate pedes porrígebat percerínis íuísis eos abluere, mox ímpellebathos calcíbus& deturbabat ínpelagus. Scriptores veró Megarenfes cum fama pedem conferentes,& cum díuturnítate, vt Símonides ait, pugnantes, ne que latronem fuifle neque flagítíofum contendunt Scíronem, ímó latronum víndícem vírorum(iy familiarem atque amícum bonorum& rectorum. Namque Grzecorumnu merarí Aeacum fanctífsímum,& Cychrea Salaminíum díuínís honoribus colí apud A thenienfes: íam Pelei&'Telamonis nullí effe obfcuram virtutem.| Atqui fuiffe Scíronem Cychreí generum, Aeací focerum, Pelei autém T'elamonísq; auum ex Endeide progenítorum Scíronís& Charícesfilia, INeque ergo cum deterrímo probabile effe optimos víros focietatem coíffe generís, vel maxima charifsímatg pígnora accepíffe&C dediffe. Verüm Thefea narrant,)non cum prímdm Athenas contenderet, fed poft, cum Eleufína cepít de Megareníibus, Díocle quíín fummo magiífiratu ibi erat, fraude círcumuento, tum Scironem ínterfecifle. Atque ín hís ea eft díffenfio, Eleufine Cercyo. na Arcademlucia víCtum opprefsít: paulumQ progreffus Hermione, Damaftem Pro» cruftem díctum, compellens eum, vtlectís fe adaquaret, ficuthofpitesílle. Hiís ope ribus ínfiftebat Herculís veftígijs. Etenim ille, quibus ipfe petebatur ínfidijs, tfjídem poenas expetens ab iínuaforibus, Immolauít Bufirím, Antealucta opprefsít: Cygnum quo cum prouocatus conferuít manus, obtríuit:''ermerü capíteíncurrentem confecit, a 3 Tbefeus Herculis imitator, Tbefei e» Hetculis propin quitas, "Tbefeus iterficit Peripbetemi Peripbané Suidas vocat. Diod.lib, s. "Tbefeus occidit Sinin. Pityocaitt ptem. Perigune Sint» dis F. Melatippus "T befei filius, Tox. Toxides. Crommyorii4 fus, Phea. Phea mulier, Tbefeus. Scirga tictii occidit; Keacüs. Cychreus, "Thefeus occidi Cercyona, Da maflemd; Prg» cruflem. Herculis facta, "Termerium má lum. bbytalide priimi"Tbefei boMilichia, bec facra. appellat Plutavcbus. "Tbefea molitür Medea tollere ycernenos ballantide in "'Thefeum. rbefeus cedit Pallantidas. Tbejeus. capit f£aurum Marátboniam, Hetaleá Tbefco bonorata, Atbenicnfes tvibutum pendebant Minoi ob cedem AndroDiodorus lib.s. circa Tbebas fii blatum áit. Minotdurus. Labyrintbus, De Bottiéeis Pli. lib.4.cap.z 4 Plutarchi me"E áquo Termerium malum ferunt díctum: quippeferíens capite obuíos T'ermerus neca» bat, Itídem puniebat T hefeus ímprobos, vlciícebaturdy eos eadem ví, quaalíosillí: op prímens ad modum fuz improbítatís íuftas poenas pendentes, Cum progreflus Cephífum attigilTet,certí ex Phytalídarum ftírpe occurrentes, falutauerunt eum prímí. Cuuos cum oraret,vt expíarent fe, illi luftrarunt eum folenní more;hoftrjsdp ad placandos deos ímmolatís ínuítauerunt domum: cum nemo ante quícquam humaníter aut hofpítaliter ín itínere eífecíffet, Octauo tandem díe fertur menfis Croníj, quem nunc Hecatombzeona dícuntjín patríam venilTe, Vrbem íngreffus Remp.offendit tumultu& fedítíone plenam,res etía Aegei domí príuatím eegras.nà Medea Coríntho profuga,medícametís Aegea e orbitate pollícita liberaturam ín contubernio eíus agebat. Quz de Thefeo cum pracfenfilfet,ímprudentem Aegeaztate graue, omníatqg propter fedítionem tímentem perpulit, vt illum tanquam hofpíte ínuítatum ad conuíuíum, tolleret medícametis, "T hefeus cum ad prandíum accefsíílet, non putauít faciund, vt ipfe quí eflet, declararet c prior: fed ílli volens ínítíum fuí cognofcendi prebere, diflríctü cultrum, quaíi carnes Uz appofitz erant diffecturus, oftenditei,(Quo Aegeus ftatímanímaduerfo venení calicem proíecít, filíumdg cum cum ínterrogaflet falutauít,€ aduocata cíuíum concione :gnouít, quem propter ftrenuítatem ílli receperuntlibenter, Prolapío poculo venenum ag "Y eit Js ufum dicítur, vbí nunc ín Delphinio fepta funt. Illíc ením habebat domícilíium Ae geus, atque Hermem, quíad oríentem eft fani pofitus, vocantín Aegeiporta, At Pal, lantídz, quíantefperauerantregnum fe orbo defuncto Aegeo, occupaturos, vt decla ratus Thefeus fucceffor eíus eft, íníquo anímo íd ferentes regnare adoptatum à Pandione Áegca, nequevlla contíngentem Erechthídas cognatione: nuncautem íterum ad^ uenam Thefea& hofpítem regnaturum,bellum mouerunt. Partítí copías, alij aperte ex Sphettavtbem cum parente petierunt, parsín Gargetto in infídijs occultí confederunt, vtvtrínque ín ínímícos cooríturi, Erat caduceatorín ctu íllorum Agnufius Leus no» míne. Híc detulítad Thefea confilía Pallantídarum, quí repente ínfidíatores adortus, cunctos opprefsít, Ea re nuncíata Pallantís cohors dífsípata eft. Inde aíunt Pallenzorum curíz cum Agnufijs connubíum non efTe, neque pronuncíarí ex illorum more, Audíte Leus, qua dictío populum fignificat, nam ob íllius prodítíonem eft nomen hocijs execrabile. Porró Thefeusnetorpefceret ocío, fimulauram popularem captans, perrexítín taurum Marathoníum, quínon parumnegocij Tetrapolím íncolentibus prabebat. Hunceaptum exhibuit, víuumtg egít per vrbem.índe eum Ápollíni Delphinío ím molauít, Hecale& quz deillafabula hofpítij€ conuíuij commemoratur,non omníno apparet ex vano effe, Sacrüt Hecalefium círcumíectí populi concilío índícto Ioui Heca» lo faciebant,& Hecalen colebant, dímínutíuo nomíne Fecalenenappellantes: quodilla quoque íuuenem admodum hofpitio excípíens l'hefea,fenum more falutaffet X blan díta fuiffet eí dímínutís nominibus. Qua quía pro eoad pugnam progrediente, fi foÍpesreuertííTet, Ioui vouerat hoftías, díemautem fuum ante íllíus redítum obíerat, haec retulít hofpítalítatís Thefeí íuffu praemía, vc Philochorustradídí. Pauló poft aderant tertio ex Creta, quí vectígalaccepturíerant. Ac cum Androgeus ín Attíca dolo díceretur peremptus, Miínoa multas clades bello íntulííTe íncolis,ac deos regionem fcedaffe: fterilítatem ením& morbum pafsím íncubuiffe, acflumína exaruifle. Cum autem przcepíífet Apollo, fi Mínoa placaffent& fuíffent cum eo reconcilíati, díuínam íram con^ ftíturam, tequiemq; fore malorum: hos mifsís legatís cum fupplícijs foedus feciíle, vt tríbutum nouemannís mítterent feptenos ímpuberes adolefcentes, totídem(g vírgínes, Idfere conuenítínter fcríptores. Pueros ín Cretam deportatos horrendí(síma fabula íaciat ín Labyríntho Mínotaurum peremííle, vel vagantes necínueníre valentes exitum ibidem mortuos: Mínotaurum, vt aít Euripides, fuitIe Mixtum genus puerum monftríficum fimul Gemína ex natura homínís(y tauríqg edítum. Cretenfes Philochorus author eft hzc ínficías íre, ac dícere cuftodíam Labyrínthum fuifTe, quz níhil mali, nifi quod non valerent índe effugerecuftodíti, haberet: Miínoa ín Androgeí memoríam ludos gymnícos fecifTe, víctoribusqs praemío dedifTe pueros, qui tuncín Labyríntho afferuabantur. Vicilepríoribus ludís eum, cuíus eratíd temporís príma apud illum authorítas,& ducé bellínomine T'aurum, ferís& durís homínem mo^ ríbus, qui pueros Atheníeníium fuperbe& crudelíterhaberet. Ipíequoq; ín Bottíaorum rep. Aríftoteles fatetur à Mínoenonarbítrari fe,ínterfectus fuiíIe pueros, fed mercenaríam 29 4o $9 4o io Thefeus.$ cenaríam vítam agentes ín Creta confenui(le: ac Cretenfes alíquandoad vetera perfoluenda vota homínummififle prímitías Delphos,atque curi hís quí mittebantur miftam illorum fobolem vnà émigrafle. Quícum ví&um ibí quzrerenon valerent, in Italiam canímífiffe prímum, atque íllícfedes círca Iapygíam collocaffe: inde rurfus delatos ín Thracíam€ díctos Bottízos. Quapropter Bottízorum viroínes per certa facra acci nere: Pergamus Athenas, Etreuera graue vídetur, exercere cum ciuitate quz línguam habet& literas, inímícitías. Etenímaudíuit perpetuó male Mínos,& ín theatrís Athe^ Minos à poetis nísprofciíffus eft: neque eí vel Hefiodus profuít, fummum Regem, vel Homerus, louís Atticis profaifappellans dífcípulum: verum przualentes tragící, magna eum ex pulpíto& fcena ma fi^. cula vt trucem& ferum afperfere. quamuis Mínoa ferantregem& legíslatorem, iudi, cem Rhadamanthum fuíífe,& furis ab eo fanciti cuftodem; Vt ergotempustertij tribu» pbadayuantbus tí adfuit, X vocandi ínfortem erantpatres, quí ímpuberesliberos habebant, recruduez runt querelz ín Aegea cíuiumlugentíum atque índígnantíum omníum íllim authorem in focíetatem vnum non venírepoenarum: fed quí regnum ín nothum tranftulifTec& hofpítem filium,ípfos nihil laboretín íuftorum folítudineliberorum& orbitate relinquí, Angebant haec Thefea, quí vt equum bonum agnofceret,& ín confortíum veníretfor, Tbefeus. mitti tune publícz, femetipfum obtulit,extra fortem fe adíungens. Ac czterí quídem fpirítus twr in. Cretam cius obftupuerunt& commendauerunt cíuilítatem. Aegeus veró cum precibus& ob» 4d minos, fecrationibus agens ímmotum víderet& ínflexibilem, alíós pueros forte duxit. Hellao nícus refertnó forte ductos pueros puellasqy cíuítatem mífiffe,fed Mínoa delegiíffe pra^ fentem, ac Thefea omníum cepifTe prímum prafinítalege. Prafinítumautem fuifle, vt nauem praberent Atheníenfes,& impofití impuberes nulla fecum ferentes a$ma bellica cum llo nauigarent,fublatoty Mínotauro finem fore poenz, namantenulla fpes fuberat falutís. Híncnauem cumatro velo vt ín certam pernícíem míttebant. Tunc veró cum parentem Thefeus confirmaret,& domíturum fe íactaret Mínotaurum: alíud velum gu bernatorí Aegeus candídum dedít cum precepto, vt ín redítu fofpite Thefeo attolleret candídum,alías nauigaret cum atro& fignum cladis ederet.. Símonides negatcádidumi Catullus de nu^ ab Aegeo datum, fed puníceum velum ílícís exímíze vírefcentís floretínctumliíquido: P'ijsPeleizCanatque íd ínfigne dedifIe eorum falutís. INauís gubernator A marfyadas erat Phereclus, 4id4d; intortis vtrefertSímonides, Phiílochorusab Scíroaít exSalamíne Thefea gubernatorem Nau fioi vds fitheumaccepífle,& Phzeacem prorz rectorem, quod nondum Athenienfesrem mario"t6. tímam tractarent: etením fuifle vnum ex impuberibus IMenefthea Scíti ex filia riepotem. Hiísaftíipulantur NNaufithei,& Phzacis pofita ín Phalero à Thefeo apud Scíronís fanum monumenta. Acfolennia Cybernefia ín honorem horum tradit agí, quafi dicas Cpbernefia; Gubernatoría. Sorte ducta cumaccepiffet ex Prytaneo Thefeus eos, quorum nomína ludi. exierantprofectus ín Delphíníon fupplícía Apollini pro fjs pofuít. Ea ramus erant facre olez candída reuínctuslana, Votís nuncupatis fexto diemenfis Munichíonís, quo díe adhuc vírgínes Delphínion míttuntad placandosdeos, defcendit ad mare. Fama eft Apollinem Delphícum eí dictionem dediffe, vt ducem V enerem caperet, vocaretG ítí nerís focíam: atque operanti facrís inlittore capram fubito hírcum euafiffe,índe deam hanc Epitragíam nuncupatam. Poftquam Cretam appulít, vt multi fcríptores& poe^ ta tradunt canuntp, accepto ab amante Aríadna filo, doctus quemadmodum euoluere gia. fe Labyrinthíambagibus valeret, Mínotautum occídít, foluítq; inde Aríadnam,& ím^ Ariadna. puberes fecumafportans.. Pherecydes funda etíam à Thefeo Cretícarü nauíum prodit, Tbefi ex Crene íínfequí poffent, excífa, Damon quoq; íínterfectum Taurum aít.Mínois ducem con» tareditus. tracto cum Thefeo,dum nauem confcendit, ín portu pralío naualí: vt Phílochorus fcrí-"Faurue à Tbeptum relíquít, ludos edente Mínoe, l'aurus, quod putaretur iterum omnes vícturus,in, feo. fuperatus, uídia flagrabat. Quippeopes eíus ob mores incurrebant ín oculoshomínum,& crímen bomo fuit. eí ímpíngebatur, quod confuetudínem haberet cum Pafiphae. Vndé cum peteret cet^ pafipbac, tamen Thefeus, admifit Mínos. Solennecum effetapud Cretenfes, vt fpectaculís ín. tereílent foemínze, prefens confpectuobftupuit Aríadna Thefei& virtutem ín certan do admírata eft omnes fuperantís. Lztus Mínos quoque victo lucta Tauro fuggilla. toc reftituit Thefeo pueros,& ciuitati Atheníenfitrbutum remífit, Díuerfo modo& Lexnaudlis; diffufe dehís Clídemus diífferuit, alte repetens decretum fuíffe Graecorum commune, nequo nauígaret tríremís vlla, quz plus quínq; vírís caperet: fed folus nauis Argüs dux circüiueheretur Iafonadlatrocínía marífummoueda. Cum Dedalus autem nauígío per^ pedali fuga. fugiflet Athenas, Mínoa quí prater decreta perfequebatur eü longis nauibus, ín Sícilia * 42 Venus Epitf4s De Ariadfa và rie opinions, Oettopion ct St4 polus Tbefei Ariadne mors, siot duo, itema; Ariadne. CoroneAriadne nutrix. "Tbefci ex Creld reditus, &ru, faltationi5 genus. Pala, vittorie figuum. Aecgeimors, Ofchophoria; ludi. é Plutarchi I, 1 tempeftate eiectum, vita ibifinemfeciffe. Poftquam veró filius eius Deucalíon fus Atheníenfibus,perlegatos dedi fibi depofcit Daedalum,alioquí quos accepe fides Mínos pueros ínterfecturum fe denuncíans,leníter ei refponditfe Thefea,excufan tem confobrínum fuum effe Dzdalum& fanguíne íunctà, cuius effet mater Erechthei filia Merope: mox zdificareínftítuiffe claffem, híncín Thyn ilví publíca, hínc per Píthea T'roezene, quo rem occultam haberet: omnibus comparatis foluíffe, Daedalumcqy€ exules Cretenfes fecum traxíffe duces: expectante n míne, fed C naues pacatasarbítrantíbus adueníre Cretenfibus portum occupauiífe,& defcenfione facta contendííle curfu Ginofum, pradlíoty ín porta Labyrínthí conferto, Deucalíionem M et FI em EA. [221 mie JG e (2. eS M 2 "T V zt o Rl t2 ea 4 m $3 cum fatellítíbus confecifie, Cum vero regní procuratíonem fufcepíffet Aríadna, foedere 1 cum eaícto ímpuberes recepííle, amicitiatg Athenienfibus Cretenfes conglutínaffe, iu» ratos nunquam ijsmouerebellum. Iamvero multz praeterea de hís& de Aríadna re» feruntur fabula, qua nihil habentcertí. Alij ením laqueo períffe à Thefeo deftítutam aíunt, alij Naxü à nautís deportatam, facerdotí Liberí patrís, Onaro nupfifle, Relictam autem à Thefeo, quód alíam amaret: Dirus eum Yexabat amor Panopeidis /Aecles, Namhuncverfum ex Hefiodo Pififtratum fubduxiffe Heroas Megaren(is autumat: fi. cut contra ín Homeri INecytam hunc, J, A d^/ po.! Tbefea Perithormque illu[lria pignora diutva, ín gratíam Athenien(iumínfercille. Alij peperiffe quoque ex Thefeo Aríadnam Oeno? pionem& Staphylum, ín quibus Chíus eft lon, quí de patría fua refert, Quondam banc Tbe| eides condidit Oenopion.: Quz vero ín fabulis funt maxíme decátata, omnes péneinorehabent, Atlibrrm dehís edídit Panon Amathufius díuerfo modo feríptum. INam Thefeaait tépeftate Cyprum delat&,cum grauídam fecum haberetAríadná,maletq ex íactatíoneaffectam&languen tem fola expofuiffet;ad fuccurrendü nauígío ín pelagus rurfus à terraablatum: foemínas auté indigenas excepífleAríadna,moeftamq: quodrelícta effet fola, fouifTe,aclíteras ob. tulíffe ei adulterínas,ficutà Thefeo ad eam míífas,adíuuiffe etíam& przeftó fuiffe ín par^ tu,atque defunctam non edíto partu funeraffe: fuperuenientem Thefea& dolore confectum índígenís argentum reliquíffe ínftítuíffedy, vt facra facerent Aríadnag. Duo aíát eí exigua fimulachra pofuílTe, argenteum vnum, alteritaeneum: In facrís altero déemen[is Giorpízi decumbentem adolefcentem voce€ geftu foeminas parturíentes exprímee re: Appellare Amathufioslucum, ín quotumulum Aríadnzoftendunt Venerís. lam INaxij quídam alíteratquealij duos Minoas, duas fcribuntfuiffe Ariadnas:quarumal^ teram coníugíum tenuifle Líberí patrís in INaxo,& Staphylum memorát peperííle: mínorem raptam à T'hefeo, defertamip ín INaxum delatam, nutrícemq vna Corcynen no» míne, cuíus extarefepulchrum: Aríadnam fuite illic defunctam,& dífpares fuperiori obtinere honores:Príorí enim hílares& ludíbundos feftum díem INexíos celebrare:que L(Y^. 4 H vero huícagitant facra, luctu confufa& moeflítía effe, Soluensex Creta Delum appulít, pudíum faltauít cum ímpuberíbus: quod hac etíam memoría ferunt Delíosferuare. Simulachrum hocanífractuum Labyrínthi,& egreffuum ad certos modosalternís peragitur gyrís, Hocgenus faltatus dícitur à Delíjs, vt memoria prodídit Dícearchus, Grus, Saltauít círeum aram Ceratonem, quz ex corníbus erat omnibus finíftris compacta, Ludos quoque edídíIe eum aíunt ín Delo, ac ví&tores ab illo tunc prímüm palmz ra^ mís donatos: Cum Attíczeappropínquatet, memorie cefsíífe ei,cefsifTe íté gubernatori ex gaudio, vt velii quod erat falutem eorü fignificaturum Aegeo, inaltum darent: vnde defípondentem anímum de rupe fe íllum precipitauiffe& exrínctum fuiffe, Inuectus portum Phaleram Thefeus facra fecit, quae díjs, cum foluetet, vouerat, nunciümque íncolumítatís mífitín vrbem caduceatorem. Hicín multos íncídit, regís fatís illachrynantes,& exultantes vt probabile eft, alíos promptosiy adlztée eum, quód íncolumís adeffet, excípiendum& coronísornandum. Coronas accepít, quibus adornauit cadu. ceum. Regreffus ad mare, nondum redíuínad Thefeo perpetrata, ne facríficíum tur^ baret, reftitít foris. Quo peractorenuncíauít Aegei mortem. Ita íllícum gemitu a^ nímo commoto in vrbem cítato gradu afcenderunt, vndenuncquoq in Ofchophorijs coronari non caduceatorem aíunt, fed caduceum,& acclamare ínter líbamína coronam: Eía;Heu heu: quorum folentillud feflínantes& ouantes exclamare, hoc confternationís eft vbirem díuínatecít Apollíni, dedícatoG; Veneris figno,quodab A ríadna acceperat,trí» 4 o t i*] 30 50 I9 T] hefeus. 7 is eft& trepídacionis. Elato patre Apollíni vota reddidit díe feptimo menfis Pyanep^ fionís.eo enim fofpítes vrbem íníere, Aclegumína memorantur elíxari, quod íncolu^ b| 1 i ere máducauerínt. Ereftone ferunt(Oleg ramus eft lana obuolutus,quéadmodü tüc rant fupplícia,vartjs fructuti prímítíis díftinctus, quía defierat tunc fterílítas)accínetes: Eve[lona feres; f Cus i pinguia ferra mes cibariorumrelíquías in vni confuderínt,vna que coctas comuni olla, epulatí(imul Lg c ateram m eiuscum ru Clu dulcis olius " 1 Feecundum calicem,(opiaris ut ebria[ommo. Quamuís hac quídam ín memoria facta ferant Heraclídarum, qui(ta ab Athenienfibus alítifuerüt,fed maíor pars aftípulaturantedictis. Nauigium, quo cá ímpuberibus nauí» gauít& faluus redíjt,agebatur remís tríginta. Hoc víquead Demetrij Phalerei etatem Atheníenfes conferuauerunt,veterí materíe íntegram alíam fufficíentes,itatg coagmentantes, vt phílofophís ín dífputatione deíjs, quae augentur,ambiguítatís exemplum hzc nauís praebuerít,quod alij eandem manere, alíj non eandem contenderínt.Solenne cclebrant Ofchophoríorum ex Thefeiínftituto. neque ením omnes eum fortelectas vírgí» nes ferunt eduxífle,fed familiares adolefcentes duos: quorum cá mulíebrí quídem vultu tíbus foreat pectoribus& ímpigrí, thermís,vmbratilí víta, come& Ie. uorís colorifque caufa vnctioníbus atque comptu, impeníe ínflexerat& finxerat voce, geftum& ínceffum,vt quá maxime virgínes reprafentarent, neque v(quam víderentur (le ín víreíinum numerum atqueomneís fefelliffe:Poftquam 4 e^* EP redux fuít,& illum& adolefcentes íllos pompam duxi(Te eo,quo nuncamícíütur cultu, quípalmítes cum racemís ferit. Hos ferunt in Liberi pattís& Aríadne honoré,propter fabulamaut potíusc runt tceminze, Dípnophorz díctz,aísi(tunt X adhibentur facrificío,íllorum qi fortítotüt " 1 M& matres agunt:portau« enim ijs opfonía& epulas.Fabule autem narrantur eó,quód erígeadi caufa, fabulas js recenfuerínt. Atq; hec Demo quodg ei erectum efL,& illis familijs, quae tríbutum pependerat, ím» pofuit vtad facrífícíum ínferreat vectigal. Sacrificio Phytalidae prxerant,qua re hofpíta litatem eorum remunerauít. Ab Aegeíexceífu erande&& mirífícum opusagítás animo 1 ;o contribuít, Attíce cultoresín vnam vrbem, vniufque vrbís vnum reddidit p opulum,qui tunc erant díuulfi, X&gre ad agendum ín communí de R ep.concírí poterant:nonnunqua ením dí(sidebant mutuo, bello que certabant. Hos adijt, propofuít que eam rem Íingulis populis& familijs. Cuíus confilium príuati€ inopes cító acceperunt, Opulentís X potentíbus cum R.emp.regno fore líberam proponeret,ín qua omnís penes popu lum ellecfutura poteftas:iple vero moderator tantum bellí,& legum foret cuftos;cteta paríaomaíbus,partím eos perpulít: Alij opes eíus veriti íam amplas atque audacíá; ma» lebantfponte hís,quàmví compulíi aífentírí.[gitur díffoluítvícatím prytanea,curías,&& magiíftratus:vnod ftatuto omnibus communííllicprytaneo& curía,vbi hoctépore cóÍpiciunturjaftu€ vrbem Athenas appellauit,& Panathenza facríficíum effecit comu» v 440 ne. Celebrauít etíam Metoecía,id eft feftum demigratíonis fextodecímo díemef(is Heca P J tombeonis,quem etíam nuncfeftumagunt: depolitoque,vt recep era;regno, Remp.digeísítab dijs aufpícatus. Nam cofulentí deum de ea vibe fortes Delphis allata funt hae: r- AA S JAegid, alne fen Pitheidis edite partu; PA hop Url Al, Fata patey multis meus e nenYi bibus olim A f s L: Conl[lituit,uoluitc 4c hac 1A ueftra itybe tenet h e. n, c1: B. Tuque inuicte me l5, animo ne cede labori, $ Vter utin Janis pe laoiia£laberis undis. 1 Hocoraculuni póft cíuítati Atlieníenfi tepetíuiffe fcribunt Sibyllam, hoc verfu: Igymerei poteris;fed fu bmeroi tibi non fas. * Quoautem magís cíuítate amplificare, ínüitauít omnes pari propofito iure. Et edíctif, Hucpergite omnes populi, Thefei autumantfuifle,concilium quoddam populorit con ftíituentís cómune.INó permí(it tamen,lvtrefp. populatís,ab affluete& índifcreta collu^ uie íncondíta euaderet€ cóofufa:fed prímus dífcreuit feorfum patrítíos,agrícolas,€ opi fices. Patrítjs curamfactotum,& magiftratuum ex otdíne fuo dandorüm permifitíus, legum que diífcíplínam,& ínterpretatíonerti, quíd íus fas effet. De cztero cíues adzquauit, quod dígniítate patríci) À vtilítate agrícolz, artífices namero víderentur prae cellere, INam príncípem eum fuifle ín plebem, vt author eft Ariftoteles propenfum, 4. a ine] I] Pyatiepfio,tttehfis. De Ereftone; Herod, it. yita Homeri, C$us das. T befci ttauis fev iata Atbenis, Ofchopboriorit[olenne. Thefeus Atticos in vnam ciuitaz (€ cogit, Affu,de quo Ci. de Leg. li. x. Atbetie. Panatbenea,e? Metotcia(aera. "Tbefei Refpub, AMonetá Áittc4à Thefeo[ignata. Hecatombaott. Decabaott. obmpi«. Yfibnia inftituit Thefeuà Nep; tuto. trbefeiin Pont profictio; Antiopa à Thefco rapta. Soloohtisantor, ez interitus. Pytbopolis. Solois annis, Antaxonici bd» líorigo. Thefei cum&max ottibuscomnfictw. *Aliqui legunt Panori. Hippobta. 8 Plutarchi & dominatum depofuíffe teftarí Homerum quoque ín recenfendis nauíbus apparet, quí folum populum Athenienfem vocat. Sígnauít etíam nummum incífo boue, vel ob taurum Marathoníum, vel ob Mínoís ducem, velad agrículturam cíues 1ncitans. Hinc ferunt Hecatombzon& Decabxon dictum. Cum agro Attíco folido Megari» cum adíunxi(fet,celebreni illam collocauítín Iftlimo Pílam,ínfcrípfitcg ad determínan dumagrum epígráma duobus trímetrís. quorü íd; quod Oríente fpectabat, íta habebat: Hecnon funt Peloponne[us; afl Ioma. Quod veró ad Occídentem,hufufcemodi erat: Sunt Peloponnefus bac; baud Ionia.: 3 Acludos Herculís ímiitatione prímus ftatuít,ambíens vt fícut ín íllíus memoriam Ioui Olympía,ítalfthmía Neptunó Grascíín honorem fuum agerent. Quod ením ludícrü in Meliícertes honore coceptum nocte íllíc peragebatur,ínítía potíus quam fpectaculü& éélebrítas publíca cenfebatur.Sunt tamen, qui dícát Scironí Ifthmía dícata,quo ob pro^ pínquítatem expíaret illius cadem Thefeus. Scironem ením filum Canethí fuifle& Heníoches Píthei filíze, Alij Sinín non Scíronem, atque huíus gratía ludícrum,no illius, à Tliefeo ftàtutum. Conftituít certe& conuenit eí c Corínthijs,vt Atheníenfibus, quí ad Ifthimía veníffent,attríbueret príma fubfellía tanto fpacío, quantum nauís Theoridis expanfum humí velum occupaflet: quod Hellanícus& Andro Halícarnafleus Ícriptü rélíquerunt.In Pontum Euxínum nauígauít, vt Philochorus& nonnulli alíj referunt, Herculem ad bellumaduerfus Amazonas fecutus,& praemít vírturís ergo accepít Antíopá. At maíor pars,ín quibus eft Pherecydes,Hellanicus& Herodorus,poft Flercule aíuntcum propría claffe nauigaffe Thefea,& captiuam duxiffehanc Amazonem, quod quidem eft probabilius. Nemo ením alíus proditur illius commilitenum Amazonem captíuam duxiffe:Bíon etíam hac dolo capta ferecepíffe. Quippe cupídas virorü: Ama. zonas,neque tefugi(le delatum ad oram illam Thefea,ímó& muneraei mififfe:íllü vero ínuítaiTe eàm, quz hofpitalía munera afferebat, vt nauígium confcenderet,& poftquam ílla confcédit foluíffe. Menecrates quidam, quíhiftoríam INíceze Bíthyníz edídít, l'hefeamemorat,cum Antíopam teneret, demoratum alíquandíu illís ín orís: habuííle aute eum fecum commílítones,tres Atheníenfes iuuenes fratres inter fe,Euneum, T hoanta, & Soloonta. Hunc Antíopz amore ínflammatum,cumardorem fuum celaret alíos,vni ex familiaribus eum detexiíTe, Vt Antíopa ille hac dere appellauít, eam attentatíonem huíus repuliffe acríter: prudenteríd& leníter tamen tulífTe, neque ad Thefea detulíffe. VbiíSoloon abfciffa fpe ín amnem quendam feabíecít& ínterijt,explorata tunc caufa& adolefcentís amore, tulíífe T hefea tem grauiter, dífcruciatod; oraculum quoddam fube iffe eí Apollinis, NamaPythía fibi Delphís praeceptum, cum peregre grauifsíme angetetur& effet pertríftís, vrbem ibívt conderet,& aliquos de fuís relinqueret rectores. Hinc vrbem, quam condídit, à deí nomíne Pythopolím nuncupaffe, atque ínhonorem adolefcentíspropínquum flumen Soloonta:relíquiffe etíam illíus fratres velutrectores & legíslatores,& Hermü nobilem Atheníienfem,à quolocum quendam Hermu cecíam dícere Pythopolitas: quí parum recte contrahant fecundam fyllabam, honoremig ad deum Mercuríum ab Fleroe traducant. Hínctraxítbellum Amazonícü oríginem. Apparetautem earum nonleueneque mulíebre factum fuiffe. Neque ením ín aftu metatae caftra fuifIent, nequefigna contulíífent ínloco circa Pnyca& Mufeum, ní(i regíoneín poteftatem redacta mouíflentad vrbem intrepide. Porró tam longe veníffe, vt Bofpho rum Címmerícum congelatum, quod fcriptum reliquit Hellanícus permeauerínt,id dif ficilecredítu eft, INamín ipfa pené vrbe caftra eas habuifIe comprobatur,& locorum vocabulís& tumulís earum, quz cecíderunt, Perdíu dubítauít& cunctata vtraque eft acíesíigna conferre, Tandem ex quodam oraculo Thefeus, cum facríficaffet*A pollíní, congteífus cum illis eft, Pugnatum eft menfe Boedromione,quo díe Boedromía hacte^ nus celebrant Athenienfes, Scribít Clidemus fingula exequíad vnguem laborans, fini» firum Amazonum cornu ad Amazoníon,vt nunc vocatur, declínaffe:dextro fecundum Chryfam ad Pnyca pertínuí(e, Conflixi(Ie aduerfus hoc Atheníenfes à Mufeo concut» rentes cíí Amazonibus. Sepulchra effe defideratarum ín platea,quz fertad portá fecun dum Chalcodontiís fanii,quam Pyraícam nücnomínant:qua pulfos fuiffe víq; ad Bumenídas,& terga foemínis dedií(Ie, A Palladio, Ardeto,& Lyceo,ínuectos pepuliífe dextri earum cornuvfg ad caftra, multasc ftrauifTe, Quarto menfe ictum Híppolyta interprete fcedus, Hiíppolytà ením hic eam,qua ín Thefei cotubernio erat, non Antíopa appellat. Alij D" ["] E i* 49 3o ]hefeus. o Alij voluntillam à Thefeí parte prelíantem cecídiffe,cum íaculo fuiffet à Molpadía icta, & pilam propter T'ellurís Olympía aedem in huíus pofitam memoríam. IN eque eft mí. randum ín antíquítate tanta vagarí híftoríam:quando etíam faucías autumant Amazonas Chalcídem ab Antíopalocculté dímiffas ei curz fuiffe,&(epultas nonnullas ibí apud Amazoníon nunc appellatum. Caeterüm fuílfe díremptum pace bellum, teftatur tamlocííuxta templum Thefei appellatío, quod vocant Horcomofion à íurcíurando, Horcottofion; quàm vetus facríficium, quod ante Thefea fit Amazonibus. Coinmóftrant& Mlega- lodnonen. renfes apud fe Amazonum monumentum, qua adlocum quem Rhun dícunt, ex foro itur,vbi eft Romboídes.fama eft prope Cheroneam quoque occubuí(le alías, condíta(z 10 que fuífle fecundum ríuulum,quí olím,vt putant, Thermodon, Hzsmon nunc vocatur, de quíbus ín víta Demofthenís verba fecímus.INec veró Theffalíam apparet peragraffe Amazonas fine fanguine, quíppe tumuli earum vel hac memoría iuxta Scotufam& Cynocephalas extant. Haec memoratu dígna de Amazoníbus fuere. Nam quem poeta Thefeiídisauthor motum Amazonum deícrip(it, quód cum íungeret fibí matrímonio Phazdram,adorta(it Thefea Antíopa,& fequentes eam Amazones poenas ab íllo ex^ petíuerínt, Hercules autem eas fuderít,habent plane fabulz effigiem& commenti, De» Phedra Tbefci fancta Antíopa Phaedram duxít,cum fuftuliffet filtum ex Antíopa Hiíppolítum(vtPín^ vxor. darusaít) Demophontem.Calamítates, quae Thefeo ex hac& ex filío fuo acciderunt, quía nihil híc díícrepanta tragícís híítoríci, vt omnes illí fcripíere, ta eueni(le ftatuen. 20 dum eft.Sunttamen famz de Thefei nuptijsaliz, qua infcenam non venerunt: quam» C e: 5 à b io Tbefci nuptie, uís nequerudímenta honefta,neque fauftos habuerunt exítus, Etením Anaxo quan. fine damfertur Trcezeníamrapui(fe,Sínide que& Cereyoneperemptis, ví conftupraíte fi» lias eorum:duxi(Te etíam Períbaeam Aíacís matrem. Iam Pherebzeam& Iphíclís filiam Iopam:praterea ob Aegles Panopeifilíz amorem, vt fupra díxímus, Aríadnam exprobantparum eumrectével honefte repudíauifTe.Helenz deníque raptum ínundatTe beL loterram Attícam,atqueín exilíum eíus euafiffe& exitium, de quibus ínfra verba facie. mus, At cum multa clarifsimi quíque víri certamina ea tempeftate obírent, exiftímat'rbefei ceriainiHerodorus nullíus Thefea;nifi folís aduerfus Centauros depugnantibus Lapíthís,fuif na. . feconfortem conflictus, Alij Iafonís eum fuifTe ín Colchis focíum,& expugnauifTe cum 3» Meleagro aprum:atque híncín prouerbío effe, Non fine Thefeo:Ilum vero nullo focío crebras patraffe€ egregías dímícatíones,atque hoc dictum, Alter híc Hercules, de eo obtínuífle. Ad hzcadíutor Adrafto fuítad recuperanda illorum corpota, quífub Cadmea cecíderant:non vt cecinítíntragaedía Eurípídes,quod fuderít Thebanos fed datís acceptis que hínc índeínducijs,nam íta maxíma pars tradunt. Philochorus etíam índiz cías de tollendis caíis illas fuiffe prímas. V erüm Herculem hoftibus príncípum mortuorum cadauera concefsíffe,ín ijs, que de Hercule prodita funtínueníes. At vulgi Eleu therís(pulchra extant, ducum apud Bleufina:íd quod etía gratíze dedít Theíeus A dra. Ítí, Premuntautem fuo teftímonio Euripidis Hícetídas Eleufinij Aefchylí, ín quibus hzc commemorare ípfe canítur Thefeus, Amícítíam cum Píríthoo eum contraxitfe hoc The cum£i 4o modoreferüt. Celebratifsimí erant efuslacerti& vírtus:Pirithous vero cupídíne captus vithoo amicitid, explorandí& tentandí,abegít boues eíus ex IMarathone: allatog; nuncío infequí«ín armis íllum,non confuluít fuge,fed regreffus obuíium fe ei obiecít, Vtalter alterum con» fpexít,fpecíem admíratus eft,& obftupuítaudacíam:à pugna temperarunt,ac príór porrecta dextra Píríthous fpfum voluit"hefea abígeatus fuí arbitrum cfle, vItró ením fe, quas ílle defini(Tet,fubíturum panas. Thefeus veró& mulctam ei codonauit, ad íneundam que fecum focíetatem& amícítíam ínuitauít, Ita amícitíam iuramento fanxere; Inde ducensvxorem Píríithous Deídamíam T'efearogauit, vt veniret ad regionem pirbow Dei 'ifendam& ad contrahendam cum Lapithís confuetudínem. forté ínuítauerat Cen-' tauros quoque,Quí vtín procacítatem& ínfolentíam eruperunt,& víno incalefcentes Lapitbevinciit 5o nontemperaucrunta mulíeribus:verterunt fe Lapithze ad vltíonem,atque alíos eorum centauros. obtruncauerunt;alíos bello índe víctos,focío Thefeo& fuppetías ferente regione exc gerunt. Herodorus negathac íta gefta, fed bello iam commíffo ,tuliffe opem Thefca Lapíthís,atque tunc prímum ín confpectum vení(fe Herculis; eum appellare cuperet eum círca Trachína,poft quam errores íam& certamina depofuiflet: congreffum aute eorum honoríficum fuiffe ci mutua comítate€ laudíbus, V erüm enímueró tn agís ac» cedas ijs,qui crebró congreflos inter fe memoríze tradíderunt:atque ínítíatum Hercule faciente ci eo Thefeo,€ ante ínítíatione luftratü,vt e£ ob certa facta fua que ínconfulté f admiíe Not fine Tbes fo; prouerbii, damiam ducit, Tbefei é Her«uus eogrel IO "Tbefeus Helená capit, Diana Ortbia. K'doneus Mo lofforü Rex,qui ez Pluton. re eftin gréco. Thefeus in vincula conijcitur. Tyndaridarum cum Atbenienfibus bellum. Kcademia vnde dicta, Marathon Alycus Anaces vnde di&i, Cic. de Nat. d. lib.5. Anactes.Yeges. Aetbra T befei mater capta, Plutarchi admiferat,opus erat. Annosíamnatus vt Hellanicus refert, quinquagínta, Helenam fapuítnondum maturam. Vndead fubleuandum hoc, quafi grauífsímum crímen, abnuuntnonnullí Helenam íllum rapui(Te:fed raptam ab Ida& Lynceo, fuiffe atque apud fe(eriaffe depofítam,nequerepofcentíbus Caftorí& Polluci reftítuifTe: velfane tradí^ tam ei íllam ab ípfo fuiffe Tyndaro,quod Enarfphorum tímeret Híppocoontis filium, qii paruulam adhuc capere Helenam ví ínftabat. At veró propiora& pluríbus níxa te^ ftibushocmodo fe hahent. V eneruntambo Thefeus& Píríthous Spartam, puelláque qua íntemplo Díana: Orthía faltabatrapta,fugam cepere. Cum míísí ad ínfectandos illos non vltra Tegeam effent progrefsi, S illi perueniffent ín tutum, atque Peloponnefum tranfmififlent:pacti funtínter fe,vt cuí fors obrigiflet,eam haberet vxorem, X al teríad nuptías quaerendas alías prarftó effet. Hís legibus mííla forte obuenitílla'Thefeo, acvírgínem haud dum nubilem Aphídnas deportauít, matremq; eíadítictam amíco fuo tradídít A phídno, pracípíens eas vt feruaret,& rem tegat apud alíos, Indead prz ftandum Píríthoo officium fuum,profectus ín Epirum cum eo eft, ad Aídonei filíam rapíendam Molofforum regís:quí vxorí Per(ephone nomen índiderat, filz Proferpínz, caní Cerbero:accum hoc pugnare íufsít procos puelle, promíttens eam víctorí. Verüm cum Píríthoum non procatum venífíle,fed raptum íntellexiffet, corrípuít eos, ac Pírí^ thoum extempló ínteremítper canem, T hefea ín vínculis feruauít.Interea Meneftheus Peteí quifilíus fuit Ornei€ nepos Erechtheí prímus,vtfama eft,ínter mortales auram opularem captareagreílus& blandírí plebi,hínc prímores folícítauít,& íncendit íam 4 e]?? prídem pertzeíos"Thefei, atque exíftímantes illum ímperío& regno fingulís per populos nobílítate przecellentibus,extorto,ín vnam ípfos conclufos vrbem pro fubíectís proríus& feruís habere:hínc vulgus concítauít exprobrauit quelíbertatís obíecto fom nío ,reuera patría& facrís fpolíatos effe, vt multorum bonorum loco& íuftorum re^ gum,vnumrefpícerentaduenam X hofpítem Domínum. Hac íllo molíente magnum momentum bellum fedítioni Tyndaridis íncurrentíbus adíecít. Sunt quí plane dícant, ab íllo eos ínuítatos bellum mouííTe. Ac prímüm íníturía abftínuerunt: tantum repetiíerunt fororem. Cumrefpondíffent cíues neque penes fe efle llam, neque vbí effet reli^ cta fe fícírezad bellum conuerfi funt. V erum aperít eís Academus,haud(cío quaratione odoratus, Aphídnz eam abdi. Vnde cüm illi honores víuo habítífunt a T yndaridís, tit Lacedemoníj,quí fzpíus poftmodum incurfauerunt Attícam,vníuerfoíque fines per^ populatí funt, Academía abftínuerunt, Academi caufa. Dícze archus vero tradít, cum Echemus& Marathus T yndarídas ex Arcadía eflent ad bellum íllud fecutí, nomenab íllo quafife Echedemíam,quaz nunc appellatur Academía:ab hoc caftellum Maratho^ nem,quod vltró fe ex quodam oraculo obtulíífet ante acíem ímmolandum. Cüim mo^ uiflent Aphídnas& victores effent prelío,expugnauerunt oppidum. Ibí Alycum quo» que ferunt Scíronísfilium quí íd temporis íntra praíidía erat Caftorís& Pollucis, occubuílfe à quo locum quendam agri Megaríci,quod corpus eíus ibí fithumatum, nomen inuení(Te.Hereas ab ipfo Thefeo prodídítad Aphidnas cefum Alycum,&€ ín teftímo. níum hzcde Alyco producit carmína:: Hunc Helene cau[a formo[s prelia quondam Mi[centemyThe[eus(paciofa flvauit /4phidna. Haud confonum fit tamen veritati, prefente''hefeó fuiffe matrem eius€ Aphidnas captas. Occupatís Aphídnís, S Athenienfibus trepidátibus fuafit populo Meneftheus, vt admítterent ín vrbem& accíperent benigne"T'yndarídas: vt vní"Thefeo íníi ríe authorí arma inferrent, ín caeteros mortales benefici effent& eorum feruatotes. Hocípfum euentus cóprobauit, níhil ením omníno víctores,quá vt ínítíarentur, po ftulauerunt:quod non mínus quam Herculí propínquitas ípfis cum cíuítate íntercede^ ret: quam obtínuerát ab Aphidno adoptatí, vt à Pythío Hercules:atque honores affecu tí díuínos funt, Anaces díctí, vel ob factas índucías, quasavoyze Girzeci vocant, vel ob curam&folícítudínem,ne cuí malum offerretur,cum effet íntra muros tantus exercítus. INam&vixdc$ydy dícunteos, quíbus curaveltuítío alícuíus íncumbat,& reges appellant fortafsís índe dvexzes. Sunt,qui ob ftellarum eorum apparítíonem ferant Anacas appel larí: quod zzv» Attící avexae, id eft fupra: GC&voxafy vo Grow, id eft, fuperne vocent. Porro Thefeí matrem captíuam Aethram perhibent Lacedemonem abítractam, ín» de cum Helena Troíam:acfecutam eam Helenam teftarí hífce verfibus Homerum, Aethram Pitthovenatam Clymenénque wenu[lam. Alij T I 9 49 10 20 $9 Thefeus. n Alij hunc verfum notant& Munychi fabulam, quem ex Demophonte à Laodice clam edítum liíj creuífie fub Aethra memorant, Notam& díuerfam plane hífloríam refert de AethraHtrus,ín tertíodecímolíbro rerum Attícarum, prodía certís, Alexan, drum Parín in Tlieffalía ab Achille& Patrocl pugna ad Sperchíum amnem fufum fui(le, Hectorem Troezeníorum oppidum,cum íd expugnaflet, dírípuifie,& Aethram íllic depoíitam abduxille, verum íd fane quàm e(t abíonum. Cum veró Aidoneus Moloflus Herculem hofpítío accepíffet,& fermonem forté íntulíffet de Thefeo& Di» rithoo,quz fufcepiflent facínora,& detecti cum fuiffent, quid effent pafsí: tulít erauíter Herculesalteríus turpem exítum,X alteríus perículum. Ac de Pírithoo quídem non putauítoperz precíum fe facturum expoftulando, verum hoc poftulauit benefici, vt concederet fibi Thefea. Annuente Aídoneo liberatus'Thefeus vinculís, Athenas eft regrefsus,nondum prorfus amícís eíus opprefsís. Ac quacunque delubra ante fibi fue. ranta cíuítateafsignata, cuncta Herculi, quatuor demptis, facrauít, díxíti; pro Theeís Heraclea,vtauthor Philochorus eft.Sed cüm mox príftíno more íntenderet impe» are X przeeffe Reíp.ín fedítíones íncurrít& motus. Quos veró ínfenfos fibi relique rat,cum comperíffet eos,praeterquam quod fe odíflent, infuper tímórem abíeciíle fu, & populum magna ex parte anímaduerteret peruerfum, neque íam fine ftrepítu paz rentem,fed blande poftulantem agi fecum: conatus vím adhíber e, factionibus eft& feditionibus repreffus, Demum rebus deploratís liberos ín Bubceam clám ad Elephenora Chalcodontis mifit. Mox ín Gargetto deuotís Atheníenfium capítíbus, ubi nunc Axateríon quod vocant eft,ín Scyron nauígauít: quod amícítía eí cum íncolís, Vt atbíz trabatur,& przedía paterna ín ílla effentínfula. Obtínebat ea tempefiateregnut ín Scy. rijs Lycomedes. Ad huncpoftquam fe contulit, poeftulauít agros reddi fibi, quafi illíc commoraturus. Alíquí eum autamantauxilíum ab illo contra Athenienfes flagítaffe. AtLycomedes fiue quod gloríam tantí vírí veretetur, fiue vt ftudíum fuum probaret Meneftheo,eduxítín rupem eíus agrí Thefea,tanquam índepradía eí monfiraturus,& defaxo przcípítatum interemit. INonnullí fua fponte ferunt prolapfum, cum à cana ín deambulando pro more fuo offenfaffet, Atque ín prafentía quídem nemo villam habuítmortuírationem,fed regnauít Athenís Meneftheus.Filtj eíus príuatam vítam age tes,Elephenora ad bellum T'roíanum fecuti funt. Defuncto illíc Meneftheo,reuerfi regnum refumpfere, Pofteríoríbus feculís vifum Atheníenfibus eft,cüm aljs ex caufis, honore,vt heroi, l'hefeo tríbuere,tum mílítes, qui ín acie Marathonía aduerfus Medos fteterunt,non pauci vifi funt, fpeciem ín armís Thefei, ante figna confpícere ín barba, ros erumpentem. Poft bellum Medícum,Phedonearchonte, cofulentibus Apollínem Atheníenfibus,refpondiít vates,vt reliquías Thefei colligerent,€ collocata apud fe feruarenthonorifice.Eratveró& auferre illas& noffe condítoríum,íntrícatum propterin, hofpítalitatem&feríratem íncolétíum barbarorum, Tandem Címon,cum eí capta hac infula,vt ín víta eíus recenfiimus,cupído íncefsifIet eruendi offa íllius,€ aquila locum clíuofum ore,vtí fama eft,tondente,& fodíente vnguíbus,díuína quadam forte res aní^ num eíus fübíret,aperuítlocum. Repertí funt magní corporís loculí, adíunctáque cuf píde hafta nea cum en(e,Hzcà Címone ín tríremí fua deportata, ouantes Athenien, fes, exímía celebrítate& facrificíís,ficutreducem ad vibem exceperunt, acmedía cori dítus eft vrbe prope eymnafium quod nunc eft, Eft id perfugium ínuíolabile feruís& omnibus demífsíoribus, tímentibusq; potentiores: quod tutelarís Thefeus atqueau^ S xilíaris fuiffet,& benigne abíectorum accepiflet preces.Sacrum maximum ei exhíbent octauo díe menfis Pyanepfionís, quo ex Cretaredijt c ímpuberibus.Attamen& alíorum menfium octauo quoque die colunt eum: vel quod prímum ex Trcezene octauo Hecatóbeonís, vtmemoríz tradídít Diodorus Períegetes, appuliffet.vel quod illí precipue híc numerus,quí ortus díceretur ex Neptuno, attríbuendus effet, etenim Neptunum octauís celebrat, Numerus ením octe, naríus,quíteffara expari prímus eft,& prímí quadratí gemínus,propríam reprefentatftabilíitatem& fclidítatem vírtutis illus deí quem&cQéAup, id eftítabilíentem,& yeuioypy, quod tertam coerceat,cognomíne dicunt, 9? yq Romulus Hormeri verfia varie fententie Thefeus liberas tur, vinculis, Herculis gratia, Tbefeo pavére Atbenienfes des a tractant, Tbefeus profi» git Atbcnis. Thefet mors, Th»efei filija Tbefei bonores poft mortem, Tbefei offa Cimott reportáé Atbettas, Thefei fepulcbrum. "Thefeus octauo die menfibus fin gulis colitur, Reptumus cu dictus Afpbalius € Gecochus, I2 Rort4 unde dicla, uarie fc» tentia. Palatium, mos, Ofculandi pro» pinquos origo. Rortuli origo. Fabulofa narra tio, de Romuli orti. FabijPittoris extat fragmentum,et Catonis. uide etiam Halicarna[feum e T. Liuiun. Romuli genus. Romuli mater. Faustulus, tatum ,haud conuenit inter Ícriptores,à quo vibs&^ qua Rt caufa ínue j nerít. Sed Pelafgos,cum maíoórem partem percurfaffent orbis, plurí^ màftg deuíciffentnatíones,eam oram quídam authores funt tenuifIe, | atque ex fuo ín armís robore, quod geusp Gracivocant, vrbem Ro. mam díxí(Te, Alij capta Troianonnullos profugos, cum naues eflent &*x97 nactí,ad Hetruríam ví ventorum expulfos, círca T'yberím amnean: choras iecílle: vbi vxoríbus eorum fatifcentibus,pelagitg pertzíisíactatíonís,vnam que & genere claríor caeterís effe& przecellere mente vídebatur Romam nomíne, vt cla(fem inc tenderent fuggefsiíle: id víros prímum zgretulií(le, Deinde cum neceffarió fedes circa Palatium pofuiffent,& breui fupra fpem fuccederentomnía: S agrí fertílitatem miram fentírent, recíperent etíam ípfos accolz: cüm alíos Roi z honores h: pd tum verd eiusvtauthoris vrbi nomen índidiíIe. Inde po oftrerís quoque morem perhibent radítum,vtpropínquos fcemínz& viros fuos falutent il 0: o: quod ille poft claifem in R ammatam deprecantes víros X íram eorum mulcentes, íta eos falutauiflent& amplexi ellent, Sunt quiltali& Leucaríz filiam Romam, funt qu i Thee ephiFerculisfila filium Aenez nuptam, alij A(canij Aenez filiam vrbi aíütnome desi den Ij Vlifsís& Circes filíum vrbem condidiffe Romanam: alij Remum A emathíonís filium ab Diomede ex Troía míffum: alij Remum Latínorum tyránum,cum eíe cil Het nios; quiín Lydiam ex Theflalía, ex Lydía commígrauerant in Italiam, lam necínte quiprobatifsima adferunt.quivibi Romulum contendunt nomen pofuiffc(Ie, de orig ine ius conuenit. Hi Aenez ex Dexitheanata Phorbantís filium cum fratre I&emo ínfantem admódum deportatumín Italíam fuifTe, Cum autem Ícaphaerelíquae periflentamne effufo, ílla vero,ín qua pueri erant, ad ripam placídé delata lenem eflet, p prater[ber em is luósfuiffe, atque íta eum locum Romamfui(leappellatum. 1l liRomam foemina illius Troíanze filiam que T'elemachi filio nupta Latino fuít, Romuli matrem fuiffe. Aemilíam alij Aeneze& Lau niz filiam ex Marte concepíffe. Ali fabul ilófa plane de eius ortu refe numi fpecirum Tar-: chetio Albanorum regi, homíniteterrímo& feuifsimo,diuínum domi oblatum:Genitale ex foco eíus mafculini fexus extitíffe; permultofidies cóparu itle, atqy ora aculo, quod ín Hetruría Tethydiís erat,refponfum: vt vírgo cumfpeciro coire: ,exqua filium virtute clarifsímum; fortunatg& robore oríturum infignem. Hoc re eponfum'Tàrchetíus cum vní e filiabus expofuiflet, fufsifferq ci Genitali illo vtíungeret fe: eam quoódafpernaretur, fummififTeancillam. T'archetium, vtrefciuít, grauiter c oftenfum,a mbas ín vincula coníeci(le, morte uíndícaturum. Sed cum V effa íllí ín fomni io oblata, deterrui(Tet eum acede, einn uínculís texere puellas íufsifTe, ealegevteadetéxta elocarentur: atque illàs texuiffe ínterdíunocte mandato T'archetij alas retex erc telam folítas. Cum ancíla ex Geenítali íllo geminos eíleteníxa, T'eratío cuidam Tarcl$ muecandos tradídifle. Illum ad fluuij ripam eos expofuitTe, i EA[Ie aiescg díueifi gene, rísalimenta mínuta orííndídifie: bubulcum tandem re cumad tíone conf fpedtaac cedere aufum,ínfantes fuftuliffe. Ad hunc modum ed ectosina: eos larchetíum,& fuperaffe. Hac Promation quídam ín híftoría; quam fcripfi"Us s Italícis, retulit. Caterum receptifsimze hiftoria:& à plurímísapprol bat s' ios Di iocles precipua ríequítu m.Btq uana quaqprínceps apud Graecos edidit, quz ín plerífque Fa c quam hicquoque va rient, vtbreuibus tamen abfoluam TDI reror sequi t. Ex SAEC pofterís, quí Alba regnarunt,ad duos fratres regnum deuenit, INumítore X Amulium. Vníuerío patrímonío»ab Amulío ín fortes díuífo duas regnodg cum REC& aduedio Troía thefauro coparato, fumpfit regnum Numítor. Amulij cum efient exargéto Numitorís amplíores opes, facileeumregno exuit: e eíusp filíam,quo & virginitate liber ab huíus partuforet, Vefta facerdotéleoat, 3e; Ream: funt€ quí Syluíam.INon multo poft deprehenditur contra m ipit S Mri legem preegnans. Neultímo fupplícío ifficeretur, regís filíaá patre precíbus Antho obtínuít: ín cuftodíam tamen ,neínfcío Amulío páreret, dataeft& remota ab homínum confortío. Illa gemellos edidítmíra corporis proceritate&& fpecie. Quare magís Amulíus cómotus imperat míniftro, vteos exponat, Huíc Fauftulo quídam nomen: Lol in non huíc, 50 1o M o 30 Xo $9 Romulus. 3 huic, verum ei quíhos fuftulit, fuiffe tradunt. Miínifter ínfantes impofuit alueo, atque expofiturus eos defcendítad fluuium. quem ínflatum cum cerneret€ rapídum ,non eít aufus accedere,fedad proxíma rípze expofitís, recefsít. Fluuío euagato, fufcípiens alueum aluuies,X leníter fubuehens ín loco deftítuít fatís molli, Cermanum.vocant nunc,quondam mea opíníone Giermarium à fratribus. Erat íuxtà ficus quam Rumína lem dícebant,vt multorum eft opínío,a Romulo: vel quía pecora rumínantía íllíc ca^ ptabant vmbram:vel quod maxímeé probatur, ptopter puerorum laciatíoném. Mammam ením vocabant Rumam prííci, SC deam ínfantíum educatíonís prefidem Rumi líam dícunt,eique facrificíum facíunt abfque víno, ín quo lac líbant, Ad pueros íbí íacenteslupam tradunt laCtantem curfum flexíffe,& pícum Martium nutríendís& fer, uandís praftó fuíffe. Martí ea anímalía facra habentur, Pícum Martíum przcípuo ho^ nore venerantur Latíní.vnde puerpera maior habíta fídes ex Matte peperíffe fe aíTeuerantí.Quamuís deceptamferantab Amulío,quí armatus eam fluprauerat, ín eam o^ pínionem veníffe.Sunt qui ferant nutrícís nomen ex vocís ambíeguitate fabulae locum dediíle. Lupas ením Latíniprzter notam fignificatíonem etíam vocabant eas; quz corpus vulgabant: cuíufcemodi Fauftulí vxorem puerorum natrítij fuiffe Accam Lau» rentíam nomíne.Huícetíam facra Romaní faciunt,& menfe Aprili flamen Martíalís libat, Laurentíalíavocantfeftum. Alteram ítem colunt Laurentíam ex caufa hufufcemodí. Herculís eedituus forte octj fallendí caufa,alea cum deo ludere ftatuit hac lege, fivicíífet,vt ille quíppíam fibi conferret doní:victus vt deo ípfelautum epulum& concu bítum praeberet formofz mulierís, In hanc legem, íacít pro deo, inde pro fe. Víctus cum ftare pactís,X coridítíoni vellet conuentz fatísfacere: coenam deo ínflruxit, Lau rentíam que formofam puellam nondum famofam mercede pactus, ínuítauít. Lectum ci ftrauítíntemplo, qua vt deus potíretur, eo ínloco conclufit illam. Fama tenet Herculem cum puella congreíTum, íufsiffe eíad forum mane fe conferret,& ín quem íncí» díílet prímüm, euni ofculo dato amiícítía fibi íungeret, Occurrit eí quidam ex cíui^ bus magno natu€ opulentus Tarrutíus líberís orbus, qui hactenus zetatem ín czelio batu egerat, Hic Laurentíam complexus eftac dilexít niultorumi que&€ lautoruni pra díorum relíquít moríens haeredem, qua ílla pleraque populo legauít. Hzec cum íám ce^ lebrínomíne effet atqueá deo dílecta, traditur ex hominum ablata confpectu, quo locoprior Laurentía humata eft, V elabrum nuncvocant ex eo, quod ín crebris flauij exundatíonibus traíectus eo loco ín forum effet. Traíectum velaturam vocant. Alij de. ducuntà velo:quód quí munus populo exhibent,índe velis víam,quz à foro fert íri círcum maxímum, adumbrent, Hac de caufa Laurentía altera apud Romanos colítur, Fauftulus ínfantes regíus fubulcus clam omnibus fuftulit. Alij veritatí confona magis referunt,confcio Numítore,& alímenta fuppedítante fecretó Inutrítijs, pueros líterís omní queliberali dífcíplína Gabfjs ínftitutos:quítradunt praterea, quía fugentes vifi effent lupam, à papilla Romulum& Renium vocatos, Horum illíco ín príma etíam «tate corporís przeftantía índolem ex procerítate& forma oftendít:& cum adoleícerent,acresambo& fortes,atque ad obíecta perícula magaanimí fuerunt plane'que íntrepídí. Romulus tamen przcellentíor confilio& cíuili prudentía habebatur,ín pat? cendo venando que, vicínís quibus cum haberet commercíum: magnam defe opínío^ nem przbens,adimperandum fe quám ad parendum natum potíus effe. Itaque popu laríbus& humílíoríbus gratí effe: víllicos regíos, procuratores& pecoris magiflros, vt níhilo fepracellentíores contemnere,nec mínís eorum mouetí vel íra:ín fermoníbus& ftudíís liberalibus frequentes e(Tejab otío& ínertía vtrefordída abhorrentes ,amplectí autem labores,venatíonem, curfus: facere ín latrones ímpetum& afflictosab íniuría víndícare, Híncadolefcentibus magnum nomen.Exorta alíquando ínter Numítorís& Amulij paftores cotentíone, pecoribuf que abactís à Numitorís bubulcis, non tulerüt eam iníuríam,fed cecíderunt eos& ín fugá verterüt,exueruntig magna ex parte preda, nihil Numítorís morat índígnatíone.Gregem índeínopum& feruorü cogunt recípi^ unt q,,vtres fjsauthoríbus fpectare ad defectione& audax facinus víderetur, Cüm ef^ fetauté facrificádi€ auguradí Romulus ftudiofus, eo forte ín facríficío occupato, ínua^ dunt Numítorís paítores íter cum paruo comítatu facíentem Remum. Dum ictus& vulnera vtrínque ínferuntur,víncunt INumítorís paftores,ac Remum capíunt. Rapt ad fe& accufatum Numítor,quía íram verebatur fratrís,ípfe non püníuit: fed profectus ad illum,vltíonem poftulauit, qui frater effet regís,violatus ab íplius famulis, R ei índignib Cermanunt, Runina lis. Rumilia Dede Picus Martius Lup4. Acca Laurctid, Larentia grecé legitur. Laurentialia. Laurétia alter. Yarrutius, Velabrit,de quo Liuius dec. 5,, li. 7. Fauftulus, Romulicz Remi educatio. Indoles Studi4 Rortuli relioio. Reid capitur, Numitoris&quitas, Dei prokidétia. Remi oratio, einfque«7 Vkomuli agnitio. Nurtitóris prudentia. Faufluli is Refno feruando[lu diun. Fatalis intcrucfus. Amulij folicitus dimus. JManipulus, Manipulares vnde dicti. Amulius obtricatur, Ronacóditur, Afylum aperit Romulus, I4. Plutarchi tas cum etiam Albanos motos eíus dignitate afficeret,adductus eft Amulías, vt R emt fratríad fupplícíum dederet. Adolefcente domi ducto,corporís exímía praeter czeteros fpeciem& robur miratus,fimulanimaduerfa ín vultuaudacía& confidentíaanimi, in pertertítáque& inuícta prefentí perículo conftantía:facta deínde& gefta eíus audíens, eaque cum corpore X anímo comparans,ad caput magnarum rerum, deo haud dubio imprímíspraefente X authore perducitur:acftudío veritatis forte fortuna rogauit,qui fit queue eius orígo, comique alloquío& humano íntuítu fpem cum fiducía dat. llle ír ure. píde:Níhil, inquit, te celabo, namque rcgío anímo magis míhí víderís quàm Amulíus efle, quíanteaudias& quzras quám damnes:ílle dedit ínaudítos. Prímum regís míniftrorum Fauftuli€ Laurentíz filíos credídimus nos: Gemíní fumus. V erum vt accufatí apud te fumus& calumnía círcumuenti,de víta vt períclítemur, míra de nobís íntelligímus. Certa nefint,praefens apparet perículum decreturit. Conceptum noftrum prodi» gíofumaccipímus,incunabula& lactatíonem infantium etíam magís noua, Aues ením & ferze, quibus obíegii eramus,ímprímís lupa& pícus Martíus,cum ad magnum fluuii inalueo iaceremus,mifitís cíbarijs nos nutrierunt. Extat alueus& faluus cft; aeneis vín» culís círc&ductus,literís ínfcríptus exolefcétibus,quz parentibus effent ínterítus noftrí inutílía iudícía.NNumitorís ad verba& ztaté ex facíe elucenté,tépus cóparantis blanda fpes,animumtetigítfubijt quecura quemadmodum cum filía, qua ín arcta adhuc detinebatur cuftodía,remotis arbítris ageret de hís. At Fauftulus, vt captü Remü& dedítü accepít, Romulí implorat opem,eí que tandem veram originem ípltusaperít,quam ob: fcuréante& obíter hactenus índícauerat: quatenus illís,fianímum aduerterent,anímos facere poffet.Simul temporís necefsitate feftínabüdus& perculfus, cum alueo contédit ad Numítore, V enít autem ínfufpítíonem regíz ad portam ftatíoní;& cum oculos in e intenderetatque ílletrepídaretad ínterrogata,detectus eft qué pallío operueratalueus, Eratforte ínter os quídam ex ills, qui protjcíendos acceperant pucros,& exponendis interfuerunt. Híc vt alueüiafpexít, agnouit ed exforma& líterís, reg fufpicione attícit, quam non neglexít, fed aperuítregi,& ad quaftíonem vocauit. Tantís& tà multis cír» cumuentus perículís nonomníno Fauftulus infractus ftetít)neque omnía tame expreífà ei fuere, Pueros ergo efle fatetur fuperftites, fed procul Alba pafcere, Alueum fe adllía ferre, que& certiorem deliberísfpem vídere,& contrectare eum fepe cupíerat.Id quod víu veníre perplexís folet,& illís quí metum velíram ín confilitt adhibent, accídít Amulío. Quendam& probum vírum& Numitoris amicum ad eum míttít quaefitum, ecquíd deincolumítate puerorum íntellexííIet. Illeaccedens vt pene hzrentem íam Remum ín complexibus€ ofculis Numitorísvidit,& fpem eíus confirmauít,& vtre gnauíterag. grederetur, author fuit, fimulgfeíllís adiunxít& rem adíuuit. INecartículus vllam con cedebat vel iínuítís prolatationem, nam Romulus íam aderat, ad quem odío& metu Amulij elobus fe effuderat cíuíam. IManum etíam non contemnendam ipfeadducebat ín centurías díftributam, Síngulas vnus ducebat, gramínís& fruticum manípulum conto allígatum ferens, Inde manet ín hodíernü díem,vtín exercituhos manípulares appellet. AtKemus cum cíuesad fe traheret, Romulus veró adorítetur forís, torpídustyrannus & attonítus níhil eft contrà molitus, nec quicquam falubris confili cepit. taque deprehenfus obtruncatut. Hazcfere cum& Fabius referat& Peparethíus Diocles,quem pu to de condíta Roma prímüm memoríz mandaffe, fufpectam quídam habet fabulam&& commentum, INos cüm cernamus, quanta vís fit fortunz, non debemus cí fidem dero» gare,reputantes anímo,rem Romanam.fiue díuíno aliquo aufpícío€ magno míraculo non fuiffe eó potentía progreffuram. Intefecto Amulio rebusqy compofitís, Albze habi tare X víuo regnare auo. nonínduxeruntín animum. Quare permito íllí regno,matríqs debito habíto honore,ipfis confilium fuit feorfumvrbis,vbi prímum fuerant educatí,co» dendz.nam hzc mihí caufa potífsímü probatur. Fortafsís auté cum íam ferui atq exu» les cofluxiflent frequentes ad ípfos,relíiquit erat vtaut res illorii plane corruerent,(i díísf patíhí effentaut vt feparatím cum ijsconíungerent domícílium.Nà abnuiffe Albanos ín corpus fuum& cíuitatem recipere fugitíuos illos& exules,conftat prímü ex mulíerü raptu nO exlíbídíne inftítuto,(ed ob conubíoriü difficultate neceffarío facínore. Colue» runt ením fupra modüraptas. Mox íactís vrbis fundamentisafylum aperuerüt profugís & fugitíuís, quod Dei Afyleiappellauerunt:omnefque recípíebát, neg; feruit dominis, neccrediítoribus nexum,nec magiftratibus dedebanthomicídam:verüm ínuiolatü loci ex oraculo Apollínís pyacftare fe aflerebant,Ita vrbs e(t breuífrequentata,na príma zdificía 19 LO 49 * LO e] 50 Romulus. T fici ane namplíusfuiffe millevolunt. Verum dehís infra.Intentís condend levibiilíco de loco diíícordiaínteruenic R. omulus quadratamR omam condídit, atque€ eo ít 1loco fta e'oluítvrbem. Aüétíní Remus munítíorem def fignauit partem, qu odab eo eft R.emoníum díctum, unc Riíguaríum vocitatur. Itaquelítem augurío committunt, Cüm daerfilacacepilienta fex vultures Remo tradunt Romulo bis totídé fe ofte niil Qui, am Remüv ELCÁEX MAE diffe,Romulum mentítum:fed cümaccefsifIet ad e& R.émus.tunc dodecim Romulo vifos:quaproptermanfi ife, vt ín augurio capíendo Ron mahí habeát ultures precípuos. Herodorus Pontícus Her culiletm augurium tradítfuiíTe,fi vultur ^ obtulí(Ietei ínre agenda Et eft hoc anímal preter cztera ínnocentifsímum ,neé fatis vel plantís vel pecorííncommodat, Cadaueríbus tantum vefcítur:níhil quod vfuat; pe^ nít,neque eí nocet, Volucríbus ob cognatíone abftínet etíam mortuís:cü aq juilae, no^ Ie accípitres fui generísaues inuad.nt& ínterímat vel rmm. Ac:fchy lus aít, Immundaáa utis fit, iqua di duem depa[citur. Iam volucres alíz fere Gcuiisfio ets obuerfantur. V ulturís rarum eft fp ectaculum, neq; quenquam temere,quí pullos vulturínos confpexerit,ínuenías:fed rarítas eorum non» nullís& ínfolentía opin oneminuexítnouam,ex alío orbe huc eos co mmiígrare:cuíutz cemodí vates conten CUT quodnon natura duce nec fp onte n profert fua, fed míttítur díuínitus. D etecta fra xude, Remus doloremotus Rómulí, cum foffam dactret, qua muro amplectí vrbem[lattiera at,de fignatíonem pártím lu dibrío habuít, partím fit Hi n0 fi tU [e ' ínterpellauít. Poíftremo cum eam tran nfilíre'et, ceíum eo loco effe authores funt quí^ dam Romulímanu, alij C»clerís, quí PC Romulí. Eo ín'certamíne Fauftulus quoque& Plíftínus Fauftulí frate quem focíum ín educendo Tibe nulo Faufítülum habu í(Te(cribunt, cecidere. Celer ín Hetruríam exulatum íuít. Ab eo veloces, vocant R. o maní Celeres:& Q). Metellum,quodpa atre defuncto munus gladíatoríüi po fet; paucis dícbus it n apparatu pofitís, velocítatis admíratíone, CORE appellauere. o. mulus; poftquam Remum vna cum nutritijs fuís ín R.erionía fepel fuit, condídít vrbém: ad quodaccíuít Hetrufcos qui velutín inyfteríjs, vt quídque fa éiünduii FARM nijs quibufdam&: fcriptis praferípferunt,docueruntque. Comítio foffà eft rotunda citcunducia, In eam primitías detulerunt omníum qua demore vt ben ís, natuta vtebantur vt neceífarjs, P oftremo ex qua quifque d dene erat regíone, eíus terre por» tíunculam ctiam co coníiecerunt& commiícuerunt. Fofiàm dd eodem quo ccelum nom íne, vocauerunt Mundum. Hínc vrbe ficut circulo centrum círcumícriz Xere. Condí tor aratro zzreum vomerem adíungiít, íunctís' que bobus mare& foe mína, ipfe circum lieame enta profundum índucit fulceüm.|. Sequentíum munus efto vt S xrei itas a ib aie ro glebas intro vertantnec vllain firiant extràferrí;— Ita mcenía alíquotlíterís, Pomeríum dicitur, quafi poft vel pone moenia. OD ulo o dedif^ EU RI AUER m eft, vomere exempto: Mqüedtatte fublato, fpacium rclíndetotum haber ntmurum prater portasfacrum. INam eas fi ducerent faci B» re líigtofum efl let neceffaría& x impura ín vibemrecípere& e xportare. Condítam vrben ín confeffo eft vndecímo Calend. Maías,quem díem Romanípatríz Nin t liat. habentqg feftum. Inítío, vt fama eft, ni hil ímmol. ibant anímatum. Purum cenfebant & iíncruentum decere Natalil us patríae folenne confecratum conferuare. Eundem diem illi& ante vrbem condítam, fefto Paftorali habebant facrum,& Palilía vocabant. eeterüm Calenda hacten npeftate apud Romanos nihil qu adrant cum Graecorum íntru: nijs. Atdiemillum, quo condídít vrbem Romulus, plané ín t rígefímum menfis apud d Graecos tradu nt íncidiffe, quo fubíens folís orbem luna defecit: quem defectum Reiesieiemeidite T'eíum Portam Lyrícum atbítrantur, cum íncurreret ín tertíum fe^ e Olym píadís annum: Varroní philo ofopho, quí Romanon um plurimae tuit ín híftoría lec lionis famílíarís erat T"arrutíus, philofophus ille quídem 8& ma ithematícus,atop etíam genetlíacus, Cuífcí entíae íta fe fpes ulandi gratía dederat, vtín ea videretur excell ere Fui icpofuít Va t Romulínatalem de fignaret, ex cuentís eíu Sidi ensrationes, fi. cut quae nhi cati trícarur ER nt contextus, Efufdem efle ení iESEA línze,cüm díem natalem acceperís, vítam cuíufpíam praenücíare, ac vita sropofíra ex quí lem. Sufcepít prouíncíam Tarrutíus, pofitísq; ob oculos Romuli cafibus Malis, ac vitz fpacio& mortís genere: atque íftís comparatís omníbus confidenter& íntrepide onceptum á matre pronuncíauí t anno fecunda Olympíadís primo, menfis quem vo cant Aegyptij Choeac,(December ís fit)tertío&vícefimo díead tertíam horam qua(ol b 3 "s ) r9 i] -] £o £o * Remoniumt, Ri guaruu, Vulturum aucti fi Cg. natura. Reni e Fauflu li cedes, Celer ry. C-eleres vnde di £ Q- Metellus C€ le Y. JMurorun defJigtatio. Mundus, Pottteriumynde dictum, Muri facri. Rome natalis, Palilia, Varro plilofaTarrutius- md» tbematicus. RortuliNatalis, vrbis natalis. Romuli Rep. conflituit. Legio,vnde di"ms cia, patres Q7 Senatus, nde dicti. Patres Cofcripti, Patronus, Clicis; Sabinarum vapus, Confit Dets. Neptunus equee ftris. Raptarum numerus, Herfilla uxor Romuli. Romuli F. Priima appellata. Aolliis Roituü F, l6 Plutarchi. omní ex parte defecít.In lucem edítum menfis Toth, quem dícas Septembrem, vícefi mo prímo,círcafolís ortum:díenono menfis Pharmuthí,quírefpondet Aprili, vrbís íncunabula fuílfe ínter fecundam& tertíam horam.Síquídem non mínus vrbís quàm ho» mínís fortunz certum eft tempus quod ex prímis íncunabulís ad ftellarum capítur po^ fitiones. Verüm hzcfortafsís& fimilia non tam eruntlectori odiofa, quía fabulofa funt, quám nouítate& curíofitate ducent. Vrbe íam condita fuuentutem ín milítares ordínes centuríauit.Sínguli ordínes pedítum habebantterna millía, trícenos equítes. Quia vero ex omnibus bellícofi lectí erant,Legío dícta.Híncrelíquum czetum habuít& díxít populum.Centum praftantífsimorum delegit confilium, Patres vocauít:collegium Se^ natum.Patres dí&tos ferunt quod liberorum íngenuorum efTent parentes:alij, quod pá^ 19 rentes fuoslaudare poffent,quod ex colluuie illa cíuítatís prímalícebat paucís.Sunt,qui à patrocínio, Patronem quéndam,qui fecutus fuerat Euandrum aduenam, defen(orem ínopum& víndícem,huicreí nomen arbítrantes tríbuiTe. V eríus vídeatur, Romulum príncipum& potenti(símorum cenfefitem parteis effe,vt patría cura& folícítudine co» plecterentur demífsíores: fimulque docentem plebem ne tímerent praftantíores, ne» ue ínuiderenthonoribus eorum,fed vterentur ijs cum beneuolentía, ac ducerent patres appellarentque,íd nomen hís dediffe. Nam nunc quoque fenatores, extera natíones, Pratores€ Imperatores,ipfi Romani cumamplí(símo& honoratifsímo, tum míníme ínuídiofo nomine Patres Confcriptos vocát:príncípio Patres tantüm,póft namero am^ plíficato Patres Confcríptos appellauere. Atque eo tam venerando vocabulo populum 16 à fenatu diftinxit. Czeteros deínde, quibus maiores erantopes,fecreuítà plebe, appella. uitque Patronos íllos,hos Clíetes. Ex quo fonte mirifice eos ínter fe beneuolétíz necef[itudinífque copulauitiure:cümliítígantibus patroni deíure refponderent, atque aduocati ade(lent ín íudicío,omnibuf'que ítem ínrebus confilio eos X ftudio foueret:hos co^ trà colerent clíentes nó honorando modo,verüm dote etía tenuíorti filiabus coferenda, & zrealíeno fufcipiendo. Teftímonij aduerfus patronum clíentí, vel patrono aduerfus clientem dicendí,nullalegis nulla magiftratus coactío erat. Poftea hís officijs níhil ím» mínutis fi mercedemaccepi(Tent porentíores à demifsioribus, turpe haberi cepít& fordídum,Sed hactenus dehis. Ab vrbe condíta quarto menfe raptum delignatum Sabina . rumtradít Fabíus.R omulum ípfum quídam authores funtad arma natum, atque certis 5 adductum oraculís,ín fatís effe re militarivt Roma ín immenfum crefceret, ad víolandü Sabínos,anímum íntendiffe:neque fane multas,fed rapuiíle tríigínta duntaxat,ut quí no tam cónnubía quàm bellum quazreret.atquííd parum congruít, Verüm vrbem cum fta. tím víderet refertam aduenís, quorum haberent pauci coíuges,relíquí ex egenís conflatá & obícurís contemnerentur,neque putaretur confeníus eorum duraturus: fperaret zutem ex hacíníuría vínculumalíquod fuís,vbí mulieres demul(iffent,cum Sabínís& nat cíturü commercíum,rem ad hc modum aggreflus eft. Prímum díuulgauit deí cuíufpía defoffàm fefub terra aram reperiffe, Confum vocabant deum:fiue confiliorum ille prae^ fesà confilio vel confulibus díctus,fiue Neptunus equeftrís fuít.Hacarain círco maxi» mo eft,alíàs operta,ludís Círcenfibus aperitur. Alij díctítant,quía plane arcanum de- 4o beat effe€ tectum confilium,recte deo aram quz fub terra effec abdita, facratam fuiffe, Ob eam ínuentam magníficum facríficíum, ludos,€ fpectaculum folenne finiti mis indixit& concelebrauit. Multí mortales couenere.ille cum príncípíbus trabeaamí^ ctus przfedír.Síignum dederat adoríendí,cum ipfe exurgens complícaflettrabeam rur fusqy índueret. Multi gladijs accíncti oculos tenebant ín eum íntentos. Dato figno ftrín gunt enfes,& magno clamore ad capiendas Sabínarum filías dífcurrunt. Fugíentes omí ferunt Sabínos,neqpfunteosfecutí, Raptasaíunthítrigíntatantum,& ab eísnomínatas curías: Valerías Antías quíngentas uiginti feptem:Iuba,octogínta tres fupra fexcen tasuírgínes. Id Romulum fubleuauít potífsímüm, quod matronam nífi unam non r2 puiffent Herfilíam,ídq; imprudentes. Quippe quosnon líbído, non íníutía ad rapíen^ 29 dum ínftigaui(let:fed ut commifcerent coniungerentq; utrancy gentem arctífsímís uínculís.Herlilíam nupfiffe Hoftilío quídam tradunt,uiro ínter Romanos nobilí(símo: ipfi alij Romulo,cuí etíam illam liberos peperí(le,filíam Prímam ex ordínenafcendi íta nun cupatam:unícum preterea filíum,quem ab concurfu fub fe cíuíum Aollíum ílle uocauit, pofteri Abillium.Hec Troezeníus fcribit Zenodotus,qua tamen multí refellunt. Inter uírgínum raptores fuifTe aiunt plebeíorum glob&, quí puellam longe ante alías ínfigne fpecie& ftatura ducebant;quá ijs cum quidá eripere ex prímoribus conarentur, Talafío terri d "x hJ 30 4o 5o Romulus. 17 ferri illi lamítauerunt fuueniclato probodqg. Quo audito, eratulatío collaudaffe,fuiíTe etíam i quiregrefsicomitarenturs gratía S EAoIE"T'alafi A clamantes. Inde Romanis inhuncvígi díem voxnuptíalís facta, v Talafio vox ttti ptialisapud Ro INam Brofperd Talafi»cefsifle hoc matrímoníum aíunt.Sextius Sylla Carthagínenfisse"anos,cur. tulít nobís, vír X doctus& feftíuus, eam vocem pro figno dedifie 1 Romulun adraptrü, Pme. Itacg Wii eA abducébant, conclamiabant omnes Tlialafio: atqj híncrelíctum hunc."^ I morem nuptijs. Pleríg; ínter quas eft luba;adhortatíonem& íncítatíonem ad laborísíe wba.—— dulítatem& laníficium, quod Grzecí zaAacíay dícunt, cenfent nondum id temporís Ira» Lingualtalica, lícis verbís cum Graecis confufis. Quodfihoc placet, 8& Romani tum Tafalrn vocabulum nobífcum ví ümpabantatiam conijcías magís probabilem ratíonem. nam ín fcedere quod Sabíní poft bellum pepígerunt cum Romanís ,conuenít nealíam operàm vírís quàm circalaníficíum Braten ese res: químos fécutís nuptijs pena iic vtquíclorent puellas,vel deducerent, vel prafentes eflent,omnino Talafio acclaimarer pet rlu Cet teftantes ad Bullam id quamlanifícíum munus, fporifam adducí. mer tur híae etíam hodíe, nelímen fponfa ípía tranfcendatín domum, fed(ula ata ínferatut quod vi tuncíllat z non ingrefl: eff: lent. Addunt quidam, quatido fponfe capillos haftz di(cri^ mínent cufpide, primas nuptías denotarevi X hof Liliter contractas: de quibus prolixíus ía Quzftíonibus dixímus.| Admíffus hícraptus eft octauo decínio díeSextílís, quem Plutar. Prol nuncvocant Auguftum, quo Confualía celebrant. Sabínorum magna gens quídem&C Confualia bellobona erat, ied uicati ím habítabantfíne moenibus, Nam cum coloni effent-Liacedae^. Sabinorum ges moniorum,merító ingentes anímos& íntrepídos gerebant. At quía magnís fe picto^ bus cernebantaftrictos,tímentes filíabus legatos mí(eruntad Romulum! cum zequís& moderatís poftulatís: red. deret libi puellas ,& uím íllatam refolueret,tum cum bona gra^ tía X lege amícitíam& affínítatem ínter utrancg gentem contraherct. meum remíttéret Romulus sp rellas;peteretautem à Sabinis, uthanc riecefsítudínem comprobarent:alij in deliberádo& apparatulente agebant. Cenínefium tex Acron magno uír Ácron Cei anímo& bellator ínfi ignís,quííamdudum R'omulí cepta habebat fufpecta,& hocfaci^ fium rex? e f à n - U o "A P cinoreín: nulíeres auífo formídandum cunctís exiítímans neq toletab ilem Ítferretím infert Romulo puné, prímus bellum íntulít, magnísqy coptjs mouit in Romul um,& ín illum Romulus, Cum íam ín i confpectu effent,& inter fe contuerentur, prouocauerunt fe miutuo ad pu» gnam, copíjs íi acíe quiefcentibus.Ibi loui Romulus.fi hoftem vicifíTet fudiflecqg, üouit arma illíus femetípfum eí dedícaturum, Acronem füperat& occídit, exercítum efus fi. gnís sellos pecias Eodemimperreppidi im eorum capit, ficcuíotat came ti€os, quí illíc fubftíterant:nili quod demoliírí zedificía íuffos Romam attrahít, atq ín cíuítatem ze^ quo o recip?'t fure. Neq; res alía ulla períndeamplíficauit cíuítatem Roi, ,itquodcon» Romuli trium necteret fibí,& ín corpus fuum coritríbueret uíctos. Romulus ut üotum Ioui redderet phu. quamg eratiftí ímum eceens ciuíum fpeciofifsimum: quercum quam ín caftrís uidit míiz proceríta tís, tecidít& ínftar a doriquitero ophaí,, Aci ronís armís apte fufpehifis ex ea adap ptatístp, V efteip feíncíncta, capite fluente coma,laurea coronatus,feretrum dex tro ínníxum humero dírectum gerens incefsit, carmen uíctoríale exerci iui przíensin armís feque: ití,cfuíbus cum gra tulatíot c&laudib. useum excípíetib»us. T Fumiphorgin Triumpboru fuitha zc celebritas ín pofterum orígo& exemplum. Feretrum louís Feretríj domumiape nitum. pellatum eft à Rerienido. P; recatus enítri deü fu rerat,vt Acronem feríret& cederet. Opíma I"Prier Ferefpolía dícia funt, authore Varrone, quod di üítías opes appellent. Rectius mihi videtur trus ab opere. nam cüm manufua dux ducem ínterficiens, ír pfe decus parit., permíttítür eí Opina fpolia. opíma fpolia confecrare, Ac tríbus modo Romanís imperatoribus eíus fortuna decoris fuít: prímó Romulo,ínterfecto Cenínenfi Acrone:fecundó Cornelío Coffo, c quí V olüníum Tufcorum ducem occídít: poftremo Claudío 7 Maarcello,à quo Giallorü rex caefus eft Víridomarus.Coffus& Marcellus curru iam ínuec"tí funt,cüm SIG olía ferrent. Romulá fallitur Dionyfius qui vfum dí cít curtu.fiquide Tarquínía Deniarati fi dítá memoríe eft regum principem, cam ín fpeciem& fa tum, eM MA ph ios.Po Acron cefus. líü pro» Tarquinius pri 1 fcus curru| prig pi 1 s mus Triumpbo V colam(cribuntalij prímum curru tríumphátem ínuectum., INam Rornulíq. uíde ftat tríüpha ales uídere eft o: pe Deaüíctís Ceninefibus, c dum relíqui(Sabini te pus ín apparatu terunt, Fídenates, Cruftumeni,& Antemnates coíerunt conti nos: quiiítem acíefufi c d pída fua capí, agrosqy díuidí, acfe Romam n pafsifunttran ferri Romulus relíquum ag: ip artítus popülo,raptarum tantum parentibus,quod eorumfi iflet,concefsít.« Molefta hzc czterís erant Sabínis.ítaq; Imper atore creato T'atio ínfe- Ot b3 ftum arpeia prodit Sabinis Capito* lium. Antigoni ez Au gufticefaris dictum in proditores, Tárpeié mors. Tarpeius collis, Romuli cit T4tio piigtia, Curtius Sabi7 1U. Lacus Curtis. Hoflilij cedes. 4 nomulus faxo icis. Yupiter Stator, I oo Plutarchi ftumagmen Romam mouerunt. Haud expeditus erat ad vrbem acceflus: quod ís col lís,ubí nunc Capítolium eft;propugnaculum ijs effet cum prafidio: cuíprzeerat T'arpe: íus,non Tarpeía vírgo,utnonnullitradunt,qui ftultum facíunt Romulum. Verumfilía Prafectí Tarpeía,qua cupídíne captaaurearum armíllarum,quas gerentes videbat Sa^ bínos,prodídítijs arcem pacta prodítíonís mercedem qua lauís manibusferrent. Hac condítíone Tatío unam noctu referat portam, quarecípit Sabínos. V erüm enímuero non vnus ane dixít Antígonus prodentes amarefeodiffe cum prodiderint,neg; deRy mítalce Thrace Cafarjamare fe prodítionem,proditorem odiffe:fed eo ferc ín fceleratos animo funt íllí,quícorum operam requírüt, vt veneno& felle quarundam maleficarum beftíarum quí opus habent, Quíppeoperam eorum dum ex vfu eft amplectuntur: exe crantur fcelus vbi voto potíti funt, Perínde tum Tatíus Tarpeía fecít, íufsít fuís vt cone uentorum memores,que finíftris ferrent,omnía congererent ín íllam.Ipfeantealíos de» traxít manui armillam,vnatg cum hac fcutum eí íníecít, Cum ídem facerent omnes, auro illa infecto fcutísqp obruta eft:ítag; numero& pondere opprefla, Damnatus eftab Ro» mulo& Tarpeíus proditíonis,ut luba author eft Sulpitium Galbam inhiftoría prodere, Interrelíquos,quí Tarpeíz memínerunt,abfurdi funt(de quibus eft Antígonus)quiítra dunt ducís Sabínorum eam filíam Tatij fuiffe:& cum ínuita effet cum Romulo, hocperpetraffe;atque íta fuiffe patre ín eam confultum. Poeta vero Símulus plane delírat, qui non Sabínís eam,fed Gallís putat hanc Capítolíum prodidifle, cum effet regís corum ca pta amore. Is íta fcríbít: "Ait Capitolinam culos Tárpeiatenebat JIArcem,qua müris non. benefida fut. Gallica dam demens fequitur connubia:patvum, Qui orbis fceptra gerunt, prodidit illa laves. Mox de eíus morte: Jflam nam Boij,non sentes pullepuellam Gallorum ad gelidum corripuére padum; vat fibinudatis[plend entia dona lacertis Inüciunt mi[ere,condecorantq, necem. Caterüm à Tarpeía íllicfepulta,collísillevocatus T'arpeíus fuít, doneclocum eum Tar-' quíníus rex Iouí confecrauít: quo tempore offa eíus alío fuerunt delata, nomend eXoleuit Tarpeía:excepto faxo quod vocant etíamnunc Tarpeíum, ex quo przcípítarefcele ratos folebant. ArcemSabínos ínfidentesíra ftímulante prouocauítad pugnam Romu lus:nec Tatius munítum,fi vrgeretur,fuís receptum vídes detrectauít. Quod ením ínter frequentes colles planiciei eft,ubí cocutfurg acíes erant,ob loci difficultate vtríftg acrem videbatur& grauem dímícatíonem prabíturumifugam vero& ínfectatíonem ín arcto breu& Forte paucís ante díebus limus ex fluminis eluuíe altus X caecus reftíterat in con^ ualle,quo loco nuncforum eft:íta cüm tectus erat& euítatu diffícilis,tum moleftus& ín ímo mollís. Quo cum ferrentur ímperítía Sabíní,fortuna adfuit íjs.nam Curtíus celfo vír animo& clarus nomíne,cquolongeante figna euectus eft. Cum equus eíus ín voragi^ nem demergeretur, conatus eft eum alíquandíu czedendo& excítando exigere:vbiíd parum procedit,omí(lo equo ipfe éuadit. Locusab eo etíam hodie Lacus Curtíus di» citur, Perículo Sabíni vítato acríter capeffunt pugnam:ín qua lícet multís cadentibus, neutro ínclínauít víctoría, Inter eos cecídít Hoftilius: hunc Herfilíze vírum& auum Hoftílij,quipoft Numamregnauit, perhibent fuiffe. Cum autem certamina de íntegro multa, vt verifimile eft;breuí tempore fierent, vníus potífsímum memínerunt nouifsímí:quo cum ín capíte effet Romulus faxo íctus, vt pené ín terram prolaberetur, pu^ gna que excederet,pedem retulerunt Romani, motí que campo& fuga,delatí ad Pa^ latium funt. Interea Romulus ex vulnere aliquantulum recreatus occutrít fugientibus, ac repetere pugnam, reprímereque eos atque ín hoftem conabatur reducere: altá. que voce, vt refifterent, adhortabatur, certamen que ciebat. Cum vero effufa fuga círca eum Éeret, neque quifquam hoftium confpectum fuftineret: tenfís ad coelum ma^ nibus precatus louem eft, fugam vt fifteret, acrem Romanam ruentem fuftíneret ,re^ ftituerep. Haecorantís multos regísreprefsít verecundía, animumqy ablato tímore, addidít, Refliterunt vbí nunc Iouis Statorís templum eft.'T'um redíntegrato cer» tamíne ímpulerunt Sabínosad Regíam, quam nunc vocant,& Vefta edem, Hic A9 50 io 20 $30 4o 50 Romulus. I Hiceosíterarepugnam molientes, terribile vifu& ínaudítum cohibutt fpectaculum, Sabínorumfilíz quz raptz fuerant, ex díuerfislocís accurrére, Hae per infefta arma& cadauera cum clamore& vlulatu tanquam fanatíce ad viros& patres íntulerunt fe; partím ínfantes ín vinisgeftantes, partím crímbus refólutís: omnes tamen blandi(simiís nomínibus,hinc Sabínos,hínc Romanos appellantes. Confeftim fedauerunt vtro Íque; atque inter vtráque acíem datus eft tjs locus.lam eíulatus ab omnibus paríter percepcus eft;(peciesq; commouit eos:multo maxíme oratío ín obfecratíionem& precatíonem diíceptatione& querímonía definens. Quo noftro,ínquíunt, merito ín míferías tantas, & nuper&€ hoc tempore íncídímust'vi fumus& iníuría à marítis raptz, íníuría nofira d fratríbus,parentibus,propínquíis hactenus neglecta,dum vínculís cii inímíci(símís coglutínatz arctífsímis, timere raptoríbus& víolatoribus cogamur pralíatibus,& lugere cadentes. Neque ením vindicatum vírgínes aduolaftís à víolatoribus:fed nunca vírís auellitis coíuges& à liberís matres:qui míferís nobís tríftíus auxilium quàm neglectus ille fuít& prodítio, fertís:illa nobís ex horiim amore, ex veftra miferatione hzec oblata funt, Nam i alía bellí caufa effer, daridum hocerat nobís, que vos foceros, auos atque affines effecímus,arma vt poneretís.Sín nosín caufa fumus,abducite nos quefumus c generís X liberís,acreddíte nobís parentes cognatofque:abftrahere à prole atque vírís omíttíte,ne iterum captíuz reddamur.Ea cum Herfilía díceret, orarent que caterz,ín. ducijs factís procedunt ad colloquíum duces. Interea mulíeres ad parentes& fratres adducere vírosliberoíque;reficére cibo& potu eos quí quazrerent, faucios domum de^ portatos carare;ofteadere domi fe prelTe, quanta víriín fe índulgentía e(fent, quanta charitate€ honore profequerentur.Ita pax fit,vt quz vellent mulíeres, manerent apud cos, à quibus tenebantur, ab omní opere& obfequío praeterquam laníficío immu» 1es,communem haberent Romani& Sabini vrbem, Roma vrbs à Romulo, Romaní omnes Quírítes à T'atíj patría vocarentur, regnum ducibus domí milítíz'que confocíaretut. /Liocus vbí fcedus íctum fuit hodíe quoque à coeundo Comítíum vocatur. Gremínata vrbe centum ex Sabinís fenatores allectí Legiones conftítute ex pedití^ bus fenís millibus, equítíbus fexenís: Tribus tres, Ramnenfes à Romulo, à Tatío T'atienfes, Luceresà Luco: quó ínafylum multí quí confugerant, ínuíolatí ín cíuitatemrecepti erant.quíppe tres fuiffe,& nomentríbus& tribuni declarat. Síngulz denís coaitabàt curijs,q iíbus Sabínarum ímpofita nomina autumant quídam fuiile. V erum íd quía à regionibus cognomína complures habent, falfum videtur quamuís multa conítítuerínt ín honorem foeminarum, ex quibus hzc funt: decedere illís vía, ab omní obíceno dicto przfente muliere abftínere, non confpící nudum, aut apud íudicesrerum capítalium íllas caufam dícere, earum líberos ecftare bullam ex gura& fimilitudínecollí ornamentum& pretextam. Confilía non flatím vocabant reges ín vaum,fed feparata prímo cum fuís vterque centenís habebant, índe conueníebanto. mnes, Tatíushabitabat vbí edes nunc Monetz eft: Romulusad pulchrílíttorís quos vocant gradus círca deícenfum ex Palatio ín círcum maximum. quo loco referunt facram cornum fuífe,& fabulam attexunt, exercentem fe Romulum torfiffe ex A^ uentíno lanceam, cuius erat corneum haftile: alte defixam cufpídem conuellere, cüm multí níterentur, nemínem valuiffe: lafcíiuientem autem, quz lígnum erat amplexa, humum, ramos X flipítem corní exímía getmínafle procerítate. Bam pofteri vt rem fanctifsimam magna relígione venerantes muro cínxerunt. Quz fi cuí vifa effet mí: nus frondefcere vel vírefcere,(ed marcefcere& exarefcere,id clamoreille ílícó fignifica» batobufjs quibufque: qui ficut ad reftínguendum íncendíum aquam conclamabant, fimul concurfus ficbat, vndíque vafa plena eó aqux portantíum. Caío autem Caíare gradus ínftaurante,cum opífices tellurem adhzrentem arborí círcumfoderent imprudé tes,plané corruperuntradices, ac contabuít arbor. Menfes acceperunt Sabíni Romano» ruin: ín quibus quícquíd probatu dignü fit, ín víta Numzretulímus, Romulusab illis eft ícuta mutuatus,fua queac Romanorum quiferreante parmasArgolícas folebat,;ar. ma mutauít.Feftos díes& facra ínter fe promi(cua habuere: quz adferret v raq: gensnon antíquarunt,inftítuerüt ínfuper noua:ex quibus Matronalia funt;ob bellum díreptum, conceílà foemínís,ítemig Carmentalía. Carmentamaíunt quida Parcam efle hemínum. ;, ÜCo')-,'] T9 NK 14'7 A,»-* wr generationis praefide. vnde colítur à matribus familías. Alij Arcadís Euandrí memorant A d coíugem fuíffe fatídícam,& verfibus oracula folítà reddere: pi opterea à carmínibus dí. ctam Carmentam,cüm lNícoftratz verum nomen effet, Hec quidem vulearís eft opínio, ?£44 x I j.] d. L] P4x inler tnanos«7 Sabi tos, Quirites vaude dicti; Comittunt, Lcgio,quot mi £10; lites capiat. Tribu Ronisne. Curie Romatz, Honores faniiftis Romanis dclatt, Bulla,Orname tunm; Tatij ez. Roi: li edes. Sacra cornus. * Menfes à. Sabi. ni5 Roman ac» ceperunt, Matrenalta, Carmentalia, Carmenta. * Nicoflratz Lupercalia. Fcbratam, babet Greece. " 16 Lupercáübus. immola &um, a Luperci quare Mp Audi currant naat, .omuli leges. barricidiumt. L. Offius pri1:5 apud. Roinos patrem cat. Tal Cet, Anniluftrium. Fidene à Romulo capte. 20 Plutarchi Alij veró probabilius Carmentam interpretantur, quafi mente carentem, ex futore fa» natíco. De Palilijs fupra eft díctá. Lupercal íaexten pore dícas luftralía e eífe, quía díe» bus nefaftís aguntur, meníis Februarij, quem ínterpreterísluftralem, díem veteres Fe bruatam vocabant. Videtur vero€ nomíne folennítas ílla admodum vetufla, ab Arca. dibus Euandri comítíbus accepta. Czterüm haec vulgata eft fama, nam deduci nomen potuítalupa: quod índe Lupercí, vnde educatum Romulum ferunt, aufpícarí cern amus cütfüm pervrbem. verüm quzaguntur, cauíam probent coníectu dílficilem. lugulant capras,índe nobilibus duobus adolefcentibus adductis, alí(j gladio cruento frontem tín» gunt, alíj ftatim ímbutalacte lana detergunt eam: deterfa ridere adolefcentes oportet. hinctergoríbus diílectis caprarum, ín fublígaculo dífcurrunt nudi, obuíü quemq; Ícuticis cedentes, Mulíeres adulta non declínant verbera, proficere ea ad conceptíonem€ partumratze. Celebrítas eahoc quom habet peculíare, canem quód immolent Lupe rcí. Caufas fabulofas Butas quídam ín Blegtjsrerum Romanarum prodít: Romulum deui^ cto Amulío curfu fe exultantem contuliffe ín locum eum vbí lupa infantibus ipiis fum míferat mammam, atque hac folennitate eum curfum referrí, nobil lestg ín cutfu adole, Ícentes, Pi dave oblatos[Iriétis Yelut enfibus, Alba Tunc e e extulerant, Romulus atque Remus. Enfem vero cruentum fronti admotum czdísnotam effe& periculi. Abfterfionem per lacípfc for um monimentum nutrímentorum. C. Acilius ante condítam vrbem ai th. or eft, Ren muli& Remi pecus amíffum fuiffe,quos Fauno voto facto nudos, ne molefti lorfaret Adrequirendumid, excutriffe. hinc nudos difcurrere Lupercos.Cané art uftratío íd facri eft,ímmolarí: quod eo vtantur luf ftratí. Etením Graeci ín facrí lib: is catulos efferunt, ac pafsím exigunt catulos,qua ceremoníá vocant zgimxvAe Quod Íiín Luperca ilíbus gratítudínís caufa facrum faciunt, ob éductum& ferat mulum, non abfurde canem íugulant, quía lupis inímícus eft. nifi fane hoc anín quodí interpe lletín dí(currendo Lupercos, ponto Fama eft Romulum etíam! prímum confecraffe,víreínesqylegiffe,quas V eftales vocant.alíj tributt íd Numa alíoqui Romulum fuiffe traduntrelígiofum ,augurandág perítum, atq Ap is lui C P 1 lítuum geftaffe. Eftlítuus bacillum incurut mm,quo quiaufpicantur tépla eia ire j [us ap ] A ín Capitolioferunt feruarí folitum, fed captaà Call ís vrbe perdít m mox eíectís illis ín» tet cetera incenfa omnía& corrupta, multó obrutü cínere ínuentum fuifTe, intactum 2 tem ab igne. Leges Romulus nonnullas tulit: ex quíbus ílla dura eft, quae mulíerí à uiro uetat díuertere, at uíro permíttít llam, ueneficío fublatis líberís vel fubdíto partu uel adulterío admiffo repudíare. Sínalía de caufa domo exegerít eam, partem bonorun uírí attribuit mulíerí,partem Ceretí confecrauít. Quirepudiaff let uxorem, deos manes placatet. Singulare eft,quod quí poenam in eos ,quí parentes necauerunt, nullam fanxíe rít quoduís homí icídium, pa rricídij defignauerit non ine:tanqua am hocnefatio facinore illo ínaudito. Acmultís quí idem feculís poftuifus eft, merító fane, íd fcelus fenfiffe non extíturum.INam annís prope tótís fexcentís, nemo Romz fe íítí facínori obli(gauít: fed patrem interemííTe,L.Oftíus à fecüdo bello Punico ,prímus fertur. hactenus de illisfatís. Porrófamilíares quídam Tatij& propínquí, anno eius regni quínto, Hen itum legatos, ín quos proficífcentes Romam íncíderant ín itínere /fpol ylíare fu ntaggrefsí: quosrepugnantes& fe defendentes obtruncauerunt. Romulus facínóre per petrato tam atrocií, cofeftim fupplícío afficiendos cenfebat authores."'atius rem refjcíebat ac dífsimulabat. Vndeaperta eft íntet eos diíllenfio exorta, càm alíoqui fumma moderatione& concor díaregnum admínifítrarent comuniter. CoelorumnecelTaii cüm poenás fut'e gentíüi, 'Tatium non confequerentur, facríficantem cti Romulo Lauinij adortí ínter ect mulum vtvírum fuftum honorifice funt cum fauore prof fecutí. Ille corpus Tatij magn honore Romam delatum,tumulauítín Auentíno ad Armilufliríum,cedem tamen plane neglexit perfequí. Sunt quiferíbant metu perculfos Laurentes Tatij percuffores dedi dííle,fed Romulum cede penfatam caedem przfatit, eos noxa foluífTe. Ideo fermoníbus íactítatum& habitum, vt à regni focío liberaretur,accídi(Te íd eononínuito. Verüm ni» hil hínctumultus, nihil(edítionis orta ab Sabínís eft: fed partím fauore ínillum, partim metu potentiae: alij pro deó eum habentes vno& confiant anímo íllum coluere. Mu etía extera natíones fufpiciebant Romulü.Prífci Latíni mifsís legatís amícitía cum eo focíetatem íunxere, Fídenas cepitvicínam Romz vrbem(vt quídam authores(unt)ex 190 5&4 10 zo 50 40 50 Romulus. 2 Ímprouifo immiffo equitatu: quibus in mandatis dederat, vt cardínes excínderent portarum, mox opprefsítnec opínantes. Alij tradunt, cum occupaflent illi inuadere fines Romanos,populabunditg agrum& füburbíum fcede vaftaffent, ínfidijs Romulum cír» cumuentos plurímos occídifle, atq; vrbe eorum potítum e(Te. Non exctdít eam tam en, neque folo aequauít: fed:coloníam Romanam illuc, mífsís ad eam íncolendam duobus millibus quingentis cíuibus, Idíb, April. deduxít. Subinde peftiletía ingruít,qua mor» tem fübitam inferensnon trahebat morbum. Vulgabatur& in fruges pecudesi, inde magna fterilítas orta, Sanguíne quoque pluít. vnde prater fatales calamítates incefsít animís grauís fuperftítio. Enímuerovbieadem Laurenteslues infeftauít ,tum pro cet» to habítum,ob necem tam Tatij quàámlegatorum,íure no víndícatam vltíone díuinam, 'tramque perfequi cíuítatem. Deditis poft ltomícidís& fupplício vtrínque affectís,perfpícue malü eft mítígatü,luftrauítig R'omulus,vrbestq; expíatíonibus ,quas hodíe quog; vadunt adportà Ferentínam cclebrarí, Peftilentia eíamnum graffante Camerf fecerüt infines Romanos íncurfionem, quafi peíte Romanis ad vím propul(andam impeditís. Ar omulusínfeftro exercitu mouít ac przlio eos fudit, occídit(ex millía, expuenatoty horum oppído dímídíum eíus, quod bellum reliquum fecerat, Romam habítatum tra, duxít, Cameríum colonos Romanos bís totídem, quamibí relictiex Camerijs fuerant, Cal.Sexul.fcrípfit. Tantum illi fedecim propeannisá condita vrbe fuperatcíuíum.Inter ceteram przdam ex Camerío zeneum attulít currum,atc eum ín templo Vulcani dedícauít,cuíímpofuitftatua fuam à victoría coronatam. Ita conualefcente Romanare,ímbecílliores accola obferuab&t Romanos contéti fecuritate, Valídíores partím metu partím ínuídíanon neglígendum, fed occurrendü ducebant ííncremento eorum, Romulüg reprímendü. V efentes quí latum agrum& amplam colebant vrbem ínter Hetrufcos,occupant principes bellum facere Fídenís repetitis,quas afferebant pro fuís. Id veró nó mo do íniquum,fed erat rídículum etíam: quí laborantibus& bello prefsis auxilium non tu liffent,fed opprími fiuiffenthomínes,vt tecta nunc& agrüab altjsrepofcerent domínís. Iq; à Romulo cum contumeliofo refponfo dímifsibipertíto exercítu híncado:ti funt Fidenatíum copías,hínc Romulo occurrerunt, Apud Fidenas víctores ínteremerüt duo millía ciuium Romanorum:á Romulo fufi amplius octo millia de fiderauere. Iterum ad Fidenas conflixerunt;vbí víctoríam praecipue vírtute partam Romuli fuiffe, cuius confi lium cum pari audacía eluxit, roburg;& pernicítas plufquam humana ,omnes fatentur, Quodautem íactitantnónulli,fane qud eft fabulofum, atq; adeo à fideabhotrens pror fus,quatuordecím millium czíorum fuamet manu, amplíus dímidium ínterfeci(Te R o. mulum. Nam fimile commentum íactant de Aríftomene Meffenij,trécentas eum victimas mactaffe, ob totídem czfos Lacedaemonios, Terga dantesnon eft Romulus infe» cutus eos quí fuperftites erant, fedinfeftum exetcítum vrbí eorum admouit. Illi vbí tanta fractí calamitate fuerunt, ad preces conuerfi, foedus& pacem ín centum annos fecere, Mulciatifunt magna agrí portione,quod Septimagíum, íd eft feptimam pottíonem vo» cant,& qua íuxta fluuium erant falínís. Obfides tradiderunt ex primoribus quinqua ginta. Ob hanc quog víctoríam tríumphauít Idib. Octob. duxit ín eo cüm alios multos captíuos ,tum V'eientíum ducem íam fenem, qui ímprudenter vifus fuerat,& prater etatem imperítt Rep.gefsíffe. Vnde manfit,cüm ob partá víCtoríam facrificant,vt fenem perforum ad Capítolíü traducant praetextatum, cuí bulla puerile addunt,& proclamat preco,Sardeís venales. Nam Sardíanorü fama eft Hetrufcos colonos efle: funt aütvrbs Veij Hetruria. Hocnouífsimit,quod gefsit Romulus, bellü fuíc. Inde íd quod multí, ad. eoq prater pauca exempla fecerunt omnes; qui magno&€ mirabili fortunz fucceflu ad amplas afpíraueruntopes& faftígíum,nec ille declinauit: verüm rebus geftis elatusanimot ínfolefcens, relíquít comítate illam popularem, quam odiofo comutauít domína, tuatqy ex habítu,quo ornauít fe;pupugit cíues.fiquídem tunica veftíebatur purpureaac toga pretexta. R efponfa dabat ex folío recliuí.Stipabat eum perpetuó globus iuuen utn, quí à mínifteríj velocitate dícti Celeres fuere. Precedebantalij, qui baculís turbain fummouebant lorís fuccíncii, vt íflícoó vincíret eos, quos íllefuberet, Vnde Licores dicti:& virgze, quas geftabat,Fafces. Potuit fortaffe vox lictores, ínterpofita nüclitera c dici, cü olímlítores dicerétur:quafi Adroveyoi: id eft, miniftri publící, Auizey vocant etia hodíe Grze cípopulum.€ A«ip plebem. At cü auo Alba defuncto Numitore,lícetregnum ad ipfum pertíneret, Rép. ín populi gratia íufsiffet liberam effe, acmagiíftratü fupremü Albanis quotannís crearet; docuít eadem opera príncípes Romanos liberz&(ui(urís ji adr» Peflilentia Ko "me, Sanguis pluit, Caierium 4 RÀ mulo captutt. Vclentes, Vol; Romuli virtus inira in bello, Romuli cii Vei tiLus fedus; Septimagiumms quid, Sardeisvenales, 4 Sardibus Ly» die vrbe, Romuli faftus, celeres Romuli Satellites, Lictores, ynde, Fafces. Romuli sodes ratio in Albe regno cape[cen do, DeRomnuli exitu, varie opiniones. Scip. Africani minoris mors. Capre palus. dulius Proculus vomulitá morte vidit, Romuliad Pro culum oracula. Arifleas Procote[io ex con[beélu bominà raptus. Cleomedes AfLy palen[is ex confpectubominum ablatus. me 3 de more UD eret REL RE nomen e caufa co geb antur ínfenari üm: vbííubentíaufcultabant,neque vlla realía przlatí vulgo, quàm qu iod príot'es acta aüidíentes, difcedelt bant. acécztera quidem mín: usange bànteos. Cumvero captum de hoftibus a s diuifitfolus, V eíentibus y obfides reddídit, patrít u rum mí» snon proba: d au thoribus: tum profecioinfigníco onturmelía vífus eft fugoillare fenatum. Ciuamobrem cuninon multó poft raptusille ex oculis de ímprouifo e let, non catuít fenatus fufpício^ ne X calumnía. lk certi itrebus hümanís NoníslIul. vt nuncappellant, tunc Quínt. níhil díctu cértum X conftans de obitu fuo prater tempus, vtmodo díxímus, relínquens, Eo 5 díe multa, hac quoque memoría, celebranturi nílliuscommemora tionem cafus. Neq; vero ha Nd certitudo fit: cüm Scipio onís Afrícani, quiàccena domí extínctus e(Lratío mortís neque c ertafuerítneque quafita, fed quídam cum effet fua ese vale» tudínaríus,fir vila externa víi eteranr eum obiflz mortem: ahi j veneno mortem ii í 1 mo bt ulí(Í J , ait Et quíde n Sc cipionis Afi ícaní cadauer oculis FARM ex; T utn corpus aípícientíbus fact tí fufpicionem& fen fum. Romuli cum fubit SURE gíum nullum corporis comparuítnecveftium. V ndefufpicio fuít alíquoruin,ín t Vulcani fenatum illí manus: inililie dient IEEE CODICE e, partem que nuextulifíe. Alíorumopínío eft,nequeín Vulcani, neque patribus tantum przíen bus fuifi tum: fed cum extra vibe rem ME nui concionem Scar prz paludem upte ndám fubito coortam X atrocem tempeit tatem, cal igi ram conue iiio: iei, folís óbfcuratàml lucem, nocte m ingruifle non placídam neque Mii cum vehementibus tonítruis,ventoq& procel la vndí quefncumbente: Ibí multi ufam fu aífe, primores fe collegiiTe ín globum. P"oflc qu im ex tam tur] bído d & MCA RECIRARARER terfa rexrequi ifitus& defideratu: mifi deeovtíünquírerent curíofius: fed vtomnes colerent R. omi ved fuperosraptum, quí ex bono rege vo lens propítíusq ipfc(pí aret vulous co dito perfufum gaudio& bona fpe, cüm pac em pre ecibuspepe fciflet, domum ferecepiti. Fuííleautem nonnullos,qui fzctum ín difquifitionem vc catétacerbe& ínuídío fe, 49 patresq; percellerent& ínfa amíaafpe rgerent, quafi rídícula i"T populo perfuaderét, cum regem ipfi fuftuliffent. Ibi vírum ínter Patres nobilifsimum& fanctifsi mum, emulcd fidumacfamilíarem ex tjs quí ex Alba cum eo commigrauerant Romam, progreflum ín fo orum,[et ium Pt'ocu imd& tactis facris ín conci ione iuratum dix diffe, Romulum íter fa^ fpccíe& humana maíocre, armís fulgentibus& corufcantibus ornaMafpectum fe cius horrc ore perfufum díxifle: Quo nofirc i(tís nos& grauibus calumnfjs fubíecifti,totaumc " Refpodifleillum: Díjsvífum eft Procule,poftc ih ie vibem ad fummam fpem condídímus imperi ínter coeleftes,ex q B iin eramus, recíperemur, Valeítaque,& nuncía R. perantíam& remm ilítarem colant, js artibus futuram caputorbís R.oman propítius deu s adero Quirínus. Hzcnuntíanti propter vite ínnocenti fam íufiurandü, fides fuít. Atenímítmul díuínum quendam quafi furorem anímos vuloi ferüit corríp uit^ | habe: Ct , 2 [ (c,nemínem negaffe, fed fufpicione depofita omni& cali mnis p ace Quírí íní precib bus expofciíIe, deumq; eum confalutaui(ífe. Grermana h izec profecit lo cum fabulís videntur apud G le Aríftea P& Cl Adtypal bílítat rífte apud Viracos ae Arii tea Proconnef io, io comede Íty paleníi no obilítatís. Arifteam ia fullonistaberna vitam perhibent finde, corpusqy eíus, cum neceflarij adeffentad íd auferendum, ex confpecturaptum: ac quof ídam,, químodo pereg€ veniebat, affirmat? fe Arífte iex feoccurriffe Crotonem tendentí Cleomedem, cü robore X procerítate cor^ porís plufquam immenfa effet,fed ftolídus& ínfanus, multa vi perpetrafle: poftremó ín udo li mam. iftínentem culmen zdíum, columnam manu percufsiffe?& medíam fre-* gui ítaquetectum proruíffe. Obtrítis puetís cum cíueshomínem ínfectarentur,ín ar» agnam conieciíle, atque operculum conclufum íntus íta retínuifTe, vt reuellere malti e cüm(umma ví connítérentur, non valerent. Poftvbí arcam d illecuerant, neque ! wuenifTe neque mortuum. Attonítosad confulendum Apollinem Delphos mí, rÜ t ibus refpondifTevatem: V itinius Heroum Cleomedes AJiypale nfis. 10 20 30 49 $9 Romulus. 23 Fama eft Alcemenz quoque corpus,cum effetretur,ex oculís fubductum,&lapidem ín lecto fuiffe ínuentum.Huíufcemodi multa fabulantur commentítía, ca quz natura mor ualía funtínter czleftíareferentes,, Atquíadímere femel virtuti díuínitatem nefas& illi» berale, rurfus ín coelo locare terram ftultum fit, Kelínquendz ígitur fabulae, cum rem ipíam teneamus, vt aít Píndarus: Omníum corpus tenetur morte pallída, Meus reftans, aetetnítatís effigiem tenet, Eaením ex díis efl fola, índe eius ortus, eodem eft& redítus,tton quídem cómítante cor pore:verüm vbí planéà corpore explícata fit& feíunci a,euaferítq; íam vndequaq pura, carne exuta€ munda. Arídus ením híc anímus eft, vt vult Heraclitus praftantifsimus, quí ex corpore vtenube fulgur exílít. Commíftus veró corporí& ímplicitus, velut va por grauís,nebulofusqy greaccenditur& fupera petít, Ion funt ergo bonorü corpora contra legem nature vnà cítanímo ín ccelo collocáda: fed vírtutes atq; animí, natura& iudício díuíno ex hominibus ínter heroas, ex heroíbus ínter lares,€x laríbus fi femel fi cut in ínítíationibus luftrati(int& purgati, omní depofita condítíone mortali& dolóre, nonpublícalege, fedreípfa& confentaneáratíoneín numerum referendi funt deorum, optímum X beatíísímumfinem adepti. Ac Quírinum díctum Romulum quídam quafi Martem putant, alij quod cíues Romaní etíam Quírítes dícerentur: alij à quírí, ita fpículum vel haftam veteres vocafle,& Quuírítídís Iunonís fignum fpículo ímpofitum, atque ín regía collocatam haftam, Martem appellaffe, eosq; qui bello ftrenuam operam nauaflent, donarífolítosha(ta, Ergo quafi Martialem Romulum, aut haftatum deum nomen ínueniíle Quíríni, Aedes eiín colle confecrata; quemab íllo nomínánt Quit palem. Díes,quo vita excefsít, Plebis fuga vocatur,& Nona Capratínze: quod facra ez xta vrbemad Capra paludem facíant. Cumad facrifíciumpergunt, nomína multa patria proclamant, vc Marcum, Cneum, Caíum: referentes quemadmodum fugerent,& fe mutuo appellareat ín metuillo& tumultu, Hocfimulachrum ,alíafama efl,non me. tus, fedfeftinatíonis efle& properantías,atq; hínc oríginem deducunt. Cüm vrbe ca pta ceíectí Gallíà Camillo effent, neqy fefacile ciuítas ítaaccifis víríbus colligeret, mültí riomínís Latíni duce Líuío Pofthumío vrbem ínfefti bello petiere. Hic calira ín confpecta vrbís metatus, per caduceatorem figníficauít Latínos ín anímo habere exolefcétem iam veterem necefsitudínem X propinquitatem ínftaurare, vtracj gente nouís denuó con. glutinatanupttjs, Síígiturbonum numerum mítterent virgínum víduarumg, pacem& amícítiam habíturos,vtífimili ex caufa habuifTent cum Sabinis, Hís audítís KRomaní,etfi abello abhorreret,foemínarum dedítíonem tamen nihilo ducebat captíuítate potíorem, Hafitantibusancilla Philotís,vel vtalíj volunt Tutola nomine vtrum que diffaafit.Sug^ geísít autem dolum vt fimul& bellum declínarent, nec darentobfides, Eíus hoc fuit commentum, vtipfíam vnag; praftantes formaancillasad hoftes bene cultas mítterent pro íngenuís.Indefi fignum ipfa face daret, Romaniadorírenturarmati fopitos,trucídarentQy, íftaactum eft deceptís Latínís, Facem Philotís extulit ex caprífico,firagulis& ta petíbusa tergo,vtfalleretlumenhoftem,&R omanís confpícuü eflet, obiectis. Vt fignü confpexerunt, cítato gradu confeftím extulerunt fematurádí caufa ad portas, femutuó cohortantes fubínde. Ita hoftes adortí necopínantes fuderüt eos. In cuíus victoriae me» moríam, feftum celebrant,ac Capratinz vocantur Nonz,á caprífico. Inuítantfoemínás extra vrbem fici ramís ínumbratas. Coaciz ancillae círcumcurruntluduntdy, mox verberibus& lapidibus inter feprzlíantur: vt qua ín certamíne etía praftó pugnantibus R.omanís& auxilío fuerínt. haec à paucis authoribusrecipíuntur, At quod íntetdíu íta no» mínibus fe mutuó appellent,€ ad Capra paludem"tanquam ad mare petgant, coti, uenire magís eí, quod fuprà memoratum eft, vídetur: ni(i fané díuer(is tetn« peftatíbus geftum vtrumque ín eundem íncidit díem. Romulum fama eft quatuor& quínquagíntaannos natü, regni illíus trígefimo octauo, ínterhomi» nes non vltra vi» fum, Y XHESEI Alauene cor. pus cuanuit, Virtutis duuniAnimi etcrnifa5,€7 origo. Heraclii de Atimo[eiitentia, Quirinus cur Romulus d.£tuss Quirinalis collis. Note Capratt tia. Latinum beliiz, Pbilotis ferte corumcitunite *Legendá plàz ne céfeo, vt ad facrificiu,quod priori narratio. ni eft cógrués, Romuli etas, co atini, 24 Plutarchi Quibus bomipes ad res ma gnas impellantur. Plato in. Pbedonc, Amor minister Deorum. Plato is Syiti" pof. Principis off cium. Romuli ez Tbe fei peccata, exculantur, Romulus qua in ye Tbefeo anteferendus. THESEI CVM RBROMVLO COMPARATIO, 3 ABESquedeRomulo& Thefeónobisad memoríani, infignia oblaNé] tafunt. Prímümi apparet cónfulto, huncnon coáctum, cum regna» 4 ie iniocíoeí T'reezenelíceret; regno accepto non obfcuro, res magnas vltro affectaffe: illum,quo prafentem feruítutem& impenden| tem ceruícibus déclinaret poenam, íllud Platonís profecto, fortem i) permetum euafiffe, formidíned extremi fupplicij ví nécefsítatísac^ | 751 cefsífleadres perpetrándasarduas. Déeínde factum huius eft fummum, vnum quod fuftulerít Albanum tyrannum: illius acceíToría fuertint& praludía Scírori, Sínís, Procruftes, Corynetes: quos ínterímens& coercens, Cirzecíam antea víolentis éripuíttyrannís, quàm tj, quosferuabat, qui effet, cognofcerent. Tàm Thefeo íntegrum eratfecure mari vehi,iníurías vítantílatronum: Romüulonon état folutum ne» gocijs víuo Amulío vacare. Id hínclíquet, quod Thefeus níhilIzefus priuatím, pro alijs bellum índíxitímprobís: Illi, quoad illzfi ipfià tyranno fuerunt, íniurías aliorum tu lerunt leníter, lamfimagnificum eft vulnus ín prelío contrà Sabínosaccepiíle,& obtruncaífle Acronem,multosq; deuiciile lioftes: cum hís factís pugnam cum Centaurís& Amazoníbus commiílam comparés.| Quod véró aufus Thefeus de ftípendío fuít Cre tíco, fiue ád ferzalícuíus efcam, fiuead parentatíoriem; apud Androgéí tumulum: fiue quod leuifsímum íactatur, ad feruíendumapud improbos& infeftos deformíter& fcede, feípfe vltro obtulít,vtnauígaret cum virgínibus& puerís: quís cofequatur dícendo, quantz fit audacíz, vel magnanírüítatis, vel iuftítize ín Remp.vel cupidítatís gloríae& virtutís? Vndémihíquídem haud perperam vídenturphilofophíamorem definíre deorum mínifteríum ad curam& falutem ítiuentutís. Quippe Aríadnz amor meo íudícío proríus díuínum opus& machinamentum ad hunc fuít conferuantlum. neque repre hendeadailla fit, quod amaueríteum, fed mírandum non omnceís eodem fui(Te animo iuuenes X puellas. Sí vero vnaillaíta permota fuit, equidem merító dignam dícam, cui íshonefti& rectíoptímorumg; virorum íneratamor, qua à deo amaretur. Porró cüm polítícíambo eíIent, tenorem regium conferuauít neuter: fed mutauít& varíauit fe, al^ ter ín popularem,alter ín tyrannum. Ita eundem ín fcopulum díuerfis ex anímí motibus impegere. Debetením príncepsípfum prímum conferuate ímperíum: quod conferuas tur nion fecus, fi abftíneat ab índecoro, quàm fi decorum tueatur. Id quí remíttítvel ín: téndít, non íam rex eft neque prínceps, fed aut multitudinis adulator aut domínus euadit: atque ficaut ín odium fuí populares adducít, aut ín contemptum. Atquilenitatis hoc& humanitatis, illud ínfolentíze effe&(zeuítíze peccatum vídetur. Quod fi ínfortunía quoque non vndequaque funt fortiattribuenda, fed dí(crímína ín hís morum& at fectuum eorum ftatuenda: praferuida bile€ íra cum inconfulto coniuncta tmpetu, ne que íllum aduerfus fratrem, neque aduerfus filium hunc liberes. At príncipium vnde mota bílís fuit, cítíus excufetillum, quí maíore ex caufa tanquám à grauíore proftratus ictu fuít, Romulo ením, cum eflet díffenfio ex confilio& deliberatione debono publi, co exorta, nemo ígnofcat mentem ei fubító tantopere fuiffe commotam,"T hefea veró ín filíum, quz paucí mortalíum deuítarunt,amor,obtrectatío,& querela ímpulerunt vxorís. Quodvero grauíus eft, Romuli euafit ín factum flamma& ín rem non laetum fortí» tari exitum."T'hefeí índígnatio ad verba vfque, conuítía,& deuotíones feniles eft progreffa. De catero calamítates videntur íuuenísfortunz ferendaaccepta. Itaque tule, rítín hís Thefeus fuffragía, Atillí hoc prímum fuppedítatmagnificum,quod tenuífsíma adres gerendasfundamenta habuerit: fiquídem quiferui,& fubulcorum dícebantur fi lij, príus quamlíberi ipfi forent, omnes propeliberos effecerunt Latínos, atque vno tem porepraítantífsíima nomína fimul funt adeptí, extínctoreshoftium,necefTaríorum conferuatores ,reges gentíum& conditores vrbíum, non translatores díctí: vt/Thefeus, ex multís quí vnum conflauít& frequentauít domicilium, fuftulitqy multa oppida, qua no» mína gerebant veterum regum& heroum. Romulus quídem egít poft ídem, cum hoftes compelieret fua díruere delereQi,acvíctoríbus fe contribuere. Inítío tamen nó tranf tulit, nequeamplificatiit fam extátitém, verüm condidit nullo fubfídio, comparans fibí paríter agrum patriam, regnum fobolem, connubia, necefsítudínes. Nemínem peremít vel perdidit: fed benemerítus eft deillís, quí fedíum& penatíum expertes,populus eiie 19 209 40 5o Oo 39 Romulus. effc& ciues volebant, Latrones& maleficos non confecit, fed centes bell bes excidit, reges duces ín triumphum duxít. am Remi cedes controu percuílorem, ac caufas fere ad alíos auertunt, MNüatrem certe ab exítío conf dubie, auumq turpíter& foede feruíentem, ín Aenea collocauit ulta: dcínduftría beneficía contulit, neclzfit; ne imprudens quídem. Thefei obliui curía preeceptí de velo, vix meo íudício quamuis longa excufatione atque 2 des íudíces, parrícídij crímíne exímatur. Quod fancaduertens Attícus quifpíam pla difficilem effe defenfionem, Aegea fingítappelléte naue cum propere curreret ín arc l fpeculandí caufa,& offendií(Tet, precípítem fui(fe delatum, quafi comítíbus carui(Ie aut properantem ad niare eíIet nemo fecutus. Adhzc quod ín raptu mulie: míffum eft;honefto caretín Thefeo velamento. prímum quía fzepíus: rapuít enim Aría. dnam, AÁntíopam, Anaxo Troezeníam, deníque Helenam grandauus nondum nubí lem, fed paruulamatqueímmaturam, ea ípfe etate vttemperandum ei à nuptijs fuerit vel íuftis. Deínde propter caufam: neque ením Troezeníorum, Laconum, Amazonum filíz, praeterquam quod pactz eínon effent, digníores ad fobolem füfcipien Atheníenfibus puellís Brechtheo& Cecrope prognatís erant:czeterüm non carent quin lafcfuíze€ líbídínis caufa fuerínt perpetrata, fufpícíone. Romulus príncipio ptís paulo mínus octíngentis, nonomnesfed vnam, vt fama eft, fumpfit fibi Herfilíam, cateras ínter egregíos ciues eft partítus. Iam confequenti honore, ch arítate,zquítate in fcemínas, vím illam& íniuríam, eximium factum oftendit& prudentifsímum,, adíungendam fuí(Te focíetatem. adeo confudít mutuó& conglutínauíteas gentes: fontem ín pofterum rebus aperuítbeneuolentíz& potentíz. Reuerentiz veró& amorís& conftantíz, quibus deuínxít connubía, perhibet temporís díuturnítas teftímonium. Quippeannís*trígínta& ducentis, neque vír vxorís, neque víri confortíum deferére vxor fufiínuít. Verum vtapud Graecos valde curiofi, prímum nuncupare poflunt parri» cídam, íta cunctínorunt RomaníSp.* Caruilíum vxorínuntíum prímum remififTe,fterí lem caufatum.'T'anto temporis fpacío fübfcribunt ea quoque, qua confecuta funt. Ete ním ob necefsítudinem illam partícípauerunt reges inter fe regnum,& Rem illa. Ex Thefeínuptijsnihil euenit populo Atheníenfiad vllum commercíum,armícitie Oo folio, acu rnt vel cómunícationís:fed offenfiones,ted bella,fed cedes cíuíü, Aphidnarü poftremo amif^ fio: atque zgre deuitauerunt ex míferícordía hoftium quos fupplíces vt deos cíerunt, quín ín eandem íncíderent, ín quam Paridis caufa Troíaní calamítatem.: IVlatet certe Thefei, non venítín difcrímen tantum, fed Hecuba experta eft fortunam, deferta afilío atque deftítuta: nifi illud de captíuítate commentum eft,quod vtínam fit cum plerífque alijs mendacíum. Nam de díuínítate quz fabulantur, ea magnum habent di Ícrímen. Romulus ením íncolumitatem, dijsadmodum propítijs, con. fecutuseft. Atedítum Aegeo oraculum, vt foemínís abfii^ neret peregre, non fuíffe dijs cordí, natales Thefei oftendere ví dentur, P. gentes( 0$ CDarti ji Ocio "rf TAM AUCCICL Tdpius muierum í4xat Romuli rabtus excuJatur, Romulus Tbe^ Jz; L 2v fco alfs cDartor, l € J r1 obi i placu Ht) ^ E] tratti ) 14 a ! ai » 5 777 Quo&CC J " ] cip latum c5 7 [ n0n po f£?» en ! molti eratus 4 LUNA "yer ^ gGqH8 n 7 uns s I 0Z1L I a Ía onío bonjo,qua: ! diis ifi )u5é Jjatam€ 1024CH "a 1 crara x ] "Jatum,ma, ^C Afem jc 25 01 -— licae CIL VU t X SS *X sS 3 pov JJ ]es om hy , Wn,coamionem liti f* ! Li uteravum 73 172 C: ]« um yt 4H d d P v » IS dO j "T £ [4] 1i 1 ! 11,2 19) 4^ e [4/ entrem 1n 5 ef S e EN S Jf ^ 21» tT 1 1 z 21 Afnuetr 2 quc n pru 215 requiren j 3211245 OVT AMAT be vd " re; L J dÉFRUVFRE2 vL "iter etta Li pr » 1 íiü I lx VIDA 92,mmnÉPk))11Y Il l tu€ ut e Faft tidt10 (5311 ? 2f $81 ut] 2RQUCHL IH 1 pt45fT TRAIT t m, 412 aT 1 OCC! 0 Li r7] L^ " tbaue 1, Yerum ex X CO ri P4 1 t 09mnmueni m 777 iA ce ví " [4i e ! FE m omitter Gi li tj e, yYtu u pe ATO l 7 3 Jtitutas Re| fb l 7 ev I 12] v l9 2721 i Dit " L i» Ce €? f". la tem yeni y Cu : erat,eo 1 nomen tri ? jT * 2 abi 7j t conlider: J td, Yt preterean n uerunt t] l ibat plur 14] d pt P j ^] luy ] » aaiecit Ax tr€, qi: t tent f 0» Wm 1721 (6 m i. iAtan ^ y AG rictc Ld pt " 141117 1t! tajt /nc 4, elooi o1 H it,adeo yis yel £U DU I i jJip^ n 05 AY 20aY " c € Y £ 'p.jorm« j l0 def ,t ^1, " f mofecutus ICi€ 4 4 7» m 1n da m 10D 1 HGARX I Coverumpuv. 20€ » ^ yto [ e5 Cg armajoris,n ! 207114 5,&quati co CO F £ f. P , pis nn vs LUEOYTE: qui :zpyrttennuinavaiéent lub "P" qui ji 21 241 // jp. ri ?311t GLHITCP mil ] jq3 i e &D "t re eoa! , l5 0 FEL 0 )»v4Me viU UCC 1 3 06 1 rri f 4nt te Y "Ue NW, ND NSE EOD NCIN M 7) D m on OMINO, ato, Herr S; P.D, DA SS 1 y ! os tefi les. Sed zon Yonu AMEMÉ d Fed, MESE u5 c qimirjlum Y r et mà pe r l ueretur. Jumul ytfuita Chrift to"Yocatus,etiam omni pia fuit c o, cce 44 ipfe yoce Yocauit Chriflus.Diuis Imbrofi 1145 catechumenus adbuc, "^. í1. I I n ue conomen;[ed o occupationi: bus effet prouiz 1ciaubms aemerfaus,omniu t5 pr nciam compulfus fui: neq iei"riatt adeo(acrorum imperiti fid 27 dicas ryronem p refetl um i| lf prouimc eiete fuiffe. Ouiaauus iliordini mancipa nid turtoretis fud€o certé prs) fatifli 4m nbrc ofto. Citi temi ] Ld eaeris; ,eAmá, in nauem ES OE uar avbitrabor te ntfi certo tudicio,omnibus exp vifacetomindus p periculis prouifis etiam"ventis e» flu£libus, qua trabit fecum illa expeditio, f?» ma lud voluit d feaiffe. Cii er go eo m)[itutionem Co mores,eg» etiam fummo) timisinr. bas uh unt tem f quid erat p uod fortem Lumentandam putarem tuam-z Celfiovem pr oJfect viumumtutum femper babus, em yttecum ifloi Ingenio,exercitationemente, I erege UNICUM erem Epicureorit, quiomna fti ca mft mtimodo citra dolorem c9 iolefti ias genio i dul"tant Co cutem curent,«gt fecum. petant pr ed layé,c d. amicis, ,de patria,de rep. de«ternitate fe ecu. Qu sando aute m noftri^l moribus«i imfiitu ti; Epifcopi offici cl duo comp: l'e&litur m munera, Eccl efie procwationi principi partesilic f] ba&lenus prj efr erit;«ut prob 20$ infira£tos Q'"1g lantes mimiflro 0$ gregi Chri fh prefici itt hic popu larib us falubri i impe e, f rio moderetur: neego hunclaudatu Cou J1gnem epijcopt s duc ad Fipeftenties fases]upa 1 pedi tare, ned, egreo 4m Yoluntatern,ned, Yi tlantiam dee[] Jj m. T27 exploratu: m.Equ udem etiam tum, cunt f "yná euo lueremus mGal lita X eno ophontis Cyrop«di iam aliqu iod putaui e[ Te omen amp ilem LeTAd pesti dis quando defevend di. Quod e"god adeum moda. ut di£lu antec l Aful n bonihi vefc pij ue tfurmodrla. Quod tibi latus;CH nu» neritoj fec MUN Cera liri tum bene: tolo animo candidoq, 2ui quang"m[4 uod ma^ e 1 abor es tibi olicitudim A imminére aduert€eremsre eprimi abe ec ani jJe Tem:tame cunz oem ampl fica atamtuam, retia YAÍI0Z€ 4C Yia con[p exil] fem, ampls má,[pr peditatum t: bi fl adi Iumuó$S in quo excurrere Yirtutes ser theatr m safe tu 217 i poffint elucere:€g0 quite multos ante annos melo ommum, sid femen ifjem,l FRA me paudro puto elatii, Neq, efl enim felicitatis vulgaris,eo effe pofitum loco, ybi explicare dotes tuas, ez ea squeas ilufirare- fiquidem inclyrusilReiten e 1hemij ocles,cim Sevipbiiis quidam exp raret ei quod non per| fe Apos dd bem Aathbeni jen[em,culus evat Cai, eife tan claris e£le aisinquit Sed ned, ego,fi ft Seripl ots fim, illa ftris elfem:neg, tu fitt enienfisTantiille virtutem eftmauit in(ole pofitam efe P, RC ME obícuvitas loci obfirueret plurimum. Eoo Yveró etiam magni pendo,q quod eo ominclocofis, hide multistum publi cétum p 4uatim bese^yaleas mer£r. v Acno Yereor,nea affentatiuncul la quadam aucuparituam ,quam tani diu babui, gratiam u dear:eum non indignum exoptatum te,atq, defienatum dixi. Neq d, enm tui es qu ty qui fis nejct. 5:9 7 qui non eos magn, quite nona ESPRIT H quen eos qu uilat ndent,a[Jentatoves arbi trere. Neq, etta(m jummid oclifsi ifimiá, viri M. Cicero,cum C.Cxfa uri clementiam prf enti, c Plin Hs fecuri dus,cum npe Traiani uU. des à carcere ad metam^y| d, 4 af: sdent timdaen p reve notam fil nmetuendam adul lationts putaueru int.Verum yt; onde digrefJus fumi,re reuertar:cum perve» Us c n ( feci extulerunt prol.f1 Yu» fcri iptoves tantis laudib bus feratur Lyeurous,c qui patrie inuitis cubus quidem q7 relu&tantibus co on[ulu It ta? menrmisd, eos ax dfaluta tares ker Hs irertpiemdusedeqerie"quanto esl per bibendus magis Numa,qus :] 1 3202) veclam: AES fed expe tentibus dad(fcipiendum y'cgnum OYADEIUUS ab)bo orrentem Romani vem jJ ML d fu conj fl; tuit legibus j: 4,07 im) NEA C0? p e uif qui hac cpoiftm: umvatione ad capeffe ndum reenum inda ri 7f ab amicis eji, x diuinum munus a"bitravetur y regm delationem er admimifh rattonem, in quá artes preci la^ Y45 fuas e ex ymbra in lucem gos puluerec is(Ce repof][et atd exercere. Qu lta"yeró uterg, tam Lyc uot 15 quàns Nuz na ciuttates[uas foedifStzmus moribi cet inintdomatsag mactlatas,q ua5 ornatifümas atq, nittj in B» A pe Ta Prud terunt: you luct Cd fs In eors"yt d^ sex Phe'cho de Gra eco Jermon^en Lá ifii, coni 7iilem d; atd, ill uam pro» tinumtraducendas pofi, tibi,q: nno optime comparatam remp. [pie"nds tue py d 00 gradu af ajj jc] fir, dicare. In quorum hift ijtoria prater e4», de qua egt; cótten nene tiam,no pauca te^y el contemn;enda Aib 1 rer cilium artium iuenturum monumenta, que delectabut te,corfido.Quicquid bic laboris CY iil liarum impendi,: d^ yrrtutitue atq, b manat totum j^ craui aliquod mes de te unquam ambigue, 2unc yero etiam c. aj i mat&& opinto 2265 monumentum. Quod meum officium, ne tibi fit inevatum ummáiorem in modumte vogo. Valerewe: hdifsyme Préful; PT-— e is:-- ide o: 28 Lycurgus. eo s E Lycurgo lezislatore,níhil omnino quod careat co memorare, Na& orígo& X ol íus c NA RORS COmentatio&«c L ycurgi eta, n Eph tí: quen s(oc redís feftis Oly deque. Clemens.$ ex quib: S Affen Phílofophus Alexád. Strom E vina nis] y'í prefertínfcríptione Io nba. tes tei vocero s BG eorum,quí Lace daemone regnauerunt Apollodorus nó paucís ani e. eumaffirmant prímam Olympíadea cum duo Sparta Lycurgi díuerfis temporib sus fuiffent. ín alterum o geítas collatas vtríufque,f oae MNHLAMA ic maíorem certe non longe 1 1 Senopb3 in|j, Meri aetatem:nonnullí congrefífum etíam c cum eo. Praeterea trí ibuit ei; Xeno[ ph Mode de Lacedemon, tís opíníionem,quádo eum aequalem Heraclídarum memorat fuíffe.ne mpef toc Rep. Heraclídze etíam nouifsimi Lacedaemoniorum reges, Sed víd: De Heradidis, res Herculi velle Heraclídas appellare. Atquanqu aadeo difso ema biteraef Paufanias, Dio- Cuti,quae quam mínímas ambíg: 1í ftates&loa upletífsimos ha fi dorut,e? Clem. moríz prodita funt,exequemur.INam X poet: ta Símonídesn 20 j Sedit dem L;ycurgo paure em til buít.Iam plerique n mnes Lycurgi€ Locurgt genus, fed ex Patrocletradüt Arifto demi fil io genítum Boum, exq ?rytaním fui ids ex hocortum Eunomum.Eunomá ex prior Polyde m Lycurgum mínorem ex Díanafla:vt veró author Eutychída Patrocle,& ab Herculevn decim im. Inter maíores eíus clarifsímus Sous fuit Ilotas Lacedzemonij ín feruitutemredegerunt/ Pactum fraudu- 2 aiecerütfinil TORTE UP IRE Soum,cumí nlo tentem, le,fiipfe totusqy exercítu sfi inn. hd Ydifi tren'ü is adhuc praefentíbe Iem etfi ea dere ma irytíonídasappe one€ popularíaura quetesregespartíms íam opes fus atque authoríta art z omnía perdí fuere.ex conerénti es dírímeret,cultro»coquíi 1erío íCtus Iydecte,quo no on díufüperfi ftíte 4o 4 eps Iu iàm VXO gem fra i15 M HEN atqu. MAU A decla ft ; regnum tutor io nomineadminf Proate Regutt Dro dicos, Atmulierfi rauí Bri" upi llorii tutores ierfummiííitad Tacit roit, offeres fe partun tores Spartz z regnum,ipfam vellet fibi adiunge mulíetis execratus eít,pofti ila tíonénoni píentís fpecíe negauítfaciendun neiefle, vtelid lzderet,€ perniciem fibí accerferet: vbi edítus effet; tollereture medío. Ita ad partum víque lactauít mulierem,"uerperíum, arbítros eníte nti& cuftodesadhibuit cum mandatis, fi t trad t o C C foemínis: fin ftirpem vírilem, ad fe, quícquíd agere Charilausyex nante eo cum magíftratibus,eenítus eft filíus, Illo Ioco íllum: &: 3€ ítrí. Quo accepto díxiffe fertur ad P centes: R eft natus. Mox puerum in olio regio repofuit. Nom en d dedi ingentí gaudío perfafie(Tentmagnitudinem aní gnauít octo duntaxat menfes, Fuít autem de Z plures vírtutís caufa erant ei dícto audientes,fed Lacedemonio- puerum mí In: au in f te (c (e 19) reges a ü RA M 1 ] [6^ Y 3 x iadux 111€ C ^T!T13 Inm Pa] l u s. Aegy pe i k pti] ft H itenut & "c y (B nii eed e Rhetra Lycurins] Gracion dimmi, Oen SH EpbororumittSitutio, Lycurgi fapic tia. Lycurgus agros equaliter diuidit ciuibus, 30 Plutarchi tudínis arbítrium,fenatus potentia inftar obícis ínteríecta zquilibríur mum ordínem& ftatum feruauit. quía octo€ vigínti fenes( íta vocabant fer conualefcerent populi víres,ad reges fc aggregabant, contra ad rentimer idumtyranni^ dein corroborabàt Nia ih Im numerum definítum Aríftoteles fenatorum ait, quod am retinens, tutifs na eiii ex prímís tríg Lyon urgíi focis du: o ígnaui car Rptadeleraerine Spb verus totidemab íni» tío author E cenfil ei Is part tícípes fuiffe.& fanealíquam habet vím numerus plenus feptenaríus qu raternarío multiplícatus, X quod par er fuís paribu is feciádum fenaríum plenusiit. Equid dem adducor id? opotifsímum tot eum de ignafl? fenatores, quo adiun Císa id víginti octo duobus regíbus,vníuerfi triginta effent. l'antum vero ftudij Lycutgus ín hücordínem pofuít,v t petierit de eo Del bhís fortes ,quasrethram vocát,quafi di^ cas decretum.ea eft huíufcemodi, V bitem»plá extruxerí ís Iouí Syllanío& Mínerue Syl laníz e,populumg dif ftríbueris ín tríbus,fenatum conftítu esannumeratís rcgíbus trigine tavírorum:& prouttemporum artículí Fe tulit conciones habebis ínter pontem& Gnacíonem amnem,vbíagent cum populo fenatores, LACK RENÉ ne(píus erít populo verba facíendí. Gnacíonem nücvocant Oenuntem. In campo ínteríecto ín» ter Reneen in X amnem Gnacíonem conciones habebant,vbíneg portícus erant, neque ali US&ura vlla. nihíl ením ea arbítrabatur ad confilia recte capí: enda íntereffe:quin ci^ e, quod ft iles set fluxas ínaní fenfu congredíentíum mentes efficíant: cámín nfatheatrorum,vel lacunaría fabref: acta, illí quíad cocionem n plebís cOcilío nemi nírogatíonem fer re devila re permiífíum rcges promulgaflent,íus populo erat coprobandí. Póft cum plebs ido pruet. erent& adul Iterarét decreta,.Po olydorus?& Theopom haecrhetrae: Qua praue populus rogaf: ít, eafenatuí regibusqs | non si ratum facete,fed proríus íummo uere& ablegare populü, rauantem rogationem.ld ílli índuxerunt cíuítatem,vt crederet n ibus memorat T yrtaeus: Ortes 7b. RS cula"yobis, , e T 3 fl animus, pha ebus JApollo dedit: Vrbis confilto fac rosve ee 5 moderari, 2405s dulcis fparte f ollicitudo tenet. Marores, fenes natu;populum4, frequentem. Hinclatas leges feifcere efi placeant. Itatemperata per Lycurgum R.eip.procuratione,cum adhuc Umm qui eifucceflerunt, nímíam X Vl dam paucorum potentíam anímaduerterent luxuríarí,et ferocíre, tanquá frenum,ut aít Plato,iniecerunt eiephororum authoríratem, RE eic Lycurgum,annis círcíter trígínta fupra centum, primum ephorum delignaue runt Elatum rege Theo» m ompo. Quem dícunt,cum exprobraret eí v xor, quód regni um filijs mínus quàm acce» bift t, effetrelícturus: E eó refpondiíIe maíus, quo díuturníus. deme. abíecta e^ normítate cum inuídia deuítauit fcopulum,ín quem Meffeníorum& Argíuorum reges pud fuos ciues impeserüt:quifrenum dominatus níhil remittere ad po xularítatem voar 1 luerunt vel vellaxare.Quantaautem fuerit ycutgí fapíentía«I prouídentía líquído perfpi cías ex fedítionibus,atque incondítís rebuf fpub.] Meffeniorum& Argíuorum cognato. rum,vícínorumQ p pulortt atque regum,quíab exordio de& inforteagro^ rum etíam illís,vt videbantur,fuperiores,non diuturnam tenuerunt fclícítatem: fed libídi neregum& populí contumacía res nouas molíentes, document tofuerunt,vtíque díuína felicita te Spartíatís accídifTe,ut Lycurgus apud eos ftatum publicum concínnaret& for maret, Verüm haec Boe eara fint Alter Lycur EC Rhe fsimus, lex agraría fuít.Síq: juíde cmn 1éfa efletinequalítas ,multíg; ciat vrbeíno opes egeni, opes vero ad e ee in quo faftá, inuídía,auariítía, lux at his vetuftiores reip. & af DH morbos i ctermínaret opulent í4& paup pertate:perpulit cíues ut PORSIOnes,in medíi coferret, X de ínt tegro partíretur, vicerenq omnes copari ínter fe& aequa» bilí fortu rímas aute vírtu tí deferret,neg; aliud ínterfe difcríme ien aut imparítate duce 1 ifíq(tudínís macula definiret,& decus virtutis. FR erat CS sexe. *rüagrü Laconiet círcumíectís vícis ín trígínta míllía fortíum::quodat^ et Dartana fuít, ínnoue míllía.totfortes datz RESP st SCHO quí dí^ ot millía díuififfe,tría millia poftmodü adiunxiffe Polydorum: Alij hunc dímídíum nouem millíum,dímídíum Lycurgum: Sors etat cuíufcs tanta, vt penfionemn redderet, 36 40 ic LS] 34 A4 io 30 $9 Lycurgus. 3 reddetret,vítis feptuacenos hordei medímnos, foemínís duodenos: líquidorutn fructu proportione prouentud.tantum ijs cibarij ad bonum habítit, SC ad valetudínem tuedam fatís e(le,negy re praeterea vlla putauerunt eíTe opus. Ferunteum, cum poft peregrereuertés agrum frugibus modo demefsís pera graret, cofpíceretq;aceruos equalíter com^ paratos& pares arrífifleac comítíbus díxítle: INum ne dícastotam Laconíam multo» rum efle fratrum, quííam nunc eam ínter fe fint partítí z Indeadortus relíqua rerum mo» uentíum díuídere, quo omnem excínd eretínzequalítatem& ímparítatem:cüm cerneret zgrelaturos, fi extorquerentur íp(is aperte, ínítitítalíaratione íllarum rerum fumm oue» recupídítatem, Prímum monetam omnemauream& argenteam antíquauít: foli ferro authorítatem tribuít, eíuscy magno ponderí& molí exíguum afsígnauit precíüm,vt oc cuparet decem minarum fumma,amplum ín edíbus armari& plauftrum duorum boü advehendum. Hoccorollario multa fcelerum formz funt Lacedamone eíccta, Nam quis furarí,quís venalís muneribus effe;quís defraudare aut rapere fuftíneretíd quod no poffettegi, cuíus nemo effetpoffefsione beatíor, fednec conflatum vllum vfum prata, ret? Verüm aceto, vt dícítur candentísaciem ferrí reftínguens, alíum eius vfum& mosnentum refecauít,reddídítas eneruatum& ínhabile. IViox vanas artes& curíofas expu» litfinibus. Ecquídem plerzg vel nullo exígéte erant vnà cum publíca moneta folá ver^ furz, vendibilía c&non effent opera, fiquidem ferri nequícquam exportabatur ad alíos rzcos,X vtnullíus authorítatís derídebatur. Vndenulla etíam facultas mercandierat cotícarum& exquifitarum mercíum,neg ín portubus corum exonerabant mercatores aues: neg; pedem ín Laconia ponebat vel verborü archítectus, vel praítígíator vates, velleno,vel monilíum aureorum argenteorum ueartifex, quod carerentnummís, Ve» rumiíta luxus paulatím rjs, quí eum excítabát& alebant,deítítutus fua fponte emarcuít: neque, cüm opulentíz effet exítus ín publicum praclufus, atque domo ígnauaíncluderetur, prerogatíuam habebantlocupletes vllam, Quodin caufa fuit, vt ínftrumentum quotídíanum& neceffaríum, velut lecti, fedes,menfz fupra modum fabrícarentur apud eos concinne,€ poculum Laconícum, quod cothon dícebatur, ín commédatione e(fet maxíme ad expeditiones, vt eft author Crítías,quod aqua,ad quam potandum vrgebat neceísitas,ne offenderet oculos,tegeretut poculí colore:& quía quod turbídi ínerat,ímpíngebat íntus aclabrís cohibebatur, potusaccedebatorí putior. Incaufa& híc Legit latorfuít, quippe opifices, vbi difcefleruntab ínutilibus, expre(Teruntín neceffarfís ele. gantíam. Quomagísautemíncurfaretluxuríam,& admíratíonem pecuníz adímeret, tertíum& ínfigne ínuexitínftítutum, conuíuiorum formam, vVnà vt ceenarentfrequentes,communibus& prafcriptis obfontjs atque epulís, domínevefcerentur ín fumptuofislectis& men(is,demacellaríorum& coquortü manibus, ín tenebrís velut voraces pecudes fagínantes fe,labefactantesdg vnà cum moribus corporain omnem]luxuríam pro^ fecta& crapulam: quibus funt comítantes prolíxi fomní,calídz balnez,longa quíes,& uali quotidíana valetudo. Fuíthoc magnum, verüm maíus illud, quód communi méfa ugali víctuyopes facrofanctas,ímó defpectas, vt aít Theophraftus,& inopes effece» us vllus vel ^ eo^ prf r("d» :4 NCCU Cim VIUS Vil i 1 ^ "€""m X us velfruítio erat,necvero omníno confpectus vel oftentatío ma. gnificifplendorís,vbiad eandem méfam,íuxtá pauper& díues conuenírent: vt, vulga» tí(simum illud, vnaín cíuítate fub fole Lacedemone; Plutus feruaretur czcus, íaceretqy ibi pícture modo ínanímus& ímmotus,Síquídénonlícebat prefumpta domí coena couíuíaíníre expletos,fed obferuabàátacriter caterí,atq; eum quí nonbiberet cü ípíis,neq veíceretut,profcíndebat vt íntemperante,& ad conuíctum elanguefcentepromífcuum, couítijs. Hacpotifsímit actíone,pecuníofos ferunt ín Lycurgi exarfiffe, eorumq cater. uam coítione facta obftrepuiffe eí& ínfectatam fuiffe, Qui poftremó lapídíbus petitus, prorípuít fe foro:alijs autem elapfus ad facram aedem confugit. Vnus fuítadolefcens ín» genio alioqui non malo, fed acrís& ardentíor, Alcander, Hic fugientis tergo ínherens, percufsít refpícientem baculo, oculumdy excufsít, L ycurgusnihil vulnere deterrítus, Íed obueríus ad populum, cíuib.facíem cruore oppletam& vifum oftédit labefactatum, Ibí tanta verecundía concío perfufa& moeftítía fuit, vt dederent eí Alcandrum ,&ví» cem eíus dolentes frementesq; domum vfq; enim profequerétur. At Lycurgushos qui dem collaudatos dímifit: Alcandrum vero íntrtoductum nec verbo lafit necfacto, fed amotis míniftrís, quibus ad corporís cultum erat vtí folítus, íufsít eum fibí míniftrare, Ille ftrenue ímperata& obedieter fecít. qui ex confuetudíne& contubernio Lycurgi, ciinotaretmaníuetudínem& motum aními eíus,vítam afperam,labores índefaugatos, C A4. Lycurgus noie tam auream ar» gentamq; in fer redi mutat, Lycurgus muti les aries eijcit,. Cotbom poculi geuus miru: de quo Atben.lia Cenarum apud Lacedaemonios inflitutum, Lycurgo exctti tur oculus, Lycurgi patien tta Cg: man[uctu do, 22 Bi cüm mírífice ccepít eum admirari, t e(lerígídum Lycurgum nec prafactum, fedfc Adhüné modum caftigatus ílle fuít E cto riodeftí(simus virjatquetemp;ímus redditus eft. Fi uius sco is Lyc numentum, aedem Nace: quam appellauit Optiletín, excít t: quód ht nís Dortj oculósózziAsevocent, Alrn,ínter quos eft Dio Mini, quí def .acedaémoníórum, vulneratum oculum eíus autumat fuifle, fed elífum nó templum autem dez ín gratíam curatíonís pofuiffe. Poft(d ínfortuníum tamen detti Andria ey pbi, t€tünt L acedaemoníj deferre ín concíonem baculum.|Conuíuía Cretes Andria, Lace: dier daemonij Phídítíanomínant: vel quod amícitíiam& beneuol&tíam concilíent go cur dida. Aie loco A, dl reponentes: v el quod ad frugalítaten m affuefacíant& ad pa rfímot dictione 9s» deducentes.. Potuitetíar primalíteraalíunde adíectafuitfe, vtn volunt, ac« dicta Editía, ab edendo& victa, Coetus quínumdenum erant, aut atíqua hís pauciorum vel plurium. Singuli conuíctores farínz medímnos menfe, víní cone .eeiqui nàslíbras, ticuum bínaslibras X felibra a TET eaad eíct m pecunie conferebant. Ad hzc qui facrificauerat, p: epatomonema ad conuíuíum. nam equi faci ccenare: relíquos oportebat adeffe, i Mii r NIS Iee ien£enfes dea NeRIeUert i non miferunt Polema: mdíxéte, Ad ríos prad íicauitneon cenan 1 qu ex tetro iuuene e] ra^ tíf: Pueri ad conui n s iperantíz c a uctiventiíta : uia cuv ducerem] Ett Ibife n nores del ur, ipiciebàntingenuos, affuefceb ant qu ed ípiiic oCari,&' dictet! 1 atque aliorum fineoffenfa e excipere cauílla.namquevídebatur ímprímís Laconi: uill C nerd Impatíentílícebat deprecari,& temperabaturfacetijs. V: rabat, natu max ímus commonfítratís foribus: His, ínquít, verba non egri fs Qui admí iderabantad conuiuium, hocmodo proba'olíitos. Quíf en» Illum paftílli manum rar ídínvas, quod feret apitem[^ m faciebat: quí probaret, fimplícíter: qui luv. m. nam compreffum CAFE ET lí vinh abet, necfivnum tale reperert unt aduentítít im. 5 volunt ením vt epulentur ínter felatí. Eum quí íta eit. rcíec coucd d'adw dictt. xad ve ením vas nomínaturt, íni quod fruftail la cofjcíunt. Int: IungY"". 5 príma laus erat íurí nigro: quare carnes non petebant maíores natu Regem buntC* S ermittebant: ípfi decuríatiiurevefcebantur. Famae ft quendan ero Dionyjium QU 2(T i didi rís gratía ct oquum Lac conícum compataíle, mox guftu offenfo f yrannim yo- 3: íus parandum rex ef es quí ín Eurotalauerunt, Vbí medi pod vox Cipiunt íe domum. non permíttítur nequetüncneque alías adlun d Ibefta. fcantín tenebrís& nodie commearefidenter& intep píde. Híc ordo fuít conuíuiorum, ugi leges. LLegesnot n redegit ín fc ípta Lycurgus,fed vna eft hzc ex rhetrís, quas vocant. Przecípua » fcripte, fed atque ea quae ma ximereferrent ad cíuítatís telícítatem vírtute moribus impla- ín(títutionibus ci iuíum, ficutrudímen ta ímpreffa hare ere ínconculfa: ct oadcompce Tlendávincul o, X habi(tu, quc m^I ial. VC Xuntate, vai ucatutem: que ín vnoquoq; eorum o ffhicíum efficiebat[o ituarta cori necía, acq uz vicifsitudinem exv ual as alíumpa C x7eo of^q|| CCiS10ncs vei Li es'accipere. eexatbítrío be MERC GR Nen mpe e fm Rbetra de lux Cuputomnitim iret fereo datimterilita dinftítutíonem. Itaque ergovna,vt dí rhetra erat, ne e fcríptís] legíbus vterentur. Alterai iam aduerfus luxum,vt quau xaminóde di- faftígium fecuri haberetfabrícatum, fores CM inftrumento vllo. N Tu &um. díxitle tmodum defpohnfa fua Epamínondam aíunt, taleprandiumnon cap L 1, íd prímum ín mentem venít Lyc curgo, talem dopiem ieliciamm m£xia haud eíle capacem.| INeque tam fit íneptus v el amens vllu & vul ares, lectos argenteis ínftructos fulctís, fraus pu m quí hzc comitatur, inferat fplendórem: fed comparandus e Lcontychide cío lectus, lecto veftis, huic reliquas cultus ST aratus. ji Find dictum, iorem ré atis Lorínthí coénanteim, ciim tectum zedíun magnifice tum cerneret, rogaíleh WOCHE CAMAS€ eos quadrata na 3o Nl [o] 3o A o [o] Lycurgus. 2 Tertíam rhetram Lycurgi commemorant, quz prohíbet,ne bello eofdem Trepetan ftes: vtne fepius exercítatíarmis exíftantbellícofi. Qua ín re reprehe ndert mís poftea Acefilaum, quod excurfionibus crebrís afs iduísq ín Doeott: am& ex tionibus, pares bell landíperítía Lacedzmo ónijsreddídí(Iet Thebanos. Vndec cium Antalcídas vidiffet: Praclaram; íriquitrefers d lhebanis mercedea & imperítos dímícaredocuift. Basleges Rhetrasvo ocauít, quafiá deo fa. «ula. luuentutís tí írocíntj, quód maxímum cenfebat& pulcherrímum efie Legís ris munus, altíus exordíum repeténs, ftatím curam egit nuptíarum& líberorum procreandorum, Nequeeníim, vt vult Aríftoteles, cumanímum à M reuneranm DR. mulíeribus,non potuit refrenare nimíam earum licefitíati& authorítatem, ob frequen, tes vírorum expedítíones: per quas cogebantur líberü atbítríum rclí ínquere íllís. quam» obrem plus fatis eas colebant, domínasiy appella bant.Sed& hís, quate| facultatem, profpexít. Corpora vírgínum curfu, lucta, díícorum& tel xercuít: vt& foetus radíx ralídum ín v aleritíbus corporibus exot dium: T naret melíus, atque illae fIrenue partus excípíentes, bene& facile adue L ens germi^ ius Dueft pertj decertarent dolores. Acremotiís delícijs, vmbratilí víta, pm ítía omni foemínína ,át^ fuefe ecitíaxtà puellas atqueadultos nudosin publíco V erfati, ertísc$ folenníbus falt & cantare afsiftentibus atque Ípectantibus íuueníbus. In nterí im fale sín quemque IC 1CILI^ ue íacientes per!(Lringebant peccantes, contrá laudes ín merentes carmínibus compoít tasrecitantes, magno gloríz&€ honeftatís cupídíne iuuenes íncendebant. Cuíus ením celebrata vírtus faerat., X qui inter virgínes habebaturclarus, abíbat elatus íllís laudí bus. Facetíarum aculeí& dícteriorum níhilo erant ferüs ca tí gatíonibus obtufiores: quod adídfpectaculum, fímul cum czterís cíuibus. reges€ fe í Jetectioni vírgínum níhil íne rat obíceení, cum qua coníunctus fed fimplícem affuetudínem& ftudium boní habítus concilíabat, e praebebat fpírítuum non ínertíum: quód focietate nec ípfz vírtutís& gloríze rentur. Vnde& dícere& oloríarí non dubitabar it, quae dec| líterís prodíta funt, Cum mulíer quaedam peregrína fcilicet, diceret ei, Sola cenzímperíumiín víros hab xetís: Nempefolz, inquit ere iímus víros. Et quam hí quoqueadn uptías erant ftímulí, pompas díco vir ginum, veítíum detractíonen tamínaq Eeimratanrbss adolefcentibi Isp eragebant, non geomcettícís fed amatorijs vtaít Plato, coactíbus: fuggillabant tamen aliqua etíam ex parte eee quínudarumcertaamm fpectaculo arcebantur. Brum lae etíam hi ex maoifti"atuu 1 edic 3o. COgebantur forum v cítíbus fpolíati obire. Círculantes autem cant ilenam ín fe c ompofitam concínebant, merito íta puníri fe, dq uodnen parerentlegíbus. Pratereahonorís erai & obferuantíz, quam praftabantfenibus íuuenes, ex; pertes, Quàre quod expi tum Dercyllídze fuit quantumuís íncly to ducí,nemo reprehendit: cuíí cefsít adolefcensí * Tr ne!(1110 iu one Leoni 4d T P fubfellio, adsjciens: Fabien im tu mih n, fii. Vxores ducebantraptu, non pufillas autímpuberes, fed adulta: abducebatpronuba, capi los eius cutetenus circumtond lebat famentís índutam, toro finelumíne folamloc: delícis confectus ed fobríus cum ín conuíu o fo Rud fponfz cínei atus Sebibsarme aue»nfere Viet cubítum, pcs inte fuerat folít eterís fu» EP quemn nodum deínceps feruabát, ac tranfigebat cum coztaneis S idíe|;&noCtes. Ad beam n prefse commeabat cum Rite mre l vná machínante ílla& opportunítateí uppedianmme, quo ín derentur. Neques vero ad modícum témporís ít: tulerunt; quàm: víferent vx cores fuas interdíu. Conereffus hícn erat& caftimonta medi tatío, verüm ctíam cum co ERE Is fcecui amore recentes ad concubítum adigebat& í fatec Cíonibus ímmodícís: verum femper relíquías defíderíj& amorís. Poen mtantam matrímonio ímp: rantiam: níhilo fecíus vanam illam& mulíebrem obire: I buit moderationem, v't petulantíam& confufionem excli rderet a berorumautem eorum procreatíonís permitteret communíc: derídens eos,quíhzc velut feclufa& abftracta Fei dg zdibu het dof.2fi Rbetra de bello, Nubt dYi abud 1 I Lacedaemonios ' AdulteriaSparte incognita, Liberorum edu catio apud Lace a deniontos, Apotbete, Viro infantes cur abluebant, iNAtrices Lacedémoniorum, plato in Alibiade priore. Puerorum inftitutio apud Laecdemor, Trenes. nacllirenes, 34 Plutarchi cur, Nam víro natu grádíori,cui florens tate erat coniunx, fi que probum& pudentem adolefcentem charum haberet probaretqg, ius erat ea huicíungere,& cum ímpletaetiet ecregíó femine fibí védicare partü. Edíuerfo liberü erat bono vito, fi qua eí cafta mulíer que elegátes pueros ederet, alterí nupta cordí effet;agere cá víro, vt copia fibíei? faceret, atq ita tanqua frugíferü aruum coferere X gígnereliberos probos, quí proborum futuri cofanguínei& propinquí effent. Ante omnía ením nO duxít príuatos parentüfilios Lycurgus,fed comunes cíuítatis.C)uare noluit ex turmalib.fed ex preftatífs.eenerarí ciues, Deinderelíquos notauít Legíslatores óppido ínfulfos X vanos fuiffe, q canes X equos adoptímos admíffaríos agat, íddy gratía vel precío cotendant à diiís: cotuges vero ínclu fas, quas ex folís volütípíis parere,cuftodía fepíát, fíucamétes fint,fiue decrepíti,fiue va letudínartj:quafi vero filij.(i ex prauís editi(int,noípfis precipue, ín quorü funt poteftate & altoribus fincprauí:& cotta probí, ea finacti orígínefuerint. Atgy heec, quaeta naturze coüeníenteríd téporís& cíuifiter agebantur,tantü aberantab ílla,que poft fecuta fertur, lícétía mulieri ,vtadultetíi fucrít apud eos inaudítum. Memoratur díctü Gerada cuíut dam Spartíatz ex antíquífs. quí hofpíti fcífcítati, quae effet poenaapud ipfos ínadulteros conftítuta,refpódit: Adulter hofpes non ínuenitur apud nos. quo fubijctente: Quid It ín» u&tus fit" Taurum,ínquit,luít íngente Gieradas, quí capíte traiecto Taygetü bibat ex Eu rota. Obftupefcenteillo ac dicente: Qui exíftatbos tantus? rídes Geradas: Quí,ínquit, dulter exíftat Lacedzemone. Hec de cóíugijs prodíta funt. Arbítríü tollendi partus non erat penes parentem, fed portabat eum ínlocum Lefchen nomíne: vbítríbulí& natu ma. z xímí cofidentes infante fpectabant, Qui fi mebríscopactís& robuftís efTet,tolli íubebat eum,fortemtq eí ex noue millibus afsíignabant, Debilem& díftortum amádabantín locum voragínofum propter Taygetum, quas Apothetas nuncupabant: quafi nec ílli ipfi nec cíuícatí,quí nó effetá prímordío ad bonum habítü negj ad robur cóparatus, expedi» ret víuere.Ideo nó aqua infantes fed víno abluebát foeminz, ad períclítanda eorum con^ ftítutíone. quippe comítíales ferunt& morbídos mero debilítatos flaccefcere,falubres durefcere& firmarí habítu, Iam nutríces cur& agebant artífíciofam, vt fine fafcijs infantia educentes,m£ébra& fpecie ijsliberale concílíarent. Affuefacíebant etía eos quibufus ci^ I bis& ieiunio:vtg íntrepdiad tenebras,imperterríti efTentad folitudíne,nefcij illiberalis morofitatís X vagítus.Hínc mercabátur líberís nónullí exterí nutríces Laconícas.Etíam quz Athenienfem nutrícata eft Alcibíadem, Amylcam tradunt Lacená fuite, Caeterum huíc,vtauthor eft Plato, Zopyrum Perícles moderatorem praefecit níhilo alijs mácípijs excellentiorem. Lacedzmoníorum líberísnon prepofuít Lycurgus eruptitíos aut met» cenaríos pedagogos, neg; poterat quífquam pro arbitrio furo alere& ínftituere filíumz fed omnes, vt feptímumannü exceflerunt, centuríauít ípfe ín claífes, paríty& vnalibertateatque contubernío colludere ínter fe& ftudíjs vacare docuít.Horum cohorti praefe^ étum dedít e&i,íngenío quí precelleret& ín pugnís effetanímofifstmus. Ett íntuebantur, & imperáti erant dícto audíetes, puníenteg, ferebant. ita difcíplína eortt erat parendí co» mentatío.Ludentes fpectabant maíores natu: quí plerüc contentiones ínter eos& certamína ferétes,non defunctorié, qua cuíufq; ad audendü& non cedendá ín pugnís effet índoles,aduertebát, Líteras, quatenus effet neceffe dífcebant. Relíqua diífcíplinaerat omnís ad obtéperandum,ad labores perferendos,ad enítendü ad víctoríam, Quare etatís progrefiu exercítationt íntendebant, Radebàáteos cute tenus:fine calceís íncedere,nu» dosq fere confuefaciebant eos lufitare, V bí attígerunt anni duodecímü,íam finetuníca agebát:vnüaccípiebant quotánís pallíü. Squalídi corpore,balnoart& vnctíonünefctj, tanti paucís diebus peranniü guftabanteaslautítías. Vnà quíetéturmatím& eregatím capíebát ín thorís, quos pfi coftruebát ex arüdíne fecus Eurotá creícéte, cuius panícula maníbus cítra ferrum defríngebant.Per brumam]ycophonas quosvocant fubfternebát, torísq; mífcebant: quod ea matería vím quand3obtínere excalfactoríam vídeatur, Tum autem cum talibus proborüt amatores adolefcentíum conueríabantur,X curam agebant de ijs maíoré fenes: quíaccedebantad gymnafia, fpectabantg; nó ín tranfcurfu dímícan, tes& fe dícterijs ínuíce petétes: verüm exiftimabant quodátnodo omnes omníü patres, magiflros,& rectores effe, Vndeneg; tepus vacuti neqj locus relínquebatur corrígente offendente atq; caftígante.Imó& magiítri puetítíz ex probatís vírís creabátur,& híper claffes preficíebát eos,qui ínter Irenas prudétifsími& pugnacifsimi erant. Irenas vocant íllos,quí duob.annís ex puerís excefferát: Mellirenas ín puerís maxímos.HíclIren,cü an» nis 2o. fucrít maíor,ducít cohorte fuam ín prelíjs,eàqg habet domíad coena ín mínifterío: : imperat o t" 0 ;9 40 go ER Li "7 Y rectc 1 vi1lpoe | i fA ARS 1ldC, D: bs xd us cí C Ur &ar f 3l I 1 eai t 1 t us (a1: D P] ribi £0. Ct 1s i5 Oo io eft.c iftri pur ent 1 eill ] en lenfam h ^5 e eramt 1 x f X fb. Y cu o9Ís C o» s vel a íium,qt 1: eat ae n1 à huíus euentus Q TK Til 321 Ltaccura endi ád a 0 e us Y bus áó cena exer ] cebantur, eC Pueri Lac Ll f, b 3 fatext, Apopbtbegmata quorundam Lacontun, ^ Leonide, edema [^ 4 4 1 unm. vila: / LIB ry Hu d L ? 1d C motu gui [0] F f i I um aba endum nuiü tami^ Lycuroi pietas a eius in D íngent 1 ual lí rei 1 3 Ct & dà abs! ute abantrtr T» iwi J ufpíc L Atíone ín co» a $:141A7 eli ec mmí: atur. Sf: P ] oana mor Y F ,* 1 íf"1 1 Snt int i Da 2f Dro h^4 emamai f iUati i non mu Att Q.L Ina 1 &atu«: tudío,vtc "ITO ttur, hos 1 a; € (^ o S€ 1 tKl *STfl & 4 H fnent :£1 í ny Í U maoíl Iní D d o d te] 2 imi areu conítituend f k aafor ndovo f quieo nulctamai xCo 1 I l ) f i u f eftiue:] ^ z: u i Y 9 rmortem.R.ex 7 iioríbus erumque a ordínepeen etatemai m alí er Vili k j en y» 4c ns vrbem,qu iai 1 atdíctío Dy D 1 1n 1i íc 36 Plutarchi *, Tn.. Z"" M*"»-." 1 isi H Ardidamide. Archidamiídas accufantibus nonnullis fo phíftam Hecatzum,quodc onuiíuíoa dhiíb 3$4 Lr n-« r^. 7.","[274 TG IM a dlarilo41 Laconum dida omniífermoneabflínuiílet:Quí dícere nouít,inquit, x tepus not t. Díctaillor& am an quz díxileporís non effe expertía,huíufcemodi funt. Démaratus, cum foedus homoi Doanerat, pfum pungeret ímportunis ínterrogatíonibus,atque hac quzftíone ídentídem obtunAgis. dereti Qui optímus effet ínter Lacedemoníos:Tuí, inquit, dífsimílimus.A gísE líos qui bufídá celebrantibus,quod honefte& íufté Olympía agerent: Egregíam vero rein Theopompi^(iquínto quoque anno Elf; íuftítíam vno díe colant, Theopompus ad peregr l dam,quí ftudium fuum oftetabat, dícebat que Phílolaconem fe quafi cupidum Lacon ;,,, Mn. ror cr*; P;?» ea: 1:3 ínter é(ues vocítarí. Laudabile tíbi,ínfit, fit cupídum cíutum tuorum vocart. Plíftona " Paufaníze,cum orator quídam Athenienfis índoctos Lacedemoníos appellaret: bane 1o í(;$ QM:- 141 1 A: dicim A-nhidanaid quidem,ínquít,Solí ením Gracorum níhil malí nos a vobís dídícímus. Archtdamté: Tt ouenau. X Pliflonacis Pati fani filij. a Archidamide, adfcifcitantem,quot effent Lacedzemoníj:Satís hofpes,inquít,ad malos fumm Difcas etíam ex facetíjs morem eorum: afsuefcebant ením, vt niin téporenonloquerentur,neque vocem emítterent,quín alíquam vtíque fententiam complecteretur no» tatu díónam.Ille, quem hortabantur,vt audiret quedam, quí cantum exprímeret Luíci. una nía:lllas,ínquít,ipfas audíuí. Alíus lecto hocepígrammate: Arigel, Plutaré,$4u0,qui divos q nondam opprefJeve tyrannos; in Laconicis, Ante Selenontis moema Marté cadunt: Meríto,ínquít,períeruntíftí, permíttedum ením fuerat, vttotitm conflagraret oppídt. Adolefcens ad íllum,quí daturum eí fe promítteret gallos gallínaceosín pugna expt tes: Míníme,ínquítféd eos da míbí,quí ín pugnís ínterficíat alíos. Alíus fellis curu! fedentes ín dífceíTu norinullosvidens: Abfit,ínquíthícvt confidéam,vnde affurge queam fení. Atque hoc quídem contortoruim dictorum genus eíufcemodiíerat. Quare nonaburfde díxerüt quidam:;Sapíentíam colendo magis, quám Gymnícum certamen Lacedemonio- fectando agasLa conem.Porró elégantíani cantilenarum& carmínum non fecusatque rum cantilenz. oratíonís cultum& purítatem affectabant:fed ínerat& carmíníbus aculeus,quí excit? retanímos atiy ínflammaret, quafi motu fanatico& alacrítate.Díctío nuda erat& vít lís derebus grauibus& ínformanitíbus. Laudes erant fere, quibus ímmortalitati co dabant eos quí pro Sparta occübuerant,& probraígnauorum ad mortem,quod ac erb: & ínfelícem ducerent vítam:profefsío item X gloríatío ad vírtutem cogruens statibus.. Quorum vnum libet éxenipli gratía exprímere. Tres erant ín folennibus,per tres etates ínftítutí chorí.Chorus fenum exorfus canebat: Nos quondam eramusincbyti bello wi. Juueüum chorus refpondebat. Nos ij fumus: fao. f"yelis, periculum. Tertíus puerorurmi. Nos fortitudine pluvim um praflabumus. Plane fi carmíníbus Laconícís, quorum etíam hac memoría extant qredam, adhibeas anímum,& numeros clafsícos affequarís,quíbus vtebantur ad tíbízm cum hoftes ínua^ derent: íure Terpandrum dícas& Píndarum confocíare mufica fortitudinem. lile ad 4o huncmodum cecínít de Lacedamontjs: Vbifloret en[is uuenumimufa e?[ua ulor, Tum litia amplas obtinens"ias, Pindarus aít: Vbi confilia fenum,(gtuuenum preflantium Hafle, chori, cantus,[uauoves delici&. In fignes mufiícos paríter& bellatores facíunt eos. In ferrum enim[erpit citharam pulfare pexité; vt Laconcíus poeta díxít. Ecením ante pugtii rex Mufis facríficabat, admones, vt reor, dífcíplínze eorum& íudícíorum:vt ín perículís offerrent fe& fuccefIum ad res memora- 5o biles edendas darent pugnantibus.Interím difcíplinz rígorem laxabant íuueníbus, nec prohíbebant excolere comam,armíf que fe€ pallijs ornare: ac delectabantur fjs velut equísad certamen exultantibus& ferocíentíbus.Itaque quamuis coma,vbi adultí erant alerent,potiífsímum ímmínente pugna concínnabant eam, vt nítída appareret& diífert mínata. Adducunt etíam Lycurgi de coma díctum:formofos eam venu(tiores reddere, deformes horrídiores.Exercítatíonibus quoque vtebantur per bellum mollíoríbus,& relíquam quoque vítam mínus aftríctam& obnoxíam dabant íuuentuti, Ita folís í ofi,| Agejiat, tti eus Lácoh& conta, i9] Lyc u ro us. mortales meditatíonís ad bellum eratíllís bellum refpiratío. Iam ínftructa eorum acie, cum adeflet hoftís, rex ítmul capellam ímmolabat edícebatty, vtomnes coronas fumerent,€ vt tibicínes canerentíubebat Caftorís carmen,fim canere.carmen embateríum dícítur. Quares fe cíem, numerís ad ti "1 tíum,(ed modefte& hílaríter ad modos euntium ín certam en trepídatíone proba acie confiftens cum hoftibus decertabo € 4letíam ordíebatur clafsícum "ueram fimul atq; horribílem edebat fpe. bia íncedentíum, neque turbantíum aciem, nequeanímís fluctuan. (^ [ bile cft ita comparatos,aut plus fatís ferocíre:f & audacía fufcípere ftabilem, quafi dei prefente fauore. Ibat ín hoftein rex comíte trahes victorem coronati certamínís. Acreferunt quendam,cum offerretur eí Olymptjs eran»ecunía,no accepí(Te eam:fed vt magno lab píam diceret eí: Quo tibi haec Lacon víGtoría t occurriffe fubridentem: Ante regem ín . Fufos fugatosd hoftes hactenus confectabantur, dum fuga eorum confirmaffent víctoríam,mox receptutca trucidarefractos& non przclarum mo inlionembello víru Fo] nus etíam equítum ín vlamos contríbutíonem af N res Neq ením nímía percellí edanímum cü fiducía orefuperauít aduerfaríum lucia,€ qui^ nebant: cedere& con. manus dantes,neque generofum ratí neque Girecís dígnum. Erat íd do& celíi anímí,fed conducibíle quoque. Namg certí, quí manus cum rjs conferebant,occídere cos:fi qui fubfifterent terga verte peflere,quam ín acíe manere ducebant commodíus.Ipfum Lyc m oftendítfuí(Ie, mul tísqy ínterfuifTe exped ntíbus parcere:fugam ca urgum Híppías fophífta ítíoníbus. PhiloftephaIcribít Lycurgo. Vlamumautem effe, ?0 vt illedefcripfit, quínquagénum equitü quadrata acíe ínflructam turmam. Demetríus veró Phalereus rudem reí militarís pacatam conítítuílIe remp. Sane vídetur índucíarum entum placídí& quíeti viri e(Te.Et quide díctitant nonnullí,vt Her. míppus memínítnon íncubuilfe ínítío in eam illum rem,neque Iphítí:(ed cum cafu eó veniffet& effet fpectator, vocem íbía ter díleíncrepantís eum& mírantís,cur cíues fuos ad concelebrandü íllud(olemne nó ex20 Olympíacarum ínu citaret: conuerfum vbi nufquam comparuit, qui fuerat locutu ítagy ad Iphítum fe ageregaffe,fo cíumtq concínnandi feftí cla Diícíplína eó vfque víuere, fed ín vrbe ficut caftrís flata erat vítz lex,& ín Iep.occ mum índuxerant patríz fz no(ibí ípfos effe natos, Itads perpetu infpectabant puerítíam,aut docebant quod ex vfuforet,aut accípíebát ipfi à maíoríbus. Siquidem ínter cetera bona& felícita tem,quz cfuibus fuís par copia ocij, quibus fordiídís artil gnolabore X negocío accumulati 2 perz erat. Iotes colebant íjs quidam Athenís, cum íud eo ín coníilio focíü fuííTe go veluthomínís eí accí^ s,díuínam vocem efTe rati. ríus íd& folídíus effecifIe. pertínebat, dum adultí effent: nemíní enim licebat proarbítrío fuo upatio: prorfusq; in aníA.*,-. D o,níalíud eflet iniunctir, auít Lycurgus, vnü fuít xus erat ín totü ínterdíctum. Pecuníam quzrere,que ma ir, quod facerent plane fordefcerentig díuitiz, non o» agrum vectigal quodante díxímus, penfitantes. Venerat Ícíaagerentur, híc cum intellexifTet quempíam ocíj damnatü mcafítum diífcedere,& neceffarios quí eum profequebantur, vicem eíus dolere& grauia ter angí:xrogauít eos,quí vna aderant,vt fibí oftenderet,quifnan 1 s e catus ellet.adeo ferc 1 , niemI 11ieingenua noxe 1udt^ - c iabebantíneptam inartífictjs&C quaítu difiríclione.. ludicía 4? nímírum vná emigrauerant cii nummís: quía neque affluentía ínter eos neg; índígenda. tía erat,fed omníaz qualía ín copía,€ parabilía habebant ex fit díes,epulz, comorationes ín venationibus, ín eymnafijs,& ad illos erant:nec vnquamnií rgalítate, T'rípudía, feftí Leíchas, perpetuaapud t ad bellum peregre proficiícebantur. Atque ínferíores quíde trígzinta annísh audquaquam procedebant ín forum:;verüm explícabant ea,quz pertíne bantad negocía neceflaría, per propínquos& amatores. IVlaí eratafsídueíbívolu cabantverfarí.Ibí coiban oribus natu probrofum tarí,€ non partem díeí maximam ín gymnaígs€ Lefchís quas votfereatque tempus ínter fe traducebant,nullam inferentes me 'tíonem compendir facíendí vel forenfium tra&andorumnegocíorum.lllius confuetudí nis potífsíma occup cum 10co à rífuleuíteradmonend 1 f SÍMAZlARa11, prairacte auiterus Lycureus:ím atio crat,vtalíquam vírtutemlaudarent,vel c ; s: x[ aanitate tanquam laboris& víctus condimento tem peftíue cor ] fus interpolantem, Vc BE Quamaffectíonem allectus íntertrecen erum vtapum mor atlatu d; Lymphati C In fuiama affuef eadRem p.cong t ecít ciues, ne vellent,neu 1 i ico a reprehenderent probrü AT (& corrígendi caufa pungente. I eque fane ipfe fuit S iil R.ífus ftoíllum auth- eít Sofibíus.pofui(Ie:v o1um ixtíus irgrilum author eft Sofibfus,pofuitTe:vr» iuíuía& fimiles congref / 37 Lacones quéadmodum inierint Embateri& carmé, culus memi "it. Euflaibius lliad.15, Lacedemoni; quatenus infcéta rentur bofles, Lycurgus bellicofus, Vlamus LacedemonioYum ociun. Ociofi punica tur Atbenis. Virork Sparte occupatio. Ícirent príuatím víuere: L4cedenmonij 1 9 1: 0:; FE N A Masbtipnuon ex quibufdam eorum díctís collígas lícet.fiquídem Paedaretus non tos,perquam alacrís di(cefsit ceu latítía clat US,quod trecenti ín cíuí» d c obatí femper,& ínter fe círca princípem volutatí, reb. ti?fibi pri oH:: fnt uatim viuebát, que gloría fití tantum non mente alíenatí, patríze effent totí,"tim viuebat Senatoris deligédi Sparte;for fis. Sepeliendi ritus apud Lacedemonies, Luctus tempus Sparte, Xycurgius exte^ voscur ex ciuitate expulit, Cryptia apud Lacedemonios. Lacedemoniori feuitiain Hi lotas. Thuod.li, 4. 38 Plutarchi tate eflentfe praeftantiores. Polyfiratídas legatusad regís prafectos ínteralíos miffus, ijs rogantíbus,priuatím an publíce míffus eflet, refpondít: bí compotes voti iuerimus, publicé:fin tulerímus repulíam,príuatim. Brafidoe mater Argíleonís, cum Amphípoli quídam,qui commeauerant Lacedaemonem,illam ínuiferent:an Brafidas, requiltuit, honefté& digne Sparta cecidiffet, Quibusillum extollentibus adijcientibusq; parem Spartz non eífealíum: Abfit hofpítes,inquit,fuit ením honeftus& egregíus vír Brafidas,fed habetmultos Spartaíllo excellentíores, Senes ípfe,vtí díxímus, Lycurgus prí^ müm eosquicceptí fuifuerant partícipes,defignauti. Deinde ínlocum demortui fuffici iufsít eum,vírtute qui effet preftantifsímus iudicatus, fexaginta annís maíor, quodquide— pra humanís omníbus certamen maxímum effe& cotentionís fummz vídebatur.Quip 19, penon qui ex pernícíbus pernícifsímus, nec quí ex robuftís robuftifsímus:fed qui ínter bonos& temperantes optímus& temperantifsímus effet cenfitus,huíc premíum cede, batvíctorízín virtute per totam vítam, vníuerfa pene poteftas ínrep. quod arbitrii ha^ beret necís, ignomíníze,& ín fümmma maximorum, Lectío agebatur ad huncmodii. Con cione aduocata delecti vírííncludebantur propínqua domo,hií nemínem videbant,neqr ipfi confpecti ftrepítum tantüm exaudíebant concíonís:nam acclamatione cüm alía tá competitores probabant. Necfimul omnes,fed finguli íntroduccbantur per fortem,taci tíq; per concionem tranfibant. Conclufiillí tabulas habebant,ín quas referebant figillatím plaufus magnítudínem: nefcíj cui facta eflet, tantum prímum e(fe vel fecundum vel tertíum,aut quotus quifg fuiflet íntroductus, cuí effetplurímus& maxímus factus, hüc 2 renuntíabanr, Illecoronatus ad omnía templa círcumíbat. Sequebatur hínc grex iuuenum collaudantíum eum& extollentíum,hínc caterua mulíerum carmíne vírtuté cele» brantíum& vítam eíus ín ccelum ferentíum,INeceffarfíorum quísQqy cenam eí apponens dícebat:Hactemenfa cíuítas honorat. Cum eos círcumif(Tet, tranfibat ad folítum conui^ uium, vbí cetera de more agebantur. Secundam portíonem,vbí effetappofita, tollebat & feruabat, A cena conueníebantad íanuam tríclínij mulieres familíares cíus, Ibí eam, quz eífet apud fe maxíma ín exiftímatíone, accíebat, cuí partem eam donabat;addens: praemíum fe,quo fuíffet'decoratus, eí conferre, vnde illa quoque magno honore à czete» rís matronis deducebatur, Sepelíendi quoq rítá ille difpen(auít optime. Prímü omnem exímens fuperítitíonem, funerare ín vrbe extínctos,€ habereante oculos rerum monu 5o menta religíofarum nó ínterdixít: quod ínnutríri vellet talibus fpectaculís& affuefcere íuuentutem ne trepídarent vel horrerent mortem: quafi eos quíferalía attrectant aut co meantper fepulchra,polluat.D eíade prohíbuít quícquam cum corpore condi, fed pu^ níceo amículo& folijs oleagínís cadauer ínuoluebant, Condítorío ínfctibere non líce» batnomen mortuí,praterquam vírí,qui in bello, mulierís, quz fan ctéfato cóceflerat, Luctü modíco definíuíttépore,vndecím díebus:duodecímo facrificare oportebatCere ri& delinerelucta, Níhil eratenim ocíofum autneglectü,fed omnibus rebus neceffarijs attexebat vel alíquod vírtutís praeconíum, velínfectatíone ímprobítatís,omnesqp angu los cíuítatísrefercíebat exemplís.In quze cum íncurrerent quotídie, exiy ante oculos fpe ctarentinó poterant ad honeftum nó trahí& conformarí, Que caufa fuít,cur nó relíque^ 4o rít peregre profíci(cí& vagari liberüi,ne externos mores adduceret fecum velrítus male formatos& díuer(a ínftítuta.Sed& aduenas nulla de caufa vtilí irrepétes ín vrbeabegít: non vt Thucydides autumat, vétítus ne ínftítuta fua effingerent& aliquem haurírentad virtutem profectum:quín potius ne doctores alícuíus noxe forent. Quippe externa'cot» pora externos! neceffe cft aduehát fermones.INouorü fermonum noua íudícía funt comí tantía,ex quíbus fierínon poteft, quín multí affectus fcaturíant& líbídines à conftítuta rep. velutconcentu díflona, Quo magis prouídendit putauít,ne cíuítas pernícíofis cóple retur moríbus,quàm ne corporaalíundeímmígrarét ínfecta. Atq ín hís quídenullá ex» tat íníuríe veftígíum,nullá iníquítatís: qua legibus Lycurgi mpíngunt quída, quafi fatís adfortítudínem, pará adiuftítíam copofitís. Atílla,que apud eos vocabatur Cryptía(Íi 4o modo& ea ex ínftítutís eft Lycurgí,vt fcripfit Ariftoteles)eandépotuít opíníone Plato. níquoq derep.& deíllo ímprímere,eaverat huíufcemodí.Poteftates folertifsímos ex iuu& tute certís téporís ínteruallís peragrosnulla certa de caufa míttebát,cti pugionibus X ne» ceffaríjs cíbarijsnulla re praeterea alía,Hi interdíu perlatebras dífperfirecondebantfe& quíetí dabat:noctu ínfidetes ítínera, Ilotasfi quí ín ipfos incídiffent, perímebat, Nonnüuá ínterdíu ín'agros profectí occídebàt robuftífsímos& valétifsimos ínter eos:vt etía tra dit in híftoría belli Peloponefiaci Thucydides, quos vírtute pracelletí(simos delegerae Lacde^ NA 3C 10 20 39 7.1 Lycurgus. 39 Lacedzmonij,folítos quafilibertatem adeptos coronari.& circutiíte templa Deorum paulo poft nufquam apparuííle omnes amplius bís mille:ineg ín preféntía vel poft,quí factum íjs effet, dícere quenquam habuifle, Ariftoteles ímprímís author eft. ephoros ín íto magíftratu prímum llotís bellum denuncíare,ne píaculum fit eos peremifle, Et vero cetera quog agebant cum íjsafpere&(eue:atqy multi merí coactos haurire íntrc duce bátín conuíuía,oftendetes iuuenibus,quaám effet foeda res ebríetas, C antílénas etía cori» pellebat eos canere,€ choreas faltare enerues rídículasQp,abftínere auté ingenuis. V nd referunt poftea ín expedítioneín Laconiam Thebanorum,llotas quí capti fuerant, pf. lereíuí(Ios T'erpandrí, Alcmanís,& Spendotis Laconís carmína, excufatle prohibe domínos. Quare quíaíuntliberum Lacedzmone maxímelíberum efTe,& feruum maximeferuum,non male confiderauerunt difcrímen. Enímuero eas atrocítates ego fecütís temporibus exíftímo apud Lacedamoníos extítiíTe fecundum magnum illum terrae motum, quo confpíraffe cum Meffenijs prodát llotas,atq; ingenti clade oram íllam afülí xiíle,perículumdy creaffe vrbí maxímum.Neg, ením Lycurgo poffum, ex relíqua íllíu moderatíone& íuftítía de moríbus eíus exiftímans, cui perhibuit vel deus teftim oníum, tam execrabileiflius Cryptíze opus tríbuere.Poftquam praecípua eius praecepta moríbus iam fuerunt fub ípfo expreífa,& fatís adoleuifiet refp. fedp tueri ipfa per fe& feruate valuít:ficut fabrícato mundo& prímum edente motum, Plato memorat exhilaratum Deum:iíta laetus& acquíefcens fpecie€ maíeftate legum fuarum, quz íam educta ín opus erant& progrediebantur:ftuduít,quaten us efficí humana prouídentía poflet, íavmortales eas& flabiles relínquere ín futurum.loítur accítís ín concíonem omníbus,ce, tcrís partíbus remp. fatis recte demonfítrauít ad felicitatem& uírtutem coparatam:po, tílsímum vero& antíquífsímum caput príus, quàm confuluííTet oraculum non edítu. rum fe ijs. Darentitag; operam, vt pracfentíbuslegíbus ínhzrerent,ne ip varíaretvelínfle Cierent quícquam, dum effet ípfe Delphís regreflus:cum recepitfet fe,quod deus íufsitz fet,íd feacturum. Spondentíbus cunciís atg; eum ad fuícíipíendum cohortantíbus fter, vbí íureíurando adegít reges& fenatum, deinceps relíquos cíues obferuaturos fe& vfurpaturos,dum remeaflet Lycurgus,formá íllam rep. contédít Delphos. Vt eraculum,facrís Apollíní factis, cofuluit eum fatís/ne legesrecte,vtfelícíter& tute víueret cíuítas fua,efTentlatae, Refponfo à deo accepto,przclaré leges latas effe,& ciuitatem, quoufcg Lycurgilegibus víueret, permanfuram clarífsímam:tortes defa Íptas Spartam mifit. Inftauratísautem hoftíjsjamícos& filium complexus, ftatuít cíves nun» v -— e " -) * CA quam relígíone foluere facramentí,& concilíare libímortem ibi voluntariam: íd ztatís tum qua neg víuere neque vítam pennitetet deponere, X cum res fux abunde lztz effent. Igítur mortem(ibi ínedía conícíutt,vírorum remp.tractantíum nec mortem oc fam, necínertem vítz exítum: fed eum quoq, participem virtutís& actionis b] X debere. Sibi ením perpetratís pulcherrimis rebus confummatíonem interitum citatís:ac cíuíbus, quí adíurauerantlegíbus fe eius, dum rediflet,vfuros,bonorum fe que parauerat per vítam,relíCturum exceífum cuftodem.nec falfus opíníone fuit, Víque eo cíuítas illa dífciplína publíca& gloría príncipatum tenuít Grzcía quíngentorum fpa. cio annorum, vtendo Lycurgi legíbus, quas ex quatuordecím regibus, quí eum funt víquead Agiím Archídamí filium ín(ecutí nemo mouít: namephororum creatíor remiísío legum,fed contentio fuit. Qua quanquam popularis: vímamplíficauít tam en. Agíderegnante prímum pecunía ín pecuníz habendi cupído,& díuítíarm admiíratio inualitper Alexandrum, ve "oroft Lyfandrum:quíi ínuíctus ipfeápecunía patriam impleuítopul? cupídítate deportatot ex prada auro& argento Lycurgi conuulfit leges, quibus ante ví. busnon cíuitatís Sparta repub.fed vírireligíofi€ fapíentís vita pradíta:i culem fingunt poetze cum pelle€ claua otbem terrae peraerafle, tos& ferostyrannos, íta haeccíuítas ex vna fcytala€ lena domínans ín Gra ^R e X : lentem&€ lubentem, obtríuit íníuftas ín rebufpub. poteftates& tyrannídes,bellorum arbítríum habuit,(edítíones comprefsít crebrone vno quidem moto clypeo, vno tan. tumlegato míílo, quem ílícó omnes audíebant, apum more faperaeníente duce. con, currentes& fefe componentes. Tanta effulfit dífcíplína& íuftítía illius cíu magis miror illos quí díctítant, Obedire nofle, non nofle ímperare Laced: Et Theopompí regís dícium laudant, quí cum díceret quídam perreoces fta monem ímperàadi gnaros:Imo,ínquit, per cíues príncipibus obtemperare dod a Diodorii lib; 3; Plato in Tittco, Lycuroi in flabiliedis pi ] iC rà confilium, Pe culiid corrito Antipbanis Soeratici diclum. Reip. fundamen uum, Lycurgo bono res diuini bábiti mortuo. Antioru Lycur gi F. Lycurgi prouifío, neleges eius foluerentur, Numa quo tent pore fucrit. qua dereCic.de Or. s Tufcul.4, I Liu. Halicar.libro:. Pythagoras an confuctudinem babuerit cum Rune. 40 Lycurgus. enim fuftinent parere íjs,qui nefciunt przeffe, fed eft ímperantís obedientia difciplina fiquídem efficit, quí bene ducit, vt bene fequarís. Atqy vtartís eft equarie confummatío, placídum equum& obfequentem reddere:íta eft regíz fcíentiz efficere obedíetíam mu nus.Lacedemoníj veró non obedíentíam,fed defideríum ínfundebátalijs ipfos fequen di& obtemperandi.nempe poftulabanthí perlegatosab íjsnon claffem, no pecuníam, non copías,fed vnum Spartíatam ducem. Quem nactí vtebantur eo cum honore& metu: íta Gylippo Sículí, Brafida Chalcídenfes: Lyfandro, Callícratida, Ageíilao omnes quí Afiam íncolunt, Appellabàt quidem illos víros rectores moderatoresqy populorum & magiftratuum vtad quofqy míísi erant:ceeterüm femper ciuítatem Lacedemoníorum ceu magiftram vel preeceptricem honeftz vítze& compofitz teíp. refpíciebant. Quo e^ tíam vrbané cauillatum Stratonícum apparet,legem ferentem& iubétem, vt Athenien, fes myftería& pompasagerent,Elíj ludos ederent, quód hocfacerent fcientifsíme:Lace denioníj veró,vbi títubarenthí,eos verberarent. Atfuítíd díctum rídículé. Socratícus veró Antíphanes, Thebanos cernens ob Leuctrícam pugnamanímos attollere,níhil in tereos X pueros díxít íntereffe,quod czecíderínt pre ceptorem,exultantes. Atquí íd ca» put eo temporenó erat Lycurgo,vt multís ímperantem relínqueret vrbem fuam:fed to» tam cíuítatem ceu vnum hominem cenfens beatam vítam ex virtute& cíuilí trahere cor cordía.Id fpectas machínatus eft€ concinnauít,vtíngenui€ frugi redditi& contínentes,quàm díutifsíme durarent. Hocfundamentum Platoreíp.fumpfit, Díogenes ítem ac Zeno,omnes'y quotquot commentati de hísín caelum feruntur, cum prater fcripta & verbarelíqueríntnihil. Híc, quí non fcripta, nonverba, fed reínlucem edídít remp. quam ímítarí nemo queat: arbitrantibus fapientém,qualís ínformatur, nunquam exi» ftere poffe,ob oculos pofuíttotam philofophantem cíuitatem: optímo íure, quícunque vnquam refp. in Graecía inftíituerunt,antecelluít omneís gloría. Quamobrem íllum A rí ftotelesnonfatís amplos pro merito honores,quamuís habeat amplífsímos, habereait Lacedamone. Extat ením íbí templum, vbi vt Deo anníueríaría facra eí faciunt, Fama eft,cum relíquíz eíus ín patríam relatze effent,tumulum de coelo fuifle tactum: id&pfi di^ fce(Terís ab Éuripíde,quí poftmodum defunctus eft,€ ín Macedonía prope Arethufam humatus,haud temere contígifTe cuíquam ínter claros viros alíj.Hoc quíde fuppetít mae gnumargumentum& teftímoníum ftudíofis Euripidis, quod foli ef poft fata euenerít et delatum fuerít illud, quod dijs gratí(simo& fanctífsimo víro ante euenerat. Extínctum Lycurgum alij Cirrzaffirmant, Apollothemis deportatum Elím, l'ímeus& Aríftoxe^ nus in Creta vítam fínífTe,& fepulchrum eíus oftendi Aríftoxenus aít,ín Pergamía iuxta víamregíam, Filíum tradunt eum vnícum relíquiffe Antíorum:quo fine prole defuncto famílía eíus exoleuít. Amící eíus& familíares anníuerfaría& cóuentum,quilongo tem. pore manfit,inftítuerunt:ac díes,quíbus conuentum celebrabant, Lycurgídas appella, uere. Aríftocrates Hipparchi filius hofpites Lycurgi memorat,cum ín Creta e(fetabfum ptus,rogatu eíus corpus combufsííTe, cínerest díísipaffe in pelagus: quo cauetet, ne fi quando relíquíz fuz e(fent Lacedaemonem delatzetanquam ipfe reuerti(Tet,& foluti e^ fentíureiurando, remp. ímmutarent,Flxc accepimus de Lycurgo. Numa Pompilius. S73] s T etam deregelNuma,quo tempore víxerít, nonleuis concertatío, 253| tametíi ad huncauthorem ftemmata pro certo referre velínt. V erüm Clodíus quidam ínlíbro,cuítítulum fecit Indícem temporum, vetui| fta íllaacta, cum excínderent Gaallí vrbem, abolíta contenditfuifTe, Qua vero nuncín maníbus teruntur,eíTe à nonnullís ín gratíá eerto» Ae"Kk|| rum hominum ín nobilíísimas familías et gentes,à quibus alíenifsími uS Pai] fint,penetrantíum,falíó confcrípta,Cum autem fama obtíneat Pytha gora Numam audítorem fuiffe, partím eum Graecas líteras plane negantattígiíle: quafi aut fua índole€ per feafpíraread vírtutem quíuerít, aut praeftantíorí Pythagora tríbui barbaro,nefcío cuí,ínftitutio pofsít regís:partím Pythagoram díctítát diu poft fecutum, atque ab INumz feculo quínque ferme remotum ztatibus:fed Spartíatem Pythagoram, quí Olympijs curfu victor fuit círca fextamdecímà Olympíadem, cuíus anno tertío eft regnum INuma adeptus,cum peragraret Italíam, confuetudinem habuifle cum Numa, atq 1o z0 39 AO 59 a 5o Numa Pompilius. 41 atip ín conftituendo reeno confiliorum eífuifTe adiutorem. quate ex przeceptís huíus Py: thagorz non pauca efle ínftítuta Lacedaemoníorü admíxta Romanis. Etalíds ortus fuit Numa ex Sabinís:Sabíni colonos ferunt fe Lacedaemoníorum, Caterü ztates ad amu fim exigere haud proniptum fit,maxíme fi redducantur ad Olympionícas:quorum feró breuíarium Elíum Hippíam ferunt nullís certís fultam arguméetis edidííIe.:Nos que me^ moratu digna de Numa comperímus, exponemus exordío hoc fumpto conueníentí, Annus à codíta Romafeptímus& trígefimus agebatur;regnáte Romulo:cü quíntO. Romuli mors, díe menfis Iulij, quem nüc INonas Capratínas vocant, facríficium Romulus publicü extra vibemad Caprz paludem quam vocant, facíebat, A derat fenatus& frequens popu vo lus. Ibíatrox fubító coorta tépeftas,caligoty cü procella& fragore ex aere ín terrà dela» ta,cterá turbam perculíam ín fugam dilíecít Romulus autem eft ex oculís ela pfus, nec deínceps vel ipfevel corpus eft defunctívifum. Vndeatroci fufpícione patres contactí, ac manauítvulgo fama,íam príde regni exofos,quo eíus vím fuí íurís facerent, rege ín» teremífle, íam ením afperíus ci ijs atq; ímperíofius vídebatur egiíle. At eáopiníoné decretis eí díuinís honoribus dífcutferunt, quafi non mortuus Romulus fed fupra forte humanáforet. Proclus auté nobilís vír vídiIe füblímem fe cum armis raptü Romulüadiu^ rauítvocemq audíui(le Quirínum appellari fe ubentís. Mox alíus de creando regemo- Diffenfio Rome tus& fluctus nondá fatís coalítis ínter peregrinos€ Romanos veteres anímís, verfauít de rege creádo, ciuitatem, Ni populus ínter fe grauíter adhucaeftuabat,& patres ínuíce fufpecti dífside» 20 bát. Effe ígíturregt omníbus placebat,fed certabatur cotendebaturtg non de víro tantif, fcd€ vtra gens príncipe daret. Neg; ením hí quí vrbem ci Romulo condíderát, ín anímum íaducebàt concedere,vt receptíín cíuítatem& agrum Sabíni ímperare molírenturreceptoríbus. Contra Sabinorit plena zequítatís erat ratío: quia extíncto rege fuo'T'a tíonon íníurrexí(Tent aduerfus Romulum, fed regnare vnum permiífi(Tentnüc viciísim regem ex corpore fuo poftulabant creari. Nam nec humílíores fe preftatioribus Roma nís coníuaxíife,&C hac coglutínatíone víres addídiiTe ex frequétía fua, corpusqs íllorum cüfuo coniunctüad dignatione cíuítatís prouexiffe. Atq; hoc femen eratíeditíonís. INe y jui centum, autem fu'penfa fine ímperío tep.díícordía omnía miíceret, coparantínter fe centá quín-. Dionyflus ducéquagínta patres,vtloco Quirini finguli víci(sím cum ínfignibus imperij folénía facra obí. tos fuiffe fcribit, rent,& íus díceret fenís horís nocturnís& fenís díurnís. Hac teporís vtríufg diftributío C& Dionyfloco3o X ad equalitatem recte coparata magí(Lratibus vídebatur:&€ vícifsitudo fummí impertj, fentit Plutar, in neid ín oculos plebís íncurreret,efficere:cum eundem confpícerenteodem díe& nocte. Romulo. príuatum ex rege factü. Forma eaímperij apud Romanos Interregnum appellata. Qua- Interreghum, quamautem eos apparet íta popularíter X moderate preefle,non potuerunt tamen ob. trectatíonem€ murmur populívítare, tanquam fummam rerü ad paucorü arbitrii tra» hentes,& remp.ad nutü fuum conuertentes,regem nollent. Couenit índe ínter vtram qe facionem,vtaltera regé ex alteríus corpore legeret.Ita poíIe exiftimarüt potífsími tolli przíens certamé,eumt quí creatus effet,fore zquabile vtrífg;: quod hís,quí ípfum cre aflent,effetob beneficíum deuin Cus,& illís faueretob necefsitudínem. Cum permitte» rent veteribus Romanis Sabínile&ionem, maluerunt ipfi regnü Sabíno deferre, quàm yup pes crea 49 accipereregeex íllorü fuffragis Romani, Ita re inter fe deliberata ex Sabinis creant INu tur, mam Pompilí& vírum quí Romam nó comígrauerat. V erüm adeo erat ínclyta apud omnes íllíus vírtus,vt audito efus nomíne maíore plaufu eum Sabíní,quám illí,quí detule rat regnü,accíperet. Vbirenücíauerütin concíone,que díxílfentregé:prímores vtríufgs factionis ad eit oratü,vtadregnum fufcipiendum veníret,paríter míttüt. Curíbus Numa celebri Sabínorü vrbe habitabat: a quibus Qirítes fe Romaníivna cüreceptís Sabínís Quirites vnde nomínaucre.Fílíus fuit Póponij ílluftris vírí ex quatuor fratribus mínímus,díuíno quo» didi dam cafu eade genítus díe,qua Romulus condíderat Romam:ea eft vndecimo Calend. Maías.Híctemperatum fua fpontead omnem vírtutem animum magis etíam docirína, Nume mores e so tolerantía,€ fapíentíz ftudío excoluerat. Quarü pracfidío artíum,non modo motusaní vitaanter: gni, . miíllosinfames,verüm etíam honoratá apud barbaros víolentíam& fraudulentíam extirpauerat:eam demum veram fortítudinem exiftímans,que cupídítatíbus aními fuí ím poneretratíonís frenos.Ita dum fimul omnem luxum domo& delícías exigít, omnibus ciuibus& peregrínis íntegrü fe ín íudícando& confilio dando prebet,ocium fuum non inluftrís& quzftibus ponit,fed ín relígioue deorum ímmortalíum,& ín contempláda perrationemeorü natura& poteftate:ingenti nomíne fuít& gloría, vtílle qu& confor. Num yxor T4 tem regni habebat Romulus, Tatíus vnícam filiam eí Tatíam nu pt& daret, NNectaméhe. qu, d; Numé cim dea i Acgeria confue f tudo. Dijs an cum bo minibus fit con [vetudo. A Deo adatati,qui, Alit deum, Bac cbum fuiffe, Pli. 2, 29. C7: Pattfan. in. Atticis fcribunt, Nunteoratioré gni recufantis. 42 Plutarchi nuptíe eí tantos fpiritus fecerunt, vtad focerum migraret,fed ibídem commoratus in Sa binís eft tuens patrem:fimulq; Tatía víri príuat(ocium honoribus& fplendore, quibus potuítper parentem frui Romz,pratulít. Caterüm hancferunt poftquam ín Numema ttímonio tredecím annos fuífTet, decefsiffe. Hínc INuma relicta vrbana víta plerungj ru» flícari& errare folus voluit,egítiín lucís deorum facrístp pratis acfolítudínibus. Vnde pótífsímüm nata eft de dea fama,nullo Numam illum maerore aut perturbatione mentís ín feceffu víuere,fed fublimiorís guftu contubernij& coeleftibus nupttjs potítum, ex ez Aegeríx ipfius amoreflagrantis congreffu atc confuetudíne vitam beata elle ade» prum,& rerum díuínarum fcientíam haufiffe, Haud obfcurum eft haec multas refipifce re veteres fabulas,quas Phryges de Atte,Bithyní de Herodoto,& de Endymíone Arca des,deqp alijs compluribus,quos beatos ducebant& dijs gratos, àmaíoribus acceptas probauerunt. Etfanénon mírum eft,cumnon equorum velauíum Deus,fed hominum amore teneatur:cum hís,qui vírtutíbus excellunt,cupere eum vnà effe,nec refpuere ho mínis díuíni& fapientís famílíarítatem.| At corporís quoquehumaní& fpeciei Deum laremá trahíconfuetudíne& oratía,id veró difficile eftcredítu. Et quidem non abfurde 2197 p o putátur Aegypti] digerere,nihil prohibere, quin halítus Deí appulfus mulieri principia ínfundatgeneratíonis,fed víro nullum cum dea patere congreffum vel corporis cófuetu dínem. Verümígnoranthíparem ínuicemreddere commixta com munícatíonem.Sed ením effe dijs charum homínem,atque híncamorem íllum,quem aiunt, exíftere ad tue dam modeftíám& vírtatem,haud fitabfonum. Neque errentillí,qui Phorbantem,H y^ acínthum, Admetum ab Appollíne fabulantur adamatos, ficut etíam Sícyoníum Híppo lytam:caí funt, quotíes d Sicyone tranfmítteret Círrham, fortes Pythíam quafi fentíene te deo& exultante dedi(Te,vaticínaríq; huncverfum folítam: lamq, itevum Hip poly ti charum caput equora felcat. Iam Píndarí quoque eíusáj carmínum Pana defiderio captum fuiffe eft ín fabulís. Adhee Archilocho& Hefiodo carmínum gratía fatofunctís habítumà deo honorem. Sophoclís ctíam viui Aefculapium hofpítío vfum fama eft,qua multa ad hancvfque memoria veítigía retínet:& defuncto alíum deum fepulturam perhibentcuraffe, Sed cumhísfi^ dem habeamus,quíd num abnuemus Zaleuco, Mínoí, Z oraaftri, Nuimze, Lycurgo re» enís moderantibus& coftítuentibus refp.deum vfum familiaríter? An veró potius cum hís deos dícemus,utrecta(uggerant js& moneant,effe feríó congreflos:poetís vero& L yrícis vibriffantibus,fitamen vnquam,perlufum frui? Sícuí videtur alíter,lata eft vía, vt verbís Bacchylidís vtar,, Sed necaltera fama, quz de Lycurgo, Numa& fimilibus vírís refertur,quicquam habetabfurdí:cum ferocem multitudíncm& difficilem tractarent, multaq in cíuítatibus fuís nouarent,commetos fuiffe, vt authorítatem díuínam ad^ hiberent íllis ipfis, ad quosífta fimulabant,falutarem. Porro Numamannumogentem quadragefimum legati Romaníacciueruntadaccipíendum regnum, V erba fecerunt Proculus& Velefus,quorum alterutrum populus ante videbatur ad regnum prouectu rus, Proculíveteres Romani, Tatij factío fuerat V elefiftudíofa, Breuis fuítoratío eorti, fortunam delatam ratí Numz gratam fore. Átquí non paruínecocij(ane fuít,fed multa erfuafionís& contentíonís inducere eum et flectere fententíam eíus,vt ex tranquilla et quíeta vítaímperíü reciperet cíuítatísínbelo quafinatze& adult. loítur patre& Mar» tio propinquo adhibitis, refpondít omnem vitae conueríionem lubrícam homíníi effe: cuí veró ad vitam tolerandam nihil abfit,& cuí res fuae fatis debeant placere, eum nihil praeter dementíam ex affuetís auferre& traducere: quz fi nullarealía,quod fta^ bíliora certe funt, praecellant íncertís. T'ametfi obfcurus non fit flatus regní ex ISo^ muli cafibus confjcíentí, quanta fufpícione afperfus infidiarum collega ftructarum T'atío fuerít, quantum etíam fenatum quafi necatus ab eo prefferít, Atquí Romulum bí vulgo, ínquít, celebrant dijs fatum, díuinadg cí íncunabula tribuunt,& feruatum infantem íncredibilí modo autumant. INobís mortale genus, nutrímenta X rudímenta fub homíníbus, quos cognofcítís. Lausveró mofum meorum aliena eftà regnaturo, magnum ocíum& tranquillítatís líterarum ftudíum. Ingens etíam mihí eft& inuete ratus pacísamor,rerumq, quíetarum& homínum ccetus ad deorum honore,et ad fe mu tuo ínuitandos celebrantium,catera feorfum agros colétíum aut paícentíü. V obís Romaní multa bella Romulus ínuítus fortaffe relíquít. Ad ea fuftíneda cíuítas ardente defi derat€ viuídum regem.lam multum affuetus populus eftarmís& ob fecundum rerum curfumalacris: neque quenquam latet tendere ad maíora eum& libídíne flagrare ín alíos dos 29 4o 5o [2] [4] Numa Pompilius. 43 alíos domínandi: vtpla ine defp tíam, rapínam atque be lum diffe do oceat cíuftatem, qua ducem pot iusad bellandum, quam quzratregem, Hís verbís repudíaten mregnum Romanímaíorem ín modum ob. teflarí& orare, ne iterum ipfos ín fedítio nem& bellum cíuile con nijceret: cum ali m,í quem confenfüra vtraque factío effet, non haberent. Iam etíam parens& Martí motís íllís fuadere& vr gerefeorfum eumad recipiendum ingens& ccelefte donum. Siíue díuítías tua contentus forte, ínquíunt,non defideras neque fplendorem ím; perti aem potentíz fectarís éxcellentíore pr L editus virtute: faltem regni adminift lratíionem míni. accipiat,[uade fteríum REUS deí, quí excitat, neque obfolefcere& torperei iftam patítur am TA n ti, 1o flítíam, INolí(itaque declinare& defu: gereimperíum: quod fap píenti viro egregiorum& magnort m factorü eft ftad díum ,ínquo& deos coleremagnífice&: ad pí ictatt mollireli^ ccathomínes,qui facil lime& prom ptifsimead príncípís emores conformant.Hí etíam ectui fit futurus ís, quí veneretur deos,& colere íuftíNutt patrisoTáilo regnum vt Tatíum dilexeruntaduenam prí incipem,& Romuli memoríam honoril bus díuínís con fecrauerunt. Quíd fi víctorem populum íam fatíetas capíet belli,t triumphis expletus& manubfs, fedatum príncíipem& íuftítíz cultorem ad cíuíta temle egíbus e ice tempe randiex xoptatzQuifi veli ímmodíco S infano bellandi ardeat ftudio, nonne(at tíus fit habenas tenentem alíó díuertere feruorem eíus, patríaQg atg; vníiuerfze Sabínerü Li gentífloFen eiie e. X SOS entá necefsítudín te GCamicitía copul are? Hísacceflferunt, vtferRico itentíocp cíuíum eius& ftudium. Vtdíuulgatum RA íd adferret ; atcpregnü capefferetad vnanimitatem& concordía ín er cfues con M: je m. eam fententià defcendít,re díuína facta Romaprofectus ef ft. Prodátei Fu 4 re di obuíà íncr lí defiderío fenatus po lusqg. Foemínz eum feftís acclamat oníbus ex"4«ufpicatur s. popu C Us regnum; ceperunt, Ad facras ama 1 oftíe czefze jtanta( orania fuicletítía, qe riinon reg em,ted exciperct cíuítas reenum. Vt ín foris def cenderunt, Spuríus Vettíus,;quíper ea is horas erat Interrex, mifit Quirites ín fuffr agía,omnesq füffragiíjs í fitm rege dixére. Cui ci infignía regnideferreritur,fuft lin rere fufsit: ve cllefe deos deregno conful E Itavnácitauguríbus Nunt4 inaugus & facerdotibus ín Capit Hit afcendit, Tarpeíum collem appellabanttunc Romani: íbí ratur. prínceps augurum et capite velato admerídie conuertit, atq; à tergo aísiftens, dextra ín capitelNi rmz ímpofita,precatus eft,& ín omnem partem círcunlatís oculís,fi qua aufpi3o cíaveloftenta dij darentobferuauit. Mirum interea tantz nultítudinis ín foro ftantís filentíum erat ,expectantís& í ín euentum fufpenfze: quoufg; fecunda:& fauftz aues con^ fpecie rem coprobaueruat.'l'um Numa veftere gíaíndutus exarcead populum defcen dit, exceptusqg;; eft vt vírre eei imus& fanctifsimus plaufu& complexu, Iníto fecno Celeres ab. uz X e t P 2 protinus Piel d tem trecentorü, quíbus ftípatus Romulus femper fuer atquosappellaue maexautborati; rat Celeres,exautho: Bie neq€ením díffiderefidem fibi habentibus neque ímperare £diíffidetíbus í natn ia. xít. Inde duobus Flamíníbus Díali& Martíalí ter tíü I omulí addi fdít quem v SchicQn v ia. Nam& prífcos Flamínes nomína bantáj pileís qui Flamen QuiriLES S bus caput tegebant, qua fi pilamínes Vt prodítü memoriz eft, Grzcís dictionibus tun nali 4 Numd plus quàm hoc feculo Latín zlinguze ímmíxtis, Quas ením ferebantlzna sreges, luba infltutus, 4o vult yAczvac effe, X míniftrum ín cdelouís pubefcentem pueri did Caniillum;: quonomí cuir. Mops ne Mercutíum nonnulli Grac cía mínifterío appellauere. Cum hzcínfiítuiffet Numa ad curius, Cocilíandam fibí Iknerolen tíam& gratíam po puli ilico cíuítatemferrímodorígidam& Numapopuluia bellís effer ratam ad hum tatem parat& iufditi am mollire. F Etreu eraillatuncerat,quam adpacem tradu vocat aftuanté cíuítatem agre nam ab orí: gine audacifsími íquíg& puenacif[símí, quos cit, L1! ut 2 o! ferocitas& proíecta coglobat Ierat temeritas VHlic c ipii, ig trat: crebrísqg expedí. Plato de Rep; tionibus& bellís p erpetuís alueratilla cíuítas& p:'opagauerat víres: acficuttigna vali,!ib.:. diu i5 defigunturagi itata,íra índuruiffe ex periculis vieta atur. Tam elatü Serocem po^ pulumnon vulgarís nec medíocrís artís effe ratus tractare& eficciet read pacem, à te^ ligíonecon filium mutua ít, Sacrificijs Phe X fup pplicai onibus atdp choreís, qua $0 ipfe obibat dífpenfabatq;, coniunctam v'enerandam grauítatem cum d oblectamen to&€ feftiuol habentibus, mulcensac pertractans feruídos& Martiales anímos ínterím netit deorum ínijciens,& fpectralaríü horrenda tríftesá voces nuncía ins, domal eum dep: imebat fpírít: is eorum relígíone."i nde percrebuit praecipue fapientíam ha nc& e- Nume e» Py. rudítíonem ex Pythagora h: hauliffeT Numam. Magna ením ex parte hicR. fp. fuzeínftítu. thagore inflitu tíonem,philofophiíà fuperior ín rebu ies uínís pofuit. Exteríore fpeciem q: uog& I nà eade ac Pythagoras mete diícítu ur peti tiffe. Fertur ille íta mafuefeciffea quili,vt certís v Í f toy tudo »erífo.,! orà fimilitud cibus fifteret& deuocaret tfuperuolanté; íam ín conuentu Olympíaco tranfeunte fe Kuna Tácitam Fsfam colebat. Kuma abolet flatuas. Deum mente co te ndum. Aeniliorà fami lia, vndeorta, Liitli. 4. Pontificesá Nu" mna in[tituti. Pontifices vnde dicit, Varro de ling. Lat. quam bic ttotat, Pons fublicius. Pontifex maximu. virgini Ve[latium in[litutio. Sacer et eternus ignis. Flamma quemddiodà ex fole eliciatur. 1s. ? 44. Plutarchi aureum protulíffe, alíastg commemorant monftríficas eius artes& facta, Quare fcri pfit T'ímon Phlíafius, Pythagoram technis captantem nominis auram Vita, eg mulcentem blandis fermonibus aures. Numae fabula dez cuíufpíam aut nymphae montana amor& arcanum cum ípfo contu berníum,vtfupra díxímus,erat, mutuaq; cum Mufis confuetudo. Plerafqueautem di^ uínatíones fuas contulít íü Camzenas. Vnam peculíaríter atq eximie venerarí precepit Ronianís, T acítam ea nominauít: quz comemoratío vifa eft& obferuatío filentij Pytha goríci. lam huíus de ftatuís fcíta, vndequaq; Pythagorz placítorü funt germana.neque ením illefenfuíautvllí dolori expofitum rerum príncípíum effe: fed ínuifibile, íncorru^ pti, fola mente exiftímauit apprehenfibile. Hícvetuít Romanís homínís vel beftía formami tribuere deo,nequefuitvlla apud eos ante vel pícta vel ficta imago deí, fed prímos centum fexagíntaannos templa extruxerunt cellas díjs: fimulachrum per íd temporís nullum habuerunt,nefas putantes auguítíora exprímere humílíoribus,neque afpíraríalíterad deum quam mete pofTe. Adhzechoftíz eíus refpondent plane víctímís Pythago tícís:incruente ením erant, ac fere farína libamínibus ex víno& rebus fimplicifsimis pa^ rabantur; Alíjs praterea argumentís vrgent remotíoribus horum contuberníum. Quorum vnum eft,quod donaucrüt Pythagoram Romaní cíuítate, vt author ínlíbro quoda Antenotí dícato comícus eft Epícharmus, vírantíquus& ex fchola Pythagoríca. Alf auod vnum Numa ex quatuor filijs fuís nomíne Pythagora filij appellauerit Masmercit. 2 1 i Li o IUE E Áb íllo Aemílíam quoque gentem patrícíjs infertam nomen referunt traxíffe, regem blando eo nomine exprefsíile íllíus ín dícedo lepores& venuftate. Nos Romz ex multísaccepímus,cum narrarétex oraculo, quod olím íufferat R.omanís, vtfapientífsimo&C fortí(símo ínter Graecos ftatuas apud felocarent: duas zeneas ín foro pofuiffe, vnam Alcibíadis,altera Pythagora. verdm hzecambiguitatís funt plena, quae certe ftultz fit pertínacíz prolíxíus agítare vel aftruere.Iam etiam facerdotum,quos pontífices vocant, ad» fcribunt ordínes&€ prímordium Numz, aíunity ípfum inter eos Pontificem maximum fuiffe: índe ducto vocabulo,vtnonnullí volunt,quod deos curent, quí poteftatem& arbíttíum habentomnium rerum. Sunt quía díctíone poffe deducant, exemptis quíbuída literís,praecípíente facerdotibus legíslatore facríficía facere, quae poflent: neci quod ín» teruenerít maíus impedímentum,fatigante eos, Maxíma pars nomen omníum abíurdii fimum approbant,neque aliunde quam à facrís, qua peragebantur ín pontíbus, fanctítfimis& antiquífsímis hos cognomen ínuenííTe: quorum tuendorum& reficíendorum, vtcatterorum perpetuorum& folenníum facrorum ad hos facerdotes cura pertíneat:ne» que ením lícítum effe,(ed nefas putare Romanos potem fublícíum foluere. Dícütenína huric ex oraculo quodam toti abfque ferro fuiíle clauíslígneís iunctum: Lapídeus mul^ tís feculís poft edíficatus ab Aemilio Quaftore eft. Imó fublicium quoq referüt abrege Anco Martio Nume ex filía nepote fuifTe excítatum, Pontifex maxímus ínftar eft ínterpretís& vatís: velpotíus facrorumantíftítís, quí noritantum publícarum ceremoníarít N* z^ T". M,, agít curam, verum etíà facríficía priuata obferuat,& vetatfolénía excedere, docetg; qui-; bus hoftijs díj colendível placandífint. Infuper vírgínum V eftalium cuftos erat, qua» rum ítem confecrationem& perpetui ígnís, quem afferuant hze, curam& relígionem af2 fignant Numz: fiue puram& íncorruptam ígnís naturam íintegrís& ímpollutís credi» dit corporibus, fiueín foecundam& fterlem agereuauít vírginitati. Síquídem ín Girze cía quoq; ficubí feruatur eternus ígnís, ficut Delphis& Athenís víduze extra atat pofi tz nuptíariinon virgines przcfunt eí. Qui fiforte extínctus fuerít, vt Aríflíonís tyraníde facralucerna Athenis,& Delphís teplo à Medís íncenfo, bellocy Mithrídatíco atq; Romanor cíuilí vná cá ara fuít delectus ígnís:negát eü fas effe ex alío accedí iene,fednouü & recenté parandum,elíciendádp puram aclíquídà ex foleflammam. Succendunt eà fca^ phíjs cauatís ín equalía latera ortogonía trígonalía, qua ex círcüferentía ín vnum centrü funt deuexa. Hís foltobuerfisradij vridig flaerátes coguntur&€ contrahüturad cetrum. Ita cá ipfum aera diuíduntattenuatum, tum leuífsímum quod atquearídifsímum ap^ pofitum fomentumínflammant extemplo, quod accipíantrefleCtione radij corpus& i ctum igneum. Acnonnullíapud vírgínes V eftales praeter ígnem íllum eternum depofitum níhil arbítrantur: alij facra quaedam nullí confpecta,alij condita ibi efIe.de quíbus quatenus audíre X dícerefas eft, dí(leruímus ín víta Camilli, Prímas à Numa facratas Geganía& V erenía perhibent,inde Canuleíam& Tarpeía, poft adíeciíTe duas príorib. 2erutum; E o 50 pit 39 4o 10 20 39 4o Numa Pompilius. Aj Seruium:huncnumerumad noftrum zuumretentum. His Veftalibus vírgínítas drege trícennalís przefcrípta. Eíus prímo decennío,qua ad ceremonías pertinent,dí(cunt:me, dío funguntur facerdotío,tertío alías ínftítuunt. Quo exacto fpacío liberum ijs eft nu» bere,€ relicto facerdotío alíam ínftítuere vítam. Quam facultatem paucas aíunt am. plexas,neque fuifTe fecutís latam: fed poenítentíze& marori perrelíquum vita implicatas ceterís religionem íncufsiffe,vtad fenectutem víque& mortem ín víirgínítate perfifterent,"'ríbuit hís ingentes praerogatíuas: ínter quas teftamenta vcl fuperftíte pa. trenuncupandi íus,X(ine tutore vel curatore liberum rerum fuarum arbítríi, vt quibus tres funtliberí, Prodeuntibus ín publicumlictoresapparent. Sí cuí forte occurtetínt ad fupplicíum rapto, ís mortís poenae exímitur. Iufiurandum autem exígítur à virgine for. tuitum fuiíle& íacofultum, nec prasmeditatum occurfum. Is qui fellam curulem earum fubit dum vehuntur,necatur.Ob alía peccata vírgines V eftales czeduntur à Potiífíce maximo. Interdumnudam, quz delíquít,loco obícuro& obtenfo velo caftígat. Sruprí veró cóperta iuxta portam, quz dícitur-Collína,viua defoditur, Tumulus ibí íntra mu ros tetreus eft, ín logum porrectus, Aggerlatíno fermone vocatur:ín eo edícula fubterranca extruítur modíca, gradus habet quibus defcendítur fuperné, In ealectus ponítut firatus€ lucerna accenfa: eorum quoq, quz ad ví&um funt neceffaría, pauca, vt panís, aqua ín ampulla,lac, oleü:quafi corpus abominétur maxímís cofecratum ceremonijs fa» me cofícere. Damnatam lectícz índunt,atq; vndii obnubét eam, víncíuntd lorís,vt ne vocem quidem míttere ílla,que valeat exaudiri, queat.íta eam per forum deuehunt.Decedunt autem vía omnes tacíti,profequunturdy fine voceatq; ingentí cum moeftítía. INcqueeft(pectaculum illic vllum magís horrendum, nec tríftíor facies ciuitatis vlla alío eft die. Vbiadlocum illum eft lectíca delata, apparitores eí víncula demunt: Pontífex ma^ ximus ante fupplícium, preces quafdam arcanas teníis ad ccelum maníbus peragit. Inde educitobuolutam,atque ín fcalís,qua defcenfus eftín domuncula, conftituit: tum auer» títíe cum alijs facerdotíbus. Poftquam ílla defcendit, retrahuntur fcalze,& zdícula mul: taíniecti defuper humo cótegiítur,donec complanatum folum aggerísfit. Ad eummodum plectuntur,quz facram vírgínítatem ímmínuerunt, Ferunt Numam zdém quog Vefta facro igni orbícularem círcumíeciffe,vt ibíafferuareturzadumbrans non effigíem terrze quafi ea V efta fit,(ed vníuerfi mundi: cuius ín medio ignís fedem locant Pythagoreí,eamd V eftam nomínant& vnítatem. Terram veró non putant ímmobilem,neque medíam tenereregíonem globí, fed eífe ín gyrum círcum ígnem fufpenfam: neque numerari inter elementa mundi precipua&€ príma. Eadem Platonem voluntíam fenem de terrafenfiffejalío eamloco reponentem: medíum veró domicilium alterí cuípíamat^ tribue precellentíor. Pontifices praeterea íufta funebría, quibus opus eft, praífcri bunt, quos edocuít Numa, níhilvt eorum polluerearbítrarentur: fed vt deos ínferos quoque colerent, quí przeftantí(síimam noftri partem recipiant, prze czterís eam, quam appellant Líbítíinam, deam prafidem eorum qua defundiís funt Feralía peragenda: fiueea Perfephone, fiue potíus, vtarbítrantur Quírítíum erudítí(síimi, V enus fit: haud male vni virtutí numínís rationem ortus&€ exceffus affcríbentes. Idem luctus certís ae. tatibus€ temporíbus fíníuít: vt puerum trímulo mínorem nequis lugeat,maíorem ne plures meafes,quam(lieannos víxítvfq; ad decem:nullam ztatem vltra. Longi(ísímam luctus díem decem menfibus termínauít: quod fpaciü víduís quoq; abftínendía morte viri prefinitum eftà fecüdis nuptíjs. Qua anté nupfiffet,ea bouem fcetam illius legeimmolabat. Multorum quog; Numaalíorum facerdotiorum fuít author. Eorum duo come morabo, ex quíbus elucet ín prímís íllius relígio,Salíorum& Fecíalium:fiquídem pacís Fecíales arbitri fuerunt,quí mea quídéopinione nomen ex officio fuo trahetes diíceptatione comprímebant certamína:neq; príus quàm abfciffa omní iurís obtínendi Ípe ad arma íri finebant, Pacem ením vocat, cum verbís non ví mutuas controueríias díremerunt, Fecíales Romanífrequenter commeabantad eos, quí íníuríam ínferrent, pofce. bantq res reddi. Sinon redderent, deos teftatí multa díraQy fibi ípfi ac patríze fue,ní íufte iniuriam víndícatum írent,ímprecabantur:íta índícebant illís bellum. Intercedentíbus his aut improbantibus, neque milítí lícebat neq; regí Romano arma mouere: fed ab hísaufpícandum eibellum vt iufto ducí erat, índe quid expediret, expendendum. Ac cladem quidem íllam Gallicam his víolatís ceremonijs ínuectam vrbí, fama efl. Nam cum obíiderent Clufinos Barbari, Fabius Ambuftus ín caftra máíflus legatus fuít ad imp etrandam obíeísís pacem. Quí duríore accepto refponfo defugctum fe munere ratus Virginis Vcflalium in[lituta, vestalium pres rogatiue, Veflalium. pu2 nitiones. Vefla. effigies titundi. Ygnis fedes. Tertati ifi 2yrig moueri, Funerum vitus, Libitina, Lugetdi apud Roriános téputs Feciales.Plutav] Probl.6z. Gell, li.16.c4.4.. Lin, lib.s, Saliorum inftituo. Aficilid: alij vide dicti. Ancilia nde dicta. Nun rcgia. Adorandi deos dpud. Roittatos 1405. tionis Vox. Num«e ct I 9or&pr.eceptoo t Sarl zum jimutudo, ———— M À—Ó"——-———-— 0. ratus legationis, praeceps armá induit pro C baros pi'ouecauít. Obtínuít quídem víctó vbi Gallíagn otierunt; miíflo Romam caduceatore. vocauerunt bello rion índícto contra íus gentíuni armaí n ipfos culií Tet. eamm cíalíbus, vt Gallis dedererur,.confugíta i ab b riículum. I REC CHER PUOI: AME CMT füfius,$: 2o. Octauoanno regní Numz, peftilenti aqua pei lt aliam m vul váftabat. Perculíis cíuíbus tr adunt pelt am eneam ínimanus IN dehacinira przedícafTe regem, ex Aegeriafe X Camsnísacc tem vrbís miíIa,& feruanda cum v ndecím iliis, quae iir Ir facíenda erant, nequis fur commode propter fimíl idinemínie ruerter ipic As tet: Camznísítem eum confecrandum campum citcumietta prata, vbi plerunque cum ipío co hgrediebanturfontem quo írrí: rcampus,facrandum vírgini: libus, cuíus aqua luftrarent& afpergerent quotídíe penetralia. Hís fic jemfa rantexeoq juod morbusftatím conquíeuerít. Eam peltam obtulítI INuma artíf tCibus,ex^ 1i uli cítauítgi eo oS ndí fimiles effingendas. l'orpentibus czterís Veturium Mamuríü ín(ignem opificem íta exprefsit(le effioie: n,& ímagínem eius reprae Íen tafle, vt tneipíeq quidem di^ nofcei« a Numa poflet. Plor cuftodes& míniftros Salí fos: conflítuít. Dictiaw Q m! 51 unt,non vtnonnullífabulanturexn omíne 9: ait fi viri Sàmothracis vellVlanti- 20 T ! iem al quiarmatum trípudíum tradídít: verum abípío poríus vci, quod faltando nz obeunt, cur n menfe Ma la rtio facras pe tas per vibem feruntt tí, balteis latís füccín. Ciízneís, galeasqy eneas ín capite, gerentes, acminutís pugionibus ad peltas concre» pantes. Saltatus huíustt tipudd pedibus efficitur: motus enim eduntín gyrum haud ín» concinnos à f E , modulís cítatis& frequentibus cum robóre X agílitate. P] tás ancilía ex figura vocant. Teq ue énim circi S eft, ,neque pel tz orbem ie Db i AE eae t orarQe ,cuíus reflexi(epíusapíces,recurrentes tp contine ntetínfemutuo yxUMap y íd eft cutua: diga iram reddunt: autà cubito, quem&yxüve CGirzecí voc quo geftant ancilía. Hz isl ba affectans à C ; quód fupe s32 o J teit etíam&zró 76 rina Qop rne d 1 um im edela( qam Hier Graeci: velab 1e gie dícitu. Vade C aftor 3(" id fermonem Gracum defle EE dtuimantfu ilie carmen quoddam, quodi in ilitu 5 AU agunt Sunt quí leturíum Mamu iríum eíte aíunt, quí cele moriam. Dígeftis facrísregíam, qua etíam hodíe íta dícítur. dif 1caui t:vbipluri muri egít, res díuínas perpetrans, aut inftiue [jse ideis: relígíonís tempus tranfigens. Alteram habuít domu cuíus adhuc locum oftendunt. In pompís& emt xbusín fupi iíca tum antecedebant pet vrbem praecones, feríáfcgy& iuftítium ín 40 goreos aíunt non permíttere, vtobit tera Itatim mente adíd medi tatus a Ccedat: ítacet uínae audirent vel víderent perfunctoríe vel ER ocio relígíonís aduerterent anímum, víàf quae comítantur nece(farías,, Vi veitigium nonnullumi veloce üom i Hocage, proclamant. Qua voce eos quia dagítur. Huius edícta etíam magna rum fuerunt am ula. Sicut íllí prae ecípiebant: Sup ne verfes, P eregre proficifcens ne te conuert: paría: quorum cuíufque fenfum teguntad vul; ei L rationem habentínuolutam: vt funt illa, Nelil»es dijs ex víte n« ne farre, Circumagas te dum deos adora fedeas cum adorau prim. amanfuetudinem przcípere vt píetatís partem vídei fimulachrum orbís mundí dícitut efle. quín mapís vídeatur Oria:ntem fpectantibus templis auerfus eftab ortu, eo fe flectere e onem pe 2m conficiens€ cómmiíttens exambobus confummation n vi ym 1 CUI CU iis altis veiut 50 10 20 s32 o $0 Numa Pompilius. 47 quid hercle fimiliter A egyptijs rotís ínuoluít,& fignificat hzc figurae mutatio, níhil effe ínrebus humanís flabile: fed quóverterít& voluerít vítam noftram deus, contentos eiTenos& boni debere confulere. Confidere ab adoratíone,omen effe díctítant ratarum precum,& felícítatis ín pofterum durabilís. Aíuntetiam hancrequíem difpertítionem Ienegociorum: quafiactíonibus explícatís prioribus confideant coram dijs, vt au^ pícenturab ijfdem alías. Nec veró impedit quícquam,quín hoc cum fuperíoríbus con^ »ruat,affuefciente noslegíllatore, ne pacem deüm occupatí,vel ín tranfcurfu velut properantes pofcamus, fed vbívacat& ocíü eft, Ex huíufcemodi dífcíplína ad relígíonem ta placída cíuítas euafit, ítaexpauít Numa vírtutem multa vt nouarecíperet non ab^ Yorrentía a fabulís, níhil rata abfonum aut impofsibile, quodillefufciperet. Ferturille alíquando frequentes cíues ínuitaíTe ad epulum, fordídag vafa& ccenam plane fi uga. lem plebeíamqg appofuiíTz. Ccepta coena íntulíile fermonem, deam fibi familiarem ad. elfe, acrepente domum oftendíiTe poculís ínftructifstimam precíofifsímis, menfasq e. pulis varijs atque apparatu magnífico aflluentes. Omnem veró excefsít fidem, quod deeius cum loue prodítum eft colloquio. Fabulátur ením duos lares, Pícum& Faunum ín montem AÁuentínum, cum nondum compreheníus muris effet vel habitaretur, fontíbus autem largísfcateret& lucos haberetopacos, commeare folítos. Hos cartera Sa» tyris,aut l'íanum gentí comparauerís. At medícamentorum facultate, praftígíarumg; magícarum technís fimilía dicunt Idaeís Daciylis, vt Graeci vocant; Commentos pera» graffelItalíam.: Bos Numamautumant comprehendiffe: cum fontem, ex quo potare folebant, víno mifcuiffet€ melle. Captasin varías fe vertííTe formas,eftigíem fuam depofuitfe, nouasqyínduílTe X horrendas ímagínes. Verum vbiteneri fe valido nexu& inenodabili fenferunt,cüm alía multa precínuifTe futura,tum fulgurum procuratíonem, quz ín hanc diem cepis, Ciínibus,& mznís peragítur, monfirafle. Alij negant illoslares prodídíIe eí hanc procuratíonem, fed eos louem coelo deuocaffe incantamentís atque huac ínfenfum przcepílfe Numze, vt capitibus procurare, Cum exciperet INuma, ceparumne? dixilTe eum, homínum: Numam autem denuo preceptídíríitatem auerten. tem ínterrogafle, crínibus/ne? Accum refpondi(Tet lupiter, anímatís: tam Numam vt íta díceret, inftruclum ab A egería addídi(le, manis: ac dífceísifIe louem propítíum.L o. cum veró Elícíum ab íllo appellatum quafi Ilícium, quódIleos Grace propttíum figní^ ficet, atque procuratíonem ad eum modum peragi. Fabulofa hzc& rídícula homínum (liius feculi(tudium relígionís, quod excítabat affuetudo;indícant. IpíeINuma, vtfe^ runt, adeó fuit díuína fiducia fretus, vt cum eí aliquando adefle hoftesannuncíatum effct, arrídens díxerít: Ego veró facrafacío. Hunc memorant prímum Fídeí& Termini templaexcítauí(fe, Fidemautem conftítuífTe Romanis maximum iufiurandum qued eiamnum obferuant. Termíno publice& príuatím ín fíníbus agrorum ímmolant hoc tempore animalía, olím hoftía erat ínaníma: docente INuma debere eos deum Terminalem, cum pacis fit praes& arbírer iuftítíz, cde purum effe. Videtur veró planehicrexagrum Romanum termínafle, cum noluí(fet Romulus menfura proprtj pro» dere rapínam alieni: fiquidem compedes termínos effe,(i feruarentur, Viríum:& íníu, ríz: índícíum, fi non feruarentur. Neque fane latus ínítíó ager fuít Romanus, fed eum magna ex parte quafíuít Romulus bello: quem díuifittotum Numa egenz ple bí, quo przcifa iníuríz necefsitate ínferenda; ínopía traductum ad colendos agros populumarua mítigarent, Quippe ínflítutum alíud nullum tam acrem amorem& ce lerem índucít pacís, quam víta ruftícana, qua ex audacía bellíca, quatenus propugnatio poftulat proprij, retinet: libídínem violentía& rapiendí refecat,. Quamobrem a. grículturz Numa& quíctís illecebrís implícans cíues, atque hanc vt morum magi» Ítram potíüs quàm opulentíz concilíatrícem amplectens, dífiribuít agrum ín partes, ]uas pagos vocauit, fingulis; cuftodes praefecit& arbitros, Interim inípexit ípfe eos, atque ex operibus coníecturam capíens de moribus cíuíum, alíos ad honores& autho^ ritatem prouehebat, focordes& ígnauos caftígabat probrís& conuícíjs. Pra caeteris cíus ínflitutís commendatur populi per artíficía centuríatio. INam ciuítas cum ex duabus conftare gentibus, ficut díxímus, viderctur, vel díftaret po. tíus, neque vllo modo coalefcere ín vnum fuftíneret, nec quafi eluere illas factío nes& difcrímen, fed certamíníbus afsíduís partíum& contentíonibus conflíictaretur: reputans corpora rígida,& quz per fe commifcentur zgre, temperarí mutuó commínuta& concifa, atque exíguís portionibus coíte; ínterelle putauit, vt multítudínem in plus Í i H [s] tA [Vie Í 1 : Nutt4 qua arte placidos reddit Rortanos, Nume miracus la. Nunte cum 182 ue congreffus, Pictu, Fautius. Fuleurum proe curatio, Elicium, loci ttomen, Fidei e? Termi: ni templa erc á Numa, Numa terininat agri Romanis, Num4 agriculturam eucbit, Nutta diuidit populum pue artificia, Numa Roné tollit Romuli c Tatij faa loncs. Mentium. ordinailo d Num inflituta, Mercidinus me fi Ànni ratio yaqm Martius: inéfis, Aprilis. Aids, lunius. Augu]ius, Februarius, Tanuarius, lanus. Qu4do| Rorté claufum lant teplo"n Lu.lib. 48 Plutz archi ín plures dífecaret partes, vt conífjceret eos ex hís ínalía difarímína, atque íta pri» mum íngens illud díísídíum SOlitératc c difiractur m ín mínutà. Jiuífitautem ciuítatem perartes tíbicíinum,auríficum, fabrum, tínctorum, futorum,coríaríorum, zrarío: um, fi» gulorum, R.elíquas ártes ín vnum coegit, fecitq; ex oi ranib'us corpus vnum: colle & concílíaatque facra cuíqj fectae decentia attríbuít. Ita primu im fufü llítex vrbe efad pi nes,ne hí Sabini, illi I&omani: hí Tati ab hab'erentur& vocarentur Romulícíues. Atque hzc díctractio confénfus€ tempe tum eft cum omnibus omníum s, Lau» datur ítem intér acta efus correctío»leais me 7 m trí erat líberos diftrahendí: a qua exce Bi ít eós ,quíín matrímonío e(lent,(i contraxiílent pat trís confenfu& fuf(Iu nupti is:durum 1 aím eXií ftitauiccinquar mdibe"tO CO ollocácam matrímóníum tenete ferui. Liíbauiít& fi^ 19 cum m ratíonem,non con ummaté qui de,nec pínguí tamen Minerna.INam Romulíre vno menfes! hab xuerunttemere confufos: cum partím nec vígíntí díerum, pártím qi juíngs & trigínta, alíos pluríum computarent: rudescy difcrepantís curfus lunae& folís vnum hoc tenerent, vte Meta nnus; j6o dierum. Numa ínzequalítatís variatione m vndecím díebusanímaduertens díícrepare,quod lunarís trecetís quínquagín ntác ftet.folarís ve expleatses. ceminatís vndecím hífce díebu s meéfem íntercalaremduorum& vigín erum, quem Mercídínü vocant Romani, menli Februario al ero quo» tuor diebus con1 à3 q " JT queat: ine inferui t. Ceteum hoceíusremedíum ímparítatis opem re Ordínem etíam retexuít meníium;ac Martíu migmiera it prímus,tertí mum loócauít eum,quí fuerat fub Romulo vndecímus, lanuaríum mus tunc Februaríus erat, quem nunc habent fecundü. Pleríg: t: ab Numahos contendunt,lanuaríum& Februaríum:ab exoi dio fibusannum, vtapud nonnullós barbarostríbus,& í n Grazcía apud Arcadas quat fex ín Acarnanía. Aegyptijs menftruusa innus fuít;mox qu drím: eftrís, vtferunt, quamuís re egione m colant màxíme nouítíam, hal entur vetultiísími,& numerum norum ín annalíbus fuís infini ftum fupputant, menfibus ínterat Romanos quídem ín menfes decém non duodecím annum de vocabulum, quem nomínant etíamnum Decembrem.| Martí ex eolíquet, quod eum qui eftab hoc quíntus, Quínti ilem appe llent, fextum quoque Sextílem:& íta deinceps reliquos. Sív eró Martio lanuaríum& Febr uaríum praetexuít. fent, oportuiíTetvt Quuíntilem quídém iini adi fed repofi 1t méro feptímum. Etquidemverilimile fit, dícatum àRomulo Martí SRM ab eo fimul prímum fuifle, fecundum Aprílem, quínomena Ve nere, quá as mínant Grazcí, traxít: quo menfefacíunt huícfacrü, mulíeresq; Calendis redími teís coronís lauant. Quídamnona Venere nomen FRRPAMLACTM d quia vex tenuis eft, ideo Aprilemferunt nomínatum huncmeníem, quod veretuncadulto plantarum ger» iinaààá períat. id línguz Kom: inae confentíiens eft, Proximum dícuntà Maía Maíum: Mlercurió ením facer eft. Iuníum à temporeanní. Sunt nonnullíquí ab ztatíbus índita his nomína ferant, dícuntur enim qui Sreniore estate funt, maíores: íuníores, quí míD t at 1 unc tÓs que que iiit c| de cem men annuümeératís, 1 Nam in tr lie aocet pofi ien I "nm e — mo»rdín ie d ictum primu nore, Refiduorum menfium quemqueab ordí ne ficut nun ieratterunt, ita nomínarunt 49 Quintilem, Sextilem,Septembrem, Octobrem,INouembrem,Decen brem. Poft Quín tilisà Carare quí deuícít Pompeíum, julius: Sextiliss f cundo príacípe, cuí cognomen fuít Augufto, vocabulum habuit. Succedentes appella íonibus fuís tra Ded mínauít Do mitían us: verüm haud íd díu.Quo trucidato receperüt fu HIST catur October. INouiífsíimi folí, ,quodà prímo nomenh abueruntex otdín aüté,quíad liectíà Numavel traductíf fuerunt, Februaríus: quafi luflralís fit. Februo ením purgo fignificat, plantasqy expíantéo tepore;& Lupe rcalía, quod folennelufirat r1 pene eft aemuli, celeb ant, Prímusab Iano díctus eft lanuaríus. Mequídem tenet opí^ nío, Numam Martíum a Marte appellatuin prímoloco mou iffe, de dartes cíuiles ftu deretvbíep prarerre bellícís. INam lanus inter prímos vellare: ges,cíu fuít cultor Vitamdp£ eram atqueímmíter dicic irímmutauifle. Vndebir eum, dàlíam exalía facíem ratí ionem(g accommodaueriít víte.Ef maebilor re, quod Maitíslanuam vocant, Hoc aperiri bello& d folenne eft: quod q: dep shieilisertexempli i& rari. Quía ps imiplicatur eft imperium bello, dum cum círcunfufis vndiqueb ]uctatur. lantum Carfarís ue ti zd XBprelio Amoniofurea M, Attilio& Títo Manlio Confi ulíbus; fed mox fuít armís motísre Um es zo 40 1o zo 4o Numa Pompilius. 49 enante nunquam vifum eft patuífTe,fed tres X quadragínta cotínuos ànnios manfit oc» clufum:ítares bellíca prorfus€ vndequaq; cotícuít.Non folii ením cícuratus& demuL Nun veonante perpetua. pax citus populus Romanus íuftítía& placíditate regís fuerat: fed& círcumíectze cíuítates fuit. quafiaura quadam& vento falubri íllínc afllatae coeperüntínuertere fe,ac defiderío fae, runt captí omnes iuftítíe,pacís,agrorum colendorum,liberorum ín ocío educandoriüi,& venerandorum deor. Fefií díes,ludí,conuiuía,ínuítatíonesqy tuto ínter fe comeantíü& conuerfantíü Italía tenebant,omní vírtute€ zquítate tanquá ex Nume fonte fa píentíe adomnes permeante,& permanáte íllíus tranquillítate: vcnec grandíloquentía peetíce confurgete adíllorum temporum conditionem valuerínt, quí canunt: Flafle ubi prelonos C durorum acies eladiorum Foeda fitu nimio,obdutla qe vubigine quallent, Nectuba dat fonitum, ma, aurem dormitur utrámqué Securé.-Neq; ením bellum vel fedítío vlIa,neq; nouatío ín rep. Numa regnante extítíffe refertur: neque aduerfus íllum ipfum odíum vllum vellíuor,vel ex affectatíone regní irifidíae vel cofpiratío homínit. Ceteri fiue deorit metus pro eo,vt putabatur, excubantí,fiüe vírtutís reueretía fiue fortuna fecunda vítà homínü ab omnilabeferuas eíus regnoímmune& integra, clar dedít exeplum& teftimoniü voci Platonís,qua ille nó paucís feculís poft nó dubítauít de rep.proferre: Tunc demá folutos malís mortales& líberatos fore,fi forte díuínítus regía potentía cum mente copulata phílofophíca,valentíorem ímprobítate vír tutem X fuperiore reddídilTet. Etenim beatus reuera eft vír fapiens, Beatí etíaaudítores fermonü,quí exote promanant fapíentís.Necfortaffe ví opus íbí fit,nec mínís ad multi tudinem:ímo ípfi virtute cum ín ílluftrí& claro exeplo víta ímperantís cernunt, euadüt fpote fapíentes,fcy ad innocentem& beatá vítam,ín amicítía& concordía muttia, con» iuncta cit íuftítía& temperantía,componunt:ín qua optímus eft omnís prfidij finis:& díenifsimus omníum ílleregno fit,quíad eam vítam& ftatit deducere valet populares, Fizcpre ceterís vídetur Numa perfpexiffe. De líberís eius& vxoribus ín díuerium trahuntauthores. Alij coniugem eum prater T'atíam non habuíífe,neq; líberos extra vná filia Pompilíam dícuntfuftuliffe, Alij fupra hanc quatuor alíos habuifle filíos edunt, Po^ ponem,Pín&,Calpum& Mamercum:quorü vnumquemg profapía& clarz fuccefsíone gentísrelíquifIe.Pomponís ením eíle Pomponíos fobolem, Píní P ínaríos, Calpi Cal purníos, Mamerci Mamercios:quíbus etíam ex illo cognomenregíbus fit indítá. T'ertíj hos,quod gratíz íd harum familiarum dederínt,& imagines ab Nume fuccefsíone ijs co donauerínt falfas,ínfectantur: PompilíamQ reclamant ex T'atía edítam,fed ex alía fuiffe vxore,quam poft regnü adeptum duxerít,Lucretía. Omnes certe Pompílía confentiunt Martío nupfiffe. Martíus híc filius fuit illius Martij,quíad regnum fufcipíendum Numa impulít:ís ením fimul cum eo comígrauít Romam,& honoris caufa allectus ín fenatum fuí. Poftobít& Numz,Tullí Hoftilij competítor regní cá repulfam tulífset, confcíuít fibi ipfe morté. Cuíus filius Martíus,quí ín matrímonio Popiliam habebat,harfit Rome, & Ancü Martíit,qui T'ullo Hoftilío in regno fuccefsít,procreauit.Hüc moríens Numa, vttradítur, quíng; natüannosrelíquít. Fuit exceffus eíus non fubítus nequerepentinus,fed fenío& lenta egrítudíne pedetétím cotabuít,vt fcrípfit Pifo. Decefsitno multo plus quám octogenaríus. V ítá eíus focij& amící populí,quí ad exequías efus conuenerüt,etíam funere cohoneftauerunt,;allatís publíce odoríbus& coronís. Senatores lectá fubíerüt,ac facerdotes deorum prefentes cü funt profecutí. Reliqua multítudo immíxtís foeminis& puerís,no tanquá íuftís afsífterent fenís regis, fed quafi efferret quifcg ex cha tí(símis vnum ín flore ztatís fublatü,cuíus deíiderio teneretur,íta cii eíulatu& planciu fecutífunt, Corpus ex precepto eíus,vtfama eft,non cremauerunt:verüm duas arcas la pídeas fecerüt,quas condiíderüt fub íanículo. Quarum ín vna cadauer eíus pofitü fuít;ín alteralibri facrí,quos ípfe,vt ín Girzcía legum fcríptores tabulas,quas Cyrbas vocat, co. Ícripferat:& quz ín ijs expreffa erant, quía ea tradíderat cii víueret potíficibus, omníü qr arte€ fenfu imbuerat eos:facras tabulas vnà cum corpore fufferat humarí, cerifens non tuto arcana mortuís comiítti líterís. Bade ductosratíone nec Pythagoreos memorát prz cepta fua fcrípto mandare, fed memoríam& dífcíplina earum inftillare dígnís víua. Ac cum perplexz ílle& arcanze,quas vocat, ín geometría ratíones X cómentatíones eíTent indígno cuípià euulgatze,denuncíare deos contenderüt,magna alíqua& ínufitata clade Íeadmiffum illud fcelus perfecuturum:vt merito(it ígnofcendum íjs,quí tam multis co€ Reipub.felicitas ynde,Platonis fententia. Nume pofleriz (4s Cg Vxores, Atici Martij pate Y. Nume mors, Nune funus. Rune libri, Pytbagorei cur nibil fcripti ve» liquerint. $o Plutarchi Bonorum Laus poft fata. Succe[for& Nume fata. Val, Max. lis. C4. 4. 3dé lib.o.cap. 1, Virg. Aen. 6 Nune er Uycurgo Virtutes communes facia diuerfa. Lycurgo, que &ifficilia, Serui cum domi nisSaturnalibus vefcebantur. 2Macrob, Satur. lib.i, NuneécrLy curgi institutoyi diuerforum cau[Te diuerfe. Populi defcriptto. currentibus affinitatibus familiaritatem INumz concilíare nituntur cum Pythagora. Va leríus Antías fcriptü relíquit,duodecim volumína de rebus facrís, duodecím íte Graeca alía deftudio Sapiétíe ín ea arca códita fuiffe. Quadríngetís fereannis poft P.Cornelio M.Bebío Confs.magnís imbribus cum tumulus perruptus eflet, eruítarcas eas eluuies, Earum opercula defluxerant,atg altera prorfus ínuenta ínanís fine vllís relíquijsaut ve^ ftigío corporís humaní.In altera comentari repertí: quos dícíturlegífse, quí tum Pretor erat Petilíus,& ín fenatuíurafTe,non víderí fibi íus vel fas effe,vt ea fcrípta ín vulgus ede rentur.quare delati ín Comítíü libri crematí fuíffe.Ita omnesbonos& probos víroslaus etíam fato functosátergo grandíorínfequítur,cum breuí poft emarceícat ínuídía:cuius anteuertat quorundam etíam fata extínctío. At vero illius gloríam fecutorum regum fe^ 15 cerunt fortunz illuftríore.Quíng fuerunt: horum nouifsímus pulfus regno ín exilío co» fenuít. Relíquorum quatuor abtumptus fuo fato eft nemo fed tres ínfidijs círcumuentd occubuere.Quí proxíme Numá regnauit Tullus Hoftilíius,cum plurímas illíusvírtutes, precipue& fupra caeteras religione ludibrío habuiffet,atqy eum laceraíTet,vt ínertíze au» thore& effcemínatü,, euertit cíues ad bellum, Atqui ne ipfe quídem ferocíz ínhefitfue, fed ex morbo graui&dífficilimutauit fententía,ac fuperftitíoni fuccubuitloge à pietate Numz remota. Quo morbo magis ac magis alíos ínfecít,vt fama eft,fulmine íctus, LYCVRGI CVM NVMA C OMPARATIO, bd "3 VANDO Numz& Lycurgivíti contexuimus,vtroq; explicato 3 non przetermíttemus, etíi operofum fit, colligere corum diíícrímina, i INam quatenus coueníant,líquet ex actíbus:in quibus funt moderai tío eorum,religío,artes cíuiles.facultas erudíendí, X quod rudímenA|tum condendarülegum petíerít vterg;folàm à Deo. Ex peculíaribus 34 vtriufq; ínfignibus, prímum ín INuma eft regni adeptio, ín Lycurgo 3 traditio.Híc ením,cum íd obtíneret,reddidit:ille, quod no ambíerat, accep.t.cui alij domínatum ín fe príuato& alenígenz dedere, alter ex rege redegitfein ordíne.Perhibendares quefiuifTe inocentía regnum.Perhibendaícem regnoantíquioré 59 o d L,-— reddiídit:alterum íta euexít,vt repudíaretregnum. Deinde quomodo muficilíras, laxa híc& luxu díffluentem íntendít Spartam:ille Romam ferocem& intentamlaxauit. At plus negocii fuít Lycurgo: non ením lorícam exuere, neq; ponere docuít cíues ferrum, fed aurum& argentü remouere, lectosqy& menfas efjcerefumptuofas:neg; omifsísar» mís feftos díes agitare€ facra facere, fed repudíatis cenis& comeffatíonibus, ín armis & exercítijs defudare& meditari. Vndeille beneuolentía& reuerentía fuí dicedo cíues omnía peregit:hic perículís& vulneríbus segre euafit fuperior. Lenestamen Numz& blandí modí quíex ímpotentibis& flagrantíbus moríbus ad quíetem populares& íu» duxiíIe innocentíam. Quippe fuperiore íta confpicuit,vt dignus reono videretur, vírtus ftitíam inflexít, delínfuitqi:quodfi illud aduerfus Ilotas inftítutii cópellamurínteracta- 49 Lycurgi referreatroci(simum facinus& teterrímum,longe moderatíorem& humaníorem fuiffe legi(Iatorem Numam dixerís. Quippe íufsís quoq feruís,more íntroducto vt Saturnalibus vnd cum domínís eadem epularentur menfa, líbertatís guftum praebuit, Namiínftítutum hoc quoque ferunt'à Numa, quí voluít vt quí ía colendo íuuiffent, partem hi ferret anníuerfaríorum fructuum. Alíqui íd fabulantur íllíus,quz fuítzeuo Sa turní,equabilítatis durare veftígíum: quo teporenemo feruus aut domínus,omnes veró propínquí X pares habebantur.In fumma videtur íuxtà vterg; ad contínentíam populá & ad fruealítaté copofuiffe:ceterarü vírtutum íllefortítudíne magís,íuftítia hicfectatus. Nififane ex deftínata actíonü vtríufq natura& vfu díuerfo, difsimilís adhibenda molítío erat:neqg ením compefcuítarma ob ígnauià INuma,fed ínnocétíe caufa:nedy ad nocendü 4e Lycurgus,fed ne opportuni effent íníurijs bellatores cíues effecit. Itaq;cit quod luxuría, ret ín ciuítate,vterqg execaret€ expleret quodabefíset, necefTarío magnas ínuexertüt co^ uerfiones.Ia defcriptio& dígeftíoR eip.plané plebeia Nume& popularís,ex auríficíbus, tibícínibus,& futoribus cófufum quendà& plane díffonü conflátis popula: Tetríca Ly. curgí res ad optimates trahes,fordídasartes euertít ín feruorii& inquílínorü manus.Ip^ fos vero cíues fcuto& haftzeallígauit,vtbellorüartífices& famuli effent Martís:nihil do. ctínec comentátes,preterquávt audietes ducibus eífet,& fuperaret hoftes, Líberís ením, vt 40 Numa Pompilius. 5I vtfemelvere effentlíberi,omnis interdíctus quaeftus fuit. Curam quzerendz pecuníz vt ciborum&€ coenarum mínífteríum feruís delegauetat& llotís. Nullum Numa talem de lectum habuít:tantum mílítarem reprefsit rapacítatem. Reliqua compendía non con^ ftrínxít,neciftà emouitinaqualitatem:verum accumulandi opes ín ímméfum íus fecit glíícentís& frrepentis effufe ín vrb& ínopíe fecurus. Obfiftendum veró ínitio flatím« auarítí cum nec magna dífparitas,fed aequalis effet& índifereta omn ium fors, vt fecí Lycurgus:declínandaeg íllíus noxz,quzno leues fuerunt, fed ínfinítorü& eraui(símo M Moss rum malorum,quecung; acciderunt,fontem& origínem przebuere.Tam lex agraríaneqg A8roradiuijio. Lycurgum fugeillauít ín uecta,neg; omííTa INumam.Illí ením bafim& fundamentum co tituendz reip. coómodauít ea zequalítas. Hic, quía nuper díuifus agerfuerat,non putauit aliam molíendam partítíonem, nec mouendam priorem adhuc, vt videtur, íncócu(Tam. Quodattínetadnuptíarum& ftírpís augenda communícationem, qua omnem emula- Connubiorii r4 tíonem erep.vterg recteatq, prudeter fuftulít,non cocínuntvn dequaq.. Sed Romanus,(io, cum effet ei copía liberorum,exoratus ab alío,quifobolem quzreret,permíttebatei vxo rem:cum dímíttendi eam pror(us,comodandidg alterí atgy índerecípiedi ea arbítrium ha beret.Lacedemoníusretínés domivxorem priore manente fcedere coníugij,vfum vxo» rís permittebatad flirpem propagandam exorantí, Multi etía m,ficut dízimus,domum ínuítabantalios,ex quíbus putabat potífsimü venuftos& probos filios poffc Quid igítur íntereft ínter hzc inftítutaznifi quod vehemens hzc X effufa fic erga coniu 4 gt zquanímítas ín ijs, quze perturbant íta plerofg;& vrunt,vtmoeftá per emulatíonem Aequalitatis ci^ , t Uum vtilis, ! ^ T3YTCTearr ic procreart, vitam traducant:ílla verecundam quandam habent mo deftíam,que nuptías pretexít& intolerantíam confitetur cemmodandz coníugis.Praterea curam puellarum reflrínxít. A Numa pucllz adpudorem muliebre& verecundíam Numa arctíus:L ycurgi foluta prorfus& Buxaín ri difciplina me iocos incutrít poctarit. gaiousoi ac ením vocat eas,velut]bícus,quod inceffi coxasrete, lior. gerent X àvf'eouavi; quafi vírofas& ín víros ínfano ardentes amore,vtEurípídes quí aít: Qus cum choro enum[uas uaflant domos Coxis apertis qo peplis fluentibus. 1 Sanevírgínum tunícze mz non habebant pinnas confutas,fed explícabantur,& totum inceffuaperiebant femur,íd quod dariífsime hí(ce verfibus oftendit Sophocles: Stola ca vet, tunicam induens Hermione Dilabidag; reteeit femur inuencula. Vnde procacíores dicuntur fuiffe,& prímum aduerfus ipfos viriles viros. Quippe domi Lene fuerunt omne imperium habebat:publice veró derebus maximis& dicebant& fuffragíum fere"mium virils. bant.Numaautem matronís dígnatíonem apud víros€ honore quem,vtraptas placa- Mulierum Ro rent,índulferant fjsregnante xomulo,conferuaüít:ceeterü magna verecundiafepliteas, manmarum mocuríofitatem detraxít,fobríeta tem docuit filentíum tencre affucfecít,víno prorfus ínter, 4dli«. dixít,dícere ne derebus quídem neceffarijs permifit fine víto. Ac cum foemína alíquan. do caufam ín foro pro feípfa díxiflet;fama eft fenatum deos confuluifle,ecquíd hocexe. plum vrbí protenderet. Quám autem parentes& modeftas prebuerínt fe, exempla do(| centímproborum.Sícut ením apud nos memoriz mandanthiítoríci, quí prími fangui^ nem cíuílemfuderínt,autarma fratribus íntulerínt;aut extíterínt parrícidze:íta recenfent Romani príncipem nuncíum vxorí nullo exemplo Spuríum Caruilíum remífilleaanno Repudium pri. ab vrbe condíta trígeíimo trecentefimo:prímam Pínaríj vxorem Thaleam nomíne íur^ mum Rome. gía habuifIe cum focru Geganía, Tarquinío regnáte Superbo. Tamrecte atque ordíne temperate leges erant contugales.Tam ceterz virgínum ínítítutíoni etíam leges funt nu ptíales confequentes. Lycurgus maturas€ vírí appetétes clocat:quo ea conífocíatío ímpellente íam natura beneuolentía 8; amoriís potíus,quam odfj& tímorís contra naturàá coactarum eí etíngrefsío,corporaq; firmíora effentad vterum ferendum atg enítendü: velutad níhílalíud nuberent,quam ad paríendum. Romaní natas duodecim annos& mínores íungunt nupttjs:íta potifsimum corpus& mores puros illibatesq; ín manum vírí cenfentes,peruétutos.Sunt autem fuperíora, vt patet, adliberorum procreationem magiís naturz confentanea,hacad vitam coniugalem aptandís moribus. Atveró ínsegendis puerís, eorum coetíbus hab endís,inflituendis,con focíandisqg,ad cenastg.& exercítationes,€ ludum componendis atq; políendís nihilo Numam vel ínfimol: latorí arguít Lycurgus przftare: cum ille parentís vellibídínivelvfui permittatadolefcentium 4t atu dííciplinam:fiue quís agricultorem reddere filium, fiue fabrum. fiuezetaríi cínem voluerit. quafínon ad eundem finem formari à prima atate& flecti moribu € 2 [tue tibíz Lycurgi legum labilitas,unde, Nune inflituta cum eo extihca. Bellone an pace Refb. procedat. Numa qua ve iycurgo antt» ponciadus, ^ 1. $2 Plutarchi debeant: fed ficut vectores, qui nauem alíusalía dere& confilio confcendunt, v buspere-ulís meturerum propríat rumín medíum confüulere, alíoquirefpectum agere v2 &€ numquemq rerum príuatarum, Acvulgares quídem esta tores non culpes velfcíen tía VK otentía defectos At vero fapientíad regnum accito populínuper collecií& ní2 hil repugnantís, vbí príus elaborandum erat, quam ín puerorum dífcíplína& íuuentu» te fubígenda: ne fedítíofi ne ue turbulentí euadet mun pum e mox ab íncunabulís ad vnam figuratí& c conformati ORBE MOL EA ntírentínterfec Id quo« d Lyc curgo cüm ad alía multa,tum ad legum conferuatíonem fuír adíum nento. Nam parui fuí(fet mo menti furit CE clígio, ni(i per dí(ciplínam& ínftitutionem leges puerorum mori& bus quafi tínxiílet, 1 nutrímentaa d Tdi ímbuíífet ínftítutorum fuorum. Vnde 10 precipua& primalegum 1capíta ampl RS quine'ntos annos,tan nquam acri X valída ínfe cta tínctura,v iguer erunt, E nímuero qt uo deftína INuma actíones fuas ,utín ocío 8 í, tínus ct im ipfoex iE exceflu eius biforem zede, alie rera ibi coftr ictum domans bellum ,vtríngs aperuee ertItalíam. Ita clegátifsímus ille& a eequifsí ius fta uít i:quíppe vínculo deficiebatur ínftítutionís, Quid iRo ma progreffum? Quaftío hecapud Remine d impero port US, quám ín fecurítate, tranq illítate& ctis collocant, longur m flagítet refponfum, Btquíde ulatcpínftituta deferue eri fumpferunt. Contra Lacedemonijfi mulatg tíot"fe d runtLycu rgí,exfummop Votentíz apice ad ínfma mreciderínt imperio fuerínt ín peri ulu m excídij adduéti Illam tamen hauddubie preerogatiuam ha Numaínfignem& díuínam,quod hofpesadregnum vocat mon rít,omnía cum be n delent tía mutauerít, TORRE AR RMARCSE nondum confentíe tí, null ís ad íd armis víusvelví,quomodo aduerfus populum optímate es duxít Lyc Cu eb s:fed fapíentía& íu» ftítía,non temerítatec omneís conglutínauerít X colligauerít, tem,amí(Togg Graeciae 1 pen REVERENDISSIM IN CHRISTQ A'TRI AC DOMINO, D. DANIELI ARCHIEPISCOPO MO P] D IN i20 guntino, facri ini Imperijper Gen maniam Archicancellario,& Prin i &ori, Domino fuo clementifsimo, mannus Cruferius S. P. D. Xom: el N A Jemp verinter bomines, Renerendifsime P vinceps Elector dif(fen tio fut. P J? 11m Yyit4 t effe etmaximé exop xtandum. Neque"yero con[Ltit t intra ocioforum e j orem[chalis hec controuerfta,(ed etiam? coitttiones itam imfedit morum yirorum. Id emm fpecta vef»t efj Deiatur beatus: uerum beatidinem alius ad a avem, pr 0 f« 0 qui tjque| udio refert. Multi ambitione c ed JS LA Frenata elovis cu gear ti, dum onn 1 mag nis honoribus anetiuntay orbe e 5 er d YZ conzcuti int, 1 jf, dum eosp erfeq)14t Mg, aant pre«cipites. Nam quid tanto molimine Cyrus, 2 aka ii er Magnus, Di£i tor Cefav( libenter enm pvatereo no ftre memori: rnc eo Yfurpo exempla Siti J) quid tantis dif di(crimimibus co pot unciarum tam 9. lenem conuulfi 10€ 09inia mifcendo qu; sfiuerant: nift ciuis concipere nullum ipfi terminum poterant, inanem(becienz v elorie? Eius defi inem null um flatuerunt;femp er hiantea ad cam fuer unt fiti fecerumt nau YAottim. Magn.«pars foment 2GHOTWIH YEHOCAHE ad"yolu("tatem,quam affe ntur cg deut ent dolorem, nihilnon mouti eoerfen: pro nibilo ducentes, etiamfi deferant officia. Sordi lidifeoon Gignau ifsimi i qug maximaturba Qo:fex est hominum,omnia ad pecumam quam nemo fapiens concu iuit cosad opulentiam dirigunt coaceruandam. Ea in fe&la M.CY. a[fus Rome fuit,n Afta Cr«fus ve-Ljdie: qui ne Sd quidem admonente(apientifSimo"viro difc fcere pot: uit alio querendam loco quam in 5 velauvo beatit udinem e, e» donec fortuni exutus omnibus a ds ed Cyro captus,morte propofita[eró tandem[icut Phryges fap Mit:actum demum, quivebus mcolumibus f; 5 affluentia occoecat: ts copiarum, Yel nol uer at Yelnon potuerat, deftitutus ab 0n aibu 45 aliud e e didicit Tum'e opibus 5,4L liud beatum effe: ee eo qui contemp[er dat re bus faisfl orentibus Pdgrum, qu, que yer effet beatitudo, docebat ,h wuius apnouit iam perditus prudentian; Vade pracl Are Poeta nosler ait: INefcía asi eed Mia T E REA ubiaNumza dif(ciplína dí(ceffer runt, 20 T C AO 5 o Solon. Nefcía mens hominum fatí fottíscy futurz, Necfíeruare modum rebus fublata fecundis. NA UN j Ibi, qui animum manc Ip atum b bentes, eam:, Yirtuti prfer unt, fuper uenerint ad gul bernacu'4 Reip.e; 1 fere folent impingere in fc opul um at, euertere.^ fapientes bomines, gu ad omnes f jo tuia portis bab borespertum Yaluer untquo excludinullu quantum aduer(is"'yentis nula feuiente tem pe[tate Yyalerent, fem bonorum in Yna virtute pofuerunt folum, boneflum contender"unt propter fc im expetendie vltimum malorum turvpitu dinem. Huic militis do&life mi qu ud, C optimi nomina dederunt atq, m bacfe pal&[lra aC lauerunt:qui non fol umnulla deliniti voluptate, aut pecunia capt, aut fa fc 124i yos "vmbra elorie, nullius babito priua ati vefpectu: DCYyerum etiam perici ulis fprenis eo dolori bus, 1m co: ntempta Yatio Q9» hone morte normam qn Yita priuata€ e Rep ib. oYirtuti 5,4td, q quod diétaret vera vetlas,: E. id tantum uelut propofitum petiveri ut matliombus s fus. Fi evgo,quatenus a[fequitur mortalitas beati funt *»elin eges arcubus un ip[adeniq,,q qua elt fl homini acerbiu 15 nibilymorte.Talis Athenis ex priuatis Socrates, c9 ex gerentibus Remp.Solon Aniflides Phocion, C? Lycureus Lacedemone fuit:qui obtine ereinum apud Éedemanis cum po ojjet,ut P ibusti bertatem quev er erue"YAPI, Atq, in optimo eos[latu£C ol caret Reip. vetineretc dttol[7 it femetipfein ordine: redigere patri lame re quere e 1n terra mori pere: Talis quoque fuit apud Romanos P.Valerius Popli cola quem contendit Plutarchus Romanum cum Gr Solone.Quorum duc orum uitas imfignium trorum eov egiorum(, leoisl atorum Qg probifsmori m vepu c £d p* er Germaniam wmperi, ut Ay chicancellario funt credite, dedicandas exit nau. Cu enim veé£tius nutia ' cupem lezum fcriptores, quam ei, cuius in tutela uiuunt leges. Himcei[udores fi HAERES fuerint commendati tue, non avbitrab i 4 Pr incipum,deintegro à 71€ Latine redditas tibi, veuerendifsime Pri inceps Ele ector, cu Au ii 1» Cura leoes bor male me horas meas collocaffe. Quod M ut conti ngat, ualde opto. Vale veuerendiftme Princeps Elector, Solon. ID YMvS Grammaticus ín tabularum Solonísbreuíatío,quodad vj,; Afclepíade fcrípt fit, teftimonium cítat Philoclís cuiufdam:quo preter «| opinionem alíorum,qui Solonis memínerunt,aflerít filium eum Pho ] cionis fuifle. Omnes ením vno oreab Execeftíde memorát genítum víro, vtíferunt, ínter cíues medíocriu REA, fed genere prímae uidaii, Solonis genus, famili ie. Duxítením a Codr ro otigínem, Matre: Salonis Heraclídes Solonis ez Ppijt^ Pontícus matrís Pififtrati fuiffe confobrínam tr ad t, fuí Hegrinitio inter flrati. amicitia. €ost neceísitudo€ex[ prepinguitate magna,magna ítem ex índole€ forma: quod captus Piliftratiamore,vt tnonnalliperbibite effetSolon. V ndeníifallor,exorta d i ciuili cos difenfione fimultas ill la nullam ín acerbítatem autatrocítatem excefsít runt eorum anímís vetera íura,ardentemd magni ígnís víuzm adhuc flammam confer uauerunt,memoríam& eratíam amatoríam. Nam aduerfus formofos n en oi Solo nem munítum,neq fatis anímíh abuiffe,vt quali pugíl congrederetur cum amo re comi nus:íd cüm ex verfibus eíus cognoícas, tum ex eo quod fcripfit legem quze difert te veta bat,nefeferuí vngerent,aut pueros amarent::quod idannumeraret interres prol obatas& honefta ftudia::&ad ea quodam modo dignos ínuítaret,à quibus arceret índígnos.Fertur Pififtratus quoq; amatorem Charmi fuiffe,& fignum Cup idínís in Academia, vbf ignemaccendunt illi«qui í facram facem decurrunt, facraffe. Igítur Solon, cum faculta^ tes fuas pater eíus munificentía, vtaít Herm Míppus,& largítíoníbus biet nec deeft fent,quí vellent fuppedítare cí neceft: iría, en ibel ícent accipere ab alijs, quod ex ea efTet solos mercatunatus domo,quze fuccutrere confucuifletalijs,contulit fe etíamnum adolefcens ad mer^ rz prin exer» caturam, Quamuis alíj dícant multarum rerum vfus& cognitionis s potíus gratía Solone cuit quàm quzítus vagatum perorbem fuiffe. Erat ením fà: píe"tíze ex profeffo amator. e Pequível grauís etate íam fenefcere fe díceret multaindíes add ifcentem, Díuítías non nimíum feciatus eft,aítc E: 3: Solonis de diui Haud magise$E dines,cui argenti. atq, affuit auri tiis e J H5 Mercature cogoda. Maf'lie conditor, mercator. Strabo lib.4. "Thales et Plato, uercátores. Paupertas cum uirtute, diuitijs prejtat. Solo pocfi vfus. Solon Pbilofophiam moralé amplexiz, Phyficcsignarus, ela aurea yer riculo extracta. Ra4rá4 fapientum modeji fla. T. Plutarchi [o opis, tum] frugi n i ica Grex quo dc quum, muli Re«th»£c cui fola f: uper funt; Vi valeat venter ima cdl, b iis latus Huc fi nator im florens 1CC effer it&tàs, Et decor) yxorissrite beatus erit. Atalio loco aít: Non[perno nummos, fifi poffefsto insla: JAt nolo iniuílos, Vltio Aid quitur. Quídautem caufz eft,quín boni& polítíci viri necfolícítentur illorum parandorum cu 1g rafuperuacaneorum,necrerum vtílium& commodarum refpuant vfum? Enímuero íllo feculo,utaít- lefiodus, nullum opus vítío vertebatur,neq: adferebatars díícrímen.IMler^ catura etíam ín dígnatione erat,que commoda ex regionibus barbaris aflcifceret,amicitías cum regibus concilíaret,& multarum rerum conferret perítíam. Alíquíínfuper mer catores magnarum con dítores svrbíum fuerunt:vt quí Mafsilíam codídit prímus, quem Gallí Rhodaníaccolz cupíde amplexí funt, Adhzec Thalem memorant mercaturís faciendís ope eram dedífle, Hippocratem quoque mathematícum: P atoní ítem occafio» nem fuifle peregrínatíonis oleíín Aegypto diíftractíonem. Cz erüm quod fuerít pro» fufiorSolon& víta mollior atque ín verfibuslícentíore víus fit quàm pro phílofopho le Voluptatibus oratíone, íd ex víta mercatoría putantei hacfifle. Síquídem pro mul 20 tís& grauibus ,ín quibus verfatur, perículís lautítías aliquas$« delítias eam pofitula^ re. Nam quo od ín pauperum fe potíus numero quàm opulentorum reponeret,ex hífce líquet: Dia esemim plo rung, malus, ed vett; RM Jt"yirtutis epemennfia retlus habet. Ji non cedo mali quarum est po[fefsto] firma:ast Effe potest locuple s improb»n54td, pr"obus. Poetícaab íínítio non vllam d rem grauem,verüm ludibundus vídetur temporis; perocium fallen digratía vfus obí r,atque ín ea fe exercuiffe. pf& fententi: as inclufitver- 5o fibus philofophícas,& ex US. e e geflerat ín rep.íntexuít multa:non fcribendihíl[toríam vel memoríz emi fed: xd defendendas actíones fuas:interím ad excítandos, cati; gandoscq;€ obíurgandos Atheníenfes, Tradunt alíqui& 1 leges fuas aggreífum ín carmí» ne illigare Cp CMdr iumreceníent huítufcemodí: uni sp"APRI Y CX"yt Saturnius hifce Lecibus afbiret, velit&* concedere laudem, Ex philofophía etl ies Brecipnénoliies ficut plerícp faptentum eft fe ectatus n phyficís míre eft fimplex& antíquaríus,ut ex hís patet; Nubibus é v elidismiuium yis denfa creatür, Etqueper tettum s ando CY epare olet. 40 At tonitru€ claro(beClatur fulmine nafci, Et pelagus Yenti fiincubuere mouent. Verum id fa fatus conturbet nu illus,imorbe de je liem nil m magis e[Je poteft. Omníno fola tut videtur Thalis fapientía vfum excefsiffe fpecc latione: reliqui cíuili bus abartíbus nomenínuenerunt fapientíze. FuilIe vna per ien ir& Delphis& poft Corínthi, vbí communem quendam conuentum eorum& coqui íuíum Períander ín» flruxerat. Maíorem authorítatem ijs& gloríam menfz orbís,& per omneis circulus, mutuag ínterípfos cum honorifica modefítía concceísío concílíauit. Nam cum Coí pe fama« eft, ven rículum toherem cuíus factum adhuc íncerti um hofpítes emerant Milefij, 50 auream meníam confpexerunt extractam, quàm fuíífe ab Helena aíuntà Troía reme €, cum veterís oraculíremínífceret deieétam, Concertatíone de menfa ínter ho. m ites& pífcatores exorta, ex ccípientibus índe ciuitatibus conte entionier n ique ínbellumvfque erupit, refpo onfum utri(queab oraculo Delphíco eft, ut fapíentifsímo men» ' fam deus nt, lta prímuüm Miletum eftad Thalem mifta, Coísvniiliiid dequo cum vniuet Mi lefijs arma contulerant, vlttó dono dantíbus, T hale Diantem fe fapienti orem al» LÀ [5] i] [e] M hab^ eM,— ux. uu fuu dem. bend. LE CET BÀ pent Hr ài ae, / remafierente, ad illum peruenit:ab íllo rurfus adalium miíffa eff tanquam fapientíorem, Inde íta círcufans& remitfa rediit iterum ad Thalem, Adv tímum e X Mero] 11! deportata,& Apeltiot Ifmenío eft facrata, T heophr: aftus aut müm ad Bíante m fuite de línatam, de ad"Thalemreni iitte te: ítaambítuomníium confecto rédiffe ad Bíantem, ad c Hzc fama eft à ple rífque vulgata: nífi quod onum o1 a d omi íflam; alij relictum ibí à Dathycle e poculum prodan X colloq uía cum Solone Anacharfís at tq: Ie etía im T'halís li rí: tradunt| huíufc enum autumant, cum ad edes Solo: commeafk rahendam cuim eo amícítíam íamícítía "5 fs PS A es goa V £0 et C. a S d n liu fqua em ferunt occurriffe; itare homínes etíam p: y rum orum qu íde S nis, lam ho Íe mírarí atfís, cun Rconeemttaerfailfktueuod díce. rentapt Itultí fudí Cum profectu V let a^ em Solo le víderí, quod rocreatíonem omníno neo autem ín przefentía quidem tveró díerum interu egrínum qut endam, quí modó decin ab Athenis profecum fe d Ir e rand enema nouí: Homí quz díceret e. emi Nil ihil refpondii ,nifi Haaeruedadel profequeretur e: 1 Op funus tota cíuítas, INam erat, vt ferebatur, ínquít, ímí, Ne ecaderat ille,fedlongo íam CRF ii'Unteun ortunatum, díxiffe 5. lonem. Quodnam ferebant efus no: ie ít ,nomen bomo, fed excídit mihi: tantum meiníni multam eius fapfentíze& iuf títíz, Ita fcilícet admoto ad fin gulas ínterrogatíones metu, S iem iam tandem commotum? ipfum hofpíti fugaefs ifle nomen ac requífifle, Solonís ne ille defunctus eflet filíus, Quoannuente, cazpiffe illum caput ceder'€, alíaqu« cere€ dícere, qi u2 meerore opprefsíaffolent, Tum Thzlemrepreffo Soloner díxiffe: At! hscmeSoloná connubio d eterruertüt& àliberis tollendís fringunt vírum conftantífsímum. Te veró nihil híc nuncíu: )] [E] [^] "c zh m ' BA. pn. " funt, Atque hzec« quidem He imíppus Patzecum, quí Aefop 4o Ícribere refert, Atqu!í íneptus& ignauus fit, quí formidít neceílarías negligat. Eadem ením ratíonen 1eque opes, neque ofi tíam, cum hanc habeas jtrepi dans ea fpolía arí, amplectari: bil&uctu praftantíus s vel ucundíus, ex morbis cernímus& 1 ipfe lhalesníhilo S à terrore fecurior per ccelíbatum ICs, patríam re ber re.Imo»verà filium erm b vtaíunt, Cybíftum., IN ficutadfent í Si gun ci remini(cendu In CR TRREC Ícít quíd externí leficí e q"licit propríum, cum velut domum& preedíum legítímís Or^ m fucceffos ribi us,alieni X non uftí lij píumanímum 1 Aw IST AJ xXequijs:cui fimul atai ínfundunt vna cí amore curam fuíac fol dam pro natura denuptíjs& fufcipiendis lil E v NI quam fi ds&a umnís pellícum xgrotantíbu: CÍínvoces erumpente sal bíeclas, Sunt,quí canum& luxerunt: cum alij certe filijs o rbatibc nís neq affií turpes p:'ebuerínt,ímó etidvítamr elíquam tràfecerínt moderate, Im itas alterthomínibus, quí ratíonead fortunam 1 nonoccalluerunt zeorítu Anacbaefic rim Afacodt fis UIT tuao, "e BUR o L $. 4. cA Tb4le( hann i lile an bonu jt uocs 105 procreare, neno mut tunt nos debet ». foliciiare, Cobiflus T balis fius, i lutarc mnía. Caterum dehís vthocloco plus fatís. grauí de Salamíníorum ínífula cum Megar e pc&nam SiBitdem, fi irs rogationem ferret velreterr L1 : em qua a ererearma mouen di;nequee re, Minis ít dementíam, rumorq per vrbem ex domo eíus percrebui eum furoi econepr tum. Compofua rat autem clam elegos, quos meditatus vt me. :entí concurfu fa€olon infaniam I fii ula 4L, vt veo el cuperet Salani- moriter recitare eos pofle t. pil atus proli ilt repente in forum. infulam; 4 mori zh y. bun praeconis conícendit,& cantu eos verfus pronuncíauit, quorum hoc cít Q eclare praco Salammis ab ora, í] aae In cati ARR RA dalce poema fevens. " Huíus poematís ínfcríptío Salamis eft, verfus contínetcetum fa ptos. Quos vbícantauit, X àmici eíus cceperuntlaudare: p pr rzecípuez autem adhoc Piifttatus ciues eft& inflammauitad parendum dicenti, foluerunt legem, bellu: íntegro fufceper unt, rebus gerendís prafecto Solone. Acfamaquidem vulgari jufcemodi. Porró ad Colíadem nauígauít cá Pififtrato. Ibi cum om diffet folennía facra Cererífacientes,'hominen nfidum tr: id ic quam venufte fcri» 9j: químoneret, Í iprímarías Athe enienfes m: itronasredígere cuperent d Atticis Íccum vt qu amocyfsime nauígarentad Colíada, Pottqu: ài n pellecti Meoar Solonis flrata- aliquot nau impelie xs míferunt; ac Solon eam aduertiít ex í id gena. mulíeres facefc REPOS C CIC adhazcíinberbes earu ris,« calceís ornati eicerents aq CIC"fte abditís muniti lüfitarent X€ in littore. dum 2)FE'"25 hoftis defcet ndiffet,& naue SUR Befent ER ortunam, Dumhzcad eum 1 Megarenfes ea falfi facie, cum propeappl licuííTent, efl fuderunt ceratim fe velut Is eaprum s AM fed occubuerunt omnes:& pr ofec t/: $olon Sal. ílíco funt ea potití. Alij negant co modo occupatam, verümp 0c apa. eir iícuin ei fortes I hafce dedille: Hieroas tevr.& proceres"yeneraber e facris, Quos ager Afopis pul lata condidit rna: It Qui? yepertinus[P. latur Phobus in vnd. Solonémautem,cumín ínfulamnocte tranfmififfet, íémmolafTe Per iphemo& Cíchrífie roibus. victimas. Indeab Atheníen(fibus quingentos: accep ifle voluntarios cum de nuíflent ínfulam, vt híarbítríum haberent] Keip.ibimoderandz. Nauí ductís multís pifcatortjs, comítante vnanaue, quz trígín anchoras prop pc Salamínaad| brachíum Euboe obiec Gum. erànt,eo nuncío allato, fe did ine tumultuaríe ad arma co tum, q: iída vods i(le. Quao pretia, cum propíusn reníibus De p Hi i e d m delectos qt tolg Akhenie iib: bempeter ent,ací(e, quatemis f erípoffet,tegeren t: fimul caterís eife, btis Athenienio, bus pugna efirem cum Mevarenfibus commififfe: dum decernítur pradlio, matu raífe illos, q uíínnaue erant, d em occupare, Vídentur vero huícfamz ea quz ageban tur, aftipulari: fiquidem nauis quadr Aecicadilentio prímumappellebat. Inde íllís ct clamore& fremítu aduolantibus, vír vnus armátus exilíebat arquead promon toríum ADR» S círad onnterra veuientibusveciizitis currebat, lam extat fecundü líttus facellum, quod Iti editicauit Solon: fuperauit ením Megarenfes,& quofcung: przelij calamítas reli íquos fecerat: datí s índucijs omneís míílos fecit. V er üm enímuero Megarenfi ibus ín pertí^ Jf. Ho i dis piepuo"^ nàcía pei(ifte ntíbus, multísqy cladibus vltro cítroq íllatis, arbitros X íudíces Lacec er Atbentenjes M A" T 4 N ter ini fs monios fumpfere. Ac Homeríauthorítatem pleríq ue authores funt fuí(Ie Soloni fuffra ry Megdrenje sj:, 4T SW gatam: nam verfum cum ín recenfu nauium interíeciffct, ín íudícío eum recitafle hzc carmína: de Salamine. IO [*] [*] 193 o 50 Aur HM"bul SPÉOSSU OPS—fg|H58S 0. unb—-plbe au Iud fem o ben m Mei Oo !( [*] [*] 193 o att enebat; 2H2€ q: uc sfha id jabuere phalanges. T iH hzc Atheníenfes pro vanís. Selen nvero o planum feciffe aiunt iudicibus Phil& Euryfacem Aíacís filíos cíuitate ab Atheníenfibus donatos ípfis in fi 1 AL ilam hanc trac adíd ítfe, habítauiffedg huncin emen ittícoe, fllum ín Melite,traherecg curíam Philaidarum, vnde erat Pífiftrratus,ex Phíleo nomen. uon utem ma gis Mega, reníesreu ínceret, nixum huma indí rítu fuíffi€ defunctorum ,quos non íta vt illi, fe fi humarent, Terraautem mortuo os Megar EAT condíoftenderuntad Oríe el uerfos, ad Occafum Athenienfes. Cuí reclamans Megarenfis Hireas ait Mega quo y cadauera ín Orcum m verfa colloca&.Eteo iam maíusís ipe cr iudícium Jingulos loculos habere Atheníenfes, Me egar Beds nos€ quaternos fingulís loculís condí, At ibis ibi zm Apoll nís qui ibus Salaminaille deus Ioníam appellauit, dicuntur futtragata, Fla nccaufam dífceptauerun inde Spatd ata, Crítolaí das, Amo. jyharetus Hypteehidtas Ano ixíllas, Cleomenes. Erat íam vel hínc celebrís Solon& incly aiustamennon ven& daríusapud Girrcos paravit, cum caufam defendit templi íci, elTe ei fur redde um,nec permíttendum vt Cerrhzí profanarent oraculum, inís effe Delphis fubuent íendum, Ab illo índucit luerunt ademas Am. Í 1 1em authore fuifle. Non fiti."tamé€ ad bellum HORE HM t. t 3^ lon. defendit So caufam templi Delphici, radere Samíum Euáthem Hermippus ait.neq; enim ído ator prodidit Aefchínes, Gc bo"at.in Cte HIR m commentarijs Alcmzon;nor 1Solon eft Athenienfium duxrelatus.Por., /P^onten. ro Cyloníum fcelus íam per agí itabat díu ciuitatem, ex quo confortes coníuratíonís Cy^ Olonik fcelus] lonízíupplíces Míneruz domumredírea àtchon Megaclesa ad caufam dícédam ímpulít, de quo Tbucid. Hosannexum fimulachro filum tenentes,vbi ín defc eníuappropinquaueruntve neran. lib.i.Herodis.s. dís deabus,rupto fua fponte filo Mieeacles cu rm collegís ínftíterunt,qu uafirefjcfen tefup- Cic. de Leg. plíces dea,corrípe ere, À Mg eo N lea templi erant, faxis obruerunt: quí veró adaras recurrerunt, hosíugulauerunt. Solos miffos fecerunt illos SM Ad vxoresipfonim ma» nustetendiffent.hínc vocati ím ids leteflabiles habebantur. Qui vero Cylaniorur nfíu^ pererant, denuo opibus pollebant, ac erpetuas cum genere Megaclís exercebant diÍcordía s. Quo autem tempore maxíme Hagrabatfeditío,& difceflerat ín partes popu lus, juin juthorítate erat Solo on, quí pend pibus adhibitis AchenieE un íntercetz fit, rogandoque& monendo índuxit illos, quí ímpíati dicebantur, caufam vt díce^ rent& ft dicium fut ibírent, Apudtrecentos delecicn ex primoribus íudíces V s Myrone po» ftulante Phly amnati,& ín exílíum, quí fupererant, acti funt, defunctorum cadauera eirolla trans fines profecere. Inter hosn 1otus ingruentibus etíam Megarenfibus amifer nfes Nífeam, Salamiíque i ijs cítiterum elapfa, lam terrores ex fup. que cíuítati oblata vífa, ac vates píacula quaedam noxá que, quz exe píanda eflent, fignifícari denuncíarunt extís, Bam vs caufam accítus ex Creta venit E» pímenídes Phzeftíus, quem ín numero fapient um quidam,reijcientes Períandrum,rc- tpimetidesPhae cenfent feptimum. abebaturís vírrelíoíofus, ínrebüfque facrís fapíentía preccllens fius,€ fepté fafanatíca& myfítica. Vnde Nympha filium Balth x nomín leac nouum Ct rteta eumil, Pitt. viis,Peliu s zetatís homínes s dicebant, Qui vbíadfuit,& vfus eft familiariter Solone, mulsa eí riádro exclufo, E im praftruxit,& víam praemt inijtadleges€ confcribendas. Nam res díuinas reddi ditmínorís í ímpenf, ze, cíuefque adluctum manífuetíores, facrífícía quzdam ftatím ex quijs adijcíens detracta afperitate b barbaríca, qua deuinciz ante mulíeres fuerant:& qu Iod caput erat; propitíationíbus, procurationibus, ac fignís dedícandis, luftrans vrbem atque expíans, parentes ífuftítíze: magifque fequaces ciues reddidit adv nitatem, Ferturhíc, cum Munychíam vídiffet díüque confideraflet, dixíffe ad coronam: Quam czcutít ad futura homo? Suís ipforum dentibus perefüri hunc locum Athenífenfes fint, fi prauide rent, quantum ís fatígaturus fit cíuítatem, Símile c quíd díuinaffe aiunt Thalem. lufsiffe ením loco certo fe: agrí Milefij vili& contempto tumulati fato fun. Cum, praedícens fore, vt ís locus aliquando forum effet IMile fio orum. Ac Epímenides quidem fummiís laudibus atque íngentíbus honoratus denís à populo Athenienfe, prater furculum ex facra olea, nulla re petíta aut accepta diícefsit. Porró Cylonío fopíto tumultu& exterminatís, vt díctum eft, 1js qui eo fcelere fuerunt contacií, de íntegro , vide Suidam in Curete.co Lad, Ft irm[i.3,c4, Z5, Solon fedat feli tione, Atbenis, De Diacrijs eo alijs, Herod. Art flot. polit.lib.s. €7 Suidas, nonnibil difcrepat. Solonis equitas. Solon| creatur Atbenis legisla itor,cz Arcbor, id cfi princeps. Solon recufat u fipere tyran nidem. Pittacus tyrannu. Solonis de Tyranide dictum. ;8 Plutarchi íntegro funtin veterem relapíi de Rep. fedítíonem, atqueiatórparteseftet itas, quot difcrímína regio habebat; diftracta, Siquidem Díacríorü,quí montani erant, familía er imptírmís popularis: Pedíaí(can ipeftres eranthí) paucoruin Viii impii t médium quendam€ míftum Reipub. ténórem tertrj Paralí(maris erátaccola) fequen tes obftabant,& vtrof(que remorabantur à dominatu. Quuía vero flagrabat eadem teme péftaté paupetümi cá díuítíbus ex ínzequalitate diffenfio, cíuítas prorfus in lubríco verfa» batur.. Vnaáutem fuperefft ratío videbatur ad falutem& quietem, fires delatzcad do^ inínatumeífent. Totus erat enim populus zre alieno opprelfusa díuitibus. nam autil lisarabant fextantem fructuum penfitantes, vnde fextantulí€ capite cenfifuerunt vo^ cati: aut verfur am facientes, corporis nexu ducí a creditoribus poteránt: quorum par tím férüíebantibí, partím extra patríam venundabantur, Multi etíam liberos fuos di» ftrahere compel llebantur((negv etabaclex]& vrbem propier faeneratorum crudeliíta tem deferere, Ibí maxíma& validi(sima pats coítione facta fefemutuo cohortatí funt rieea tolerarent: fed vnum caperent ducem vírum fidum, eosq; quí íntra díem íudi^ catum non feciíTent, eximerent, agrum diuiderent, atqueín totum Reípublicz ftatum inuerterent. Hí quiínter Ad ientenfes maxímé fani erant, aduertentes Solonem przC vacare crímíne, neque opulentorumín íníu iría focíum effe neque nece e(sítatibus implies dm inam, orauerüt cum vt Rempublicam capefferet& coi mponeret contro ueríías cíutum.| Atquí Phanías Lesbius ipfum dícít Solonem ad feruandam Rempuw blícam dolo vtramque p partem círcumuenifle, atque oftendiíle occulte egenis agraríam,pactor um firmítudinem pecuniofi N Verüm ipfe prímo fe Sol lon dubi hancactionem refert fufcipere, deterrítum horum auarítía, íllerum infolentía. ps fuit fecundum Philembrotum archo n, fimulque concotdíz arbiter& legíslator. Fuit autem pergratus díuitibus vtl URN vt probus pauperibus. Vox etiam dícitur eíus, quam antea miferat, ín ore populi fuííTe, Aequalitatem certamínís authorem non efle, caincj tam m locupletibus placuiffe quam ínopil bt i5: quod aqualítatem hín menítira& nu» meto alfecuturos fe confiderenz, illi dígnítateac virtute. Vndeínfpem erecta magnam vtraque factione principes fauebantSo oloní, fe queftríq; domínatus iab iol te iii quí haberet in arbítrío fuo ciuitatém adrem maiore mole capeffendam. Medij etiam cíues, quía vídebant niutatíonem ex ratíone& lege laboríofam efle& arduam, non; abhorrebant ab vno creando príncípe íuftifsímo X prudentifsímo.Sunt quí díc cant So loni fortes quoquehas ab Apollíne datas: Ad p puppim refidens moderator dirige curfum, Multus Athen arum populus tua fena[eq uetur. Pratét caeteros infectabantur eum neceffaríj, quod nomíne deterreretur tyrannídís: quafi nonvít tutís eflet eam fufcípíentis móxwv erfurain regnum. Id accídiffe quondam ubóícís, quí T'ynnondam: ín prefentí Mitilenzís, quíty rannum creauerant Píttacum. Horim níhílSolonem de fetiténtía mouit fed díxit, vtfertur, ad amícos: Prxcla^ rum futdum tyrannídem eíle, fednon habereexítum, Ad Phocum autem verfibus Ícribens: Quod folum, inquit, natale con[eruaun, Tv"annidem Yeró Co cruentam yum fero X Non attigi, nec pollui fed dans faauem. oelorviam: Haidmepud et. Nam hocmodo pra[lare longé con[picor Homiabus cuntlis, Vndepatet eum& príus quámleges fctiberet, ín maxíma authoritate fuiffe. Qua vero in refügientís tyrannídem íactauerunt oppr obríum, hííce carmíniíbus fcrípfit: Ne q, cordatus Solon efl; neque"yir eft confili Quando non admifit ip[us, quod bonum confert deus C apta iquam ns prda par et ,nontamentraxit vete Animum majer liquit, 2nec eficompes f. Optatidum ybi fuleinpam bonum na£lus, Et tyrannidis"yel amcndien deter felee Iflar tris yt flagell arer, fimul genus mteriet, Hos 10 1c zo£z jo 3 4o 4o $0 39 E: 10 xo Solon.$9 Hos multítudínis X improborum de fe fermones introduxit. Nectamenrepulfo domi» natu Rempublícam nímíum molliter gefsítnec díffoluté, velad gratíam potentíum:nec ambitíose erga eos, quírebus ípfum ímpofuerant, tulit leges. verum vbi res tolerabilis erat, ibí nihil correxit vel mouit: veritus ne fi Rempublícam vndequaque mifcuifíec& contudiflet, víríbus deficeretur ad eam denuó ftabilíiendam,& optima ratíonetempe, Tenperementi randam. At quazefuadendo fperabat fe apud obfecundantes,& vimadhíbendo obten- optimun, turum apud tolerantes: ea, vt ípfe refert, egít, vnà vím& íuftítíam copulans. Quare ro^ gatus poft, ecquíd optímasleges populo Atheníenfi fcrípfiffet: Optímas inquit, quas Rer afperitas accepturi íllierant.. INam quod recentíores aíunt Atheníenfes afperítatem rerum beni, molli appella gnis& blandis vocabulís contegentes,, ínuídíanominis vrbancemollíta Ícortaappel, ttonemitigata, lareamícas, tríbuta defcriptiones, prafidía ciuitatum ftatíones carcerem cuflodíam:— id prímum commentum, ni fallor, fuít Solonis, qui xrísalíenicondonatíonem ,nouas Neu bus tabulas appellauit. Hocfuit ením ín actís eius prímum., Síquídem tulit, vt reliqua re. meri 4304 mitterentur, X nequís fceneraret deinceps ín corpus. Etquídem haud defunt authores, ín quíbus Androtíon eft, non condonatíone zrís alíení,fed vfurarum alleuatos mo^ deratíone acquíeuiífe pauperes, atque hoc beneficium nouas tabulas nominafle, eratum fuiffe, fíimülque huíc, quz adíuncta fuerunt, menfürarum augmentum& mone» tz precium, Quíppemínam, quz fueratanté feptuaginta& tríum, centum fecit drachmarum, ltaquecumnumero parem fummam, valore mínorem przeftarent, multum accefsít commodi magnum zs díffoluentíbus, híhil credítoríbus tamen detrímenti. Maxima pars nouís tabulís aíunt femel fuííTe pacta conuenta vníuer(a círcumducta: quibus confonare cítíus carmína Solonís. Giloríatur ením ín hís agri feantepígnori nes xí tixos paísím termínos remouiffe: quz prídem feruíebant, nunclibera effe:& ci» uíum ob zs alíenum ín nexum abductorum, partím ín patríam reduxifle,línguze Atticz1am, vt quí per varía loca errauerínt, oblítorum: partím duraíbídem oppreffos fer» uítute in libertatem afferuíffe, Euenifleveró rem ei ex hacactione memorant omníum acerbifsímum. namque vt ínftítít am zrís alieni gratiam facere,& oratíonem rei congruentem,& honeftum quzreret exordíum: ad amicos; quibus maxímam fidem ha- solos cw£y; bebat, quíbüfque ímprímís vtebatur, Conona, Cliníam,& Hípponícum agros retulít curgo compard Solon minam duxit, 3o fe non moturum, fed ín anímo habere zs alienum índucere, Hi prauenientes ilíco& tur. 40 prauertentes, foeneratí funt à díuítíbus Íngentem pecuníam, qualatos agros compara- ee uere, Propofito índe decreto, cum hí poflefsionibus fruerentur, necredderent argentum credítoribus: foedo crimine Solonem& calumnia, non quaíi defraudaretur vna cum alísfed focíus effet fraudatorum,inuolucrunt. Verüm hoccrímen mox dílutum eff quínque talentís: ea ením fumma fcenus exetcebat, quam ex lege expunxit prínceps. Al ,ín quibus Polyzelus eft Rhodíus, quíndecím tradunt fuí(Te, Amicos eius tamen perpetuo appellauerunt decoctores. Atqui partíum neutrarum tenuit gratiam: fed ín« currít ín díuites, quód contractus antíquaflet,& plus ín pauperes, quod legem ágra^ ríam, quam fpe deuorauerant, non tuliffet: neq; exemplo Lycurgi omnium vndequagg fecíflet pares,& adzequaffet fortunas. Enimueró ille, quí vndecímus effetab Hercule,& annos complures Lacedzmone regnaffet, magra authorítate, amícís, opibus, per quae in opus educere fua de Repub. coníilía valebat, erat fuccínctus: víqy pottus quàm per^ fuadendo,vt etíam excuteretur eí oculus,rem maxímam ad falutem cíuítatis fuze& cons cordiam perfecit, vt nemo aliquis vel díues vel pauper eíletinter cíues. Solon veró, quí popularis erat& fortís medíz, fuis ínftítutís eo quídem non afpírauít: fed níhil tamen ínfra poteftatem fecit fuam, quz ipfius confilio& fide, quam eí habebant cí. ucs, nitebatur, INam plerofque offendíffefe alía expectantes, ipfe hifce verfibus declae rauit: Tunccandidi meruni crepabant gaudium, nuncinuidi Luminibus intuentur obliquis, amaro ammo. Et fiquidem, mquat, fuiffet&qué alius potens, Potenstamennon effet ille ciuium: Nec deflitiffet omnibus vuentibus, Exuveret dum pingue lacfamelicus. Cito tamen buíus decreti animaduerfa commoditate querelas deponentes fuas priua» tas, publice facrificauerunt, idi facríficium appellauerunt Tabulas nouas, RES cip, Solonis. fumma ez abfoluta in Rep.pote/Tas. EU 4/ Draconis leges à Solone abrogate. Solon cenfum iri fiituit populi Atbenienfis. Pentacoflome aumnt, Z«eugite, "'Tbetes. Legum obfcuriéate, dignitas iu diciorum aucta, Curia Árcopagitarum. Secitda curia Á^ tbenienfis. Supremus fenas tus Athenis. Solonis leges alie. 6o Plutarchi Reip.emendatoremaclegíslatórem defignaueruntSolonem, Necveró poteftatem ei vllís círcunfcriptam cancellís, fed permíferunt femel vníuerfa, magiftratus, conciones, iudícía, cutíam: vthorum cuíufque cenfum, numerum X tempus definiret, praefentía ínftituta pró arbítrío velabrogaretvelconfirmaret.|. Ac prímumleges Draconís obafpetitatéem& poenarum átrocítatem cunctas refcídit: praeterquam latás de ficarijs. INoxas enim perfecutus eft ille penc omneís capitali fupplícío, vt& ocij damnatí morte mul Carentur: ac quí olus(ürripuerant vel poma, ín hos non fecus atque ín facrílegos confu leretur. Vnde poftmodumlepídeait Diomedes, fanguíne Draconem non atramento fcripfiffeleges. llle ipfe, vtperhíbent, rogatus quíd plerífque fraudíbus poenam capi talem írrogaífet:refpondit exíguasfe mereri eam exíltimare, ad magnas non habere ma: iorem. DeíndeSolon cii magiítratus omnes penes locupletes vtante ftatueretrelinque, re,relíqua auté munía Reíp. quorum plebs exors erat, facere promífcua: cenfum cíuium egit, Ac quorum facultates arídorum fimul& líquídorum fructuum meníuras quín» gentas rédderent,hos prímze clafsís fecít,vocauitts Pentacofiomedímnos,Secunde clat^ fis eos, quízzquumalereaut trecentas valerentefficere: atque hos ordínem equeftrem nuncupauerunt, Zéügiítz, quafi opifices tertíze clafsís cíues díctí, quibus modus vtri ufque generís fimul erat ducétarum, Relíqui omnes appellati Thetes,íd eft capite cenfi, His nulli magiftratum permifit: ceterum hactenus in focíetatem veniebant hí Reipub. vtfuffragíum ín concione€ calculum haberent ín íudícijs: quod ínitío nihil efle, tractu appáruit íngens. Q'uíppemagna controuerfiarum pars rectdítad íudíces, quorum autem magíftratibus notíonem delegauerat, perínde de íllíisad forum concefsit cuilibet prouocatíonem, Dicitur praterea legibus fcribendís ímplícatíoribus& multum contortís vim amplificaffe fubfellíorum. Cur enim decidi per leges non poflentlítes, euenit vt nunquam non opus haberéntíudícibus, ad quos ficutlegum quodam modo domínos éontroueríias omnes deferrent. Dehacexequatione fibiipfe hífce verfibus gra» tulatur: Nam yes popu lo tribui, quanta fatis eff ent Non detra£lus ei, aut amplificatus honos. Sednequediitijs(opum[plendore fuperbis Tunc plus permit, quam fatus effe rebar. Vtrad, prenalidis muni pettora[cutis dt paribus gaudens^y ceve neuira tuli, Atque ínipenfius ratus plebís fubueniendum ínfirmitati, cuilibet dedit de íllata cuíuís iníuría actionem: fiquídem altero pulfato, vellzfo, vel víolato, cuíque íus erat, cuí fa» cultas füppetebat& voluntas,authorem íníuriz poftulare& reum facere. Etrecieaffue, fecit legislator cíues mutuo ínter fe, alterum alteríus, vt fivnum fit corporís fuí mem brum, fenfu€ dolore tangi. Huiclegivocem eíus concínéntem cotiimiemorant, Cám effet ením ex eo quafitum,qua effet optíme comparata cíuiítas: Illa, ínquít, ín qua illzefi períndeaclafi ínfe&antur,& víndícant maleficia.Porro corifiliam Areopagitarum cum exannuis magiftratibus conftituiífet, ín quo eratípfe quoque, qttod Archon fuiffet,& populum níhilo mínus víderet ex erís alieni remiísíone ínflatum ferocientemcp:alteram frfüper ciríam confcrípfit, legítqy ex fingulis quatuórtribubus centenos víros: quí vt decretum facerentante concíonem, fanxit, neque quícquam nifi ex fenatufconfulto po pulusrogaretur. Supremum fenatum omníum arbítrum& cuftodem conftítuítlegum: arbítrátus quafi ín anchorís curijs duabus ftantem mínus fluctuaturam cíuítatem, ple» bemá prarítaturam tranquillíorem. Plurímíigítur Areopagitarum curíam ad Solonem vtí diximus, referuntauthorem. Quibusaftípularívídetur, quod nufquam memínerit Draco Areopagitarum, vel eos appellauerit: fed vbíque cum Ephetiís agat derebus ca^ pitalíbus. AttabulaSolonís tertíadecíma octauam legem íta ad verbum habet defcrí, 5 ptam, QuíanteSolonemarchontemnotatí ínfamía fuerunt, íntegra fama funto: extra^ quam quí ín Areopago,vel quí apud Ephetas,vel ín Prytaneo àregibus damnati homícídij,autlatrocínij aut affectati regni folum exílío verterunt,cum lex hzcfuít promulga ta. Hzcveró contra Areopagítarum confilium pracurífle Solonem archontem eiusq; leges funtargumento, Nam qui tandem fuíffent illíín Areopago íudicati, fi prímus curíe Areopagitarum dedit Solon cognítionem:| Nifi hercle habuít obícurítatem ali^ quam aut defectum hac tabula: vt conuíctí crímínum, qua ad notíonem pertínent Arecopa» E] v 39 M 3 M 3 o Solon. el Areopagítarum, Ephetarum,& Prytanum,cum hzc promulgata eft lex, manerent infa mes,cum alij famzereftítueretur.Ea certe fuít eíus mens. Ex ceterís eíuslegibus eftfín- Neutram parte gularís imprímís& noua ílla,quze eum,ín fedítione qui fuiflet neutram p tione fecu ínfamía notat. Vult enimnemínem non permoueti,vel fentírerebus ín tuto collocatís fu notatura So fuísíncómodapublíca,neq; eo fe vendícare,quod patría dolorevel morbonótangatur:'9^€"jam. fed vtilíco partibusfe melioribus& íuftioríbus aflocient,cumq, hís perículo offerant fe potíus€ fuccurrant ijs, quàm operíantur ex tuto,vnde ftet victoría. Abfurdaautem& Lex de puellis rídícula vídetur ílla,quae puellze opulente orbze eratíam facít:fi ille, quíeam vendícauíit orbis opuleniis exlege& obtínuít, ad complexum fit ímpotens, proxímís vítí fe fubfternere. Atqui aiuntnonnullí fuíffe íd conftítutum recte ín eos,quí ínhabíles ad Venerem cum fint, pe. cuníz caufa tamen díuítes íllas orbas íungunt fibí matrímonío, ínferuntá ob legís priuilegíum vím naturae. Cum ením cernuntlícere puellz orbz,quem líbear,admittere:vel abftínebunt ab ijsnuptijs,vel retínebunt eas cum macula,auarítíz& improbitatís poe nam dantes.Dene eft etíam, quod non quemlibet, fed quem velít ex víri neceffaríjs ad. míttat orba:quo proles de familía(ít& de ftirpe eius. Hucfacitítem, quod fponfa cum fponfo concludatur,& malum cydoníum voret cum eo:€ quod ter menfe cogatur, vt mínímum orbamís quí eam duxít, complecti, Nam etfi non generentlíberos, honos tamen híc qualifqualís à maríto caftae mulíerí habítus& beneuolentía multas abfterget vndíc; collectas acerbítates,nec permíttít eam íuretjs planeabalíenarí. Ceterís coníu» gijs dotes detraxit, fponfamd praeter tres ftolas X fuppellectilem paruí precíj afferre quícquam vetuít, Neq; ením merítoríumaut venale volebat foedus eífe nuptiarum, fed liberorum caufa,& gratíz atque amícítize virum& mulíerem confocíarí.Síquídem Diío- Dionjfjdidum nyíius, cum poftularet mater eíus cíuí cuipíam collocarí: Cíuítatís refpondit legesaffe^ denuptits, cutum,fetyrannídem euertíffe,naturz veró,vt nuptías íntempeftíuas concilíaret,vím afferrenon poffe. A tín cíuítatíbus non eft ea admíttenda confufio,neq; tolerande ín con. gruz& íngratz coníunctíones,quz nullum habent opus necfínem nuptíalem:verüm feni íuuenculam ducenti prudens magiftratus vel legiflIator íllud ad Phíloctetem di^ cum obijciat: Commodéyerà potes mifer Ducereuxorem. Quodfi iuuenem repererít ín anus cubiculo pecuniofz,ex concubitu perdícum modo pinguefcentem,traducet eumad vírgínem,quzx vírum requírat. Sed de hís fatís. Com^ Lex de malcdimendatur ítem lex Solonís,quz maledicta vetat ín defunctos congererc. Eft enim pi.&is. tare eos,quí deceílerunt,(anctos píum:abftínereab íjs,quí non extant, iuftum:& cíuile odi tollerezeternítatem.In víuum contumelías effundere ín facrís, íudícijs, curtjs,& lu. dis ínterdíxít. Mulctam pendendam príuato tres drachmas,bínas alteras zrarío praefcri pfit.nam íre nufquam moderari illíberale putauít& effrene,vbíq; arduum, nónullís etíà impofsíbile. Debetveró ad íd,quod efficí poteft,lex accommodarí; dum modo íntendat cum fructu paucos,& non multos íncaffum punire.Iam probatur lex eíus teftamentatía. y ex sofonis te? Etenímanteanon erat íus teftamentum condere,fed familíze defuncti pecunía& haere^. Samentaria. dítasrelínquendz erant.Híc líberumfecitnon extantibus líberis,cuí vífum effet,fua do nandí,amicitíamqy propínquitatí, S gratíam prztulít necefsítati, pecuníamq; mancipíü fecit poffefsorum. INecíndefinite tamen cítra delecturn dare índulfit:fed fi non permorbumvel medícamentum,nec vínculís vel ví aftríctus,vel vxoris ínductus effet bladitis: Recteatg; otdíne, improbis modis inducarís, an vím patíarís, nihil ratus ínterefle: fed dolum ví,& voluptatem dolorí conferens, quafi eque deftatu mentís deficere hominesvaleant. Profectíones quoque mulíerum, luctufg& feftalege aftrínxít incondi», ,, Sofonti de tamlícentíam coercente.Proficí(ceti foras tres non am plíus ftolas permíttít habere,neq; feregrbnationi plus cibível potus fecum efferre quám obulo emptum,ned calathum cubítalí maiorem, bu£eninarii, nec denoctenífi curru vectam ad lucernam íterfacere. Laceratíones plangentíum, plo Lexfuncbris so ratum excítantía& eíulatum ín alíenorum funeribus fuftulít. Parentare boue ínterdíxít, lonis. velamplíustres veftes cum mortuo condere,ad alícenamonumenta nífi ín íuftis rum accedere: quorum funt etíam noftrís legibus vetita pleraqy. Adiectum noftrís eft, vt quí ea admíttunt,quafi perturbationibus& erroribus erga propínquos fuos eneruibus & effaemínatis afperíi mulctentur à Gyneconomís. Porró vrbem cum víderethomíni. bus quotídíe ín Attícam vndique,propter M in jeà ( c n artem fecutus; Solon dotes dari probibuit. is exequia^ Solo traducit ci OI os 2 c. po^ ues dà artijicid. libertatem& fecurítatem confluentibus con-) leri C,: 6, X:; p'ert.agrum autem fere ínfoecundum malígnumdp: eos veró quí mare exerceant, nihil Í Ociofi puniebatur Atbenis. Lex Solonis de mulieribus, pecunie raritas exat Athenis tépore Solonis. '" Atbenienfes lupis infcju. Tribus. Atbenié fes vnde dide. Hoplite. Ergades. Gedeontes, Aegicoré, Lex de puteis. Bippicum. Lex"plattandi. vide digeft. fa veg.l. vlt. Lcx fodiendi, Sycophanta,vn de diclus. Lex de ciuibus áffcriptitijs. é2 Plutarchi folere ijs,qui nihil reddere habeant,importare:traduxít ad artíficía cíues, tulítq; legem, ne filíus parentem,quí ipfum non docuiffet artem, cogeretur alere,[Nam Lycurgo quí» dem,quí vrbem colebatáturba defecatam peregrína, agrumtq haberet multís multumi, qui plusbís totídem cíuibus,vt ait Eurípídes, e(let alendis: prafertím quía llotíca multi tudo,quam preftabat non marcefcere ocío,(ed perpetuis attrítam laboribus efuríre, erat Lacedamonicírcunfufa fatíus erat odiofis exolutos& vilibus negoctjs ciues armís alli^ gare,vt eam vnamartem arríperent medítarenturqp. Ac Solon, qui rebus potius leges, quam res applícabatlegibus,X confiderabatagriindolem víx aratoríbus fuftentandis efle,nequefegnem pofle& refidem turbam tolerare;artibus adiecit dígnationem;:& cu^ ríze praecepit Areopagítarum,quonam fe quifgy tueretur queftu, obferuare atqj ín ocío^ fosanímaduertere, lllud vetó íam durius, quod ad alendos parentes non aftríngerentur,vtauthor Pontícus eft Heraclides, ex meretricibus procreatí. Quíppe nuptiarum decus quí praetereat, profitetur fe non líberorum gratía, fed voluptatís afTcífcere mulie» rem: habetqy mercedem fuam, neq; locum fibíquarendi reliquit de genítís, quibus ipfam reddídit probrofam natíuítatem. Atníhil omníno ímportuníus videtur legibus illís,quas tulít de mulieribus Solon. Nam adulterum interficere deprehendentí permifit:fin vero liberam foemínam rapuerít quís, eíqg vím intulerit, huíc cencum drachma rum praefiniuit mulctam,Si lenocínetur, vígínti drachmarum, exceptís qua propalam venales funt,meretríces díco: hae ením palam adeuntad eos, quí dant mercedem. Przterea filías vendereaut forores ínterdícit,extraquam viírgínem ín ftupro ab ípfo depre: henfam.Atquíabfurdum eft, vt ídem factum modo afpere& atrocíter víndicet, modo leníter quafi perludum mulctam índícat tranflatitíam pecuníaríam. Nifi quía íd tem^ porís non abundabant A thenz argento, eíus difficultas íntendít poenas pecuníatías:^ nam ínfumptum víctímarum ouem ímputat,& pro medímno drachmam, Victori ludís Ifthmíjs centum drachmarum praemíum afsígnauít, Olympíacis quíngentarum. Ei qui lupum attulífet, dedít quínque drachmas, quilupam, huícvnam, vt Demetríus Phalereus eft author:atque hoc precíum ouís efTe, illud bouís. Nam quas ín fextadecima ta» bula praefcribít eximíarum hoftíarum taxationes, ex eranthaud dubío longe maiores. Sunt alíoquín ílle quoque vt hocfeculo tenues, Eft autem tranflatítíum apud Athe níenfes,quí agrum habent pecori quàm aruo commodíorem,bellum cum lupís gerere. 3 Ac(unt,quítribus tradantnon ab louis filijs fed d generíbus,in quae diíftributaá prímor dio ftudia homínum fuetunt,nomína fortítas:íta bello dedítos,appellatos Hoplítas: o^ perí Ergadas: reliquorum duorum agrículturz íncumbentes, Gedeontas:quí pecuaría faciebant, Aegícoras. Quríaveró necamnes perennes,nequelacus,neg fontes abunde fuppedítantregioni,verüm puteís manufactís vtuntur fere:legem fcripfit, vbi puteus publícus intra híppícum effet,eo vtí vt effet ius. Híppícum fpacium quatuor ftadíorum erat:vt príuatam aquam perueftígarent, vbí maíus ínterueníret interuallum. Quod fi foffa decem paffus ín altum deprelfa,aquam ín fuo non ínueniffent, tunc vt fumerent à vícíno,& fex congíorum hydríam bís die ímplerent, Inopía: ením fubueníendum, non alendam exíftimabat ígnauíam. Adhzcmodum plantandi diígefsit perquam artificío fe. Aliam arborem quí ín agro fuo plantaret, eum à vícino abfiftere pedes quínque ím^ perauít: quíficum autoleam,nouem:quod radíces agant hz longíus,neque fit omníbus earum ínnocens vicinía:fed& alimentum erípíant, X halitum efflent aliquibus ínfeftif, Scrobem aut foffam quí ducere velit, eum recederetam longeíufsita fundo alieno, in quantam profunditatem depreíTerít eam. uí apum aluearía collocat,abfcederea príus pofitísalienís pedestrecentos. Exfructíbus folum oleum dedit peregrinis diftrabendí facultatem,alíorum exportatíoní ínterdíxít:eosqy, qui quíd euexíflent, archontem íuffit deuouere,aut ipfum aerarío dependere centum drachmas. Príma tabula eft,quae bác legem contínet. Vndenon eft femel íllisabroganda fides, quíaiunt olim etiam ficuum vetitam exportationem fuiffe,& delatorem exportantium à delatíonibus factítandís, quod Graci qaívup vocant, dictum fycophantam.Legem praterea fcripfit,fi quadzup es pauperíé fecerít: ín quacane, quí momorderit,líigatum quatuor cubitorum cathena no» xz dari praecípít. Hoccommentum fcítum eft ad fecurítatem. Iamlex etíam de cíuibus affcriptitijs fcrupulum praebet:quía recipi cíuitate vetat, nifi quífint ín perpetuum exi» li& patría fua exactí,aut cif toto domícilio Athenas artis fuz exercedze gratía cómigraue rint. Quod ftatuiffeferunt eno tam fummouedorum caufa alienígenarü, quim inuitádorá Athenas fpe certa ín cómunícatíones fe véturos cíuitatis,limulfidos exiftímis fore hos 20 E Q 40 50 Solon. 63 hos quod confulto, illos quod coactípatríam fuam repudíauiffent. Propríum veró eft Epulatio it ci^ Solonis ínftítutum epulatio ín curía, quod«waezerzáy ílle appellauit.fíquídem non pet ri;, mítrit eídem illic epularifrequenter.Sín autem ille,cuí íd delatum fit, contemnat: ínfligit eipaenam,ratus hochonorís publící faftídíum,illud effe plus equo appetentís. Has leges ín centum annos omneis fanxít. R elatze fuerunt ín axes vel tabulas quadratas lígueas,quas Axonas dícunt,thecís ínclufas aliquanto longíoríbus quàm laroeíoribus, ín quibus vertebantur:quarum ín prytaneo adhuc noftra memoría tenuía extíterunt veftí gía, Appellabanturauthore Aríftotele Cyrbes.Ac Cratínus Comícus de Solone& Dra coneaít:Iam quíbus nunc cyrbibus torrent legumínacAlíqui volüt eas, in quíbus facra ;o.& facríficía funt defcrípta, propríe cyrbes:axonasfuíffe appellatas caeteras. Senatus aute . flabiliturosleges Soloníisfe commune íufiurandum peregerunt, finoulí autem thefiothete conceptis verbís peculiareíuxta Líthon(fuggeftus eftín concione Athenís)liqua|. pou fiocsf víolaffent legem,auream ftatuam parís fibi ponderís Delphís ipfos dícaturos. Perípecta Lites fief autem meníis varíetate, nec curfum lunz vel cum exortu folís vel cum obítu prorfus co; viii inflitu: gruere, verum fubínde eam folem eodem díe& affequí& pratergredíhunc ípfum dí ,7 4. sores wap i viaty: íd eftjnouifsimam& príma luna íufsít appellari, partem eíus, quz coítum cá: folelunz antecedit, definentí: refiduam ínchoantiarbítratus attribendam, Etfuit certe prímus quí Homerum percepít canentem: Hiccum d ef ierit menfis,tum coeperit ille. Od»f.£ 2o Infequentem díem vsuevíay vocauít. Díes menfis,qui fuccedunt vígefimo,non attexen do,fed detrahendo€ retexendo,vtlumenlunz aduertít,vfque ad trigefimum numerauít. Quía vero perlatíslegíbus adibant índíes alíquí Solonem, quí vel laudarent eas vel obtererent,vel monerent,vt tabulís íntexeret vel demeret, quod cuíqueín mentem veniret: plurímí vero quzrerent& percunctarentur, peterentg; quemadmodum accípiendum quidg effet, quam haberet fententíam, vt explanaret& enodaret: confide» rans,nífaceret ea, rem ínfolentem fore,& fi fa ceret,ínuídíofam:atq; eas ambíguitates fta tuens omníno declínare,ímportunitatemtiy fubterfugere& querímonías cíuium(Nam vtípfemetait, Omnibus in magnis difficile eft canere) 5o adfpecíemperegrinatíonis munus naucleri pretexens,fmpetrato à populo Athenienfe, s;fosj peregri vtabeflefibí decenníum líceret,)nauem confcendít:ínterca fore Íperans, íllísleges fuas nati, familiares. Prímum ín Aegyptum eft delatus,ibítg commoxatus,vt ípfeante dicit: Faucibus s Nili, qua littora curua Cano pi. Aliquantífper etíam cum Pfenophe Heliopolíta& SoncheSaita inter facerdotes líteratífsímís,ín contemplanda egit fapíentia:ex quíbus audíuít, vt author Plato eft,fermonem Atlantícum,quem verfibus apud Grecos exorfus eft explícare.Inde ín Cyprum na De dh A uigauit,vbí ín fumma gratía fuít apud quendam illius regíonís regem Phílocyprum. Ha NR ii bebat oppídum híc exiguum à Demophonte Thefeífilio ad Claríum amnem conditi, Soli. condime muníto quídemloco,fed afpero& fterilí. Ei Solon, cum effet latus cam pus fubíecus,;, Copro in So» 4o illucfuafitvt vrbem tráfferret, amaníoremq;& amplíorem excítaret. Atq pfe prefens,(5, posorcnr, vtfrequentaretur oppídum cultoríbus,curam egit.fociusd fuítregísín conftituendo eo cum ad vítam tum ad fecurítatem commodifsíme tuendam. Vnde frequentes íncolz confluxeruntad Phílocyprum, zemulatícy hocfunt czteríreges. Quare Soloní hono. rem habuít,)nomínata vrb equa dícia ante Aepeafuerat,ab huíus nomíne Solís, Huíus condíte vrbis ipfe memínítPhílocyprum eam ín elegíjs appellans: Cyrbes, Axottes, "IAtquivite Solis, ínquit,zunc longo temporeveznans Incolito hanc^yrbem,tu /A genusq, tuum. 7Me cum pace quidem, Yerms redimita coronis Dimittat clara fed Otbarea Cypro. Et celeri patrie repetentem littora naut, Dirigat im portum candida diua meum. Cratesq, atq, decus fuerim q uod conditor vrbis, Soluat ea, nostrum dextra fecundet iter eo0 AtSolonís cum Crofo congreffum temporibus quídam vt commentítiam refellere Solonis&r Cra fe putat poffe. Eco vero híftoría adeo ílluftre& tam multís confignata teftíbus:& quod /ftcongreffu.. maíus eft, cü Solonís moríbus confentanei,illiusq; maguítudíne anímí digná& fapíétía, TTellia beatus, Cleobis ex Bi ton in matrem Pi. Quos Solon bea tos céfeat. Arif. Ethic, libro x. Valer. Max.li bro 7.cap.2. Seditio Atbenis ab[ente Solone. 64 Plutarchi non poffum ínanimum inducere,vtrepudíem ob chrenicas quafdam,quas vocantregu fas:quas fexcentí corrígentes níhil hactenus conftituere certi, ín quo confentiantínter fe de pugnantibus, valuere.Soloní ergo Sardeís aíunt ad Croefum eius rogatu profecto, fimile quiddam accídiffe atqs homíni terreftrí, qui prímüm petítmare, Ileením alium ex alío fluuíum cum vídet,putateum aequor effe: item Soloní aulam permeanti& multos contemplanti ex aulícís fplendíde cultos,ac pompofe íncedeptes cum comítum atqj ftí^ patorum agmíne,vnufquííg videbatur Croe(us effe: quoufq; adíllum ipfum eft dedu ctus citcumiectum omní cultu qui ex gemmis,colore veftís,ex auro fabrefacto ad níto^ ris elegantíam vel precellentiam veladmírationem parari potuifle vídebatur:quo nímí^ rum fpectaculum eí przberet quám augufti(simum polítifsimumq. Caterüm vt coram aftans non modo níhil eft motus Solon,necad eam fpeciem vocem mííit pro Croefi ex^ pectatione,uerüm etíam ín genue declarauít fanis, íllíus infolentie fe& íneptíarum nulla ducereratíonem:íufsit eí thefauros pecuníz fuz aperírí,& vt ducesregí omne inflrumentum& fplendorem oftenderent, Atníhil eratíftis opus Soloní: facile ením ípfe ille poterat ín femetípfo íngeníum& mores fuos demonflrare. Vtígitur contemplatus om nia& reductus eft,num quem homínem,requifiuitex eo Croefus, fe noflet beatiorem, Cum díxiffet Solon T ellum noffe fe cíuem fuum,recefuí(Ieig bonum vírum T ellá fuit fe,& honeftís relictis liberís,cum níhil ei ín vita abfuiffet,fortíter pro patría dímicantem cumlaude mortem oppetíj(le. Habebatíam pro ftípíte eum& trunco Croefus,quodnequeaurí ned; argenti vi metíreturbeatítudíne:fed homínís vítam& obítum popularis, ríuatíiy tamímmenfz potentíz& imperio anteferret. Tandem tamen rogauit eum de^ nuó,fecundur Tellum nunquam cognofceretbeatiorem alium. V.erüm occurrenteíte rum Solone,Cleobín& Bitonem fingulari& inter fe& ín matrem pietate víros, quí re» morantíbus bobus iugum ípfi plauftri(ubíffent, genítrícemd ad lunonis traxiffent delu brum,gratulantibus ei ciuibus exultantem.Inde facris peractís epulatí non furrexiffent poftrídie,fed ín canta gloría víram,cum morte cítra vllum dolorem vel crucíatumrepert£ efTent commutaffe: Quíd nos,inquít,iam ira íncenfus Croefus, nullo ne nos numero in^ ter beatos habes? CuiSolon nolens vel adulari eí,vel ultra afperare: Girzecís, ínquit rex Lydorum,cüm medíocría dij dederuntalía, tum fapíentíam quandam ex mediocritate meo fudícío conftantem plebeíamq,non regíam aut fplendídam: qua vítam confiderás vatíetatí fortuna expofitam,non finítnos pracfentibus bonís anímos tollere, neg vilius fufpicerefelícítatem víci(sítudini opportuna temporís, Offertením vnícuíg; ex ímpro^ uifo futurum alías atq alías conuerfiones.Cuiveró profperítatem Deus exítu confirma» uíthüc numeramus beatum, At víuentís adhuc& perículís ín víta propofiti beatítudo, ficut certantís praconium& corona,fluxa eft et vana. Ea fatus Solon dígreílus eft,& o£fendit non correxít Croefum.Erat eadem tempeftate Sardibus fabularum fcríptor A efo^ pus,quem Citoefusaccítum ía honore habebat.Hícvícem Solonís doluít ílliberalíter dé^ mi(sí,monensq eum: Cum regibus Solon,ínfit,eft aut nequaquamaut quam íucundifsí méagendum. Cui Solon: Mínímejinquít, ímó nequaquam aut quàm optíme, Actunc quídem Solonem Croz(us tantopere defpexit. Poftquam ueró aciefuít à Cyro víctus,^ amífladg vrbe viuus venít ín poteftatem eius, cremandus fuít,vínctusq pyra extructe ínfpectantibus Perfis omnibus Gafsíftente Cyro eftímpofitus:quantum intendere valuit vocem,exclamauít:Solon,Solon,Solon.Id míratus Cyrus mifit quzfit ex eo, quis nam deorum velhomínum effetSolon ille,quem ín rebus perdítís vnum cíeret. Croefus níhil dí(simulans:Hícvír,inquít,in fapientíbus Gracíz vnusfuít. Quem ego accerfiui," non quídem quo quícquam audírem,aut quibus habebam opus,dífcerem:verüm vt mí hi fcilicet fpectator eífet,& illius tte meze abiret teftís felícítatís:cuíus mihí amífsío pro^ fectà plusattulít malí,quam boni adeptío.INam verbo fuít& opíníone eius bonum pie fentís,fed ínclínatío ín calamitates míhíreuerà euadit graues& lugubres.Atcy vir ílle ex ea fortuna prafenté augurás finé monuítme vt vítz fpectaré,nedy volubíli elatus fiducía ferocíre.Quib.ad Cyrürclatís,ut qui fapiétíor effet Croefo,& excplo víderet teftatü fer monté Solonís,nó modo líberauít Croefum,fed& dit víxít honore eft eti profecutus.R e tulít aut& e Solólaudé,quod duorif regum vno dícto alterü feruaffet,alterit erudíuiffet, At Athenísomnesper Solonís abfentíá ín fedítíone exarferát. Dux erat Padízorü Ly, curgus, Paralorit Megacles Alchmeonís, Pí(iftratus Díacríori, ín quibus capitecenfi erantlocupletíbus ímprímís ínfeftí. Vígebant quídem etíam tum ín cíuitateleges Solo nís: fed ad res nouas fpectabant,& defiderabant omnes alíumreíp, flatum, Sperabant, non 2Q 132 Q, 4. tO 1:0 20 39 40 $0 Solon. 65 non quod equum erat,fed aliena quoque feaffecuturos ín mutatíone, X aducrfam par^ tem vndequaque oppreffuros.In hocrerum ftatu regreífus Solon Athenas erat quídem ín magnaapud omnes reuerentía atque honore:caeterüm ad dicendum vel agendum ín publíconecvíres aderant eí prpediente fenío necalacritas:capíta vero factionum feor fum appellans,tentabat dífcutere dífcordías, eos; reconcíiíare:praecípue aufcultante eí, vtapparebat, Pífiftrato.Etením blandus híc erat,& fuauís ín ermone,refugíum paupe rum,ín gerendis fimultatibus facílís moderatufdy. Cum autem etíam ea, quz natura de negaíletíibí adumbraret:maíor eí,quám illís, quí ea obtínerent,fides erat vt pudentí ví, ro X modelto,acímprímís amantií,vt ficui alij, equítatís,grauíterq fereti,fi quís przefen temrerum ftatum moueret,autrebus ftuderet nouís.quíppe hís artíbus plebi ímpofuít. Atcító deprehendiít íngeníum eíus Solon,fraudemq prímus introfpexiít: non fufcepit tamé odíum cíus,verum demulcere nítebatur eum& corrigere, díxíttg tum eí tum alijs: fiquís príncípatus cupídítatem elideretex anímo eíus,& domiínandí mederetur líbidíní, no efTe ad vírtutem magís factum nec cíuem melíorem alíum. Cumíam mouere Thef pís ccepíffet tragoediam,€ retíneret reí nouítas multítudínem( necdum ením ad certa» mínís contentione euaferat res) quod audíendí€ difcendíSolon ftudio teneretur,magisqp ínfenectuteín ocium ludum fe,€ vero etíam ín conuíuía atque muficam remítteret:ipfum agentem,vt mos eratveterum,fpectauít Thefpín. Mox fub ludís conuenit eum,quafíuítqy: ecquid ipfum puderetíntanta corona tanta proferre mendacia. V bí refpondit Thelpis,non eíle índígnum ea per ludumvel dicere velfacere:Solon terra ba culo grauíter percu(Tà: Atbreui,ínquit, quí nunc probamus& amplectimur huncludi, reperíemus eumín contractibus& negocijs. Vtvero femctípfe Pififtratus co(aucíauit, atquejíta rheda ín forum delatus, populum,tanquáínfidijs ínímícorum Reip.caufa effet circumuentus,ínflammauít, multiq vícem cíus índígnabantur frem ebantqs:propíus ac» cedes Solon& afsíftes eí, Parüm recte, ínquit,agis filí Hippocratís Homerícü Vlíffem, Eademením defignas adfallendá cíues, quibus hoftes ílleflagrís à femetípfo mulctatus clufit.Inde przfto plebs fuít ad protegendum Pififtratum,& ad cocione venít populus. Vbícumferret Arífto,vt quínquaginta ftipatores ftationaríj eí afsignarentur, furrexít Solonadíd diíffuadendum,multag; cómemorauít hís fimilia, que carmíníbus mádauit: Nan"yos Imeua"mi, Yos blandimenta morantur. Et Ve[lrum quif, quidem vulpis Yeflieiafieit: Verum tota colors pe&lora ceca gerit.: Atcuminopes cerneret ftudíofos Pififtrati,& tumulti cíentes, locupletes veró ob me, tumfuge confulentes:recefsit,dícens hís fefortíorem,jlís effe prudentíorem:prudentío rem ijs quí quíd agebatur,non intellígerent:fortíoremalíjs,qui cá intelligerent íd quod agebatur, obfiftere tamen dubitarenttyránídí. Poftquam eam rogatíonem fciuit plebs, nonanxie deínceps de numero fattellítum dífceptauítcum Pififtratoverüm quotcungs aleret€ cogeret;aperte conníuít, dum ílle occupauit arcem.Inde tumultuante cíuítate, cofeftím Megacles cum Alcmeonidís czeterís profugít.Soló,etíi exacta íam atate eflet, neg; vllum haberet fubfidium,in forum progreffus tamen habuit ad cíues concíon£, qua partím ftultitíam eorum& ígnauíam eft ínfectatus, partím accendit& íncítauit eos, ne defererentlíbertatem. Quo tempore etíam hoccelebre dídtum commemorauít:Fui(Te ante ipfis exoríentem reprimere tyránidem expeditíus, nunc grandíus efle& ílluftríus conftitutamíam& adultam excíndere& euertere, Vbi veró nemo ob pauorem audíuít eum, domü difcefsit,fumptísq; armís atq; pro foribus in víco pofitís: Ego quíde, inquit, quantü potuí,patrie& legibus fuccutrí. Ac deínceps tenuítfe ín ocío, negj amícís, vt folum verteret,monentíbusaudíens fuit, verüm carminibus fcriptis ímpro perauíc Athenienfibus: Sr veftra fletis culpatottriflia pafsi, Ne"Yelis irafci noxiatuvba dys: Hos auclos ipfi yos euexifls in avcem. Nuncerso domini"yos 1o ferre decet. Quamobrem docentíbus multísmortem eí impendere tyranno, rogantíbusqy qua re fretus adeó loqueretur temere:Senectute reípondiít. Acqui Pífiftratus fane potítus rerü ita. Solonem obferuauit,honore& beneuolentía profequens eüi,accerfenfqy vt híc in co filío illius effet;multagg eíus ínftítuta probaret.namq leges plerafq; Solonís retínuít,ijsqg patuit ipfe príneeps,& amicos coegít, Quippeiaín dominatu apud Areopagiítas cadis 1 3 Solo redit Atbe "45, Pififtratus occu pat Dyrannideim Atbenis. Tbefpis primus tragacdie. Pififlrati dolus 4 Solone acpreben[us. Solottis libertas C conslantia, Solonislibertas, Soloné obferuae wit Pififlratus, é6 Plutarchi accufatus,, modelte ad iudici ftetítad caufam dícenda: quam tamen deferuít accufator, vifflratilegs. Preterea leges ipfealíasfcrípfit:ínter quas eft illa,ut mutílati ín bello ex erario alatur. Cae terüíd Heraclídes aít,cum anté ín Therfippo membris truncato Solon decreuíífet, Pífi^ flratum ímítatum. V t autem Theophraftus fcríptum reliquít,neclegem de ocíofis Solon,fed Pififtratus tulít,qua agrum redderet cultiorem,& infrequentíorem vrbem. At Atblanticus fer Solon cum argumentofam de Athlantíco fermone vel fabula ínchoaffet commentatío^ Wo, nem,quam ex doctís Saí acceperat conuenientem Atheníenfibus, elanguít, non propteroccupatíones,ut Plato vult,fed potíus ex fenío,operís magnitudine deterrítus, INà Ocío quídem eumabundaffe índícant hz voces: Addifcens fio notte died, fenex. Et, 19 Sunt Veneris Bacchi mibinunc munera cordi Mu farum, viros quevrecreare folent.: vlatonis Atblan. Atqui Plato argumentum Athláticum przgeftíens vt amcenilocí aream defertam, quae ticus didogus, proxímitatís iuread ipfum rediret, excolere& expolíre:cínxít ingentibus veftíbulis, fe» qui€ Crit ptis& atríjs, qualia fcríptum nullum aliud nec fabula nec poema habuit, adítit. Sed quía Wcribitir.—(ero admouítei manum,opusletoanteuertit.Et quo magís, quz fcripta funt, oblectant, Delouis Obm cograuíus opereanguntnon confummato. Vt enim vrbs Atheníenfis templum louis pij teuplo.Pli: Olympíj,ítaargumentum Athlátícum ínter fcripta multa praeclara folum relíquit Plato^ lib.s6.4p^. nis fapientíaimperfectum. Porro fuit fuperftesSolon, poftquam occupauit Pififtratus Solonismor*.— tyrannidem,vt memorie tradídít Pontícus Heraclides,per multos annos:vt Phanías E»?9 phefius;mínus duobus annís.Síquídé ccepit Piliftratus dominarí Comía archonte, He» geftrato vero archóte,cuíus magiftratus proximus Comíz fuít, Solonem refert Phanías obíffe, Atcombufti cineresfuilfe per Salamíníorum ínfulam dífsipatos, eft abfurdum, vtabfonum plane fit á fide€ fabulofum: quod proditum eft tamen cümaab alijs teltibus afsiduís,tum ab Aríítotele philofopho. P. Valerius Poplicola. | v« talivironosSolonecomparamus Poplícolam, cuipoft hocno, ! m&épopulus Romanushonorís caufa tríbuít, ante fuit P. Valeríus di j|&us. Apparethunc fuiffe ortumex Valerío,qui apud maíores,vt Ro maní& Sabíniannis depofitis ín vnum populum coírent,precípuus ye ruít author.Híc ením eft ílle,quí pre ceterís reges ad colloquíum per |«| pulít concilíauítqs.Eíus ergo Valerius ftírps,vt fama eft, cum adhuc LL 3) foret fub regíbus Roma,ínfignis eloquentía erat€ díuítijs:quorum hísad liberalitatem& humanítatem erga ínopes exercendam, ílla recte€ libere pro íu^ ftítía vtens magnam ftatím expectationem przbuit,fi quando fui furis effetrefp.fore, vt prímumlocum obtíneret. Poftquam vero Tarquinium Superbum,quí nec bonís artí busregnum,fed ímpíe& nefarie parauerat:negy regía admínítrabat vírtute,fed fuperbe & tyranníce:populus perofus& grauatus cafum Lucretíze,qua ob ftuprum oblatumfe, Poplicole ge-[f nus. Liuius lib. 1.0 Dionyfius Halicar.lib,a. m Li 2* D ES]. met ípía trucídauít,anfam cepítab eo defcífcendí:ac L. Brutus molíens nouare res, pri» mum confilíum confocíauit cum V alerío,quo acerrímo adíutore reges expulít: quam edis ocius. V4 díu putabatur populus vnum regís loco electurus ducem, conquíeuít Valerfus, impetíü ler. Maxlib, 4.€xiftímansad Brutum, quíaufpícem praebuetat fe ad libertatem, pertínere potíus. Quía Cdp. 4 vero auerfus eratab vníus domínatus populus nomíne,atq; equíoreanímo díípertítam vídebaturfummam poteftatem latutus,ídeod; duos deflínaret pofceretgy: fpe concepta cum Brutofe cofulem defignatum írí, offendit. Collega ením Bruto datus ínuíto eft,pro Valerío Lucretiz vir Tarquíníus Collatínus:nó ille quíde vírtute Valerío pracelletíor, fed prímores metuadhucfufpeníi multaadhucforís molíentíit regi& lenocíntjsfolíci. Valerius egré tantíü ciuitate, duce quaerebant quámacerrímü& ímplacabile eorühofte.Id índíene fcfert confulatus rens Valerius, ídeó mínore fidéhaberí fibí omnía pro patría experturüi,quía nulla príuarepulfan, tím fepepulifet íníuría tyrannorü, abftínuít curía foro teperauít,& reíp.femel depofuít procuratione, Quare fermone&Cmetü prebuítvulgo,;ne offenfione aními cum regíb.có Ípiraret,remdy publíca& cíuítateadhuc nutátem euerteret, Cum vero fufpectaret Bre tus praeterea nonullos alíos,ftatueretdjy folemnib,adhiíbítis victimis ftata die fenatü íure^ iurando Valerius Bruti in regibus cijciAO Nt 2« b e 20 b [^] ? o Poplicola." / a iurando adigere:perquám alacrís Valeríus defcedit ín fori, íutauít(g prímus nihil fe co^ ceffuri velindulurü larquínio,fedlíbertaté pro víríbus defenfurü,.vndemagno gaudío fenatü, fimul fiducia confules erexít. Mox íuramentumre confirmauit. Legati venerunt à Tarquínío cum líterís popularíter fcriptís fermoníbusqy modeftís, quibus plebem ínflecti putabat poffe: quod prafeferrent fpírítus illos depofuiffe regem,& zqua poftulare. Quos cum confules ad populum cenferent producendos: haud permífítíd Vale rius, fed obftítít& íntercefsít, ne ínopí multítudíni, quae magís à bello quám regno abhorreret, femína& materíam darentturbandz Reipub. Mox al míísí legatí, quí Tarquínium regno fe abdicare& arma attulerunt politurum, bona modo& pecuniam re: peterefua amicorum& familíaríum,vnde ín exilío fe tolerarent, Cum ínclínarét mul tíín eamfententíam,& przcípue vrgeret eam Collatínus: Brutusacrís víranímí& ad iram afperi, prouolatín forum: proditorem collegam clamítans,quí belli& domínatus fubfidíum largiretur íjs, quibus vt víatícum exilij decerneretur, nulla effet ratíone tole randum. Ibí pro concíoneprínceps C. Mínutíus homo príuatus Brutum monet,& po. pulum hortatur: víderent vt ea pecunía fe potíus aduerfus tyrános, quam aduerfus ipfos armarenttyrannos, Ad poítremum vícíttamen eafententía apud populum Romanum parta libertate, pro qua pugnabant: ne pecuníz caufa profunderent pacem, verüm vná cum tyrannís pecuníam extermínarent. Atquí Tarquíníus eam ín mínímis ponebat, fed repetítío ílla fpectabat eo, vtfimul& populum pertentaret,€ confilía ftrueret pro. dítionís: eamqy molíebantur legatí, caufa morze illa bona pratexentes, dum partím di firahere, partím feruare,alía auchenda curare fe íactant: quoad corruperunt duas fami lias, qua magna ín zeftímatíone habebantur, Aquiliorum ín quatres fenatores,& V itellíorum,ín qua duo erant, omnes Collatíní confulís fororum filij. lam alía necefsítudo cum Bruto V ítellijs peculíarís íntercedebat, quodfororem eorü haberet Brutus ín ma^ trímonío, numerofamq ex ea prolem: ex qua duos íam adolefcentes propínquos fuos & familíares Viítellij affcíuerunt,& ad coniurandum ímpulerunt: quo infererentfe ín ín. dytam Tarquíniorum familiam& fpes regías, atque íta patrís ftolídítate& afperitate explícarent. Afperítatem ením vocabant illíus aduerfus ímprobos feueritatem. Stolídi tatis, qua fpecíe& obtentu fecurítatís caufa díu fueratapud tyrannos vfus, necpoft effu ' gitcognomen, Vtígíturhiadolefcentes pelleciiín colloquíum cum Aquilfjs venerunt, omnibus vifum eft hominis iugulati fanguínelíbato& vífceribus tactis, magnum& di. rumíufiurandum concipere. Ad eamrem ín domum A quilíorum congredíuntur. erat nímírum domus, vbi ea erantagenda, vafta& obfcura. In eaferuus Víndicius imprudentíbus íllís delítefcebat,non fraude,aut agí quícquíam efufcemodi adoratus: fed cum effetfortefortuna ibi, íllísdy fubító faperuenientibus offerre fe formidaret, fubftítit, atq; ponearcam ibídem pofitam abdídit fe. Ita& quz oefta ibi fuerunt contemplatus eft,& excepiteorum confilía, Statuerant confules obtruncare: ín quamremliteras ad T'arquíz nium fcríptas dederantlegatís,nam ibí díuertebant hofpítío acceptiab Aquilijs,& runc coníurationi íntererant. Vbí hís patratís dígrefsifunt, fubduces fe inde Viíndicius,quíd hacín refaceret,non fatís expedíebat, fed hzrebat: graue effe,íd quod erat, ratus de cri, mínibus atrocifsimís deferre apud patrem filíos, aut apud auüculum fororís filíos Collatínum: neg; quífqua occurrebat ín populo Romano príuatus, cuíus fídeíres creditam arcane poflent. Contrá cü quíduís cítíus, quàm contínere poflet eas,confcientíad ftímu laretur facínorís, contulítfead V alería,eíus adductus comitate& humanitate: quodfa. cilís índigentíbus effetad eum aditus, domusty eíus omnibus pateret, nec colloquí& vl. lius abíectíhomínísaut poftulationem refjceret. Huncvt adrt Víndicíus, omníaq; folo iar prafente Marco fratre& vxore ei detexit: obftupefactus atq; perhorrefcés,non putauit dímittédum homínem, verum ínclufit eü ín cubículo,relícta ad cuftodiam íanue vxore. Inde fratrem íubetadliteras, fi qua poffet, occupandas& feros detínendos atríum regium cíngere, ipfe cum clíentíbus& amícis, quos femper círcafe frequentes habebat, atqj cii multis feruítijs ad domumAquiliorü,quítuncnon erant íntus,contendit. Ita pre» teromníü expectatione írrüpens peroftiá líteras íllíc pofitas offendit vbi díuertebatlegatí, Interea accurt&t Aquílij,& ad íanud,vt extorqueát eí,manus conferunt. Hi refiftüt, & togís collo círcumiectís víx ví ínter fe mutuo per vicos ímpellentes ín forum perrum^ punt. Eadem fortuna círca atrium regium fuít, vbi Marcus alías epíftolas, quz cá fupel lectile exportabantur,o oprefsít: acferuos regíos, quotquot potuít,protraxit ín forum, Bedato per confules tumultu, vbí Víndicius eft iuffu Valeríj ex cubiculo productus, A. Liu. Dec.1.lib, a; Prima Tarquinij legatio de regno recuperando. Altera legatio Tarquinijde repetitione bono» rum, Tarquinij legati Rome proditionem moliuntur. Aquilij e». vitellij, c Bruti fi^ lijs, patrie pro^ ditores. Cottiuratio bumano cruorc baufto(ancitur, Vindicius percia pit coniuratio» tien, Vitidicius coniu rationem Valce tio itdicat, 68 pl utarchi fontibusqy accufatís recítatee literae: neque íllí quícquam quod refponderent, habue runt: czterí coníectís ín terram oculís cotícefcebant. Pauci ín Bruti gratíam exili] fece runt mentionem. Etveró etíam Collatínílachrymz fpem eís leniorís fententíae€ Vale» Brutus 4nimad-. rij ilentíum faciebat, At Brutus vrumqg filium nomíne compellans: Age Tite, ínquít, ucrütinfilos, age Valerí,quid refp ondetís ad crímína hace V bíteríínterrogati níhíl reípoóderunt,tum Val. Max.lib.s. adlictores conuerfo vultu: lam relíque, inquit, veftra partes funt. Iilí confeftím ínij^ cap. 8. ciuntadólefcentibus nianus, togís fpoliant, manibus polt tergum illigatís corpora virgís ézedtnr. Ibí alijs oculos auertentíbus, nec fpectaculum illud ferentibus, tama eft, faciem illum nufquam alió detorfifle,nec miferícordía quícquam de folíta vultus auíteri tate& feuerítáte mutauiífe: fed torue filios ín medío fupplicíoíntuítum, dum humi ex teníos fecurí percufsere, Inde permíttens reliquos collegze,díícefsít:re perpetrata quam Brütusobinter- némo vel laudauerít fatís vel vítuperauerít, C)uíppe aut virtutis celfitudo omnemfen-^ fédtos filios lau- Íum anímo eíus excufsít, aut perturbatíonís moles callum obduxit dolori. Eft neutrum dandisneanyi- àuitem vulgarís aut humaní ingenij, fed vel diuíní vel beluiní. Atquí zquius eft, vt fut tuperandu,— frageturíudicium gloría: Bruti, quam virtuti fídes iudicantís imbecillitate detrahatur, Nequeením ítàarduum populus Romanus fuiffe Romulo zítímat condere vrbem, vt fundare& conftítuere Remp. Bruto. Poftquam ígítur ex foro dígreflus eft, ftuperhor^ rorq& filentíum omrieís ob hocfactum díu defixit. Atmollítíes Collatíni& cunciatio ánímum dedit Aquílijs,vt díem poftularent ad fe purgádum,vkg V índicíus feruus fuus íp(is reftítueretur, nec detíneretur ab accufatoríbus.Quz concedere ci íntenderet CoL c» latíius, íamdp concíoném dímitteret: non dubiítauít Valeríus homínem retínereturba qua cinctus eratímmíxtum,neg populi dimífsis ptodítoríbus digredí promilit:pottr mó corporibus eorü manus ínijcere, Brutumq appellare, acrem índígna efle vociterari fifilíorum necandorum necefsítate college(impofita, condonandos Collatínus mulíeri^ bus pattíz prodítores& hoftes exiftímaret. Ibi excandefícente Confule,& vt V indicit abdücerent fubente hínc: líctores repulía turba eum prehendunt: íi qui obfiftunt hos pulfant, íllíncneceffarij Valerij defendunt eum ab íníuría,populusq; Brutum ínclamar, Quireuerfus facto filentío aít de filijs fatis fuiffe fuum iudicium: de caterís cíues,quili» bertatem haberentjín fuffragía fé míttere: Dícat,ínquit,quí volet,& caufam probet po1 Collatini molli &ies periculofa, » € * M ilo. Ériímuero non íam moratus populus eft orationes, fed cum fuffragía iniflet: ab o» P—: Collins i e^ mnibus daminati,& fecuri funt percufsí. Erat vero ià Collatínus vel ob propínquítatem xilium abit,V4- vecum in nonnullafufpícione, deínde alterum eíus nomen deteftabantur l'arquíníum, lerius cin Co. Cim praeterea populum ín liac caufa offendíffet, vltro abdícauítfe magiftratu,& ín exi» Joc. lium iuit. Itaque comítijs iterum habítís, V aleríus magnifice eft Conful renuncíatus, retulítqi eí populus digna egregía ílla voluntate gratía: cuíus hic ferre V índícíum arbiuàás debere partem, tulít ad populi, vt prímus ille libertus cíuítate donaretur,& fuffragium, Lin.lib 9. in quavelletaffcriptus tribu, ferret. Alíjs libertis feró díuq; poft perambitione populaVindidamanu. rem A ppíus fuffragtj ferendi íus dedít. Atq ex huíusnomine V índícij,quifolídalibermifio à vindi» tate fuít donatus, dícítur víndicta manumíffus. Indebona regum dírípienda plebí dedecio dicla. re, Domum regíam&atríum folo zequauerunt. Amoaeniísímam campí Martij partem; Campus Mar- pofsídebat Tarquiníus, quam Martí cofecrauerunt. Forte ibí t mefsís erat,íacebanttg tius. adliucmanípuli: eam frugem, quíaob confecratíonem teligiofum erat tríturare X con» fuimere, magna vis homínum ín fluuíum coníecit: mox arbores czías eodem congefsit, planeq íncultü agrum& ocíofum reliquerunt Deo. Cum rnultaaüt confertím coacerua rentur, nonlongefuntamne delata, fed quó prímiaceruiin vadís hefitantes,confedere. Infula nter du^. Qyuía vero aggeítze materíze non patebat tráfitus,fed applícabatur illigabaturqs, accepít os ponte Tibé- compages vínculum& folíditatem auctamab vnda. Nam límum affatím ínuexít, cuius yis, quomodo fa prabuítadíectío íncrementum paríter€ fírmaméntum: neg; appulíus eius commouit, e, ímó mollíter premédo coegítominía& confiríüxít. Ob ea amplitudínem& firmítatem maíor ei índíes facta accefsío eft,& adiunctum fpacíium, quod pluríma accepíteorum Dionf[lis.Áe- quae amne deferebantur. Infula eanuncín vibe facra eft,ín quatempla deorum func& faulapio fram. 3mbulationes: vocatur Latína voce; Inter duos pontes. Alij hocaccídifleferunt, non dot yr Li. cum confecraretur campus Tarquintj: verüm poftea vícinum illí alíum fundum cum Ie er Tarquínía dedícaret. Virgo haec Tarquínía ex Veftalibus vna fuit, quamobrem ma, gnos eft confecuta honores: ín quíbus fuit teftímonij díctio, quam ínterfcemínas obtinüit fola. nam conceffum eí plebífcito ius nubendí non vfurpauít. Fac íta fabulane tur facta, Tarquíníum, vbi vídit ad tecuperandum regnum dolo víamobfeptam, receperunt 20 i*] 50 m €) ws o " 4 d o o Poplicola. 69 ceperunt prompto animo Thufci, eumd íngentí manu ínftíteratitreducere, Aduerfus quos confules Romani legíones eduxerunt, acíemi ínftruxetunt ín locís facris: quor Arffa fila. Plu alterum Arfiam fyluam, alterü Aefuuía prata vocant. Cum íam ad manus effet ventum, Tarquínij filius Àruns€ Romanus cóful Brutus,haud fortuito ínter fe occurfu,fed odío inter feínflammati& íra, híctanquam ín tyrannum& hoftem patríz, ad pcenas íll Á eexpetendas exilij fuí, concítantínfeftí calcaribus equos, Quííra magís quám confilío con» currentes,fuícy protegendiímmemores fimul cecidere, l'am acrís prolufionís no habuit certamen meliore exítum,fed magna vtríngj flrage edíta,tempeftas acíes díremít, Vnde zftuabat Valeríus, quod euentum ignoraret pugnae,& milites cernerettam czde fuorü perculfos,quám hoftium erectos.adeó índífcreta& copar ftrages ob multitudinem fuít, Veruntamtafpectus ex propínquo funerum fuorum oftendebat vtrifqy magís cladem, quàm víctoríà coniectura hoftilíum. Superueníente nocte, qualem d tam cruéta p verífimile eft, cum caftra teneret filentíum, perhibent concu ugna ffum lucum fuifTe, atq; ex co ingentem edítamvocem,vno plus Hetrufcorum quàm R omanotü cecídiffe inacíe.Fuit avoxhauddubie díuína: fiquidem ílícó ab ea arrectis& fublatís Romanorum anímís caftra perfonarunt.Hetrufci vero perfufi terrore& attonídi, caftra deferuerütatqdilap(i pené omnes funt. Moratores pauló mínus quíngj millia Romaniadortí ceperunt, prae dama diírípuere. Inito c numero caforü ínuentí ex parte hoftium trecenti fupra vndecím míllía,totídem vno mínus ex parte Romanorum, Pugnatum aíunt prídíe Cal, Martías, Valetíus trísphans índeprímus confulum,quadríga vrbem ínijt: que res auguftam fpeciem X magníficam,non odíofam prebuít,neq; ínuídíofam fpectatoríbus. tantaíd factum con Gratus etíamad p] rauít Valeríus: ín cuíuslaudem oratíonem funebrem habuit, q l2 V Ll i 'eque ením fecuta emulatío effet,neque que per multos annos durauítambitío. opulum honos collegz habítus fuit, quo exequias eius& funus deco» * H (c; adeo placuít populo Romano,tamG fuít probata, vt huíus exemplo preclarí& infignes víri omnes víta funciís ápreftrantifs.laudetur, Perhibentetíá hanclaudatíon oratíonibus funebribus (Y? a H 75 U;, 1 pr 7, fuifle Grecor& vetuftíorem: nífi fane huíus quoq; reíauthorfuít, vt Anaxímenes orator fcriptumrelíquít,Solon. Caeterüm ídeo magís infefti erant& íncefi ín Va 1 ertum,quod quemlíbertatís ducebat parentem populus, Brutus ín fummo magíflratu effe folus rio luífIet,fed prímum fibí& alteri cooptaffet collegam. Híc vero,ínquíunt,quíín fe omne poteftatem congefsít, non eft Brutí hzeres confulatus nihíl eum contíngentís, ceterum Tarquínij tyránídís. Quuíd refertautem verbís Brutum celebrare, reípfa ímítarí T'arquí^ níum, quí cá omnibus fimul fafcíbus folus ín forum defcendit ex domo tà ampla, quantam neregís quidem dífsípauít? Et habebat profecto Valeríus fuperbíorem domum ín Velía,quamvocant,foroímmínentem:vndeínomnem partem defpectus ex edíto erat, difficilis acceffürs& arduiforís: vt defcedentís fuperba facies& regíus popz eflet faftus, Quantum aütreferat ín ímperío& magnarü rerum procutatione pofitü habere aurcs lí^ bere admonentíbus& vera dicentibus pro affentantibus apertas, demonftzauit. INàvbí abamicís accepítnó probarífacta fua plebí,non eft cá js luctatus neq; ftomachatus: fed confeftím nocte adhuc magna manu contracta fabrorum diruit domum,& funditüs to. tam dífsípauit, Id lucepopulo, quí conuenerat, afpicíétí memorabilís quídem vifa eft& rara íllíus vírí magnitudo anímí:verüm domum doluerütablatam, atc illius amplítudi, nem,que vrbí erat decorí, ficut homiínís per inuidíam ímmerító euerfz, defiderauerunt, Dolueruntetíam vícem confulís velut penatíü ínopís apudalíoshabitantís.Díuerterat enim ad amícos Valerius, dum eí aream dedít populus,& xdificium extruxit príore de^ miísíus, vbinunc delubrum eft, quem V ícum publícü appellant. Vtautem nonfe mo» do, fed confulatum quoque pro terrifico placídum& gratumredderet populo, fafcíbus detraxit fecures, Ipfas etíam ad concionem accedens deprefsit fafces& populo fübmífit, fpeciem maieftatís addens príncipatui popularí: íd que confules ad noftram vfque memoríam obferuant, At non animaduertít multítudo non facere illum fe,vtatbitraba, tur, fubmífsiorem, fed ínuídíam ea moderatíone depellere& ímmínuere: atque ín tan» tum fuas amplíficare opes, quantü detrahere videbatur de lícentía: coluítq libens eum populus& tulítvolens, vt etíam Poplícolam appellauerít. Atqueex prifcis etus nomi» nibus hoc magís ínualuít, quo nos etíam ín relíquavita eíus defcribenda vtemur. Ad confulatus petítíonem admí lit quemuís. Caeterüm príus, quam fübrogaretur fi bí colle$3, cuentus ígnarus metuensqy, ne collega ex ínuídía vel infcítía fibi repugnaret, folus Íumma poteflatead optimas& prarftantílsímas actiones vfus eft, tarch.. babet, Brütiey Aruttis Tarquinij c des mutua, Valer. Max.li^s; cap.8. Romanorum de Hetru[cis vitto» ria. Narrationu fu^ tiebrium initi Poplicole fuperba dom. Poplicola dom& fuam diruit. Val. Max. li, 4, €dp.1, vVicu publicus, Poplicole«ognomen cur Vd lerio tributum, Ouis ez bouis preaum Rome pro nummo. peculium nde dictum. Queftoruminitum. Prodigiui. Eutrop. lib.1.dé G.R. louis Capitolini templum, à quo extracta cg dedicatum, * Filius né an nepos fuerit ,; Halicatnaff.Ldo- X cet.lib.4. 70 Plutarchi Primümfenatum, qui fuetatad paucitatem redactus, fuppleuít. Nam partím Tar» quíntj regnoantépartim nuper ín acíe occubuerant. Quosh ic afcrípfit,centum fexagín taquatuor memorantfui(Ie.| Leges deindetulít, ex quibus vímpo»puli maxíme ínten dítillà de prouocatione reíadueríus confules ad populum: altera de facrado capíte eius, quí magíftratum abfque po puli fuffr agtjs cepiffet. Mox tertía, quae fuccurritínopibus: atqué ea vec Cigalictues full euauit,, eliecittp v tacríus incumberent opíicijs. ll la. quam tulít aduerfus eos quí confulíbus non parerent, nihilo fecíus víía popularís eft, atquein gratíam potíus plebís quàm príncípum lata. fiquidem mulá tam eí, quí dícto audíens non e(Tet, quinque bobus díxít& duabus ouibus valentem. Quis erat decem obolis, bos centum: quod ínfrequens eíletíd temporis ni ummíapud Rom: inos vfus, fed pecu dibus& armentis cenferétur. V ride facultates fuas etíamnum à pecudibus peculium no» imínant,& vetuftifsíime nummi boue vel óue vel fue fuerunt fignatí: filijscp fuís Suil ljs, Bubulcis ,Capraríjs,Porcijs nomínaíndebant, Cum ín hís legislatorem f(eadeó po pur larem prabuiffet& moderatum: ea ín moderatione poenam fupra modum intendit. 'Tulítením legem de interficíendo índícta caufa eo, quí regní occupandi ínifIet confilía. Percufforiímpunitatem dediít, fi iudícía fcelerís demo nftraffet. Quia ením, quíres mo» lítür tantas, facerenon pofsit vt omneis fallat: fierí autem pofsít, vt quí non fefellerit, íudícía anteuertat potentía opprímere: cognitionis, quam etípit(ce us, amicipend: eí, Cui facultas eflet, íusfecit aduerfus fceleratos. am lex etíam d Quseftoril bus ie buít commendationem. Cum effet ením ad bellum tollaoneupendije opus pre t ME ciuium: quod pecuní àm neque tractare ípfe vellet, neque p en mittere a néc vero vt omníno in tecta príuata pecunía publíca deferretur, attribuít erarío tem plum rS en quo àd noftram vfque ztatem vtuntur: populoque con E i Quaftores crearet, Creatí prími Pub. Veturius& IM. Mínutíus. Ingens vis eit coàctá, Cenfiti fuere centum trígínta millia. Orbís viduísqy gratíafa| dí. His difpeníatis collegam fubrogauit Lucretíze patrem MR 1; cl oiii prioremlo»cum concedens tradídít fafces.Inde h: zcprerogatiuahucufque gran atate eft conferuata. Quo íntra paucos dies defuncto, comítijs terum habitis fuffectus eít M. Horatius, atquehícrelíiquum anní collega Popl f col fu ít. At Tarquíníoalterun bellum populo Romano ex Hetruría mouente, fama eft magaum factum port Aédem Iouis ín Ca pítolío, dum regnaret adhuc, cum Atem on con quiníus: oraculo monitus, anfuoipltas forte confilioca irrum f cibus cíuibus Veientibus imponendo faftíoío locauít. Poft aliquanto regno eft exactus. Ea quadríga, cum T nci figuratam inimiliíTent ín fornacem ,quodlutum folet o [5 Q c em » e pe ínigne,nonípíl Tata eftjnequerefoluto nesnoreaiiriciat: fed exurrexít€ creuít, atque ín tàntàm molem támque folíidam& firmam exiuit,, vtfornacís ablato culmíne& paríeti^ bus deíectís egre educeretur. Id quía vatibus vifüm eft colefte felícítatís&€ potentize prodigium, penes quese€a quadríga foret: ftatuerunt repetentíbus Romanís non tra» derecam V cíéntes. actantumre fponderunt, ad Tarquíníum quadríga m nonad Tar quínij fpectare exp ulfores. Mox ludís Circenfibus cum pect aculum al líás ageretur af 4 fueta folennitate,* Crícen Bguadngamagiator coronatus fenfim exígebat circo. Ibí e: quíab nulla confternatí euídentí caufa, fed ex nefcio c qua díuína íncítatíone vel cafu, effufo curfu Romam rapto fecum contenderunt agítatore. INec q eum a klueensis habenis vel demulcendis profecit equís: verum abri ipuerunt ví victum& ablatum,dum íuxta C: ipitolíum ad portam, quam nunc Ratumenam vo cant, eftuderunt eum. m factoV eientes obftupefacti metug; perculft, permiferuntai rtificibu tent. Templum louís Capitolini Tarquíníus Deimarati fil imsinbel P [e] » f». eititueeisit cum Sabinis, vouerat. Id l'arquíníus eíus, quí vouerat,*filíus vel nepos HX it: non dedi cauíttamen; fed erat peneabfolutum, cum Roma pelleretur. V tíam vndequaque perfectui m& decenti fpecie fuít extructum, affectàuítíd Poplicola dedicare. Caterüm z^ so 1 mulatí ex prímoríbus multí mínus quidem Caeterís ciushionorib us, quos ex promulga, tís legibus& bellis perpetratísfuetat merito confecutus, verum aliorum huncnon di xerunt eítribuendum, hortatídg funtaeftimula uerunt Horatíum catíonem. Cum autem Po oplicolz necefsitas ncumberet expedit biífcíto Horatio dedícatio eft ,euimd díxerunt ín Cap ítolium, tan q ríores Viprefensi le efiet. Alía fama eft fontitis Cofulibus Popl lícol: Jancvtam bíret dedi, 1 ,1 ionís EE] e 4o 50 e o Poplicola. 71 catione, Idibus Septembribus,quod tempüus íncíditpotifsimum in plenílunium menfis, quem vocát Atheníenfes Metagitniona,cum ín Capitolium omnes conueníflent: dum FHoratíus filentio facto& reliquís perpetratís, poftem de more tenes, effatur folemnem dedícatíonís precatíone: Marcus Poplícola frater,qui díu oftío aftíterat captans occafio nem, Filíus tuus conful, ínquit, ín caftrís ex morbo perfjt, Tor(itíd omnes afsiftentes. at Horatíus níhíl commotus,fed tantum fatus: Cadauer, quo vultís efferte, egoluctum nonaccipío:relíquam dedicationem peregít. Is nuncíus verus non erat, fed vtauerteret Horatium,fuerat Marcus eum emeétítus. Memorabilís víri illius conftantía, fiue dolum momento íntellexit/fiue nuncio quamuís fidem habuerit,non fuittamen permotus.Par 1:9 euentus videtur ín fecundo dedícando templo fuifle. Nam prímum quod Tarquíníus condidit&€ dedícauit Horatíus, íncendíum bellís cíuilíbus abfumpfíit. Secundum excítauítSylla,fed Catullus Syllafato prauento,eft dedícatíoni praefcríptus. Quod cumíterum bellísínteftínis V ítellianís deflagraffet,tertíum cüm alía vfus felícítate, tum hac Ve fpafianus ab ínítío vídit excitatum adfinem,concidens paulà póft non vídít: verum hactenus Syllam fuperauítfelícitate, quatenus ille confecratíonem templíab fe zedíficati, hícinteritimorte preuenít.Símul ením atq; decefsít V efpafianus,Capítolium hauftum incendío eft. Quartum hocab Domítíano,& expletum eft& dedicatum. Dicitur ín fun damenta ímpendíffe T'arquíníus quadragínta millía pondo argentí, Athuíus, quod nuncextat,vel maxímas vníus priuatí Romaníreputatas opes no fuppeditaffe ín deau20 tatíonem,ín quam plus duodecím míllía talentum exhaufta. Columnz funt exmarmore Pentelíco excífze quadrato, quarum elegantífsíme refpondebat crafsítudíni longítu^ do: easením vidímus Athenís, Nec defecatís denuó expolítísq; tantum accefsít venu» flatís, quantum decefsit fymmetriz, appatuitt exílíbus redditis exhauftus decor. At quibus facít Capitolij magníficentía admíratíonem, hívnam fi ín Domítíani domo ví» deant portícum, vel bafilicam,vel balneum, vel pellícum díatam: cutufcemodií eft Epi charmíad gurgítem dictum, Non benignus es, habes morbum, ceflis tu lavgiens: Confimile quíd ad Domitianum cogatur dícere: Non tu quídem religíofus, necmagnificus es, morbo tenerís, gaudes cum ínzdificía omnia profundas: quí vt Mídas ille 39 omníatibiaureafierí& gemmea cupís. Caterum de hís fatís, Tarquíníus à magno illo conflí&u,quo filium, qui folus fuerat cum Bruto con greffus,amiferat: Clufium fupplex ad* Claram Porfenam perfugítvírum maxíma potentía ínter reges Italícos fubníxum, & humanum, vtí habebatur, magnanímum'que. Hiícauxilium ei pollícítus eft. At prí^ mum perlegatos à Romanis, vtreciperent Tarquíníum, poftulauit. Quod vbi abnuit populus: índícto eibello,& quo tempore ín quemque locum ínuafurus effet denuncíato, multis cum legionibus mouítíneos. Id temporis Poplícola íterum& cum co Tit, Lucretíus Confules facti. Poplicola regreffus Romam, quo prímüm anímo víncetet Porfenam, oppidum Síglíuríam immiínenteíam eo condídít, Quod cum grandíímpenfa muníet, míliteó feptingentos colonos, quafi floccífaceret& contemneret bellum. 49 Caterumactíter muros huíusoppídíi Porfena aggrefluspraefidium eiecit, permíxti'que fugientibus hoftes propé in vrbem eruperunt. Verüm pro porta occurrít Poplícola hoftibus, cómiflaqueíuxta amnem pugna ,fubftitit prementem multitudine hoftem,quoad multís vulneríbus ftrenué acceptis ex pralío eftfüblatus. Eadem fortuna collega e^ ius fuít. vndepercul(i Romanifuga ad vrbem falutem petierunt, Cüm magno impe tu hoftes per pontem fublicíum ferrentur, Roma fuit pene ví capta. Ibíprinceps Ho. ratíus Cocles,& duo prímz nobilítatís viri Hermeníus&* Lucretius, hoftíbus fe ín ponte obíecere. Horatíus díctus Cocles cognomíne fuit, quod alter oculus eí effet ín bello excuffus: vt nonnullí díitant, quod fimus effet nafo íta depreffo, nullum vt effct inter oculos ínterftítium,& fupercilía haberet commííTa. Vnde vocare eum multi 5o tudo cum Cyclopem vellet, labentelíngua obtínuít, vt dícereturà vulgo Cocles. Híc pofitus ín ftatíone pontís, quoad eum focij à tergo refcídiffent, fuftínuít hoftes. Inde armatus fe ín Tyberím mifit, atque íncolumís ad vlteríorem rípam tranauit, iaculo He^ trufco ínnatíbus í&us. Cuíus vírtutem Poplícola admíratus ftatím tulit ad populum, vt quifque ex Quirítibus cíbaría eí vníus díeí conferret: deínde quantum agrívno díe circumaraffet. Adhzc flatuam neam eí ín zde Vulcani pofuerunt. Cam ex vulnere claudítatem leníuére. Dum Porfena vrbem per Romanos fames,& Thufcorum alter exercítus per Bo honore contra, premit, ínfeftauit ínfufeagrum populatus eft. Poplícola Horatij conftan tain dedicando templo louis C4 pitolini. Templum Youis Capitolini, quo» ties deflagraue» fit,et reflitutum fit. Appian.li,s, bel. ciuil. In Capitolij futt damenta, quanitum ünpen[umt, De Epichanito, Diog.Laer.li;s, € Suid. Dottitiani infaLA *Liu.habet Lar tem, ideft Re. gem. Porfena indicit Romanis bellu, Horatiut Codes; * ApudLiu. eft Lartius. Codes, yndedicus, Mutij. Sceuole infigne facinus: Val. JMax.li.5; €4p.5. Poplicola Porfenam fert Tarquin io iudicem. Pax Romanora cum Porfena. Clelie e» virginum Romana yum audacia. de qua ve Valer, Max, li.3.€4.2 Porfene in Romanos liberalit45. M. Valerius Poplicole frater, de Sabinis triuphat. ——"————— À 72 Plutarchi Poplícola tertíüm conful, obfiftere Porfenz ftatuit quiefcendo& vrbem tuendo. In Hetruíco iind Is€ duxitac uit, eosq acie fudit interfeciís quínque míllib us. Atfactum C. Muti dimi ultís fed díuerfimode celebratum eft:negpíd nos, v tmaxíme confentaneum Ln, Füíthic citi omníornatus vírtute, tum bellicísartibus p preeftantifsi^ intrs, Porfenam autem cum conftítuiffet opprimere incautum, vefte índutus Hetr ufca& afsimililíngua vtens;ín caftra penetrauít. Cüambif let tribunal, ,vbírex confidebatígno raretautem: regén,& tímeret Ícifcitarí, qui effet, quem maxíme ex c« neffira arbítratus eft regem effe, eum ftrícto gladio obtruncauít. Ob íd factum comprehenfus eft, quationem déeéo habüerunt. Erat ibíaccenfus ad facríficium Porfenz foculus: ei dextramíni]^ cít. Dum torretur caro, íntuítus Porfenam efttrucí& ímperterríto vultu, donecattonitus míraculo eum dímifit, ,gladíumq quem porrexít eí extribunali, reddidit: ille eüi protenía lzeua accepit. Híncfaria eft eum Sczeüolz nomé,quo od eftlzuum ,inuenifle, Ibí vícilTe ait Porfenz feterrorem, victum effeab eíus v írtute:atq»índícatur um eigratis,quod mínis non detexíífet. Trecentí R omaní,ínquit,coniurauerunt,X ín caftris tuís errant ca ptantesopportun ítatem. Ego,cuíus príma fors fuit, non fuccenfeo fortunz, quod à bono al bert auerím víro; eotg quem amícum potíus quàm hoftem effe popul lí Romani de^ ceat. Hís dictís adíunxít Porfena fidem ,propenfiorg fuit ad pacíficandum: non ita meo quideniddiio, íllor& formidínetrecentorü,vt commedatíone X admiratione(pírítuum acvirtut SR omanz. Huncvírum etfi plerígg omnes& Mutíum X Scauolamnomínát, An 1enzeus Sandon tamen ín libro, que ad Octauíam ici Cafarís forore, fuifle etíam icit Pol thumíum vocatum. At Popl ícola no tam acrem hoftém exiftímans Porfenam, quàm bbb wii vtamícítíam& focietatem eíus adíungeret populo Rome: non dubítauít eum T'arquínío contro ouetftarum ferre íudícem: ident anímo prouc cauít crebró ad eum, probaturam ill lum fe homínemfceleratifsimum effe,& iure exutum regno. Ad quod cim afperiusrefpondil(let l'arquínius,nullíus fe cognitionem fubíturü, & omnium míníme Poifenz, fi à focíetate difcedat& mu itetfententíam: ínfenfus Porc: na ccepít male de eo fentíre, Intercedente vero& magno ftudío pro Romanís filío eius ínítáte Arunte pacem cum i ijs firmauítealege, vt agrum quem ademerantt Hetrufcís, reftítuerent:& captiuos re mítterent, recíperentq vicil sim pet rfugas. Inhzcobfides dede, runtex pat rícijs praetextatos decem& totídem vírgínes ,ín quibus Poplícolz filía era Valería. Interea cum apparatum bellí Poríenaíam'omnem habita Romanís fid e diffs, luifIet: vírgínes Romane defcenderuntlauatum, qua rípa arcuatím complexa amnem, lenem quani maxime X placídam efficiebatvndam. Vbi null am ftatíonem vident,neg; vllos praetereuntos alias aut ptzeuehentes, ardor cepít eas rapídum altumi fluuíu im tra nandi.Suntquí dícant vnarh earum Clodlíam nomíne,equo traíecííTe,excítal fTedg pe cone firmaffe alías natantes. Vtfofpites ad Poplícolam venerunt, nonla udauit ille nec pro^ bauit factum: fed tulít mole fte, fi Porfena ipfe ínferíor víderetur fide,& audacía puellarü fraudis fufpícíonem ínu ftura Romanis eflet. Comp prehenfasí gítur ad Porfenam remífit, Déquo Tarquínius certíor fatus,locatís infidijs ab vlteríorerípa magnam manum íminífitín eos,quí duceb: ant puellas. Illís nihilominus mínorinu imero refiftentíbus,filia Po plícola V'alerí ía,permedíos erumpens pugnantes effugít, tres eam fecutí ferui praeftí^ terunt eam incolumem. Cum czterz non fine perículo verfarentur ínter dímicantes, A. runs Porfenz filius reíntellecta tulít ijs pr opercfppetias, fu gatísqy hoftibus Romanos expe díuít. Vtv idit Porfenareductas virgines, auth: orem coepti requifiuít& alíarü hor tatrícem. Audíto nomíne Cloelíe íntuítus eam placído& lenívultu,equum ex regtjs ad^ ducí exímío ínft MEL ul M: M eumtp virgini dono dedit. Hoc teftímonío nítun» r, qui v nam Cloeliíamreferunt equo fluuíum fuperaf fe: quodalij negant, fed honora tam ab Hetrufíco vírílem efus audacíam. Huicftatua equeftrís vía facra, qua afcendítur ín Palátíum, po fraeft A fj non Clelíz eam, fed Valeríze afferunt effe. Porfena pace cum Romanís functa cüm alíam cíuítati exhibuit íngentem muní ificentíam,tum níhíl praeter arma vt ciiin Thufc, caftra cómeatu& omnís generís opulentía refe rta, relinque ret, ímperauít,eacqy donav t? Romanís. V ndemos vfquea id noftram rite in honore m & memoríam pe erpetuamiillíus beneficij manet ín fectionibus prímum bona Porfenz regis pr: oclamandí.Statua eí pofíta rea iuxta curíam rudís& opere Wh Inde Sabíní fines Romanos íncurfauerunt. Confules creatí M. Valeríus Poplícolz frater& Pofthumíus T'ubertus. Cumín negoctjs maioribus níhíl nifi ex fententía€ authorítate agere ur Poplícolz, M. V aleríus duobus íngentibus prelijsvictori amreportauít:ín quorum altero » Q m Q d o JI 10 20 10 40 $0 Poplicola. 7j altero s. millia hoftium cum conciídiífet, ne vnum quídem defiderauit de fuis, Cuíus reí pramíum praeter tríumphos accepit domum, quam publíce ctuitas et zedíficauit ín Pala. tío:& cum fores íllíus feculíalizíntró ímpellerentur ín aperiendo,íta illarum zdíum e£ feceruntfolarum fores veftíbulares,vt extrà retjcerentur:íd fignificantes ex hacpraroga tíuafemper eum de publíco vfurpare. Girecas aíunt apud veteresomnes fuííle ad eum modumfactas, argumento á comoedijs fumpto: quod quí ín publícum funt proditur, ianuas fuas íntus pulfent& Ítrepítum edant: quo forís quí pragredíuntur vel pro oftío ftant, caueant vbí íd audíunt,ne fores ín vícum expulfe íllídantur ín ipfos. Proxímo anno Poplícola quartàm conful factus eft, Quía Sabíní& Latini confpírauerant,erat belli fu, 10 fpícío. Religione infuper cíuítati attulerat,quod omnes mulíeres, quz ea hora pregnantes erant, partus imperfectos eíjcerent, neq effet fuo tempore vllus edítus. Itagg Popliz cola ex líbrís Sibyllínis placatís díjs ínferís, ludísi ex oraculo Apollinis ínftauratís,& fiducia díuíní numínís erecta cíuítate,íam ad hominum fe conuertítmínas. Magna ením bellí moles& coítío hoftíum erat ante oculos. In Sabínis Appíus Claufuseratvírpecu- Appius claufus níofus€ robore corporis ímprímís firenuus, praecipue vírtutis laude& elo quentíaprae Roma migrat, cellens, Huicídem,quod omnibus folet magnís virís, accídít vt premeretur ínuídía, A e» mulí;ídeo calumníabátur pacís eum efTe authorem,vt auctis populí Romani opíbustyranníde fibi& domínatum quareretín patría. C)uos rumores fentíens fecundis auribus populíaccípí, fetg effe pacís curbatoríb.& ferocibus ex ofum,tímuit íudícío fe comiíttere: zo verüm quíafactione amicorumq;& neceffariorum manu erat feptus,concínit fedítíone. Eamorabellí diftulit Sabínos. Qua Poplícola non folum refcifcere laborans, fed facem etíam flammam addere feditíoni: denunciauít per homínes ídoneos Appío putare fe, quia bonus&€ ínteger vír foret, no debere eum quamuíslaefum erauíus,poenas à cíuíbus fuís expetere. Quodfivellet falutifuze confülere,& relíaís inimicís fuis transfugere Ro mam ,recepturam fe eum, vtipfius virtus& dígnítas populí Romanímereretur. Hac Appío multum fecum voluenti ín reneceffaría vífa funt optíma factu: ac concilío habí^ toamícorum, quos plerosq; paríterín fententíam fuam traxit: quod ín Sabínís maxíme pacatum erat, ad placídam vítam modeftamqy compofitum, quíng; míllía familíarum cum líberís€ coniugibus Romam tranftulít, Cuius praícius confilij Poplícola benigne j0& prompte excepít eosomni officiorum genere. INamfamílíjs mox cíuítatem dedit, fin. gulísgy agrum bínum iugerum trans Anienem fluuium, Appío»5. iugera dediít, eumqg ínter patreslegít: quihuncgradum ad Remp.prímum fecit. ín quo cum fpecímen pra» buiffet prudentiz, ín príncipum dígnationem peruenit, pollentesq; habuit opes,& daram poftfe genté Romzrelíquít Claudíori, Atres Sabinas íllori mígrationetam tran» qq, eme quillas non permíferunt homínes populares quíefcere& contícefcere, Appíumvocife- ,,1. s Dec; rantes,que praefens non potuíffet, perfecturum exulem& hoftem,ne perfequantur ílla^, rij. Reus tasab Romanis íníurías. Magnoigítur agmíne profectíprope Fidenas confedere. Infidías etíamantevrbemlocauerunt, atq; ínlocís faltuofis€ cauís duo míllía milíta condis derunt, Prímaluce paucos equítes aperte conftítuerunt míttere praedatum: quíbus erat 49 imperatum, cü propíus vrbem prouedti effent, paulatím gradüreferre, di traxiílent hos ftem ad locü infidiarum. Haec Poplícola eode díe cognouít ex perfugís. Itaq; confeftím copías fuas ad omníainftruxit& dífpéfauit.namgener eíus Pofthumíus Balbus quídu^«puto legendá cebat fecü tría millía mílít&,prímís tenebrís profectus,ínfefsis fummis collibus,fub quíb. Albus. abdiderant fefe Sabíni, ín occafionem immínebar. Collegz Lucretío cà expedítifsímo quoq;& ímpígerrímo cíuiá íufsit ín agentes praeda ímpreísioné dareequítes: ípfe cá re líquis copijs hoftesá tergo cínxít. Forte obícuranebula príma luce exorta eft, paríterqy fubfeffores Pofthumíus magno clamore ex edíto inuafit, Lucretíus ín progre(Ium equí^ tati fuos ímmífit, Poplícola caftra hoftíá adortus eft. Vndíg igitur prefsi caefiqg Sabíni funt. Qui ín caftrís erant, eos cá ne gladium quíde ftrínxifTent,ín fugam przecípites cofe- Sabiniceditur. so ftím Romani oppreffere: quibus fpes ín pernicie vertít extrema. Na íncolumes alij alios rati omííIà puena&acíe,hi ex caftrís ad pofitos ín infidijs,illí contra ín caftra properarüt ad hos:atq; ex aduerfo íncurrerüt ín effufos,ad quos confugíebant:& ín quaerentes auxí líum,à quibus expectabantope. Ne ad internecíone delerentur Sabini,fed aliqui fuper. effent,propinquítas íjs oppídí przftítit Fídenarü,praefertím qui ex caftrís, da caperetur, cruperüt. Ouí Fídenas nontenuerüt,aut cacfi funt,aut viui venerüt ín hoftíü poteftatem. Hàc victoríam,quáuís omníamagna Romaníafícribere dijs folíti fint, vnius confilio at^ tribuerunt ducis:;prímüg hec fuit poft praclíü vox milíti claudos,czecos,& penevinctos g Deforibus,vide Plin.li. 6,ca, s, Poplicolequaytus confulatus, Poplicole tors gu. litas. Solottis, de i» te[bacio poplicola Solonis Remp. exprofit. Quéflorà crea» dorum caufa. Poplicole fcli- il ————"-- FEF— 74 Plutarchi Poplicolam hoftes ipfisobieciffe trucídandos. Etíipecunía populus ex praeda& capti» uis corroboratus eft. At Poplicola mox,vbí tríüphauit,€ fequentibus confulibus Rép. tradidit, fato functus eft,vítamq; fuam, quatenus affequí valet mortalítas,preter ceteros omnibus,qua cenfentur bona& beata,confummauit. Populus quafi nullá virtutis premíum contuliffet ín víuum,fed omnía eí deberet,fcíuít: vt cadauer eíus publico funere ef ferretur,in cuíus honorem quadrantes finguli contulere. Matrona feotfum concilio ha^ bíto,ad fingulare eíus decus X laudetotum anníi eum luxerunt.Ex plebifcito hícquogg ín vibe humatus eft íuxta V elíam quam vocant, datumg totí efus ftírpííus huíusfepul chri, Nunc tamen nemo ex familía condítur ibí, fed cadauer eo delatum deponüt. Tum ardentem facem quífpíam tenens, eam tantum fubíjcít,mox retrahit: qua re íus teftatur fibi effe, fed abftinere fe honore: nde mortuum tollunt, SOLONIS CVM POPLICOLA € OMPA RATIO, TA Q V Efiabetheccollatiofingulare quíddam, quod ín nulla omni quas defcrípfimus,reperías:quod alter fuerit alteríusemulus,alter te (is, Confidera ením,quod Soló devírtute emifitadCroefum elogi, anne Poplícolz íd cítíus i5 T'ello cóueníat, T'ellí ením, que obhone làmortem,vírtutem,& liberorü probítatem fuiffe pronücíauít bea» 3 tísímit, neqy ípfeín carmínibus fuís vt víri bonífecít mentíone, neg líberí eíus,vel magíftratus clarus fuít, Poplícola prínceps authoritate s Romaneob vírtuté, dum víueret,fuít:& ad mortui ex clarífsimis fami étíbus,vel noftra etate Poplícole, Meffale, V aleríj perannos fexcétos nobilítatís fplendore ficutad origine referunt. Tellus vtvírfortís ordínibus no excedes fed pugnás, cít ab hoftíbus occífus. Poplícolaveró cafíshoftíbus,quod eft quam ipfum cecídiílle fe^ lícíus,cum patríam ín confulatu& ímperio fuo vídiífet vícirícem,& honorematiecutus effet tríumphafletqg, optatum ab Solone& ín coelum elatum eftexítum confecutus.lam etíam ca, qua refellens Mímnernum de vítzfpacio exclamauít: 1^". Mors meane careat lachrymis, inquamus amici Mavorem,vt celelvent funera cum gemitu: c beatum Poplícolam efficiunt, Quippemortefuanonamicis modo& familiaribus, verum etíam cíuítatí totí,ínfinítís homínibus lachrymas, defideríum, moerore fuí caufa ín» cufsít. Nam matronz Romanz eü velutamiffumfilíium velfratrem vel communem pa» rentem luxere. Non[perno nummos, ínquit Solon, fiit po[efsio ifla, At nolo iniu[tos: e o f*",, P,"* 3 s^ uai ímmiínente víndícta, Poplícola lícuítnon folüm non improbe díuítem eífe, fed 49 3 & etíam bene merentí de ínopibus ímpendere honefté. Sí ergo fuitomníum Solon fapien, tiísimus,fuítbeatifsímus Poplícola. Quz ením illibona pro maxímís& pulcherrímísín votís fuerunt, horum Poplícola parandorum& fruendorum perpetuo ad fata vfque ha^ buít facultatem. Ita ornauít Solon Poplícolam, vícífsím Solonem Poplícola. Exem: plum ením ínftítuenti ín Repub.ftatum popularem pulcherrímum dedít:dum depofito imperij faftu placídum illud€ gratum concínnauít.Multís ínfuper ex íllíuslegibus vfus eft. namque magíftratuum creanderum arbitrium populo dedít, S reís ad populum íus prouocandí,ficut Solon,ad íudíces dedit. Curíam alteram vt Solon non ínflítuít,fed au^ xít prefentem,numerumq pene duplícauít, Quaftorum erarij ínflítuendorum hzc fuít caufa: vt conful,nec fi bonus effet, maíoríbus rebus auocaretur:necfi malus,fubíidíum haberet grauíus lzdendí,fi ín manu eíus tam ímperíum quàm pecunía effet. At infecta" tío tyrannídís fuitín Poplícola acerbíor. INam(íi quís tyrannidem molíatur, Solon poe» nam ínflígít conuícto, hícante ííudicium ínterficere eum liberum fecit. Ciloríatus opti^ mo íure eft Solon, quod cum vocarentfe& res ípfe ad domínatum,& cíues recíperent noninuíti ,recufauítIe eum. INon mínor eft Poplicolz gloría: quí confulare ímperíum, quod tyrannícum acceperat, reddíderat magís populare: neque poteftate, quam obtinebat,cumlíceret,fit víus, quod anímaduertiffe prior Solon vídetur, quí aít: 10 20 30 LO 10 20 30 Epi ftola. 75 Qui populum princeps gatidet retinere fauentem, Non nimium rigidus, 20» quod; laxius erit. Propríum Solonís zrís alíení eft condonatío,quare potífsímum libertatem cíuibus con firmauít.Nullum ením habent vfumleges zequalítatem inducentes,quam erípítzes alíe, nü paupetíbus:cti,vbí maxíme vfurpare videturlíbertate,ibí maxíme ancíllentur díüiti bus,ín íudícando,ín magiftratíbus gerendis, ín dícendo alíorü obnoxtjnutíbus& ferui, Solonis oue ta Iihocmaíus eft, quod cü nouas tabulas femper excipíat fedítío, hís folis quafi medícína bile. ancipiti ílla quídem,fed valida adhíbíta ín tempore etíam exortam ciuílem dífcordía dí» fcu(lerít, fuacy virtute& exiftímatione ípfius rei opprefferítinfamía& obtrectatíonem. Porró omníü ín Rep.actíonü exordío fplendídior Solon, Duxením fuítnon comes,& perfefine vllo focíores plurímas maxímasq ín Rep.gefsít. Alter finefelix& beatus. fiquídeSolonís Rep.ípfe vídít Solon fubrutam. Poplicolz R efp.cíuítate víq; ad arma ci^ uilíaín decetí ordíne conferuauit.Illeleges,fimul atq; perlatz fuerüt,ínlígneis relinques fcríptas tabulís auxílío deftítutas,dífcefsít Athenís. Hícremanens Rom z,imperans,&C Rep.gerens ftabíliuít eam& ín tuto collocauit. Iam illi vel cupíenti Pífiftratum,cá pre feníiflet, reprímere facultas defuit,tyrannídíq fuccubuit nafcentí. Hícregnü longoíam 2l m"—""— 5 E eporepollens& praualens extrufit& euertit: pare quídem vírtuté& confimilem adfepore] rensvoluntaté, fed fortuna& poteftate ad vírtute effícací vfus. R.es bello geftas Soloní tuftinupifitraz neillas quíde que actae contra Megarenfes fuerunt, Daímachus Platzenfis,ficut expla. to etia belli icnauímus, attríbuí. AtPoplicola maxímís certaminibus,ín quíbus ípfe militís& ducís garenfis v icio obíuít munera, victor euafit. Praeterea ad Rép. capeffenda Solon velutludensfpecíeaz rimtribui. fumpta ínfaní,cum caufam Salamínís ageretaccefsit, Híc à prímordio íacta maxímís de rebus alea T'arquínío obíecit fe, detexíti; prodítíone.Et quatenus precípuus authorfuít fumendií de coníuratis fupplícij,& ne elaberentur, n6 corpora tantum tyrannorti eíecít vrbe,fed fp etíam íncidít. Quuí c negocía, quae certamen& anímü& ínfeftam flagítabantacíem,fortíter& acríter excepít,tii multó tractauítrectíus ea quae pacatam comíta^ , Ld-. Le m— L."p. 3 tem€ concefsíone poftulabantblanda,Porfenam ínuíctü bello vírum& horribile(cíté Pol concilíando& ad amícítíam traducendo. Quauis obíjcías híc Solonem Athenienfibus, ceptum, quamamiferant,recuperauíffe Salamína:Poplícola agro, quem tenebat Romani, dece fife. Atquifuntres ex teporibus ponderandz prafentíbus. Síquídem vírín Rep.verfatus,negocía,vtvnüquodq; quam cómodifsímé teneat, n6 vno tractat modo:& parte di, míttenda fzepe feruauít tot, paruadp íactura confecutus maíota eft: ficut vír illetuncrelíctoagro alíeno,fuü ín perpetuü tenuit:& quibus grande erat vrbem retínere,hís caftra obíidentium ípfos accefsionis adiecit. Permiffa autem iudicio hoftís controuerfia& vi» Coríarelata cumulum accepíttantum, quo víctoríam redemí(Tetlibenter. Etením bel lum Porfena díremít,&€ apparatum illís reliquit bellí,vírtutís& probítatis Romanorum ductus exíftímatíone quam ímprefsít eí conful. NOBILI AC GENEROSO DOMINO,D. C4^ROLO A BRIMEV, COMITI A MEGEN, DOMINO HO Mbrecuriz& Vveftmalize, Gubernatori Gelriz, Hermannus Cruferius S. P. D. | VM resdue fint que bominem ad bonores qo: opes prouebant,"virtus vei vnulitaris zd eeruditio:lon ge mibimaioris dignitatis yiriuma,, clarifsimé Comes, virtus vei mi; afi litaris fru£tuofi ord, effe videtur. Nam quicunque bac precelluit,i5 non folum opes j P fuas tenuit, Yerumetiam adiecit alienas. Hacarte primi parauerunt im perium BaS dU»lonij, bac Cyrus rcenum Perfarum con[lituit qz euexit, bac JAlexander Orien» 4 SS tem ad Indum amnem Yd, fabiugautt, eadem populum Romanum dominum red22293 didit Getium, bac Carolas Magnus feroces Saxones fregit imdomitos Hungaros domite bellaces contudit Longobardos. Hac ijs, qui prediti ipfa fueruntyeternam gloriam peperit, c&teosá, parére bis coegit. Omnes yrbane ves,ommia preclava fludia omnis eruditionis laus eg indu[iria latent intutela qo prefidio bellice virtutis. Simul atq, cocrepiit[n(bicio tumultus,artes ilicó relique contice[cit. lam[umma dignitas ei js,quimilitarilaude antecellunt: omnia enim,qua[unt m vegno Yel ditione aliqua, Yel Rep. atq, flatu ciuitatisab ijs defendutur c firmantur. Summa etia Yulitas fiquidem eorit confilio et periculo cum vep.tu etiam noflris vebus perfruipo[Tamus. /4b bis belli pericula vepell utuy. Fi no fe modo, [fed e ceteros protegunt,eripiunt difcrimimbus, eg» feruant. Quam quidem quám diu vens lla coluit, t e z -] icum pye Na 76 Plutarchi lin et»[uavetinuit t fines ampliauit. V bieam de manibus depofuit, ocium, e focordiam eft fe&lata, ili. có imperium amifit e libertatem.Ita deietti dommatu à Perfis funt Chaldeiita Pere á Macedonibus exntiita fpoliati ab Romanis Macedones. Ipfa deniq, terror gentium Roma,?»biluxui cepit fe mancipare e ponere arma, efl à Gothis opprefJa. Reliqua funt quidem fcientia pacis ornamenta. /At ars militaris ipfam parit ip[am etiam protegit pace. Ea fi deficiantur, ilic detrabuntur. Stetit quide hac Yynaperdiu"yrbs Ro»aymultasá, nationes fibi fubiecit,antequá artem no[Jet fingulare llam alia. Verim ybi banc amit tdm» fit ynàimperium omnia4,, que quafi erat,decora. Quo magts bec et coleda"ymtus, bec avs meditanda:non tantu ytilitatis evatia,"yerum etiam nece[sitatis: quo bone]lé im fecuvitate degamus, ned, pradaeffiaamur infidiantium"vicinorum. Ea arte pracellu erunt ,Alcibiades c2 C. Marcius Coriolanus, quives magnificas geJJerunt: neq,»f qua, ybi 77h interfuerunt, cefpitauére. Eorum illuslrium"yirorum"Vitas, quas modo ex: Greciain Latium traduxi, tuo nomini, clariffime Comes,exi[limaui con[ecrandas fme in teet faientiavei militáriset m agnanimitas,et ves bello eest« poj Iu labant,vt"vri bellicofi if simi ad te duce bellicoIne mii diuerterent. Iam incitauit me, yt hoc par"yitavum tibi dicarem,Gelria ynde originem ex yna pare trabo,qu« emper bello babita infignis esl,cu nunc praes qo moderarisadhec amicitia qu tibi imtercedit cit illafIrifémo Principe meo, Yicimitasa, cit eodem, c9 cum ea^yrbe,Ybi domicilia babeo, Campenfi.FIunc meii laborem qg» voluntatem humanitas tua fpondet mili non fore tibiingratam.Vale clarifsime Comes. Alcibiades. | LCIBIADIS orígoexalto ducta authorem habere Euryfacem Aia. cís filium putatur. Materna ftirpe Alcmeonides fuít ex Dínomache Megaclís filia génítus.Pater eiusClínías tríremífuo ínftructa impen diojaad Arthemífium magnalaude depugnauít, poft ad Coroneá cey cídítín praelío aduerfus Boeotios. Tutores Alcibíadis fuerüt Perícles & Aríphron,Xantippifilij propínquí efus. Feruntnonimmerító So i Alcdibiadis genus, "v: E73 cratís beneuolentíam& amicítíam haud parum eí momenti attuliíIe : Fais 1/97 àdgloríam:liquidem Nícíz,vel Demofthenís, vel Lamachí,vel Phormíonís,vel Thra4naanm viroy, 1 1:' DET, ETE)]::] vadis Em Íybulí, vel Theramenís íllufiríum íllíus aetatís vírorum: horum ínquam nullíus ne mater D A; 1*;,; H4»; E:.:. : quídem vllíus eft fcríptís nomínata. Alcíbíadis vero etíam nutrícem Lacaenam natíone, nomíne Amiíclam,& Ziopyrum nouímus pedagogum: quorumhuíus Plato,íllíus Anlcibiadis for- cil i Lite Alcibiadi znihilfortafle refert dí T icibias tifthenes meminit. Devenuftate Alcibíadis formz nihil fortaffe refert dícere: nífi quod "e& puerüt€ adolefcentem& virum cit omní efflorefcens ztate corporís& artículís ama ifünlis. bilemreddídít€ iucundum. Neg ením,vt Euripídes díxít,omniü pulchrorum etía pu cher autumnus eft: verum Alcibíadí íd interraros alíos ex corporís índole& teperatura Aldbiades bal- fippedítauit. V ocí eíus velbalbutiem decorem addidifTe ferunt,&€ loquenti blandam bus, cencílíaffe gratíam, Memínit eíus balbutieí Ariftophanes hí(ce verbís, quibus cauillum iacitín T heorum: Mox.Alcibiades ait ad mebalbutiens: wGrecé colas Celnis 1 heolum,capite*coluino ille adeft. eft pro. corax. Reclé Alcibiades id quidem balburijt. Senes BtArhippusfilium Alcíbíadis perftringens: poteft. Itaque Graditur, mquit,nitens, ix palliu m luxu trahens: coluinopro cot Nenon patri fit filis ipfe filius. uino pofui. Infle£&üt e collum fimul balbutiens. Aldbiadis mo. Mores efus multas poftea nímírum magnis ín rebus& fortunis multifarjs vatietates ví» re cisítudínesdqg contrarías edídere, Cum autem natura grandes anímí motus íneffent eí, peruícacía laborauítpotiífsímüm& prímatus ambítione: vtlíquet ex eius díctís, qua có memorantur puerílíb. Nam ín lucta cii deprímeretur:ne caderet,manus illius qui ípfum deprímebat, fibi íníectas oríadmouit,& mordere coepit. Qui nexulaxato cum díceret: Mordes Alcibíade more mulíeri?Miníme vero,ínquit, fed more leoni. Pufio etíánum lufitabat ín víco talís. Cá íactus vícesredirentad ípfum,fuperuenit plauftri onuftum.Ibí prímüaurígam fuftínere fufsít, nà íncídebatíactus ín víam qua tranfibat plauftrü, Quo non parente ob rufticítatem,fed pergente,altj puerí dímouerunt fe. Alcibíades pro vehí culo abíecitfe in facie, expandensQp fe, eo modo dixit,fi vellet,vt trafiret.Itametu homo Alibiadis flu percítus vehículü ínhibuit:€ quííd fpectabant, conclamauerunt pauídí, accurreruntqg dis, ad eum, Poftquá dedit ead difcendü, ceteros magiftros attendítíedulo, attíbía canere vé I] o 49 SA 10 20 LO 1s] 20 Alcibiades." vtremfordída& illiberalem refugit. INà plectrí quidem& lírz vfum nihil dicebat geftü velformà deprauare libero homíní conueníente tíbíamveró inflantís homínisore vel íritíma familíaritate coíunctosvíxagnofcerevultü:preterealírá non adímere pulfantí quí finulloquí€accinere valeat:tibía obturare& obftruere cuíufg; voce, íncidere fermoné Ergo,ínquít,canat tíbía'hebanorà filij,nà dícere nefcíát. NobísAthenicfib.vt àmaioribus accepímus,dux Mínerua€ prefes Apollo eft, quorü fuperior tibia proíecit;alter excoríauít fiftulatore.Ita íuxtà íoco acíerío fe ipfe Alcíbíades& ceteros ab eo ftudío ab. duxit. ftatím ením dilata eft ínter pueros fama, merító Alcíbiade faftídíre fhiftula,& eíus ftudiofos derídere. Vndeex oblectamétis liberalibus plane fuít explofa& proríus írrifa tibía.In maledictis Antíphotís relatü eft, pueri domo profugiile ad vnü ex amatoribus fuís Democrat, Cum Aríphron proclamare eit conftituífTet,Períclé íd impediíuiffe ac dí xííIe:(i fato functus eft,vno díe propter preconíü ínueníetur cítius:fin eft fofpes,reliqua vita eíus erít deplorata.Infuper vnü ex atfeclís eíus ab eo interfecta, que fufte percufsillet inSibyrtij paleftra. Verü non eft ftandü fortaffe hís, qua ínímícus ex profeíTo profcínde dí eius caufa iecít. Cái multi íà& preftantes víri&afsiduí afTectaretur eum,ceterosliquebatrapi& duciforme eíusvenuftate, AtSocratís amor magna coprobatío pueri virtutis fuit& índolís, Quà cum emícare& elucereanímaduerteret ín fpecie, fufpectas aüt haberet díuítías eius, dignitate X occupanté eum afTentatíonib.& obfequijs coetii, hínc c^ uid, híncexternorüatqy focíorá, ínftítit obuíà ire, eiusqy cura agere, ne fructum fuá ficut platavitíaret X abíjceret ín flore. Nullit ením quemquaá fortuna hís,quz dícuntur bona, vfq; ade circüfepíi, cíaxíti forís ad praecludedum philofophíz aculeis& fermonibus libertateatq; ftímulo coditís adítà, vt mox à tyrocínío delínítus Alcibiades& círcumíectusfuitab adulatoribus, neaudíret monente& erudientem. Vítamen íngentj cogno» uítSocratem, eumqp díuítibus repulfis& clarís amatoribus ,admifit. Breui índe vfus fa milíaritate efus, cum díflerentem audíuifTet eum quí non effoemínatam voluptatem venabatur amatorem, nec ofcula vel contrectatíones affectabat: fed fitum aními nudabat, inanemq ac ftolidam retundebatínfolentíam: Gallus Yelut feruus premens alam horruit: acSocratís arbitratus eft conatü reuera deorü effe minifterí& ad cura& faluté adolefcen: tium. Defpícíens aüt femetípfe,(ufpíciens illum, exofculans beneuolentía eíus,reuerens virtutís,íimprudens fimulachrü amorís,vel vcait Plato, mutuum ímbibit amore:vt míràrentur o£&s,cum caenítare apud Socrate eum, cum illo fe exercere, íllíus vtí contub ernío, reliquís amatoribus cernerent aufterum efTe& diífficilem:nónullís etíam infultantem fupeibe, vt Anyto Anthemíonís filío. Híc amore depetíbat Alcibíadís. Cui cum hofpítes nonnullos ínuítaffet, vocauithunc quoq; ad ccena. At híc veníreabnuit,fed domi cum fodalíb,merfus víno ad Anytum comeffabundus profectus eft; foribus triclíntj aftans, & contéplatus aureís& argenteís refertas poculís mefas,pueris fuís ufsit dímídíum eíus auferreac domum ad fe deferre: nec dígnatus tamen eft íntro íre, verü hís actís dígreffus eft.Stomachàtibus híc hofpítíbus,indígnam& rem effe fremétíbus& infolentem,quam in Anytum defignaffet: Imà ínquít benígnam Anytus, fiquídem quzelícebat eítollere vníuerfa, horum nobís partem reliquít. l'alís tem aduerfus alíos amatores erat, prater vnum homínem íncolá. Quem,vt aíunt, non admodum locupletem, cum omnía diítra, xilIet,& quod inde eratredactü ad centü fiateras,offerret Alcíbíadi, vt acciperet, orans: arridens letusig vocauít ad coenam. Benigne accepto aurum homíaí reddidit íuísitá; vt redímentes poftero díe vectígalía publíca lícítatíone fuperaret. Detrectantí, quod muL torum talétorum eflet lícítatío,denuncíauit: ní faceret, e verberibus eum mulctaturum, Eratnág príuata quzdam eícum publícanis offenfio. Mane igitur ad fori profectus íncola addídít licítatíoní talentum. V bí collatís capitibus indígnátes publícanílaudare eü tulerunt predem,tanquáreperturus nemínem effet. Perculio homíne& íam recedente procul ftans Alcíbíades archontibus: Me, ínquit, fcribíte, meus eft amícus, ego pro eo Ípondeo.Quoaudiíto omne íllorum abícíffum confilia fuít, Solítíením fecundis redempurrís diffoluere prioresnon expediíebtrei difficultate. Precibus ígíturhominé ageret: lifunt oblata pecunía: fed non permifit Alcibíades,vtmínus caperet talento. Quod vbi accepít,ea mercede íufsít ei rem relínquere. atq; earatíone homínífubuenit. Porró Socrates ín amore cü multos haberet ríuales,modoAlcibíadís ob ingenij eíus prgftantíam potens erat: quod oratío fua manus huíc ínijceret,& corverfaret, excíreig lachrymas. Interím adulatoríbus varías obijcíentíbus illecebras fefe permíttens, elabebatur Socratí: "o; 3 o? Tibia canere, fordidum. Minerud. tibias abiccit. Socratis| ergd Alcbiadéamor. Alcibiades& cratis orai delinitus. Alcibiadis in Ányti infolentias Alcibiadis libe» rale factum, Publicanis im. ponit Aldbias dec aC5, Alcibiades voluptatibus dcditu. Similitudo clegans. Alcibiades Grámatici: percu[fit. quod Homevum non liabeTels Aldbiadis prima militia Socrate cómite, Alcibiades á Soerate[eruatus, Alcibiades qualis in matrimohio, Alcibiades vxovem fuam e foro domuim extulit. Canismire mae gnitudinis. Alcbiadis largitio. 78 Plutarchi atquereuérahíé vtfugitiuum venabatur eum,quí í pfumverebatur& formidabat vnum, relíquos cotemnebat. Ac Cleanthes eum,quem amabat,ab fe quíde tenerí dícebatauri bus,ríualibusveró fuis multas praebereanfas,quas ap prehédere ípfenollet,venut figni, ficans, penem& gulam. At Alcíbíades erat haud dübíéad voluptatem pronus. Nàilla, quz a T'hucydíderefertur, íncontínétía víctus,quam adhibuít corporífuo, hanc prabet fufpicionem. V erum ambítíonem eíus tamen magís& gloríz cupiditatem prehendetes corruptores,parum illum temp eftíué ímpulerütad magnas res fufcipiendas:perfuadentes cívt prímüm R.emp.attígíífet,non caeterorum modo ducum& concíonatorum ilico obftrucurum ipfumlumínibus: verum potentía etíam apud Grecos Períclís eloríamqr "" l3»,€ fuperaturum, Itaaue vtferrum ígne emollítum denfatur denuó fríoore;€ partibus fuis i o e? coít: ítaíllum Socratesíactabundum& arrogantem, quoties arrípuíffet, premens eum otationé& contrahens,ínfractum reddebat& demíffum: cum percíperet quàm multo: rum índígus& exors elletad vírtutem. Vbí ex pueris excefsít;adijtludimagiftrum;po^ ftulauít4s volume Homerí. Quí cumníhilfe diceret Homeri habere;ínflícto colapho re^ líquít eiim. Cum alíus habere díceretfe Flomerd,quem ipfe emendaffet: Et tu,ínquit, Ti teras doces,quí vales emeadare Homerü? Quuín iuuenes inftruís? AdPetíclís ianua, vt eum cóueníret,cum accefsí(fec,& intelligeret occupatam, quód quemadmodum refer retrationes,fecum volueret: dí(cedes Alcibiades, Atquí fatíus erat, ínquit, perpendere quemadmodü ratíones Atheníenfibus nonreferret. Fuítadmodum adoleícensin expe dítíone contra Potídeam fufcepta,habuítg contubernale€ ín certamíníbus latus fuum cingentem Socratem. Cumalíquando acrís pugna effet, prae caeterís ambo dímicauerüt ftrenue, faucíum atit Alcíbíadem protexit&€ defendít Socrates:& vero, quod conftítít omníbus, eum cam armís conferuauít, Debebatur ergo optímo íure preemíum militare Socratí, Sed cum ob dígnítatem aperte contenderent duces deferre Alcibíadi honore: Socrates,quo eíus ín rebus praeclarís íntéderetambítionem,prímus teftís fuít Xauthor, vt donarctur ílle corona& decorís armís. là pugna ín Delío terga dantíbus Athenienfibus, Alcíbíades equo vectus Socratem pedibus fe ct paucísrecipientem,vt eum confpe l: l xít,non eft praeterlatus,fed ftipauittexitqg eum,qu&uís inftarent hoftes& multos obtrü 4 carent, Caeterí haec poft confecuta funt. Hípponíco Callíz patrí,cuí díuitae GC nobilítas ingens nomé& opes concilíauerant,ínflíxit colaphü,nulla ipfe quíde ín cenfus íra vel fi multate,fed c perlufum íd coftítuiffet ci fodalibus.Ea proteruía per cíuítate díuulgata, cum oés Hípponiíci íníuría merító comoueret, lucís príncípio accefsítad Hípponícizdes,pulfatísqg foribus adijt illi, pofítaqy vefte corpus eí flagellandit obtulítatqy mulctan dum:quí depofita íra ígnouíteí, poftmodi dedít ei nuptuifilíam Híppareten. Alij Hípponícünegant, fed filíum eíus Callía defpondiffe Alcibiadi Hípparete, addíta dote de^ cem talentor&. Deínde cum peperíífet, altera infuper decé Alcibiadem extorfííIe: quafi íta conueníílet,fi natí efTentlíberí, Callías vero infídías metuens,haeredem eum cora po» pulo ex affe, fi ipfe decefsífTet(inelíberís,nuncupauit. At Hípparete cafta foemina€ viri amans, cum effetímpatíens íníuríarit geníalis torí: quod confuctudine ílle haberet cum meretrícibus percgrínís& vrbanís,díuertít ab eo,& contulít fe ad fratre. INon laborante íd Alcibiade, fed laete agente,oportebat eam díuortíj monumenta apud archontem de ponerenon peralíos, fed ipfam przfentem. Quae vbíadfuít,vt íd ex legeageret: itrum^ pens Alcibíades rapuít eam;medío&y foro domum ferens abíjt:necfuít quífqua, quí obfiftere vel eam auferre fuftíneret.atg ílla mafitapud eum,quoadvíxít. Caeterum nó mul to poft,cum nauígaffet Alcíbíades Bphefum,víta excefsit.Et quide non fuít víshac vifa prorfus deteftáda,vel ínhumana:lex namq ídeo ín publícüi meo íudício producit ípfam, qua díuertít, quo congrediendí cí ea víro& retinendi eíus fit facultas. Canís,qué habe bat Alcíbíades ínufitata magnítudíne& fpecie feptuaginta emptum mínís,per quám e« leganté caudam detruncauít. Obíurgantibus eü familíaribus,omnesq; dícentíbus, canís caufa pungí& ínfectarí ipfum,arrídens:Ergo fit,ínquít, quod volo. Volo ením de eoloquí populit Atheníenfem,nequíd de me dícat deterius. Prímum eíus ín concíonéacceffum largítíone ferunt habuííTe pecunize,non quíd£ ex compofito: fed c& praeteriret flrepéte populo Atheníefe caufárequífiuiffe motus. Intellecto donatíu& populo data quibufda,accefsiffe atqj largíttü item de fuo.Plaudente populo clamore tolléte oblitum ex gaudío fuifTe coturnícís, qua forte ín pallio ferebat. Qua terríta€ auolanteíntendife po pulum clamore,ac confurrexiffe frequétes,vt prefto effent eí ad auem capíenda. Cepíffe autem Antíochum gubernatort auem,atqy eireftítuifle:inde charífsimü fuifle Alcibiadi. Ad [^] 29 [n o $0 $0. 1) ro 5 [*] o Alcibiades. 79 Ad remp. cum magnas ei feneftras natales, opulentía, ftrenuítas ín praeliis, frequen. tíaamícorum& familíarium aperírent,ex nulla re malebat ,quám ex dícendi lepore ad plebem valere.Nam eloquentem eum fuíffe cüóm Comící teftíficantur, tum ínter orato» res dífertífsimus,quíín oratione contra Mídíam Alcibíadem oftendít ínter cetera elo; quentifsímum fuíife. uod fi lheophrafto credímus víro pra ceterís philofophis mul zinquifitíonís& le&íonís:ínueníendí ea,quz caufz conferrentàtgy excogítandi, omníum fuít Alcíbíades acerrímus. Cum veto iínueftígaretnon tantum, quz dícéda eíTent, fed X quibus quzeq; nominibus& verbís,atq; eum ílla fubínde praterírent: offendebat & ínter dícendum obmutefcebat ínterquíefcebattg fugiente ipfum dictione, excutiens memoríam€ rem reputans,|. Huíus ín equís alendís magnificentía etíam curruum nu» mero fuit celebrís.Solus ením híc praterea nemoad Olympiz ludícra neque príuatus neq; rexfeptem mifit. Palmam veró quod retulerít prímam& fecundam& quartam, vt authoreft L'hucydídes:vel,vt Eurípides,tertíam:ea re excellít fplendore& gloría omní bus,quíín eo genere elaborauerunt.Síc ením canít Euripides; Te Clinie Yeró patrisfili canam. Nam pulcheres,eo"yt yi&lor, Ynus omnium Pulcherrimus inter Pelafros puluere Olympico.Primam liquet palmam omnibus Etproximam cum tertia tuliffete, Cerfum fuiffe liberum laboribus. Ramis oliue bis coronatus bis qo Es oce preconis celebratus palam. Hanc eíus gloríam fecít munificentía hoftium illuftriorem: fiquidem tentorium ei Ephe Íj pofueruntexímie adornatum.Pabulum equís€ copíam víctímarum prabuít Chío rum cíuítas,Lesbij víaum& caeteras epulas largé multos ínuítantí. At ením calumnía quzdam vel malígnitas, quz ín illum incurrít honorem,przbuít plerífqi fermonem.Famanamgy eftfuitle Athenis Diomedem homínem non malum,amícum Alcibíadís: qui palmam Olympíacam auens obtínere,cum effe currum publícum accepiffet apud Argi uos,magnamautem Alcibíadís authorítatem Argis fciret, multosq; ibí habere huncanícos,índuxíteum ad emendum currum, Emptum Alcibíades fuum propríum profeffus eft: Díomedi vetó frementí,ac deum homínumg; fidem teftantí, vale díxít. Vídetur iudicio quoq; hac dere actum, atq; oratíonem fcripfit Ifocrates de curru pro Alcibíade puero:ín qua Tífíasnomínatur,non Díomedes,qui íudícium ei díctauit. Poftquam ad remp. accefsít admodum adolefcens ,ilíco reliquos populí duces deprefsítaduerfatíos autem habuít Phaeacem Erafiftrati filíum,& Niícíam Niceratí:hunc ztate íam prouectü & optímum habítum dücem,fuperíorem ínlímíne tunc pofitum vtipfe íncrementií: clarísautem ortum maíoríbus;at cüm alijs rebus tum dícendi facultate co ínferíorem. Prí^ uatim enim affabilís& facundus potíus effe,quam puluerem ferre forenfem vídebatur. Siquidem habebat, vtrefert Eupolís,loquentíz multum, nil eloquentíz, V erfatur ctía ín maníbus quzdam ín Alcibíadem& Phzacem Ícrípta oratío:ín qua ínter czterà relatum eft vaa, quibus cíuitas abundabat aureís& argeteís, omnía Alcibíadem vt propría in quotídíano vfi habere, Erat Athenís Hyperbolus quídam Períthoedes, cuíus Thucydides quog vthomínís tetrí memínít,& materíam Comicís peneomnibus perpetua dícteríorum ín theatrís prebuít:homo autem perfríctz frontís& eloríz incuria probrí cotemptor. Quz cum impudentía fit&€ vecordía, audacíam eam nominant nonnulli,& fortítudínem.Hic nemini quídem erat probatus, verüm ad fuggillandos perftríngendosq príncipes vtebatur eo populus frequenter. Huíus ergo fmpulfu decennale exilíd, quod vocant Oftracifmon, erat populus írrogaturus.Eo ad leniendam ínuídiam potíus quàm tímorem,vt quiíg; ínter cíues honore& authorítate pracellebat, íta eum preme bantfemper& exagítabát. Cüm effet nemíni dubíum,quín ex tribus illis effent exilium vniinflícturí:confocíauit factiones Alcibiades ín vnum acre cum INícía communicata damnatíonem ín ipfum vertít Hyperbolum: utalij volüt, nó cü Nicía, fed collocutus cá Pheaco:iíllius adíücta fecta, Hyperbolá eíecit ciuitate níhil mínus cogítáte. Vilís ením ín camulcià vel obfcurus nemo íncídebat,vt ait Plato Comícus Hyperbolí métioné faciés: Quamuis fuis fit diena pa[Tus moribus, Seipfotamen non digna,nec fuis notis: Nam nonvepertum flus esl caufa Oftracum., Us P Aldbiadis«d Remp. acce[Jus, Alcbiadis elo» quentia, Alcibiadis viWoria Olyimpiace, Alabiadis ad. uerfarij initio rcip.gerende. Eupolides de At cibiadis facutidia, Hyperbolu in exilium decet» tale pellitur. Thucyd.lib. 8. Oftracifmus, pone genus A tbenis, Rh Alcibiades paci Grecoruobjiat, Pax Nicied. Alcibiades decipit legatos Lace daemoniorum, Alcibiades Pretor fiue Dux cre atur, Murus ab Ávgis ad mare dedueus. Alcibiadis luXu. 80 Plutarchi V erüm dehiís alío locolatius,qua memoríz prodita funt,retulímus. At Alcíbíade non minus exiftímatío apud hoftes Nícíe, quàm apud cíues honores mordebát.Síquídé erat Alcibíades quídéhofpes publice Lacedemoniorü, curamd habuerat eorü,qui capti fue rantad Pylon.Ceterü quía pace íllí opera Nície potífsímü obtinuerat, captiuosqj recepe rit,atq ídeo díligebanteum mírífice, eratqp ín ore Girecís à Perícle bellü có flatum,finitü ab Nicía fuífTe,eamtg pace nominabant pleríqy INícieam:haud medíocriter anxíus Alci, bíades inuidensqy eí ftatuit couellere foedus, Ac prímum cü fuboleuiffet eí quaerere Argi uós ódío ac metu Lacedamoníorü perfugiüfecít ijs cla(p& Athenieniiü focíetatis,atcg eos cüm pernuncíostü ípfe ci prímoríbus populi agens confirmauít,ne formídaret aut fuccüberent Lacedemonijs:fed refpícerét Acheníefes,& fpacíü daret. Na breui fore,eos vt peeníteret pacemq turbarét. V t vero focíetaté Lacedemontj cum Doeotíjs íníere;necgg Nanpactum,vti debebant,tradíderunt iategrum Atheníenfibus,fed dírutum: populum Atheníenfem,quem acceperat frementé,magiís magisc inflammauit, ac multítudíne ín Nícíam íncítauít,eumq exagítauít cofentaneís crímínibus,noluiíle íi pretura eum illos, quíab exercítu hoftíum relíctí ín Sphactería fuerant,capere:captos aute ab alijsín gratí am Lacedemoníorü líberaffe ac reddídi(Te: deínde quí amícus fitillorum, eos neconíu: rarent c&i Boeotijs& Corínthíjs,non índuxíífe:prohíberevero,ne Grecí,quí cupiunt, fo cietate X amícítíam, nívídeatur Lacedemenrjs,copulent cum Atheníieníibus. Ci legibus coponendas míffos.Cá id placeret curie,& effet populi cocilíü ín pofte díctum:trepídus Alcíbíades perfecit,vt colloquerétur fecum legatí. Vt cong: fünt: Quíd hocreí eft,ínquíc SpartíatzecAn fugitvos fenatum(emper ergalegat derate fe gerere& humaníter, populum vero effe elatum& grandía affectare? Quod(i riíffos vos dixerítís cum mandatis liberis,ímperandi X extundendi vobis nullum faciet modumi,Quín míttítís hanc amenta(i equa a populo Atheníeníe impetrare,nec ínuitís vultís vobís quíd extorquetí:ita vero agite cum populo Atheníenfe, quafi pote habeatís plenam,nos ín Lacedemoníorum gratíam erímus vobis praító.Ita fatu randum dedit ijs,traduxítig eos ab Nicía fídem vtfibí haberent,mírantes eíus vt no vul garís virí& folertíam& prudentiam, Infequentí díe cóuenit populus,quolegatíprocetferunt. Rogati fanequam comiterab Alcibíade,quíd venillent: negaueruntlibera mandata habere. Mox Alcibíades in(tare cum clamore, quafi no eos íníuría afficeret,fed affi ceretur ípfe,perfidos X verfipelles appellans:neg vt quícquam boní velfacerent vel dí^ cerent,oftendens veniíIe:fremere etíam fenatus,exardeícere fra populus, INícías ímpo^ fture€ dolíígnarus,ftupore& pudore exíftorum homínum ínconítantía defixus eíl. Ita explofiís Lacedemonijs Alcibiades defienatus Pretor: Areíuos, Mantíneos,€ Elíos ;; e: MPO Vile b ES iE d: adíunxít extemplo populo Atheníeníi focios.H uius factínemo rationem cómendauit ; C. I r, 1; A;""y íngens fuít tamenresab eo perpetrata: quí pene vniuerfam difTocíauerit&& concuflerít 2, L1 H H ni. t. Peloponnefum,atq; vno díe totlegíones ín acíe ad Mantíneam Lacedzemonijs obíece: tít, certameng ijs X perículum remotífsíme ab Atheníefium finibus conflauerít:in quo 4? non multum operz przcíj fecerunt ex víCtoría víctores:& fi offendi(ent,vix e(le Sparta poterat íncolumis. Secundum pugnam mílle vírí Argís confeftím populí ímperíum molití unt dí(Ioluere,€ ciuitatem ín fuam redigere dítionem. Adfueruntetía Lacedze monij, íus populi fuftulerunt. Híc cum plebsarma refumpfi(let& effet victor, fuper, ueníens Alcibíades,víctoríam przftítitpopulo folídam,S vtlogos muros deducerent, fuitauthor,atque hís marí íunctís vrbem penítus populí Athenieníis víribus annecterent.Ille fabros€ lapicídas ex Athenis adduxit, atq; omne ftudiü pracftítít js: qua re no mínorem fibi ipfi, quàm cíuítatí Atheniefi eratià& opes quefiuit, Suafiríté Patrefibus, vtmurorí brachijs comítterent vrbe marí.Híc cà admoneret quídà Patrefes, Atheníen: fes vos deuorabüt: Alcíbíades fortafsís carptím,inquit,& à pedibus: Lacedemonij vero acapíte& femel.Enímuero cofuluít etíapopulo Atheniefi,vtterrá quoq; aflereret:& ob íecto iuuetutí femper íllo,quo adígütur Agraulí íureiurado,ídvtpreftaretrejadmonuit, Iurát ením terminos fe Attíce habiturostritícá, hordeü, vineas, oleas quo fueeerebatur js, omné vtafTererét cerram culta& frugifera. Hís actíoníbus,oratíonibus, prudétíze& eloquentíz íngente exaltera parteímmiífcebat víte luxü comeflatíones,amores,protetuía, mollítíe veftíá purpurearü,quas per forü trahebat, ínfolenté profufione,íncífuras ín tríremíbus fororü,quo mollíus cubaret,cü iniecta haberet fafcijs nonafferibus firagula, | dypeum V * io 40: t o PRA s/S*»hÉ o£) REM. MEO. dà. ES$duí—0u Mule UMS unu ona 5 ÉSÉadh ah. io z0 30 $, o o Alcibiades. 3 dypeum deauratum,ín quo non affueta Atheníenfibusinfienía, fed Cupido fulmen te, nens eratfculptus. Quz príncipes cum víderent:tum execrabantur fereb ant(p grauíter, tum extímefcebantíftam homínis díffolutíionem& contemptum legum,velut tyrannica& monfirífica, Anímum aduerfíus eum populíexprímít hííce verfibus Aríflophanes: Cupit quidem, fed odit ipfum"vult tamen. Alíoloco grauans magís eum fufpícione: In ciuitateneleonem nutrias: Sin educasli,obtempera eins moribus. Largítíones ením ludorumq, exhibítíones& munificentia in populum, quibus addí po terac níhil:clarítas maíorum, dícendi vís,corporis decor,roburg; cum mílitarísrei coiun Cum peritía& vírtute efficíebant, ín relíquis vt conníueret omnibus, ead ferret popu» lus Atheníenfis moderate;utdy vocabulis peccata eíus leuífsímíis, ludos appellaretatque humanítatem:vt cum Agatarchum píctorem vínxít, exinde cum pínxíífet domi fuam, muneribus dímifit honoratum. Taurez ex aduerfo ludos edetí,quod fecum certaret pro victoría,colaphum ínfregít. Melíam mulíerem ex captíuís fumpfit, cuíus ex complexu pucrumnatum tulít. Eam ením vocabant humanítatem. Caufam tamen,vt Meltj pube. resomnesínterficerétur, quía fcríptum ín id defendít plebifcítum,praecípue dedít. Cum pínxí(fet Aríftophon Nemeam, quz fedentem in complexu fuo Alcíbíade tenebat,fpeCauerüttabulam,lztíg eó concurrere. At maíoríbus natu eranthac quoq vt tyrranníca X íntoleranda offeníx. neq; abfurde vifus eft Archeftratus dícere, duos Girzcíam AL cíbíades non potuiffe ferre. Cum Tímon ab homínum odio Mífanthro pus díctus Alcí bíadem,quem cum ín concione obtínuiffztíd quod agebat, profequebatur populus ma gno honore,non prateríret neg defugeret ficut foletalíos,fed iret obuíam, dataq; dex 2; Macte,ínquit, íncremento fili efto, magna enim omnes hos cumulabís calamitate: partim rífere partím ínceffere eum conuitíjs: nonnullos magnopere íd dictum permouít,adeo varía erat ob morum cíus ínconflantíam de eo opínío, Porro Sícilíz viuo etía Perícle adíecerat oculos populus Athenienfis,& defuncto manus admouít: atqj focíctatis ipecie auxilía& fubíidía armorum míttebat afsidue ijs, qui ab Syracufanís ínfeftabantur,gradum facíens ad maíorem expedítionem. At quí proríus eum ínflammauítardorem,induxítq; vtne carptím neq; mínutím,fed ingenti claffe expedítíonem fufciperet & fübígerent cà infula, Alcíbíades fuít,quí fpe populi ínflauit ad grádía,& grandíorib. ipfe ínhíabat:fiquíde exordiíü effead ea,quecóplexus fpe erat,expeditionis:no termíni, ficut ceteri, cogitabat Sícilià. At Nícías quíd e,quod ardua foretres capereSyracufas,reuocabat populi ab eo cofilío. Alcíbíades veró Carthagine fomníans& Africa, hori ac^ cefsione Italia& Peloponnefüm í3 amplexus,tantiá non pro promptuarío belli ducebat Sicílía, Ac tuuentuté habuit ftatím fua fpote fpe arrecta. Senes híaudiebat mira de ca ex» pedítíone memorátes:vt multi ín palzftrís ac hemícyclís fedétes,ficura ínfule fit Afri cz& Carthagínís depíngeret, Verüm Socrate phílofophis€ aftrologti Metone níhil fe runt cíuitatí ex ea expeditioneauguratos boní fuperiore ex prafentía€ predictíone,vt arbítror,dzemonij fui familíarís: Meton fiue: eputanda fecü re metuens futurí,fiueratíonealíqua díuínádi ínfanià fímulauit,acfacearrepta ardente domá fui ínftitit fuccedere, Quídánullà demétie fpecíé à Metoneaíüt adumbrata fed nocte eum domi inflammat fc: mox progreffüm mane ad cócíoné oraffe fupplícé populit,vt ad tantze alleuatíon? ca^ lamítatis filíá fibíab ífta expedítionerelínquerét immune.1ta ludificatus ille cíues,quod petebat,obtínuít. INicías Praetor fuítínuítus defignatus,fugiens quantum poterat pro» uincíam hanc vel collegz caufa. Exiftímauerunt ením Atheníenfes bellum geftum irí reciíus,(ifolutum non mififfent Alcíbíadem fed eiusaudacíam cum Nícía temperaffent cautione. Nam tertíum praetorem Lamachum etfi vergentem annís,níhílo appare bat effe ex certís pralijs Alcibíade minus flagrantem& temeraríum. Cum delíbera^ retur de copijs& apparatus ratíone, íterum obfiftere Nícías ccepít& bellum compe. fÍcere, Sed cum repugnaret Alcíbíades,& effetín fententíam eíus dífce(Tum, rogatíonem tulítorator Demoftratus,deapparatu& tota bellíratíone vt Pretoríbus permitte» retur.Facto ín id plebífcito, ínftructisq ad clafsís expeditionem omnibus ,tetra prodiz gía maxime folenníbus apparuere.Incurrétíbus ín díes illos Ado nfjsfpecies pafsím mor tuís,quí efferuntur,fimiles exponebantfoemínz,& exequías planctíbus reprzfentabát catilenísq; lugubribus.At veró truncatí vna nocte Hermz,quos Vocat, qui maxíma ex partemurilatífacie erat, multos perculerüt etía íllos, cala quí cotenebát, Manauít fama Dytracu^ tt Populi Atbenienf.de Alcb.fen Alcibiadis petti lantia, Nentee picturá Plinius tribuit Nice. Alcibiades«tt thor expeditios tiis in Siciliasm, Thucd, lib., Socrátis e» Metonis pre[agia, Alcibiades tras tor in. Sicilian mittitur. Thucad.lib.e, Herm, id eft Mercurij. Simulachra Athenis mutilata, 92 Plutarchi Alcibiades profanatorü facro rum acchfatur, Álcibiadis inimi tora doli. Álcibiadisexpeditio in. Sicilia. Queflio Atbenis babita devio latis fignis Pbrynichus Co» quicus, Andocides ovator in carcerem coniectus. Aemyl. probus, Androcidé yo€at, Syracufanorum caufa colonorum fuorum Corínthíos,quo ijs oftentís reprímeretur po, pulus A theníenfis,bellumig deponeret, bac patrafle. INihil populü tame vel híc rumor mouítvel portenta,haud quícqnam foedí ducetem accídi[fe, fed cuíufcemodí defignare íuuénes temulentiín lafcíuía ex lufu delapfifolet:íram vero fimul& metü eí res velut ex Coitiratíone ad magnos defignata motus excítauít. Itag; acíter quamuís fufpícione ex^ cufsít tà fenatus huius réí cáuía habítus,quam concío vt paucis diebus fzpíus aduocata, Intereaferuos nonnullos& íncolas produxít Androcles concionator, quí Alcíbíadem eiusd; amícos aliorü laceratorü(ignorum& effictorü per vínum myfteríorü ínfimulauerüt.Hi Theodorum quendam oftenderüt egiíle preconem,Polytionem tedíferá, Alc bíadé híerophante, ceteros fodales aftití(Ie myfterijsínítíatos appellatosqy myftas.Quip peheccóotínebat Theffali Címonís filij accufatío: quí Alcíbíadiís nome de profanatís Ce rérís€ Proferpíng facrís detulít. Frendete íra populo atgp ín et íncefo,& Androcle(erat éním Alcíbíadis hícvtalíus nullus hoftís)face fubdente:fuít Alcíbíades inítío perturbatis. V erüm vbí nautasaduertít,quotquotnauigaturi in Sícilíam erát, ftudíofos fui effe, fimul milites Argiuosqy& Matíneos, quí mille peditüt erát,audiíret diferte dícétes, Al. Cibíadís fe gratía tráfmarina& longinqua expeditione fuícepítTe:que fiquís Iefiffet, abfceifuros ilícó domüt,anímü recepit atq; occurrít ad fe defendédü. Ica fractí íterü funt ini mící eíus,verítíq; ne populus,quod efus operaíndigeret,mollíorforetín iudícádo. Ieí^ tur quo huícrei occurreret, hocftruxerütvt oratores quí fpecie Alcíbíadi nó íníqui, odit fent ei tamé no fecus atq íllí,ex profeíIo qui effent hoftes,ín concione dícerent, re índi^ gnam eíTe tantí ímperatoré exercítus cum libera poteftate creatü legionibus focíjsqs co^ fcriptis, ínterforte ductos íudices& aquam infundentes corrumpere tépora. INüc veró quodfelix fauftumq(it, pergeret:bello confecto fjíde legibus praefens caufam díceret, V erüm eamaliítía prolationís non fefellit Alcibíadem,fed pro concione duri demoftrauít effe:vtrelictís cotra fecríminibus& calámnis,tímore fufpefus iudícíali ci táto exercitu míttéretur, Decere ením,nifi crímína purgaret,vt anímaduerteretur ín fe:fín purgat fetíe,& efTet copertus infons,ad hoftes vtfelíberatü calumniatorti metu cOouerteret. Ces terüm vbíno audíuíteü populus,íutlus foluere,vela fecít cá collegis. l'ríiremes habebat no multü íntra quadragínta X cetum,pedítes quíng millía centum,(agíttarios fundíto» resp& leues milítes ad mille trecentos,appartatumcq alíum íngente. Inde vt appulít ad Italia€ tenuit Rhegíum,propofuitíbí cofilíum fuum,quemadmodum ínftíituendü bel lumforet. Cuírepugnante Nicía,aftípulantevero Lamacho,ín Síciliam vectus Catana ád deditionem fubegít. Nihil gefsít preterea, quod confeftím eíletreuocatus ad íudicia. Primüm namq frígidis,vti díxímus,fufpicionibus Alcibíades& calumnijs afperíus fuit per feruos& íncolas. Deínde quía lacefsiuerunt maleuolí abfentemacríus,& cum vio latís fimulachrís myfteríorum crímen,quafi ab eadem perpetratum coníuratíone ad res nouandas confuderunt:coníecerunt ín carcerem eos,quí quauis de caufa fuerunt delatí, ínauditos:poenituítqg eos, quod flagrantibus delictis tantís ,ín íudícium non rapui(fent damnaffentgy Alcibiadem. Quií(quis ín conceptam aduerfus íllum flammam íncurritneceíTaríus velamícus vel familíarís,(zuioríbus illis vfus eft.Delatores omifit Thucydídes appellare. Alij tamen Díoclídem& T'eucrum edunt, ín quíbus Phryníchus eft Comiz cus,cuíus hi verfus funt: O fignum aniabile Herme,ne cadas caue,aut te affüixeris(quam. Prabeasne an[am alicui alteri Dioclidi praui aliquid facere volenti? Caueto. NO Teucro enim dareiudicij volo fceleflo premia bo[piti. Et quídemnihíl certí vel firmí iudíces demoftrarunt. De quibus rogatus vnus, quemad» modum vultus eorum,quí truncauerant fímulachra,cognouíffet:vbi refpondit, Ad Lu: nam,toto celo errauít,nam fuerunt hzc ínterlunío admiffa, Excitauítíd quídem fanorit homínum ftrepítum,populum veró ne hoc quídem fecít ad calàmnías remifsíorem: fed eodem,quo ceperat,perrexítímpetuín víncula dare€ cófjcere, quícung, efTet delatus. Inter cuftodías& vínctosíllorü crímínum caufa etíam orator erat Andocídes:qué refert Hellanícus Híftoríographus ínter Vlí(sis pofteros.Habebatur míníme popularís,fed de factione paucorum potentíum Andocídes:cui pracípue füfpícionem attulítmutilatorü fienorum amplum fignü propter domum eíuslocatü Aegeídís tribusmonumentir, Na ínter admodum pauca fímulachra nobilia ínuíolatü remáferat prope folá. Quua de caufa vocatur adhuc Andocídíssomnesdq,licet reclamet infcriptío,íta íd nominat. Accídít, vt fupra ceteros, quíex eade caufa víncti erat, confuetudo Andocídí& amícítía cii quod eíIet Lad 9 ias [^] o T $9 d o 4o iM Bul La ————"7 o9 d AO o Alcibiades. 83 effetnó parís homíne dígnitatis,íintelligetíz: aute& audaci ie fingularis Tímaonomíne, Hic Andocidí cofulítfemetipfe cit paucis alijs vt deferat. Cofitentí ením 1 cócedi ex bifcito impunítate: exítumincertii íudíctj, potétíbus maxíme terríbile effc.Satíus c permédacíaincolumiís fit, quà eodem ex crímíne pereatígnomíníofe Quifi cóm Oo blicüfpectet,conduce: re vt paucís códonatís& dubijs,multos& bonos víros exím lire populi. His Tímeiverbis& monítíonibus ínductus Andocíd les,cü« dec metípfo& ecte rís cofeffus effet, veníah iabuít exlege,Q uos detulít, nífi qui profugiflent, necatíomne funt. Ac maíorís fideí caufa;adíecitz tjs Andocídes proprios feruos. Neg; híctame il firent ra populus wecam poftqua víolatoríbus fignora diícefsitacríus quafi ocíatebileín Alcibíadetotusincubuit. Poftremo mifitad eum triremé Salaminis. Atq hoc qu ide diferce dedítmífsís ín mádatís,vím eíne admouerent, neginicee t manus:(ed leAlcibiades reuo catur. Athenas ad iudicii, nibus: verbis vtagerederétur eü ,denücíarent(y,v vtad caufam d ndaíequer etur(* po d ulii, l'ímebát ením tumultü ín hoftíco exercit use e eratfactu. Quíppeob difceíTim eíüs a "tatione expectabátacínertí mora,velut calcarererit amoto ellator quídé ei'ratLamachus vír fortis, fed authorítate ob íno tur. Exteploígíturín difceffu fuo Ans ed quon OIROpE pani cerae dedendü oppídá. Quos ílle cum optímé noflet,in NR Í eCa Syr'acufano^ à Alcibiades diivé ri amícís, mq corrupí it.'huríos progreffus ci ex naue defcedi(l dídít fe,e lapfusq; bitur, aufugit. efbinueftieirid) is ípfum. Cognitus à quod, guides:: INO fidis Alcibíadepatrízt uer Ce dg teraíínquít,omnía:fed de capitemeo ne matri quídem:ne fortepro albo atrü calculáü ím. prudes íngcíat Bel fta audíto capit Ís fc damnati à cíuí id Is: Àt ego jinquit,illis oftendá me víuere. Bes one flláhífce verbis perfcribüt: The ffallus Címonis ilius Lacíades,Alci Alcbiadis accu bíade Cliníze Scambonídé,quodaduerfus ceremonías Sonftirura Te nolpídari, preco fatio. esr ue E leufinenti 1i& myftería fimulauít,& familiaribus fuís domí ea often dit, vefteíndutusq liofte eridicfecrshiergol aantes.fe ipfe hierophan eminem ,Po jly^ tíoné tedíf iit aia cone Theodorü Phege cenfem ceterosfoda les: yftasappel uít, fpectatores violata n dearum Cererís& Proferpine,d etulít. Damnauerüt e E nidiia Alcibiades abfzs a efus:infuperfcíuerüt, BC ui HH aa pues sfacrarét, damnatur, ano Menonis filía Agranlenfempl ebifcí toíntercefsifle;ac voto» num sifccerdere Ja multis; ugulatus íudícig AI cib) Formi ENLAET viii Go D erandee pc par 2, Spartis ad petet Mà 1 blicimifit:príores fniurías oftendes quibus í fe fuerat vitus, maíoriíbus comodís& metís pen! aturum.Q) Jua datarecipientib xusQdp eü Spartíatis, alacrís eó o profectus vnü ilíco Alcibiades Spar perfecitvtomí(Ta cüctatíone&'procraftína tíone Syracufanís ferren t fuppetías, erexitqg tam confugit. €os atgi incítauít,vtduce mííIo€ Gyl líippo cóuellerent víres ín Sícilía Atheníéfium:alterü etíáà mouerét Athenienfibus IS ex Pelo ponefo bellum: T'ertía& m: aximi vtmuníret Dí, celeà: quod vrbé Ache eníefem eq 1€ ac niliil aliu id prefsít cotríuitig. Alcíbíades cüm hínc publicefuít probatus& fafpíciedus, tum príuatím aurá popul arem ca pta iin ac multitu dinem demétauít ad ví itam Laconíca accómodando fe: vtcorpore cü víderet cutetenus rafum frigida laua antem,offa víct ítante íure vtente níero:h: aud cr ederet SEA E REA fí coquihíc vir domivaqua habuiffet ,velafpexiffet vnguctaríum,aut Milefia fuftínui(Iet Afcibiades Cbaattíngerelena.INépe habebat,vt fama tenet,ínter ce teras hàc vna art& ad deae edes ho mines fabríca,vta'ggregaret fe& couerteretad fiudía& mores ü Cha: meleó varie s mutationibus:veruntat me vni ílle,vtaiüt,nefcít bi. Alcibiades veró iuxtà í ínter bonosverfans& prauos, níhíl no néleote mutabi lior. or€a )ímítarí,n eseireat exprimere: verü Sparte exercítatíonibus íntetus Xfrugalis, aufterus effe: ín lonía volup. tuaríus,letus,feenís:ín fiasune Reque ne cum T'ífTà pherne atra, P: sdgeret pompa& luxu Perficum fuperare fplendoré:no quo fefetam xps ín alios xalijs rítus deflecteret, automnem PCDSTEE EN nem moríbus:fec quodfiínge níum fequeretur fuum, íncurfurus effet ín eos quibus vtebatur famílíaríter:figuram&, fpecié fempe rarrípíeb bat& índuebat ea, que il is effetap ppofita. Ac La acedemone quíde, in matrisfutere forís fi afpíceres homínem díceres: INon ífte Achillis filíus: fed ipfe fit quem ínftítuít comis fuis par? di x 1/ Lycurgus. Ad verosautem eíus anímímotus à X facta exclames: Príftína eft mulier. Sí- cente. quídem regís Agídís vxorem Tímeam ín caftri is apentís& abfen tís íta peruertít,ex fe vt Alcibiades Agivterum efferit,n nequeidiretínficías, Ua cum virilem ftirpe edidiffet, foris appellabat 4is regis vxore P eam Crrmpit, Euripides itt O^ J H ' de Helena, Alcibiades veli &is Lacederohijs fugit adTbif faphernem. Alcibiades, lo&us amocmifsiinus, appellatus, Vulei inconftafia; Álcibiades reco &liatur Atbenié fibus, Thucyd, l..8. 84. Plutarchi eam Leotychídem,domi ínfufurratum auríbus familíartum& pedíffequarumà matre nomen Alcibíadi erat.Ita ifta mulíer eíus deperíbat amore. Ille per ínfolentíam íactabat noncontumelízcaufafe ídfecí(fe neclíbidínevíctum, fed vt progeníes apud Lacedae moníos regnaret fua.Hzcíta agí multi detuleruntad Agím, cuífecít potifsímum fidem tempus:quod terremotu exterrítus fugí(let exthalamo ab vxore, nec decem menfibus poft cofuetudínem cum ea habüiffet, poft quos natum noluítagnofcere Leotychídem: quodín caufa fuit, vtabregno poftmodum Leotychides decíderet. Porro fecundum cladem, quá acceperant ín Sícilía Athenienfes, Chíorum,L ef bíorum,& Cyzicenorum legati vnaad defectionem ineundafn venerunt Spartam. Híc pro Lefbijs cüm Bzotij fa cerent; Pharnabazus pro Cyzicenis,de confilío Alcibíadís ftatuerütante ceteros Chijs opemferre.Soluít etíam ípfe,atque vníuerfam fere loníam ímpulít ad rebellandum, mul tacp detrímenta, adíunctus Lacedaemoniorum ducibus, populo Atheníenfi ínflixit, At Agiísob ftupratz íniuríam vxorís illi infeftus,angebatur fuper eloría eíus.Pleraq; enim gerí& fuccedere fama erat Alcibíadís opera:relíquorum quoq; Spartiatarum potentifz Íimí quíq;& ambitíofifsimi ínuídía íam ín Alcibiadem flagrabant. Itaq; íncubuerunt ín hoc,ídg perfecerunt,vt magíftratus vrbani fcriberent ín loníam,eum vt de medio tolletet. Hic cumíd clamrefcíuillet,cauítfibí:atg; ín omníbus quídem,quz agenda eflenr,fa ciebat pro Lacedaemonitjs:fed feduló declínabat, neín poteftatem eorum veniret. Ad Tíffàaphernem autem cum fecuritatís caufa contulíffet fe,mox prímus apud eum& maxímus fuít. Namq verfutíam eíus& ínfignem callídíratem, quía ínteger non erat, fed prauus& verfutorü ftudiofus,fufpiciebat barbarus. At quotidiana eíus ín familíarí con fuetudíne€ conuíctu vrbanítate,nulli mores non flectebantur,nullum non capíebatur íngeníum:fed etíam tímentibus ipfum zemulísqy erat vfus eius,& afpectus tamen íucundus€ gratus.lgítur ferus alíás atq; Girzcorum vtnullus alius Perfes ofor TífTaphernes, adeó mancípatus Alcibíadierat, eius delínítusaffentationibus, vt vícífsím ipfe blandíendo eü fuperaret.Síquídem hortos,quos prater ceteros habebat amceniíísímos,fontíum& pratorü falubríum gratía,ín quíbus pratoría erant€ receffusregío exquifitoq exculti íplendore,vocarí Alcíbíadem voluít,omnesd deinceps íta vocauerunt& appel lauerunt. R epudíatís ígítur Lacedemoníorum partibus vt ínfidís, Agídedg fufpecto ob. terebat eos& ínfectabaturapud Tiflaphernem,obfiítes ne feduló íllís auxílíaretur,neu opprímeret Atheníenfes:fed vt maligne fuppedítando premeret eos& attereret fenfim, redderetjg vtrofqg regí opportunos,vbi cladibus fefe mutuis confeciffent. Híc veró eft at fenfus facile,neque di(símulauit eum fe ferre ín oculís& magnífacere. V nde refpíciebàt vtríngy Grzecí Alcíbíadem,& populum Atheníenfem pcenítebatafflíctum,quod íta de illo confuluíllent. Dolebat etíam ípfe defortunís eorum,metuebatiy ne ílla femel couulfa cíuítate ínarbítríum veniret ínfenforum fibi Lacedemoníorum.In Samo omnes pené fortunz Atheníeníium vertebantur:atqy ex íllo portu clafIe prouectí partím ea, quz de» Íciuerant,recipiebant:partím tuebantur fua hoftibus adhuc marívtcundj pares, Verüm metuebat T íffapherne,& que mox adfuturz dícebátur,naues Pheniffas centá quínqua Aaa S, MA gínta munero:qua fi venífTent,fpes nulla relicta cíuítatí erat falutis, Hec cit cerneret Alcí 40 dk bíades,mífit clam ad prímores Atheníenfium,qui Sami erant,fpem oftentans concilía^ turum fe ipfis Tí(faphernem,non ín gratíam multítudínis,cuí nihil fideret, fed optímatü fivírifortes efTe, repreffa populi ínfolentía capeffere ipti Remp.& conferuaré vellent vrbem.Accateri quíde aures przebebant Alcibíadí. Vnus veró ínter duces Phryníchus Díradíotes fufpícatus íd, quod erat,níhil Alcibíadis referre, ín populi effetan ín paucotumnutu Refp.fed omnibus modis redítü eum ín patríam querere, propterea ex ínfeCatíone populípríncípum anímos fibi parare,íjsqy furrepere,reclamauít: czeterü víctus fententía, X íam ex profefTo Alcibíadísfactus inímícus,clam íd clafsís hoftium prefecto Aftyocho fignificauít,vt caueret monens, Alcibíademq ínconftantem atq; vtrísqy parti bus fefe vendítantem comprehederet. Atquí imprudens prodítor cá prodítore agebat, INam Tí(faphernís Aftyochus obferuans;cernensi quanta ín gratía foretapud eum Al cibíades,detexít eímoniíta Phrynichi, Alcíbíades ad Phryníchum ín crímen vocandum confeftím mifit certos Samum. Frementibus omnibus& ín Phryníchum coortís,cá non haberet aliud, quemadmodum híncfe expediret;agoreffus malum eft maiore emendare malo.Iterum míttit ad Aftyochum de íudícío expoftulatum, cum pollícítatione claffem Íc& caftra Atheníenfium eí ptodíturumi Verumtamen níhíl Atheníenfibus Phryniíchí prodítío ob prodítionem alteram Aftyochi íncommodauít Nam& hanc quoq aperuit Icibíadi um m. Lr A! o V^ o Ff fF f"s p» 5o be oM 2M m mà^ Alcibiades. 85 Alcibíadi Phrynichi conditionem, At Phrynichus íd profpiciens,& ab Alcibiade expe» cans fecundam ínfimulatíonem,occupauít ipfe Athenienfibus claffem hoftium praedi, cereaduentaturá, monuítt vtà claffe ne dígrederentur,ac caftra muníret, Cum his íntetí Atheníenfes acciperent íterum ab Alcibiadelíteras,monente vt afferuaret Phrynichü, qui tradendam ín poteftatem hoftíum claffem fufceperat,nonh abuerunt js fide: quod Alcibíadem exíftímarent,cuí plané nota eranthoftíum confilía& ccepta íllís ad circum» debe ueníendum Phryníchum abutí. verum falfi fuere, Poftea tame Phryníchü cum vnus ex- r iiid id: cubítorü Hermon pugione ínforo percufsí(Tet: Athenienfes caufa cogníta Phrynichum"s mm prodítíonís,mortuum damnauere,Hermonem eíusq; confortes donauerüt coronís, Ibá mmn, 10 1o Alcibíadís amíci Samí fuperíores Pyfandrum míttunt Athenas ad moucdam Remp.& íncítádos príncepes,vt fummam rerum arríperent,populíg conuellerent vím: Alcibía, dem ea condítíoneípíis T'í(/aphernís amícítíam& focietate adíun curi, Hic color erat, hícprztextusresin paucorumredígentíum ius. Vbíopes fuas conftituerunt,& rerum funtpotítíillí qui quinq; millia dícebantur,cüm effent folá quadríngentí ,ín mínímís ía Alcibíadem ponebant;ac fegníus profequebátur bellum:partím quod nondáü fíderet cíuibusab ea abhorrétíbus conuerfione,partim quod Lacedemonios femper paucorü po tentíe ftudíofos remiísíus fecum arbítrarentur acturos, At plebsvrbana ínuítaper metü quiefcebat, Non pauci ením, quí quadríng&tis repugnabat aperte, obtrücab antur. Qui Samíerant,hís nücíatis índígnantes, ínftítuerüt Pireeü abnauígare, Alcíbíademdp acci» 10?0 ucre,cui delato ímperío ín tyrannos ducere,cosq; iufferitopprímere.Enímuero híc no vtfortafsís alíus quiífpíam,quí multítudínís euectus beneficío effet,egít vel'acquíeuit,o^ mnia vt cenferet índulgenda, nec quícquam luctandum cum ijs quíex errone€ exule tantz clafsís,caftrorum& copíarü tantarum ducem atcp praetorem creauerát, Sed quod maeni erat ducís officia, vt refifteret íra praecipitíbus.Ttacs prohíbédo eos, nequid fecus admitterent,ín praefentía quídé certe ílli cíuítatí cítra controuerfià conferuauit ím períü, Síením domum índe effent profectí hoftes ftatim facultate habuiffent totíus fine pulue reoccupandz Ioníz,Hellefponti& ínfularum, dum cum Athenienfibus A thenienfes bello ciuili decertarentíntra vrbís moenía. Quod nefieret,vnus potífsímü impedíuít AL cibíades, non fuadendo modo& docédo multítudinem, fed etíam fingulos partím ob^ 30 jo fecrando partím corrípiendo. Adíuuít eum Thrafybulus quoqueStirienfis tum prefen- zr ab bulus A1 íafua tum clamoribus: eratením,vt ferant, Atheníenfium híc vocalifsímus. lam alterg* one ffis vocas Alcibíadís praeclarum factum eft,quod cum oftendíffet claffem Phoeníffam fe,quam ab james, rege expectabant,veladipfos traducturum, vel praftaturum certe,ne íllís cofungerentur, propere confcendít.Has naues cum círca Aípendum effent confpecte,non adduxit Tíflaphernes,fed Lacedzemoníos delufit. Caufa auerfz clafsís apud vtraíg; partes collatain Alcibíade fuít;magís apud Lacedemonios tame:quod barbaro fugoecfsiffet,vt Gre cos fineret fefe mutuó obterete.IN eque enímobfcurum erat, vtrís accefsi(lent partibus Alcibiadis calli tantz vires, eas marísímperíum extorturas alterís fuíffe. Inde quadríngentiílliopprefsi ditas. tunt, quod Alcíbíadís neceffarij prompte opiítularenturfactíoni populari. Cum vellet L0|4? autem fuberetqy plebs vrbana,vt Alcíbíadesab exilio reuerteretur: non exíftímauit ille inaní fibi& ínutili miferícordía& beneficio plebís.fed eloríofe redeundum effe, Quare paucís nauibus prímum ex Samo Cnídíorum& Coorum pelagus obíuit. Ibí comperto Mindarum Spartíatem pergere cum tota claffe ín Hellef; pontü& ínfequí Athenienfes, maturauít ducibus Athenienfibus fuppetías ire, Acforte fortunain eo artículo aduenit octodecím nauíbus,quó vtríngp claffes vniuerfze concurrerant círca Abydü:& conflige tes altero cornu víctríces,victze altero ín ferum víq acrem trahebant pugná. Aduentu fuo cótraríam vtfífq; expectationem przbuit,vt erígerentur hoftes, Atheniéfes tetrore Icibi petrcellerentur, Mox figno ex naue praetoría fublato amícum fe effe,magno impetu ín ví í eibtades fé Cores€ ínfectátes eft Pelo ponefios ínuectus,fugatos ínterrà expulit,& tergís ínheres utt i -$0 fugientíü naues eorü concidit, premítq; multos ex ijs,quí conabantur enatare: quamuis Pharnabazus fjs terra(ubueníiret, nauesq; eníteretur inlíttoreferuare, Poftremó captís dehofte tríaínta nauíbus,fuís receptís trophaeü excítauere,'T'am nobili potítus víctoría cü affectaret ilico oftentate fe Tíapherní:ci muneribus donísiy& comítatu imperato, rio cotendít ad ed. V er fruftratus eft fpefua:nàapud Lacedemonios ía prídé male audi enti& metuétí,ne crímée fibi pararetur apud regé ín tepore vifus eft Alcibiades adeffe,& Alcibiadisà Tif coprehenfum coníiecít Sardíbus ín víncula,íllius calüníe mutuaturus ex hac íniuría DUf^ fapberne capti, gatione, Tríginta poft díebus habita Alcibiades alicunde equi copia,elapfus cuftodibus fuga, Alcibiades veuo catur ab exilio, Alcibiadis vitto ti ad. Cyxici. Alcibiadis victo ría ad Cbalcedo nen. Alcibiades Sely briam capit. Chalcedoné recipiunt Atbenien(cs. 86 Plutarchi profugit Clazoménas, T'iflaphernem ínfuper calumniatus,emí(fum fe abillo fuíffe.Pro; fcctusin caftra Athenienfium nuncíato Mindarum& Pharnabazum Cyzící cóuenífle, cohortatus eft milítes,neceffaríum demóftrans effe, vt naualí& terreftrí prelío decernerent cum hoftibus,& veró etía muros oppugnarent.namní vndícp víctores eflent, dífficultaté fore ftíipendij. Mox cá omnes ímpofuiffet nauibus,& Proconnefum decurríffet, edixítvtín medíumreciperent mínoranauígía:ac daret opera,ne qua prefentííceret ad» uenti fuum hoftís. Forte imber repentínus& ingens cü tonítru eftufus adiumento fuit, fimuldg coepta texít. neque ením hoftes modo latuit, fed Atheníenfes quoque:quod cá pretereorum expectatíoné confcendere íufsiffet,foluerit, Paulo poft& tepeftas difcufla eft,& Peloponnefiorü ín confpectu fuít clafsís, quae ín anchorís pro Cyzícenorü portu ftabatín falo. V erítus ígítur Alcibiades ne confpectanaui fuarii multítudíne refugeret in terra: ducibus íufsís vtlentíus nauigantes fequerentur à tergo, oftendít fe c nauibu quadragínta, hoftes placefsíuit.Poftqua ludificati contépta paucítate quafi cü hís fold fu urü fibi certamé effet,atg íta ínfeftíin Alcíbíade íuerüt: cofeftím coorti ín pugnam ma» nus confetuere, At vtrelique ín dimicantes íam intulerüt fe, perculfi terga dederüt. Alci» bíadcsautem nauíbusvigíntí preftantífsimis,medíam perrüpens acíc,ad terrà fuccefsir, & extenfione facia inftítit fugietibus ex nauibus,multosq; obtrücauit. Míndaxti& Phar nabazum opem hís ferentes fudít,ac Míndarum firenue dímícantem ínteremit,Pharna^ bazus confuluít fuge. Multis interfectis fpolíatísqy naues omnes ceperunt: Cyzíco etia, cit idefletá Pharnabazo defertum& contrucídati Peloponnefij,capto, no Hellefponti modo confirmaueruntfibi,verüm etíam mari vi expulere Lacedemoníos. Interceperüt fcriptas quoqy Laconíce de hac cladead Ephoros líteras.Effluxerüt preclarg res, Mínda rus ínterijt,efuriunt milítes)heremus quid faciendum fit.In tàtum vero anímos fuftulere Alcibíadís milítes,tantosq(umpferüt fpírítus,vt dedígnaretur alijs milítibus fe fubinde victis ínuictos vbíq; comifcere.Nà fortenon multo ante ad Ephefum re à Trafyllo male geíta,zreum trophzum Ephefij ín opprobrium Atheníenfium erexerant. Flacc ímproperabant Thrafyllí militíbus milites Alcibíadis,extollentes fe& fuum ímperatorem,nec eosad cadem gymnaf(ia vt tenderent apud fe in caftrís, dignabantur. V t veró Pharnaba^ zus magno equítatu€ pedeftríbus copijs populantes Abydenorü fines eft adortus,fup """NT(^ P, f^ f 1-—* petías veniens Alcíbíades fugauít eum,perfecutusq; ad noctem vfq eft cá Thrafyilo:ac; tunc fe cum eo coníunxír,ata inter fe cogratulantes ouantesq ín caítra redíére, Poftero die excítauít tropheum,& Pharnabazí prouíncíam,nemíne íre contra aufo, ferro& igní vaftauít.Sacerdotes ibí alíquí capti,fed fine precío ab eo dímifsi.In Chalcedoníos, quod deícíui(Tent,pra(idiumd ac praetectum recepifTent Lacedemoníori, mouit arma: fed o mnem preda vbi cos íntellexítexagrís coactam apud amícos fuos Dithynos depofuifle, corü finibus exercitii admouít,& caduceatore praemíflo íncufauít Díthynos. Quí trepí^ £D L12 alcedó ex maríín mare r9! dites preda íllí tradíderunt,amícítíamq iunxerüt cum co. Dü Chal círcüuallatur,accurrít Pharnabazus ad foluendá obfidione,& prefectus Hippocrates cótractis copíjs fuis eruptione fecít ex vrbe ín Athenienfes, Alcibiades directa aduerfus vtrung acíe, Pharnabazumiín foedá fuga auertit, Híppocratem cit magno milítii nume: ro proflígatum opprefsít.Indead conficíendam pecuníà prouectus eft ín Hellefpontü. Selybríam íbí cepít:vbí intempeftiue ín perículi coníecít fe magnum. INam quí dedere receperant cí oppidum, fignum face conftítuerant medía nocie dare. Id maturíus facere metuvníus ex coníuratis,quí mutabat confilium, fubadií fuere.Igítur cum effetfax fubla ta exercítunondum parato, raptís fecum milítibus ad trígínta,€ relíquís propere fequí íufsis,curíu contendit ad mznía.Porta eí patefacta,adíunciísqy ad xxx.fuos cetratís vi, gínti fimulatg; vrbem írrupít, fenfit Selybríanos ex díuerfo armatos ínuchere fe. Cum veró fub(ifteatí nullaappareretfalus,St ad fugam capeffendam, in ímperíís fuís femper ad eam díem ínuíctus, efTet ambítiofior:tuba filentio índicto precepít vní ex aftantíbus pronuncíare:ne Selybríani ín Atheniefes arma fumerent. Hoc edíciit partím fegniores 5 fecítad certamée,ratos omnes hoftes íntra moenía effe,partím fpe erecti ad pacíficatione fucre. Dumínter cogreffos vltro cítroq; verba fiunt,fuperuenerüt copíze Alcibíadís. Co tJcíens autem íd quod eratnonabhorrere à pace cíues,metuitne vrbem Thraces dírípe^ rent.frequentes ením erant,qui Alcíbíadís eratía& beneuolentía adducti ftrenuá pra^ ftabantín bello opera. Quareomnes eos emouítoppído,(üpplícesq; níhil víolauít Sely^ bríanos,(ed exacto ftipedío& prefidio impofito dí(cefsit, At pretores, quí Chalcedoné circumfidebant,pepigerunt cü Pharnabazo fadus hí(celegibus:vt flipendia preftaret, & " [^ 49 Q 10 30 ^ o |Q: 10 49 10 20 30 4o $9 Alcibiades. 87 & Chalcedoni íterü ín dítione cederent populí Atheniefis,ne fines Pharnabazí Athe. níenfes íncurfaret: Pharnabazus Athenienfiü legatís ad regem duces& fide publícá da rct, Poftquá ígitur poftulauít Pharnabazus,vt reuerfus Alcibiades etía ínfoedus íutaret: abnuít,nipríor ile íuraffet.lureíur&do vtríngr preftíto mouítín Byzantínos,quí defecerit,vrbemq eorü círcumuallauít. Cumveroó Anaxilaus& Lycurgus adíunctís quibufda alijs vrberecepiffent eí pacta íncolumítate tradere, fermone difsipauit rebus nouis fe cir caloníam exortís reuocarí:ac de díe omní cum claffe difcefsít. Noctereuerfus& cá milí tibus armatís egreffus ín terram tenuítfe(ilentío fub moenibus. INaues ín portü ínuectz, & impreísione íngenti edíto clamore,tumultu,& ftrepítu facíétes,(imulre ínopínatator pídos Byzantínos defixerüt,€ fentiétibus cii Atheniéfibus líberá fpacíii, quod omnes e(lentínportum& cla(fem íntetí, Alcibiade recípiendí dedere.Haud proceisít tame res fine certamíne. fiquíd£ quí Byzatij ín prefidio erat Peloponnefij, Boeotij,& Megareéfes naualem manü auerterüt X redígerunt ad naues:cíi Atheníefibus, quos ín vibefenferat effc; infefta acíe manus coferuerunt, atq; acrí comíffà pugna Alcibíades ín dextero cor» nuvícít, Theramenesín finiftro.Hoftes,quos Mars relíquos fecít,víui ad trecétos ín po teflaté venere. Byzantínorü poft prelíanemo ínterfectus,neg; patría pulfus. Hís ením codítioníbus aperuerát illi portas,atq; hecreceperát,omnia fua vt ipfis falua foret. Qua; propter prodítíonís Anaxilaus Lacedaemone poftulatus,non deformauit factis fuit ora» uone.negauit ením cíue fe Lacedemoniü,fed Byzantínü:cü no Spartà cerneret,fed Byzantii,ín praecípite cafum adductum vrbe circüuallata, nemíne quícquà importáte:comeatum,quí pre maníbus effet,Pelopóonefijs€ Boeotijs cofumentíbus, Byzátinís veró cüliberis& confugíbus efurientibus,non prodídifTe hoftibus:fed bello& calamítatibus exemíffe patríam fua 2emulátem Lacedaemoníorü excellentifsimos, quibus vnum tantü e(echoneftü& iuftüi,quod ex re(it patrías, Grata fuit Lacedzemonijs oratío,(lloscg iudi» cío liberauere. At Alcibiades íam vifere cupiens penates, vel potíus totíes fufis fueatís hoftibus videri affectás ciuibus, vela fecit. Naues Atheníenfium vímagna dypeora& manubíorü vndíg; adornata erant,magnü agmé trahebat fecü captíuarü, plura d eporta bütconcifarüab fe& oppreffarü infígnta,quze ducentarii omnes explebát numeri. Que vero hís Samíus Durís,qui ftirpe fe ferebat Alcibíadis attexít, ad tibíaeum remos cóci^ taffe,caísícos modulate Chryfogono Pythíoníce,hortatoré Callipede fuiflz uragaedíarühíftríonem ftatis, xíftide,& relíquo cultu, quo prodire ín fcená folítus etat, velatum: nauem przetoríam velo purpureo ín portü decurrílTe,q:raíi vínofus comeffabundusty ad uentaret:eaneq; Theopompus, neg; Ephorus, neq; Xenophon prodídit. Neq; íllá veri fimile fitab exilío& aerünís tantís tam procacíter cái Athenienfibus egiíTe ín redítu.Imoó etíam ínuectus ín portum tímíde eft:neg; cum ín portu flaret,piíus ex tríremíafcenditín terrà, quàm ínforís confiftens praftó víderet cotobrínum fuum Euryptolenüamícosqs atq; neceffarios frequentes,quí prodírent eí obuíam,& ínuitarent. Pofi quá defcendit,re. líquos duces neafpícere quídem dígnabantur homines,quí obuíá proceíTerant: fed co^ curfu ad illum facto plaudebant, falutabant, profequebantureum coronís redímibant quíadíre poterant: quínon poterat, fpectabant illum à longe,íuuenibusd; monftrabant fenes. Multum etíam lachrymarum permixtum publícz erat letítíae,& recordatio cü hís letísrebus cladíum fuperíorum:reputantibus íjs no futurum fuitTe vnquam ab Sícilía vc decídiffent,vel vlla ípfis alía elapía fpes fuítTet,(i ea tepeftate imperium& exercítum re. líquí(fent Alcibíadí: quando tunc, cum cíuítate fuícepít marí prope expulfam, terra víx fuburdíatenétem,& domeftícís díftractam fedítíonibus,ex relíquijs excítatam exilibus atqj debilibus,non ín priftínum modó maris reítítuerít imperium, fed terra q ucqg hoftíü vbíg victrícemreddiderít. Ac lex ante de illius redítu perlata fuerat ex Crítíe Callefchri filij rogatione,vtípfehífce elegijs commonens Alcibíadem beneficijs cecínit: Incetu populi dixi banc, fententia qu te Cum plaufu letum ve[ltuit patris. Hc efl ad plebem per meipfa vopatio lata, Hoc tibi fit pignus, quod mealineua dedit. lbíaducato ad concione populo procedens Alcíbíades,cá fuas defleuiffet,deploraffetdg calamítates:populit pari& modice caftígaffet,omnía aut& male fortune fuze& ínuido affcrípfi(Tec fato,plurímiidg de hoftíumfpe di(Terui(Tet,& ad fumendum anímü íncitaffet €os:coronís aureís donatus eft, ac terra maríqp imperator cü libera poteftate creatus, Scí uerunt etía,vt res familíarís ei reftitueretur,adhaec Eumolpídz& pracon es,quas fecerat h az Alcibiadesrecipit Byzantium, Anaxilai forti tudo, Álcibiadis in pt triam redciiis, catio, Populi Atbenienf.ad Alcibiade yifendi,cocurf. Alcibiadi impe» rium delatum. aes persone speres * Plnteria Mineruee, Alcibiadis redi tusmalum ome, Alcibiades myfteria reftituit, Ü Alcibiadis fecitda expeditio, Alcibiadem[ua ipfius rerum ge fiarum| gloria cuertit, Lyfander. dux Lacedem. uicit Atbenienfes, Alcibiadis eu bernator Antio cbus prelio na1 wali efus. Alcibiades pregitur iterum cd lumnijs. 28 Plutarchi populi iuffu,denuo expíar&t deuotiones, Quas cum expíarent caeteri facerdotes, Theo, dorus:Ego veró,inquit,níhil in illius caput,fi níhíl remp.leefit,execratus fum, In hoc Al^ cíbíadís fecundo rerum curfu,conturbauit tamé nonníhil aliquos ípferedítus artículus. Quo ením eft díe ín portum delatus, Plyntería Mínerue agebatur, Hec facra Praxíergt' dzarcana vige(imo quínto diefacíunt méfiís Thargelíonis,omnemg; ornatum dez detrahunt,& fimulachrum eíus operíunt:unde hunc díem habet precipue populus Athe: níenfis inter nefaftos feríatum, Non volens ígítut vel propitía vífa excipere Mínerua Al cibíadem,fed íntecta facie auer(arí eum& reijcere. Verüm fuccedentibus Alcibíadi ex voto omnibus,dum complentur centum triremes, qua profectura íterum ad bellum e^ rant:cupído quadam oblata Alcibíadi non ignaua eft, quz tenuít eum víqy ad myftería, Nam vt muníta Dicelea fuít,& ínfeftam hoftes,quaítur Bleufina,víà tenebant, nullam ceremoníze, qua per mare agebátur, fpecie habebát:fed praetermíttebátur neceflario f^ críficia,trípudía,atq; multa quae ín ítínere agebantur facra, cum Iaechit deducüt. Praecla^ rum ítag exiíftímauít Alcibíades,& ad deorá religione& ad homínülaude, ut facris ve» ter rítü reftítueret:profequées terreftrib.copijs facrü& praeter hoftes ftipas. Síquíde Agím fe maíoré ín modi,fi quíefceret, deiecturü& fracturüi,autfacra& píà pugna de fan Ctiísimis& maxímís ceremonijs ín cofpectu patríe íníturi,atdp o€s habiturü cíues vírtu» tís teftes fuz, Vbihaec ei deliberata funt,Eumolpidísqg& preconibus denücíauít,fpeculatores pofuit ín vertícíb.montí&,& lucís príncipió certos antecurfores premífit. Sacer» dotes, myftas,& myftagogos accípiensatg; armís tegens, ríte deduxit& fine firepitu, amplumg exhibuit X auguftum illius fpectaculü expedítionís, quà appellabát candídí Hierophantís& myftagogifunctíone.Quía vero adoríri eum nullus aufus eft hoftiü,reductis ín vrbe facrísfu(tulít animos, praeturamq ín eà euexít exíftímatione, ínexuperabilís& ínuícta vt haberetur fuís aufpícijs.Infíimam veró& egenam plebem vfq; adeo il lexít,vt níbil aeque atc; eum aueret tyrannum habere, dícerent& nonnulli€ eumadiret hortantes:ínuídíam opprímeret,plebífcítalegesq; tolleretac nugatores, qui euerterent Remp.quo cítra calumníarum metum agerct,& res gereret. Atq ílle quíde, quídínanimo habuerít de vfurpando domínatu,íncertü eft. Príncípes certé cíuítatis metu perculfi infliterunt,vt prímo quoq; tempore conícenderet, decreueruntip ei cümalía, tum quos eivifum e(let collegas.Soluít ígíturcum centü nauíü claffe, Delatus Andrü, cíues& La. cedamoníos,quotquotfe eí obtulere,cócidít:no cepít tame oppídüi, quod quíde femen aduerfus eum comuníü críminü prebuit aduerfarijs,Equíde exíftimo Alcibíadé fiquem vnquam,ab fua ipfius couulfum gloría.Q)ua ingens cum effet;audacía& prudétíz eius ex rebus collecta preclare geftís exiftímatío,fufpectum eum reddebat ficubitítubaffet: quafires fibí nó effet curze,neg cuíquá fides fiebat non potuíffe. nà feduló agente níhil non valuí(Ie arbítrabátur affequi.Expectabàt etíà Chíorum fubactorit& relíquze loniae nuncíü.Quare molefte ferebant nó cofeftím omnía,neg, eucftígió adferri tranfacta:non reputátes zraríj anguftías,quib.bellti gerés cum homínibus,quib.eratrex magnus prae bítor,fubínde haberetneceffe relícto exercitu ad ftipendiü proficífcí,& ad comeatit explícadá:Etením nouífsimü crímehínc emanauiít. C)uippe Lyfander cum ímperío ab La cedaemonijs ad claffem míffus quaternos obolos pro ternís, ex fubmíniftrata à Cyro pe cunía,nautís dabat ín capita:híc veró cum egre íá ternos fugeereret,ín Caría ad pecunía coficienda cotedit, Que at praefecerat clafsi Antíochus, bonus quíd€ erat gubernator, caterü vecors&€ lícentíor. Cui cum ímperatit ab Alcibíade foret,etíamfi lacefTerent eum hoftes,ne przlío decertaret:eó prorupít proteruíze& cotemptus, vt cópleta naue fua& altera praeterea de claffe,Ephefum ínfeftus pergeret,& nauíü hoftilíit proras cum íngen^ tí petulatía factorü díctorumdq fcurrilíü praeueheretur. Híc prímó Lyfander paucís prouectus nauíbus eft,atq; eum ínfecutus, Atheníefib.tota clafle eí fubfidio veníentíbus, fo^ luítítem fuas ac potítus víCtoría ipfum ínteremít Antíochüi, naues multas fimul& capt ta cepít,trophzeumqy excítauít. Ad e& nuncíü regreffus Samü Alcíbíades,& cü tota clat fe ín alt prouectus,prouocauít Lyfandrii. V erü ílle hac victoría cotentus non mouítfe, At ex ijs,quos habebat ín exercítu Alcíbíades maleuolos, T'hrafybulus Thrafonís filius inímícus eíus, Athenas profectus eftad ei críminadiü:íncefisqy ínímícís vrbanís eius,pro cócione omnía díxít Alcíbíade perdídiíTe nauesq; amififfe, quod ageret ínfolétíus ín ím^ perío:cuíhomínes imponeret,qui ex cópotatíonibus& nautíca dícacítate plurímü apud cü pofset,dit ipfe ad pecunia faciedalíbere vagaretur,vínog;& luftris cofectus atq; ínter fcorta Abydena& lonícaín omnéprotetuía proíecius effet) hoftib, ín propínquaftatío» né HE) 10 20 20 39 39 1 40 49] ] | i Í 1 ] I r f 5o soí E i y . n n é t Alcibiades. 89 neagentíbus. Obiecerüt item arcé,qua ín Thracíaprope Bifanthen munícetat fibi rece. pti, quafi víuereín patría autnon pofTet autnollet.Ita impulfít Atheníefes prodíta fua ín illum íra€ fellejalíos legerunt pratores. Quibus cognitís percítus metu Alcibíades ex cefsítín totü caítrís,cofcriptod; externo mílíte,liberís Thracíbus belli fuo nomine írttulit. Magnam argetí vím ex praeda coegit, fimul finítímus Grecis fecurítatem prafiítíta barbarís.Cum veró praetores Tídeus, Men ander,& A dímantus cunctas,que tunc Athe níenfibus erant, naues ín Aegos flumíne tenerent,atqy íd haberent ínftítuti, vt quotídíe infeftí peteret Lyfandrum,quí ftatíonem habebatapud Lampfacá: fub luce laceffentes eum,índe retro redirent, díemdy foluté& fupine traducerent per contemptum hoftíum: 10 Alcibíades,quí ín propinquo agebat,haud floccípependit íd vel neglexít,fed equo ad. uectus íncomodam flatíone docuit eos delegíffelocís ímportuofis& oppído caretibus: elongínquo auté neceíTaría Sefto petere, X finere focíos nauales, cum ín terrà defceditz fent,quo cuíufg; anímus ferret, vagos palarí:cit clafsís Ípfis obiecta flaretadvníus íuffum imperatoris omnía facere obfequenter affücta. Hzc monetí Alcibíadi& ad traducendàa Seltum dlaffem hortantí, non aufcultauerunt praetores. l'ídeus ínfuper contumelíofe,vt faceretímperauít.neg; enim penes ípfum fedalios effe Ímperíum.Ita Alcibíades fufpíca tus etíi noníhil ín tjs prodítíionis,abícefsít& ad familíares,quí ex caftrís ipfum profeque bantur,díxít:nifità infigni cotumelía effet affectus à pretoribus,paucís diebus copulfu^ rü fuifTe fe Lacedemoníos,vtclaffe co nflígerét cum ipfis,aut defereret naues. Vífus quí20 buídaíd eft oftétandí gratía íactafTe, alijs dixifTe cofentanea: fi"T hracibus ex contínentí ímmífsís multís íaculatoríbus& equítibus oppugnaret quateretq; eorum caftra.nà pec cata eum Atheniefium res ipfa breuí coprobauítrecte peruídi(Te, Siquídé cü fubíto hos & ex ímprouífo adortus Lyfander efTet,octo naues cá Cononc fole cf gerunt:relíqu paulo mínus ducentz captz atq; abftractze. Tría millia capitum cepítatq trucidauít] fander, Athenas quoq; breui poftín poteftatéredegít;naues ínflámauiít logos muros: Es ruít.Hínc Alcibíades formídíne ím peratíum,terra ía maríqy Lacedeemoníorü, fecefsít íri Bíthyníam,magnamdvím deportarí curauít pecunie, magna tulít fecum, maíoré etía ín uadegebatarcereliquít.In Bíthynía índe magna fortunarum fuarum parte nudatus& 8 8 P ab íllíuslocíThracibus exutus,ftatuít ad Artaxerxé contendere:ratus n6 deteriorem fe l'hemíftocle experímetum agedregi probaturum& melíore caufa. Nec, eni ciues fe vtillum,fed pro patríaaduerfus hoftes operàa fuà preftatur wu» o 1 C poftulaturum à adeumín Phrygia, egítq; apud eum:ínuícem colens eum, orífice habítus. At Athenienfes cgreferebat velímperfum fibi extortà. V bí vero libertate quoq: íís idépta, trigintarectores Lyfander fmpofuit vrbí:quenon venerátín mentem,cüm effe poflent incolumes, rebus íam proflígatís perfpexere, lamentantes ci morantesd; peccata& imprudetíam fuam,quorum ducebant maximum altera ín Alcibíadem índígnatíonem, 'amq profectus fuit níhil Ípfefecus merítus:fed íncenfiín mínilirum, quí paucas naues fcedeamiíferant, fcedíus ipfi przeflantífsimo bellícofifsímcq: cíuítatem fpolíauerunt ím^ 49 peratore, Adhuc tamen ex przefentí rerum ftatu fpes quzdam vtíq affulgeba haudfemel effe íncolumí Alcibiade derep.Atheníenfeacté&.Quí enímanté nó(atís habuílletín ocío& quiete víuere exuljnenunc quídem,fi res falue fint ípfius,eum Lacedze moniorum fuperbía& tyrannorüneglecturü contumcelía.Hecno fomníare:quádo tríoínta íllís quoq; ín mente venít curi agere, fed T fedi uertere quíd ille molíretur vel deliberaret. Poftremó docuit Lyfandrt acedzemoníos, dum reíp.arbítríum apud populum Athenis foret nere:& vtplacidé& patíenter paucorü dítíoné Atheniefes ferar t, acqui rebusprafentíbusno permíffurum Alcibíadé. Ceterum n6 príus h« | runt, quàm à magiftratíbus vrbanís eft S cytala allata, quz íuberet,vt Alcib 50 Ítue íllí quog folertía eíus& ín rebus geredísfelícítate tímuerüt fiue Z gratie. Cü igitur mí(To nuncío Lyfander ad Pharnabaziütíd eímáda ille Mageo fratri& Sufamithrí patruo hocfacínus delegaflet: a vico quoda Phrygie,eratqy vnd amica Tímandra.Ei ímago fecundü« oblata eft. V ifus eft amicae effe amictus amículo,& ín vInís ill: meremore foemine;pígmentod;& fuco iíllinere. Altj víditTe e nt mo obtruncarí,& corpus fuü comburí:atg; hác fuiffe ei fpecíé no multo ctiatunt. At illís,q mifsíad eum fuerüt,no fuítanímus comittere fe ín d ied corona círcüfufi fuccenderunt ea. Quareanímaduería Alcibí 1 Alcdbiadi adimunt Atbeniem fcs imperium. Alcdibiadis fa]utare confiliit cótemnüt Atbenienfcs, Ct, Alibi. Bi by mn P rorá2it. L»yfatder zo.tyrannos Atheni 2hh imhnabur eJib, impoJutt, Ya pocntteta, Scytala Lacotica. "Timándra. Alci biadem fune Fat.videAemyl, Probum. Lais Corinthia meretrix, Marciorum familia. Coriolati ingemum, u[arum fru eu. Virtutis vocdbulum quid fignificet. Coriolani primamilitia. Coriolanus covorn ciuica domatur. Corone qucrcce bonos. Quercus preflantia. Liu.dec. z,lib.8. Glorie fludium in Coriolatto. Plutarchi pleraqy slomerata ígní iniecit,aclacerna fua círcü finíflra ííntorta, dextra firictitenes gla díü deiecit fe ín igne,ex quo ínuíolatus ante euafit, quá deflagrarét veftes,barbarosqy co fpectu fuo dílfipauít. Nemo ením preftolatus eft e&ijneq; comínus cógreflus:fed eminus E iacula& fagíttas íngeffere. Cá ad e& modü cecidiffet,& recefsifsét barbarí:fuftulít Tíma dra cadauer,fuísqg obuclatit& ínuolutii tunícís ex prafentí copía fpledíde& prolixe funerauít. Hui? ferüt filia fuiffe Laíde, que díctafuit Corínthía, ci Hiccarís Sícilíze oppídue lo fuerít captíua abducta. Nónulliin cterís Alcíbíadís fato hís affentiütur: authore cz dís tamé no Pharnabazü fuiíffe,neg; Lyfandrü,neg; Lacedemoníos: fed puellà Alcíbíadé nobilíslocípellectà ín cotubernio habuiffe, cuius fratres grauiter cótumelíaferentes, domum ín qua degebat Alcibíades,inflámaffe;atg íllá fe deieciffe, vt díctum eft,& per ignem erupifle.: .. C. Marcius Coriolanus. "ARCIORVM gésRomceínterpatrícíos multos dedit claros víros, *4l ex quib. Ancus Marcíus fuit INume ex filía nepos,quí poft T'ull& Ho I4(tilii regnauit. Ex hacfamilía ecía P.et Q.. Marci fuere,quí magnü& I: infigne aqueductü Rome fecerüt:& Ceforínus, que populus Roma i nus creauítiterü cefore. Poftea illo fuafore fanxerütlege,ne quís eum 9 C magiftratübís caperet. At C. Marcíus,de quo hícagímus, fub matre 90 comodís,ad vírtuté came& clarítate obtínedà nihil effe ímpedíméto,que alíoguín occa fionéprebet ímprobís ípfam culp&di etinfectádi:velut íncuría ipfos labefacíat.Ide hícte ftímoníü perhibet íllís,quí natura arbitrátur,(i generofa fit€ bona, deficíatur aüt inftítu tíone,ficutfoecidü agrü,q cultus nó fit,multa fimul cá vírtutib.vítía edere, quà quídé robur& firmítas adomnía eíus métís magnos extulít€ valétes ad vírtutéímpulfus,Cotra índulgés ímpotentib.írís,inflexibiliqg peruícacíae cofuetudíne ci homínib, eíus praebuit nec facile neg comé.Sed q efus aduerfus voluptates,labores et pecuníam ímmotü aniími extollebát,)nomínabátg eà cotínetia,(uftitia, et fortítudíne:e díuerfo ín cogrefsib.ci^ uílib.abhorrebát vta grauí,trífti,& ímperiofo. Nulli ením ex Mufarü placídítate ferunt e mortales maíoré fructü,à quod íngeníü doctrína€ ínftítutíone mollíat,vt amplectatur 3o per doctriná mediíocrítate,& Qd eft ímmodicü deponat, Omníno habebat íllís quídé t€ peftatib.Roma prz ceterís vírtutib.artes bellícas€ militares ín honore, C)uod cofírma tur ex eo, q virtute illíab vno fortítudinís nomíne deducüt:et cii eo peculíari vocabulo fortítudíne nücupet,cómuniís fit tam€ generís appellatío. At Marcíus ad certamína bel^ líca fupraalios pnus,mox à puero arma tractauít, Nec vero effe vfd ufui céfens accerfita armahís,natíua€ geniítíua quí no habet expedíta atqj ínftructa:íta corpus ad omnís ge neris pugnáparauit,vtad curfum agilís effet,et podus haberet ín prehedédo luctísqg bel licís difficile extricatu. Quiígitur cocertatíone cü eo demagnanímítate& vírtute habebat,vbi fuccüberet,corporís eíuscaufabátur ínflexibile robur, et nullo fatifces labore. Pxí ma(típédíafecítadmodü adolefces,quo tepore T'arquínio,qui regnauerat Romze, dein 4o defuit expulfus,multís przlijs pflígato& nouifsímà facienti aleà plerüqg nome Latínü, plurími etía alij Italí focía arma iüixerát,&C Romá molíebátur reducere: non tà quod ftuderétíllí,qd vt populí Romani íncremeta,que fufpecta habebát&€ inuifa, detraherent.In hacpugna,quz fzpíus ín vtrágiparte varíauít,Martíus ftrenue dimicans ín cofpectu di» catorís milite Romaniti,quí prope eü fufus humíerat,no deferuít, fed protexit, ínferentem ferepulít& ínterfecithoftem. Itag; victoría dux potitus illum ínterprímos corona quercína donauít.FIzc ením eí,quí feruauít cíuem, de more datur: fiue quercit potífsi^ mí ín honorehabuerínt caufa Arcadü,quí Glandíuorí funtab oraculo appellati: fiueo facilis vbígy fit ducibus huíus copía arborís,fiue facra louí vrbíü praefidi corona quercica ríte daríferuato cíue cefuerínt. Eft aiit ferar arborü quercus fertilífsima,& vrbanarü ro» buftífsíma.Erat quoq ex ea cíbus glas,& potus melítíá.In obfoníü etía plerafq; feras& aues preebebar,ad captura feres víícus, Fama tenet vífos ín ílla pugna Caftore& Pollu ce,atq; mox à prelo manátib.fudore equís cofpectos in foro nuncíos víctoríe, quo loco propter fonté zdes eorum extat. Vnde díem víctoríz Idus Tul. T yndarídís cofecrauere. Atqui íuuenum anímos tenuiter gloríe cupidos clarítas& honores,fi delatí mature fuerüt,reftínguüt,cítoqy explétfitím eorü& auíditate:folída veró& firmapectora alüturor namétiís,illuftraturqg quafi veto ad ea, quz putátur bona,excítata. ING ením quafi merce déaccipíát fed pígnus det, deferere erubefcüt gloría fua,& no 1j(de factis ei fuperare.Eo animo I9 — eductus vídua,patre orbus:folítudíne docuit, etfi alijs fit obnoxia ín: 2 o 50 40 $0 pu add Sauh mà(0e ü à CB NL da iius -— A ha A. du "P itt aub— ils itte ass uu uM. ü AAA GEM—— A9 10 m o 40 $0 M. Coriolanus. 9l anímo ci effet Martíus, emulation fibi pfe propofuítfortitudínis,fempd recens conte dés elfe egregijs factís, decora decorib,coníunxit,& fpolía cumulauit fpolijs:effecítg vt cü fuperíoríbus infequetes imperatores de honorib.& laudibus fuis certarent, quo illos fuperarent. Neg, certe,cit fepíus pugnatum ea tépeftate à Romanis fit,complurag gefta bella,exvilo fine corona vel donís elt regreffus. V írtutis alijs gloría finís erat,huíc gloríe corjofani infi. matrís gaudíum.INam vbilaudarí ipfum lla audíuifIet,& donarí vídíffet corona,lachry^ gnis in matreni másq przlztítía eflet coplexa:íd fummo fibi honori felícítatígg ducebat eíle. Nepe aíüt picta. de qua Epaminondiá quoq pre fetulifTe hc affectü:quí, quod Leuctrícü fuum duct& palmá Val. Max.lib.s, pater€ mater etía tum fuperflítes vídilset,ín maxima repofuit felicitate(ua. Ceterü fuít. cap. in cant& ille beatus, quod vterg; pares fit eí eratulatus, eiusd fuerit particeps letitig Mar cius,matrife putás patris quoq více beneuolentía debere, Volumnia no fatíebatur oble canda& coléda, Vxorem ínftante ílla€ precáte duxítatq; vnoín tecto cum matre,na^ tis(ibi íaliberís)habítauit. Cumià nomen effet eíus ín vrbe& opes ob virtute íngentes, fcditío ínterfenatü,quí tuebat opulentos exorta eft€ populiüi;qui per& fe grauíter puta» batopprímíà foeneratorib. fiquídé medíocríter locupletes pígnorationíbus& auctíoniz n busomníb.exuebant fortunís. Quí prorfus erát ínopes,eos ipfos ducebát,etcorporare, Foneratoru 4 ncbantnexa vulnerü cícatrícibus oppleta€ confecta, obítís pro patría expedítionibus rhe Rene, quarü fubíerant nouifsímá contra Sabínos:cá dítiffimí quíqroftedíffent felenius cü ipfis acturos,€ex(enatus decreto fpofor conful M. V aleríus intercefTiffet. Caeterít cum ín eo quoq przlio egregía opa mílítü enítuifTet, hoftesq; czíi effent,neq; quícqua remitteret tamefoeneratores, curía aát díffimularet promífforü memínílTe, ducíq; denuo cíues& pi gnora capi permítteret, tumultus vero índefedítíogy occuparetfoeda cíuítate,neq; motus populí hoftes fefellí(fet fed inducto exercítu fines Romanos vaftarét;habétibusq, dele^ &ü iuuentutis cofulíbus nemo refpóderet ad nomé:tunc íterü díflon e fentétíe fuerüt ma giftratu. Pars fubueníendü cenfebant pauperibus,níimíumq rígore laxandá íuris. Alij cotrà fenferüt,ínter quos erat Marcíus:no pecuníz íacture tantá ratione ducens,fed inítíá hoceffe procacítatís& cotumacíz ínfurgetís aduerfus leges plebis.Id fi faperét,vt op primeret€ extíngueret, hortatus eft. Senatu hís derebus crebro paucís díebus habito, necquícquá expedíete plebs repente cofpírans,acfefe mutuo cohortata excefsítvrbe,et inmonté,quí nüc Sacer appellat;trás Aníené amne fecefsit, Quíeti fine vlla víolétía, tan Plebs Romana tü vibe feíam dudiü fremebàt pulfos: aera;aquá,locum fuppedítatuta vbíg: ad fepulturà in sacrum mon Iraliaquibus nihilo amplíus fint colétes Romá habíturí, à vt pro díuítíbus milítàtes vul. tem fecedit. ncribus cocídantur& vítà profunda. Id tímétes patres ex maíorib.natu moderatífsimü quéq;& maxíme popularé míferuntad plebe. Prínceps legatíonís fuit MeneniusA gríp Liu. dec.slib.z, pa.Híc partím obíecrás,partím fenatiü defendes,ín extrema oratíone ad figura peruulga Menenij Agriptam fabule delapíus eft* INam oes hominís partes coíuraffe aít contra ventre, queftasío- peoratio dc có lüignauü inhomíne& ímmune quíefcere,omníaq íllius queríauíditati ingetífuolabos cordia. re X mínifterío:ventre veró ftultína earü derififfe ignorantíü recipere quíde alimenti in^ tra feomne,fed reddere íd ex fe€ diftribuere in alías. Eade, inquit, ratío Quirites patrü eft vobifcü.ná rectéatqs ordíne deliberata apud cos confilía cceptag; omnibus vobís ad. ferüt& dífpertiüt vtilítateatq; fructa. In concordíá deínde coceffum eft, poftulauerütq à fenatu& obtínuerüt, vt quíngy vírí crearetur, quibus auxili] latío effet, quí nüc tribuni plebís vocatur. Prímos creauerüt,quos feditíonís authores habuerát,*lunium Brutü& Tribunori ples Siciníü Vellutum. Cíuítaterecóciliata plebs cofcftím arma cepit,& obnixéímperataad bisinii.—— belli fecít. C. Marcius quanquá necipfepopulí víribus elanguefcéte príncipi potentía s. hi e lztus fuít,parítergy nobilitate pleriq; vídít anímatà, íncítauíit eà tame ne cocederét ín de- rper mé fendéda patría popularibus: fed incüberet, vt cognofceret vírtute potíus ipfamquám o^ dofus fit locus, pibus antecellere.Porró Volícorii gentís,quibufcii gerebant belli, caput Coríolí erant. Quávrbem cü obfideret conful Cominius,reliquí Volfcí trepídátes, omnib.collectís vi, ribus ín cofpecu oppidi ftatuerunt c Rom. coflígere,atq: duabus ex partíbuseosado-.. loritobfl riri. Aduerfus íd Comíníus bipartíto exercítu,extrà ínuadetib. V olfcis ipfe occurrít,& TX Cone oreet tü Lartíum vírum ínter Romanos praftátifs. reliquit ad obfidione contínuanda.Ibi con,"^ téptoCoriolanicaftrorü prefidío eruptionefecere, ínuadétesq; Romanos prímó fupíores fuerunt, eosip íntra valli víqsínfequebátur, Híc Marcíus ciimodíca manu procurrit, czisq quí fe primi obtulerüt,atquealiorum retufoímpetu, Romanos alta vocead repe tendam pugná vocauít, Erat ením,qualé effe Cato voluít milítem, non manu tantum& gladío,verum& vocís contentíone& obtutu vultus terríbilís afpicientí hofti atop íntolerabilis, Concurrentibus multis& fc ad illum ageregatibus, receperunt fe pauídi hoftes, ^ Corioli oppidi captum, "reflamentumilitare. Coriolaniopera vincuntur pre. lio Vol[ci. Fortis militis '"Ox. Marcio babiti bonores. Valer. Max,li. 4.64.3. Coriolani continentiain bono vibus accipiendis. Coriolani cotitur Martio. gnomen decer- inuítum ,vtaccípíat, cogere 92 Plutarchi Neg; hact tenus fuit cotentus;fed tergistahaiteonm, Se& effufc fugientes vfq; ad portam egít. Ibí Romanos contéplatus non vl tra perfequí,hoftem qu MASA a Rei Taot íngere retur telorum;;neque, vtpermíxtus fugientibus ín vrbem virorum p kn ibelfie coforum armiatj tenentíum írrumperet,fubftituere vllus anímo auderet:ínflitít tame 1 hortatusqy eft; atq; íncendít fuos,patefacta vociferansa fortuna ínfectantibus magís i quimfugien tibusp ortam, Cum fequí nífi paucí detrectarent, vía per medíos facto hoftes magno ímpetu, ín oppídumvná: cum hoftíbus írrupit: neqy quifquam erat prímüm, quí reftare' eife auderet obijcere M bí deinde perpaucos inv rbeanímaduertit, quiprefto eí e(lentf & afsifterent: ínter medíos focíos fimul& hoftes agens, pugnam dícítu rincredí ibilen nus próptítudíne, pedum velocitate, atq; ardore animi in oppído edídifTe: fufisqg omni. 1o bus,ín quos eum tulítímpetus,partím ín vltímas vrbís parteis extrufifle;partím re eid rataarma abijcientíbus magnam cómodítatem Lartío índucedi ín oppídum Romanes dedi(Ie. Itaoppído capto, dum plerique ín eo funt exhauríe ndo dírípiendo occupa índígnatus reuse clamatrem índignam effe: fi dum conful& qui cum eo fin ea enís:collatís fortaffe cum hoftibus dimícent ipficíircumcurfitent ad predam, aut przedae coloreperículum declínent. Sed cum pauci parerent ei, quos prOptos videt, fecum tr^ hens pergít, quo procefliíTe fentit exercitum, crebro excítans agmen X€ adhortansne e languefcat: a RS deos precans, ne poft przlium,verum tépeltíue ad(it,quo certamen queatvná cum cíuibus X perículum fubire. Moris eratíd temporís ín acieftantibus Ro, ianís, cum am fumptut i fcuta effent& togam pracincturi, tefta mentain procinctu fa- 10 cere,& tribus aut quatuor: exaudíentibusnuncup are haredem. Id agentíbus militibus Marcíus, cá hoftís fub oculis effet fuperuenit. Ac primus eíus cófpectus ci paucís cruo^ re&(udoreoppletís venientis iníecít pauorem. Caeterum poftquam accurrít,conf fuligs exultans dextrá porrexit& captam annuncíauít vrbem, Cominíus att compl lexuseum & ofculatus eft: omnibus, quí vel ipfum fucceffum audiebant vel afl lequebantur coníe&uracreueruntanimí clama aueruntqr, per geret& pr zlíum comítteret, AcMarciusper cunctatus Comiteft queda um acíes inftructa ho ftíum,& vbírobur eoi locatum. Cum rbítrarife refpondiflecille, quz me Hs acíem obtínerent,cohor tíatium eífelon; gefortífsímas,neg e effeanímo vllís ínferíores. Ergo IMaxcíus,Q quít,petoq; me vt hifce cum ví rís illis oppon Ram STI llaudato animo eíus coceílit. 3o V t haftís coeptü eft pr narí, prouolantís ante acíem Marcij vím non fuftínuerüt, quíín fronteftabant V olící: fed partem eam a ciet ille;in quam íntulítfe, Siero 1 cü aciem hoftes vtríng: círcüagerent;cíngerentij Marcium armi jme fiteó delectam, quam círca feh abebat, cohorte. Hícacrí círca Iv multísqy breui fpacío cadentíbus ínftates valída íimpreílion infequendos conuerfi laboribus& vul neríbus graué rog: Eee] reciperet, Ilerefponí odo fidine conficíno effe víncentíun gis. Succubuít& reliquus ercítus, magnacdp edíta ftrages, m ri Marcio acceríito; couocatísqy ad praetortüreliquis, conícei cüm tam ob multas res felícit er geftas merítas grates e mum eum ínfieníbus tulít laudibus, cü partím illíu: fuiffet,partím teftís efIet Lartíus. Deínde exomir ipsuni. da,que eratíngés capta,antequa alij part trentur,íuffít eum amplius equü ornatum eí vírtutís caufa donauit, Cóprobar Marcíuse quamaitíeaccipere,gratamiy fibi effe contal mercedem non honore repud re vírilí Ig e ie id d 7" ma s tem fumere. Hoc díare, contentum fo inquit, praecipuam peto,quam mihíoro concedas. Hof virbonusX probus. Hicc aptus efl,atq; exopulento| prefTo calamitatíbus vnam fufficit demiffe SRCGPRPAS veneat. Ita Mar cium accl: amatío: pluresq;fuerunt, quíínuíctum eíus aduerfi quam vírtute ftuperentbell ícà. Quippe quí nonulla ínuídía& e ius honores affecti fuerunt, íllís quod tunc,eo quednóca pere ,díg gna caperet, eft vifus:atq; impenfius funtvírtuté eius sexofculatí,qua tanta bat quam eam,ob quam fuerat eametítus, Pulchríus eft ením pec acnon defiderare pecunía, quàm vtí ea magníficetíus. Vbíclamor8 üt ceri uit multítudinís,ít: iComiínius fatus eft^ Donailla comilitoi nes non potefti sre us& Dreimi H articv urinis cognomenque eí CRUCE A E nííiín eo Wed uendo res ipfa íam nos sprxu ind. HE 60 di ami e o gp o pa» p m p? —— m1 o 10 5( o o M. Coriolanus. 93 Huictertinomen habuit Coriolani. Vndelíquet clarífsímé,ex nomínib. proptiü fuiffe Caíum,alterü familíz vel gentí cómune Marcíum,tertíum ex facto fuifle aliquopóftvel ex cafu, velfigura, vel vírtute ímpofitum: ficut tribuerunt Greci ex re gefta cognomen Sotere& Gaallínícum,ex forma Phyfconé€ Grypum,ex vírtute Euergetem& Phíladel phum, ex felícítate Eudemonem alterí Battori, Aliquíbus regíbus dederüt cauílla ap^ pellationem,vt Antígono Dofone,& Lamyrum Ptolem co. Largíus funthoc genere vfi Romaní,ac quendam ex Metellís, quod díu ín publíco verfaretur fronte;in qua vlcus ha bebat,obligata appellauerunt Díadematum: AlíumCelere,quod paucís ab obítu patrís díebus,munus funebre gladíatorü míra celerítate maturauífTet exhibere, Alíquos ex na tíuítatís cafu: nunc quog; vocant Proculum, fi abfente edítus patre fit:Pofthumi fi dez functo: Gieminís edítís, fi(ublatus alter fit, faperftíté V opífcum. Ex corporísnota non Syllas modo& Rufos, fed& Cacos& Claudíos cognomina ímp onunt:probe affuefacíctes cíues,ne caecítate velalíud corporís vítíum probrofum ducantaut cotumelíofum, fedaures hís vt propríjs nomínibus accómodent.Caterü pertínent hzc ad aliud fcriben díargumentit. Vtbellá contícuítfedítione de íntegro excítauerunt populí duces,nulla quíde noua de caufa vel iufta offenfione: fed quae tumultibus eorü fuperioribus neceffa^ rio comítabáturmala,horü arrípuerunt contra nobilítaté velamentü.[ncultís& cfferatís agris,cum annone facultatéalíunde cóparandaz tem porabellínon permitterent, magna difficultas eratannonge.Quare vídentes homínes factíofi,neq; cómetcíum frumenti elfe, neg fifirabundare argéto populi: fermonibus& calünijs afperferunt locupletes veterí odíoímpulíos authores famis effe. Inter hazeclegatí V elítrís aduenére, qui oppídü dederent populo Romano,orarét& vt mítteret eà colonos.P'eftílétía enim ita depopulata op pídücrat,vt vix decíma pars fupereffet cíuía. V ífa ergo prudetibus eft percomode& in tepore necefsítas oblata V elíternorü:quía eare fubleuaturí annone díflicultate erant,& fcdítione fe dí(cu(furos(perabát:fi quod maxíme turbídá& à fedítiofis eratíncítatü, ve» luttabídam vrbís colluuíem& turbulentáreíecí(Tent. Hos ergo coníules recefitos ín co loni miferunt. Quo aüt cíuílíbus mederentur tumultíbus, czterís delectü ad bell VoL Ícícum indíxerunt: ratí ín armís,caftrís,&& comunibus perículís comífítos pernícíofos& inopes, populares X nobiles placabilíores ínter fe& amícítíores fore! Enímueró hic íntercedereSícíníus& Brutus fedítíofi tríbuni,rem fzuífsima vociferátes blandifsímo nomine eos colonía appellare,& homínes pauperes tanquáa ín voragíne detrudere: ci hos in oppidit aetís ínfalubrís,& ínfepultorü plenam funeri habítatü ablegent,fub alíenís et infeftis dijs: deínde n6 contétos partem cíuiü fame necare, parté pefti obijcere,etía bel, lá vltró quzrere,vt ne qua calamitas abfit cíuitatí,quonía vltra feruíre díuítíbus abnuat. Huíufcemodí oratíoníbus populus ímpletus nec nomína edebat apud cófules,& forde. bat eícolonía. Hzfitante fenatu tumídus íà faftu Marcíus, ínflatus anímís,& apud optí: mates íngens,propalá obíecitfe tribunis Et coloni quídem deduxerit, eosq quíín for» tt venerüt,erauíbus mulcis copulerunt mígrare. Cá veró nomína dare ín delectu pror» fus abnuerunt, ipfi trahés fecum Marcius clientes fuos& nonnullos alíos quos induxít, agr Ántíaté depopulatus eft. V bí magna ví frumetí reperta, magna etía abacta praeda »ecorís homínüqg ipfe omnibus abftínuit,fed milítes praeda plenos€ manubijs reduxit ad vibe, Vnde caterí poenítétía ducti et ínuídía aduerfus eos,quí abundabát,ínfeníi erat Mlarcio,eíusqy nomíne& opibus, quafí contra populum grandefcétíbus, offendebatur, Poft alíquáto petíjt Marcíus confulatü. Hic multi demítígabatur,€ rubor populo erat, vírü nobilitate&vírtute prímü tot tantísg; reb.gefítís fugoeíllare& przeteríre. Na de more petétes confulatum rogabat& prenfabant cíues togís ín comítijs fiue tunícís amícti: fiue quo magís ea fpecíe fummítteret fe ad petítione:fiue quo fübijceret oculís,quí cícatríces habebát,perfpicuas vírtutís notas. IN eq; em ex populífufpícionelargítíonis X ambitus difcínctü volebat& fine tuníca ad comítía progredi candídatüi.Seró ením& multís poft feculis nundínatío& red eptío fubit, ínteruenitqg comítíalibus fuffragíis pecunía. Hinc iudícía& caftralícítatíonibus co nftuprata, X armís argeto expugnatis refpublíca ín do^ mínatum vertit.Nam fcíté profecto ille, quícunque díxít,prímum euerfum populum ab ifto prímo, quíprímus epulís& largítíonibus eum delíniuít, Caeterüm vídetur occulte hzcpeftís& fenfim obrepfiffe, nonilícó erupitfein lucem Roma. neque ením conftat, qui Rome populum vel íudícium princeps pecuníaredemerít. Athenís veró memorant Anytum Anthemíonís precío delíníui(le princípem íudíces prodití Pylíreus belli Pelo. ponefiaci exítu: quo temporeaurcü adhuc feculum& fincer Romanü forum i ebat. -OIIO Notüna propria apud Ro» manos, Cognomina vtta de impofita.P1i, crob. Salurn.li, 1.64, 6; Seditio. Ron propter famem, Velitras colonia ob peflilentiana deducta, Coriolants ofz fendit populis, Iudicia et fuffra gia qui primus corruperit. Anytus Antbemionis F. 94. Plutarchi Porró cá Martíusmultas oftenderet cícatríces ín multís acceptas prelijs,ín quibus an» ol nos feptendecím perpetuos,ftípedia faciens tulerat palmà: verecundia eíus vírtutís con tc ftítuerunt ínter fe e creare confule, Poftquamvero íllucente díe comítíorit, Marcíus ín mn capum magno cüfaftu deducente ipfum progreffus eft fenatu, atq nobilítas prae fe tulít fe oninís níhil eque fibí cure fuiffe:plebs e díuerfo depofita beneuoletía ín illà fua,ad offen.^ fum delapfi funt& ínuídia, Accefsit huícmorbo metus,ne fivír defectaoptímatiüt X táte» Coriolanus re» in tobilitate atithoritatis effet confulatü adeptus, populü libertate exueret omní. Ergo 2 pulfam patitur. hís ítaanímatis tulít Marcíusrepulf3. V trenücíatí alij funt,índígnere fenatus paítus eft, confuatu.^— imaiorecotumelíaferatí dj Marcíü affectos. Atille cafum neqg modíce tulit neq leniter, p ; quod efferuecetí€ prefract aními partí velutmagnítudine przdítz& celfitateaffue, M ib y 3 uíffet índulgere:grauítate vero& lenítate, cuíus precípue debet efle,quí gerít rep. parti d ; ceps,ex ratione&doctrínanon codíuiffet illa,& ignoraretfolítudíni contubernale,vt dí n xit Plato,peruícacía imprímís defugiendá effe eí,quí ín rep.€ cá homínibusftudet verfarí,atq; amplectendá, qua magnopereà quibufdà derídetur,tolerantíam. Cum effet at» Plato in Epiflo- vníufmodí& rigidus, vincere vero atq; fuperare o€s duceret prorfus opus efTe virtutís, ei laad Dionem, nOoímbecillítatis mollícieitg ex ínfigní languore€ egrítudíne anímí quali tumore iram V gerniínantís, plenus perturbatíonis& fellis ín populü dííce(sít, Iuuetus nobilítatis,que p ín cíuítate maxíme exultabat&enítefcebatmagnítudine anímí,cüm femp Marcii mírífi- ti ce ftudíofa fuerat,tü co tempore adheres eí& comítás parum coómodé,indígnando eíus p více dolendod ftímulabatíra. Brat enim eorü ín artíbus militaribus, cü ín expedítionib, ,s ti forent,dux& magifterbenignus, doces vt vírtutís ínter(e zzmulatione,cü praeclara faci 20 n norá edídi(fent,cítrainuídía geftíretanímo.Interea numerus magnus frumeti I omá per n Italíam coemptí aduecta eft:nec minor ab Syracufis Gelonís tyránídono. Vndepleríg" boná fpem conceperantfore, vt fimulcü egeftate cíbaríort etía dífcordía cíuilis fedare- r tur.Confeítim ergo coacto fenatu círcüfufus curíz populus expectabat exítit,fperas to- d lerabili precío frumétü,quod erat empti, fe accepturü,& donum partíturü gratís. Quíp- f ie peín curía erát,quí id fuaderecfenatuí. At Marcius furgens caftígauit effufos ín plebea^ c Coriolani4dut* e itev 3mbitiofosq;& prodítores nobilitatis appellauit, perniciofa femina eos ferocie& D fis plebis info-. i. Yentíze ín multitudíne íacta in(emetípfos alere: quz prarftaret ínítío refecare orietía, i timori neg; rudímeto populi ade valído confirmare. Eum íá horríbílem quoq hínc efle,quod;9 503 omnía ad eíuslibidíne fiant;nec vllà ad rem copellantur inuíti, nectint confulibus díClo—| t audientes:fed fine ímperío agétes duces fuos magiftratus appellet, Largítíones ergo& p díui(iones,inquítficutapud Girecos,vbí populi merü eftimperíü,ígnaut decernítís pror ti fusadreip. ínternecíone,vt eoritfoueamus contumacíam. Neq; ením praemíü ferent ac- p ciperefe earü,quas deferuerüit expedítionü:velfecefsíontü, quíbus patría reliquerüt: vel" calíiníarit, quas receperunt cotra fenatü:fed quía cedetes metu nos atq affentátes haec trí p buturos& concefluros fperant,nullum fine facientrebellionís, neg; dífsídijs vel fedítío^ q nibus teperabunt, Eft tag; ínfignís haecínfania. Quod fi fapímus, extorquebímus plebi g tríbunatü,quí confulatus eft euerfio,& díuifio cíuítatís non íamvtante vne,fed íta di(Te- a cte,nunquá vt coalítura fit poft hac, nec confenfura: neg; defiturí nos fimuszegrotare& 40 49 Ol ínter nos cumultuarí.FIzcatqp hís(imílía c multa díceret Marcíus ,pramptífsímam hz p buit huíus furorís iuuentute focíam& locupletes pene o€s: qui bunc vnum ínuíctum ín qi ciuitate€ liberum eíle cenclamarunt. At exmaíoribus natu quídá rei euentum tímétes íd ímprobabantíd. Níhílautem confecutum eft boní: nam tribuní, qui fenatuí íntererant, lu vbifententía Marcij víderuntobtínere, eruperunt cü clamore ad plebem vociferates,vt d coírent€ fibíopem ferrent, Cum fireperet tumultu concío,díctís expofitís Marcíj paráü C abfuit, quín íra flagrans írruperítín curíam populus. Attribuní Marcíü ín crímen voca fe $ditio Rome uerunt,& per víatores cítauerunt. Quos íllecüfummouiffet contumelíose,ípfi acceffe tu ob Coriolanz, runtcum zediílibus vi vteum abducerent.& íam manus ínfjcíebat eí.lbí nobílítas confpi^ pi rans repulerunttríbunos, zdiles etíam pulfauerunt. Ac tunc quídemappetens nox tv:;o£o b multá dííloluít. Prímaluce populum confules cernetes exacerbatum& vndíq, ín forum pi concurrenté, metuere derep.coeperüt, aduocatoq fenatu deliberandit propofuerunt,vt ill leníbusverbís& benígnís decretís placarent& fedarent multítudíne:tepusid,fifapíant, 1g fu de dígnítate vel de honoríbus non eíIe contendendi,fed anceps difcrímen& praeceps fa hz cilítatem€ humanítate poftulare fenatus. Cum ín eorái fententíam frequetes tráfiffent, m progrefsi ín concíoné,popul&ü quàm humanífsimé appellauerunt& demulferüt: díluen^ fu tes leniter crímína,& modíce eos caftígantes, De precío ait annona& frumenti facile c often» M. Goriolanus. T oftenderüt inter ipfos conuenturü, Vbi parsmagnapopulilenita eft;modeftog;& quíe to filentío gratáfibí effe probari; oftendit confulís oratíone,exurgentes tribuni fenatus moderatíoni populá,quactüg, ín re deceat, víci(sím predícauerüt cedere: Marciü vero íuf ferütreípodere, ntt ínficías eat ad pturbation£ reip.& populi eueríione cocitaffe fenatü: & ciiab ípfis cítaretur,no obt&peraffe,deníg; pulíatis contumelíofe ín foro aedilíb, cíuile bellá,quantüínípfo erat; concítafTe& ín arma cíues coegííle. Ea íactauerüt;quo aut demítteret fpüs fuos IMartíus przeter ingeníü blandíédo: aut fi ingeníü fequeret fuii, quod potíusnatura eíus perfpecta expectabat, fram aduerfus fe populi excitaret implacabile. Progreffus eft ením velut purgaturus fe,populus aüt cum ilentío ftetít ac coquíeuit. Vt 0 1» vero exorfus eftapud homines oratíoné expectátes deprecatoría, non modo odíofa vti defenfionís libertate,maíoredg accufatíone G libera defenfione:verüetía vocís contttío» ne& habítuorís íntrepiditanímü propead conteptum vías& fecurítaté prac fe tulit: exaríitpopulus,nec difsímulauít moleftà fibi effe& odiofà eiiis oratione. Ibi tribunor&t Sí cíníus violetífsímus paulifper cá collegís collocutus;ín depro cocíone fatus eft tríbunos ei reí capitalis dánafIe. T'à ímperauit edílíb. vtínrupe raperet eum,atqp índe ín fübíecta vallem ftatím praecípítaret, Cum zediles manus eí íníjceret,res vífà eft vel plebís magnae partíhorreda atqp ínfoles: Patrícij vero amétes& anxij clamoríb. tétare eí auxilíarí, par» tím manibus etíam eos,quí Martí arrípíebatrepellere, eumtqp ín cateruá fuam recipere: partím maníb, porrectís pleb&orare, At cá neq; oratíone neg; voce íntata confufione&C 0 zo tumultu quícquá proficeret: quod aduertétes tribunorü amici& famílíares,no pofTe fi^ ne magna nobilitatís fanguíne rapí Martii ad fupplícía:fuaferunt hís, vt ablata fupplicij nouítate€ índignítate,índícta caufa neeumoccíderét, fed mítterét popult ín fuffragía, Tütrangllus Sícíníus nobilitate fcifcítatus eft: quon:à confilío populí punítíoní exíme^ rét MatciG.Illis contra querétibus:qua méte quoue cófilio cíue Romanü nemíni fecun di adtáatrox atq inufi atit fupplícíit ínaudítü raperent. Atqui Sícinius,ne hanc,ínquít, lítionís& dífsetíonis c populo fumatís fpecie,largítur vobís,quod flagitatís de eo vt ofcatur. l'fbí C, Marci dí£ íntríndinumad populum dícímus, t ínnocentía tuam ato. Ed conditione nobilítas accepére:fatísq; habétesabducere Marcíüt, abierunt. Interpofitoantetrínundínü fpacio(INundínas ením populus Romanus nono quoq; die j) 30 agít) fpe ijs eludedí crímínís bellü cum Antíatíbus dedítvelutlaxamentü& t&pus habíz turi, dum flaccefcéte íra vel prorfus fopíta peroccupatíone& bellá foret tractabilis populus. Verüm vt pacecíi Antíatibus breuí copofita funtreuerfi: anxij multa cocílía pa^ trícij habuerütagitantes, quéadmodum neq; Marcí& proderet,neq tribunis ex íntegro populi concítádi darent matería, Híc Appíus Claudíus,quí ínfenfifsímus plebí habeba cur,teftíficatus eft ipfum fenatum fe perdítü íturum,& rep.prorfus daturum pracipite ,fi ra populo feredí de capite patrícíorum fuffragij permítterétarbítrium, At maiores natu& qui precípue populares erant, non fzeuum neque acerbum cenfebát ,fedlenem& beniguumpermíífà poteftate populumfore, Non ením cótemnenti fenatum fed contemní arbítranti hocíudícíum honorí& leníméto futurii:vt fimul atcp fuerit ín fuffragía mí(Tus, T.) 49 offt(am fitabíecturus. Vt ergo aduertit fenatü Marcíus hínc ipfius beneuolétia, hínc po pulí témore fufpenfum,(cifcítatus ex tríbunís eft: Quo de crímíne poftulaturi fe& ad dif quifitíone effent populí vocaturi. Qui vt refpoderuntregniaffeciatí íntétaturos fe crime id& probaturos.lbí exurges:ípfead concioné,ínquit, ad me purgandum perga;neg; vllum genusnotíonís,neq; íi conuíctus fuero,fupplícij recufabo. Modo íd, ínquít,crímen deferatís,negy ímponatís fenatuí. Quod cü recepiflent,ealege conítítutum eft íudícíum, Concíoneaduocata hoc prímum exprefferunt, vt fuffragía nó centutíatímfed tríbutim ferrentur: quo ante locupletes,illuftres, S mílítares inopífeditiofz,& deploratz multi tudini daret prerogatíuam fuffragiori. Deíndeomiffo regní crímíne, quod docerínon poterat,ílla recoxerunt dícta,qua prídem íecerat Marcíus ín fenatu,cum annona prohi o 5o bebat relaxarí,& adími populotribunos fuaderet: nouum ínfuper crímen adíecerunt, pradz partítíionem quà exa gro Ántíate captam nonretuleratad zraríum, fed díuiferat illis, quí cum ípfo milítaueràr. Quo maxíme díciturperculfus Marcíus fuiffe. fiquidem " fuit íd eí praeter expectatíont obíectum, neq; paratam ex tempore ídoncá ad populum habebat defenfioné:verum laudati mílítes fuos obftrepuerüt maiore numero illi,quíno milítauerát, Demum tribubus ín fuftragía mifsis, tríbus dánatoríze fuperauerunt. Poena fuit damnatíonís perpetut exilíum. Pronuncíata fentétía,qua damnatus eft;nulla vnquá calis hoftíb,tátos fecerat populo fpírítus víctoría, quantü tunc exultás& ouis diícefsit, At Coriolant in cenda cc flaitia, Coriolano diei dicitur ad pops lum, Coriolanus res gti affecati de» cufatus, Coríiolatius da tiatus exilio, Ire vit, S$AeciumTulliü ocat Liuius,& Dionylius, 11.8. Coriolanus cott fert fe ad Volfos Coriolani ad Tullium oratio, erodigis. 96 Plutarchi Adfenatum merusangor maerorq; tenuít dolentem& ingemifcentem,quod non o. mnemlapídem príus mouiffent,quam tantam contumeliam&lícentíam perpefsi effent populi. Neq; opus ad difcríme vefte cuncvel alijs ínfignibus erat:fed ftatím patebat po» pularem effe, quí gaudebat, quí moeftus erat, patrícíum. Atipfeímperterritus& ínfra cus Maartíus,geftu,& ínceffu,& vultu cóftans, ín omníum perturbatione aliorum níhil fortuna fua motus videbatur effe: no ratíone ílle autaními lenítate, aut quo cafum fuum ferret modíce; fed quod effet íra oppreffus& índígnatione, quam plerígy nefíciuntaegrí^ tudinem effe, Cum enim velut flagrans in excandefcentíam vertit, tunc demifsíonem hancabijcít& ígnauía. Vnde ftrenuus vídetur íratus:ficut febrícitans calídus,quafi fub. filienteinflatog atqueíntumefcente anímo. Hanc affectionem fuà Martíus ilico re ípfa oftendít. Domum ením profectus, poftquam matrem& vxorem complexu falutauit,la, chrymarum& eíulatus plenus eíulantes, atdj vt cafum fuum ferrent moderate, monuit: ;;: 0 A""n confeftím digredíens ad portam eftprofectus.Quo à frequentí nobilitate deductus,nul lareacceptavel d quoquam petíta comitantibus tríbusaut quatuor clientibus excefsít vrbe. Indecum paucos díes ín villis quíbufdam firís varía confilía fecum, qualía fubijcie» bat íra,voluiffet: non illa quidem bona vel conducibilía,fed quemadmodum poenas ex peteretá populo Romano,graueftatuít ijs mouere& finitímumbellum.Prímüm igitur folicitare inftitít Volfcos, quos florentes virís& opíbus fciebat: fuperioríbus cladibus haud tahtumaccífas vires eorum, quantum pertínacia& índígnationis ratus accefísiffe, Erat Antíj vir longe díuítijs, vírtute& natalium fplendore princeps Volící nomínísac tegíae authorítatís,* Tullio Aufidío eratnomen, Huncfibí prz catterís Romanís certus erat efTe ínfenfum. Quía ením ex concertatíone, vt íuuenum fortium gloríz& eemula^ tionesferunt, crebró inter dímícationes mínis,prouocatíoníbus, íactantijsqp certauerat íntet fe, príuatam publíce adíunxerant ínímícítíam. Cum Tullij tamen celfitudinem a. níminoflet,& prater omneís V olfcos occafionem captare eum ínfeftandí víciísím Romanos,teílímoníum relíquiít íllí, quí aít: y Jr£ repuenare arduum ell: Quidquid cupit, licetur yita, Süpto enim amíctu& habitu, quo míntme, qui effet cognofcereturafpectu vt Vliffes, ínfeftorum hominumeft vrbem íngreffus, Erat díeíferum, multiqy occurrerunt eí, fed nouerat nemo, Profectus domum ad Tullium, repente ad focumnullo fentíente pene^ trauít, ibiq tacítus fedít capíteobuoluto níhilagens.Familía ftupore defixa dubitauit e xcítate eum,quod aliqua& ex vefte atquc filentío eíus eluceret maíeftas.Narrant ígítu 'Tullío íam ccenantí hoc monftrí. Qui furgens adíjt eum rogauitq, qui effet, quidqg peti tum veniffet. Ita Martíus aperíens fe& paulífper moratus: Sinondum,inquít, T'ullí me cognofcís, fed nec afpectus facit tíbí fidem, necefsítas me delatorem facít mei ipfius. C. Martíus fum,qui plurímas clades V olfcís íntulí:& quod non finít íd inficíarí,cognomen círcunfero Coriolani. Síquíde multorum fudorum& perículorum íllorü praemium pa^ zaui nullum alíud,quám ínímícítíz ín vos teftem appellationem. Hoc míhí íntactum fu^ percít.Caterís hínc populíínuidía& íníuría,hinc magíftratuum& nobilitatis languore 49 atque proditione fpolíatus fum, pulfusq ín exílíum fupplex ad focum tu& confedí, non fecurítatís caufa& falutis. Nam mortem fi horrerem,quíd huc venirem? V erum perfe: quíauco poenasab íjs, quí mefecerunt extorrem: quas íam fumo, quí ín arbítríum me contulí tuum. Itaque íi anímus tíbi eft hoftes adorírí, age vtere íam T'ullí meís calamita^ tibus,& ínfortuníum meum ín V olfcorum verte profperítatem. Hactenus veró pro vobis melíus quám contravos pugnabo:quatenus pugnant melíus íllí, quíbus confilíano^ ta hoftium funt,quàm ígnarí, Quod fi cecídiftí anímo,neque ducere ego fpírítum aueo, neque tibi honeftum fit íncolumiítatem prerftare veteri ínímíco& perduellí, nuncfegni & inutili, Vbí ea Tullius audíuit,íngenti eftlaetítía elatus,dexterag; eí data: Surge infit, Mlarcibonoq efto anímo. Per ením commode nobís cecídít,huc quod te contuleris. Tu à Volícís expecta maíora. Indebenígne Marcíum ínuítauit. Infequentíbus diebus con tulerunt ínter fe confilíabellí. At cíuítatem Romanamnobílítatís aduerfus plebem ex Maartíj potífsímum orta damnatíone exagítabat fimultas. Acmultaprodigía arufpíces, facerdotes,príuati denuncíauerunt haud contemnenda, V num hoc erat.'T'ítus Latínus de plebehomo, quíetus probusdy alíoquín& liber fuperftítíone multodg magis vanítate.Huícfomníum fuit: V ifus lupíterpraecipere, íret, fenatuí denuncíaret malum fuppli^ cationis praefultorem, quem miferant fibi dífplicuífTe. Hoc oftentum fibi ait primum pa^ rum 10 a Q 30 M. Coriolanus. 97 rum curze fuiffe. Vbi iterum actertíum neglexiflet oblatum, egregíum filium feamififfe, corporísq repétíno languore& debilitate correpti. Hac in curíamlectulo delatus expo fuit. Quibus edítis confeftím conualefcere eum corpus fenfiffe,(urgetemq fuís pedíbus domum memorant reuertife.^ Miíraculo fenatus attonítus diligenter de re quafiuit. Fuit ea huiufcemodí: Seruum fuum quídà alijs feruís tradiderat preceperatq, utcaífum flagellís medío agerent foro,índe ínterficerent.Hacagentes& homíne verberantes varíos flexus pra dolore motusc índecoros alíos magnitudíne crucíatus uoluentem fup lícatío forte fecuta eft.Ea fpecíes míníme fucunda,atq; motus íncocínní multos prefen tíum offenderunt:factum tamen nemo víndícauít. Maledíxerunt tantum& dírasimpre jo catífunttáatrocíter mulciátí. Etením magna íd teporís humanitate feruos profequebà« Peta feruoruns tur;& quíaipfimet obirent operas fuas,& comunem cum íllís vítam agerent, habebant Romanis, que. cosbenigníus& familíaríus. habebatur autem punitio feruí quí peccauerat, acerba: fi lígnum plauftrí,quo fuftentant temonem,círca vícíníam portaret. Ita ením punitü cum Furdfer vnde domeftíci€ vícíní vídiffent,nullam habebát deinceps eí fidem, appellabant; eum fur^ dictu. ciferum, Illud vífum Latínus vbí patribus narrauít,atque illis ambíguum fuítqui ílleludorum fuíflet íngratus& malus praefultor: fubíjt nonnullís ob ínfolentíam fupplícíum ferui llíus,quem flagellatum per forum rapuerant,mox occíderant.Sacerdotíbus íd effe confirmantíbus pependít dominus poenas, fupplícatíionemtg deo ac ludos ínftaurauerunt. Vídeturautem cüm cetera Numa facrorum fapíentífsimus fuifle preceptor, tum 20 praclare fane ad relígíonem hoc conftítuíffe. Nam cum magíftratus& facerdotes quid reí díuínz facíunt,antecedens praeco magna voce clamat, Hocage. Qua voce rebus di uínís íubent íntentos effe, neque vllo opere eas vel negocío ínterpellare: quod pleraque mortalium coactu quodammodo& vi efficíantur.Sacrífícía vero fupplícatíonesq;& lu» Romanorit fu dosfolent Romaninon folum ex tanta occafione, fed ex mínutula etíam ín(taurare. Si^ perfütio. quídemfivnus equus thenfas ducentium elanguifTet, ítemg;(i laua manu prehendiffet auriga habenas, fupplicatíonem decernebant ínftaurandam.Secutís temporíbus vnum facrificíum trícíes inftaurarunt, quod femper alíquid delicti vel offenfionís interueníffe diceretur. T'anta relígío erat erga deos populi Romaní, At Marcíus& Tullíus prín, cípibus gentís adhíbítis clam confultauerunthortantes eos, dum occupati Romaní do30 melticis fedítíonibus fint, vtarmaijsínferrent, Sed cum pudor hos deterreret, quod foedus& índucías ín bíenníum feciffentfpeciem ipfi Romani prebuerunt, ex nefcío qua fufpicione vel calumnía inter fpectacula€ ludos íufsís per praeconem V ol(cís ante folís occafum vrbe excedere, Alíquifallacía& dolo Marcij compofítum,funtauthores. Mi^ filfehuncad confules Romanos falfó Volfcos críminatum, in anímo eos habere mediíjs ludísadorírí Romanos,& vrbem inflammare. Incendít hocedíctum omnes grauíus ín Romanos. T'ullíusautem rem exaggerans& exacerbans eís perfuafit denique, vtmifsís Romamlegatís agrum oppídaq; bello V olfcís ademptarepeterent. Romani audítíslegatis tomachantes refponderunt,Priores arma Volícos capturos, Romanos depofitu. ros pofteríores. T'ullíus exínde omní nomíne V olfco contracto, vt bellum decerneret, 49 coníuluít:& Marcíum accírent,memoríatg oblíterata offenfarum,perfuaderent fibí plus: focíum tuncallaturü adíumentí, quam nocuiffet hoftís.Quíaccerfitus cum verba ad po» Co ene dux pulumfecíffetnec mínus facüdía quám armís pollere eum& reí milítarís perítum appa» RIT on nd ruiffet effe, prudentíadg przecellere& audacía: delígítur collega addito Tullio dux bell PCLHT eis cum liberapoteftate. Quícum tímeret,ne teporís, quo fe paraturí Volfci erant, longíor' propagatío reí gerenda praecíderet opportunitatem: reliqua prímoríbus cíuítatís& ma giltratibus contrahere& fubmíniftrare íuflis, ipfe proptifsimo quoq fine delectuindu cto vtvoluntarij fequerenturfe, ín fínes Romanosrepente praeteromníum expectatío, Coriolani in 4nem ínuafit. Vnde tantum prada factum vt auferre eam& ín caftrísnon valerent confu. rm Romani nere. Atquíníhil mínusilla ín expedítíone,quám predam& agrí vaftatíonem moraba- excur[io. so tur:verüm cuíus gratía hzec agebat,íd magní ducebat,nobilitatem vt cómítteret cum po pulo. Quippefcedatís& proculcatís omníbus alíjs,illorum pradía dilígéter tutatus eft, neclzdivelattíngi permifit quícquam,quod effet eorum, V nde querela ínter eos€ fe. ditio exorta maíor, Plebe crímínata nobilítas eft, quod virum tàtum ín exilíum egiífIent iníque.Cótra populus accufauít illos, quod odío ínductí Marcium accerfsíuifTent:& dá pars altera vexatur bello, íp(i fpectatores deíiderét, quí opum& bonorumforis hoftem iuum habeant cuftodem.Eo Marcíus patrato cum multum V olícís momenti ad audendum& defpicíédum hoftes feciflet,faluum reduxit agmen, Mox omnes V olícorü víres Á Coriolaniin Ro manos expeditio, '*Lauicos fortaffe,vt eftapud Liu. feu forté Lauicanos legendum. &Liu. foffas ciie habet,vel s, mi, quod fufpicor mendum fit. Legati ad Corio lanum de pace nifi. VolfcoriiinCoviolanum inuidia. 98 Plutarchi magna alactitate cofére. Qua cum effent íngentes, partím relinquere adoppídortü pra fidía ftatuerunt,reliquos ducerein Romanos.Optiíonem detulítl'ullío Marcíus prouin ciarum. Tullius veró Marcíü aít cüm níhilo fe effe vírtute ínferíorem, tü fortuna omnib, in pr&lijs profperíore vfum:ídeo voluítforís eum exercítui przeffe, oppídís manfurum fe prarfidío,atqy exercítui neceffaríaadminiftraturum.Hínc magís Marcius confirmatus prímum Círcéíos coloníam Romana mouit, quam ín voluntaríam dedítíonem conce, dentem níhillafit.Inde perpopulatus eft agrum Latínum.Pro Latínís focijs, quí afsídue Romanorum opem ímplorabant, expectabat eos íbi dímícaturos fecum. V erum quía languefcebat plebs,& paucí díes fupererantmagíftratus confulibus, quibus rem addu cere in difcrímen nolebant, ídeoá; Latínos domum remiferant: ípfa oppída Marcíus 1o tandem aggreffus eft. T'oleríenfes,* V ícellenfes, Pedum, adhac Bolanos, cum moenía defenderent, vi cepít,homínes ín predam redegit; bona eorit dírípuít. Quí adípfum de» íciuíflent.horum magnam egít curam,atdj vt ne ínuíto quídem fe alíquíd paterentur de. trímenti,quam remotíísíme ab eorum finibus caftralocauít,& ab agrís eorum abítínuit, Poftquam Bolas oppídum non plus duodecim ab vrbe millibus& quingentís pafsibus cepítíngentiQg prada capta omnes prope puberes ínterfecit:&& V olfcí, quíad prafidiü fuerahtrelícti vrbíum,retínerí non potuere: fed ad Marciti cum armís omnes concurre, rent, vnícumd& folum dicerent fe íllum ducem agnofcere, íngens erat efus pertotam Italíam nomen;atq; ímmenfa laus vírtutis, qua vníus mígratíone corporísrerü conuerfionem tam nouam effecíífet, Res erat Romana confufa, Pralío decernere abnuebant. Coníuratíones quotídíanze& fedítiofz ínter íllos voces erant:donec Lauíníum allatum eít vallo ab hoftíbus claufum, vbí deorum penatíum facra depofuerant Romani, generístg índeorígínem trahebant: quod condidiflet prímum illud oppídum Aeneas. Inde magna plebem& fübíta mutatio íncefsít fententia: perquám autem abfurda& impor» tuna nobilítatem. Populus ením voluít Marcij damnatíonem antíquare, atq; reuocare eum ín ciuítatem, Senatus habítusre ín concilio deliberataíd improbauít€ ínterdíxit: fiue obfiftere omnibus, quz cupíebat plebs,contendít: fiuealías fllum beneficío populi redíre noluítín patríam, fiue ctíam illum ípfumíam oderat, quod ínfeftaretomnes non ab omnibus lzfus,& hoftem fe declaraffet patria:: cuíus fciret praecipuam& optímam . f,-".? artem vícem fuam dolere,vnad fecü effe víolatam. R ecítato pro concíonefenatufcon- jo fulto, populus fuffragium íníre& iuberere vIlam, nifi patres authores factí effent, haud valebat. Quo nuncíato vehementíus multo Marcius exafperatus omífla obfidione fi^ gna furibundus ad vrbem mouit,& ad* foflas Cloelías caftraad quíntumab vrbe^ pídem pofüít. Cum effzt terríbilís aduentus eíus multümque concíuíffet perturbatío^ nís, fedítíonem tamé difcuffit ín prefentía. Nemo enim íam multítudínírepugnare, ne^ que magiftratus neq; fenator de redítu Marcíj audebat: fed cum afpícerent dilcurrentes pervrbem fcemínas, ín templis fupplíces lachrymantesqy fenes& precantes,omnía autem deftítuta anímís& fanís confilijs: recte populumanimaduerteruntad reuocandum Mlarcíum anímum appulife: fenatum vero longe, lateque errare, quí cum deponere iram& fimultatem debuí(fet, cunc fufcípereteam. Decernuntur ígítur ad IMarcíum 4? legati, quiredítum illí decretum nuncíarent ín patríam, pacemqp ab€o peterent, Mif(li abfenatu neceffarij Marcíj magnam expectabantab eo ob coníunctíonem& famílía^ ritatem, ín prímo congreffu comítatem, fed ín caflum. Quíppeperhoftíum caftra du ctí conuenerunt fedentem ín coetu& cum faftu íntolerabilí. Ibí ín príncípum V olfco^ rum concilío fufsít eos, quid petítum venífIent, edere. Quíbenígna& placída habíta modeftáq; vt tempus poftulabat oratíone, cum finem dícendifecíílent: refponfumred^ dídít qua de íníuría fibííllata atrox& iratum, qua de Volícís vtímperatoroppída prz cípiens agrumq, quz ijs ademerant bello, redderent ac legelata Volícis cíuítatem vt Latínís darent, alíam nífi zequís& iuftís condítíonibus non effe ftabilem pacem. Sp cíum fjs ad deliberandum trígínta díes dedit. A dígreffu oratorum confeftím receffit ex 5? agro Romano. Hanccríminandíanfam nónullí ex Volícís,quos íamdudum íllíus mor debat ftímulabatig potentía, prímamarrípuere. Exhís erat l'ullius,non quod vlla ípfe príuatím affectus íníuría effet: fed quod vítío:mortalium communí laboraret. Tor: quebatur ením, quod gloría fua obfolefceret,& ipfe defpicereturà V olfcís, qui omnía invnoreponebant Marcío: czteros autem volebant, quátum ipfis ímpertíreturille au^ thorítatís& ímperij, ín eo acquíefcere. Híncpríma querelz profemínatz in occulto funt, confpírantesqy ínterfe& factum eíus íncufantes,prodítíonem vocabant íllum re ceptum, 10 30 Ao $0 n alt fa C fu C li e M. Coriolanus. 99 ceptum,non murorum autarmorum, fed temporum, quibus conferuarí hzc& rel íqua, & concra amítti foleant, trígínta díerum índucijs bello datís, c maíores vel mínori fpa» cío ínterueníre vícifsitudínes poffent. Cyuamuís hocfpacíum Marcíus haud fegne tráfecít.fed focios hoftíum círcüuagans folícítauít, populatus eft,atg; oppída feptem magna frequentíaq cepit. quibus tamen ferre Rom ani fuppetías no fueruntaufi. Ita obtorpuerant animí eorüt,& ínftar corporum plane obftupefcentíü& refolutorum erüt ad bellum motí, Círcumacto tempore cit íterum adeffet cum omnibus copijs Marcíus, alterá lega. tionem míferüt deprecatum eum:deponeret offenfionem,& reductís ex agro Romano Volícís faceret, proponeret ea qua e re vtríufqy populi ducereteffe. Metu enímníhil 8:10 populi Romanum remifTurü: fiquíd índulgendum arbitraretur Volícis,pofitís armís oomnía affecuturos. Ad ea pronücíauít Marcius, níhil fe vt Volfcorü ducem refponfurir, fed vt cíuem Romanü adhuc monere& confulere ípfis, moderarentur anímís fuis,& intra tríduü redirent, atq; equa poftulata fua comprobaret.S in alía fententía Íit,non vltra ipfis ín caftra cü ínanibusverbís tutum fore venire. V bífenatus reuer(is legatís relata audíuít,(icut ín grauí t€peftate& fluctibus cíuítatís facram anchor íecit. Quotquot ením erant deorum íimmortalíum facerdotes, facrífici, edítui, augures,quod patríum íjs erat& antíquüfacerdotíum: hí omnes cü ínfignibus, quibus vtebátur de more ín facrís,vt Mar cíum adírent decreuere, petitum& obíecratum: poneretbellum, íta dere Volícorum cü ciuibus ageret. Hos caftrís quídem recepít,verum níhil cocefsít, nihil fecít vel refpon 20 dítplacatíus:tantum vt príoríbus conditionibus vel pacífcerentur foedus, vel bellum ge^ rerent. Quiíbusregrefsís vrbe decreueruntfetenere& tuerímoenía ,itaqyímpetum hoftum repellere,fpem ínteporiís tractu,potífsimum& íncertís reponentes fortune: quiado níhilípfis falutare ín mentem veníebat:fed cumultus, pauor, voces turbulenta occupabant cíuítatem, quoufque accídít quíddam illis,quae ídentídem ab Homero referuntur,cui tamen non fatís vulgus fidem adhibet,confimile, Cum ením ille maenís ín rebus ^,; s & temere accidentibus dicat atque exclamet: lll; Jua vefeit rem oculos dea cefia Pallas. Et, "Aft aliquis mentem populo deus abflulit,'vt qui Petloribus famam in[eruit.— Item, Vel meditata facit, yel ic deus omnia iwfsit. Contemnunt eum,quaíi rebusímpolsibílibus& fabulis abfonis fui cuíufque confilij ar» bítrío fídem abroget. Quod non facít Homerus, fed verífimilía& vfitata ratíone cffecta noftrís aflcribít confilijs,aítf frequenter: vi€20 confilium turgentipeClove cepi. Lt Sicait,at trifli moerore affectus"Achilles "Ambisuas hirto Yer[abat pe&tore cuvas. Etalíoloco, — Sed non induxevat illa Optima Yerfantem prudenter Bellero phontem. 49 Inrebus veró monftrofis& temeraríjs,vbi impetus fanaticus€ lymphatícus anímus re» quíritur,non tollentem inducít deti, fed mouentem volütatís arbítríum: neq; impulfum infundenie fed fpecíes impulfuum ductríces. Quibus actionem nó efficit inuitis nouís, verum przebetlíberz voluntatí exordíum,& fiduciam vel fpemaddit. Aut ením adímen da femel díjs eríromnís caufa& prímordíum noftrarum rerum,aut que nam fuperfit ra^ tío alía,qua fuuent mortales,& eorum ad(int conatíbus. Neq ením corpus íllinoftrum componant,neg; manus X pedes vt res requirít,verfent: atagedí vím,quz eft ín anímís noftrís,& voluntatem príncípijs quibufdam& vífionibus atq; imagínatíonibus excítet, aut contra auertant, comprímantgg. Romz ínterea mulíeres partím per alía templa, ple, req;€ nobilifsimz ad louís Capítolíni aram fupplices fe abiecere.Inter quas Poplícola ETE,;.-:-.. $o forormagni illius víri, quírem R'omaná multum bellí domíq promouerat, V alería erat, Ceterum Poplícola,vtín íllíus bíftoría comm emorauímus,íam erat defunctus. V aleríe, quod genus non deformare víta putaretur,celebre erat nomen, ín honore habebatur. Flzcrepente íta,vt dixí,motaatq ex díuíno inftínctu,cum íd,quod expediretattieífTet: furrexit, caeterasqy omnes excítauít, X perrexit domum ad matrem Marcij* Volüníam. Quam ingreífa cum fedentem apud nurum inueníflet,€ paruos Marcíj liberosín finu tenentem,círcunfufa eírelíquarum corona mulíerum: Nos,inquit,quas confpícítís Vo. P,$ Í lünía& tu V ergilia,fcemínz ad foemínas acdefsímus fine vllo Íenatufconfulto vel magií 2 Altera ad Corio lanum. legatio, Sacerdotes et ati gures mittuntur ad Coriolanutt, QuomodoDeus mentes bominis ad agetidà io^ ueat. Deu initi mo tus voluntati prebet, *Liuius appel. lat Veturiam. Valerie ad yolumniam Coriolani matrem oratio. SVoliitie ad. ma tronas Romat45 oratio. Val. Max. lib.s, tap. 4.. Liu,li.2. dec, L^ Voli ad Co yiolana fiium Orallo, Coriolani in i4 trem pietas. Coriolanus veducit ab. yrbe "Volfcos, IOO Plutarchi ftratuum edicto: fed deus vtarbitror noftror(i mifertus fupplíciorü incendit nos, vt vos adíremus oraremusq rem nobís ipfis quide alijsqy cíuibus falutare: vobís vero,fi nosau dietís,eloríofiore,quám Sabínorum retulerütfilíze ex bello que,amicitíam& pacem ín» ter parentes vírosqy concilíauére, Agite dum, p ergite vnànobíícü fupplíces,ac date pa^ tríze ver hocatq tuftum teftímoníü: quanquá cladibus afflicta multis fuerít,nihil lefifTe cam vos tamé,neqy frate de vobís confuluífTe: ímó vos reddere illí,ctíafi nihil ímpetratu^ ra fitzequí.Sícfatam Valeria affenfu funt ceterae fubfecutz: quibus refpodít Volumnia* Et comunium perículorü mulíeres ín partem venímus,& príuatím male nobiíci agítur, que Marcíj perdídímus gloríam virtutem G.Corpus quídem eíus conteplamur hoftium armís cuftodírí potíus qudm cOferuari. Extrema veró hzecnobís mifería, fiíta defperata refp.eft,ín nobís vtrepofitam fpe habeat fuam. Haudfcío ením an nullamratíone ílle fit noftri habíturus:fiquidem nullá habet patríe,quam& matri& cofugi& liberís praetulit, Veruntamen vtamíni nobís,& adducite ad illum:fi nihil alíud,ín fupplicijs pro patría e norípoterímus.Inde pueros& V ergilíafecum trahens profecta eft ci czeterís matronis ad caftra Volfcorum. Excítauít hzc earum míferanda fpecíes etiam apud hofte verecun díam&(ilentíü. Sedebat cum primoríbus Marcíus pro tribunali. Vradeffe mulieres vidít,ccepít mírarí. Indeagnita vxore, qua prima ín agmíne erat, conabatur obftínatione & atrocítaté fuamretínere. Ceterum adillius confpectum víctus animo& confternatus haud fuftínuit,vtadirent(edente:fed propere defcedít occurrítqp,ac príimum matre pe 1 * díuofculatus, inde vxoréacliberos, nullum modum íamlachrymandi& complectendi: cos fecit, fed(icut vndis motui anímípermifit fe auferend. Vt hís fatíatus matrem velle fenfit verba facere. adhibito Volfcor& concilio audíuit htc ín modü dífferenté Chualem condítíoné domí tuum nobís fili exilí& peperít,vt nos taceamus,ex vefte X míferorü cor porum facíe conijcíeas vídes. NNunctecüreputa omníumnos cal amítofifstmas foemína^ ti adelTe,quibus quod fpectaculum effet íucundifsimü,fortunahorrendifsimü reddídít: míhí,vtfilíum: huíc,vt vírum patríam obfidenté cernat. Quz veró caterís rerum eftalleuatio afperari& aduerfarü, vota vt dijs facíant,íd nobis eft implícatifsimü, Neq; enim etnobís& patríz victoríam& tíbí à dijs poícere falutem: fed quz nobís ínímícíímecentur,hzec noftre babet preces. Aut ením patría neceffe eft,aut te orbenturconiunx xerí. Ego veró non expectabo vt fortuna me viuahocdecernat bellü: verum,nifi ecócilíata gratía,cópofítísqy controuerfíjs X offenlionibus vtríufqg par^ tís benefactor(is potíus,quá peftís alterius: fichabeto,& ad ídte copara, te patría prius dj exanimem tranfcenderís genítríce cuam,non oppugnaturii.; eq; ením ílla míht operíenda eft díes, qua vel tríüphari defilío à cíuíbus, vel filium afpíciam de patría triáphan^ tem, Quod(i abs te poftulem,vt conferues prodítís V olícís patríam tuam, difficilis fili&C perplexa tíbi deliberatio propofica fit, Nedy ením perdere honeftü eft cíues,neg; fidem fecutostuam prodere íuftum. INunc exoluíi malís petímus, quod vtrííqs pariter falubre, f lic pre tua& Cliberí. E índuxero te,vtt tor(1 cís honoríficá magís€ pulchrum eft:quí ob íd, quod fuperíores fint,maxíma dícen tur nobís tribuifTe beneficia, c& non fecus eaípfi accípíant pace& amícítíam. Cruz fifecutz erunt,tu ímprímís fuerís author:fin mínus, ínfolü te culpa vtrinc conferetur. Bellá aüt cum fitíncertum,hochabet certí tamen,quod víctorí íd fupererít dbi, París vt patríz fis: victus veró ceferís períirá benemerítis€ amicis fuifle maximarü effector zrünarum. Ita dícentem cü audíret Marcíus,neq; vllumrefponfum redderet, iter V olumnía: Quid files,inquit,fili"Ire ne& offenfioni omnía dare praclarü eft,turpe atit matrí de tantis re^ bus índulgere? An veró meminiffe íníuríarüi magno eft víro decorüi,meríta erga filíos pa rentum venerandís& colendis ijspenfare à preftantí& bono víro eft alíenüz? Atquíne» míni ita congruatreiterre gratía,vt tibí,quí tam acriter perfequerís ingratítudín£. EBtquí^ dea patría magnas íam poenas recepíftimatri vero gratíaretuliftí nullam.At erat ímpri^ mís píum cítra neceflítate abs te oranti míhítam honeftam& íuftà petítionem concedi, Sínonobtineam,quid extrémam fpem extraho? Síc fata procubuítvnà cü coniuge&lí berísa d genua eíus. HícMlarcíus cum exclamaffet: Quo me adegíflí ma tercfuftulít eam, dextraqp arcte prefTa: V íctoría,ínquít,leta patríze, mihi funefta es potíta: abíbo ením ab vnatevictus.Hís díctís paulifper ci matre€ vxore feorfum collocutus, petentes eas re mí(itretró Roma. Nocte elapfa Volfcosreduxítnon períndeneg paríter oes anímatos. Alij ením,K íllum& factum eíus ímprobabant,neutrum alij ad veconciliatíonem& pa^ cem propenfiores. INonnullí,etfi qua agerentur culparent, non male fentíebant tamen de Marcío,(ed veníam dandam machínis conuulfo tantís, INemo auté obftrepuít eí, fed amnes Q f as o 40 50 -— c mu lat qut &a ^ft1 eti hu efi om 29 ma NEG ftu fet. pe íus tía pic Íce &? oci lt nii rar re dit cià rín ín» j)a^ T. 10 M. Coriolanus. omnes vírtutís eíus magis quàm ímpertj reuerétes fecutí eum funt. Populusveró Rom a nus quáratre epí ídatione perfufus vigente bello fuerít, maiore de díceo defuncti aha nift cationé.Símul enim quog; ftatíones quz ín murtís erat, V olfcos confpexerüt fe reci ipíen tes,mox pate factisom nnib us teplís, quaítnuncíata eife vícioria: coronati victímas ceci» dere. Precípue gratía à& honorib. quos patres populusc q vníuerfíus mulíerib.habuerunt,& illuitrís fc uítgratulatío cit iitatis: cá ferrent€ haberentillas palàám falutis fuifTe authores. Benq cü decreuiíIet, qi Hicqu iíd poftulaffent, quodadípfarum laudem& preemíü PEi- porte milie tíneret,íd cor ONSE acerec: praef taret: níhil poftulauerüt alíu d,quaà mvttéplumk ortune bris templi Ro mulíebrí zedíficaretur,impefas oftende rütfe collaturas, víctín dx i relíqua,que a id hono"mé. rem deorü pertínerent ,vt publ líce preeberetur. Quámunifi cent tcumeo oliaudaffent pattes,& de e pt ublíco ta men tépl um E frevatachrit pofuiffent: no eo mín? pecut Ma form: inae collata alterá fignum fecere, quod Romaní memorátín ede locut ocem mífiffe hi cemodí:Píam cA gione foemina dedicaftis. Bis ABRE AEN HH HA neri 1s sí mílía& abhorrentía à fide perfuadétes nobís. Nam fudore ligna videriemanare lachry- De fimulacrori masq,&fa nguínea Squ rafia ftllas ,nó fitímpofsibile.Lígna ením etlapídes fubinde fitü fudoribus cy vo contrahüt,vnde gígnitur mado r. Varios etíà edunt fua fponte col ores& accípiüt tínctu- cibus. ras ex acre,quib. PME alíquíd níhíl fane prohíbeat pertendi.Ta fierí queat, vt ftridor murís e s etgemituifigna fimile vocem red dant ex ruptura vel díftrz actione partíü interíorü violétíore. Perfecta vero vox& fermo tà clarus, abfolut»& dih Icídusex ínanímato nulla ratione i erí poteft vtexeat: cit neanímus qui ide necdeus citta cor pus organici& ínftru differere. Atvbi híftoría cü congr DU ad fermone ínftrumentís queat voce edere et dí multís nos&I1 ocup! letíb. vrgeatteftíb. imitfenfuibitasenda eft motü fubeunté opí andi vím,d eft ín anímo,índucere opínatíone: quemodon Íomno audíre ea vídemur, que nó audiamus:& qe ue no videamus,ea vídere. Verütamen g perquam flagrátíardore & amore pe rfequütur ded,at q;deonihilaf pernaríne qure fpueret tale valet, hís díuíngpo^ tétíc humaná forté excedes multi fidei facit maiíeft tas. INulla ením ínre víqua cc onditíoné Diuine poten» humanáirepre HORE EN nec natura,nec motu,necarte,nec víríb.ne quíd fi(i quic dfacíat, quod tie maieflas. efiicerenos nequímus,& molitur, quod nó valemus i) id abfu irdá fit.Imóvero quí ín omnibus eft ablimílis nobís,multo maxíme alíus operib.& díuerfus eft. V erü res díuínze magna ex parte,vt Heraclitus aít, przeteretit ex diffidentía noftram cognitionem. Porró Marcium ,poftqua Antíum ab expeditione eftr eueríus,pe rofus pariter& o b metü ínfe- Coriolano-Tulo ftusTulliustétauítmox p ínfidías fuftollere:aduer! fus qué parem occafione,hecfi effugif| lius infidiatur. feno effet habíturus.In qué cum multos cócít: allet fübor: affetgy: íufsít ei al bdícare fe íi perío& ratíone gef(tiimperij V olícís reddere. At ttímés Marcius impe ratore Tullio, cuíus maxime ínteruos ciues opes effent, príuatus effe: Volícísait fe redditurá fiíuberent, mpetiigquod omníü íufsu f Keep rationé netunc quídé recuf. are,fi qi uís pofcatÀ n^ tiatíá; reddere. Couocato ad concil irpopulo copofiti concíonatores quídà exurrexerüt, plebéq pina dmauerunt t. Verum cü furgéte Martío ardor tumultus reueret tía etus lai 1gue. Íceret ,& libere dícendí daretur eí facultas ,atqpoptímus qui ed; Anti: iati, X quí przecipue Ocio o delectabátur non dí(simularét benigne fe audi íturos at: gi eque íudícaturos: verítus Tullíus eft Marcíj defenfione. Quíppe erat c&á prímís difertu IS,ac Wenig tta beneficen» tía pofteríore culpa habebat maíore. Imo crímé erat íllud proríu smagnítudínis teftímo^ ni cius beneficíj. Nepenim meris adn osarbitrati fefi fcm quía Romá nonredege A erm é rantín dítione,nífi per Marcii rem eo deduxiflent. Igitur vífum meli no vltra procraítínas reve e tétare vulgus: fed quí ín cofuratíone VEMM AC non audíendü vociterates pro^ dítore,neq; permíttendü,vt dominatü inV olícos vfurp aret,nec depon: cia: s glabofscloiacideseritcum, neqptu lít eí quifquaa sifter ni ere ve - fcinlenif s di eio uli€ p'U. Corio[ isi cg. s eíus honorífí. des, ce"€ iii monumenttiüc ig deco TRITT CEOT Xeratorís infignis armisaCma Funus. [ 3 a* i59 nubtjs,I Populus Roi nanus morte eíus nüciata fíignumvelhonorís vel íre ín eumnullum alít 1d edídít:fe edp oftulan ontibusmuliribdugere eum, vt quzqi parenté,vel filium, velfra^ t,4,, e s trem folet,decem menfes permifere,Hicluctus termínus erat íísimu él on s pilas vtin illius víta1 ecen(uímus, definiuít. At Marcíü ilico V ol'Ofut E. unt. Prímum ením certamíne, quod[cum Aequísfocijs& amicís cont Wisi: darent,orta fedítío ín vulnera& czdes erupit. Deínde abI&omanís fat ift acíe qua cecídít l'ullíus, S precípuus exercítus flos períjt, puli Komani dítionem fueruntredacti& pacti imperata T eee fuítínucrunt. i 3j 1 ioedam pacem accipere,qua ín pO» 102 Plutarchi ALCIBIADIS CVM M. CORIOLANO €^O M PARATIO £3* EBVv shotügeftís,quz dictu& cognitu digna putauímus,expofitis, "NW bellicas neutramín partem magnopere cernímus ínclínare, Multa enim milítarís audacía& virtutis exepla, multa etíam artís X pruden d tízcínímperío íuxta vterg; edídít. Nifi Alcíbiadem,quod terramarí, Iw£ que perpetua víctoría& fecunda fit vfus fortuna, exellentíorem de» VA clarare ducem libeat. Nam habuit hocvterqz,quod quado prarfentes atm een fuerunt,& exercítuí prfuerunt.refp. fuas manifefte erexerínt:& con tràmanifeltius deprefTerínt,cum defcíuiffent. Atactíones Alcibíadis domí íllas nimium blandas, dí(Tolutionisqy& títillationís ín ancillando plebí maculam deteftabantur prudentes,€ díuerfo Marcij aufteras,fuperbas,atoy nímíit pro nobilitate pugnantes, oderat populus Romanus. neutrz ígítur commendanda. Atquí popularís& obfequíofus ínculpatíor fitíllís,quí quo aliení apopulo colendo vídeantur,ínfultant eí. Turpe eft ením adpotentíam affequendam aflentarí populo. V erüm potentía ex tímore collecta& íniu ría atq; oppréfstone cüm foedatum íníqua fit. Iam moribus conftat candídum Marcíum & apertum fuíífe: vafrü Alcíbíadem ín rep.tractanda& fallace. Praecípue autem ímpro. bítatem eíus reprehendunt€ dolum,quo Lacedzmoniorü círcumuentis oratoribus,vt author eft T'hucydides,pacem díremít. At enímhacactío,lícetimplícauerít denuo cíui,; y^k) tatem bello, valídam tamen atq; formídabilem Mantíneorum& Argíuorum focíetate Aldbiadiset Co quam adíunxít eí Alcíbíades,reddídít, Marcíum quoq; fraude ci Volícís comifitfe R.oriolanimore. manos falíis crímínibusonerando eos,quíad ludos proficifcebantur, Dionyfius memo 'rbucyd, lib. 7. ríze prodidit, lam caufa magis infame effecít factum. Neq; ením ex contentíone,neq; ex e 8. ciuili pugna vel cócertatíone,ficutille,fed rz índulges,à quanullam eíaít Díon relatam gratía,mulras Italíz partes concufsít, multasq níhil merentes obiter,ob índígnatíonein patríam afflíxit vrbes, QuamuísAlcíbíades quoq; ciuibus ímpellentebile multarum extítít machínator calamítatit,vt prímum tame poenítere cognouit eos,mollítus eft: ac cá iterum fuifTetab ijs repudíatus, non probauít przetorum errores,neq; male confulentíb. V4. Maxlib,s,& períclitantíbus coníuit: verum factü, quod erga Themiftoclem przcipuecelebratur cap.s. Aríftidís, ídem erga íllos duces quáuís ínímícos egít: quos adíjt,índícauítqg, atqy docuit quíd ex vfu effet, Marcíus prímum totam cíuítatem infeftauit, cü lzefus no eífeta tota, fed optímapotífsímaq; pars effet vnà cum eo vulnerata;atig de eo doleret.Deínde multísle, gatíoníb.et precibus ciivnam procutaretoffenfam ac doloré,quía hís ínflexus nó eft neq; deditlocit: declarauítad obterendáatqy proruendam, non ad recípíédam patríam& redítum fibi parandum, bellum featrox atqj ínexpíabile concítaffe. At hoc certe dícas effe inter eos dífcrímínís. Alcibíades ex metufimul& odio Spartíatarit ínfidi]s appetítus ab ijs tranfijtad Athenienfes: Marcío Vol(cos,quem illí omníbus officijs profequebantur, parumhonefti erat deferere. Síquíde dux creatus ab ijs fuerat, fummmaméd acceperat ci potentia fidem:non vtílle,quo abutebantur potíus quàm vtebantur Lacedaemonij,cum oberraffet Spartze,mox volutatus ín caftrís effet, permifit demum fe ín Tíffaphernis arAldbiadisetco bítríum: nilifaneredíre cum cuperetín patríam,ne perírentfundítus Athenz, obferuaviolani circa pe títíllum, Atquí pecuníam Alcíbíadem mínus honefté mercenaríam frequenteraccepif, cutiam, modus, fe, GC turpíterínluxum profudíffe& libidines,literís prodítum eft. Marcíum,vt caperet quod honorís caufa dabatur, non induxerunt ímperatores. Vnde ín díffentioníbus cíut, libus dezerealíeno multitudíni fummo fuít odío: quafi non copendij gratía,fed percon^ tumelíam& faflídíum ínfultaret ípfis. Antípateraut£ ín epiftola quadam de Aríftotelís philofophíobítufcribens:Inter cztera,ínquít,vi praeditus fuit ille ducedí anímos, Marcij vero res geftze& vírtutes, quod hoc claudicarét vno, íllís ipfis, de quib. benemerebatur acerba fueríit: quí fuperciliit eíus,& folítudínís, vt Plato aít,peruícacíam cotubernalem non tulerüt,E díuerfo Alcibíadís, quí comíter agere cti adeuntib.nouerat,nó eft mírum rerumab eo preclare geftarü florentem gloríam cum beneuolentía cíuíi& honore fuíf» fc fauorabile. Quandoquídem etía offenfz nónulle eíus fepe accepte íllís fuerátet dele» Cabiles.Inde híc quanquánon modícis neg; paucís ínc6modis affecerat r&p.dux tamen preetorq identíde defignatuseft. Ille cum ob multa decora& ftrenue facta legítíme am^ bíuiffet confulatum, eft praeterítus. Ita fuperíore cíues non poterant vellzfi odiffe: alter hocaflequebatur, vt cum admírarentur eum, non amarenttamen, Enímuero níhil Mar^ eíus 40 $9 TI o 40 50 cius reip.ímperator praftítit,fed cotra patría hoftíbus multa, Alcibíadís benefacta& mí lítís fubínde& ducis fenfit populus Atheniíenfis:ac prafens,quantum volebat, erat aduerfaríjs fuperíor,abfente eo valebant calumnize.Martíus damnatus 4 populo Romano r^»,"^. Ps i prafens eft, Volíci prfentem ínteremerunt,íimprobe quídem ac nefarie, colorem pra - m 1" 2. À 2.»*" uít pfetamen probabílem:quod cum publíce ad condítíones pacís non defcendiffet : ACE 2;; s 1 s d 4 príuatím adductus a foemínís odium hoftile nà fuftuliffet tame,fed flagráte adhuc bello , f ca^Y 4-; E(d 35 tempora perdídiffet& corrupiltet. Decuerat veró de eorü,qui ipfius fecutifide fuerant, cntentía fe recípere,fi maxímam fuí erga íllos officij ducebatratíonem. Sín nulla VoL. 3: 2 7^ fcorum cura tangebatur, fed vt írz fatísfaceret,intulít bellum, qua expleta id profequí $5?), 1 :o defijt:non matrís gratía parcere oportebat patríe,fed vnà cum patría parentí.INépe pars crat& mater& coíunx eíus,quam oppugnabat,patríe, At publícís obfectatíonibus pre cibusqg legatorum& fupplícijs facerdotum fpretís, receptus matrí condonatus, non ge^ nítricís honos,fed labes erat patríe:que comiferatioe& deprecatione vníus foemíne cau fa eftíncolumítate cofecuta,velut índígna que coferuareturpropter femetipfam.Inuídío laígítur hzc€ crudelísfuít atq; ímportuna profecto gratía,neutramq ín part recta. Sí, gnaenímremouítnecaffenfus hoftibus nec cum affenfu focíorum: quorum fuítfons om niumaufterítas,íntolerabilís arrogantía& peruícacía, qua fua fponte eft vulgo tzedíofa: confocíata vero cüm ambítione efferatur, prorfus atq íntolerabilís euadít.Siquíde nec prenfant,qui hís víttjs contactí funt,multitudinem perínde vt fi non cupidifint honorir, zo deindeftomacháturrepulfam pafsí. Quippe fupplice fe non prebereneq blandum plez bííd Metellus etía& Ariftides& Epamínódas habuere:fed quod veré floccífacerét ea, quort eratín nutu pofita populi delatío& ereptio. At ín exílía pulfi decénale, repulfam pafsí,& dánati fepíus nó fuerüt ínfefti cíuib. infolétize eíus caufa: verü amplexi eos funt, vbífuerüt poenítetía ductí,& in gratia redíerüt cü petetibus. Vt enim quiíg; míníme obfcquítur plebí,ítamíníme debet eà vlcifci:quod maxíma offenfio ob repulfam ex ímmo dícanafcatur gloríz fití. Atqui Alcibiades honorib.delatís nó ibat ínficías ducífe,& angipraterítü, Vnde acceptus et gratus ftudebat effe ijs, quibus cttagebat. Marcío veró vt coleret íllos,qui prouehete eit ad honores et augere poterát,no permíttebat fuperbía:írà ait& egrítudíne íncedebat neglecto ambítio. Atq hzcfunt,quz ín eo viro culpes: cz» 3o terafunt fpledída omnía. Téperatía& abftínentía cá praeftantífsímis& ínnocentifsímís Grecís,nedü cii Alcibiade hercle audacífsímo ín hís et honefti fecurifsímo fit coferedus, NOBILI AC GENEROSO DOMINO,D. LAMORALO, PRINCIPI A GAVEREN, COMITI AB EGmont,Baroni à Baier,&c. Gubernatori Flandrie& Artefij, Hermannus Cruferius S, D. P. | V M befitarem mecum,clarifsime Domine, cui potifSimum tradutlas à me in lini guam Latinam Themiloclis et Camilli vitas melytorum ducit, dedicarem:nemo po j| tror occurrit,cui deferri id muneris deberet quam tibi. Mevetur enim id binc preclara Virtus tua, bincamicitia, qua tibimtercedit cum illuflrifsimo Principemeo aréhfSima: multo autem maximé immortalia meritain yegiones ba[ce omnes infevio[ | restua, quibus afflitlas ves noftras non folum vecrea[li, fed evexifü etia iacentes, ma^ d enisi, Yulneribus m edicina feaifliyatq, mgentes imminentium periculori difcufefü nebulas. Themiflodles era[Jantem Gr&cia rege Pevfaru Xerxé,qui yrbe Athenien[em excidi tprelio naua e Jj; lifaperauit,Grecia exegit, yrbemá,[ua in[lauvaut,reddiditá, ed longequa ante excidi fuum. claviore qo poUenttove. Camillus in exilium ab Iratus ciuibus fuis eieClus Romam,quam ceperant inflammaueranti, : c.: di A ga Hi^€ d í 43 C 7alliextovfit"viéloribus atq, d b ijs liberauit, vi£tores cocidit,fienavetulit ami[[a, vrbénouz excitauit ,ve** n" c 4. Jj /)'àe 1*"m duxitin patria Cines:eAmá, qua antéb[fibus prede fuevat,[bolys decorauit boflizillorum, à quibus fuerat "::: A a E. io: A. so d ftwbata. Haudaliter bis proximis annis,cum Galli Yehementer fines barii ditioni attriuiffent, multa fir mas, prefidia,et hicet in Italia,ma(gna yi occupa[Tent,qua nó magna(bes erat vecipiedi,tu ammo fortifSimo ita duab. Inptib.puonis bofles cotudifli;ita affiixifli et coculca[l: vt tremuerit Gallia, putaueritá, fecu actu preclave fa pace, acciperet,veceptisq, prefidus tribusmgenté numeri occupators ve[litueret. Quare dicimerit de te,quod dictufuit de Camillo, debet,vetuliffe te fiena. Siquide prelia illa omnis infecute fundamentié e Juerut^ vittorie; FIecfanit Quintini aperuerut,bec Hans, bec Ca[lelletu:bec deng, vires eg animos frece , vi e p P2 xa i.-. EN nc" A^$i 2 rut Galloru. He ergo palme;et falute patrie et nome tibi pepererut vmmortale. Nos Veró,ad quos etia eorié tritpborifenétus vedudauit;colerete eo celebrare debemus. Porro fons, Yndeifla praclarafatta fcaturitt, k 4 x M. Coriolanus. 103 Coriolani in pá triam animus, Metelli, Arift dis cy Epamino de cafus«9 baitat, Coríiolani inflgnis cotinentids Tbenifloclis genus, Cynofargeso ym naja Herculis. difcrimé legittmorü eznotbovi tollit. 'Tbemifloclis indoles. *Tbemiflocles Anaxagore c7 Mclifsi auditor. JMunefipbilus Pbrearius, SopbifLe ude di^ éái. "Themifloclis iuuentus. 104 Plutarchi ; Terent min, quap peculiariter appea llauevut Latimivirtute. Huius eft proprii nibile extimeJc ere,omniá bumana de e[bicere: ubilc qe iod bomini accid lere poft, intoler: idis i ducere. Ex taliamimo peftisfon 07nA4, que gefsit Themiflodes, Anflides, Poplicol la, Camillus, Fabritius, duo Deci), Scipi 10nes fjricant,^aulli. Ne Cd, ect virtus alia vlla que maiore[lem afe e eloriá conciliet. Hec enim ei;lla quent à modo fe,[ed e ab ali Js propa ilfat ini ura. Licuit H ferculi laute yner tacens licuit ce Thefeo quieté regnare Athe"à Veru ndatti bial b animimag"nitudine, contempto luxu e lefidi lá Cotemptis etiam per iculis 5 perfecu t fant oppreffe ferunt, eos qui bia, er. at impro bos bonnes yiolentos. Licuit Yeró etiam tibi ampli fru pa feY0i5( dy matemisopibu 45 inerti::atmaluifli ad ol oloria ER o patria im labores e difcrimina te demit« Rat FER"vt tibi fecundet deus, c e fuccel]um ad cüfequentia tribuat, opto. It aenim[ecura erit ab infultibus boflilibus patria, e latafrui poteri it pace. Ned, erit hectibi infrueif: eraopera:omnis enim&tatiste B udes. d"yero pro»yirili bac cómentatione honorare nomen tui um Yolui: quod meum ft it10 diem; vt bc ni conful A5; yalde te clarifSime Domine V020: Vale. Campis. Themiftocles | HEMISTOCLES obfcuríotíbus ad gloríam natalibus fuit. Patre | enímhabuit Nícocle mínus clartü cíue Atheníenfem,Phrearíü curía, tribu Leontide.Genere materno nothü ferunt, vt oftendüthí verfus: JAbroton um fum T hre ej effa« quidem, Grecis tamen illud 20 Dio heifiedn, ne genuijee c decus. Catetüm Phanías Themiftoclís matrem Carína,no Threffam,neg * L3 Abrotontifed Euterpé prodídítnomínatam.Neanthes preterea pa* tría eí Halícarnaffum Caríe attribuit. Quapropter cá nothíín Cynofat rges coíret,((gymnafiá íd Herculís eft extra maeaía::quodneciíl leiuftus deus,fed not hus ex genítrice eíIet mortali)índuxit nonullos Themi(tocles ex nobilítate fuuenes,vti(cin Cynofarges cc comí^ tarétur,fecumd v /ngerétur. Quare cal lide vídetur nothorá& legítímorü deis dífcri^ men. Caterü deiti irpef fuifTe cii Lycomedarü inaperto aet Ges ríum apud Phlyéfes, qucd yeomed r$ comune erat,híc íncefum a Barbarís,vt author dis jímonídes n ftau rauít,tabulísornauit. Coftat puer ifetiamnii ardorísanímípl let i fuiffc, índole fapíente ftudio ad res ma aenas propefum, natumqy ad rep. tractanda. Nà quod remífstonís& octj à lítetís dífcedís dabatur.Íd nópuerorü morealíorü perlufu tantí imienieodt oratíones eü feci meditanté& componente. Argu S Us na o cufatio erat alíqua,vel defeníio puerori. Itadj praece ptot díc medíoc refido mnínovel magnü lumevel peftís. Qu ríppe etí: voluptates| vrbanítare exquifitas,fegniter& lete arripieba it. Queveró de prudéti: iv d actibi IS1 ier ractarét,eas prt efeferebat preter ztaté, velut ingenío fuo fretus,nó afpernz ri. V nde P odá cum deríderetur ab íjs, quí vídebátur libera Mibu& vrbanis excultí exercítijs,copulfus eft eroginmerelpen fe tueri,líre fe aptádz tractádi ue pfalterij e(Ie lv vibéqua parui accepíffec& obfcuta,claram& magniredde e ídfe tenere, O^ 49 31. h m brotus tam€ Anaxagore fuiffe Themífto Meliflo ph yficoo .Sedteporibus errat.nà cotra Perícle, ipai it l'hemiftocle mínor,cá obfideret ille Sami, Me líffus pr ztor defendit ea: Ai naxagoras au t€ cü Perícle víxít. Cre den EO. íllís potíus,quí Themíftoclefcribunt Mnefiphilí( Phrearij fuifTe affec Ia. Fuit hícnóorator,neg ex fecta philofop horti, quos p! hyficosnominát:vert eà quá fapientid vocabát,que fcíéetía erat reíp.g DAS ,& prudétíanegocíofa,amplexus eft€ tenu ít velut fectà ex fuccefsione Solonis:quá fequentes cüartíbus confi füderüt forenfib.& ab acture fi — 11. rü ttraiecerüt meditatíone ad verba,vnde fophífte fu ntappellatí í. Ceteri ad hüc, cü íáac cefsílletad remp p.appli lícuit fe. Primistuventutis s motibus varius fuit& verfaulís, folumcg fuum feq: 1ebatut íngeníum, nullís excultum líterís vel difcíplínis. Vnde magnas e d cem faciebainftitutorü vite vícifsitudines declínabatég crebró ad de quod poftea ipfe confeflus eft, ferocífsimos pullos íactans,vbírecte doctí& form rint,zenetofifsímos euadere equos. Quas veró híc nonnulli atte:xunt fabulas,ab dí à patre fuílle, matrem ex puerí infamía dolorí ímparem conífcíu rifTe(ibí mortem, arbítror. Et contrà afun;quidícantreuocantem eu marep. gerenda gen ei ínlíttore matís veteres triremes abíectas& defpectas: quo d pa ríter aduerfus duces fuos gerat fe populus, cum fructum vltra ex íjs non capíat, Atquí mature&: ro VA Themiftocles. 10$ eumnegocia[ publica apparetillexifTe,& impenfe occupafle eloríz cupídítatem: quaab inítío ftatím ímpulfus ad ambíendum prímatum gi raues fubftitít cum potentibus ín rep. & pt incípíbus ínímícítías»pree ceterís cum Aríftíde Lyfimachí,qui femperab eo díffentícbat, Etquíde m videtur eíus cum hoc fimultas íuuenilerudíme entum habui(Ie. Ama uitvterque,vt Aríftonphiílofophus fcriptum relíquit, formofum Stefilaum Cea oriundum.hínc fuít tperpetuum ínter eos X derep.díísidíum. Verumtamen vítze&& morum videtur difsimilítudo eam exaggeeraffe díftractionem.INam Ariftides cum manfueto in^ enío&€ probís e flet moribus.n neg ínrep.gerenda quícqua gr pe opulí daret vel oloz feruíret fuzc,fed omnía ad honeftatem cum fecuritate& iuftítía coníunctam d Íríges HéROn potere at facere, quín íncítanti ad multa populum, e CTIRCEST íi Themí ftoclí,quo incrementum eíus reprímeret, fubínde repugnaret. Dícítur amore gloríae ín 3f mmatus adeo ínfano, S rerum perpetrandarum magnarum pra ambitione fuiffe: 'tíuuenís plane, cum aduerí fusbarbaros pugnatum apud Marathonem effet,& res geftx celebrarentur Miíltiadís, cerneretur cogitabundus plerumqr, noctes exígeretínfom nes,& coníuctas compotatíones íntermítteret dicereug percunctantíbus& Cftupeti bus vítz fuz vícifsítudínem,fomnum fibi adímere M liltíadístrophaeum. Relíquí ením calcembelli arbítrabantur efTe cladem ad Marathonem barbar ori,'Themíftocles veró cet" tamínum exordíum maíorum:ad qua feipfe accíngebatafsidué ad Girzecíam prote 20 dam, impen dent: xg longe profpicíés cíuítatem exercebat. Ac primü vectigal Laureo^ £o tícumexargentí metallís partíentibus de more ínter fe Atheníenfibus, folus fuftínuítad populum ferre e,vthacomíffa diuífíonetríremes ea pecuníaad bellum Aegiínetícit arriia: ier] Hocením vígebatín Grzcía maxíme;obtínebantqg nu ero naufum A cgí Ínetae pe lagus.Qua deca ufà eos facilíus induxit. ned; Daríü vel Perfas(nam abe erant hi procul, ncc pro certo tímebantventuros) offentauit:verü cíui& ín Acgínetas acerbítate& aemu ; latione abufus ín tempore eft adapparatum.Síquide e ex ca pecunía centi tríremes, quae ; cum X erxe depugnauen intparata funt. Mox deducehis& dett ahens paula tím cíuíta: temad mare ,quati terra ne cum paribus quíde copararí valeret,víribus aüt naualib.cüm : dici iros reprimere,tum Graccíz poffent íura dare:pro ftataríjs pedítibus, vtaít Plato, T nautícos cos& pelagícos homínes reddidit pre ebuitqp anfam fuí calumniíandi, lancea& 3o clypeo Themiftoclem cíuibus extorto populum Atheníenfem fc aimo etremo allígaffe, Hoc defignauitvicto,vttradít Stefimbrotus, Miltíade, qui oppof fueratfe ei. Híícerebus fyncerum ftatum& purumreip. po olluerítnecne;ídfpectet ad philofophos fortaffe dif: quírere.nam illo certe tempore allatam Girzecí e exmari incolumitatem, atq; vrbem A^ theaienfem quae fuít deleta, fuifTe à C erectá cüm alía tum ípfe teftatus eft Xer^ xes. Quíppelegíonibus adhucíntegrís terreftribus,vtvíctus nauali eft pugna, tanquam imp: arhoftibus conícíuít fugam::Mardoníumq; ,Vvtequídem cenfeo, agís a adfi uftín ien: ADS ríequet dofe Grzcos quama: dfibiugandos reliquit, Quierendee pecunia: oppí Ofuiffe eum íntentum altj ob munificentíam affirmant. Cum ením aí sidue ímmolaret, atq ueín excípiendís emceiolendiostioleribus, magna facultate pecuniz eum opus ha 49 buiffe, Alij contrá nímías fordes exprobrant& mali ignitatem eíus,vt tqui ietíam míísitata cibaria venundaret. CumaPhillíde, quí equos alebat,pullum fla igítaffet,deneganti nínitatus eft breuí fe domum eiusligneum equum effecturu m: obfcure fi fignificans crímín d ría X lites ei ad duerfus. quofdam neceflaríos mífturum.| Cupíditate glo^ rz omnes fuperauít mortales. Itaque íuuenís etíamdum& nouus, maxi m precibus ab it Epid eTfenir ione eni cítharifta, quem magno ín honore Athenie: nfes habebat, vtartem " exerceret apud fe, contendit: íd cupiens,.frequ entes vt domum fuam quzrerent&€ ceD lebrarent, Ad folemne Ol Iympíacum profectus,cum conuíutjs, taber: 1aculís ,reliquoq * litore& apparatu certaret cum Címone, offenfionem concítauítín fe Girzecorum,INem d«o peillíquídem ea concedenda& iuueni& nobili putabant. At híc nouus homo, quí indí ^d 50 gné fupra fortunas fuas tollere fpírítus vídebatur,etía ínfolentíze incurrít crímen. Victor Z quog; fuit choragus certátibus tragcedís;quo tépore hiludi erát íngetis ftudij& cocerta n ionís, Cuíus victoríz tabula dedícauit ca hacínfcríptione* Themiftocles Phrearíus cho tagus erat ,Phrynichus docebat, Adímátus prafidebat.. Arera tplebí acce ptus,partím quod omnes cíues nomíniíbus fuís falutaret fine nomenclatore, partím quod íntegrum 's iudíce preberetfe ín cotractib. Ac RenenidiCie alíquíd íníqui ab ipfopretore epoftuláti t refpondit, nó foreí ipfumb onum poetam,fi praeter modos caneret mecfe, fi przeterleges 2 quid lareiretur, maoíftratü probati, Alío tepore derídens Simonideínfanire: xit eum: quod g Fa Hr 10 gen ure AJ (9 me. B9— pe de VA (9 MM T o $9 em Tbemifloclis et Arflidis fimult^. Tbemiftoclis ambitio. Tbeniftoclis di dum. Themiftocles inducit Atbenienfes ad. trir& nme 5 pa arandat, Tbeniftocles querende pectá nie intentus, Tbeniftoclis ambitio. Theniflocles yi Gor certamine trag cdorum; Teniode ae ceptus plebi, eTbenmiflocles pillit Aviffidem in exilium. Tbemiftocles Athenien[iuri dux aduerfus Xerxen, Tbeniftocles fa lutis Grecie à tor. Avtemifii littus, 106 Plutarchi quód Corínthijs,qui magnam incolerent vrbem, conuítío profcínderet:cum fibí ímagi^ nes faceret,quítam fceda effet facíe. Cum opes eíus aflurgerent, effet populo gratus, tàndem Aríítídem ínuídía eí conflata& factione fua opprefsit,atg ín exilíum decénale exegít, Poftquam petijtíam Grecíam Medus,confultantíbus de imperatore Atheníen fibus,fama eft ceteros perículí magnítüdíne deterrítos vItró petítíone imperf) abíecifTe: Epícydem vetó Euphemídis filium concíonatorem, hominem difertum quídem, fed anímo ímbellem& venalem,competítorem imperij eí fuifle&t omnium opinione obte turum fuffragijs, T emiftoclem proínde verítum, neomnía peífum írent, fi eflet praetor ifte defignatus,vtabftineretà petendo,nummís ab Epícyde redemiíffe. Commendatur item factum eíus ín interprete, quí cum regís legatís veneratad terram& aquam poftu landam miffus.Illum ením ex plebifcíto comprehen(um necauit, quod fermone Graco mandata edere barbarorum fuiffet aufus.[am íllud de Arthmío zelíte* Huíc ením& li berís progeníeíq; eíus,quod aurum à Medís ad Grecos deportaffet,ex Themiftocís fen tentía eft ínfamia írrogata, Maxímum fuítomnium,quod bella Grecize inteílína extinxe rit,contentíonesip eorum díremerít mutuas:fuadens,vt(ufpenderent belli caufaítmulta tes. Quia inre egregíum focíum habuifTe memoratur Chileum Arcadem. Sufcepto ducatu éxtempló parauít cíues ín naues imponere, authorcj cíuitatí fuít, vt deferta vrbe quam remotífsíme à Giraecía occurreret Barbaro claffe, Ceterum reclamantíbus multis, eduxítín Tempe cum Lacedamoníjs ingentes copias, vt eoloco defenderent Theffz^ líam nondum cum Medis vtputabant,fentíentem.Sed cum íllínc effent re ínfecta reuer/ fi,& Theffalorum ad regem defectione omnía ín parteís Medorum ad Boeotíam víque difcefsiffent:tunc confilium de marí Themiftoclís coeperunt probare Atheníenfes. Ita míttítur cum claffead Artemífium, vt fauces íllas tueretur. Híc Graecis Eurybíadí& La» cedamonijs deferentíbus íimperíum:Athenieníibus autem,quod nauíum numero reliquos víncerentferme vníuerfos, detrectantibus alijs parere, perfpíciens Themiftocles difcrimen,càm ipfe cefsít Eurybíadi ímperío,tum Atheniefes placauit:recipiens fjs,fife viros fortes prabuífTentín bello, effecturum fe,vt Graecí vltró fummam rer ípfis effent ín pofterum delaturí. Quare apparet potíísímam caufam eit Grazcíe fuilTe falutis, X pre^ cípuead gloríam Atheníenfes prouexíífe, vt quí vírtute hoftibus, focijs antecelluerínt facílítate. Vtveró clafsis Barbarorum Aphetas applícuít, expauefcens multítudínem Eurybíadesfrontem obtínentíum nauíum, alíafi accípíens fupra Scíathum ducentas círcumuehí:ftatuít quàm ocyfsíme ín íínteriorem Grzcíamferecipere, SC quamproxíme tenere Peloponnefum,atqy fic clafsi pro fubfidío terreftres copias círcumfundere:quod víresregís marítímas cenferet infuperabiles.Híc metuentes Eubcei,ne à Grzecís defereDl is] t eo 0 s rentur,míferunt cum íngenti fumma pecuníz Pelagontem ad colloquendum occulte cit' "'Themiftocle.Quam vbi ílleaccepit,dedít eam,vt tradít Herodotus,Eurybíadi. Cum au tem ex cíuibus reluctaretur eí Archíteles,quifacre nauís erat trierarchus:pecuniz vero, quam przberet focijs naualíbus, ínops properaret fe cum naue fubducere, íncendit ín eum vchementíus T hemiíftocles cíues,vt concurfufacto coenam cíus díríperent. Quare attoníto Archítelí, ac grauiter íd ferentí míttít ín cífta Themiftocles panem& carnes in coenam, fubíjcítq; argenti talentum ín fundo, adhortans vt ín pracfentí coenet, X po» ftero die focios nauales cura habeat.Sín mínus,laceraturum oftendit ípfum fe ad cíues, quafi nummos ceperítà Barbarís.Hzec Lef bius Phanías memorat. Przlía quz ídtem porís íníta cum Barbarorum claffe fuerunt, non magnopere decreuerunt ad fummam belli: fed ad experíentíam magno fuerunt Grzcís momento, re ipfa doctís ín ipfo dí(^ crímine neg; numerum nauíum,neque fpecíem velfplendorem ínfigníum, neque ínfo^ lentes vlulatus,aut barbarícas cantiílenas, vírís cominus congredi doctís, atq; ad dímicandum anímatís horribiles effe:verum oportere iftis contemptis ipfa petere corpora, collatisqg manibus aduerfus ílla dímícare. Quod íntelligens Pindarus recie de pugna ad Artemifium commíf(Ta videtur díxiffe: Cecropide clarum libertatis pofueve fundamentum. Quippe pars eft audacía víctoríz, Artemifium autem Euboez eft fupra Heftíeam ad Do reá expanfum lítus:cuíus ex aduerfo maxíme eft ex dítíone, quae paruít Philoctetí Oli zon, Fanumhabet nonamplum Diíanz Orientalis cognomíne. Eí eftlucus círcumíe^ ctus,€ cíngunt pílz lapide candído coactz.Lapís,fi manu confrícetur, colorem& odo remreprafentat croceum, Earum pilarum ín vna hac carmina funt íncíía: Diuev[as /Afie ventes certamine quondam Naudli 40 $0 m P a] lhemiftocles. 107 Nauali boc fudit"ventifono mn pelago Vi&or Cecropidum popu Ius, Medisi, peremptus Diébynnabecpofu clava trophaa tibi. Monftratur huíus líttorís locus, quí ex multa círceumíecta arena cínereum puluerem& Y atrum ex imo edít velut aduftum,vbí naufragía& cadauera putantur crematTe, At nun| cíatís ad Artemífium, quz apud Thermopylas acta fuerant:vbí cecídífTe dídicertüt Leo nídam,€ Xerxem tranfitus terreflres obtínete,retró concefferunt ín Grecia claudentíbusagmé Atheníeníibus,atq; ob vírtutem ex rebus geítís maíorem ín modum anímos fuftollentíbus.Przeteruehens T'hemiftocles ora, vbi appulfus nauíü hoftilía neceffaríos Tbemiffodlis 19& receptacula vídebat,íncidít ínlapidibus,quos partímíbí ínueníttémereíacentes,par- flrategemas tímípfe inlocís ftationí X aquatíoni idoneís pofuit, magnas líteras: quibus obteftabatur Ionas,vtfi poffent,ad fe tranfirent ípforum genítores& propugnantes pto ípforü li^ bertate:fin mínus, Darboros vt ín prelijs fatígarent turbarentá;. Hís fperabat effectu, rüfe, vtaut defcífcerent Iones,aut concírentur ín fufpicíonem apud Barbaros adducti, Porro cumeffet Xerxes ex fuperiore Dorídís regionein Phocídem díereflus, oppídagg Phocenfiii lamma deuaftaret:non tulerunt Graci füppetías,lícet orarent Atheníenfes, vtadarcendumá terra Attícabellum ín Boeotía occurrerent, ficut ipfi obiecerancfe ad Artemífium. V erüm cumaudiret eos nemo, fed refpicerent Peloponnefum, omnesdg víresmolírenturíntra Ifthmum contrahere,& murum devno marí ínalterum ducerent: io?? ibífimulob prodítíonem exarferunt Athenienfes,(imul mceftítía& angor defertos folí^ cítauít, N3 cum tam fanumerabilíbus legíonibus no erat fententía conferre figna. Vn& rcftabatneceffartum, vt ín prfentía vrberelícta naues amplecterentur. Accípíebatíd plebs molefte: quod arís focísqyrelictisnec; víctoríam defideraret, nec víderent falute. Hiíc Themiftoclesadínducendam multítudínem humanís deftítutus confilijs,ficut ín tragedía machinam etíges prodigía cceleftía& oraculaadmouít js. Oftentum mutuatus eft à dracone,quí per eos diesnon fuítín adyto vífus:& libamínibus,quzs eí propone bantur quotídie, íntegrís repertís facerdotes enuncíauerunt pro concione, dícendí pote fiatersa Themíftoclefacta, derelíquifTe Míneruam vrbe,& ducemfe cíuibus ad mare prabére, Iam oraculo populum tractauít, nihil alíud docens muro líeneo quàm naues 3? oftendí;atgy ídcirco nomínarí diuinam à deo non miferam neque ínfelícem Salamína: 'tà qua cognomen apud Gracos íngens effet palma tractura, V bifenteniía eíüs com» probata eft, fcribit plebífcítum, vtvrbs fideí Mineruz populi Atheníenfis praefidís con, crederetur,íuuentus naues confcenderet:líberis, conífugibus, feruitíjs incolumitatem, quá quífq; poffet,expedíret, Rogatíone perlata pleri parentes& coníuges l'roezenen qTbenitocis deportauerunt deponendos,quosreceperunt Troezentj benígne.fiquídem fcíueruntijs fuafu Atbenienz publícé alímeta bínís ín fingulos obolís díe prebítís:& puerís pomavtlíberü eflet,vnde fes vrbé relinliberet fumerermerces infuper praeceptoribus eorum foluerctur. Hocplebifcítum Níca^ quunt.| L. corasfcrípfit. Cum vero dífficultatereinummaríz laborarent ín publíco Atheníenfes, Troxeniori ín Arifteteles author eft curíam Arcopagi milítíbus ín capita octonas drachmas diíuifi(fe, Atbenienfes bea 40^? eamq potífsímam fuiffe caufam complende dafsís. Verum Clídemus& hoc quoq; The"giai. míftoclís afsignat confilio. Nam defcendentibus Píreeum Atheníenfibus in fimulachro Minerue defideratam aít fuiffe egídem. Themiftocdlem igitur,cum fpecie quzrentis ex» cuteret omnía,immenfam vím pecuníz ínuenífTe ín ímpedímetís abdita. Qua ín medío pofita abundaffe clafsíaríos milites víatíco. Confcendente cíuitate alijs fpectaculü hoc miferatíonem,míraculum alijs audacie mouítparentes alíó dímíttentíum,ip(orum auté immotorü ad eíulatá lachrymasq;& cóplexus parenti, qui ínillà ínfulà tranfmittebant. Timulti cíues,qui ob graue ztaté relínquebátur,miferabiles erant. Praeterea erat ex má fuetís€ domefticis animalibus cá latratu& defidetío affectatíbus cofcendentes altores fuos permou£s oblectatío.Inter que Xantíppí canís refertur patrís Períclís,nó ferens dí. cayi; Xátippi, go$6 fiüieiab eo,ínpelagus infiliffe,ac íuxta tríremem eíus natans tenuíffe Salamina:vbi defi» cies flatím expiraffe. cuíus effemonumentum dícituríd,quod monftratur hac quoque memoría,& appellatur Canís fepulchrum. Atque haec quídem praeclare Themiftocles, Canisfepulchriz, Adhzecteneri cíues anímaduertens Aríftídís defiderío metujneíndígnatíoneille per- Arifides reuomotus conuerteretfe ad regem, acres Graciz cuerteret,(quippeoppreflus a Themí, caturab exilio, ftoclis factioneante bellum& datus in exilium fueratfcribít plebiífcitum,permittíad te Tbenislodisdepus exulantibus redítum ín patríam,vtagant& confulant cum alijs cíuíbus,quace Rep.€'efe. Gracie forét, Habebat autem Eurybíadesob dígnítatem Sparte ímperíumad claífem. Qui Liéneus murus tidues. Herod. li,8 T eTbemiftoclis Oratcoemma, qt js 4,qu0 m Salami P 414m abfinu niam ootunut. Ariflidis confen fuis ad pugná incunda. Nunnerus nul ad Salamina. 108 Plutarchi fl Quilanguidus ad perículum cum inde foluere& cotenderead Ifthmiü,vbi terrefires co» pie conuenerant Peloponneftorü,íntenderet, reclamauit eí Themílftocles, quo tepore 1 peruulgata ílla perhibetur díxiífe. Nam cum Eurybíades diceret eí,Inludís Themiftocle eos quí maturius éxurgunt,ceduntalapís:Sane quídé,ínquit Themiftocles,atnec mo» ratores donát corona, Cum baculum ille fuftuliffet ad pulfandum ipfum, Themíftocles: Ferí,inquiít,fed audi tamen. Bam moderatione ftupéte Eurybíade íubented vtdiceret, reduxiteumad meliora confilía Themíftocles, Cum veró íactaret quídam eum,cuí vrbs non effet,non recte docere alíos, quí haberent, patrías fuas deferere€ prodere: retorta 'Themiftoclesad eum oratíone,INos quídem,ínquit,ícelefte tecta& muros, ne ínferui- 1 tutem redígamurrerü caufa furdará,derelíiquímus,& tamen vrbs eft nobís omníü Gre» to lo cíze amplifsíma ducenta ha tríremes,qua hoctempore vobis,fi falutem ab tjs quzríts, adauxilium fuat praeftó. Qui fi terum deftítutís nobís vos(ubduxerítís, íamiam alíquís ex Graecis audíet Atheníenfes& cíuítate libera& agro haud íllo, quem amiferunt, potítos deteríore.Sic fatus Themíftocles fufpicionem& formídinem íníecít Eurybíadi,ne Atheníenfes ab íp(is deficerent. Cum Eretríus quídam dícere cotra eum íntenderet: NG| vos quog,ínquít,díceré quíd debello vultís,qui ficutlolígínes gladíi habetís,cor noha| betís. Dum ítadifferít Themíftocles,inforís ex fuperioreloco nauís perhíbent quidam| vilam fuí(Te noctuam ad dexteram clafsís volantem,atq; ínantennís confidétem. Quod potifsimum ín caufa fuít,vt affentírentur eí,atqy ad praelíü nauale accíngerent fe. Vt vero| clafsís hoftium terra Attíca ad Phalerícum admota vícínaobtexítlíttora, atq; ípfe cum$o| terreftríagminerex ad mare defcendit,vt femel ct omníbus cop fís ín confpectu effet, c£| fluxeruntex Graecorum anímís Themíftoclís admonitíones,& I(thmü ceperunt denuo| Peloponnefij refpectare,frementes fi quís aliud proponeret. Vífum eft igitur nocte vela| facere,atq edíctit gubernatoríbus,vt parati ad nauigandü effent.Hícanxíus Themifto,| cles,quodlocí&anguftíarum cómoditate Grazciamíífà íi fuum quifq: oppídum dila| berentur,cómentus eft& ftruxítíllum per Sícínumaftum, Eratnatione Sicínus Perfes| captíuus,fed amans Themiftochís& liberorum eíus praceptor,que occulte ad Perfam| míttít nunciatum, Atheníenfium ducem Themiftoclem cum rege fentíentem ei prímiü| enuacíare Graecos fugam círcunfpectare, monereq ne eís facultatem det fugiendí: fed: ínterea,dum tumultuantut deftítutí terreftribuslegioníbus, adoríatur& deleat copías jy nauales. Eum nuncíum Xerxes quafi ábeneuolo anímo profectum amplexus eft, gra| tumq habuit, deníg edíxít nauíü przefectís, caeteras naues vt filentío ínftruant: cum du-| centís auté profecti totum tranfitum vndíg; claudant,& círcumueníantinfulas, nequis| abaturhoftíum.Id agí Aríftídes Lyfimachi prímus fentíens contendit tacitus ad taber naculum Themiíftoclís:non quídem quod gratía eí cum íllo íntercederet,ímo fuerat, vt díxímus,illíus opera extermínatus.Prodeütiad ipfum declarat círcumfeptos fe. Qui ci aliás integrítatem eius haberet perfpectam,lzetus tunc efus prafentía aperit eí quid per Sicínü egílTet, hortatur Girecos vtretíneat, fecum(g ín id incumbat: quía maior eí adhi beatur fides, vt ín faucíbus pugnam naualem commíttant, Igitur collaudato Themiíftocle Ariftídes alíos duces& tríerarchosadít& ad praelium accendít. Nondumadíunge^? ho tibus tamen cí hís fidem, ecce tríremís vna Tenedía, cuí przeerat Panetíus, tranffugítad Grecos,qua cínctos ipfos effe nuncíauit.Ita íam ra quoque prater necefsítatem ftímu lauít Graecos ad conflígendum. Vbí diluxit, Xerxes ín edíto confedit,claffem& aciem fpeculans,vt Phanodemusait, fupra fant Herculís,quaangufto freto dírímíturab Atti ca ínfula, vt Aceftodórus ín Megarídís confinío fuper colles, quos Cerata appellant. Aureo edit folío multis adhíbitis fcríbís,quorum erat munus, vt quzqueres in pralío gereretur,excípere. At Themíftoclífuper nauem pretoriam facríficanti, tres captíui oblati funt forma venuftifsima,veftecy& auro exímie excultí.Dícebátur Sandauces regís fororís& Autarctí filij effe. Quos contuítus vates Euphrantídes,vt fimul&€ magnam ho ftíae& lucídam flammam ediderant, acbonum omen fternutamento à dextera parte eft atum:dexteram Themíftoclís complexus,adolefcentes íllos omnes íufsít vc víctímam ' hoftíam Omeftí Bacchovotís nuncupatis ínmolarent.[ta paríter Girecís falutem proittí& palma, Stupente Themíftocle eo vatícínio táto& táatrocí, vulgus vt ín gradibus olet perículis& rebusafperis,falute potíus ex abfonis quà confentaneis fperans, coepít 1 det fimulvna voce cíere, adductísqg adara captíuís facra ex praeícrípto vatís fierí coegit. t2 e A. o 5o 0 e 1 2n, quedepugnarit lec philofophus,& híftoriarü non rudís Lesbíus Phanías memoríz prodídít. De nautit J batbarícarum numero A efchylus poeta vt certus& firmans in tragcedía Perfis íta aít: Themiftocles. Xerxi fcio naues erant certo quidem mulle. Verum ducente engem erant celeres unt jfic o! XMtinetrumor"yolans. Attíce clxxx.erant numero. Síngulz habebant octonos denos, quí exforís pugnarent. Eorum erant quatuor fagíttarij,relíquí grauís armature. Vídetur autem non fecus ttpus Pugna naualis Themiftocles ac locum anímaduertitfe& captaffe, neque príus aduerfam barbarís acíé C'corum cuni explícuít,quàm confueta hora adfuít,qua ventus ex marí íncrebrefcens fluctum per fre- aee tum ímpelleret: cuíus impetus Gracorum nauíbus non oberat compactís& humilíorí, bus:barbaricas vero edítioríbus puppi bus forísqg excel(ioríibus& ob pondus mínus agí o jo lesretorquebat,ac Gracís acríter íncurrentibus,X ad Themíftocis, Vt quí maxíme ví» deret,quíd ere effet iufTa íntentís tranfuerfas obijcíebat. Iam vbí agebat l'hemiftocles, Xerxis cafsís prefectus Aríamenes, íngentí vectusnaue íacula& fagittas velute mi ro ingerebat: qui vír infignis erat,& regis 1 fratrum longe fortífísímus& iuftífsimus. Eum Amenías Decelenfis& Soficles Pedienfis vnà vedti ,vt concurrentes ínfefte naues& ín femetuó ímpacteroftrís cohafere,ínfiliente ín ipforum nauem excepertit, haftísqy atf cum pracípitauerunt ín mare. Corpus cíus ínter cztera fluítans naufragía Artemí(ía sn itum deportauítad Xerxem.Dum ta certatur,fama eft íngés lumen ab Eleufine re^ fulciffe,campumqs T'hríafium ftrepítu& vocibus, ficutex coetu homínü myfticum lac chum deducentíum dmarevíg; perfonaffe. Ab agmine vocé edentíumaffurceens pauQ 3o latímà terra vífa js nubes deflectereà contínente& ín naues íncumbere. Ali ipecíes vi^ dere vifi funt vírorum armatorum manus ab Aegína pro Graecorum claffe protenden» tíum. Eos putabant efTe Aeacídas, quos votísante pugnam ímplorauerant. Princeps nauem cepit cíuís Athenieníis Lycomedes tríerarc bus iusabícidítínfignía atq; Apol líní Víctorí facrauit, Ke Gies. dantes ín anguftijs barbarorum frontem, ínuehentes caen illosac femetípfos turbantes, cum ínferum extraxifient pugnam, fuderuntfu- Greci prelio n4 7auerunti atqp infignem íllam& nobilem víctoríam, vt Simonides aít, qua neq apud i d MM cos neg; apud Barbaros clarius decus vllum extítít nauale,tetuleruntvirtute 8 ire XU nuitate communi omníum milítum,confilio vero& prudentía Then Modi dan przlíum nauale Xerxes adhuc cum re males gel fia luct: ns aggredít: jo jo mína traducere ín Girzecos copías terreftres freto, quod erat ínterf miftoclesautem verbís Ariftídem pertentans ce enfare iun ulauítfe, vt c Tbeniftoclis cal tum profecti pontem refcinderent:Quo Aftam,ínquít ín Euro pacapíamus.Quod cum ,.57 ci (: e 1: ATULOLG improbaret Aríftídes,díceretqp: Hactenus quídem cü barbaro ludente contulímusarma 175. e póteXer quemfíi ín Grazcía íncluferímus&&metuad neceísitatem ad« oer imus virt Ifi ntam muitis xis excindendo fubnixumlegíonibus, non vltra fub vmbraculo fedens aureo pugnam f olute f pectabit: fed omnía audebít,& omnibus reb iISipfe metu vrgente occurrens quod tít tabatu m rem corríget, cofilíiumd d lefummarerum ínibit faníus, NC Seibigitur Th í nobís S foluendus pons:verum etíam, fi En ua fierí queat.paranc lusalter,quo if um pr opet e ex Buro opa exturbe mus, Ergo Themíftoc ies i iiec inquiít,ex v(u vídetur,tempus eft 40 ho verati onemíneamus omnes ftruamusqg quo Girzcía exceda Ev eon m ocyfsím e. Vb íínea Tbemifloclis lententíam ítum eft, quendam cxregiis icri), quem ínuenít ínter captíuos Arnacé Jirategema. nomíne míttít:quí renuncíetregí,decreuífle marí nuncvictores Grecos Hellefpontum ftoclem mute m de daífe peteread pontem, quí ibi onfiratus fir;in Xtercídendum: Thes rcgelaborantem monere, vtproperato ítínere ad mare fuum contendat& tr animíttat, LY dumm oras alíquas ípfe focijs nectít& cunctationesad ínfeque E. m. Hoc Barbarus nuncío expauefcens properauítfíe recipere.Documentumautem prebuítín Mardonio l'hemíftoclis& Aríftidís prudentía. ae idéfignaadPlatzeas c um Xerxís mínima par^ te exercitus cum contulíffent,aleam fubierunt umm, Inter cíuitates» almam tulit, vt Tbeniffocles tradít Herodotus,cíuítas Aegínetarum: Th emiftoclivero quamuis ínuítí obftante ínu£^ prelio nauali $9 5o día omnes tríbuerunt palmam, Vt ením concefserunt omnes in lfthmum,& fuffra- prima tulit. gía ducesabaratulerunt: prímum vírtute fem 1etípfum quifque, fecundumà fe renuncíauerunt T! hemíítoclem.Lacedazmoutj veró deduxerunt eum Spa artam:vbí Eurybíadi virtutis,fapientía: przemíum illi tribuerunt deae corona, currum, erant,prímaríum eí donauerunt. l'recentos OS preteteor míferunt ex ft adtines vg profequerentur.Fama eft pro LACE qi lum concefsíffet Themiftocles,cotemptís certatoríb: iníllá defixifle peregrinísqy ftupentes illum magno cum i iíin cíuítate ?. j*] Theniflocles ambitiofiffmusTberntiflodis Herod. in, Vrania Timodemk Apbidae& vocat: Plato de rep. ii.1.7 Cic.in Ca £onc cu Plutarcbo con[entiit. Tbheniflocles instaurat Atbenas, "Themijtocles ex truitPirecum. wPagafam alij. Atbenienfium e quitas, Cic, de IO Plutarchi perfufus n6 obfcure tulerit apud amícos,fatís fe fructus fuoruri pro Girzecía fufceptora laborü percepifIe.Erat namq, fi fídes habenda tjs eft, qua: de eo cómemorantur, natu auídus fupramodum gloríz.Síquídem defignatusa populo nauarchus,nullírei publice velpríuatím vacauit figíllatím: verüm quzcunq; res effetad ipfum delata, íllà ín eit reie^ cít die, quo erat cofenfurus:quo vno tepore multís rebus intétus& à díueríis appellatus homínibus, magnus eíIe&(umme víderetur authorítatís. Cadauera ín líttore eíectaín fpicies, vbi exornata vidítarmiíllis aureís€ torquibus,ipfe preterijtfed comítáti oftedit eadiíxítqgamíco: Tolle eatibí.neq; ením tu Themiftocles es. Ad Antiphate, quíformo, fus fuerat,& gefferat quondá fe aduerfus ípfum ínfolétíus, tuncauté propter authoríta [a LI temafífectaretur:Sero,ínquít,adolefcens ambo tamé fimul coepimus fapere. Atheníéfes i ipfum referebat no habereín honore veladmiratíone, fed ficut fub platanü fub fe tépe. Ítate coorta€ íngruetibus perículis refugere:cí dí(lerenuerít apud eos, caftrare fe& re Ícíndereramos.Cü exprobaret eíSeríphíus quídáanon fua eü fed patríe gloríafplendoré affecutü: Recte aís,ínquit. At neg; ego fi Seríphíus fim, euafiffem clarus: nectu fi Athe. x nien(íis.Dux quifpíam,qui vtile operam nauaffefe exiitimabat ciuítatí. Huic, cü ínfulta ret l'hemiíftocli€ res geftas fuas cotenderet cá ípfius: Cü fefto,iínquít, altercás díes po» : y,. 2,, 41..-:r1(mr. rn iC. 1.^ fterus íactauít íllum laboribus& fudoríbus diftrictum e(Te,fe vero fruenda prebere fe. ríanttbus apparata, Ad quz refpondi(Te feftum, Recte fane: Atníego e(Tem, tuno efles: Sicniíi ego.ínquiít,tuncfuí(íTem,vbi nuncvos effetísz Filium fuum, quí lícentíus abute 2S" P] 5; batur matrís índulgentía X per illam fua. falfe dicebatplus auam vllus Grecorti pollere, 2 e[1€ Caterís enímimperare Atheníenfes,fe Athenie(ibus,fibi íllius matrem;matri illi. Cum omníínrefacerealíquíd velletíingulare,predíü diíftrahens íufsit pronüicíarí etíam bon ídvicínum habere.Ex íllis, qui nuptías filiae fuze ambíret, cum probum pretulíílet pecu» níofo:aít vírum fe querere potíus,quí pecuníaegeret: quam pecuníam quz víro. Atq in facetíjs erat huiufcemodií. Explícatus bello mox ínflitit vrbem ínftaurare& murís cínge re ephorís,neaduerfarentur,pecunía vt'heopompus fcribitredemptis: vt plerígg alij, : elufishoc modo.Spartam fpecíelegatíonís profectus cft. Ibi conquerentíbus Spartíatis, quod muro círcundarent vrbem, ad crímínandum Atheníenfes ex compofito Políar cho ab Aegína mííso,ínficías fuit,€ míttereeos iufsit ad res ínfpiciendas: fimul vt fpa, cíum ex mora excítando muro pararet,& legatos pro fe obfidesretínerent Atheníen: fes. Quod euenít. namre comperta níhil lzferunt eum Lacedamonij, fed dífsímulata irafua dimiferunt. Hinc Pírzeeum commoditate anímaduerfa portus extruxít ,totamg; vrbem ad mareaccommodauit,contraríam quodammodo fectam ín cíuítate ac veteres Atheníen(ium reges ínftítuens, llli ením, vtfertur ,íntendentesreuocare à marí ciues atque ad relínquendas naues colendumq; affuefacere agrum, difsipauerant íllam de Palladefabulam:ambigente de ílla regíone Neptuno, cum oftedí(fet iudicibus oliuam, caufam eam obtínui(Ie. Ac T'hemiftocles non, vt comícus aít Aríftophanes, vrbí commifit Pírzeum,ímó vrbemannexuit Pírzeo,& terram marí. qua res vires populí aluit contra optímates,eumq; audacía ínflauít, omníad nautas,hortatores,& gubernatores redundante authorítate. V nde(uggeftum,qui erectus ín Pnyce erat vtfpectaret mare, conuerterunt poft terram verfus trígínta tyranní,imperíum maritímumzrati gígnere populípotentíam,& paucorum príncípatu mínus offendí agrícolas. Enímuero Themifto» clesrem conceperatanímo de víríbus naualibus celfiorem. Cum ením clafsís Grzecorá à dífceffu X erxís* Pagafas decurrilTetín portum,íbitg hybernaret;pro concione oftediít Athenienfibus habereremfe conducibilem ipfis& falutarem, fed non edendam ín vul, gus, Atheníenfibus,vt eam vníaperiret Aríftidi ubentibus:qui fi probaret, exequeretur eam.Ita oftedít Aríftidi Themiftocles claffem Graecorum ía anímo habere fe incendere. Mox concíon£ hícíngrefus:re aít,quaín anímo haberet T'hemiftocles,nullam effe neg vtílíoremneg; íníquíore.Ita przcípit eí populus Athenítfis, vtab ifto cofilío defifterct, Cumínconuentibus Amphyciíonícis referrent Lacedemonij ad confilium, vt ab eo cófilío arcerentur cíuítates,quz arma nó confocía(fent aduerfus IMedü:tímens ne fum» motiís à cófeffu Theffalis, Argíuís,preterea Thebanísilli haberet femelad nutum fuum fuftragía,atqp ex corü volütate omnía gererétur,patrocinatus eft hí(ce cíuítatibus,& fen tentías Pylagorarü círcumegit docens, quz confortes bellí fuiffent,vna& trígínta cíuíta tes clle, argjhas magna ex parte plane exiles.N6 efTe íaítur ferendi, fi exclufa à fcederere liqua Orrzecía,confílíü hocad duarum vel trí ampli(símarü arbitríum cíuitatum redíge^ retur, Ex eo íncurrít potifsimumín Lacedemonios, Quapropter Cimonem prouexerüt honorí» D e 30 ri] 20 4o $0 Themiftocles. Ht honoribus, quo hemíftodi eum ín rep.'excitarent aduerfaríum. Fatigauít& focios | círcumuectus ínfulas acnümos ab ijs exprímens, Atque apud Andríos, cum eos pecu^ níam pofceret, refert íllum Herodotus hzc díxi(Te& audiui(Te.D uas aít deas fecum adduxíffe,Suadam& V ím.Illi refponderüt apud fe quog; duas effe magnas deas,à quibus illipecuníam dare prohíbetétur,Paupertatem& Inopíam. Tímocreon R.hodíus poeta mordetín cantíco Themíftoclem acerbíus:quod exulíbus alijs mercede redítü íri patría confeciífet,fe vero hofpítem& amícü prodidiffet pecunía adductus.Eíus hí funt verfus: Si twmodo Pau|aniam laudéue X antippum effers, vel tibi Leutychidam: Evo autem ,Ariftidem cano"yirum, faors optimus Cynus qui yenit JAthenis, T Mendacem enim iniquum, proditorem odit Latona Themiflodem, Qui fordidulam ob pecuniolam[uum mimimeveduxit auarus hofpitem in patriam Ialyfon: Sed indetria arripiens talenta, Yadit in malum exitium. Iniqué aliquosveu ehens,quo dam exizens,hos ce trucidans natlus onus pecunia. Nuncpandochus ineptus in Iflbmo et,ridiculum faciens AGlum,apparata, frigidas carnes.Verum autem epulantur illi, Precantur(9 Themi[locli vt ne boram quidem fuperfit. Longe vero petulantíoribus& apertíoribus probrís Themíftocle íam exulem& dam. natum profcidit Tímocreon,compofuítdg carmen,cuíus hocfecít exordíum: 2 20 Mua carminis decus huius muulpa pev Graciam, vt par atq, wuftum e[l. Fertur Tímocreon,quod parteís fecutus Medorá fui(let,interalíos etíam Themiftoclís calculo damnatus atque extermínatus fuí(fe, Vtíam partes Medica funt Themíftocli | crimíní datae haec ín eum fcrípfit: | Haud quippe Timocreon[olus fidem dedit | Medss.Sunt alij mon improbi minus. | Non claudico folus: latent"vulpes alie. Quia veró.cíues am ex ínuídía líbenterín eum calumnías recipíebant,coactus eft factis fuís crebro ad populum commemorandiís ftomachum eí facere,& ad ínfenfos:Quiíd tuE multuamíní, ínquit, fi zepíus ab tj(dem beneficía accipitis* Momordít etíam multitu. | jo dint ede extrueda Díanze, quam Ariftobulen,quafi optíma confilía ipfe cíuítatí& Gre cis dediffet,appellauit. Iuxta domum fuam delubrum hoc ín Melita ftruxit,vbí nunc ca» dauera fupplicío affectorum carnífices prorjcíunt, veftesi;& laqueos efferunt eorum, quí ft*angulatí& interfectí fuerunt. Preterea pufillum fignum pofitum Themíftoclís etíamnoftra fuítzetateín Aríftobules fano:elucetqy ex eo non anímus modo,fed fpecies etíam íllíus augufta.Igítur ínflixerunt eí decennale exilium, vt dígnítatem& authoritatem eíus deprímerent. quod ex more habebantin omnibus, quorum opes ípfis graues erant, medíocrítatem faftus excefferat popularem. Namqy poena non erat decennale exilium,fed mitígatío& alleuatío inuídíze: quae precellentíores gaudebat detrahere;atq; , odíum fuum ín hanc euomebat contumeliam. Poftquam expulfus vrbefuít, dum Ar4o gísagít, cafus Paufanize maleuolís eíus materíam fugeefsit. Prodiítionís crímen íntentauit eí Leobotes Alcmaonís filius Agraulenfis fubícribentíbus accufatíoní Laceda. monfjs. Paufanías ením ftruens illud prodítionís facínus, primo Temiftoclem íd lícet amícum celauít. Vteiectum vidítvrbe& indigne íd ferentem, non dubítauít eum ad confortíim coeptorum ínuítare,oftendíti ei líterasregís ín Grecos ipfum vt ímprobos & ingratos ínflammans.Quí quanquam eam folícítattonem reíecít, focíetatemig femel repudíauít,nemíní patefecít tamen íd confilíum: quía fperabat fore, vel vt defifteret ab camente, vel alíaratíone, quíres abfurdas& ancipítes affectaret temere, detegerctur. Puníto ea de caufa Paufanía repertz func nonnulla lítere& fcripta,que de his agebant, quz Themíiftoclem ín fufpícionem adduxerüt Atq hínc Lacedemonij eü calumníaba $o tur,hínc críminabantur ínuídi cíues non przfentem,fed per epiftolas purgantem przecípue príora crímína. Nam ad ínímicorü calumnías fcripfit cíuíbus:fe,quí ímperare vellet, adparendum autem neq factus effetjnegj haberet voluntatem,nunquam anímum índu Curum,vtbarbarís& hoftíbus Íemetípfe cum Girecía venderet, Níbilomínus inductus ab accufatoríbus populus mífit certos,quibusimperatum erat,vt cóprehenderentei,attraherent; ad caufam ín concílío Graecorum dícendam. Quod vtprafenfit, traíecít ín Corcyram,quze cíuítas beneficía fua habebat. Cum ením illum conttouerfiz, quam habebant cum Corínthíjs, cepíffent íudícem, díremít pugná eorum, íudícauítqg vt vígintá k a L. Herod. li.8 Timocreo Rbodiu pocta Lyricu in Themifto clem, Tbentiflocles of fendit populum, Tbhemiflocles in exilium. Valer. Max.li.5.de ingratis Tbeniftocles 4c cufatur proditionis, Tbheniflodisfug4. Tbeniftoclesiudex inter Corcy T£0$€7 Corin thios. Supplicádi mos «pud Moloffos. Thucyd.lib.s, Tbeniftoclis pe euni. "Tbeniftoclis in Afiam fuga. perfarum Zelotypia, Thucyd.lib.s. I2 Plutarchi talenta Corínthij ijs penderent,& X Leucadem pofsíderent communem vtrig; coloniam, Indefugítín Epirum. Cumveró Athenienfes X Lacedaemonij eum períequerentur, 5 feín afperam& coecam fpem, SC ad regem Molofforum recurrít Admetum. Hic neício quíd ab Atheníeníibus poftulauiife tígnomíníofeà Themíftocle tunc in ci, COÍecit 11 uítateflorétereiectus perpetuo habuit eum odio,acprz fe tulit fi ín ipfum íncídíffet, poe nasíeab eo petíturum. Atillaín fuga formídans,magís l'hemíftocles domeftícum& re ces odíum, quàm veterem íram& regíam, huíc fe per rmíffum íuit,ac fupplex Admetum aditnouo& inufitato more. Nam filium eíus puerum admodum tenens abíecitfe ad fo cum eíus, Hunc maxímum& propefolum, quinon reijcíatur, Molofsímodum ducunt fupplícandí. Alíqui Phthíam aíuntregís coniugem eam ratíonem fupplícádi fuggefsit 1o fe l'hemiftoclí,filiumg; fuum apud focum cum eo locaíle: alij Admetum ipfum, vt necesitatem apud eos, qui íllum. íní fequerentur, cur non dederet- eum, excufaret, modum iftum fuppliíc andif lruxífTe ei€ machínatum fuifTe. Vxorem& 1 libcroseius com Athe, nís exportauít Epícrates Acharnenfis,quos ílluc milit. quem eo nomíne Címon poft ca pítís damaauit,vt fcríbít Stefimbrotus. Mox horurinefcío quomodo oblítus, aut The. diga oblítum nauigaffe autumat eum ín Sicilíam,atqp ab Hícronetyranno filíz cius t i'ns ín ditionem etus fe Girecíamredacturum: quod afper nante Hic ín Afíam. Caterüm abhotretà fíde haec íta facta fuiffe, Siquide The deF RC Themíftocle fcribít, cám ad Olympia certaranni díríperent,& arcerentà certamine equos eius.'hucydi des naue don Pydnar rcfert eum ad alterum mare prouectum,nec quenquam ve^ ctorum,quí effet,noí offe: quoad ventís nauem oneraríam NNaxum, qua íd teporís ab Atheníenfibus cí NINE tur, rapientíbus exterrítus: nauículatori tun n& gubernatori aperucrit fe,& qua precibus qua minís agens denuncíansqy apud Atheníenfes fe crimi ne& mendacijsip pep e(Turü;non ímprude ntes,verum mercede índuci tos ínítío ípfum recepiffe. Hacratíoneex prefsit, ,vtpreteruectí tt anfmítterent ín Afíam.Pecunía eius ma gnaex parte furtim peramícos egefta& ín Afia eft deuecta. Deprehenfam& publícatà fummi centüt Theopompu /"Theophraftus octogínta talenti dícít fuíffe:cum víres bo. [o] re] sm. JU norit Themiftoclís príus j: adr emp.accederet,tríá no eílent t: ilentori. Vtdelatus Cy. 30 3 mam multos feníitrei marítímze prel fcctos infidias ad fe capiend lü tendere, precipue Ex eotele X Pythodorü( eratením praeda copendíü ex re qualíbet captantib.opíma: quod praemíürexín caput efus ducenta talenta pronuncíaffet) Acgas Aeolícit oppidulü refu gít,nulli extrahofpíte INícogene port is.Erat Aeolü híclocupletí(si imus,et príncípib.qui circaregemerat,£ il arís.A pud eum paucos delítuít díes. Ind lea coena facrifícío facto ina| des us,m&te motus h ymphatusq exclamauíthüc verfum: Nicocenís C ?V'oCli con jj: 75 e Hiíncíopítus 1 hei mí iftocl les sviditinfomnijs draconem ventre füum circumíectü& arrepentén collo:vbifacíéa ttígít,veríumín aquila& complex fe alís fuftulíffe lo ongamg vía auexí(le:deníg: ín aureo caduceo quod fe obtulit,fi fecure flatuifle ímmeío pauore& ter^ 4? rore zeigt fMüritur igiturabNicogene,quírem eft huiufcemodi fabrícatus. Quíana tiones barbarz- fere& prater caeteras Perfica aemulatione erga mulieres aíperz natura funt€ atroces: neg ením vxores folüm,fed ancíllas quoq em ptítías& t pellices anxíafe píuntcuftodía,nea quonon domeftíco confpicíantur, verü domid degant conclufz, Per víam vndícy feptze ín této tío vehuntur curríbus. Tl'alí Themiftocles tectus vehículo fercbatur. Comítes eíus obufjs& percunctantibus refponderunt Girecam mulierem fe ab Io níaad quend. amregís admífsíonalem agere. Ac Thucydides quídé& Charon Lampfa cenus Xerxe defuncto o produntín fermonem veniffe T hemiftoclem filío eíus: Ephorus, Dion, Clítarchus,Heraclídes,altjqy compluresip(um conueniffe X erxem. Verum Thu cy didem magís cum annalibus,lícet ne hí quídem cofarcínati fint fideliter, apparet con» 59 gruere. Vbi T'hemíftoclesa ad ipfum íà dífcríme peruenít: prímü Artabantt cóuenit tribu nit milítü;ofteditg Gracüfe effe,velleaüt cii rege maxímís derebus,& de js, quz poti fimi eü folicítet, agete. at ille: Legeshofpes, ínquít,mortalib. díícrepant esfunt alijs alía honefta:omnib. aüthoneftü eft domeftíca ornare et tueri. Aclibertaté vos pre ceterís et zquabilítate fpectarefama efz:nobís ínter multas& przclaras leges hzec eft przeclarífsi^ ma,venerarírege& íma gíne adorare omní acofe dn Dei. Síigituraccómodare temo rib, nofirís inanímo eft;r egemd adorare, copía tíbí erít& cótempladi eíus& appelládi. Sinalía rexifTet fplendíde a idornatà profententiaapud Gre 2o 10 40 $0 Themiftocles. Tr Sín alia eft fententía, vterisad eum ínternunctjs. Regí enímnon eftvIlum audire, quí eumnon adoret, folenne. Ad quz Themiíftocles reípondítínhunc modum ,Egoveró Artabaneadíum,quo regís nomen& potentíam reddam amplíora:& quando íta deo, qui cuexít Perfas,vífum eft, cüm ipfe parebo veftrís legibus,tum efficíam vt plures hunc adorent regem. Proínde nihil hoc impedímenti adferat fermonibus, quos cum rege flatuí conferre. At quem nam, ínquít ex Grecís Artabanus referam venítle? Neg; ením vulgarís homínís prz te fers íngeníum. Cui Themíftocles: Id Artabane priorrege au díecnemo. Itanarrat Phanías. Eratofthenes ín commentario, quem fcripfit de Díuijs, attexít foemína admíniftra Erctríca, qua tribuni pellex erat, coll tij 1:;: loquíum eum& 10 io gratíam obtínuiíle íllíus, Vt ergo íntroductus ad regem eft, ecq; adorato conftítittaci, tus:ímperauit ínterpretírex,, vt quzreret, qui fit, Rogante ínterpreterefpondit, Ad. fum tíbirex, Themiftocles eco Atheníenfis exul,quem Graciperfequuntur: cuí muL tas quídem poenas Perfz, fed pluríma debent pramía ob impeditam à me ínfectatío^ nem,cum patríz íncolumítas, Grrzcía íam ín tuto collo cata, nonníhil vobís eratíficandí tribuít míhí facultatem. Equidem comparauí omníno me ad pra veni que paratus ad beneficium placato& reconcilíato accipfendum,& ad deprecan. dumiram ínfefti,'T'u age,cum teftes meorum erga Perfas merítorum meos habeas ho^ ftes, abutere mea fortuna potíus ad vírtuzem probandam tuam quàm ad explendam iram, Coníeruabís ením fupplícem tuum,& perdes Girzcorum hoftem. Ita fatus The» 10 20 mífítocles oratíoní díuínum oftentum quod fuerat ei ín Niícogenís zedibus oblatum, fubiunxít:& Icuts Dodonzí oraculum, quoad cognomínem deo pergere fuflus con. ceperat animo remíttí íe ad illum, Magnum enim vtrunque& effe& díci regem. Poftz l quam dícendí finemfecit, nihil eí refpondit Períes, quamuis anímos eíus ftuperet& audacíam: fed apud amicos eum fuifle fibi ipfum gratulatum vt defortuna fua adeo fe» cunda, precatümque A rímaníum, hoftibus fuís femper daret eam mentem, vt prz fiantíísimos de medío fuí fümmouerent, dijs ferunt facríficalle, índe mox conuíuium iniffe, acprze gaudío nocte ín medío fomno terexclamafle: Themíftoclem habeo Atheníenfem, V bíilluxít: conuocatís amícísaccíuíteum omni deftítutum bonafpe, vbi ianitores vídít audíto przefentís nomine ínfeftos fibi, atque malediícia íngerentes, Ad 30 39 hzc tribunus Roxanes, cum ípfum preteriretrege fedente& filentíbus ceeterís, fubmiíse ducto fufpirío ait: Serpens Grace verfipellís, fortuna teregís huc egít. Arveró vt inconfpectumregís venit,& denuo eum adorauít, rex falutauit appellauítg; eum benigne: Ac fam tibi ipfi, ínquiít, ducenta talenta debeo. Cum ením temetípfe adduxeriís, merito quod ín caput tuum fuít pronuncíatum pramium te ducentí, feres. Multo his plura promífit eí, eumd confirmauít, atque libere íufsít vt díceret derebus Graecorum, quz vifa effent, Cuíreíponfum Themiftocles reddídit, fermonem homínis inftar efTe pictorum firagulorum, Nam vt hzc, íta illum aperire expanfum ímagínes, contractum tegere& deprauare. Itaque effe tempore fibí opus. Capto ea fimilítudíne rege,& vt fu, meret imperante, annuum poftulauít. Interea língua Perfica abunde percepta, appel lauít per fe regem, Atque remotíoribus opinionem praebuit agere de rebus Gracíz, Sed quía multa per íd tempus ín aula& círca regís amícos nouabantur, contraxit a pud príncípes ínuídíam: quafi etíam de íllíslícentíam apud regem vfurparet loquendi. Haud quaquam ením eranthuíus honores& relíquorum exterorum comparandi. At rexadhibuít eum etíam venatíonibus& domefticís oblectatíoniíbus, regís admitteretur, eaq; vteretur familíariter:acceperít ínfuper íuffu regís praecepta ma gíca. Cum Demaratus Lacon íuffus pofcere munus popofciflet,vt more regum directa citariSardeís ínueheretur: Míth ropauftes regís cofobrínus apprehen(a Demaratí manu díxít: Fizec quídem cítarís non habet cerebrum quod tegat: tu veró vt fulmen acci fentem calamítatem, o o 4 vtad matre quog Tbeniffocis ex regis Perfarum colloquium. Tbemiflocles gratus regt Per» farum. Mitbropauffis pias,haud fueris proínde Iupiter. Ob eam poftulatíionem cum defpíceret per ífram rex dictum. jo 5o Demaratum prefe ferentem ímplacabilem fe eí effe,tuduxít precíbus"hemíftocles, vt reconcílaretur eí. Memorant fubfecutos quoque reges,quorum temporíbus maíor co» munícatío cum Gracís rerum fuítPerficarum, quoties cuíufpià Grzcí índigerent ope ra;pollíceri folítos&(fcribere omnes,mafiorem apud fefore T hemiíftocle. Ipfum quoque aiunt Themíftoclem,vbí iam ingens euafit,& colebaturd multis, plendída alíquando appofita menfa filijs díxí(Te: Perieramus filij, nifi períffemus. Vrbes tres tradunt pleríg eí in panem,vínum,& efculenta datas, Magnefiam,Lampfacum, Myunta. Duas adfjcíunt alias Cyzícenus, Neanthes& Phanías, Percoten& Palzfcepfin ín ftratum& veftem, k 5 Á Lu L * beri. bemifocli 271 r CC ^T 1 is fi (^1 | i 2T Bois fo RM Im iv d ! 1 i. es ,N 1( tate m aodum ine ía Atc fz i e ímí€ hí qt litapudpo D p I í Y pu iptoler comacl rtui 1 i 1 pu pn et 4 i paz rcl p opolín'I ira Li er. Díoc am exí Mam ítis, Caetera ft 1 i ) e e e W "1 ma In 1 [usa fratr Pi! 1D ( V lop Pis x 1 cen 1CO 1 i í ta 11 it The i 754 miitocie !oc hl i.Vi nc Aci e £ xitus, "Val.^ caf ,6, Aax "n f. DAT T( cae cele nans i 1 rum ' 5» bens, maenísa d Te br [o] 3 nos nati ;C € í t Címoní: ÍT4 ita T1 u I 1 i k na n » mon mat in [e] 4 il Is quínque& , T lorum tt f ere, itaq eum ad Zi ebus&n [e Oo * ra phac [1 r ( [i €—— orum 9« f1 GllCiivWduil um, opt ebat pest H tur,Q 1n€ e! Q ( ^a ív 1$ 1C 1 uS, 1( ; 1omtín e »(u Li i. C, t A O Í Hu f na »ert CO: uc b Q P» r1 Jii 6 f » S |pern e 40 NA o II$ are, ingentem extarebafim: atque Th.-mífítoclís effe Arbítratur etíam Pla & vbiintráhuncflexe illam, qua ín ea exta t ionem co nícumíibi: Ripula: rí hííce verfibus: ] n) I Tua tumba[lat cumulata commodo loco. Mercator banc fe mp rfalusd npe. Aduectus qoreuec Ius bic yidebi tur. Al qu ando certamina fimul nauali 4. Fe res: quibus fruebatur Themiftocles Atheníenfis;quícum confuetudo nobís& amiícitíaapud Ammonem philofophum íntercefsít, Camillus. | NTER ea quz de Marco Furío Camillo referuntur multa& exi8 mía, fingulare imprimís vídetur ac mírandum, quod quí víctorías j ímperato or plurímas X przeclarífsímas retulit, Dictator quíntüm fuít | dictus, c quater tríur nphau it alter ettam Romz appellatus conditor, | ne femel quídei conful fuerít, In caufa fuítre ipublícz ftatus, quo | populus à patribus dio lens, ne confules crearentur, obftiti: fed d x:"t tríb bunos rebus pra efecít, qu Rep ropternumerum, tametíi confulari effent& authorítate& potefiate, mínus ín plebís oculos íncurrebant ímperi ium, Quippe quos paucorum offend lebat potent tía, hís mínus moleftum erat fex víros quàm duos rempublícam tenere. Per íd tempus cum potífsímum Camillus eloría& rebus gefiís floreret, quamuís cíuítasmedío tempore comítía confularía habuerít fubínde, non füftínuít tamen conful ínuíto fierí populo. In caterís magiftratíbus, quos multos cepit& varios, íta fe eeísít: vtpotef latem fuam, cum vel folus obtineret, fupremam in medíum conferret: eloría vero ad eum redundaret vnum, vbí etíam collegas habe^ , bat. Huíus caufa fuít efus prudentía, qua fuperz bac: citra controueriam omnes: íllíus modeftía, fine ínuídía imperantis. INam cum gens effet Furiorum ea tempeftate non admodum illuftris::nome factis fuis híc para it prímus, quo tempore fub díctatore Po, fthumío Tuberto ínmagno contra Aequos& Volfcos certamine ftipendía faciebat, Ibi equo ante acíem prouectus, accepto ínfcemore vulnere, non remííit tamen pugnam: fed cum ínfixum ex vulnere í; aculum recepiíTet, congreffus cum fortíístmís ho. m mvertíteos ín fugam, Inde cümal líos eft honores ad dept: tum, quz ín magna íd temporis erat dígnatíone, cenfuram. Huíus recenfetur vnum co ín magift ratu eximíum factum: quod czlibes pa rtím blandea ppellanc partím denuncí anda mi ulctav'iduis, quz obbella erant multz, matrímonío coj ulauerít: neceffaríum alterum,, qued quí an, t€ ímmunes fuerant, cenfue erit pupillos, Afi dua bella, qua fumptus rc uírebant ínse ntes, idexpreffere. Vrgebat veró pr geipuc obli idío Veiorum. Hos quídam Veneta ios appellant, Caput haecvrbs erat HHetruríz, armorum copía€ milír umnumero Ro. ai lo ínferíor. Eí opulentía, luxus, delícíz,& fplender r animosfecít, vt cum po» pulo Romano d de gloría aqu€ ímpe río certans fax epe& egreoíe Miu Caterum f ub eatempefta ite multísa cifí V eientes cladíbus, ambítíone remi ia,? inurís cinxerantvrbem: armis qu re atque telís,& commeat ue Pofterítatí Themiftoclís Magnefiz víquead noftram memotíam manfete certi hono. e «3 Oo m x [« au i ic td Rs tu importato, fuft ínebant alacres obfidío onem. Longinquae"af armpesra, RR molefta, Nan[non díu zftatís hor'amiílítai fueuerant: tuncá tribunis p ímüm] praefidía OB Ifi fuerunt muníre; itaque cum zftate E iyemem contí nuare. lom AE tum vergebat, cum vocabantur ín dífcrímen di uces: e quo ol bfidionem, abrogatum efti]símperíum m,fumogati lus tribunus tunc fterumíf eratfortítus aduerfus Falífcos& Ca ipenat: rum faede íd te mporís vatialen acpe ;"nt; reprefsí a Camillo funt Plato Comicus, Honores pofl mortem, Camilluscur«cz ful non fucrit. Lin.li,s.dec.s; Páucorit poteft ? loo inui: tia vulgo inuifo, Camilli prudétia 4c modelia, Camilli cenfura, Veiorà ob[idio; Rornani bominis aslud. Camilli prima dictatura. Matuta. Leucotbed, vVeij cuniculo capiuntur, Camilli preces captis Veiis, I6 Plutarchi caufa& tatione catebatex terumnatura ducta, pauoremíncufsit, Aeftas erat extre. ma& praeceps, nec coeleftíbus aucta aquís aut ventís admodum fuerat turbulenta auftrínís. Lacus autem& amnes& ríuí& fontes, quos habet Italía frequentes,partim íam lane exaruerant, pártím tenuem& exiguam trahebantvndàm. Fluuij eftatís caufa vt femperhumili& angufto alueo ferebantur:cum Lacus Albanus, quíneque alíu nde ducít originem,nedy alio fe effundit, pinguibus claufus montíbus,nulla de caufa,nifi íi qua diuina, ínflatus dilucide íntumuít: vt pertíngeretad doría montium,& fummos vndequáque zquarer tumulos, fíne zeftutamen infurgeretvelfluctu, Id paftoríbus erat prímüm ac bubulcís míraculo. V erüm vbi repagulo, quod veluti ceruíx à fubíectis campís arcebat lacum, pra copía& mole refracto, magno íamímpetu per fata& arbufta ín mare defluxít: tum non Romanos modó confternauit, verüm etíam omníbus Italíam íncolentíbus vífum eft magni quid portendere. Plurímum etíam ín caftrís V eios obfidentibus, quo íam lacus allatum míraculum fuerat, hoc agítabatur fermonibus, ld quod ín obfidione folet díuturna, vt commercía multa interíe hoftes& congreflus habeant: familíaritatem Romanus quídam contraxit, X colloquía habuít cum Veiente quodam veterís homíne dííciplinz,, qui praeftare fcíentía diuinandi dícebatur. Romanus, vbí hunc vídít delacus incremento exultantem, atque obíidíonem habentem lu díbrío: INonid folum, ínquít, prodígij hac tempeftate, fed longe foedíora funt alía o, manís facta portenta. de quibus ad ipfum aít fe referre velle, vtrebus fuís confulere in ;,(".^ communí calamítate valeat. IlleRomano promptemorem gerere,& fedulo fermones 20 cum eo mífcere,velutres abditas audíturus. Dum abducitur ínter confabulandum lon. gíus à porta, tum homínem Romanus praeualens viribus fublimem arripit, pluribut. que ex ftatíone accurrentíbus capit, atqueín poteftatemredactum deducítad ímpera, tores. Itaoppreflus ille, confiderato fatum ineuitabile effe,fortes patríze fuz occultasaperít,non anté expugnabilem eam quámlacum Albanum hoftes effufum retro ab curfu fuo deríaarent,atque auerterentà marí. Hís nuncíatís fenatusre delíberata oratores quí Apollínem confulerent, Delphos decreuit. Legatí fuerunt celebres magníty viri, Licinius Coffus, Valeríus Potítus,& Fabius Ambuftus. Quí curfum nactí profperum, confulto Apollíne fortes domum retulerunt cümalías,tum quz folennes Latínarum ce remonías edífferebant neglectas:&€ vt Albaní lacus aquam, quoad eíus fieri poffet,; matí ín príftínum alueum reducerent. Quod fi non valerent,ríuís fofsísqg eam extingue^ rentperagros demotam. His relatis facerdotes facríficare, populusoperífead aquam auertédam accíngere. Decímo huíus bellí anno relíquis abrogatís magíftratibus,Dícia torab fenatu Camillus díctus,magiftrum equíti dixít Cornelium Scipionem. Inde pro iímperío vota nuncupauit, fi huíufce belli fauftum exitum dij dedíffent,ludos magnos fe facturum, zedemdq dez, quam Matutam matrem vocant Romaní, dedícaturum. Hanc, (i ceremonías refpicías facrorum eíus, Leucothéam fane cenfeas effe. Ancíllam ením in penetralia abductam caduntalapís, poft expellunt eam, fratrumq liberos amplectun: tut prz fuís, In facríficío imitantur nutrícum Liberi Patrís geftus atqj Inus pellícís cauía cafus. Votís fufceptísfecítín fines Falifcorum Camillus expedítionem, eostp atque auxi líares eorum Capenates magno fudit prelío.Mox ad obfidíonem conueríus V eíorum, cum difficilem murorum oppugnationem cerneret& arduam: cunículos acceptáte fot furam círca vrbem humo,vt deprímí eatenus opus poffet,ne anímaduertereturab hofti bus,egít. Quod vbí ex voto fuccefsit: vtad muros elíceret hoftem,vrbem propalàm ag: ereditur. Alij per coecos cunículos clam lunonís zdem,quz ín arce erat,multo omníum amplíifsímam eíus vrbis celebratifsimamtg occupant, Quo tempore feruntrege Hetrw fcorum facrificante,arufpícem extís íntétum exclamafle: quí hoftíz eíus exta profecuif^ fet, ei víctoríam deos fpondere: eamt(p vocem, quíín cunículo erant, Romanos exce píífe, ac proruto pauímento cum clamore ac crepítu armorit profilí(Ie, hoftíbusq expauefcentibus ac fugientibus corrípuiffe exta& Camillo obtulí(Ie. Caeterum hzc fabulofa vídeantur. Vrbe expugnata milítibusipíngentem egerentíbus praedam, conteplans ex arce cácta, Camillus prímüm illachrymauit. Deínde ci celebraretur círcüftantíbus fe lícítas eíus,manus ad coelá tollés precatus eft:Iupíter Opt. Max. díjg recte ac malefacto rum atbítrí,haud voslatetnon íníufte nos, fed necefsitate compulfosab infeftori& ne fariorum hoftiá cíuítateperfequí poenas.Sí qua tamen nos manet vícífsím huius ínuídía profperitatís:oro,vt eam luere ego pro vibe exercítug; Romano quàm minímo meo prí uato íncommodo valeam. Símul atq íta fatus eft, vtín more eft Romanis d precibus€ vene " T Er n) o 10 -——. NE CU. ME 1 Camillus. I7 venetatione deorum fefe conuertere dextrorfum,dum círcüiagit fe;prolabítur. Perculfis illis,quí aderant,cü humo erexiffetfe: Áb ímmenfa felícítate,inquít,leui ex voto defun^ ctus íum cafu. Vrbe dírepta lunonis fignum Romá deportare,vt vouerat,vífum eft. Co,| uocatísad idartíficíbus Camillus facra fecit, precatusq; deam,vt ftudíum amplecteretur y Romanorum,volensq;& propítía dijs Romam íncolentíbus com igraret, Sígnü ferunt fummiíTa voce velle€ annuere díxi(Te. Líuíus tradít ínter precandum attrectaffe Cami. lum deam X ínuitaffe:índe velle& annuere ac fequilibentem refpondifIe ex aftantíbus nonnullos. Ceterum hoc míraculü aftruentibus& defendentibus fortuna magnopere fuffragaturvrbís,que ex paruo& humili exordío fine numínis perpetuo ex multís et ma io 10 gnísfignís prafentís fauore euadere ad cam gloríam& potentíam haudquaqua potuiffet. Adferunt praterea no abfimilía,(udaíTe fpe Íimulachra,alíquado gemitus edídi(le: vífasqy eas etíam auertííTe fe& níiatas effe,que non paucí veterii memoríz prodiderüt, Multaitem, quz accepímus ex rfofirze memoríz homínibus, habemus referte míranda, quanon contemnasfacile, Caeterü fidem fjs adhibere veldetrahere nímía,ancepsíithu Plutarchi demi manamob imbeciíllítatem,quz nullís certis círcumícripta cancellís ef,neq; fuí compos: r4culis iudicii, fed recedít modó in fuperftítíonem& vanítatem,modo ín deorá neglectum& faftídía, iA Preítataüt cautío& medíocrítas. At Camillus fivererum geflarum magnítudíne,quod Camilli. fafluovibem Romz zmulam deleui(fetín decímumannum obfeííam,fiue ab adulatoribus ín, /^* de Veientiflatus, maíores fpirítus fuftulít quàm prolegitímo& cíuilímagiflratu: tríumphü duxir 6 trivinphus, T 20 cümalíasfuperbum,tum quod curru quatuor íuncto equis albis fit ínuectus,nullo exem plovelpríorumvelinfequentíum ímperatorum. Sacrum enim eum currü habent deorü regi& pattí dícatum, Quareciues alienz ínfuctos ínfolentíz offendit. Accefsit huc alte racaufa,quodlegem,qua populus diftrah ebatur,ímpediíret, Síquídem ferebant tríbuni vtplebs& fenatus díuiderentur,pars Romeremanercet,ín captam vrbem pars,cuí obue nílletforte, tranfmigraret. Itafore opulentiores, químagnis duabus X ornatís vrbibus, fimulg agrís effent€ reliquis opibus fruiturí. Plebs,que admodum íiaucta erat& locu . pletata,actíones eas approbabat tríbunorum, neq; defiftebat tumultuari ín cotíoníbus, Lexdepop.Ro: poftulans vtín fuffragía mítteretur, Atfenatus cum optímatibus no populídíuifionem t. migratione tribunos,fed euerfíonem moliri vrbis Romae exiítímàás, Camíllianxíus imploratopem, Veios. Ille certamen formídaás, moras pl ebíimpedimentad, quibus de díe ín diem refjceretro» gationem,nectebat. Atq; hac quidem re offendít vulgus. Przede veró decíma pars eum inapertiísímum& acerrimum plebís odíunt;cum aníam illa,fi non vndequaque íuftam, nonleuem haberet certe, coníecít. Quippe cum V eíos peteret: fi vrbe potítus effet, A. pollini decimam partem fe vouerat facraturum, Vrbe capta dítepta, fiue interpellare ciues dubítauít fiue rebus pra(entibus dífteto votí effluxit mem oría, concefsítillís pre» dam, Poftquam fe díctatura íam abdícauít,retulít hac deread fenatum:& arufpíces ín vi&imis obnunciaueruntportendi deorum íram,que expíationíbus& píaculís effet pla canda.'um fenatufconfültum factum eft;non quín przeda maneret díuifa(neque ením fierícommode alíter poterat) fed vt pradz, quam quiíg; habuíflet, partem decímam íui fo ratusiín medíum conferret. Fuit ídacerbum magnopere& graue milítibus homínibus E cgenís poft labores exudatos multos,eorum quz quaftuerant& íam abfumpferát, tan» tam cogí ínferre portíonem. Quorum tumultu cum Camillus vndíg: percelleretur;nec caufam expedírct commodíorem: defcendít ad ineptífsímam,;oblitim fe voti confeílus, Illí veró fremebant eum, quívotum conceperat dererum hoftilium facranda decíma, nunc eam cogere ex fortunís cíuium. Attamenex ijs,qua omnes prorata quífíque con^ tulerunt, decreuerunt crateram auream facíendam& Delphos míttendam. Quíaveró aurí Romae copía deerat: magiftratibus, vnde compararent, confultantíbus matronz: Romani Del vltró ctíbus ad eam delíberationem habitís aurca ornamenta corpori fuo dícata omnía pbosmittunt. octotalentorum pondere accommodauerunt ad donum. Honos ijs áfenatu merítus eft. MatroneRor jo$^ habítus, decreto vtín matronarum laudem oratío funebris, vt fierí viris folet(negrením te auri ad cra Cantillus offcudit populum. bd i LI o Crateram airea uL A :;L1; c! GIAI Mi conferam! laudari publícé formínam defunctam ante fuerat receptum) haberetur. Inde ex príncípí fera conjerunt. 1 DU 1$ tres oratores ín nauilonga virís delectis ínftructà& ornatu foleni Delphos míttüt, Peine quar Erataüt& hyems& coelum ferenum. At operzprecíü eft audire,quéadmodá íllíín fum. é: jun mum adducti perículü praeter fpem tamé euaferínt. Liparenfiü naues eos ad A eolí ínfir- di um las v&to deftitutos pro preedonib.perfequebantur. Quí vbi fupplices manustetéderunt;"^ à vi quídemabftinuerüt illi,(ed naue allígatam deuexerütín portü. Cum aüt píratíca fu» dícaísét,& res agp corpora fub hafta venderét:zgre vnís virtute& authoritate Nino ithe£ Ixo qimofitbeus fer uat legatos no manos. Camillusobfidet Falerios. Camilli preclayum factum in ludimagiftrum Faleriumproditoreni. Virtute. bropria,nón aliena fraude res gerende. E4lifci dedunt fe Camillo. Camilli accufatio, Camillus abit in exilium. r8 Plutarchi fitheifunt pratorís inducti, vt dimitterent eos, quos eft cum prefidío etíam nauium fua» rü profecutus,adíutorqp in dedicando dono fuít. Quares merito eí Rome honorí cefsit, Tríbunis plebís poftearogatione de tranfimigrádo V efos renouantíbus, quod ín tepore aduerfus Falifcos exortü belliim effet, cornítia ín príncípü fuerüt poteftate. quíbus cüalijs quingi ttíbunus milit Camillus creatur. Quippe duce res poftulabantauthoritate et noiníné cum rerü vfu praedítum. Poftquam fuffragía dedít populus, Camillus exercítu Colcripto mouítín Falífcos,vrbemq; muníta atq; omnib.ad bellum neceffarijs ínftructà cítcunfedít Faleríos. Quanquáautem capi vrbem nec procliue erat, nec breuis effeper^ fpíceret fpácij: parabat verfare tamen cíues& díftínere, ne domirefides tribunorü ple bís íntenderent concíonibus& fedítíonibus. Quo remedio fere femper vtebátur medi, corum more ad motus turbulentos ex ciuitate propellendos. Falifci aute, quibus feptos vndíq credebant femunitionibus fretí vfq adeo contemnebantobfidionem:vt prater ftationes ín muris dífpofitas togatí per vrbem reliqui obuerfareétur, líberígs eorum círca ludos literaríos frequetes effent, S círca muros ambulatíonís exercitationísQp caufa pro ducerétur à magiftro. Comuni énim demandabant Gracorü more Falífciliberos,vt jfdemá prima atate rudimentis contuberníoq affuefcerent.Híc magifter infidías Falífcís ftruens perlíberos,educebat eós quotídie extra portà breuioríbus fpacijs primum:mox ab exercítationeín vrbéreducebat:deínde paulatim lógíus abducédo, vt ín alta fecuríta té nihil eos affüefecit timere. Dum oes tande ínter ftationes Romanas traxít,ac prodídit adducifead Camillü iubens.In pretoríum adductus& in medio confiftens:Preceptor,? inquít,& magifter fum,meumd erga tefauore huíc przferés necefsítudini adfum,vtvrbétíbi pígnorehorumtradá puerorum, Foedü íd audienti Camillo facínus vífum,atcy ad coronam conuerfus: Saua res,inquítbellü eft,cumulumtq fec trahít íníuríarum X vío» lentie.Suntbonis vírís tamen certe bellileges:neq íta ad victoríà eft íncumbendü,quín Ícelefte& ímpiefactorum gratíam declínes. Quippe fua ínníxus vírtute magnus debet dux,non fraude res gerere aliena, Indelictoribus ímperat,vt iftum denudét, manibusqy pofttergü illigatis vírgas&€ Bagella puerís ad cedendü agendumq ín vrbem prodítore darent. Prodítíionem magiftri modo fenferant Falíí(cí: ac cum cíuítate íngens luctus non immerito extanta cladeoccupaffzt,€ nobilium vírorü fimul ac mulíerü fieretín muros & portas ficutamentíum concurfus:adducunt praeceptore puerí nudum vínctüfp verbe tantes, Camiíllumd feruatorem& deum& patrem appellates. Vnde admíratío non pa^ rentibus tantüpuerorum,fed& alijs cíuibus,quí huícípectaculo íntererant, defíderíüitg fubijt Camilli íuftitíze,ac concione aduocata legatos, qui fe fuatp Camíllo dederent, mi^ ferunt.Remífit Camillus eos Romam.In fenatüi adducti ítaverba fecerunt Víctoría Ro maniíuftitiam ducetes príorem docuiftis nos,parerevt malimus vobís, quám liberi effe: qui non tantum armis nos índícamus,quam cedere fatemur vobís vírtute. Camíllus, cá permítterent iudicio& arbítrío eius inuícem de condítionibus pacís patres, ftípendío à Falíícís accepto,ac fcedere cü gente Falifcaícto exercítü reduxit. Atmilítes,qui predam Faleríorum fpe conceperant,vt Romá reuerfi ínanes funt, apud relíquos cíues velutho» E fti plebís detraxerunt Camillo,qui confultum nollet egenís.CCüm vero tríbuní plebís le- 4? gem de habítandís V eijs deintegro rogantes populi ad fuffragía vocarent, Camillusq; propalam ínuectus ín plebem& concíonabundus prater cxteros premeret eam, roga tíonemantíquarunt ínuíti: fed omne odíum conuerterüit ín Camillum, adeó vt nefamílíarí quídem luctu eius(ex morbo ením fuerat altero de filijs orbatus)lenití quícqua de odío remítterent:quamuís hocvulnus vírlenis& placídusferebat acerbe. Sed cum effet ei díes dícta, luctus eum domí cum mulíeríbus cohibuít. Accufator L. Apuleíus crímen ínteruerfze praeda Hetrufcz intentauít,adeoqy valuas quafdam ex manubíjs reas domí eius íactabatur apparere. Eratplebs ín eum íncenfa, neq difsímulabatfe quauís ratíone eum damnaturam. Ille ígíturaccítos amícos, cómilítones& collegas,quorü erat íngens turba, rogauítnefeíníqua damnatione ob turpe noxam círcüiueniendum proderentvel$5 illudendum ínímicís. A quíbus re ínterípfos deliberata€ comunícata refponfum tulít, non pofle feíllum,vtvídebatur,íudício erípere,collaturos quanti damnatus effet. Ita ílle tantz ímpatiens índíegnítatís ftatuít confultríce ira cedere vrbe,& ín exílíum abíre.Salu^ tata vxore& filío domo tacítus ad portam progref(fus ibí fubftítít, conuerfusqy fupinas manus tetendítad Capítolium,ac deos precatus eft:Si ínnoxíus populi íniuría& inuidía fuggillatus ín exílíum pelleretur, vt prímo quoq; tepore populum Romani poeníterct, omníbusd mortalibus conftaret ope eum egere fua& defiderare Camillum.llle cum di^ ras 0 t eo [7] V^ fU(X7 10 * Fw& we—th 9 V9 wA T v "9 e 0 e o ow. — A [1 vis eo 40 V^ I ) o p dft m', 2 1 Rui icibn & díícríme vna cum ignominia vrbem opprefsít:fiu 1 nus deus hoccurat qu fc lulío mors cenfo dínís,probus tamen& frugi certe habit contemnendam. Superíore aít nocte ex ví ccappellaretur,refpexi(Te fenecví vocem,que fibí hoc díceret: Age tra paucos díes Giallos expectent. Tribunihzcrelat Pauló poft ínfecuta eft Camíllí calamitas. Galli ex erauante multítudín e omnes non valeret, adnouas "n Multa míllía fuuenum bellícoforum erant, quoslon mulierum inuafiíTe,a Iralía fitís uxtaSenones& Celtoríos díu habitauif(Ie. fuit guftato,íta fuilTe potus noua volupt mísparentes fecum trahente przítantem fructum oígner caterua.Horum pars oceani Septentrionalis Ríphz im erat pecuníola,vnde decufsís denaríus v m Romanorü,quín ínfecutam confeftím m, ímo acerbam, nobile tam avibi Romanz incubuit, tantamQg eat Camillus. n ras ciuibus vt Achilles imprecatus folum vertíffet:indi quíndecím millíbus aftimata.Q'ue fumma ad gétas drachmas. As ení tahaud eft quifqua cam víolato non gratam quíde lcm. Tàta deorum ír 9 Cacaufa damnato lís ei eft afzíum argenti ratione relata effícít mílle& quínocabatur, Camillí vo. poenam arbítretur,ac víndi en contígí(le X memorabí. epeftas fecum trahens clade Denarius, ecafus ín íd teporís íncídit, fiue mu ifpía,ne ímpune opprímatur vírtus íneratítudine, Prímüm menrís magnum malum denuncíare ín foribus cffe vifum o nim Romanus fupra modum dígnítatem cenforíam veneratur et(à cr prodígium fuít. Vir quídam ante Camilli exilíum, obfcurus ílle quidemnec fenatorij or^ i5 tribunis M. Cedítíus renuncíauit am habet, Álterum tafpreuerunt et habuerunt pro ludo, Celtís otíundí patría, cumalere pra quaerendas fedes feruntur profecti. ge maíor fequebatur puerorum& ís fuperatís motibus oras tq vltima ínfidiffe Buropze: pars ínter Pyrenzos montes& Alpes fedibus po Inuexíffe ín Grallíam vinum atq illícíende ín Italiam fuiffe, clarus ín Hetruría vír,netg fua fponteímprobu erat pupilli ínter populares opulentífsími& formae precelletís, Lucumoní erat nomen, áadolefcens etíam non relíquít domum Arütís vxorem ignarí corruperat,& ipfe Hiícapud Aruntemá puero educatus fuerat,etí tius,ipltus ducífe confuetudine fimulaas. Diu corruptus fuerat ab ea. Cüm eó amor vtriufcs exarfiffet, vt neq; c que poffent occultam hab Clufiní op mítterent. mz erant.Hís Galli propter nome v quium conuenere, Q 4 Mifsifuetetres ex F rant. Gallí Clufium tunc Hetruríz vrbem admotis co emab Romanís poftulantesorauerunt, vt legatos cum Póft víno, quod tum allatum prímü ex ate capti X ínfanifTe omnes:vt arreptís ar» s ílíco contenderüt verfus Alpes, regíomem íllam,qua tam et, quzfiturí: prae quaffterilem alíam immitemdq ducebant. gentís author& dux Aruns dícítur sled ex cafu huíufcemodí, Tutor Opefcerelibídínem,ne^ ere: adolefcens propalam per vim aufert mulíerem. V ír íure' pcenas perfecutus,poftquam eum frequentía amicorum,magn busy fuperauít Lucu ítudíne pecunie, fumptimon: ex patría profugít, atqj ad Gallos, de quorum viribusaudierat,contulít fe, íllísiy fe ín Italiam expeditionis ducem tam occupantregíonem,quam Thu tem quondam tenuerant. gens Adríaticum,ab Adría Thufcorum có vocabulo gentís Thufcü vocant. Arborib.re bus, íncolebatur vrbíbus octodenis inlieni adluxum vítz paríter comparatis, Has Giallí eíectís'Thufcis ipfiínfedére multo ante acta fue Í preeftítít. Gallí prímo impetu tofcíab Alpibusadífuperum ínferumq; mare pertínen Nomína funt argumento: quorum alteri ad Aquílonem ver. lonía:alterum ad merídíem fpectans comuní gío omnís pafcuísqyletaatq; írrígua flumini bus& amplís,ad rem índuftría parandam& . Verum hae püsobfidebat. literíisad Barbaros c abíorum gente clarí viri,quí magnos honoresadeptií Ro tbís comíterexceptís omífla oppugnatíone ín collo ia Clufinorü ínfuríaíncitatí vrbem eorum oppugnatum veniflent Komanís querentíbus, ridens Gallorum rex Brennus: Iníur finí, quífolum& agrumlatíus affectentp nobís quí multi fumus& ínopes niprímum Albanor multorum Falifcí ía afficiunt,ínquít,nos Clu. ofsídere, quám colere valeant: neque àduenís parte concedant finium, Eadem ín vos íniuría Roma. um, Fídenatíum& Ardeatíum fuít:nunc V eientium, Capenatium, & Volfcinomínís, Quibus nifi partefortunarum fuarum vobis cedant,arma ínfertís,ín feruítutem eos abripítís, populaminí, vrbes excíndítís. Neq; faGumid veftrum tamen iniquum fit, fed antíquifsímam legem fe fortibus res largít natura cóparatum eft,vtpraeferrí ímbecíllioribus veli rum deplorare obfidionem, ne exemplo Calli v milereri, Exhoc refponí químíni ducem, qua urignauorum, ducta d deo& ad bruta vfquetermínans. Nam ethís nt preftantíora. Definíte Clufino, eftro íncipíant opprefforum d vobís oabhorrere Brennum cognofcunt Romaníá quíetís confilijs, Itag; Belli Gallici pr eft, Populus e- 4gi4. rem no fane a,quam noua vocant,cum à quopíamalta vo. diffe tamen quenquam:audíuiffe aüt humano maíore M.Cedití,tribunis mílítaríbus nuncía fummo mane ín Gallori origo, Gallorum. pri. mus in Maliang trarfitus, Tbufcorii quom dam potentia, Clufium Hetrije ri£ yrbs, Brentttt Galloz rum rcx, 120 Plutarchi Itaq; Clufium íngrefsí cíuesconfirmant& acuunt, vt vt Afecum facíant ín barbaros ím, preísíonem:fiue quo experíretur íllorum vírtutem,fiue vt oftenderent fuam. Cüm eru| ..., ptíone pro murís Clufinís pugnarent, vnus ex Fabijs Q. Ambuftus euectus extra acíe m emer* equo, Giallo cuídam proceritate corporís& forma ínligni, quí longe ante figna extu^ Ron vi leratfe, occurtítígnótus ínítío, quod effet cocurfusacris,& perftringerentacié hoftium fulaentía eíus arma, V t Barbarüfüperauít pugna occíditqp,legente fpolíaagnouit Dren t m 2, 1:, f nus. Ille deosteftatus víolato iure gentí&, quod apudomneís fit nationes facrotancium, eum quí vtlegatus veniflet, hoftilia perpetraffe: extemplo figno receptui dato folutag Clufinorum obfidione, Romam agmen conuertít. INetame cupientibus quífquam exíftimaret oblatam iníutíam& quzlitam occafionem: legatos pramittít,qui Fabíum fibí: ad fupplícíum poftularent dedí: fimullentoagmíne progreditur. Romz fenatu conuoi cato cüm alij multí Fabíos íncrepauerunt,tum facerdotes quí appellantur Foecíales,re lígione(enatuí iniecta íufferunt, vt iníuríae píaculo ín vnum authorem veríoídamolían: Focidlium nu» tut àreliquís. Flos Foecíales quietíísímus& iuftifsimusrex ínftítuít INuma pacis cuftonu. des,cognítores arbítrosip caufarü belli indícendílegítímarum. Eam dífceptatíonemreíe citfenatusad populum, V bíFocíalibus non fecus quàm ín curía Fabíum crímínanti» bus, tantum cepít plebem religionis ludibrium& contemptus, vtetíam Fabíumíllum cum fratribus tribunum mílítum defignarent. His Galli íntelleciís inflammati przecifa Galli Rom3in- omnímora cítato perguntagmíne. Ad quorum multítudínem& rutilantía arma, vímtQ fefli contendit,& ferocíam trepídos, quí vía accolebant& prorfus íam de agrí& vibibus effe arbit itt fed vrbes ex propínqu NY o 10 » [ea] OX VII tesactum,przter fpem níhilIaeferunt, neq populati fines funt cum praeterírent, Romam contendere fe,(olos petere clamabat Romanos:relíqu: amícis habere, Ita figna Gallís ad vrbem rapíientibus, tribuni legíones nó pauci mero( erantením non ínfra 4o. míllía p edítum) verum tumuituaríos plerosq nesad bellum educunt,deorum ímmemores,non]lírato,nona ufpícato,quomodo tere pacem deumante certamen& pugnam conueniebat.[am ducum multi mediíocrem confufionem rebus gerendísattulít: cum tamen ad medíabella multis ten peftatíbusante vnícum ducem;que díctatorem vo cant,díxíífent: haud nefcij,quantí du bijstemporibus ínterfit vnoanímo cíues libero imperío, á quo prouocatío non fit, dícto e(Te audientes. Maxímo detrímento reíp. Camilli índiet itfortuna: cum niífí popula, 5o jo riter& ambítíofe ímperares,perículum propofitum hab eri cimum lapídem caftra metatí funt prope flumen Allíam A rocui ind»1111i 110111 C iliiiilii dir Allienfis pugna. fe Tyberi.Quoloco ci obuijs babaris foede, quíaíncondítaomni qua. Galli fun- líatiin fugamvertuntur.Síiniftrum cornu ín amnem actum ilícoi ud ípíos erat, prz: preüere.in Ge j y dunt Romanos.«vro. quod excampisfenfim ímprefsionem declinans ad cc acceptum. Horum pleríque índeíncolumes euaíeruntad vit tíetate czedís velíquos fecerat, quafi Roma defperata,ac con lit Veios. Pugnatum plenilunio círca folítítium zeftíual Fabíorumaccepta clades fuerat,ex qua familía trecenti i rümobtínuít,vt díes ex clade pofteríoread noftrum víc Dies Allienfis. caretur. De díebus nefaftís,habendinecnelínt,E an recte H Dies nefafli, de alios conftítuit malos, quafi ignoret cuíufuís diei candem el quibus Macrob, Heraclitus,alío loco diífputauímus. Atab haccommentatio Saturnlibs,| paucareferreexempla. Hínc Beotíjsin diem quíntum menfis Cap.ié. pellant Atheníenfes Flecatombacona,víctorías duas c arifsimas, quíbu: cíz afferuerunt,contulítfortuna, Leuctrícam& alteramante annís amplíus ducentís ad Gzrefton, cum Lattamíam& Theffalos fuderunt. Hínc Perf menfis Boedromíoní die fexto ín Matathone, tertío ad Platzeas eodem ad Mycalem funt: s caefi ; fimo fexto ín Atbelís. Apud Naxum naualí victoría círca pleniluníum menfe Boe A re] Mena, eh— Dueebas— Detenbiltddn ^^ alib fe lNÓB Affe QJ mione Athenienfes funt duce Chabría potíti, Ad Salamína vigefimo,vt ín Cómentarío 5" jo de diebus oftendímus. Menfis quoque Thargelion fuít manifefté Barbaris ín. Alexander regís przfectos hoc menfe fuperauítad Granicum. Eiufdem menfis díe vígefimoquarto Carthagínenfes in Sicilía caefi à Tímoleonte funt: quo die eíufdem mefis & Troía putatur capta, vt Ephotus,Califthenes, Damaftes& Phylarchus authoresíunt. E díuerfo menfis Metagítnion,qué vocant Boeotij Panem, parü fuit Graecis fecundus. Huíus menfis díefeptímo fignís collatís ad.Cranona Antípater víctos fundítus euertit, & fuerantanté iuxta Charoneum afflícti à Philippo. Hoc eodem díe, eodem meníe&! anno e, je [o um EO 10 Camillus. DI anno Atchidami cópiz, quas tranfportauerat ín[talíam, 3 barbarís incolis czfze funt, Carthagínenfes díem vígelimü fecundum, vt quí calamitates ípíís plurímas& maximas vbíq attulerít, habent nefaftum, INecveró me fugit contrà cítca tempus myfteriorum fuíle dírutas ab Alexandro Thebas, pofteady prafidium Macedonicum vígefimo díe menfis Doedromíonís, quo díe myftícam pompam Bacchi educüt,recepiffe Athenien fes: codem ít€ díe Romanos príus duce Cepíonea Cymbrís exutos caítrís, inde Armeníos X Tigranen duciu X aufpícijs Luculli fudiffe: Attulum regem& Pompeíum Ma gnum peritfe natalibus fuís. Breuí multos valeam com emorare, quibus vícifsítudo for» nz ín eofdem recurrít dies. Romanis hic díes ínter nefaftos vnus eft:& eíus caufa alterífingulís menfibus bíní,poftquam religío ex hoc cafu& fuperftítío,vt folet, íncreuít. Verüm hzc fumus ín caufis rerum Romanarum accuratíus perfecutí. Porró ex acíe fi véftigtjs inftítiffent ilico Gaallí fugientium, haud dubíé Roma fundítus euería,& qui ibí remanferant, deletí eflent omnes. Tanto pauore, quí ex fuga fe Romamreceperant, repleuerant cíuítatem: tanta etíam íncefferat eam perturbatio& ftupor. Nunc cum víctoríamnon putarent barbari tantam, ex íngétilletítía ad epulas, fimuliy ad przde ín caftrís capte partítíonem couerfi, fpacíum profugiendi ex vrbe effuíz turbz,& remanentibus fcíe colligendi prebuerunt,& ad defenfíionem parandí. nam relíqua deferta vrbe Capitolum telís€ munitionibus firmauerunt, Sacrorum príma cura fuít, quorum partím ín Capítolíum comportauerunt. Sacrum ignemV efte vírgines cum facrís rapíentes profu 20 gerunt. Scribunttamen nonnullí praeter eternum ignem níhíl eas feruare, quem Numa 4^ Ípícitomni deftitutasope& f rextanquamrerum omníum príncípíum dedít colendum. Habetením vím mouentem fupra catera ígnís:& generatío motus eft,aut cum motu certe. Relíquit materíz deftítu^ tum calore,torpídum íacens& mortuo fimile,velut animam querit ignís vím:que fimul atque accefsít, confertíe ad agédum quíd aut patíendum.Ignem ígitur vírum curíofum, & quemfama tenetob íapíentíam cum Camcenís confuetudínem hab uíffe, Numà confecraffe X perennem mandaffe feruandum, vt ínftar eterna, que vníueríitatem modera tur,virtutis, Al ígnem Graecorum more purum facrís proponi ardentem: cztera ín pe» netralibus condíta praeter has vírgínes, quas. V eftales vocant, nemíni confpecta: pluri, morumq; vulgatum fermone eft Míneruze(ignit ibíafferuari,ex TroíaínItalíamab Ae neaaduectum., Suntquí fabulentur deos ex Samothracía,cumTroíam conderet,attuli fe có Dardanum,atque facraffe,facratg& ceremonías íjs ínftítuíffe: Aeneam índe capta Troía clam fublata feruaffe,dum ín Italía confedít. Quí veró maíorem habere Íe huíus reí notítíam íactant, duo aiunt íllic repofita dolía effe, apertum alterum atqg ínane: alterum plenum& confignatum, folarum vtruncy fanctifsímarum harum vírgínum permíflum oculis. Hosalij hínc arbitrantur fallí, quod ea tempeftate virgínes maximam facrorum partem ín duo condítam dolia defoderínt fub aede Quirini: vndelocus adhuc dolíorum leruetnomen. Prazcipuís veró& digníoribus fublatís,facrís trans fluuíum ceperunt fuz gam. Ibi L. Albínus de plebe homo,plauftro coníugem paruosdy líberos fuos cum re. busneceffarijs ínter profugientes exportans: vbi ferre gremío vírgines facra deüm con. atígatas, eueftígíó vxorem acliberos cumrebus fuís detra hítex plauftro, íllas ín vehículum Ímponit, vt in cíuítatem quandam Grzcamrecipíant fc. Huíusrelígíonem& reuerétíam Albíni, quam aduerfus deos immortales dífficilímo artículo demonftrauít,non potuifacere, vt filentío praterírem. Alíorum deorum facer. dotes fenes; confulares€ tríumphales non fuftínuerunt vrbem relín quere: fed quae au guítifsima veftís eft thenfas ducentibus tríumphantibusq, ea veftíti,& Pontífice maxi» mo preunte verba Fabío, deos precatí, quafi pro patría femetípfi deuouentes ,inforo eburneís fellis cum eo confederunt orratu: quod fors ferret,expectantes. T'ertío quam pugnatum fuít die, Brennus figna ad vrbem tulit. Quí poftquam nó portas claufas,nul lam ín murís ínuenít ftatíonem: ínfidías primum fufpectas habuit& fraudem, haud credens Romanorü tam deplorata effe cofilía. Vbi id,quod erat,cognouít: íngreffus porta Collina cepit Romam trecentís fexagínta armís,& alíquanto amplíus quàm condita fuí fet:(i verifimile eft víquam illorum temporum extare exactam memoríam: quando alía recentíora effecít confufio íllaambigua. Hzxctamen captz vrbís calamitas obfcuro rumore ftatím perlata ín Girzcíam eft. Pontícus enim Heraclides affinís hís temporíbus, inlibro de Aníma, annuncíatü ex Occidenterefert exercitum alíenígenarum ex Hyper boreís progreffum, Grecam vrbem cepiffe Romi, íllo ín tractu prope Oceanum fitam. Equídemnon mirerportentofum homínem€ vanum Heraclidem,verítati capt vrbis Romattorum in diebus obferuam dis(uper[litio. Sacer ignis, Igtii5 vis, Que facra 4pud V cflalesfer uarentur, Minerue fignie ex Troia, L. Albini it deos pictas. Rom 4 Gallis capta, Ariflotdis de capta Rortt4 teflimonium, Rom4norü fej niores à Gallis . occiduntur. Capitolium obfidctur à Gallis. Camillus prope Ardeam cedit Gallos. Pontius Comi" gius afcendit in Capitolium. 122 Plutarchi iactantíz caufa afperfiffe Hyperboreos& Oceanum. Aríftoteles philofophas captam Gallis vrbem accepíffe fe diferte teftatur:fed Lucium, quí eam feruauerit,nücupat, cum Marcus fuerít,non L.Caniillus, Verüm hzc per coniecturam dícta funt, Occupata vrbe Breünusrelícto ad Capítolíum przfidio per forum defcendens,fubftítít míraculo víro, rum€o ornatu& filentio confidentium:quód nec aflürgerent adueníentibus hoftibus, neq vultü colorem ue mutaífent:fed folutí& íntrepidi ícipionibus, quos manu tenebát inníxí,& ín fe mutuo verfi quiefcerent, Huíusrei comoti Gallí míraculo funt, díug; cun Ctatío eos attrectandi accedenditp velut augufliores tenuit. Donec vnus exíllisad M, Papíríum propíus accedens,admota leuiter manu mento eíus barbam, quam habebat promíífam,demulfit:ín cuíus caput Papiríus fcípíionem eburneum íta íncufsit,vt íd com mínueret íllí. Hunc Barbarus ftrícto occiditenfe. Ab hoc ínítío relíquos impetufadio contrucidauerunt,neg; vili poftea mortalium parcí,diripi permultos díes tecta, expila, tís€ exhauftís íníjci lammze, díruígg ea,quod ínfenfi effent Capitolium ínfidetíbus, qui velínuítantíbus non fuerant audíentes:fed ex ínteriecto muro oppugnantibus vulnera defendendi fui gratía ingeflerant. Quod ín caufa fuít,cur& vrbem euerterínt, atqueinfuper quos ceperunt,promíícue víros€ mulíeres,(enes puerosd cotrucídauerínt. Cum cgníobfidíone deficeret Gallos commeatus,partítís copíjs parsapud regem ad cufto, díam arcís remanferunt,pars praedatum fuerunt per fínítímos populos ,vícosq; vi expugnabant:non omnes fimul tamen fed alijs al;j regionibus cateruatím et manípulatím pa lantes: quodfecundís rebus elati fine metuagerent. Maxíma manus&€ maxíme compo fita Ardeam,vbíagebat Camillus,contendere.llle rep.quídem poft damnatíonem abflí nens vítam colebat príuatam, Tuncautem fpem anímo concípíebat,varíag, agítabat,no contentus fi ínfcijs hoftibus euaderetfofpes,fed moliebatur per opportunitate eos adorírí, Qui cum Ardeates cerneretíatís abundare iuuentute, fed propter ducum imperítía &íocordíam parumanímatos,coníecít prímüm ín íuniores fermonem: Non effe Roma norum cladem víttutíaflcribendam Gallorum:neque aduería, que rebus male confultis perpeísi fint, ferenda accepta fjs,quí nihil ad víctoríam contulerant: ímó fortunz effeíd opus.Prazclarum effe,vtbellum peregrínum& barbarícum,quod finem habeat víncen dí, qualem ígnís,víctum vt perdat, propulfent vel cum perículo. Verdm fi caperentaní mos, X alacres cífent,fecuram oblaturum ípfisfe ín tempore víctoríam. Cum eaad hor tatio iunioribus placuiffet, índead magiftratus& fenatores Ardeatíum conuerfus, vbi hos eódem índuxit, armauit fuuentute:atquene hoftí, quí prope erat,fuboleret res,cotí nuit íntra muros.lllífines depopulati onuftigy praeda, caítra neglectím ac tumultuaríe ín cápo metatí funt. Nox índe opprefsíttemulétos,fuít, filétíü ín caftrís,Hac Camillus ab exploratorib.edoctus,eduxít Ardeates:atg; ínteríectü fpacia filétiagmine emenfus,medía fermenocte copías admouít vallo. T'á magno fublato clamore tubísq; cocinetib.vndiy terrore ínfjcit hoftibus, víno fomnody íta cofectís vt víx ad íll ftrepíti excítarentur. Paucí,quib.crapulà excufferat pauor fefe colligétes,cii Camillo fe obíecilTent,pugnátes ceciderüt.Caeteros fopore crapulads adhuc graues, cit occupaffent,ínermes cotrucidaue te, Paucos,qui noctefe eíecerat caftris, equites díc ín agris palátes affecutí ínteremerüt. Hzc víctoríailíco rumoreper ciuitates dilata, iuuétutem magno numero conglobauít, excíuítqy Romanos imprímís, quos fuga ex acíe Allienfi detulerat Veios ,lamentantes ínteríe, Ouemademít vrbí Rome fortuna virum Camillum, decorauítQ; preclatís faátis eíus Ardeam:cuminterím illa,quz edídítatq; eduxít talem virum, Vbsfaceat complo^ rata, Nosautem ducís exortes,& alienís cinctí murís,Italíam perígnauíam prodímus, Quín imperatorem noftrum perlegatos repetímus ab Ardeatibus ,aut ipfi armati adil/ lumpergímus.Neg; ením vltrà ille exulaut cíues nos nulla patría, quam obtínet hoftís, fumus.lta confenfu omnium míttuntlegatos, quí orent Camillum, vt ímperíum fufcipía. Atílleantefe, quam populus, qui Capitolium tenebat, legitime fciuíffet negauit fe fufcepturum:illos pro pattía habere íncolumes,íub entíbusq; prompte obfecuturum, non fe íngefturum ínuitís. Ac Camilli quidem pudorem admírati funt& probítatem: fed dífficultas erat ín arcem mittendi. Imó vt per vrbem ín Capítolíum plenam ho» ftíum euaderet nuncíus, haudquaquam fierí vídebatur poffe. Erat ínter íuuenesPontíus Comíníus medíocribus quídem ínter cíues natalíbus gloríaz vero& honorís c pídus. Híc eí dífcrímini obtulit fe vItró. Líteras autem non accepítad cos,quíín Capito lio erat,ne capto fe cognofceret ex ijshoftes Camilli confilia, V efte vili& fub ea füberis corticibus fumptis,reliquum ítínerís luce tutum perfecit, Prímís tenebris cum propevt bem cf "ZEE Hn 0 fic. f d 4 5 o homíníbus, Pudendum aü& " 3-.^Y minime Crallorum ínorefi fccurím, quam copída vocant, ictum,retró przcipítat de faxo. Inde muro fu gauit, paucosrelíquos, quíafcenderant, cum nihil defignaffent memorabile, deturbat, ita depulfo perículo prafectum vigilum prímaluce przcipitant de faxo ad íma, Manlío victori premium honore quam emolumento amplíus decernunt:cuí omnes,quantum quiíqy ín diem cGmeatus recipiebat, felíbras farrís, vel quartaríos víní cotulere. Inde coeperüt Crallí cadere anímís, Etením tü annona eos reteosafrumétando Camill aceruatís, caftra habentes ínter rudera: cínerís Vetimotü effet excitátís vapore corpora,interrefpírandü Comutatío,cüm exlocís vmbrofis& zítate amcenorum p! grauem fub autumnum fe coníecí(Ten méfem íam feptímü r o in talírerü vtrobíq; Camillus. bem effet, quíaponte ob cuftodíam hoftium non lícebat flumen tranfire: veftem 123 (neg ením erat multa vel grauis) capíti círcumligata,incubans atq innixus cortici ad vrbe tra nauít:atqpínfomnes ex ignibus& ftrepítu conijcíens,vítabüdus mentalem:vbí filentíü erat maíus,quá collís Capitolinus maxím peruenítad portà Carc abíciffus eft, frequen^ tij atqueafpero vndíque affurgítfaxo. Hac ille clam fcandít,& ad ftationem tandem ín muro excubantem,vbí maxíme abrupta rupes erat,íngentí dífficultate euadit. Salutatís, qui Íit,ap erít: à quibus ducítur ad magiftratus. Senatu eueftíoió conuocato, Camillí an. nuncíat víctoríam adhuc ígnarís,& mandata exercítus edít:admonens,vt imperium Ca millo, quod vní illí abfentes mílítes dícto fore audientes víderentur,confirmarent. Hís acceptis ac re deliberata díctatorem Camillum dicunt, Por itíumg eadem remittunt. Is Canilli fecunda parí fortuna& hoftes fefellít,& ciuibus qui extra vrbem erant, retulítfenatus decretum, dictatura, Camillus magna lztítíareceptus ab ijs, ínuenitíam 20, ipfe ex foctjs confcripfit,& ad Gallos adoriendos expediebat fe. P"der tei A ue iterum díctus, V eíos profectus concíonem ad mílítes] ex focijs contractís,ftatuítagoredí hoftem. R. t ov auerat, tranfeuntes anímaduertunt pafsím pe velapprehenderatvel complexus fuerat, país re procídua, renunciantg regí, Ilielocum ípfum contemplatus ín prafentía tacuít, Sub noctem expedítiffimo quoq; de fuís,& montibus maxíme millía armatorü:maíore numer&ü Ita Camillus díctator Xabuít;ibídemá maíoríbus copiis ome barbarí,quá Pontíus nocte Capitolía dum veftigía& manuum, vt quoddq im etíam díruptis ínnatorü obtrítus& ter» affueto delecto: V íam nobís, ]uam ífgnorabamus,ad fe hoftes ípíi demonftrantnon inuía, neg: ínacceflam effe tfit,cum habeas príncípíum, exítum non perfequíi,& loco abftínere ranquam ínexpuenabilí: cum qua capi pofsít, ipfefuggerathoftis. Nam quá vni proclíuís aícenfus,illac nec multis eft lingulatím arduus. Imó qui fimulageredíütur, multum alterní ínníxífubleuantesi; mutuo h abentadmínículí. Praemía autera& hono» F res pro cufufas meríto habebütur. Ita rege fato, Gallí Li e 11T* f.(C prompte operá fuam pollícítí funt, Noctis contícínío muti fimul cceperuntfilenti agmíne petram fcandere. Quí quanqua Galli nocte 4g; cumlocís praeruptís& confraeofis colluctabatur 2 " ir ard"edi fpetamen mollíora tentátíibus& pro-£rediuntur Cá^ níora erant, Itaque prímíi vbí verticem attígerunt;atay feín ordínem difpofuerunt:tantg: Pitolim. IY 2 x 3 cr ion murü tenuerunt ftatíonemt ínuaferuntfopitam. nam nec homo eos nec canís fen» Sacri anferes fer ? i. Sacri anferes ad edem Iunonis alebantur alías líberalíter, tuncparce, X angufto fup, want Capitolii i* pedírante ipfis cómeatuneglectíaffligebantur. Eftautem illud anímal alioqui fua fpon. tcacrís auditus,& ad omnem fltrepitum expauefces.Hos& ínedía infomnes et turbidos gretius fefellit:fed curfu& clangore delati ad Romanos,omnes ex« dtauerunt, Btíambarbari €t. 101a rem,mz Í quoc, vtfenferuntfe detectos, íngentem fuftollentes clamo ore vi intuleruntfete, Romanireptis confeftíma rmis,quze cuíc; obuía erant ex przfentí copía, obijcíuntfehoftíbus. Prímus omníum Manlíus vír confularís,cüm cor^ Manlius reijcit porevalído tumanímo infigni, duobus fimul hoftibus occurrens: alteríus,qui fuftulerat à Capitolio Galdexteram eíus enfe amputat: alterum vmbone in facíem los. perftans cum íjs, quos feftínatío eí agore» premebatanguftíior, quod tímorarce» alfos petis Ro i:tum morbus ín eos vulgabatir ex cadaueribus promiícue me infeflat. (y cumulíaera torrídum acremqy, cii quíd L AL affecerüt.Precipue natíuí coelí enís recefluum,ín humilem& t:€ obfidio Capitolij, ociumdq diuturnum(nam efides círcüfidebantarcem) mouit eos, firagesq in caftris táta erat, vtnefepelírétur quide prae multítudíne funera. Ned erantínterím ín meliore ftatu obfefsi.nam cüm fames glífcebat: tum quíd ageret Camillus, quía ígnorabàatlanguefcebàát anímís.Qhuía ením cuftodíebant barbari vrbe arcte,nemo valebatad eos penetrare.] tagg ftatu,qut ín ftatíonibus erat, milites íntulerüt ín Icendo mentione. Quod vbi príncipíbüs placuít,ínterSulpítíi c num colloquí flatím vrbe& ter Íe prímo de pacíunum mílít&& Bren Romani auvofe ^ r3^: 141-7 E enn' o tranfactares eft: vt Romanus mille pondo auri daret, íllí vt hís acceptis 4b Gallis reditinibus decederent. His íureíurando firmatís,aurogy apportato, pondera"unt. 2 P Plutarchi & Gallis allata iniqua, prímüm eJàm,mox aperte detractumlaricís mométum,S peruer, publice fum eft.Id Romanis índígne ferentibus, Gallusadditainfolentía et contumelía,gladium id difcinxít,quem vnà cum balteo adíecít ponderibus, Tum Sulpitío quzrente, quid hoc p tci effet: Quíd aliud inquít,quám veh víctís? quod pofteaín prouerbium abíjt.| Apud n Romanos alíj íadígnatí, cenfereqytecepto abeundum auro effe, fuftíinendamd obfi, i| díonem. Alij difsímulandam putare mediocrem íníuríam, nec probrum cumulo precíj pe attríibuendum ipfíis,quí vel aliquíd dare,temporíbus poftulantíbus,no honefte quídem doi fed necefílaríofuftinerent, Interea dum Romani cum Gallís& interfealtercantur, ve» kr nit Camíllus cum exercítuad portas. Qui re íntellecta,quz agebatur, íufsít relíquos ín, fion ftructos compofito gradu fubfequi,ipfe cum prímoribus ad Romanos fe actutüm cíta- 1 D E to confert gradu. Romanis eíloco decedentibus,recípientibusq: vtfummum magiíílra, i0 Td : tum modefie& cum filentío:aurum exlancefublatum líctoríbus tradít,trutinam et pon on dera recipere Gaallís& faceffere iubet. Addit, ferro patríam non auro feruare Romanis rir Camilli uox for. folenne efe. Fremente Brenno,& contra pacta afficife íniuría conquerente: negatrite tío tifima. factam eíle)nequeratam pactíonem. Se namque creato díctatore,cum pencs alium ne. ficia minem imperium lege fit, cum tjs, quibusíus non effet, pactos effe. Nunc dícendum ef- pon fe,quíd uelint. feadeíTe,penes quemarbítrium lege fit petentibus veníam dandí,& fup. ad 1 plícíum fumendi, ni(i poeníteat,ab authoríbus.His Brennus turbatus coepít tumultua n ri. Etíam manus vtrínque gladijsadmouebant, atque ímpellebant fe ínuicem confufi: tine utpote quíínter zdificía& víarum anguftías verfarentur, locísQ; vbi ínftruíi non poffet 20 MUS acies. Czterüm Brennus confeílím ad fereuerfus,paucís defideratís in caftra Giallosre, dk . Quxit.Nocteexciítatís omnibus excefsít vrbe,progreffusq; ad octauum lapídem vía Ga fen Caviills 4** bína,caftra metatus eft. Símulatque diluxít,inftítít ei Camillus fulgentíbus armís,cum m fundi Bréit.. exercitu tuncaními pleno,commillag; ad multum diei acri pugna, Gallos íngentí caede ER fudit, fugauítt:cepít& caftra eorum. Multos ex fjs,quí effufi in fugam erant, eueftigio Aet | Romaníadeptiínterfecerunt, IMaximam partemilli, quíín vícís cíircà& oppidis habi- fc tabant,ínuaferunt dí(sipatam, trucídaueruniq;. Ita Roma magno míraculo capta, maío d te cft recuperata: cum feptem totos menfes ín hoftium poteftate fuiffet. Occupauerüt Ror à eam CGaallí paucís díebus poft Idus Quíntiles:exactifuerunt Idíbus Februarts. Cami teri * lus tríumphauít, vt merítus erat, quí amíffam feruauít patríà, cíuitatemq ipfam ín fere o: Lat duxít.NNam quíiprofugerantcum líberís€ coníugibus,cum triumphante redíerunt vr E bemínuect. Obfefsíín Capitolio, quí pene extincti fame fuerant, occurrerunt alijs S cum lachrymís,fe mutuó prz ínfperato przfenti gaudío complectentes: facerdotes que ion. deorum ímmortalium&€ zdítui,qua ín fuga facra autipfi defoderant,aut clam fecum fide: fportauerant, falua reportantes,lzetum praebuerunt fpectaculum cíuíbus: qui eos, vt(i Iun: ipii cum íllís Romam dij remearent, cum gratulationereceperunt.Camillus facrís ope» cilla 2.... Katusluflrauít vrbem preeuntibus pontificibus. índe zedes facras reftítuít príores. INo- nis Aio Locilioe^ qm etíamtemplum extruxit Aio Locutío,quo loco nuncíam coelítus barbarorum ad^ bes dificstu tei- véntus vocemaudíuerat M. Cedítíus. Incumbente Camíllo,annítentibus facerdoti, barit ghmRoMe. pus facraloca magnolaboreínuenta. Vtvium eft vrbem ínflaurare, quae prorura tota 49 4^ lotíd erat, defperatío plebem ínceptus íncefsít,cunctatíoq; omníü rerum egenam. Quuíppe al- fuftu leuationem potíus& refocillatíonem defiderabant, quàm vtfatigarent& affligerentfe, pter nequeargento neque corporibus valentes. Ita fenfim V eios refpícientes vrbem omni- tibu: bus íaftructamrebus& ftantem, materíam praebuerunt homínibus ambítiofis populi Hl concítandí,X fermonibus aduerfus Camillum fedítiofis. Illum ením ambítíone addu- tilib cium X príuatagloría vrbem ípfis ínuídere paratam, compellere veró ad ruínas cole Fa das& ad excítandam, quz proftrata flamma erat, vrbem:quo nó folüm dux Romanus Luc & imperator,verüm etiam amoto Romulo condítor appelletur, Hinc feditíonemfena, fole; | ,. tusmetuens,(licetnullíus vnquam excefferatfex menfium fpacíum díctatura) vtabdi Po Camillo Di&t- caretíeintraannum díctatura Camillus, cum vellet, non permifit. Ipfe etíam fenatus$0 BE. s fam, fura prorogatá. hortando& prenfando populumleniebat, mulcebattg:nuncmonumenta& fepulchra— B nas( maiorum oftendens,nunc fubijciens fana& loca facra que Romulus, Numa, alij uere mn: ges facrauerantatg ipfis reliquerant. Inter príma facrarecens caput propofuít, quod ín díec moliendo Capítolij fundamento inuentum, locum illum portendít caput Italie fore. Ad Orta hazcfi Veftz ígnes à Virginibuspoftbellum accenfos obruerent íterum,atque extít» prati guerentrelícta vrbe,ce(furum ipfis ígnomíníz: fiue ab alijs habítatam Romam adue ini nis vcl alienigenis, fiue defolatam afpícíant ac defertam, Hec apud cíues príuatím& pleri 0 10 Camillus. D$ publicé fpequirítantes,rurfus à plebe commouebantur prefentem lamentante ínopía, precantegp nefe tanquam ex naufragío nudos& omníum rerum indígos ín vnum coge, rent, vt vrbis relíquías euerfe,cum parata effet prae manibus altera, compíngerent. Ví^ fum ígítur Camíllo eft fententías fenatus perquírere. Cüm autem multis ípfe díferuiffet pro patría,multis etíamalij, quibufcunque eflet vífum:poftremo L.Lucretíum,qui prín ceps dícerefolebar,prímo loco fententíam,deínde ordíne relíquos rogauít. Sílentío faz &ocumíam dícturus fententíam Lucretius effet,forte centurío cohortem ftatíonís díur nz reducens illac,locum concilíj tranfibat.Is ad Prímipilum exclamauit,vt ibí maneret, fignum ftatueret: Optíme ením,ínquithíc manebímus.Huícvocí tam opportune au ditz, egy omíní& znígmatíi Lucretíus adoratís díjs eft affenfus,omnesqy alij pedibus ín cam fententíam dífceíflerunt. Mirífica etíam ín plebe confecuta volütatís mutatío eft excitantibus femutuó& íncumbentíbus ad edíficandum. Promifcue cceperunt& fine di^ ícrímine,prout paratus quifq fuit, aut qua cuíg líbuít,ín vacuo zedíficare. Vnde feftina^ tío& acceleratio curam exemít vícos dírigendi ín zedificanda vrbe, diftínguendig adi. ficia nam íntra annum affeuerant nouam tum moenibus tum ptíuatis tectis ftetíffe vrbe, Pontífices,quí à Camillo loca facra requírere& termínare erant íufsí,omnibus míflis, vt ad Martís curíam Palatium luftrantes peruenerunt,offendüt eam ficut rclíquas proftra^ tamábarbarís atque exuftam, Inmolíendo& purgandolocoreperíunt fub magno cu^ mulo cínerís Romulibaculum, quo vtí ad aufpícía folitus erat. Isab altera extremitate 10 inflexus eft: Lítuum vocant. Huíus ín cceli regionibus defcribendis vfus eftaufpícanti, bus:ad quod ílle augurandi perítifsímus illum habuerat. Romulo deinde ex confpectu homípum ablato,hunc baculum facerdotes á contactu hominum feruaucrunt vt rem f. cam,Eo tuncamifsís czetetís integro ínuento,lati pem conceperunt Romamhocomí, nezternamfigniticarifore: haud dum hís defunctos aerumnis repenteoccupat bellum, Aequífimultg Volfci& Latínífines Romanos populabantur. T'ufcí Sutríum obfidebant, focíum populí Romanioppídum.Cüm autem tribuní mílítum, quí exercitui pree2nt,ad Martíum montem, vbi caftra habebant, obfiderentur à Latínis,fignificaffento Romam, quanto ín perículo caftra, ne expugnarentut à Latínís,verfarentur, Camillus tertíüm díctator dicitur. Fama de hoc bello eft duplex: fabulas prímüm percenfebo: ; Latínosaíunt,fiue ín fpeciem,fiue reípfa inftítuiffe de íntegro contrahere ínter vtramqg gentem affinitatem, ac legatos mífiffe, quíingenuarum puellatum à Romanis pofce rent connubía, Fluctuantibus,quíd confilij caperent, Romanis(quippe& bellum;quí nondum refpírauerant,neque collegerant fe ,horrebant:& poftulatíone connubíj ob. fides fufpicabantur petí, quod fpecíofo título vocarent connubíum) ancillam Tuto. lam nomíne, vtalij dícunt, Philotídem príncipibus fubíeciife fecum vtmítterentandllas,que aetate florente& liberali effent forma, ín vírgínum íngenuarum morem excul us: reliqua fibí cura fore. Príncipes probato confilío delegiffe ex ancillís,, quas ad eam rem ílla probaflet:eas que vefteornatas€ mundo Latínís, quíftatíua non procül liabebantab vrbe, tradídí(le. INocte caeteras gladíos hoftibus fubtraxíífe: T'utolam vel Phí^ lotídem confcenfa edíta caprífico,et ftola aduerfus caftra obtenfa,facem Romam verfus fuftuliffe: quod eí cum magiftratíbus fignum alíjsínfcijs cíuíbus conuenerat. Quapro, pter tumultuaríe à milítibus excurfum fuiffe, cum ínftarent duces, fefe mutuo appellan^ übus, vix vt ínftruí poffent ín aciem. Vallum necopínantibus hoftibus fopítísqg ador» t05 cepiffe caftra, atque maxíma ex parte hoftes obtruncaffe: idi geftum Nonís Quín tibus, quasnuncappellant Iulías. In huiusreí memoríam feftum agí,quo primum agmíne erumpentes vrbe nomína pluríma patría& vulgaría cíent, Caíum, Marcum, Lucium,& hís fimilía: referentes mutuam llam ín properandoappellatíonem.D eínde fplendide compta vrbem círcumeunt ancillz,díctería ín obuíum quemque facientes. Pugnam quo que ínterfe conferunt,vt quz etíam tum ín przelío cum Latínís íníto ope o ram nauauerínt fuam. Ad epulum confident ficulneís ínumbratz ramís,Eum díem INonas Capratinas d caprífico,vtarbítrantur,ex qua facem edídíffe ferunt puellam íllam,no mínant, Alij pleraque,qua hícaguntur& dícuntur referütad Romuli cafum,Illo ením die ex oculís homínum extra portam abiffe Romulum,caligine fubíto cum procella co» Orta: vtautem nonnullí arbitrantur,fole deficiente. Atquehínc díemíllum INonas Ca» pratínasá capra díctum.NNam Romulum,vt ín víta eius retulimus, cumad paludem ca. Przappellatam haberet concionem, ex confpectuhominum ablatuseft,—Caterüm 1 p'eríque fcriptores hiftoríam alteram magís probant, quam hocmodo narrant. Di» | 3 Ormeinflauratio de Rome. Rom injlairáe tür, Lituus incenfá Roma, intcoef repertus, Bellum Rome à finitimis dlatà. Camilli tertia dé latura; Ancilleaftu Ro ma bello liberae t4, Que bic debae ancilla narrans tur, funt ctia if Romulo. vyidé Macrob. Sat.lia bro w.cap.6; Notte Caprati^ ne,vnde dicte, ^ Dé Plutarchi Canilli iratege. cator tertíüm Camillus dictus nuncíatolegiones cum tribunis milítü à Latínís& Vol, x wid. fcis obfiderí,delectum habere non iuniorum folüm,fed maíorü natu quoq coactus eft: e aclongo flexu Martium montem exercítu círcunducto,caftra à tergo hoftium clàm eft" metatus. Multís índeaccenfisígnibus fignificauitaduentum fuum.Ea re cofirmatí, qui| obfidebantur,ínuadere hoftem& manus conferere adoríuntur.Latiní& V olfcí recípi^" unt feíntra vallum,eum multa matería fepíunt,caftrag; vndíq; muniunt ancípití ab hofti Í bus trepídatíone:certí alteras copias ab domo expectare, fimul auxílía reípícietes He l trufcorum. Hoc Camillus anímaduerfo: verítus,ne quod ípfe fecerat, quí hoftes cínxe- 2 rat,in fe verteret praríperematuratoccafionem. Eratfepes quafe muníerant,lignea& é vis magna venti deferebatur à montibus fimul atque diluceíceret. Igítur multo ígne pa^ 10 1:0 Lb rato,copías íummo mane eductas díftribuit,vt alij ín hoftem mífsilia íacularentur,& ma n gnum clamorem ex altera parte tollerent:alíos,quí flammam íníecturí erant, qua potifz r limum íncumbere ín vallum hoftíum folebat ventus,ducens horá operíiebatur. Vbí íam" Canilluscedit| commiíIa pugnafol exortus eft,& increbruítventus:figno aggredíendí dato, grandíne E Latinos, telorum ignítorum íngefsit vallo.Flamma vt materíam contextam,& vallü ilíco ample- l xaligneum ín proxíma fe vndíque diísipauit: Latiní quí níhilhaberentad manum, quo n arcerentreftínguerenti; íncédium,cum tota caftra am depafcereturígnís,angufto con^ ü globatíloco,ín armatos& infiructos pro vallo hoftes compulfi funt effundere fe. Pauci c horum euafere. Quiín caftris reftiterunt, flamma omnes abfumpti, dum igníreftincto d przdam Romanídíripuerunt. Hísactís Camillus ad predam captíuos que feruandos, 20 10€ prefecto caftrís Luciofilío profectus eft ad fines hoftitt depopulandos,captod; Aequo- f ,, rumoppiído,& Volícís ad dedítíonem redactís, confeftim Sutríum mouít,magnisq íti^ 9 Camilla Sutri&. yeríbus,vtín perículo conftítutís& obfefsís ab Hetrufco fubueníret,( Nondum ením q eode, quoani[- cladesad eum perlata Sutrínorum fuerat) contendit. At(lli dedíderantíam hoftibus vr- h fum fucrat, 8 bem omnibusqprebus exutí,atqy cum fingulis emílliveftímentís,in agmen Camilli cum d Bapt liberís coníugibusq íncíderunt,fuamdj lamentabantur fortem. IMiferabili comotus fpe- f cie ipfe Camillus,cum Romanos cerneret obteftantibus eosSutrínísno tenéteslachry- n mas,acmolefte cafum eorum ferétes, decreuit ínftare vltioni,coq; ipfo díe Sutrío admo€ uere exercítum:reputans fe hoftes,copíofa modo capta X opulenta vibe, ín qua nullus E xelíquus hoftís e(let,neque aliunde tímerent, folutos prorfus ac fine ftationibus depre;o 3 u henfurum, Neceumfefellit opínio.non folüm íter eíus per fines ínexploratum hofti t bus fuít,verüm etíam antequam anímaduetterét,ad portas acceffit,murosdy cenuít.[Ne á glecta ením ínuenít omnía.Effuderant fefe omnes intra tecta ín vínü& epulas. Vbi fen^ g ferunt hoftes íam ín vrbe effe,adeó demerfi epulís erant& crapula, vt pleríq; ne fugam n quidem tentarent:fed íntra tecta cum fumma turpítudíne,vel czderentur vel ín potefta- c cem fe darenthoftíium. ItaSutrium bís eodem díe captum eft:euenítqg, vt quí oppídum ri ceperant,íd amítterent;& quí amiferant, opera íd recuperarent Camilli, Ductushínc ài triumphus,non fecus gratus clarusqy ac duo príores fuít. Nam cíues precipueín eum ma pP 1. leuolos,quíq; omnía eius preclara facta fortunz potíus accepta quám vírtutí eíus refere| ci JNXunlis Cip. bant,tumres geftz confilio eíus atq; vírtutí adegerunt omnem aícríbere gloríam, Inter 4o 4e d tolinus feditio- 3 duer(aríos& aemulos eius príncepserat M. Manlíus, ís quí ex arce depulerat prímus qi wonmoKt— Cijlos,cum Capitolium effent nocteadortí: vnde nomen íllí índítum Capitolino. Hic 0j prímatum affectans ín cíuítate,cüm bonís artibus fuperare laudes Camillínon valeret, iu víamad tyrannídem affectauít communem illam& vulgatam fubeunda pleb e,maxíme t obzratis. Itaq; dumhos adueríus fceneratores defendit patrocínaturqillos vi eripítac) ducilege prohibet:breuí magna manus ftípat eum egenorum,quorti audacía& tumul- b: tus ínforo íníngentemoptímates adduxít metum. Díctator C). Capitolínus ob hác cau- p fam díctus,ín víncula cum ducí Manlíü ímperaflet: plebs, quod fierí nifi ín grauibus cala di mitatibus& Publics nonfolet,veftem mutauit.[ta fenatus fedítíonis tímore dímitti íuf^ lu fit Manlíum.Ille ob íd níhílo factus melior,ínfolentius factíonibus& fedítíonibus cíui^$? jo qi «atem ímplet. Camillo ígítur rurfus creato tribuno milítum,cum effet Manlío díes dicta, Ie accufatores íimpediebat magnoperelocí confpectus. INamlocus, vnde nocte reíecerat ec Manlíus Gallos, erat ex Capítolío ín foro confpícuus,mouebatdy prefentes,cum eó ma pi nustenderet,& lachrymab undusíllíus decorís renouaret memoríam. V nde perplexi íu ro díces díem fzepius diffuderunt. quí nequelíberare eum manifeftís cGuíctum íudiciis crí€x míne poterantín anímum índucere:negy cumlocus tantum fubrjceret oculís factum,le dí geageie valebant Quod vbi confiderauit Camillus, extra portam ín Petelínum Iucum, in vnde 4 e 50 [9] [4 SA eo vnde confpectus non effztín Capítolium, iudicium traduxit. Ibi accufator crímen ínter ditfudícesqg facinoribus efus ob oculos pofitís,dígnas preefentibus fceleríbus poenas eí itrogauerunt. Manlíus,vbi damnatus eft,ín Capítolium ductus,ac de faxo precipítatus, locum eundem habuit€ eximiz gloríz& tríftilsimi exitus monumentum. Populus Ro manus domum eius demolítus,ín area edem dez, quam Monetam vocant, zedíficaueruntlatumq; ad populum eft;ne quís pofthac patrítíus ín arce habítaret. Porró Camil lusfextum tribunatum fibí oblatü deprecatur. nam praeterquam quod exacta íam eflet ztate,etíam ínuidíam habebat v(cifsitudínemq fortunae ex táta gloría& felícítate fufpe cam, Apertíísíme autem excufauít ob corporis valetudínem.fiquídem rjídem forte díebus morbo detínebatur. Enímuero non concedere eí vacationem populus,fed clamare: non equítis ab eo,non pedítis ín przelíjs munus,confilíum duntaxat& ductum requíres re.Itag) fufcipere magíltratum,& vno adiuncto ex collegís L., Furio,compulerunt eum ín hoftes ducere. Przneftíni€ Volícihi erantqui íngentíbus copijs vaftabát focíorum populí Romani fínes. Ab vrbeprofectus caftra hoftíum caftrís contulít, co anímo vtbel lum traheret. Quodfi dámícandum plane effet,cofirmato corporevtpugnaret. Cum vero collega eius Lucíus gloríz cupidine poftularetferocíter conflictum, íncenderetgp fi^ mul centuríones ac imanipulares:verítus,ne ínuídía videretur iunioribus víctoría& de» cus emaníbus erípere,cum ínuítus educere ílli ín acíem permifi(letlegíones, ob valetu» dinem& imbecillitatem cum paucís fubftitít ín caftrís. Poftquam ínconfulte Lucius in ? certamen prouectus títubauít,anímaduerfo Camíilus Romanos terga dare,no cotínuít Íe:fed exilíés exlectulo,occurrit cum comítatu fio ad portas caftrorit,€ per medíosfu: gíétes íntulít feín ínftate victis hofte. Ergo Romani partím extépló pugnárepetetes fequütur Camíllü:partím g adhucfe ex fuga recipiebat, obíjciüt fe pro duce cóglobátq; co bortantes ínter fe,ne defererét duce.Hoc modo tühoftes ab ínfectàdoreprefsí, Poftero die educít copías Camílius,hoftesq: fignís collatís fundit, atq; ín caftra vnà ci effu(is ín fugáillatus,ingee(trage edít.Inde cá expugnatü*Sutrícü íntellexiffeta Thufcís,et colo nos fede trucidatos:plerofq; milítes€ graue armaturiremífit Roma. Trahes aute feci cx delecta íuuetuteímpigerrimos quofqr,eos quí oppídü tenebát,adortus Thufcos eft. Fuíos partím expulit vrbe,partím interfecit. R egreífus cü íngétípredaR oma,demoftra uit prudétílsímos eífe,g no deterrítí valetudine& etate ducis, vfu& anímo predítü vege totergiuerfante defignauerataffectüg pra florétib.zetate& ambitíofis, Quare cá defe&io Thufculanorü nücíaretur,mádatíd belli Camillo, vná táti ex quíncy collegis allegeret ibí.Ille ceterís,quamuís peteret& cuperet o€s,praeteritís, cotra expectatione om nítoptauítL. Furíi.Is ille erat,quí modo inuíto Camillo coflíctus author,in precípítem cafum remp.adduxerat. At híc,vt fcilícet obrueret ea calamítate,ac collega infamíà leua ret prepofuít eü czeterís. Ac T'ufculani errore callide auertétes, ci e(fetí ín expedítíone adueríus ipfos Camillus, aratorib.paftoribusq; agros vtín alta pace cópleuerát, patebát portz,pueríin ludis operalíterís dabant,exvuigo opifices fuo quif operi íntentí cofpi ciebantur,fpectatiores ín foro obuerfabantur togatí, magiftratus feduló círcumibat ad ? defignandit Romanis hofpitia,tanquá remoti ab omní fufpicione effent malí,nec cuiufquam fibí comí(si confcij.Hacres non exemit quídem eosapud Camillum prodítíonís opinione,fed illorum poaenítentía ex prodítíone flexít eum ad míferícordíà: fenatü adíre iufsítijs poenam deprecatum. Deprecantíbus adfuít Camillus, Vt&€ crímíne líberaren^ tur, cfuítatem impetrarent. Haec Camilliprclarífsíma ín fexto tribunatu gefta fuere. Poft hac Lícínio Stolone ingentemín vrbe concítante tumultum( nam plebs iínfurgebataduerfus patres, vt duorum confulum,quí quotannís defignarentur,alter ex fuo cor pore crearetur,non patríuj ambo) tríbuni mílítum creati funt: comítía confularía ímpedíuitplebs.Cum res magifiratibus non creatis ad grauíorem fpectaretmotum, Camil, lus quartüm dictator fenatu plebe ínuíta creatus eft: haud fane etíam ipfe volens, vt qui commítti nollet cum homínibus,quibus licebat ex multís& ancipítíbus przeltjs libe 1€& vere dicere plurafe cum ipfis milítíz, quàm domí gefsiffe cum patrítijs: nunc vero corumodio efletlectus,vt autipfe, fi faperiorforet, multítudínem opprímeret, aut op primereturvíctus. Attamen quo medereturhuíc malo, cum díem pracícíret, qua ferre rogatíonem deftínauerant tríbuniplebís, ín eam delectum edícít, populum que euocat €x concione ín campum, magnam mulctam denuncíans eí quíadnomen non refpondíllet. Contra tríbunicertare mínís atque deíerare, fi pergeret, quo mínus fuffragía inire delege valeret populus, obflare: quingenüm míllíum arís eí melGom dícturos, dÓ 4 t Camillus. 17 Manlii Capitolini fueblicius unt IP UCET Monete edes. Camillus fufos Romanos i5 pis gnam reducit, Camillus fundit Preueflinos c Vol[cos, i Satricum habet Liuius. Camilus cedit Tbufcos. Canilli in Tbufculanos expedi tio, Tufculanovum calliditas, Seditio Rome; Camilli quartd dictatura. 128 Plutarchi Igitur fiue alterum exilium& damnationem veritus vtzetate íam graui& tantis rebus eeftis indígnam,fiue tanta plebís procellae& pertínace ímpar,tunc quidem domum fe recepít.Infequentibus diebus caufatus valetudínem,abdiícauít fe dictatura, Senatus alíü dictatorem creauit.Quí magiftro equítum dícto ipfo fedítionís duceStolone,lege ma, xíme aduerfam nobilitati( qua cautum eft, ne quís plus quíngenta iugera agrí pofside, Lex demodo 4. 1€t) permífit perrogarí, In praefentía quidem Stolon plebícíto víctor magnificus, paugri poftidendi, lo poft conuíctus tenere modum agri quem ceterís interdíxerat, fua ipfelege mulctatus qua Stolonlegis eft.Cum fuperefferíam, quod acerrímum erat,& fuerat prímum motum, quodq pluri» autor cftdamna mum torquebatfenatum cum plebe certantem,de comítíjs confularibus cotentio:nun tus, cíj repente pro certo adferunt,íterum Gallos à marífupero íngentíbus copijs Romam Galli iterumpe. contendere:& vná cum fama aderat bellí moles,vaftabanturagri,homínes,quíbusrece tuntRomam. ptusRomam eratclaufus,per montes vagí fpargebantur.Híctimorfedítíone compret, fit,confentíentesq; cum plebe et eíus có(ilio patres,vno anímo quíntam díctaturam de. Camilli quinta ferunt Camillo. Erat ístum exacta tate,& prope annum octogefimum attíngebat. Ve dictatura, rüm perípectís reíp.temporíbus& perículís,níhil íam mulcta vt ante deterrítus,omníg abíecta caufa delectum extempló fufcepto ímperío habuit. Sciebat vím barbarorü Ca millus maxímam efle ín eladijs, quibus grauíter barbarorum more fed nulla arteferíentes humeros maxíme& capíta detruncabát. Ad íd galeas pleríft ferreas parauít politas extrà,vtlabentes gladij vanum í&ctum efficerent,vel frangerentur, Scuta lamínis ferreís índuxít,quíalígnum perfe non refiftebat plagae. Suosautem milítes docuerat comínus 20 tractare pila oblonga, quibus fübíectís enfium hoftium exciperent í&tum. Cum Cialli haud procul vibe confediffent ad fluuium Aníenem,et effent caftra grauíaacreferta om nís generís praeda:metatus eft caftraín molli tumulo multísiy partibus cauo, vt maxíma pars exercítus extra confpectum effet: quí autem confpicíebantur,ex trepídatione víde» rentur ínlocum arduumfe contraxííTe, Eam Gallorum opíníonem vt cófirmaret Camil^ lus,cum fub oculís fuís agros vaftarent,no arcebar,fed caftrís munítís cotínebatfe, dum Gallos partíám ad populandum effufos,partím qui ín caftrís remanferant, epulís vínoqy largo díem noctibus contínuantes,cernít, Ibi antelucem premiffà leui armatura:que, vt neínftrui poffetacíes,ímpedíret pertutbaretqj, fubíto ímpetu ín eos facto: grauforem ar maturam deduxítfummo mane,ac planís campís ínftruxít, Quorum numerus& alactí jo tas vbi barbarís,quí effe paucos putabant& trepidos, praeter expectatíonem confpecia eft:concíderüt anímis ex eo prínüm quod contemní fe,cum ínuaderentur, exíflímaret. Incurfus deíndeleuís armature,que príus quàm confueto ordíne confifterent, vel effent per cohortes dígeftí,turbans illos ímpellensdtemete atq; incondite eos pugnam ínire coegit. Poftremo vt grau€ armaturam Camillus induxit:illi partím fublatis gladijs pro^ perauerunt cóferere manus, R omanií pilís obíectís, quorum ferro excípíebant íctus hoGálli iterumce ftíum, ferrum íllorum molli tenu&g protufum lamína retud ere, Vndeinflectebantfe íli duntur àCamil có gladij atq; plicabantur,fcuta transfigebantur,grauabanturg dependentibus pilis.Er lo. o fuísabíectís armísad hoftíumfe conuertebant, ac prehenfa maníbus píla molíeban^ tur trarjcere. Romani íam nudos confpícíentes,ageredíuntur eos gladíjs.Ita caedes mul 4o taantefigna edíta,alij effufa fugaper campos delatí,cum colles& loca edíta praecepiffet Camillus.INam caftra quidem ob ferocíam ímmunita, facile fcíebant hoftem expugnatu rum. Pugnatum tredecím annís à Roma capta ferunt, atque hínc animum Romz nís plane confirmatum aduerfus Gallos, quos fupra modum timuerant: vt morbo nuper& caeco cafu, non virtute exíftímarent ab fe fuperatos. Tantus vero erat eo Gallicus. timor yum terror, vt lege effet cautum,vacationem bellí facerdotibus praeterquam Caallíco quantus Rom. tumultu efle. Hoc obijt nouífsímum Camillus milítare certamen. INam Velítiís hoc confecto bello obíter eft potítus, cüm venirent nullo tentato certamíne ín dí^ Seditio.. Rome tíonem.^ At contentio fupererat atrocior cíuilís aduerfus plebem, INam victoría de altero confu- ferox magna ví ínftabat, vt alter conful preter confuetum modum crearetur ex ple 9 lecreando,— be. Eiopponebat fenatus fe, neque permittebat vt díctatura abdicaret fe Camil lus, quo íus nobilítatís authorítate& fummo eíus ímperío tutaretur commodíus. Sedentí pro roftrís Camillo,& íus dícentí míffus à tribuno plebís víator, fequí fe iuf fit eí, manusque íníecít quafi eum ducturus. Ibi clamor&€ flrepítus occupauit, vt nunquam alías forum: alijs, qui cíingebant Camillum, víatorem à tribunali repellentibus: vulgo ex ínferíoreloco,vt detraheretur,vociferante.Ille ín talí tumultu fluctuans animo,fummum ímperíum tamennon proiecit,fed abducto fenatu cotulít fe ín curíam. Quo it 19 f"; 1, 7""m— 5 7" e e $&i Q 10 Camillus. 129 Quó príufquam íngrederetur:ad Capitolium refpiciés deos precatus eft, vtprafentem motumin bonum exítum verterét:edemqy Concordíz fi effet tamultus fedatus, vouit, Infenatu cum magnam altercatíonem excitaffent pugnantes fententíz, vícít tamen leníor,quz concedebat plebí permíttebatqy alterum cofulem ex popularibus creare. Hoc fenatufconfultum cum dictator pro concíone pronunciaffet, íilíco plebs haud immeriító lzta eft fenatuireconcilíata, Camillumq íngenti plaufu& fauore deduxit domum. Infequenti die coacto populí concilio, fcítcítur vt edes Cencordíz, quam vouerat Cami lus,qua foro€ concioni immíneret,ob fedatum extrueretur tumu! tum. A díectus ínfir per Latinis dies vnus,vt quaternis díebus agerentur, vtd populus Romanus omniís ín prafentía facríficaret coronatus. Camillus comítijs habitís,confules creauít ex patrícijs * M. Aemilium,& L.Sextíum,de plebe prímum.Hic exítus fuit rerum 2 Camillo geftarum. Proxímoanno peftilentía oma vulgata infinitam multítudinem de plebeab. fumpfitplurímos etíam eorum quí ín magiíftratu erant, Obíjt& Camillus: cuíus mors vel etate eíus vel víta omníbus honoribus confummata haud quaquam ímmatura, acerbíor fuít tamen populo Romano quám alíorum cunctorum, quí lue eo anno períere, ILLVSTRISSIMOATQVE EXCELLENTISB.$S1MO PRINCIPI ET DOMINO, D, CHRISTOPHORO Duci Vvirtembergenfi& Teckenfi, Comiti in Mompelgard,Principi& Domino fuo clementifsimo, Hermannus Cruferius S. P. D. ipaq VAN Q V A M iatereos HufhsfSioue ata humanifeime Princeps,qui ciuitatibus SS fois prefuevunt, vel proumcias qe vegna obtipitevunt, pauciboni, plurimi tetyi fuweN rint(go immanes:nemo tamenfuit illorum«deo perditus e profisatus quin aliqua E V'ymbra ducevetur laud. inomeni,[num pofleritati(9 immortalitati auevet COPIED j| dave. Cism autevs fatis fus plena, diffiderent,neq, aveumetum fcriptoribus adlau2 9 dem[appeditaze fe Yidevent poffe[peciofum:decwrrerzt ad nana qz ana ep temA i m pore certé interituya. Ita alu famam sominis ex in ien tibus aolibus, quas excitaueo vunt,captauevez"Yt deo yptiorum Repes,quitofanas erexerunt py vamidu m Shrutiuras: C. Cefar Caligula montes&quauit, Valles exap eevauit ce fani maris confirauit: Domitianus m phitheateum JIruxit,qui etiam me[es Septembren qz: Oclobrem Yocabulis tran[nominauit fuis-"Aliqui aliorum flatuis Gtpita ades merunt[uas truncis vepofuerunt. Statuas nonnulli picturas, ad ima times[uas effinoi à preflantifeimis ava tificibis"voluere. Neq,id folitamen mali principes, verism etiam medi quoq, acooni. Nam qo Alexan derille Magnus ab /4pelle potiféimsum: pin e5€7*à Lyfippo Yo lebat fingi:quàd illorum artem etiam fibi olo. visfore putabat. Ned, IAuguflus Cour exprimi femfi ab excellentibus ferebat. Atqui ill artifices corporse fimulachvatantum tgnotisjaciebant FREE"yel nulla fint,nibilo funt tamen ob[curioves clavi viri. Nec minus enim est Spartiates"Anefilaus ille perhi endus,qii ned, pictam neque fictam Imapinem fuam paffos eft effe. qam quita co venere elabovavent. Nec Yeró Miltiades, vel TI vemiiocles, Yel /sriflides tquorum e» tiam fuerint effi. Igiesyminria temporistamen interciderunt qz abolite funt. Parui enim libri»qui fuerunt Xenophontis in rege laudando"Aefilao,e Herodoti qui pra[lantia fatta vecen[uit Miliadis, Themiflocis eo, Aviflidis facile omnes Imagimes onmium flatsasá, fupevarunt.. Flacmili prefan i bifloriam Pelopide e Marcelli,quam ex Plutarcho Latiai iuis jfect, clavifSimorun"virorum qz fortifsimorum, 1n men tem yenit. quorum etfinulla[atuayaulla pi&lura ad nos peruenevitzexcitauerunt tamen praflantiféimisfa Cli fuis co virtutibus fcriptores mfignes,quivesipforum geftas pofleris traderent(9 commendarent. Ne enin lli concedit hiflovico apud Latinos Titus Hem, apud Grecos vllie£t in fuo geneve fcribedi Plutarchus tnfevior:á quorum"ytroq, celebvztus Marcellus,ab altero eft Pelo pidas. Quod pavinfienium ad vir tutem(9 animi marmtudinem ducum, illu(ftriad, bozovrum priocipum fpecsiaa 4, exempla: quifeedifsi mis temporibus patrias[aas affüclas prolap fas excitauermit atq, evexerunt:ex Pletavchi fyl T delegi, que T) honorem tuum Proceps laudatiftim e,lmosia Ronana in fece[fi meo[um interpretatussmeumá,, quens hocin opere laborem impendi;nomini dedico two. quod me non abfurde patofecifje. Perfpexi emm, cis con fuerudinis cum adolefcente nili te fruitionem tua"ed principe digna qe vara humanitas aperuiffet, eeiam indolem egmoderationem toapr amnia, d viriutem eo bone[la omnia propesfum. Cosnoi eser : si e u item incredibilem patientiam, atque is rebus vana epufas(plendoren, Cim auiem malioné tibi vel [1 Conf alter ex plebe creatur, Concordie£z des extruitur, *Liu. habet L7 Aemilium Mamercum: aliàs etiam Mamerci num. Canilli mort, u Plutarchi non liberaliter certd ad cultum tam penerofi principis nece[faria prabeventuv, vel fu ppeditaventuv: nuls yfuras contraxif tamen, nullam fecifli Yerfuram, nec yl decoxifit, quod ili&tati et folenne, creditor. Quippe cauifli, ne as alienum haberes. Fiec enim^vt fcirem,, mteriortua mibi detexit familiaritas. vdnimaduerti etiam baud yuleavem"vigilantiam, e in obeunda militia, ducisq, imperio fungendo flrenuitatem(g fortitudinem fingularem. Intellexi inde àlocupletibus authoribus, pofiquam ditiones paternas fufcepifs yYe5 tud5 priuatas, quas difsipatas conum lad, vemp.tuam quam deformatam atque pr ratam vecepifli, quam breui, quàm fapienter c7 modevaté collezeris, vefoueris, excolueris confirmateria,: itd, effeceris,"vt hoc tempore quafi lumen.al iquod,in tantis tenebris Germanis Yideare,effuleeve. Quod me quoque, qui a primo tempore"yt te cognouit, te coepi fu[picere, excitamt"vt boc fcripto excellentiam tuam, tanto interuallo aliquando falu tavem,omniaq, precavey faufla. Hoc[ymbolum m e& ergate obf. eruantie ne veijcere elis, fed pro prijlina tua c genuma humanitate ampleéti digneris, enixe rogo. Eo mihi preftavetua benignitós maius beneficium non poterit. Namq, prout bec mea lucu bratio calculum tuum obtinaerit,ita mibi animus aut addetur aut eripietur,ad veliquos yiros,quos depinxit Plutarchus, Latino coloreil lustrandos:Vale excellentifsime Princeps. PROOEMIVM.IN PELOPIDAM ET MAÁARCELLVHM,. Nimis audacia|E A T O Mior,celebrantibus quibufdam hominem temeraríz& pro € temeritas veo.| íectz ín bello audacíz;intereíle aítmagni vírtutem,an vítá vilí penprebenditur,| das. Bt recte díxit. fiquidem miles Antigoniferox quídem, fed affeCo corpore& habítu,pallorís caufam regírequiréti, dicitur recondi j£ tum morbumdetexille. Verüm cüm magna curarex, fi quod reme SN. dium effet,nihil fumma opís fufsifTet medicis praetermittere: reftítu$255 tus íta fanítati,ftrenuus ille non obiecit deínceps fe dífcrímini,neque praeceps ruítín certamína. Quam conuerfíonem cum Antígonus exprobraret eí€ mi raretur,non celauít ille caufam, ac: Tu me,ínquit,reddídiftirex tímidíore, quí ijs me ma lis explícuifti: quamobrem non laborabam viuere.Ideó de Spartíatis quídam Sybatítes dícítur pronuncíafTe,quo tantís laboribus& ea defungantur víta, nó magni ducere eos mortem ín bello oppetere. Caeterüm Sybarítis quídem luxu diffluentibus& mollítía, fure vídebantur odiíle vítamilli,qui ob virtutísardorem& ftudium mortem non exhorDevit4 t"tof ze(cebant.Lacedaemonij vtrumq,& víuere€ morilibenter,vírtuti tribuebant,vt decla te, varie[ente rac fanebre carmen: tie. Hi( enim ínquít) cecidere bonum non^vitam aut cedevefato Ratiat ytrumq, borum neloca[Je bono. Neq ením mortis reprehendeda fuga fit,(iquídé vitam non turpiter appetas: neg; commendanda expectiatío,fi coniuncta cum odío fit viuendí, Vndefortifsimos quofque€ Cypam abii bellícofifsímos víros educít vbíque ad certamen Homerus accurate armatos. Apud Wobei H Gracos etíam legíslatores eum,quí clypeum proiecit,puniunt:non eum, qui gladíü ve remtGrei, baftam:docentes,nequíd malí patíatur,príorem cuíqy curam ducendam, quam vt hofti bus ínferat,prafertím magíítratuí aut duci. INam fi,vt díftinxit Iphicrates, leuís armatura manibus Ítmilís eft,pedibus equítatus,pedítes pectori& thorací,capítíímperator:no fuí curam perículo fe exponentem temere& ferocíentem dícas abijcere, fed omníum quorum ex ípfo dependet falus,€ contra. Itaq; Callícratídas magnus caterá vír, parum recterefponditvati. Cum ením hícoraret eum,vt morté declínaret, quam denuncíarent exta:non ín vníus aníma refpodit pofitam Spartam.Síquídem cum pugnaret, vnus erat, & cum nauígaret,vel ftípendía faceret Callícratídas:fed cü dux effet, vím erat ín fe conv plexus vníuerforum. Ita vnus íam non erat,quí cum tam multa fimul corruerent. Praecla rius fenex Antigonus,cüm naualiprzlío effetad Andrum decertaturus,& quídamlon gc plures díceret effe hoftium naues: Atme ipfum,ínfit, quàm multís opponese Nempe maíeftatem merító extollít ímperantís perítía& vírtutefuccínctam: cuíus prímüm mu Timotbeidici nus eft,vtferueteum quí conferuatomnía. V nde fcíte Tímotheus,cum apud Atheníen fes aliquando cícatríces corpore acceptas oftenderet Chares,& traíectum hafta clypei: Atme,ínquít,quàm puduít,cum propeoppugnantem Samum cecídít telum, quod gef; (ilem me precípítantíus quam tantí exercitus ducí& imperatori conueníret. Vbí enim iagnum ad fummam adfert perículum ducis momentü,híc neq; manibus neg; corporí eft pat Ducem belli cau tum ad fe confer suandum e[Je debere, [] o 0 2 40 Pi) IO 20 40 $0 Maio UE Dub, Mansit Tabu Vim. AM. AA Pi) Pelopidas. 131 eft parcendum:repudiatís íjs, qui iactant debere bonum imperatorem maxime ex fenío; fin mínusfenemmorí, Atvbíparuum ex re bene gefta eft operzprecíum,& fiquid títubatum fit, corruunt vníuería:nemo tum milítís operam,quz diícrímen fecum trahat du, cís, defideret, FIzec míhi Pelopidz vítam& Marcellí defcríbenti ínfigníum vírorum, quí inconfulta morte perempti fuerunt, przfarí venít ín mentem. Cum ením manu imprímís firenui fuíffent,& clarifsímis expeditionibus vtercp patríam fuam decoraílet, adhzec ex fxuiísímís aduerfarífjs Annibalem híc ínuíctum princeps,vtfoma eft:ílle domínátes ter^ ramaríg; Lacedaemonios acíe fudiffet fugaffetdg, temere femetipfi proíecerunt, vítamdg profuderunt:quo tempore tales víros viuere& praeffe oportebat, Quare fecutífimilítu 10 dínem,vítas eorum ín defcríbendo comparabímus, Pelopidas. Ee ELOPIDASHippoclifilius,nobili Thebis genere, ficut Epami^ Pelopide ge 153 nondas fuit. Hic amplísínnutrítus opibus,cum adolefcés adhuc fple tus, 3 pídas facultates ex harredítate accepiffet: vt oftenderet dominum fe Pclopide liberá 3 reuerá non feruum effe pecuníz, ad bene merendum de bonís viris, lita. - quipremebantur ínopía,conuertítanímum.Pleríq; ením,vt Aríftote j& les aít, aut prae fordíbusnon vtuntur díuítijs, autob luxum abutütur: M feruíuntq; perpetuó hi voluptatibus, illi quaftuí, Ac ceterí erato ant mo Pelopidz aduerfus ipfos munificentía& benígnítatefuntvfi. Vnum ex amícís,vt infortemveníret fortunarum fuarum,non índuxít Epamínondam: cum tamé veníret íri focietatem ípfe illius paupertatís veftís tenuítate,menfze frugalítate,laborum tolerantía, & inbello fimplícítate gloríans,vt Burípídeus* Canopeus:cuí cum effent opesampla, Eurip. in Sup haud proínde anímos mox fuftulít:ímo turpe duxiffet fibí,fi plus corporí,quam Theba. plicibu. norum egentifsímus íimpendilfet. AtEpaminondas paupettatem, quam familíare ac Cmn ha ceperat& heredítaríam.philofophíam colendo, vítamq; príma ztate ínftítuendo czeli rece 3» bem, expedítiorem etíam atque leuíorem reddídít. Pelopídas vero ín fplendido fuit tímonío, T'ulít etíam liberos. At níhílo attentíorad rem, omnemi vítam ín procu» ratione refp, confumens, facultates attríuit fuas. Cum autem admonerent íllum amící, Pelopide dictiz fuggererentque rem ipfum neceffaríam negligere, pecuníz comparatíonem, Necet de neccfüitate pe faríam hercle huic, ínquít, Nícodemo: commonftrans claudum& ceecum quendam. cutie. Porró erat ad omnem viírtutem vterque íuxtà comparatus: nifi quód exercítationi bus magís dedítus Pelopídas effet, Epaminondas difciplinís:& quod effent ocij naGi, hícin dí(cendo& philofophando poneret, ílleín palzftrís& venatíonibus, Inter multas& praeclaras artes, qua vtríque gloríam concilíauerunt, níhil«que admíratí funt prudentes, quàm quod per tot certamína, praturas,& publícas actiones fyn. 4? Cera inter eos à prímo ad vltímum necefsitudo& amícítía conftíterit| Sí enim Ari» fiídís€ Themíítoclís, Címonís& Periíclís ,INícíz& Alcibiadis confideraueris actío, nes, quantarum contentionum ínter ipfos, quantarum fimultatum fuerint& zmir latíonum plenze: hínc ad Pelopidz te erga Epamínondz beneuolentíam& obfer. uantíam conuerterís: rectius& íuftius hos ín magiftratibus& ímperijs vocauerís collegas, quam íllos, quí femper ín hoc fuerunt, non tam vt hoftes, quàm vt altef alterum fuperarent.— Vera caufa vírtus erat, per quam non gloríam, non opes, quae Vere dticitig grauem& contentíonum plenam fecum ínuídíam trahunt, ex rebus geflís captan-«fa. tes: fed díuíno amore à príncipío ínflammatí ambo, Vt opera fua patríam redderent quàm clarífsímam& potentífsímam, alter alterius decoríbusad íd vtebantur vt pro» $0 prjs, Veruntamen arbitrantur pleríqueamiícítíam eam tam arctam ex illa ad Mantíneam expeditione extítiffe,cuí ínterfuerunt, cum Lacedamonis integraadhuc amícítía& foedere,mi(iffent Thebaníauxilía. Cum ením ínter pedítes rd eflent aduer lus Arcadas:vt gradum retulit Lacedaemoniorum cornu.ín quo ipfi ftabant, multídy ter S? verterunt,teftudíne obníxi funt íjs,qui fe íntulerunt, Ac Pelopidas feptem acceptís aduerfis vulneribus, fuper aceruum cadauerum focíorum patíter& hoftium corruit. Quem etfi haberet Epamínondas pro deplorato,procefsit tamen ad protegendum cor^ pus eius& arma, multísq; fe vnus obíecit, certus príus occumbere, quàm Peepeim deferere Prlopide e Ez paminonde 4« nicitia, y Lacedettonij occupant Cadmiá: Grece eft uaduánm, Átbenicnfium in Tbebanos gratitudo. Pelopidee confilium de liberandis Tbebis. Strategenta, Plutarchi defereteíacentem.TIam ipfo etíam grauiter affecto; cum pectus hafta, gladío brachíum effetvulneratum:eccéab altero cornu rex Lacedzmoníorum Agefipolís fuccurrit ijs,] ambosq prater fpeni erípuít. Pofthac cum Lacedzmonij cum Thebanis ín fpecíevt amícís X focijs agerent,reuerà(pirítus cíuítatís Thebanze,& potentíam haberentfufpe,, ctani,przcípue veró Ifmeniz& Androclid odiífent factionem, ín qua erat Pelopídas, f quam effe putabant líbertatís ftudíofam& popularem: Archías, Leontídas& Philip- é pus,hománes paucorum ditionis cupídi,locupletes,ambítiofiqy egerunt apud Lacedz,; moníum Phebídam, vttraduces íllac, exercítam occuparet eximprouífo Cadmíam,expulíisq; aduerfartjs remp.paucorum príncípatu Lacedamoníorum íurí obnoxíam rede F deret. Quiámpulfus nec opínates Thebanos fefto Cererís adortus eft,captag arcelfme, i9 nías vínctus ac raptus Lacedamonem paulo poft eft necatus. Pelopídze, Phereníco, Et Androclídz, quí multís cum alijs fugz confuluerant, índícítur exilium. Epamínondas veró, quod ob philofophíz ftudíum velut quietus,& ob paupertatem contemneretur velut ínops,domífe contínet. Poftquam abrogauerunt Lacedzmonij Phabída ímpe ríum, mulctamq dixerunt centum millium drachmarum, níhilo tamen mínus Cadmía 1 cum pra'íidío tenuerunt: reliquí per Graecíam quídem omnes, quid hoc monftri effet,: mírabantur,quod authorem punirent factum comprobaret. Thebanís veró, quívetere exutireip.formaab Archía& Leonitída tenebantur opprefsí,nefperare quídem vllam! fupereratliberationem à tyranníde, quam Spartíatarum vallatam opibus euertí víde bantnon poffe,nífi quís fimul illís terra» marísq; imperium extorqueret, At certíor factus 19 Mos Leontídas herere Athenís exules,acceptosqy plebi& in honore effe apud bonos víros, ftruít clam fjsínfidías:ac perhomínes ignotos, Androclídam ínterficít dolo, caterí ela buntur eí.R.edduntur etíam Lacedaemoníorum Atheníenfibus litere: quibus imperaue runt, nerecíperent exules, neue eos concítarent:fed tanquam à focíjs declaratos com munes hoftes extermínarent, Verüm Athenienfes cüm ínucterata fua& genuína huma: nítate,tum vt gratíasreferrent Thebanis(quí eum populum ímprímis ad redítum ín pa tríam adiuuerant,fcíuerant(y: fiquís Atheníenfium arma per Boeotíam aduerfus tyran 1 nosferret, nemínem íd audireaut vídere Thebanorum) omnem íníuríam ab ijs abfti! nuerunt,Pelopídas veró lícet ínteradolefcentíores foret, príuatím fingulos exules ínfli' miabat,& ad eos ín concilíabulis verba faciebat, neg; honeftum neq; pium effe, vt op»; 2o. preffam feruítute& przfidio vínctam impofito relinquerent patríam:ípfi vero fua fecu-: ritate& faluteacquíefcerent,fufpenfid ex Atheníenfium plebifcitís,fupplícesi femper| colerent oratores,& eos quí ímpelleremultitudinem valerent: verüm periclíitàdum effe de fumma rerum,propofita pro exemplo T'hrafybuli audacía& vírtute,ficut ex"Thebís| ille erumpens obtríuerat Atheníenfium tyrannos:íta vt ípfi quoque mouentes ex Athe! nis Thebas ínlíbertatem affererent. Vbíhíccum affenfuauditus eft; míttunt occultéad amícos,quí illicremanferant:& quz deliberauerant,aperíunt.lllí comprobant conífilid. ac Charon,qui nobilifsímus erat,offert domum fuam. Phílídas effecit vt fcríba crearetur Archíz& Philippi,quí erant períd tempus polemarchí. Epamínondas íncenderat am dudum iuuentutem. namque przcípiebat, ín gymnafijs vt prehenderent Lacedaemo 4o 49] níos,X cum eísluctarentur. deínde ex víctoría& palma cum ouantes videret, caftígabateos:magís pudendum ípfis effe, fi quibus tantum przeftarent robore, hís perfocor díam feruírent, Die adrem patrádam dícta,vífum exulibus eft,vt Pherenícus, dum alíos cogit, Thríafij fubfifteret:pauciautem ex funíoríbus fufciperent perículum pregredien: diín vibem.quíbus fiquíd grauius contíngeret ab hoftibus, vt czterí omnes curandos fufciperent eorumlíberos& parentes. Huíc difcrímíni prínceps offert fefe Pelopídas, mox Melon, Damoclídes& Theopompus vírí fzmmoloco natí atg ínter fe caetera amí| ci& fidi, fed pro gloría& vírtute femper aemuli. Hí cum amplexi eflent eos, quí illic ma nebant,& nuncium ad Charonem premífiffent,amicti lacernulís profectí funt. T'raxe/ runt fecum canes venatícos,€ varos ferebant ne cuí ín vía fufpicíonem mouerent, fed 4o T venari& vagari alías víderentur. V t vero praemiflus ab hís nuncíus Charonem adijt, axy illos ín ítínere retulit effe:ípfius Charonís ne ínftans quídem perículum ímmutauit anímum,fed vírfortís extítít prbuítqg domum(uam. At Híppoftenídas quidam, non ílle quídem vírmalus,ímó& patría amans& exulum ftudíofus: verümanímo nonpc rinde firmo, vtoccafio praeceps& prafentes poftulabantres, quafi zftuans ad magni tudínem diífcríminis, quod in maníbus erat, atq; víx tandem anímaduertens Lacedamo niorum ipfosimperíum quodammodo concutere, fretosqy ínopibus exulibus tentare illorum Pelopidas. i3 florum conuellere potentíam: domum dígreffus mandat clam per amicum quendam Miloni€ Pelopídze,rem ín alíud tempus extruderent,redirentig Athenas commodíorem opportunítatem expectaturí. Chlidoní nomen eratnuncío.hícad fe domum per^ rexít,eductog; equo popofcít frenum; Hzíitante vxore eíus cum non effet ad manum, ferenteqp cuípíam fe íd ex neceffarijs commodaffe,iurgía primum ínter eos,mox maledí dia exorta,ímprecante mulíere ei& alijs à quibus mitteretur, ínfauftum íter, Itaq; cum multum díeí ín hís ríxando cófumpfiffet, S verteret cafum ín omen Chlídon, depofuit prorfus profectionem,atg; ad alía fe conuertít. l'antulum abfuit, quin maxima& pul cherríma coeptaftatím ín límine deftituerenturtempore, AtPelopídas cum fuís vefti^ 10;o tuaffumpto ruftícano; dífpertítí alijalía parte vi:bem luceadhuc occulté íngrefsi funt. Ventusníuem effundebat incipiente fe conuertere coelo: quo magís tectí fuere, quód pleríque procellae caufa recepíffent fe domum, Quibus autem cura íncumbebat, quíd ageretur cognofcendí, hí illos exceperunt ex ítínere,& confeftím domum deduxerunt ad Charonem, Fuerunt cum exulibus duodequínquagínta. Tyranní veró hocfe modo habebant' Scríba Phílídas,quí confiliorum exulum erat partíceps,adíuuabat,vt díctum onatus eorum. Híc multo ante ín eum diem oftenderat Archíae& Phílippo compo: em, conuíuíum,€ mulíeres nuptas: ín eoqp erat, vt quammaxime luxu& víno tum preberet ad cedem íiníidíatoribus, INon admodum merfo crapula índícíum delatum eft,haud vanum quídem, íncertum tamen& perquam obfcurum, occultarí ín :ovibe exules, Quanquam autemalió detorquebat fermonem Philídas,mífíttamen appa | títorem Archias ad Charonem,quí eum confeftím accerferet. Iam vefpera erat,& Pelo pída foci] armati gladíjsq; accinctí ínftruebant fe,Pulfatís autem repente foríbus,accurrens quífpíam audíenstg ex apparítore,quií díceretaccirí à polemarchís Charonem,perculfus renuncíauit íd íntró, Ibí omnibus ilícó obuerfaturrem detectam efle,& fere memorabili perpetrata nulla periíIe. Confuluerunt tamen,vt dícto audiens eílet Charon, fidenterg polemarchos adíret:conftans alíoquín vír ímmototy ín ipfis perículís anímo: tuncautem propter íllos attonítus anxíusqz,ne qua ipfe ex necetotactalíum vírorum fu fpicione afpergeretur proditionis. Exíturus ígitur arripit ex gynacío filium adhue puellum quídem, czeteràm fpecie& robore corporísfupra aequales pracellentí,eumdqg | rum íllum ^39 30 tradítPelopídze cohortí: vtfiproínfidíatore X prodítore habeantfe, cumiíllo vt hofte igant,nedp parcant eí. At multís quídem eorum motus X fpírítus Charonís lachrymas expreffere:omnes veró fuccenfuerunt,fi vll& putaretadeó mollem& prafentíbus labe factatum difcrímínibus, fecus vt cogitaret de ipfo,automníno eum culparet:ac filíi orauerunt ne admífceret ípfis, fed ex veníéte tempeftate eum auferret: quo íncolumís& ex faucibus ereptus tyrannorum vltor íllefuccreíceret cíuítatíatqy amícís, Enímuero nega refefilium Charon amoturum:nulla ením ei vídere vítam autfalutem pulchríore, quám fivnàcum parente& ínamícorum ccetutam multorum cítra contumelíam defungexe, b à (v » * * /—--^ r tur. Hínc precatus deos,cum omnes effet amplexus, confirmafletóy, difcefsit:attendene f fibi vultumd ac tenorem vocís componens,quo quám alíenífsímus vídereturà conati e 40 bus fuís, Aftante eo ad fores progrefísí Archías& Phílidas dixerunt: Qui funtíllí Chat ron,quos adeffe audío,quií ín vrbe occultentur,&€ confpíraffe nonnullos cum íjs ex cíuí i buszCharon conterrítus príndm,mox quafiuít,qui na illi íngrefsi effent,& apud quos ; latítarent. Vbíníhil vídet, quíd díceret,certí Archíá habere,fufpiícatus anullo certo au , thore emanaffe índícium,Etíam atq; etíá vídete, ínquít,neínanís vos conturbet rumor: ( L L, H: L 1, 1 r1e 'erumtamen confiderabo amplíus,níhil eft ením fortafsís vilípendendum. íd Phílidas j 1]^ 1 er Co! à; Bi 25^ , quog pracfens collaudauit.Ita abducit Archía,rurfusq; multo víno ímmergit, ac copota tione ílla de mulieribus fpe traducit. Regreffus Charon domum, vt offendítíllosno ad I A / i Mu) aura. E. T";£t t; ViCtorta alíqua aCCcinctos,v imorte cafuros&€ cum multo : c elfalute fperantes,fed vt nobí 1| hofti(anguíne,rem ipfam aperit Pelopidze:apud reliquos ementítur fictos quofdà Ar p 5o chízealfjs derebusfermones. Ecceaütnondü príma praeterierat,cum alterá hís fortuna b immíttít procella, Aderat ením miffus Athenís ab Archía híeropl A t mínem hofpíté huíus& amicüi nuncíus cum líterís,quze nontríg d ctam fufpicíonem:fed ftea cognitum eft,exacteomnía quz gererentur, explí 4 imíffus temulentum tabellaríus, reddíta epiftola: Hanc 4 qi as ea mandat,deferíjs enim fcripta eft. Flic arrídens Archías: 9 LA ía, Símulacceptam epiftola fubijcí| IG& ad inltítutum fermonem aures prebet, Hoc dictum vulgari pr Pelopidas itove ditur Tbebas va fticano veftitu. Pbilidas fcriba. Pelopide periculum, Charotis Tbebani con[lantia, Archias bierophanta. In craftinum fe» : Li el "OHErt. 134. Plutarchi Pelopidattyrá: tíamnum apud Graecos, Cumiam matura res videretur ,bípertító eruperunt, Pelopidas fr tíos'Yhebanor&& Damoclídas ín Leontídà L GC Hyp'ate,qui vícínas zdes habebát: Charon& Melonín j ocdáit. Archía& Philippum,inducta thoracibus vefte muliebri, atqpa ad ínumbrádaá facíé den. q fis coronís redímítí abiegnis& píceís. V nde cum prímüm íanuz tríclíntj aftíterüt,plaw f fum íllí& tumultum cíer runt: ratí, ,quas íam prídem expe:ctabát,adefle mulieres. Poft p quamvero vndícy círcumf(pecto conuíuio, fingulisty accumbentit exacte notatís, firin, e xerunt enfes,& per menfas ínuolantes ín Archía& Philippum, quí effent, demonftra,& runt:paucos ex conuíuís monuít Phílidas vt quíefcerent,cateros, quí refiftere cum po: M lemarchís molíebantur eosdy protegere,perfacile víno graues tr ieldaucre, AtPelopi- E das cum fuo globo plus habuíttunc cnegocíj:fiqui dem(obría 8& valente vírü adoríeban i m : terLeontidaF"ores occlufas( íam ením dederat íe quieti díudg pulfante: Ie X E audíuítnemo. Víxtandem CR quí percepít pulfa inté b. eulum amouit. Símulatq; laxantur& remittunt m firato famulo ruuntad cubic ulum íllius.L iti tí confjcíens, eiecítíele cto ftríngítqg gladii: fed omittitlucca rnas extínguere& in tenebris e ipfos ínterfe committere e. Nunc mult tolumíne conípec tus adían iuam rjs cubiculi occ: d rít, prímüm illatum vulnerat& occidít Cephifodorum.Eo prolapfo cum fecundo Pelo. c ída manus conferít. Dífficile qua: PO i quaímpedímentum íam mortui íacentís e Cephífodori duram(y pugnam facit. Tandemfuperíor Pelopídas euadit, ínter fer p Leontída extemplo cum manufuacontendítín Hypatem. Simili 10do ín domi eíusir 20 10€ ruperunt.verüm fenfit ille ftatím rem,confugittiy ad vícínos. Qué eueftígio cófec dla tíce ndr "Thebanorum lj petunt, confoderuntg. Hís cofectis cum coniunxifl ent Meloni fe,f figniticaueruntrem tu bertas veliti in Attícà exulibus, cíues adlíbertaté vocauerunt, eosty quife ceregauerát ípfis, detra^ m tur, Ciis porticibus fpoltis ergaftulí squa erant círca domum Charonís, vbí h haftz& o ala q díj parabanturt, ruptís armauerunt. Auxilío eís armatí venerunt B Epaminondas& Gor. vi gidas,quínon contemnendam ex flore íuuentutís x et m cent Hr íauerant" manum,.lam tota cí ecta tumultu círcumíot| d vltro cit rotg:;nondi&$ coferatp lebs tamen fed fi ENGER fe certí díem operíebatur. Vn xdeoffenditfe Lacedaen« tínus occ correr inecaio o decreuerunt: cumí[. 10 boL fet, es vtbe cóflueret ad e síngens numerus:v te tudínís diri confluentís te Torecontinsenntfe d lucearmati ex Atti f eruntexules:pop di piden fum foci xis las f; v Hum: tría xcítantibus,deduxere. Co fe lauf lídita impledentit Mee eese ipfisn qi Pelopidas vcci- ker ínc Pelo] lelor c€ Charone creatus Boeotarches exte di pit Caduiam. à em:opprímere maturás Lacedazmoníos, te cí Spas üperu iret exercítus. Vi(x aute híperuener di m rsobuíam venít ct m ín zentíbus copiis T1 oX autem ex tríbus is 1 if ce auertit. T'ertíus n 1vertít.Funcac fo MUS,QU .31 dd à(Th id: buio uit det a 2,ecamt, terra t 7 aa 3s nullo fultus prefi Kur tu KK sph ora exprímenda verí com 3iorum ín nperij comp: ie emo nt)ínu aferunt, tre m ícum Boeo M reich m dí moms, Pelopidas."T |[pe inani; ftultadg inflatus ambítíone cum exercitu relictus ad Thefpías fuit, vt perfi, ! gas Thebanorumreciperet, adíuuaret que, Ad hunc Pelopidas príuatím mercatorem | quendam, quo familíaríter vtebatur, cum nummiís allegat clam& cum verbís, qua e£ ficacíus illum quam pecunía ímpulerunt: Praftare maiora aggredí,€ capere ex ím» prouífo fecurís Atheníenfibus Pírzeeum. níhíl enim perínde Lacedzmonirjs expecta! uum fore, quam tenere Athenas: neque Thebanos ijs ínfeftos,qui eos proditorum lo» cohabeant,laturosopem.| Tandem inductus Sphodrías nocte figna mouítín Attí^ cam, atque Eleufína vfque progreffus eft. Indeígnauía mílítum re ínfecta, cum dete^ &um confilíum effet,& bellum concíui(Tet Lacedatmonijs non mediocre nec leue, a^ d;o gna Thefpiasreduxít Híncfocíauerunt Thebanís arma Athenienfes promptífsíme: |. maretpafferuerunt, ac círcumuecti Girecíam receperunt& allexerunt eos qui fpecta^ bantad defectionem."Thebaniperfe foli conferuetunt quotídie manus cum Lacedae^ moníjs, conflíxeruntdy przelijs: non illís quídem magnís, fed quz magnam exercíta. tionemadferrent& vfum. Vnde excítatí animís funt,& corpotibus duratí, perítíama | ex confuetudíne& audacíam ex certaminibus comparauére, Quamobrem Antalci ! damaíunt Spartíatem Agefilao ex Boeotía reuerfo faucio díxi(Te: Nae tu egregíam mei cedemrefers à Thebanis, quíbellareínuítos& dimicare docuifti, Fuit profecto ma. ! gilter eorum non Agefilaus, fed íllí quí peroccafionem& cum confilío, ficut catulos ! perite Thebanosímmiferunthoftíbus, donec guftata víctoría necanímorum poenítuít 20 10€05, ínter quos przcípuam Pelopídas laudem tulít. Ex quo ením prímum bellí eum : ducem ceperunt, noníntermiferunt quoq; anno ímperíum eí deferre:(ed víque ad exi. tum vítz, autfacram cohortem duxít, autfere femperfuít Boeotarches.| Ac Lacedae monij quídem apud Píatzas atque Thefpías fufi fugati fuerunt: vbi Phoebídas quo que, quí Cadmíam occupauerat, cecídít, Magnam maná etíam pepulítad Tanagram; vbi& ipfum ínteremít przfectum Pantheedem, Caterüm hz dímícationes ficut fece» runtanimos X fpirítus victoribus, ta víctís non plane fregerunt ferocíam. neque ením dimicatum ftgnís collatis fuít,neg; vlla infignis aut ordínata extítitaut legítima pugna: fed opportunis excurfionibus,receptibus, autínfectatíoníbus adorientes eos ,manusqj conferentes fucceffum habuerunt. Praclium veró ad Tegyras,quod prolufio quzdam 38 5o Leuciricífuítíngentem gloríam peperít Pelopídz. cuíus víctoriz vendícarenulla pat. tem collegaeeíus,negy hoftes, quín vícti eflent, caufarí quícquam potuerunt. tam Orchomeníorum oppído, quod partes fequebatur Lacedaemoniorum,& prafidiumab tjs duarum cohortíum acceperat, nó ceffabat ftruere ínfidías, captans opportunitatem. Vt vero prafidium accepít moutíIein Locrídem,fperans vacuum reperturü Orchomenon : fe, duxit eà facram cohortem& exiguam manum equítum, At oppído cumappropín. ; quaffet,& nuncíatum ei effet alíos lLLacedaemone adueníre, qui przefidío fuccederet, re, 1 duxít exercitum retró per Tegyras,quá vna patebat vía círcum radíce montis. INam íní teríectus planícíem Melas amnís, quí mox a fontibus ín paludes nauígabíles& ftagna diffundítur,ínuíam omnem reddít, Pauló ínfra paludes fanum eft Apollínis T egyreí, 4 Mo Koraculum defolatum,quod non admodum díu fed víq: adbellum Medicum floruít fa í cedote Echecrate. Quoloco fabula memorant hunc deum genítum effe. Vícínusaute : mons Delus vo catur,íuxtadqg eum díffufum flumen cogítur. Pone fanum duo fcaturíunt iJ fontes, quí dulcedíne,copía,& frígorefingularemlatícem effundunt:quorum vni Pal "1 mam, Oleamalterum etíam nunc vocant, vt non ínter arbores duas ,fedflueta videatur " peperitte Latona:& propeeft Ptoon, vnde oblato fubító apro exterrítam ferunt fui fle. / iam gi] [ue dePythone& Tytíoreferuntur,ea hzclocaítem accommodantad ortum dei. 1 Maxímam veró partem relínquo veftígíorum. neq; ením hunc deum patríafama inter eosrefertlares,quí geniti ex mutatione funtímmortalítatem adeptí,vc Hercule& Libe tum patrem, qui vírtute mortalítatem& corpus iníurijs obnoxíum conuerterunt ín ím» - 7 Mso mortalítatem:fed eft ínter ternos& ortus exortes,(i qua ex fapientifsímorü díctis con iectura eft de iftís capienda. Igíturfub candem hora Tegyras remeantes ex agro Orcho meníorum Thebani& Lacedzmonij ex aduerfa Locríde regrefsí concurrerunt. Vt prí » 1 mum fuperatís faucibus ín confpectu fuere,€ quidam ad Pelopídam accurrens aít, Incí c] dímusín hoftes: Quíd magís,ínquít,quám ínnosilli? Símul equítíbus tanquam prz ) lium commiíffürís equos ex nouifsimo agmíne przecepítadmittere. Ipíe erauem armaI turam( trecenti erant) ín arctum conglobauit:fperás, qua maxíme parte ímpetum de^ t dilletaciem fe hoftium,quí numero füperab ant,perrupturum, Erant due Lacedzmo: 9 mn p Exercitatiotte Thebanorum in armis, Antalcide didis in Agcfilaum, Tbebanorü de Lacedeemoniís yidorie, Pelopide deL4 cedemonijs viGoriaad Tegy^ Y45, Melas fluuius, Latone partus in Delo monte, intcr duos fontes:quorum alte ri Palme alteri &polli ius natuT4 C7 diulnitas, Lacedemonijs. Pelopide victo fd, Hoflibus terribi les, qui. Sacra colors. Arces vrbes di: e, Iliad, lib.z Amoris mutui in pugnando, vis, Tolaus Herculis amafius, Taritonid, ded, 136 Plutarchi UMorá, cobors niorum cohortes, quasappellant Moras. Eam cohortem Epho oru$aít militum quíngeti torum elTe, Callifthenes fep ptíngentorum:nonullí,ín quibus eft Polybíus, nongentorü, a Poles his partiatatitalaeres Gorg'aoleon€ Theopompt is imprefsíonem feceruntín ír "Thebanos. Cum íncurfus pracípue círca duc ces infeftus& atrox vtríng; fieret; prímüm a Lacedaemoniorum polemarchi, quí delatíín Pelopídam fuerant, cecíderunt. Deinde lí conuulneratís ínterfectísQy ijs, quícircahos erant, trepídatío totum peruafit exercítum: tí atqís aperuit me díamaciem T hebanís, quafi eu dele por 106& per eos cuperent elabi, ei Cum veró qua data vía erat, duceret Pelopídas ad conglobatos,magnatp cz de peruade c ret per eositum effufo curfu conieceruntfe ín fugam. Nec] onge funt eos Thebaníinfe ei cutí. q DER formi dabantpropínquos Thebani Orchomenios& Lace daemoníos,quí:o 10 Cà mífsiad fi uccedenda príori I! rzfidío fuerat. Contenderunt atit hactenus,acíe vt víncerét d: & perrumpere sfuperindos toti eorü exercítii. Indetrophzo excitato,€ ceforti fpoltjs p Icdtis dontüfeo uantesretulere. INeqjfaneín tam multis przelijs,quze cü Grzecís& bar, p barisíníerüt,ante MW díe Lacedaemonitj apascionbus vic plures ferit vnquam:ímo Ca nevbí pares quidem fignís collatís cum paribus decertauerunt. V nde íntolerabiles erát fo eorü fpirítus, Ti fua perce Sinis Pot oshoftes, quíneípfi quídé pares copara q te fe fu Hin: ebant cum Lacedaemoníjs,ad mani ci Gferenda veniebát. tea pugna príma pi alíos quoq; docuít Girzecos no CHEF pipe uo ed Baba& Cnacioneínteríz te sos Mn profe bellatores& pugnaces:verum apud qu proueníüt, quírubore tu turpítudínis& fidentía ex rebus honeftís tangantur íuu nes quíq infamia magísíu iq 20 al gíant quàm perícula,hos tetríbíles hoftibus effe p orecípue. Sacrá cohorte, vtí memorát, ít prínceps Gor gías ex trecentís deleciís vírís cof e pfit. I Habebáthi ín Cadmía caftra:vbí in ea,quz ad exercítatic né pertinerent,& víctus ijs publíce prebebatur. V nde cohors vr- p bana nomínabatur. ena arceseotépore FEES, Sunt quiex amantib.hí&c elo C bum conftitiffe referát.accommemoratur Pammenis feftíuü díctü, Quippe Homerici di INeftorem nefcí nfiruere,qui tríbules& curíales vnà céturíare iubeat Graecis: g Et tribui tribus ee 44 CYiA Cu 14 Yt ad(it: d: cümamator apud amícumlocádus fit. Síquidem gentiles g gentilium& tríbulium rebus« trepídís non magnan naít duceretatíonem: índí(Tolubile vero& ínfractum efTe ex ama i toría contractum ein udíne cuneum. vbi híamore dílectorum,verecundía il Mame;0 jo P tíum diífcrímina pro fe mutuo perferant. Neq eftboc mírandum, fi vel abfentiü horum la capiuntur pu dore potíus quám alíorum praefen tíum, vtílle quí,cumípfum hoftís íace m tem efTet ínter mpturus, orauít& obfe crauithune, veraíjcerecfibí gladío pectus: Ne fu cum videat, 5 amafius vulneratum, fuffundatur rubore. Feruntetíam lo amafium Herct m Feuamminum fuiffe, 8& ín dímícando latus etus clau« Vi dere folitum. ithor eft ad tumuluml]olai fua quoque memoría fidem far fa círeadamatos& amantes folere. quare verí ilimii iie efl vocatam quoque eam cohortem iti fuiíle facram: quatenus& Plato di ínum amiícumnomiínat amatorem. Fama eft per, K manfiíTe hanc víty ad pralíum Cha fonenfeinuiétiuats tíecundam pugná mortuos s P hilíppus ít nfpíciens eo ínftíti tito co, vbí trec entí illííncurreran t ínf feftí ín faríffas, om. 4» 4o te nes que ín arctís vijsatq; ín vn: 1 confufi íaceb ant, obftupuifie c cüm autem amantium li audíui(let eam effe cohortem;illa achrymaff: e ac dixiffe: Male pereát, quí hos facerequíc-| IO quam aut patí, quod turpefit, ufr pícantu r.Sane huícamantiü confüer tudini non,vtpoc-| ip tzcautumant,Lat i orí pud I"hebanos de dit,(edlegísl: atores. Qui cum natíuá di eorun perc e ftu K ier e ilt Sero 9n . fe: praeclaruman e cte obíd dean n Marte& V: enere rdi ognatam,v re vi i l^ fa telarem confec iflrenuítas& vís eipeiica venuftate condíta& eratía"d Íit convmíxta mamremp.concínentía cop onan$?$o iot tur.Caeterüm m relledo,& pro tota pedi| Ket tü acíe in frote co it£, neqgadc 6mufiem effectum m»| re: bur eorum adh tum& magna ex parte confu fum cum deteríore. Pe: pn lopidas vero,vtvít tfortiter ad T egyras circa ipíum dímicantíum, t t i díltraxit eos deínce it:verüm hísficuttoto corpore vfus eft, cum quíb. pri i mum incurfum ín ma; ximís certa ninibush fecít. Vt ením pernícíus equí ad currus íuncii, pa quam ífeorfum c urunta Cie onquíamaiore ví admi ifs acra ímp ellant numerofioresat (ule que I0 ?] Pelo pidas. Que perrumpant,verüm quod ínflammet mutua haec contettio& concert anímí:haud alíter fortes víros emulatíone ínter fe egregiorum factor íncommunem actum zítimabat vtilí(simos eíTe ex cum omnibus Graecís Lacedamoníj pacta,folís ar libus pedítum& mille equítíbus rex irrupit ín fines eorum n ribus perículum Thebanis ímpendebat:verüm aperte proponebatur& den eisextermínatío,terrort Boeotíam longe maxímus ínceísít.Eerediés domo Pel atíoferuorem 'rumad connitendáü peditífsímosQy. Poftquam veró pace ma Thebanis íntulerüt, ac decem míl Cleombrotus, neq; par prío iuncíabatur opiídas; cum vxorín profequendo ad lachrymas effufa eum; vt fe feruaret,admoneret, Id muli. erínquít,priuatís femper fuggerendum: imperatoribus ve 1o caftra veníffet,&€ Boeotarchas offendiffet diffentíentes: de,quídímícandum cenfebat cum hofti prafectus facrze cohortís,& ea praedítus authoríta te; quam r0, vtferuentalíos, Cum in prímus affenfus eft Epamínon: bus, Nequeeratením creatus Bceotarch es, fed meríto habebat ille, quí tam praclata patríze ad libertatem dedifTet pignora. V tígítur decernere przelío vífum eft,& caftra ín Leuctrís caftrís Lacedaemoniorü collata h abuerüt:fpecíes obl fomnís eft, quae fupra modü exterruít eum. Extant ín Leuctrico cam 25- 45 P: uas Leuctrídas exloco vocat,tumult. nam eoforteloco,cum ví eT :hofpítibus,humatze fuerant. Eo perpetrato tam atr um,vbivíndictam impetrare non potuít Lacedz t tus;fuperfepulchra puellarum feípf p. 4 E 20 als iduepranuncíabant,Leuctrícam vítarent& declín impofitum Leuctron nomínetur:p poli Arcadiae, Caeterüm fuít híc cafus longe Leucirícís v m deuouentes:przecípientemqQg Scedafum, fi referre de hofi ginem vt puellísímmolaret, Cumautem videretur ei prac retulit rem excítatus ad vates& duces. Hipartím fuaferun termitteret,commemoraruntq; ex vetuftate Mencecea filíüi Creontís& Herc ata Pelopídz ín po Scedafi filíarum, enta Spartíatís com ocíatque nefarío facínore pa edzemone, díras Spartíatís ímprecaum íugulauít. Inde vatícínía& oracula Spartíatís iarentá dijs vltíonem, Id auté non itamuitiíntelligebant,fed ambígebant deloco:quod etíam oppídulum Laco praterea eiufdem nomínís fit vícinus locus IVlegalo. o etuftíor. Porro Pelopídas ín caftrís fopitus, vifus fibi eft vírgínes ad monuméta lamentátes víde Itibus vellet víctoríam,tufam vír eptum hoc dítum& tetrum, t, ne id neglíceret aut prae ulís filíam Macaríam:ex recentíoríbus Pherecydem fapiétem íllum à Lacedamoníjs ínterfectum, 3o pellemg eíus àregíbus ex vatícínío quopíam afleruatam:& Leonídam,quí pro Grzcíze falutefemetípfe quodammodo deuouit:praeterea eos quíante pugnam naualem à The míftocle ad Salamína ímmolati fuerat Baccho Omeftí.que quíde cofirmata fuccefsíbus fuíllent. Contrà quémadmodumab Agefilao,qui ex ijfdem ex quíbus Agamemnon, vifum per quietem eft Aulíde oblatum:quam illenon dedi locis aduerfus eofdem mouebat hoftes,víctímai dea filíam eíus poftulauitler: quod ceí ffet,€ quia elanguítin eo,in» famem expeditionem& rudem relíquíflet. Partím contrá díffuaferunt:nullí ením cale, , 1."^"m itiumhoftíam cordi effeadeó barbaram& immanem, neq; ^—(^ 2^: do przeffeaut Grygantas,fed omníum deüm atque homíni ^:"^ C F.: tes vero humano capícruore& cde,íneptum effe fortalsís 4o temnendos efIe vt ímpotentes.In impotentí enim& deprauata mente exífi teabíurdas í(tas& peruerfaslibídines.« Dumhzec difputa r f£1 ros Pelopídas haefitat: ecce equuia armento relicto per medíos lata armatos,apudillos ipios curíum fuftínuit.Ibí ceterorum quídem oculos color íubz ínfigníterrutil l ,./* T^ r3; A (itas,vox exultàns feroxq conuertít. Vates veró Theocritus re aním H gna appellauít Pelopídam: Adeft fortunate tibi hoftía, necvírgínem expectemus alíà L| 1 4 fed vtere c Ciís facríficium per caftra d iuulgarunt. In praelío oblíquam acíe cornutrahen JE a lannieíz: 7 1 5» 1ongtisíme, C CleomEk € 1 nibus incondíiíflucuarent,ver um edeimunere. Tum corrípuítequam, dud amQ, ad vírgínum fepulchra,votís facoronis redímiuerunt,mactaueruntq;,ac gaudío elatí(pecíem oblatam Pelop b X ínter fe tumultuates:príus quàm cornu ext eret& aciem fuam clauderet. Quamuís teí militarís omnía Sparí 1: f m" tíficesnulla ínre zequelaborarentaut verfarentfe V ením T'yphonas íftos munmm parentem docebant. La. credere. Quitales fifint,con tere& hare. nt príncípes,& przeter caeteiuo L jfíc 414 uL ullidllsS. aia» naduería voce ma^ peccemus aláa, cet m Epamínonda ín finiftrum 3 VIJICC nte,quoà ceterís Grzcís reduceret dextrum Lacedemoníiorü cornu aua nugauam [93* H ombrotum validaín íllud cornu ímprefsione ímpelleret& protligadueria cceperunt conuertere acíem fuam,& dextrum cornu explíca ircumuenírent& cingerentmultítudíne Epai otrecentorum illorum maturat í nondam, Interea currere ín Lacedzdn X (^ liceret eon Ce 1 f? Ve e. ac ne dit^ tomnes omniex parte, vbícunquepemn 3 Cleombrotus Yex Lacedanto niorum, Pelopide dicti principe dignis, Vifio Pelopide in caftris Leucricis. Leuctrides, Pia de Deo fententia, Dei repentinum j auxtum, Equa pro uiroi tie cea. Pugna LeuctriCa, Pelopide e» Epaminonde vi&oria Leuctric4, Pelopide e» Epaminonde expeditio in Pelo. ponnefun, erbebanorum in Pelopidá«7 Epaminodam ingratitudo. Epaminode pa tientia. Pelopidas dant" nat Meneclidem calumniatore. Pugnas putgebant veteres. Plutarchi rículum prafetis opprimeret, praefectorum& manipulariorum munus obeuntes íuxta inftruerent ordínes& dímicarent. Attunc Epaminonda phalanx ín folos illos fe ín, uehens& cateros preterlata,Pelopídas que íncredibili pernícitate€ feruore in medíos illatus armatos,anímos eorum& difciplinam eó víque confuderunt, vt fuga& flrages, quanta anteanunquam,ederetur Spartíatarum. Vnde parematque Epaminondas, pe nesquem fummus erat magíftratus,qui que vniuerío przeerat exercítui, priuatus híc& exíguz ductor manus gloríam retulít íllius victoriae& decorís, Ambotamen Baotar chz Peloponnefum íníuerunt,plurímasqy gentes retraxerunt à Lacedzmonijs,fibí que adíunxerunt,Elím, Argos,totam Arcadíam,ípfius pleraque Laconíz. Etquanquam tempeftas ín ipfo effet artículo brumalis folftítij,atque vltíimí menfis vergentís paucíre, liqui effent díes,ac mox íneunte prímo menfe fuccefiuri alíj, morte índícta ijs, quí magi, firatu nonabírent,ideo que Beeotarcha ceterí cümlegís metu,tum hyemis effugienda caufa reducere exercitum contenderent domum: prínceps Epamínonda aflenfus ta, men Pelopídas accenfis milítibus Spartam petijt, fuperato que Eurota multís potítus eft eorum oppídís, fines queomnesad mare víque vaftauít, Habebant fub fignís mi lítum Grzcorum Ixx míllía, quorum ipfi erant'Thebaní mínus duodecíma parte. Ve rum perpulít focíos omneís abfque publíco decreto vel lege, vt eos duces fequerentur obfequenter,, illorum fplendor. Quippe príma& antíquífsíma lex naturze eí, cuí opus falute eft, ímperatoremíllum, qui valet conferuare, praficít: ficut vectores,lícet tranquillo ccelo autín ftatíoneapud opportunum líttus obftrepuerínt gubernatoribus, infolentes que fuerint, procella tamen íngruente& diícrímíne íllosrefpíciunt flatím, atque fpem ín ijs ponunt. Namque Argíui,Elij, Arcades, quí deímperío ín concilijs dí. fceptabant& altercabantur cum Thebanís, cüm dímicandum effet& ínftarent peri cula, vltro obedíentes fequebantur eorum duces. Inillaexpedítíione omnem Arca, díam fecerunt vníus corporís, Inagrum Meffeníum expulfisSpartíatís, quí tenebant eum,veteres Meffeníiosreuocauerunt, reduxeruntqy ad Ithonen habítandam. Inreditu per Cenchream Atheníenfes, quí ín faucibus eos tumultuofé adorírí molíebantur& tranfitu prohibere, fuderunt. Obres hafce geftas ceterí omnes vírtutem horum ample &ebantur mírífice,& ín admíratíonefelícítatem habebant. At ínteftína& cíuilísinui dia vnà cum gloría glífcens parum excepít eos benigne vel comíter. vterque ením fub redítum eft ín íudícium capitis vocatus:quod, cüm prímo menfe quem Bucatíon vocát, fummo magíftratu cedere exlege alijs debuiffent, quatuor folídos adíeciílent menfes: quibus res íllas ad Meffenen, Arcadíam, X Laconíam geíferant. Poftulatus príorPelo pídas eft: quo maíore eft perículo íactatus. vterque tamen noxa exemptus fuít. Cate rüm eam calumníam& conatum maleuolorum tulít Epamínondas]leníter, magná par, tem vírtutís& magnanímitatís ín rep. moderanda ducens,cíuíum rolerare íníurías. Iracundíoreíngenío Pelopídas,& ad poenas ab ínímicís expetendas à neceffaríjs incer» fus occafionemarrípithuiufcemodíi. Meneclídesorator vnus erat ex ijs quí cum Pelo pída& Meloneín Charonís des coierant. Cümautemnon effet ín paríapud Thebz, nos dígnatíone, qui effet dífertí(simus quídem, fed moribus ímprobís& malígnís, ap; pulít íngeníum fuum ad calumníandum& arrodendum praftantíores, neque poftil lud iudícíumdeftití. AcEpamínondam quídem deíeciít Boeotarchia, diugy ín reip. negocíjs eum fatígauít.| Pelopídam veró lacerare ad populum non quíuit, fed vt confliciaretur cum Charone, machínatus eft.— Et quía commune habet líuor leuz men, fi quibus ipfi praeftare non valent, hos faltem efTe alis oftendant ínferíores: ab fidueín concío aronís res geftas extollebat, illius celebrabat expedítiones victo rías que, Atque equeftrís przlíj ad Platzas decus, quod ante pugnam Leuctrícam duce obtínuerant Charone, dedícaread huncmodum ínflituít* Androcydes Cvzíce nus conduxerat publíce tabulam píngendam alteríus pugna. hoc opus Thebis f» » cíebat, Cum autem defeciío illa extítifIet, atque effet exortum bellum, Thebaní t» o ^q AP Iapnrprorb» S,quo peritringeretr c i 5 ( 13 í 4(3112315e ce ionis nomine ae 1 Á bulam pene abíolutami penes feretínuerunt, Flanc Meneclíd lopide& Epamínonda" dícaret. t vero abfurda ambítío prz tam multis& talíbus puenís vno eloríam tíum facto vnadg victoría: qua Gieraudam quendam obfcurum Lacedzmoníum,& cum eo quadragínta cecídifle, preterea praeclarínihil autumant geftum. Hanc rogo tíonem Pelopídas vtaduerfus legum ínterdícta latam defert, v: gens non effe exo re Thebanorum alíquem ornare príuatím, fed patríz: publíce títulum retínere vícto ría. 10 20 4 T 4 ————Xiü— lá A o du. e oA vind Lim Boden deed Sade. mer Pelopidas. dj j rz. Ac Charonem quidemnon defiítitper omnesadiíones cumülare laudibus ,at ; Meneclídam vtínuidum& improbum arguens,& Thebanos rogítans, num extaret : nullum ípfis praeclarum factum* lítem Meneclídz zftímauit pecunía: quam cum ob ; magnitudínem foluere non poffet, res nouas pofteaín urbe molitus eft. Habenthzc ; quoque quandam eíus vitz contemplatíonem, Cum autem Pherzorum tyrannus € Alexander multos quídem T'heffalos aperte bello oppugnaret ,ímmíneret vero omní«] bus, ac cíuítates'hebasad petendum ducem cum copijslegatos mífiffent: cernens X Epamínonda Pelopídas res ín Peloponnefo ordínare, detulít& attribuit feípfe The 1 falis, neque ením fuamobtorpefcere perítíam& facultatem volebat, neque ubi effet T i? Epaminondas, imperatorem defiderarí ducebatalium,| Símul vtín Theffaliam mo; a uít, Laríffam recepít,& Alexandrum ftuduit adfefupplícem venientem ínuertcre,& : ex tyranno cícurare atque efficerelegitíimum Theffalis príncipem. Quicum eflet pla; nedeploratus& ferus, magna ítem eíus fzeuítía, magna etíam proteruítas& auarítía proferrentur, exacerbato in eum Pelopída& infenfo profugitcumfílipatoribus. At Pelopídas cumfecuros àtyranno Thellàlos relíquiffet, eos que mutuo ínterfe conci» lisffet, petit Macedoníam.Ptolemzus ením íntulerat Alexandro apud Macedonas re gnanti bellum. vterque autem difceptorem illum& íudícem accíuerat: deíndefocíum i adiutorem eíus quiladivíderetur. Hícaduentufuo cum controuei fias finíuíffet,exu d les quereduxiffet: Phílippum obfidem regisfratrem, preterea que pueros trigínta a ,10 E liosex prímoribus accepitatque Thebas duxit, oftentans Gracisín quantum faftígís umafcenderetrefp."Thebanorum fplendore potentíz& fideiuítítíz.| Hicille eft Phía lippus quí cum Graecís ínfecutís temporibus delibertate eorum arma contulít.Id tem. poris puer apud Pammenem hofpitium habuit. Inde zemulus Epamínonde habítus eft: ; notata fortaffe ín milítía&€ imperío efus Ítrenuítate,que exígua portío illius fuít virtutis: temperantíze vero, íuftítíze,ma gnitudínis anímí,lenítatís, quíbus veré vir celfus ílle fuít, | nec) natura Philippus, neg; imítatíone fuítconfors. Mox ThefTali denuo accufauerunt Alexandrum Pherzum, quod quíetem cíuítatum folícítarct. Mií(fus eó Pelopídas cum Ifmenío legatus, non duxerat domo fecum copías, neq; expectauerat bella, fed fu. | bitanecefsitate tuít eí vrendü T heffalis.Interea renatus tumultus ín Macedonia eft. Pto To 3? lemzus ením peremeratregem,regnumgy ínuaferat:amícíautem íllíus peremptiaccíue runt Pelopídam. Qui cum rebus ijs nollet deeffe, nec propríosmilítes ad manum habed ret,confcripfitíndíde mercenaríos quofdam. atq; hac manu confeftím mouit ín Ptole: meum, V bíín propínquum venerunt,corrupít conductítíum militem Ptolemzus pecuníapellexítq; ad fe vt tranfirent. Pelopídz veró ipfam verítus exíftímationem& no. men eíus,occurrít vt praecellentíorí,eumd; complexus ac fupplex promífit regnü fe de; d tuncti fratribus conferuaturum,& eofdem, quos Thebanos, hoftes& amícos habíturi, 1] In hzcobfides dedit Philoxenum filiá fuum,€tquínquagínta ex familíaribus, Eos mí» , 3 fit Pelop idas'Thebas,| Cüm autem morderet-eum conductorum mercede milítum ; proditio,acciperetq; pecuníam eorum maxíma ex parte, libe'osqg& co níuges Pharfalí y" BO dieq ribus fi effet potítus,fatis vlturum fe íníurías fuas putabat:delectu habíto nonnul |'orum Theffalorum Pharfalum venit. Confeflím íngrefTo eo oppídum,fuperuenít cum | exercitu Alexander.— Exiftímabatautem eurn Pelopídasad purgandum fe prafto ez ! leiideo cótendítipfead eum,non ignarus quídem nefarium homínem& latronem effe, Iedfretus vrbe Thebís uatp authorítate et gloría níhil tímuít malí.Ille vbi inermem vidit | iumq accedentem, íníecít confeftím ei vincula,& Pharfalum occupauít,pauoremá;& : metum íllís,qui ei parebant,cunctís íncufsít:verentíbus, ne à tam atrocííníuría& auda| caparfurus nemíni effet, ítagy feaduerfus quofuis homínes& quacund;ínre gefturus, | ve tatuncomníno deplorata. At l'hebaní eo nuncíato folícítí extempló mifei unt ! I:cui,quod ínfenfi tum eflent Bpamínondz, alíos ducesprafecerunt, Pelo "n rannus Pheras abftraxít. ubí prímüm, quod abíec * ctum exittimaret,omníbus permiíit eum alloquí. Ac poftqua: 'dnuncímpenderetha uddubíe tyranno víndic iie quod miíferos X ínnóxíos cíues quotídí Ollem ce pm f o Hr——— TAE erfecitimmimum juem certo Ícíret,ft euafi(Tet;poenas ab ípfo perfecuturum l 11 QqueilitnunA iret ex ucida .,—,: T.I;" I Gomeiticos eum adiret, * Alexander Phe Yeus tyrannus, Ptolemeis, Dio dorus lib.1s, Philippus Ma cedo obes Tbe: bis, turab Alexatis dro Pberao. Pelopide forti» fj dla iEao. [40 Plutarchi fet de cuftodibus Pelopidz firmitudínem& celfitudínem animi eius, expetiuit emm vi dere& conueníre, V taccefsítad eum,& velut mülier magnanímiítatem eíus nó ílíco ín » tantís xrumnís perfpexit:fed ex fquallore,fordíbus,& malígno victu coni]cíens acerba cum& índigria illo nomíne premí calamitate, íllachrymauit.Prím üm íncertus,qua nam mulier effet,mírabatur Pelopídas. vbí cognouíteam( quod confuetudo eí& gratía ín tercederét cum Iafone) compellauít eam nomíne paterno, Cum díceret illa, Miferet me vxorís tuz:Meveró tui,ínquit, qua foluta feras Aléxandrum. haec oratio pupugit The ben.Quíppe crudelitatem oderat flagítíagy tyranní,quí preter ceteram libídínem etíam mínímum natu fratrem eíus ín pellicatu habebat, Quare ínuifit Pelopídam frequenter: & cumlíberé euomeretapud euim míferías fuas, dedit ille anímum eí& fpirítus,atquein Alexandrum íncendíteam,^ Vtveró praetoribus Thebanorum expeditíoín Theffalía ",—. fineeffectu fuít,ob ímperítíamdq vel fortunam ínfeftàm recefferunt ígnomíniofe: fingu. Epaminondasli lís díxit cíuítas decem millium drachmarum mulctam, mifit cum copijs Epamínondi, brat Pelopids. V 3ic(abito magnus motus fuítarrectorum clarítate ducís T'heffalorum. Fortunz autem tyranní poterant paruo momento conuelli. tantà formído duces& famílíares eíus íncefferat,tantus ardor populares ceperatad defectionem& expectatío futuri,quafi tüc poe; nas pendentem afpecturos fetyrannum. Verüm enímueró Epamínondas cui Pelopi dz incolumítate pofteríus funi decus erat,verítus ne rebus conquaffatís& fpeabíciila, ferz modo verteret feAlexander ín illum;lente profecutus bellum eft, círeumuagandoq; cum apparatu bellico€ cunctando preparauít,X compreísit tyrannum: vt nec peruíca cíam eíus& ferocítatem remítteret,neque extímularet acerbitatem& íracundíam. Aw Alexandri pbé- diebatením eíus ímmaniítatem,contemptumq honeftí atque léeü: víuos homínes eum veicrudclitas,^ defodere,alíos proludo pellibustectos aprorum& vifarum venatícis canibus ímmifsís decerpere,& conficere íaculís: Melibeeam& Scotufam foederatas cíuítates& amicas ín concíonefatellítibus vndíg; círcunfufis,cítra vllum difcrimen zetatís contrucídaile:1latv ceam qua con foderat patruum Polyphronem con(ecrafle, eiqgredímítaevt deoíimmolz reatque T ychonem appellare:cüm aliquando tragoedum Eurípídís agentem"T'roadas fpectaret,prorípuiffe fe ex theatro,míflod nuncío confirmaíTe homínem atque adliórta tum,ne ídeo mínus profequereturludos,neque ením ídcirco dífcedere fe, quód euni fa ftidiret, fed quod erubefceret cíues,fi fe quí nullius vnquam ab fe necatorum fuiffet ca ptus míferícordía, calamítati illachryrmantem Hecuba& Andromaches confpicerent, líte tamen fplendote ípfo& noiíneatqy maíeftate Epamínondz ducatus péirculfus, Gallus uelut feruus premens alam borruit,; ac cító ad fatísfacíendumlegatos mifit. Ille veró firmareínter Thebanos& íftum homii nemnon fuüftínuít pacem& amíciítíam,fed pactis índucíjs trígínta díerum,receptís que Pelopidas lega. Pelopída& Ifmeníareduxít exercitum. Porró Thebani legatósodorati de focíetate FORMER à Lacedemoníjs S d Atheníenfibus ad magnum regem mítti legauerunt ípfi quoque Pelopídam prudenti fane ob celebre nomen eíus coníilío; Prírnum ením afcendit per regís prouíncías nobílís« celebratus. Neque ením fegniíter percurrerat Afiam,neque obícure pugnarum cum Lacedaimonijs commiffarum fplendor. V erüm ut prímus dé pralío Leuctríco íncrebuít rumor, recentis femper alícuíus accefsione víctoriz increfcens atque a(ícendens,ad(uperíores prouíncías longifsíme difperfus fuit. Deíndeaulí corum oculís fatraparum,ducum,& príncipum fubiectus ín magna fuit apud eos ad ratione€ fermone: Huncíllum effe vírum, qui terra mari que Lacedaemoníos profli, gaífet, Spartam, quenon multo antéregí magno& Perfisduce Agefilao de Suf p» ) » um is 1 & Bcbatanís íntulerat bellum,íntra l'aygetum& Eüurotam redeoiffet, Brant haec oi - 1« re] 1 s[s Á,"n"e MOS asinvido eno fifi(E líà fui"A":; une IP Artaxerxi, qui, quo víderetur fufpící Q colía fummtís víris, magis auxít éxiitímatio^ . A 1 4"1: P4^* e"» Pelopidas botó nem Pelopidz eum honoribus. Vtvero vultum eíus aípexit,& orationem , Yatus dvege audiuit Attíca implíciorem Laconica: impendío magis complexus eft r: io] i Perfarum, eum, atque anímo vere regío non diífsímulauít quantí illum faceret. neque clam fuit | tos plurímum illí ti ibuere: quamuís víderetur íntet Cirecos exi Antalcídam profe iffe t pite gerebat,ín vng Íed munera eifplendídiíísima& an I 4 Í rit* 41 1 T Óe 1TTíÍQ»Prlito PEN erent, Meflene tnici paternit S ent 1€do"oils Apis IA río oici(C Ouip»rDporÓalin E Asa(5) uoientia eliet epto aticeisit, N2uae res re líquoslegatos fi O1 cipu : Í eo o NS I e o Pelopidas. I4I fiquid em T. Lo«4 BARS LXX X vaccas cum bubulcis tanquam lactebubuload valetudínem o opushaberet: deníque fuítlecti ivadmaredeltus ae quatuor talent ilectícarijs mercedis pr ra bita: árege. Atq: uínon vídentur ob forde illas przecípue ex carfiffe IneumiA Yeníenfes: Graci Strotas quando Epícra te Líx xa olím nec dífsímulante dona feab rege accepíífe,& profitente ro. gatíonemíelaturum, vt nouem archontüloco, nouem q juota s lc A AR adregem ex popularibus€ tenuioribus defignarent,quo muneribus ai SAIS RS rent, arrífit] popui lus. ceeterüm quód omnía tributa Thebanís fuíffent,id cos momordit: non: reputantes 2" 1, Li m. Pelopídz gloría quàm multís fplendídis díctíonibus& orationibus apud homíné, quí femper col tbellica laude pr:(tantes, pra ecelleret.— Atquehaclegatío quídem non um P elopidz ftudii&,ob Meffenes reftítutíionem& alíorü Grae, t Atgt uía Alexander Ph leraeusiíterum a idíngenfum fuum re hefi isad demerat:Phthíotís,vníuerfo nomini Acheo,atque d dum ífuppetías,& illun n ducem, Ea cum Thebani vrbem. Hocoftento cernens I'elopida is trepídantem cíuita: ipia RH E puRE dos, neg; perículo obíjcíéda feptem Ye dedit Theffalís, trahe ensqp fc fecum tr ecentos equites s volunta» tus eft obnuncíantibus uatibus& reliquis cíuibus ínuítís. ma» de caelo& inclyto vír ro facti portentum. Atílle cum maíore ; cohtumelijs, exarferatín| Ale exaridrit, mf fpondebat tíibí ex XStlSqids j domum fe eiu saffecta& exul lceratáreperturum, Potiífsímüm aüt 1, plo plures pie pedi eum Íplendo n&:annítentem, quo tempore ic Mab: ícilíae t ranno Díon yi e tomi bant,;&prabi torem Atheníenfes habebant Alexandrum,e um fta oT 1emetentí pofuerant:tunc Girzcís ob oculos po ner re folos eí e Thebanos quil lligerarét pro opprefsís tyranníde,& iníuftos per Grae, 3» dam€ violentos domínatusobtererent, V tergo Pharíalum venít& delectü habuít, mouítraptím ía Alexandrum. Quí paucos'Thebznos cernens cum Pelopída, cütm du. Í; Bi ries beret,occurríteíad fanum Thetídís, Cüm Pelopídam autem moneret quídam;magna man utyranniüa ade(Te: Benehabet; inquit, plures ením víncemus, Tt imuli conue ER Ri círca Cynofcephalas appellatas, exporrectí aduerfiad me edit um campierát:hoso occupare ambo pedian rínflitére. Equi. tesautem Pelopídas,. químu lltí& fortes erant,ímmifitín hoftíum equítatum, V bíhívi. Gores,& fu ugientíun n tei'gi ísínhzrentes del: au ntín camp um, Alexander veró colles il loscon ifpectus eft tenere. ,Sínped ítatum Thef ie orum feríus aduentantem ad afperaqgg ati edíta cluctantem ínuedt us,prímos ínterfecít,reliquí v eines banum im mpneec gP luerfo reuocauit equítes,& ín em fe i aptím teure: quíín col ers PIE ld idi ESSEN S: Vtvi^ 1 poribus tumanímísiíncumbere. D as MAUeraneE im vide S 20s magn: aviirrumpentes, atum:tunc ve tule runt, P MIS opída sex& e | ium: acíem nondun terga, fed Qucimaniem 2 tjac eM eis et ilisrequifi s ít Ale andri ü. Caen vt xít mercenari esindextero cornu cíentem», ordines reftítuenté, non prefsitratíone ram, ctum eíus íncenfus, commi Hiit: irdor MINA SEEHADMMÉ li xrim Jong, mam acíem euectus s,altav Oceprouoca ittyrannum.lIlle 1excel pitne que arcenar L ^e expect: a dt impletur eius:uerüm vítabundusfeín 1. quipumipeden contulerunt, con vifi Pelopída, tienne laxíma pars emín: 1s atrma eíus haftís traíe Masa) modum anxi1j 1"heffali ex co libus, ; lam prolapfo eo aderant equítes, quí tot confectatí. compleuerant flrage campos ínterí c grauem prafentíum"Thebanorum ex morte fat. T Sicappellat Plautus, quos uocant: 'oram populus s Atheníenfis damnauít necauítg;: fi ob multitudinem Arbenienfes pi dono imet te atq 1e ordine, Neg; ením aurum modo& argentum acceperat, verüm"iunt legatum; etíam precío Xfum le&um& feruos lectifterníatores; tanquam rudi bus ad ífta Girzecís: qvi donaaccepe Pelopide fn da expeditio Pbereum. ret Thebanos; o íum: ad nuncíum reuertentiís Pelopídz miferunt fr Alexa he adp p: otínu FD Eae dux íam effet profecturus: fol defecít& Solis eclipfis te? Cyttofcepbale, Pelopide ez A. lexadri pugná, Pelopidas truci - datur, 142 Plutarchi moleftíam, pattem,feruatorem,maxiímarum ac praclarífsim arum magiftrum virtutum appellantíum nemo perinde mírabatur: Theflalí vero, quíiomnem humanum vírtuti debítum exceíTerunt decretís honorem, multo magís dolore fuam aduerfus eum be neuolentíam declarauere,| Fama efteos, quí huic przlío ínterfuerunt, non antelori» cam potuiíTe non equo frenum detraxíffe, non vulnus oblígaffe, vbi eum cecídííTeac, ceperunt: fedarmatos& calentesad mortuum accurríffe velut fpírantem, atque ho» ftum fpolía vndíque circa corpus cumulaffe, totondifle equos, totondíffe feípfos: multos, cum ín tentoría fe recepiflent, necígnem accendiíTe, nec cibum cepifTe: filen, tíum& moeítítíam vníuerfum exercítum occupauiffe: non quafi clarífsimam& maxi, mam obtínuilfent víctoríam, verüm tanquam à tyranno fupetratí& opprefsífuiffent, Pelopide futt. Ex vrbibus, vbi haec nuncíata funt, magiftratus, fímul'que adolefcentes, puerí;& f cerdotes effuderunt fe ad excípíendum corpus Pelopídze, trophaa, coronas, arma au» reaingerentes. Vbííam efferendum corpus fuit, feníores"Theffalí adierunt Theba. nos, poftulantes vt permitterent ípfis mortuum funerare, quorum vnus íta verba fecit* Beneficium foctjà vobís petímus hoc, quod ornamento ín tanta calamítate nobís & folatío erít, Non ením víuum Theffalí Pelopíidam profequuntur, nec merítos honores fentientí habent: fed fi contrectare exanímem lícebít,& pernos decorare atque humare corpus eíus, fidem facíemus vobís, credere nos cladem hanc effe Theffa, lís quàm Thebanís maiorem. V os ením bono imperatore tantüm fortuna, nos€ hoc * a Kutteris bonos, pída pofcemus? Conce(leruntea Thebani. lllo funere fplendídiora fuiffe díxerít 2» qui plendidifi- ia nemo, quí fplendorem non ebore, auro, purpura metítur: vt Philíftus, quí Dío/ mus baberi de» myfij decantat&(lupetfepulturam, ficut magnz tragocedíze tyrannídís theatrale exobeat. díum. Alexander Magnus defuncto Ephzftíonenon equosmodo& afinostotor , dit, verüm etíam pínnas detraxít murís: quo vrbes loco príorís ímaginís fordída affumpta& fqualída fpecie víderentur lugere. Sedíuffa domínorum haec, quae magna violentía exprímuntur& cum ínuídía honoratorum& odío cogentíum, nullum fignificauerunt ftudíum vel honorem ,fed barbarícum faftum, fed luxum, fed ínfolentíam, Pdopidefu- opesínres vanas& illaudatas effundentium.|. At vír popularís, quem peregre fato mabeatitá,— functum non coníuge, nonliberís,, non prafentibus propínquís,neminerogante vd compellente, tam multí populi& cíuítates certatím pro fe quíque profecuti funt,extu» lerunt& coronís decorarunt, fure vifus eft fummam aflecutusbeatítudínem. None Adopididum nim, vt Aefopusaít, mors efl felícíum acerbifsíma, verüm beatíísíma: qua resbono, de fcliiummor rum virorum lzetas fecuro loco depofuit,& fortunz declínauít conuerfionem, Me te, líus ergo Lacon ille, qui Olympíonícem Díagoram, cum fpectaffet filios ílle uictores JMorsbeata,|. Olympize, fpectaflet etíam nepotes exfilijs& filíabus, falutans: Morere Díagora ín» quit. non ením ín coelumafcenfuruses. Olympiíacas autem& Pythícaslaureas ne mo opínor ín vnum collectas omnes vní dígnetur conferre Pelopíde certamínum. Que cum multa decertaffet,& víctor euafiffet, vítam quepene omnem gloríofe& honori"Thebani Pelo-. fione decus obíens, pro Theffalorum expírauit libertate. Mors eíus quamuís valde pide cedem vl. grauis fuerítíocijs, magís fuíttamen fructuofa. fiquídem"Thebani fimulatquefatum eifcuntur. Pelopídz íntellexerunt, nulla ínterpofita ulcífcendí mora, eduxeruntraptím IMalcíte & Díogítone ducibus exercítum feptem míllíum pedítum& feptíngentorum equi tum.| Cümautem reperifTent deiectum Alexandrum& viribustruncatum, compw lerunteum vt Theffalís, quz ademeratíjs, oppida reftíitueret: Magnetas, Phthíotas, Achzos liberaret,€ praefidía índe deduceret: deníque ípfeíuraret eofdem fe, quos Thebanos, hoftes habíturum, Hac mulcta fatíati hebanifuere, Quas veró paw Alexander Pbe lo poftob Pelopídam poenas dijs dederít, commemorabo* Theben eíus coníugem fua interficitur. nídis externum armís vallatum& fugítiuís, Deíndeípfa metuens bomínís perfidiam, CicdcOfficlix,& crudelitatem exofa,coítíone cum tribus fratribus fuís facta Tifiphono,Pytholao,Ly cophrone,infidías eíad huncmodum ftruít: Caetera zdíum tyranni ftatío excubantíum feruabat: cubículum veró,ubi folebant quíefcere,ín edíto eràt,pro quo canís delígatus, omnibus nífi ipfis€ vníferuo,quí eum curabat horrendus, agebat excubías. Quote pore eum ftatuerat T hebeadoríri, fratresíam de díeín conclaue quoddam abdíderat propínquum, Ea more fuo ad Alexandrum fola íam fopítum íneteff. I teííla, acmoxe & libertate fpolíauít, INam qua fronte alium pofthac ducem à vobís non reddito Pelo,: fice traduxiílet, tandem ín decímatertía Beeotarchía,coníunctum cum tyranní oppref-; reusab vxore. prímum Pelopidas,vtí díxímus,docuit,ne trepídaretfplendorem& apparatum tyran Q 9 T E [T Mo| ib/ 4 p M. Marcellus. 143 feruo foras fufsít canem abducere, velle illum dícens quíeté dormire.Scalas etiam, veria neftrepítum ederent afcendentibus ado! efcentíbus,conftrauítlana.Inde ad thalami fratres gladíjs accínctos adduxit: quíbus pro foribus relictis, íngreffa eft ipfa. Enfem, quifupra caput eius fufpenfus erat, detractum ín fignum,recubuitfe eeum fomno ftr atii, oftendit fratribus. Hícadolefcentes terrore exanimatos& to orpefcentes, ílla lacerans probrís ac frendens deíerauít, Alexandrum fe excíta turam,confilíumd; eí aperturam.Ltapudorefimul& metu perfufos introduxit,lumeng; admouens círcumíecit eos cubilí, Quorum vnus apprehendit prefsítd; pedes, illíus caputalter críníbus corre eptumretor» fit;tertíus enfe feriens obtruncauit Rm Acmortis quídé celeritate cítíus fot ortaffe quàm 10 oportuit, defunctus eft. Vno vero hoc quod prímus omní íumty rannorumá propría fit 9 vxore fublatus,& poft obítum cadauer cum cont umelía proíectum à Pherzís,concul ctum, dignum facínoríbus fuís exítum vifus eftínuenifIe, M. Mar lie i. arcciius. SCLAYD IVA qui conful Ro mhabuííle Marcum memorant. Prím; ra« idoníus, vocatum IMarcellum,qu uafi Martíale€. Fuítením vfurei milita wís pe. 20||] ritus corporerobufta us,manu ftrenuus,bcllator natura. Ieíturfero» di cíam hancíngentem& feruore ead przlíaa attulit: reliqua. SOON humanus, Gracan umlíterarum& dífciplinarum hace: us, ut colesaa] retprarftantes ín íjs& ín admíratione hab xeret, /ludíofus: fed parem voluntatíno ell exercitaronen nín ijs, neg; doctrínam propter occupatíones affecutus. Namfi quos homínes Deusz ilíos,vt taít Homerus, JA teneris voluit Yer[ari Marteferoci Vltimu m ma, diem: uoluit certe príncipes eíus memoríze c Romanos, Quifuuenes bellum cum Poenis, ín Sicilía conftante aetate de ípfa Italíac um net lis habuerunt,adp oftremum cum Anníba 3o leX Poenis íterum íam colluctatífunt fenes,cari ueruntdg contra M cvul lgus ín fenío uaca 9 tionemilítíae: quod pro nobilítate eatq; virtute proueherent Cd LE bella& ímp rium, Marcellusautem nullíu us generís pugnandiex BRE EE: pt Eenans ex pro| mocione vieit feipfa mm. Cus à quocund: prouocaretur,non detrectauit: terfecít,à quíbus eflet prouo atus, Fratremí ín Sicilia Orci líum círc xítferuauitg q;:& hoftes, quí preme ebant,occídít. ob quz facta coroní Memijseftabimperataribu SE atus. Cum vcró magísacmagis vir ret creauít eum aedilem curuler STE TE IgUrem, Sacerd | potífsi simumaugutriorun mprocs atíonem obferuationemqy lex attribuit,: | cafu quodam, neceffe e habuítaccufationem ínftítuere.| Filium habebat Vai 4o forma ín flore zetatís í níigní, Sid moríbus& erudítíonerara, ut eum cíues d Hi nclacíuus& audax x homo amore deperíe ens collega Marcellí Capito | uit. Cufustentatíonem adolefcens s prí mim perferejcit V Bilicem OP deetremad patrem. Jdiniquo aním ren s Marcellus accufat ho | appellatís tríbunifplebis, varía díuer tícula, varías przefcrí iptione in ] Wocitionem recipientib usinficiatione reijcítcrímen, 3uía ver remotis arbitrís fueratplacuítfenatuí puerum accerfere. Cuiusruborem& la. | pte entis, míxtumq;flagran tiísi imaira pudorem cum cernunt pat Íudício, damnant t Capitolínum; litem que; pecunia zflímant: e itíam fecit Marcellus, quam dijs dícauít. Porró prímum! m F jo mo& altero anno finitum, femína rurfus tumultus Gallicí Rom I6$, quí regionem Italíae fubalpínam incolebant; gens Giallíca velpe; (Cs ex caeterís Czallís m« ercenarí. ítipendía merentes, quits voc Mur, excíucrun | aculum autem fuít& fi xopuli R. omaní ,quod d ín Punícum non íncurrí(fet | bellun m Gallicum: fed velu tinteari afl urgerentín víCtorem, dum íllud | gerer etur bona fide quíeui(fent, em victores adorirentur lacefferentd ocío : ios, 4 Arnon medíoctem pauoremtamen n fufcept turís bellum os omanís pr opiri« |&nitímum vícít ia Kantíqua g gloría íníecít Gallorum, quos tímui(e eos pra Alexander Phe yxore necatus, Marcelligez Romanorum in . f i nvpe t bellis labo C$, Hi C M. ircel us Le tYe n protexit, Tf - AM s^ T"] ex Marcellus C4pitolinum accu 4l. Homines fub terra viuos demifJos. Lune tres uife, Flaminius fuperat prelio Gallos, Ronmanoricimae gna religio. Cic. de Diuin li : 2. Val. Max.li.i. capt. JMarcelliprio mus confulatus. Acerra urbs, Viridomarus, 1€x Liuio ct alijs. Claftidium;uieu, 144 Plutarchi ris,quod vrbemaliquando cepiffent, apparet. A' quo tempore lege cautum fuít vaca: tíonem pontificibus nífi tumultu Gallíco efle. Trepidationís argumenti, qua belliap, paratus( neg enim totvno tempore legíones habuiffeín armís populus Romanus vel ante vel poft vnquam fertur) qua(acríficía extraordínaría fuere. Qui cum ab inftitutís barbarorum& immaníum gentíum effent alíenífsimi, ac de dijs ímprímis cum Graecis & píefentírent:tum belloíngruente ex vatícínijslibrorü Sibyllínorit Gireecum& Grz, cam, fimulá; Gallum& Gallam ín foro Boarío;quod vocant, fub terra víuos demifere, quibus ad hune víqy díem Girzecís& Gallísfacraarcana€ nefanda facíunt menfe No. uembrí. Perínitíaliuiusbellícum Romanínuncínfignes victorías obtínerent, nunc fcedé czderentut, nihil perfectum ad fummambellí,donec C.Quintíus flamíníus,X P, Furíus Philo confules ín Infubres íngentes copías duxere. Tum quiper agrum Pice num perfluít,amnem fanguíne confpexeruntm anantem. Fama fuit tres lunas viífas Arí, míní, Comíu]sautem con(ularibus vitío creatos confules augures obnuncíauerunt, Extempló ígitur mífit n caftra fenatus líteras: quibus confules accerfiuerunt& reuoca, uerunt Romam, vt confulatu fe prímo quoque tempore abdícarent, nec quicquam pro ímperío aduerfus hoftes gererent.Eas allatas Flamíníus non príus,quaám fufis fugatisqy barbarís fines eorum e(Tet depopulatus,foluit. Quareredeuntí cum íngentí praeda non prodijtobuíam populus: ímo, quíalíteris,quíbus retrahebatur,no patuíffet ftatím, ne, que dicto audiens fuifTet,(ed eas ludíbrío& cótemptuí habuíffet, nihil propíus factum eft quàm vt eí negarent triumphum. Secundum tríumphum abrogauit ei exte cüm collega magíítratum,eo sqp redegítín ordíném.[ta omnía Romz ex relígíone debant, Aufpícía ritusqy veteres,ne fifecundifsimi qui dem rerum fequerentur curfus, rebantneglígí:antiquíus ad falutem publíca rati, fi magiftratus deos fufpícerent, quam fifuperarenthoftes, Itaq; Tiberíus Semproníus, quem vírtutís& probitatis gratía cíues plurímifecerunt;(ucce(Tores creauít conful Scipionem Naficam& C. Martíum, Cum íam ín prouíncías profecti ílli effent,íncídiría libros ad facra populi pertínetíbus: vbi quiddam, quod latuerat ipfum, folennereperít. íd hoc fuit: Cumaufpícaretur conful,ín domo extra vrbem vel ín tabernaculo ad íd c6ducto,fedebat: quod fi qua de cav fa redire ín vrbem nullí(duni vífis certis fignís cogeretur,relínquendum erat príus codu ctum tabernaculum,& quarendum alteruni, ex quo de íntegro feruaret de ccelo. Hoc; cum Tiberium, vtí reor falleret;bís eode vfus íllós,quos dixi,renunciauít confules. Co, gníto poft vitío,rem ad fenatumiretulít.nec neglexit adeo mínutam offenfionem fena tus: fcrípfitScipíoni Naficee& C. Martío, quí relíctis prouíncíjs ilíco Romam regrefsi, depofuerunt magíftratum.uerüm hzc poft infecutafunt. V erümilla tempeftate duobus clarífsimis virís facerdotía funt adempta: Cornelio Cethego, quód exta hoftíz nó rite porrexí(fet: Q. Sulpítío, quíaímmolanti apex, quem geftant flamines,de capite ei defluxiffet: Mínutío díctatorí,quí magíftrum equítum dixerat C. Flaminium, quía ftri dor foricís audítus erat, ímperíum abrogarunt, alíosqp fuffecerunt. Neq hís tamentam anxie obferuandís mínutíjs, quía níhil uariabant nec excedebant maíorum ínflítuta, ín vllam ímpíngebant fuperftítionem. Vtconfulatu fe Flamínfus cum collega abdícauit, 4 M. Marcellus per ínterreges conful declaratur. Quí íníto magiftratu collegam fibíalle git Cn.Cornelíum. Famafuitmultum pacíficantibus Gzallís€ ínclínante ad quietem (enatu.ínflamma(Te Marcellum ad bellum populum. Attamen conuenit pàx:quam tv pifTe dícuntur Gefatze, quí ad trígínta millía fuperatís Alpibus Infubres conciítaucrunt, fig confunxeruntfe: quorum etíam longe plures erantlegíones, ínflatíqy anímís rectà Acerras petierunt, ínrípa Padí amnis pofitam vrbem.Inde Grzfatarum rex V írídom/ tus decem millibus mílítum affumptís, regíonem círceumpadanam vaftauit. Quod vbi 1 perlatum ad Marcellum eft,collega ad Acerras cum peditatu, vníuerfagi grauí armati 0 10 io^ m tà.& tertíaparte equítum relícto, reliquum equítatum fecum trahens& ex peditibus ) é Sed,: 3 abit expeditífsímos quofquead fexcentos,nec die nec nocte,raptim aj facto,remiliti-5 ter,dum ad hoftes peruenít iuxta Claftídium vícum G nemRomanorumvenerat, Necfpacíumreficiendí milítís uel qu Confeftím ením fenferuntaduentum eíus barbari,qui íam ad: um,quod paucos admodum pedites fecum haberet. Equítat: ipíi equites fint, eaqy re plurímum vídeantur praftare,& ín prz numero quoque Marcellum,nullam ratíonem duxere. Ergo pro conculcaturí,magno ímpetu,& fzua mínítantes, Antefignave o o die i Mud Su o ! 1 M. Marcellus. 14$ celus, quía pauci fuí erant ,ne circundarentur círcunfunderenturqy ab hoftibus, alas e quítum promouit;atque equo círcumuectus extenuauit,produxit( cornu, dum prope hoftem venít, Ibí,dum aciem ín hoftes dírigít, equus eíus vlulatu llora expauefactus, retro cedít,víd Marcellum auertí. llleverítus,ne carespermoüeretín omen verfa mí lites,equum propere ín finíftram fléctít,& ad hoftes conuertítfolemt ípfe adorat: vt fi non cafu,fed eíus reí caufa círcumegiíffet equum.Solemne eft ením Romanis, cum ado rant deos,ín orbem feconuertere,| Cümííam ad manus ventum effet, fertur przftanisima hoftíum arma loui Feretrío vouiffe. Ibí Gallorum rex confpícít Marcellum,&c abinfignibus conijcíens ducem effe, longeante acíem prouectus eít, fíimuld altà voce laceflens eum& haftam víbrans,admittit ínfeftus ín eum equum,procerítaté ínter Gal los exuperans,armísqy ex auro& argento fabrefactís,& varía pícturatis tínctura,ínítar fulgutís ínfignís radíantís. Quae armaluftrantí oculís aciem Marcello, vtvífa funt prae cellentifsima, ea; votis fe facrafTe dijs exiftímans,in regem(impetum dedít,thora cemqi ciushafta transfixít, tum libramento equí premens ín terram przcípítauíteum,alterum deíndeactertíum repetens íctum,occídít. Mox defilijt ex equo,íníectaqy mortuí armís manu fufpícíens ín coelum íta fatur: Arbíter infigníum factorum ducum,& actuum ím. peràtorum ínbello atque przlijs, Iupiter Feretríe,te tefte dux ducem, conful regem ma^ nimea tertius ego hunc confoffum ínterfecí. Tíbí confecro príma& praeftantífsíma ex fpols.'uád relíquías bellí pergentíbus eundem tríbuefortunz curfum.| Hínccon» i ? eurruntequítes non cum folís feorfum equitibus, fed cum ínferentíbus fe fimul pedití busquoque conflígunt, referuntj fingularem ví&toríam, modo que nouamac ftupendam, Neque ením equítatum& pediítatum tam paucí, tam numerofum, quod quídemi proditum memoríze ít, vnquam velante uel póftfuderunt, Hoftibus magna ex pat^ tc ceiis ,lectísqy fpolíjs reuertiturad collegam. cuíres aduerfus hoftes bellum gerenti dvrbem Grallía maximam& frequentífsimam, Mediolanum vocant,male cedebat, [27 Hanc Galli cífalpíni pro capíte habent. quare pro ea acríter propugnantes, nó tam ob^ fidebantur quam obfídebant Cornelium.^ Atreuerío Marcello& Gef: tís, ubí deregís clade ac cede certíores factí funt, fe recípientíbus capitur Mediolanum,R elíqua op 1 1 VzR tM./; r*"; 3 h pidavltro Craflí,fuaqgy omnía dedunt Romanis, Gallís pax fatíszequa data,— Marcellus » exfenatufconfulto folus tríumphautt. T'ríumphus fuít relíquamagníficentía, opulentia, fpolijs, Áímmaníbus corporibus captíuorum cum prímís memorabílís. V eruni omi» níum eratífsímum fpectaculum& rarifsímum ipfe fuít dux, quí arma barbarí deo tulit. Ex quercus exímíz excelfo& recto ftípíte detruncato parauít ín modum ttophaífercu um, Delígauít ex eo X fufpenditín orbemfpolía, fiagula apte& decore annectens. "regreffà pompa portans ferculum con(cendít currum, ac tríumphalís imago ípfe íllíus memoríz pulcherríma fpeciofifsímatg ínuectus vrbem eft.— Exercítus fecutus eft fulgentibus armís ornatus, louem;& ímperatorem carmíníbus compofitís; atc cantilenis víctoríalíbus concelebrauít. Templum índe ingreílus Iouís Feretrij donum dedicuittertíus X vltímus ad noftram vfq memoríam. Prímus opíma fpolíaoccífo Cení^ nenfíumrege Acroneretulít Romulus ,de Volumnío Hetrufco fecundus Cornelíus Coffus,ab hís Marcellus de Gallo-um rege vírídomaro, poft Marcellum nemo, Deus, cui confecrantur, lupiter Feretríus vocaturá tropheo,quodferetro geftabatur: deducto nomínee língua Girzeca, quz pafsím fermoní Latíno erat etíam tum confufa, Ali effe cognomen louís fulmínantís affirmantàa feríendo díctum. Sunt quí deductum volunt abictibus,qui ín bello ínferuntur.nam nunc etíam ín conflíctíbus cum hoftibus ín ftant, ad feriendum crebro adhortantur fe mutuó. Hzc fpolía vocantur peculíaríter opíma.lí^ cetín commentaríjs dicant Numam Pompilíum prímorum opímorum fpolíorum, fe. cundorum,& tertiorum memíníffe,eumdqg prafcribere,príma capta vt loui Feretrío con ecrentur, Martíaltera,tertía Quíríno: premíumqy fit prímís affes trecentí,fecundís ducentí, tertijs centum: fama obtínet tamen fola ín honoreilla effe, qua ín acíe,& príma, & duciab feinterfeto detrahít dux. verüm de hís fatís. Illa victoría populo Romano, bellum T profligatum, vfq adeó fuítacceptum, vt Apollini Delphíco donum crateram auream centum pondo gratíz referendze caufa mítterent,partemq; magnam prada do. nauerintfocjs cíuítatíbus ,ac multa ad regem Syracufarum amícum& focíum Híeronemcuraueríntferenda.| At quo tempore irrupit ín Italiam Anníbal,míffus cum clat fe Marcellus ín Sícílíam eft. mox Cannenfi cade, qua multa millíamortalíum períerüt, &ccepta: cum pauci íncolumes Cannufiü fe ex fuga recepiffent,&C Anníbaltímerent,qui n | [ Ronmatorum in adorando ritus, Marcellus ve» gem Galloruns prouocatem oc» cidit. Galli à Marcel lo cei. Mediolanum capitur. Marcelli trium phus, Marcellus dedi cauit opima fpolia. Iupiter. Fereti us, yide dictus, Opima fpolia, qua. Narcellives oe» fle bello Punico fecundo, e UST ccOd I46 Plutarchi robur exercitus Romani deleuerat,ne Romam eucftígió raperetagmée: Marcellus pri, müm adprafidíum vrbís mille quíngentos milítes, quos in claffem Ícriptos habebar, mifit. Indeexfenatufconfulto profectus Cannufium,accepto quod eó mílítum cofiy. xetat, eduxít cos munímentís ad arcendam populatíonem. Príncípes autem Romani ac proceres ín przelijs pleríque cecíderant— Fabij vero Maxímí,cuíus propterfidem& prudentíam maxíma eratauthorítas, curamín cauendo, ne quídacciperet detrimenti, nímium anxíam coquerebantur,fegnem ad res gerendas& tímorís plenam effe, Cum autem hunc profpícíendz fecuritati fatís effe confiderent,haud tamen ad repellendü ho ftem ducem fatis acrem: Marcellum eíusq; fidentíam& promptítudine, cum íllíus tem, perantes componentesq cautíone atg; prouídentía, nunc ambos cum ímperío conful i Pofidonij deF4 rí,nuncalterum confulem, alterum proconfulem aduer(us hoftes mífere., Lradít Pofi. bioez Marcd-. doníusfuí(fe Fabíum clypeum, Marcellum enfem appellatum. Ipfe certe confitebatur lo dictum, Anníbal tímere fe vt pedagogum Fabíum, Marcellum vt aduerfaríum: ab íllo, nequid mali íaferret, prohiberi(ezab hocetíam accípere.. Cüm autem apud Annibalis milites, multa ex eíus víctoría lícentía& ferocía creuiffet: dilapfos ex caítrís,& praedas ex agrís agentes adortus,concídebat eos,paulatímq copías íllíusatterebat, Hínc cüm INeapo litanís& Nolanís opem ferret:ifuperíorum,cüm Romaniís effent fua fponte fatís fidí, có firmauítanímos, Nolam veró íngreffus difcordíam ibí ínuenít, quód fenatus plebe que Bitij fortitudo. evattota Anníbalís,neg regereneq; valeretcotínere, Erat Bantíus ín oppído ínclytus nobilítate& uírtuteuír. Hunc,cumacerrímead Cannas certaffet, multis ínterfectísho, fiium ad poftremum ínaceruo ceforum cadauerum ínuentum,& coopertum íaculís ho norauerat Annibal, Sc non modo eumine precio domum remiferat, fed addiderat ín(i per dona, atip íus cum eo amícítíz& hofpítij contraxerat. Ob eíus gratíam meríti vnus erat eorum,qui trahebantrem ad Annibalem, pollensqy opibus populum ad res nouas Marcii comi- folicítabat. Bum vtínterficeret Marcellus tam ínfignem vírum,maxímísq; defunctum tá. cum Romanís perículís,non potuít ín anímum índucere:fed cüm prater fingularem hu manítatem ípfe delíníre homínes fermonenoffet,& concilíare fibí elatum anímum: V»! bíadfe Dantíus alíquando falutandum veniffet, quis nam effet, rogauít:nonquiníam| dudum fciret,fed íngreffum& occafionem quaerens colloquij. Vt L. Bantium fe díxitef fe, Marcellus quafi laetus X mírabundus: Tu/ne, ínquít, illees Bantius,quem Romani? pra caterís, quíad Cannas dímícauerunt, ín orehabent, pradícantQy folum non defti tuííle confulem Paulum A emilíum,fed pluríma tela ín íllum dírecta fuo excepílle cotpo re? Annuente Bantío& aperiente eícícatríces fuas: Quín tu, ínquít, cum tanta feras veftígía beneuolentíz erga nos tuz,meítatím adíftí" An veró tibímalígni vídemur refe rendabene merítís gratía,quíbus eft honos velapud hoftes? Przeter hanc comítaté ver Bigati,numi| borum complexusíiuuenem,equum exímium bígatosqp quíngentos eí dono dat, Inde funtbigisfi-^ fidelífsimus adiutor Marcello focíusdg,& índex atque delatorres nouas molíentíumagnati. cerrimus fuit. Eranthí mult(& coníilium íníerant,cumfeci(Tent Romani eruptíonem -Marcliivi- inhoftes,impedimenta eorum ditípíendí. Itacy ín vrbe cum exercítum Marcellus ínfttu| WoriedeA^-— xifletímpedímenta ftatuít prope portas, vetuit edícto Nolanís muros adíre. Nufqui4 nibale. arma ex vrbeapparebant, eaty re íllexit Annibalem, vtad vrbem, quafi effent íllícom^ nia tumultus plena,mínus compofito agmínemoueret. lbí Marcellus proxíma patefa Cla porta, utí przceperat, cum flore equítum ín frontem irrupens, conflígít cum hofti bus. Mox pedites exaltera porta cum clamoreaccurrunt. Et dum opponít hís partem copiarum Annibal,tertía referatur porta,ex qua relíquí erumpunt, atque omni ex parte inftanttrepídantíbusre ínopínata: nec fatís valídé refiftentibus hís,, quíbufcum manus conferuerant,ob íncurfum pofteríorum. Hicprímüm milites Annibalis íngentí pauore, multísq; vulneríbus ad caftra víque ímpulfi, terga dederunt R.omanís. CecídiíTe di^ Lis lib. 5. cuntur amplíus quínque míllía. Ex Romanís nonplus quíngentísdefideratí,—Líuius nontantam affirmat víGtoríam fuifle, neque ftragem tantam edítam hoftium, gloríam certe eximíam Marcello, ac Romanis ingetem ex calamítatíbus fíducíam eam pugnam attuli(Ie:quoód ín fpem uenirent,non effe quí cum certabant,ínexuperabilem, nequeínuíctum hoftem, fed etíam cladíbus opportunum. ltaquealtero defuncto confule,popu Jus abfentem reuocauít Marcellum ,uteumínlocum íllíus fufficeret: obtínuítj ínuitis maoíítratibus, vt comítía confularía ín aduentum eíus extraherentur, atque omníbus fuffragijs crearetur conful. Caeterüm quía tonuerat,vítío creati confulem pronuncían tibus auguribus,necobnuncíareaperte populí metu fuftínentibus, ipfeabdicauítfema Bi p * o [*] 50, f 1M at. ani T va M. Marcellus. 147 gifiratu, INon tamen ímperíum detrectauít, fed proconful creatus, atq; in caftra ad INoJam reuerfus,agros eorum,quí fequebátur parteís Pcení, ferro& ígní vaftauít. Quí cum propere fuppetías contra eum veníffet,dimícare acíe Marcellus,cum ab Annibale lacefz feretur, detrectauít. V eràüm,cum mífiffet ille parcem copiarum praedatum, necíam prae lum expectaret,ínfefto exercítuírrupítín eum. Díflribueratlanceas peditibus oblongas,qualib us ín przelío naualívti mos eft à docueratg eminus eas magna vi ín hoftes íntorquere íaculandí ímperítos,quí breuíbus fpículís comínus vtebantur, Qua caufa vídcturfuíffe, cur ea ín pugna terga dederínt Poení, quícungue concurrerunt,ac foede fugerínt. Cecíderuntex ijs quinque míllía. Elephantí quatuor occífi) duo capti. Quod po vero maximi fuít momentí,tertío poft díe plus trecentí equites, mifti Hifpani Numídeque,transfugeruntad eum:íd quod Anníbalíad eam diem non accíderat, cum ex collu, uione díffonarum diífcrepantíumtg coactum nationum ferum exercítum ín fumma confenlione perdíu contíauíffet, Illorum equítum fideli opera, toto eo bello vfi funt IVlar * celluseíus quefucceffores.| Marcellus creatustertíüm conful traiecíitín Sícílíam. fuc» us bp i à 1; Marcelli expe. ceifus ením Annibalis excítauít Carthaginenfes ad afferendam de ínteoro eam ínfulam : o 2$ ditio in Sicilia, xotifsímum quía omnía Syracufis perturbata poft necem Híeronymi tyranni fuerant, Qua decauía praemíferant eó Romaní quoque legíones& pratorem Áppíum, Eum pienti exercitum Marcello, ad genua fe proijciuntmagno numero Romaní milítes tate huíufcemodí,| Quíad Cannas cum Anníbale pugnauerant, partím fu onícíuerant, partím víui ín poteftatem hoftíum venerant tanta multítudíne, vt effe, ne químuros quídem tuerentur,putarentur Romani, Fuítautem adeó ito& magnoanímo&€ conftantíacíuítas,vt neccaptíuos, cum redímere ab Annibale líceret, vellet, ímo fenatufconfulto negarent: maluítqg vt vel ínterficerentur, vel aliam venundarentur.| Qriícang fuga euxferant,hosíufsít ín Sícílíam deporta. 'queínltalíam, dum cum Annibale effec debellatum, reportar, Hiergo Marn um,poftquam aduenít,frec [! i Romanorum à cade Cannenfl Mtagtatimitas, Ws quentesadiíerunt, fupplíces atque ad genua eíus procum. oneftum ordínem mílíitandí poftulauerunt,multo eíulatu lachrymísqg:re often luros pollícentes fe, alíquo ínfortunío potíus quàm ígnauía fua cladem íllam acceptam ? 1i^9 T fuiffe. Eos miferatus Marcellus petijtperlíteras à fenatu, vtlíceret femper fupplere ex )? islegionesfuas. V'eràm remultumagítata decreuit fenatus: Milítíbus ígnauis fenatuí & viderínihilremp.commíttendam effe. Sí M. Claudío fortaffe alíter víderetur, vteretur ijs: dum ne quís eorum corona vel dono mílítarí virtutis ergo ab imperatore donaretur. Hocfenatufconfultum momordít Marcel lum,ac cum reuerfus Romam effet,bello per^ petrato Sículo,exprobrauít fenatuí, quod optímef(ibi derep.meríto id negaílet, vt relcuarepoffettantum numerum cíuíum calamitate, Sub idem tempus prímum]lacefsítus iniurijs Marcellus, à praetore Syracufano Hippocrate( quí, vt ftudium fuum probaret Carthaginenfibus, fibi; tyrannidem pararet, ín finibus Leontínorum multam cedem ediderat Romanorum) vrbem Leontínorü ob(eífam expugnauit.nemínem tamen vío lauítoppídanorum. T'ransfugz tantum, quofcung; cepit, vírgís czefi& fecurí percufsí. -? Hippocratesautem nuncíum Syracufas praemífit, Marcellum omneís puberes eo ín opXído occidifTe. Inde tamultuantibus fuperueníiens vrbem occupauit. Igíturmouítcum wet; obfiomníexercítu Marcellus Syracufas,caftrísdj propemurum potitís, mifitínvrbemlega^ de; Syracuas, J et X md 1^5 Y, DE" mn tos qut 5yracufanos, quídactum ín Leontínís efTet, edocerent, Vbínihil profectum, quod non fuíarbítrij S yracufani effent, quía poteftas omnís erat penes Hippocratem, Y aop pugnarí vrbs. Pedítat omnem Appíusadmouit.Vlarcellus cum bus,omní genere armorum& mífsilíum ínftructis, íngentíq ponte ín ís conftrato,quó tormentum portabat,ageredítur muros,copía& magníficentía apparatus, fuaq níxus gloría. quz facileab Archímedeatque cíus machinamentis eludebantur. Horum ille tanquam operzprecíum níhil ínftítuerat,fed ea fe 5? tín Geometría velutiluferat. Prídem rex contenderat& índuxerat Híero Archímede, vtfpecíem huíusartísab intellectuín opus educeret,& ratíonem alíqua ex parte,per fen lum vfuiaptatam ín medíum proferret, namq celebratam hanc& decantantam mache nalemfcíentíam príncípes ceeperant mouere Budoxus& Archítas hacelegantíaílluItrantes Geometríam,& propofitíones à demonflratíone, quz ratíone& euídentía ex *tur,remotas cofirmantes fenfuí fubíeciís organorum exemplis. Vtíllam de duab. slíneísáà demonftratione alienam propofitionem, element&ü ad multa delíneanda Archimedes ma tbematicus. Eudoxusey Av cbitas,matbematici infignes, ic 31117 terc(Y(AYI1 cGlrinilire emo An L ruis lfr€ís& fectio(b Í anum uterg organorum moiitionibus expromplit,a curuís líneís& fe&tionib.in» n a Plato,ci* Archi medem. reprebenderit. Archimedes Hie vonis nauem devierfan, macbi"4 extraxit. Archimedes op pugnationem Martelli eludit. Lii lib, 4.. dec.5 Sambuca,macbi na muralis, Scorpio,tormentum. 1 Marcelli ftupor circamacbinas Archimedis. Archimedis mi ra ingenij prefantia. 3 I4 Plutarchi termedías quafdam deflectentes.| Vtveró infenfusacríter in hos inuectus quód corrumpere eos& perdere díceretbonum Gieometríz: qua ijs, quae cor ra effent,& ín notione pofítaaními,relíctis ad fenfuí obnoxía conuerteret,corg fus a(lumerer,vbí multum odío(i ocíj fordídiqg requireretur: íta eie cta& femota metría machínalis ars,díug à phílofophis defpecta delituít ínter artes militares. Archi medesatítad regem Hiíeronem,cuíus propínquus& amícus erat,tantula vi quantumlí, bet poffe fcripfit pondus moueri. Iactauít etiam ví nixus demoníftrationís, fi altera tetra fuppeditaret,dígreffum ín illam,hanc fe de fedefua emoturum. Id cum Hiero ftuperet, atq; vtín opus educeret cam queftíonem,oraret,molemq aliqua ínfigne à parua machí naoftenderetímpulfam:nauem oneraría ex regío emptà naualí,qua trahíín terram nili ingentilabore, X pet multos homínes no poterat, ímpofítís multís vectoríbus, onereg folíto,ipfe procul fedens,)non magno conatu, fed fenfim caputartemonís manu mous, rectam necvíquam hzíitantem,ac quafi per mare attraxít currentem. Obftupefactus rex perfpecta artís facultate,perpulít Archimede vt fibí machínas inftrucret,ad quamlí ugnandiratíonem, accomodatas: quibus vel ad propulfandum perículum, vd andas vrbes vteretur. Hís tamen vfus ipfe non eft,quód fere totam vitam ín umma fortunz índulgentía traduxerít. Tunc veró apparatus ille Syracufanísín tempore ad manum fuít,& ipfe cum apparatu machínator. V t ígitur muros Romaní ex idortí funt,pauor Syracufanos ftuportg ex metu defixit,níhil obfiftere CV duabus partíbus contra eá vím& víres poffe putantes. At vbí tormenta Axchímedes laxauít fimul mífsi, líaomnís generís, X íngentís ponderis faxa ín terreftres copías,horrendo fragoreatque impetu delata mifit. aduerfus eam vím confiftere poterat nemo,fed profternebant con fertím eos,ín quos íncíderent, ordínesqg turbabant. INaues edítarepente ex murísan, tennarum cornua, partím grauí ímpulfas fupernelibramento deprímebant, partím feri. P ivelroftro,ad eruíní mod&,cüm fufpendiflent ex prora,ín puppím ftatuebant, reamanuv deínde demergebant: aut per machínas íntusattractae€ rotate contraríos praeruptís fa xís,quz promínebantfub moeníbus,cüm magna clafsíaríori pernícíe illidebantur. Alíquotíes in fublíme nauís fublata,vifuhorrendü;hucatg illuc reuoluebatur, fufpendeba turd: donec deíectís nautícís atqj confixís muro,ínanís impíngeret vel decíderetremít fa. Inmachínam, quam ex ponte admouít Marcellus, fambuca àfimilitudíne organi muficí vocabatur, cum procul etíam adígereturad murum, faxum decem talentorü ex cuffum efft,alterum índe ac tertíum.atqy ea íngenti íncuffa ví& fragore,bafim conuulfe runt machinzlaxaueruntQq compaginem,atgy a ponte díuulferunt. Itaanceps confilj retró cum nauibus cefsit Marcellus, terreftrbusdg copijs fígnü receptui dedit. Conf, líum índe ceperütnoctemuros,fiqua fieri poffet,fübeundií: quía funibus vtendü Archínedícontentis erat,ínteríores mílítes íCtíbus tormentorü ratus fore:ítaqy tela, quod non 1o ínteruallo torquerentur, plane írríta cafura. Ille enímueró multo ante ínodata omníiínteruallo tormenta,& tela breuíora:fed qua mítte & crebra vulneraínferrent. Iam fcorpíones modícos paraexlatisina xíme fallere putarent hoftem,íterum grando ín eos mífsilium »rouoluta, velutad perpendículum ín capíta oppugnantíum, murí íngererentur ,receperuntfe. Cuuorum ex maíore ínter lita ítrages abeuntíum, nauíum'que collífio, cum lzdere uippe machínamenta Archímedes fub muro ínftruxerat ;antur fe, quód vnda malorum obrueret eos ex 0c , /nde R omaníarbítra AMUC Iv OIIHallidijitid nare, Marcellus tamen euafit faluus, f ,ínquít, pergímus ne cum hoc; atíonem naualem noftram ad mare defidens foed (os Centímanos fuperat, quí tantam vímín nos vno tempore íngefsít te iquí Syracufaní corpus Archímedís a];: omnes erant, l'orqueretaníma vna. nam relíquis ant,& falutem fuam protegaban :, vt fi vel funiculum velexiguum lí: » ipfo machínam alíquam mouere ín ipfos vocifer: nt, fugerent que: abíiftens Marcellus prorfus à conflícü : 1 ue frrídens artífv uenare Bríareo, sarmís hoftes folís níque cum tanta num ex muro nl L^ a n voftíum, quíbusfigerentut ex propínquo. V tígítur moení, 4o 0 a—— ro E o Mo 50. - o-"€v ceeoeeeemeeeeemeneemeeeeeemem M. Marcellus. i49 eamaltitudínem ingenij, tantasq praeceptorum diíuítías tenuít,vt cum per eanomen at queopíníonem fibí parauiffet non humanz fed díuínz fcientíe,nullum de hís relínquerecommentaríum fuftínuerít:verüm ílla ín parandís machínamentís induftría, atqué adeo omní, quz ad vfum fe applícaret& ad vtilítatem,arte pro humili€ fordída repudía t2, ín js tantum pofuerít ftudium fuum, quz praclara& exímía perfe, neque vlli aftrícia necefsítatí eflent: non coferenda quídem cum alijs,fed quae certamen excítent cum iatería demonftratíoni: cum ílla mole& fpecíe, exquifita hzc certítudíne& ví excel, latíncredíbilí. neq; ením ímplícatíores ín Geometría& contortas ma gís queftiones,ín fimplícioríbuslíquidíoríbusy conífcriptas clementísínuenías, Iddexterítati illius ín» o genijalfj attríbuunt, Alij ad laborem referendü putant potíus índefatígatum,quo quíduis eum efficere verifimile fit facile& cítra fudorem potuíffe. Nam fi quzras, per te non ínuenías demonftratíonem íllíus quzftíonum: ubi dídícerís, petuifle putes te eam vel tua fponte ínueníre. adeo ftrata eft vía atcp expedita, qua adíd, quod íntendít demonfirareperducít. Q)uarenon funt retjcíenda ílla quz de eo feruntur, à fua quadam& fa^ Arcbimedis Similíatí Archímedem perpetuo demulcítum Sírene,& cibi obliuiíci& corporis curam rem, relínquere folitum: cumqpraperetur fubínde ínuítus ad vngendum corpus& ad balneum, ínfoco figuras geometrícas exarare:& dum vngeretur, ducere dígíto líneas. tanta TORNA illum dulcedine artís captum& reuera ínflammatum fuiffe, Cümautem multa& pra, Archimedis indara ínueníflet, dícítur ab amicis& propinquis petííle,vt víta defuncti cylíndrum fphae fignia. 20 ram complectentem fepulchro ímponerent,ínfcrib erentq pro portíonem,quatenus fo lídum continens excedat contentum. Atque is Archímedes cüm eflet, ínuíctum fe vr. bem que, quantum ín ipfo effet, praeftítit; Dumtrahitur obfídío, Megaram Marcel. JMarelli vilusantíquifsimam vrbem Sicilíz ví capit.Expugnat etíam apud Accillas caftra Híppo» doriein siciciatis, czcfis plus octo millibus, càm munientibus fuperueniffet. Percurrít ínfuperlaré li4. Sícilíam.quo temporereduxít oppida à Carthaginenfibus,fudít que omnes quí confer refignacum ípfo aufi funt. Perobíidíonís moram Dama fippus quídam Lacedamoníus,nauígío foluens ex Syracufis,captus à Marcello eft, Huncredímere cum Syracufaní cuperent,& fzepíus de eo congredereturageret que, tutrím quae occulte capere milites pollet,propterea quód murus propter eam fuperabilís effet, contemplatur neglectam. 5o Quócumcrebró commearet& colloquía haberet, zftímata exacte altítudo eft ,acíca-: lecomparatz. Feftum Díanz Syracufaní agebant. Eumartículum,cüm ín vínumlu. Marcellus capit [ume effufi effent, captauít Marcellus:ac príuíquam ciues animaduerterent,non turrim eruit Lo modo tenuit, fed& murum antequam dilucefceret, corona militum compleuit, He,"^55. xapylum que effregít, IMouentes fe€ trepídantes ad tumultum Syracufanos tubarum cantus, fimulatque ex omní parte audítus eít,ín fugam omneis concítauít,perculít'que vehementet omnía teneríratos, At munítífsima& pulcherríma pars amplifsímatg re. flabat, Acradína vocatur,quód muro díuifaab exteríore vrbe efTet: cuíus vnam partem Acradina. Neapolim, Tycham alteram appellant.Has cum teneret,fub luce Marcellus Hexapylo ingreffus vrbem eft,eratulantibus omnibus eíus prefectis.Quí,vt ex fuperioríbuslocís Marcelli bum ^? vibem pulcherrímam maxímamdq fubíectam oculís vídit, lllachrymafle multü dícitur, t4. miferatusimmínentem calamítatem: cüm fubíret cogítatío, quam foeda facíes mox vrbís exprefentí,ac fpecíes díreptae à militibus futura effet. nam ínter praefectos nemo erat. Sracufe diriquímilítibus predam concedí vibís fibi poftulantíbus denegare auderet,cüm etíam ín» Diuttur. ftarent multí,vt ínflammareturatq; folo xquaretur.| Caterümíd planéabnuit Marcel. lus. Concefsít tamen, fed íd quídem etíà perínuítus, vt pecunía& feruítía przedze effent. Edíxit autem,nequís liberum corpus víolaret,ne'ue quem interficeret cíuem, vel ftupra ret,velín feruítutem raperet. Et quanquam eam adhibuiffet moderatíonem: míferandà tamen condítíonem exiftímabat íllíius vrbís,doloremq;aními ac maeftitíam velín tanta gratulatione preferebat, cernens omnía diuturna felicitate cumulata bonamomento ho ^» rz difsipata, Neg; ením mínus híc praedae captum,quam Carthagine poftea fertur.nam$r4cufana haud multo poft; captas prodítíone relíquas partes vrbís,pratter pecuníam regíam quae£'4« quanta, In zrarium relata eft,ví dírípuere. Przcipue cedem Marcellus Archímediís zgretulit. Archimedes oc» Eratille tum forte mente íntentus formís. Cüm autem ín eam cogítatíonem non anímü: 4r. niodo,fed& oculos defixiffet,non fenferat dífcurfum Romanori, neg captam vrbem. Cui cum ex improuifo fuperueniffet miles, quí fequi eum iufsít ad Marcellum: noluít Priusquam abfoluíffet propofitíionem,& adaptaffetad demonftratíonz.íta íratus miles firícto gladio Archímedem confodit, Alij authores funtíntercurrentem Romanum n 3 pt € IO Plutarchi ilico enfem íntettaffe ead necem diftríctum: illum veto(pexit, oraffe obnixe ve paulífperí fuftíneret,ut ne quod ín efi at, relínqueretm Mb 2i Hep& rude. fed milítem níhil care motum eum trucídauífTe, T'ertij memorant, dumfert ad Marcellum drantis ínflrumentama Si Mp aor ita tangulo| ínítur ad víffum modus, íntercurr: xtes milites, quía aurum íllum ínteremiffe. nam IM. arc ello quíden 1cafum eíus ac: orem auerfatum eum vt nefaríun n,& propínquis ín quilitis conftathabui(Te honorem, Sane Romanos c quídem extera nationes habebant ínfignes bello vites& fonmidabi, ifedcüm nullum fpecímen dediílentfacilítatís, vel humanitatis, vel ustum oftendí(Ie prímus Girzcís vídeture ffem:;gís infignes íu lítí w 1 extítít íllíus ín eos, quíbus quíd ne egocij erat cum ípfo, moderatío, mplurimas ciuitate se p íuatos benignitas: vt fiquíd de Aennentibus Svyracufanís confultum fuerít du: rius. jid exp« en ge ferenda js ram í fis odii ula VOR vídeatur. V num comemorabo exmul, M Pis h Sicilia eft Enguíum non fane amplum.fcdperuetuftum& Dearur Matres vocant, nobile. Acdiüicati à Cretenfib bus templum aít mt oflenduns Íquotac galeas:«reas cum ínícríptione partím Merionís partím V lí[sís, quí eas confecrauerunt, Huíc cíuítati ftudiofifsime partes Poenorum fouenti prínceps ciuium a auti orerat Nícías,vtad Romanos deficeret, líberríme agens& propa ilb in co on. cionibus, amentí AES;erfaríos coarguens.[lli opescíusa itia xuthorítatem veriti, íi: Ec tuerunt eum vír nctum tradere Poenís. Quo odagííam& afferu arí clam fe cum eílet odora tus,írrelígíofe locutus efiinss ilgus de Matríbus ,multaq; defignauítquafi ne'garet& c temneretreceptam opír ne emde prarfentía Dearum: gaudentíbus ínímícís ipfum fibi Auc 1 Marcelli cle- Ieeineon d 3 mentia, Eo uium oppidum. Plin.lib,s. €4.9. Matres dee m vltro ímmínentem« qi Ur ERA CUL Cüm eumíam íam prehenfuri eflent, eratín con , cione populus.Hic INícías cum verba ad populum dere quapíam delíberanda facere 1* ín media oratione abieci ít feínterram: paulod; poft, cum, v ttalíinre folet, immobile te nererftuporce 1cíonem, caputattollens€ circumferens, ful btremulá vocem grauemiy intendit, concítauítqy paulatím, Vbí cofpexit horrore B ilen tío defixum theatrum ,abíectop»xallío tunícag, íciffa exilijt femínudus, curfumq ad exítum theatrí tulít, Matrum fefurijsuociferans agi. Cumnemo ínijcere manüi homíníi prereligione neqpol»fifterc.o ae audere ed eden entomn es: extulítíe porta,nec vocem vllam vel motum, qualís lynv Or 1 om folet pratermi fit, Aftus confcía fociagg coníunx,aílumptís earum fi ipplexabiecitfe.Indepalantem íllum pra fe ferens teoppído excefsít íncolumís. atque earatíone Syracufasad Ita exinde facínora& contumelia: Enguínorum, cum od ái au lletqy fumere de fjsí upp licum, aftítit plenus| oed genua Marcelli aduolutus& deprecatus pro cíui: ta fractus ílleliberauít omnes: Nicí am verólato agro| ec mandauítmemoríz Pofidoníus phílofophus. Por iei Roimanaad propínquii& fuburbaná bellum, adfuí o, lijs Sy r4 illuftra 1 orandam vr bem,deportauitplurímaatq; pulcherríma| decorat vrbem, iie ením habuerataut víderat ante à omaillari um rerum polí p quícquam eratíbí huíufce elegantíz vel fabrefacti velícíti 1 econfperíisi referta, atq vndíq; tríumphalibus redímita| non placídum vel amoenum, vel metículoforü ü homínü fpe la-, tBootiz campos Martis orcheftri E Epamínondas ,Ae Roma Martis m, íta mea qui demfententía Roma j templum. ri verbís vtar, appelles, Vnde gratíor ad populi Marcellus Pin: t": LE J n. eealap 1 t inia hioru ze Graci ü haberentlepo gratamág varíetate pt abe l IN oíus IMaxímus, atr en SUUS get neris attig igit, E: ecuníà& opes egefsít, figna moueri ínterd fertur: I&elínquamus Tarentinis deos hofce íratos / Lin.lib.7.dec.s. inm Cod idum c coflaret vrbí,ín qua e 1*1 a um de homínibus: s deinde auod enutrít ft.) t re ^1 ca primum v | f i P SS quae mí uerun iu T fon 80 ind S compl ena 4^ Ure le at 1 t (A ry e ícutj 10 Ur l* :* Ls t q ;»ol P DUuaautemíi Ie€os tyr? aiiose ce cc Ct v 1 t nor ; 6 ll costa 5 acuti T " ati um,con anos ínímící eius oratione& 1.3 uc "e t neni utos ti "S l al nínírem« MI Q 131 1,€ Aix 4 antía apud íj Catus, 9 en. Quíer mmeoíu more« iatis Z2 Q1"ump 1 rfl 1C dorem fufceptam c "tatu liu ít "ani ind tC,1DiOru eros Sy d 1 sai P Y «c ^ j e" (T. iit I [ fte querímonía ni ? V 't príuatus p horrend habi jyXorum iutem not Omn :8iil f H & m non ex ma lI u 1 S "Ul S e da armat ; J38 IY cuipc IN t5 am aaret pr« im í | ; Ai iul 1 i 41 iik i d muli IC nifi quz bel i! 1 'um de rebi » i tís hoft t oratíonem iantíbu onc à ce ít I 1 i busa 1locut od í iQ c2 it rcellí íní nt,rud oue 1multa ín po i dí faceret. I Ort ] O ViCticX e c Qr k , sadídtemg vtmorís xr1i11 lpra iti ^ftow -t M 1T i p Ox V nvc arte,ne mat 1311TO AAA ce nt f 1DUS 11 1 1 s ti1 m tam fus ha ilum R Ví car 2 (s crat ». 212.5 cien Y af À quartum c en exiituiman » X. ptí hof )t1 noil enti tet: manum hof i ienac maof (Nr 41 Ia eruntaccuía iterre caete oO ) ra ufatum eum, iiiul e expl erat fumm ionem, mil mplo ex 'e curía eíectís, IV nv; ; terc menter conílernatí maí am folentteí, ys [z4 s eteros de I Í eorum a: i l A xta vífa efl terribilíor t efus»yracul (5 o» ie b X Ícatae 15 ! id H eísít Soc o GUCOrI "rííimperatoresr [lirprí itilíter í i X iac C 'es fu E lan 1 c MN » à nícun e jl, lo d n ] ] 1^ II ,1Il i (6, [OS ex d el ^ € 1 nta IC» C [e] al^ ex» oS e o í d. M4 Io] TCeuu ($ 4C» Lin.lib.7. dec. 1 Dictator nde dictus, TApud Liu.eft, Q.Fuluius. Marcellus prelio victus ab Att nibale. Marcelli feuera in milites fuos viclosoratio, Annibalis| de Marcello dicta, 152 Plutarchi cautus erat,dum expectat vt vnà cumtabefcentibus viribus extingueretur bellum, ti, mídorum€ pauídorum more medícorum,quí medícínam adhibere verentur, mortes dü morbü ínclínatío víríii tollat: parum recte cenfens patríz morbo mederi,|. Ac pti, mi magnz ín Samnítibus vrbes quz defecerant,venerunt ín poteftatem eíus.Ingétem numerum íbífrumenti€ pecuníz inuenít,€ tría millía militum Anníbalís,qui prefidi caufa erant íjs in locis relicti, cepít. Poft proconfule Cn. Fuluío ín Apulía ab Annibale cum vndecim tríbunís milítum czefo,atque exercítu etíam magna ex parte contrucíd;. to,perlíteras populum bonoanímo effe íuísít: irefeíam ín Anníbalem, vt pellat eum earegíone. Hiísrecitatíslíterís author Líuíus eftnon folum nonalleuatum luctum,fed| cumulatum etíam fuífIe tímore. Quippehoc Romani grauíus expectabant ímminens up: prateríto dífcrímen, quo Fuluío praftantior effet Marcellus: quí ílícó vt fcripferat, ín| Lucanos aduerfus Anníbalem tranfgreffus, ad Numíftronem eum adeptus eft: locog| plano,cüm ille edítos colles teneret,pofuit caftra,ac poftrídie ín acíé prior eduxit. Nec| detrectauít Annibal. Pugnatum eft acríter& díu, fed íncerta víctoría. Ab hora tertía| cum concurríífent,noxzgredíremít pugnantes. Poftero díeà foleorto eduxitíterum| copías,atque ínter czefa cadauera ínftruxit: laceffens Anníbalem,vt de víctoría,vtrí ce,| deret, dímícarent. Vbíille mouítcaftra lectis hoftium fpolijs Marcellus, fuisq cre, matís, veftígt)s eíusínflitít, Cüm ínfidías fubinde ille firuxiffet Marcello, haud po.| tuit eum vnquam círcumueníre. Tumultuarijs przelíjs, quae fuerunt fecunda omnía! Marcello, tantam de fe famam excitauít, vt cum tempus comítiorum ínftaret, vifum RP: fenatuí(it, alterum confulem potíus ex Sicilía reuocare, quám ínftantem Annibali auocare Marcellum.Cuí,vbí adfuit, íufferunt patres, vt dictatorem díceret Q.. Fabium,: Quippe nonà populo díctator, neque ab fenatu creatur: fed aut conful aut prator: pro concione, quem probauit dícít dictatorem. V ndeís à dícendo díctator appella-| tur. Alij, quod neque ex fenatufconfulto neque ex plebifcíto, verüm ex fua fente| tía, quz fibí placent,ímperet, díctatorem aiunt nomínatum. nam quz magiftratus de, cernunt, vocant Romaníedícia. At quía collega Marcellí, qui fuít ex Sícilía accítus,a,| lium dícere díCtatorem, nec mutare ínuitus volebat fententíam, ab nauigauit nocteín Sícilíam. íta plebs fcíuit, vt* O. Fabíus dictator díceretur,mandauít(qy per líteras Mar cellofenatus,eum vt díceret. Híc morem gerens díxit ex plebífcíto dictatorem: ípfive see ro ínannum ímperíum proconfulare prorogatum. Cüm autem conftítuífTet cum Fa» bio Maxímo,dum lle oppugnaret Tarentum, ipfevtínftando trahendot furfumatg deorfum Annibalem,ne l'arentínís venire poffet fubfidio,detíneret:ad Cannufium eft eum affecutus, Cuí(zepíus caftra mutantíac detrectantí certamen, vbíg ínftítít, Poftre t mo cum caítra metatum vrgeret, leuíbus certamínibus excítauít eum ad pugnam.fed: noxínípío ardore pugnantes diftraxit.Poftero díe oftendit fe terum armatum Marce, t lus,copíasqy eduxítín acíem. Itag; vehementi percítus dolore aduocatad concionem: Anníbal Poenos;orat(y vtad obtinenda príora decora acríter praelium íneant. nam ví-: detís,ínquít,vt nonlíceatàtantís víctorijs nobísrefpírare, nec quíetís efle victoríbus, I nílihunchomínem ímpellamus. Inde fignís collatis dímícatum eft, vbi euentus reí do^ s[er cuítíntempeflíuo flrategemate falfum Marcellum, Dextro cornu laborante duoded- I mam legíonemín prímam acíem fubet índucí. Ea mutatio, quía turbauít acíem, victo, t ríam dedit hoftibus,ceciderunt que duo millía feptíngentí Romani,— Marcellus poft N quam ín caftra recepít fe, aduocata concíone: Multa vídeo,ínquít,arma Romana& cot Á pora, Romanumnevnum quídem vídeo. Quibus, cum peterent veníam ,negauitvi t ctís darefe, daturum fi viciflent. Poftrídíe fe terum ín aciem educturum,vt príus vícto ríz quámfugze fama Romam perueníret.. Concíone dímíffa,cohortíbus quz tergade derant, íufsit pro trítíco hordeum dari: qua íta acerba fuere milítibus, vt cüm magnus numerus grauíter faucij forent, nemínem vnum ferantfuífTe,cuínon effet vulneribus trí l k ftíor ducis oratío,— Luce orta fagulum puníceum inftantís fignum pugnae propofi-"9I" tum ef, Cohortes íenomínía notatz, vtante figna collocarentur, poftulant,íd que impetrant."Tumrelíquas copías tríbuní educunt, prímam queacíem fubfidijs ínter fertís firmant. Quod vbí Annibalí annuncíatum eft: Papz, inquít, quíd hochomi ne facías, quinec bonam nec malam ferre fortunam potefi? Solus nec victor finit nos refpírare, necrefpírat ipfe ví&tus. Nempe perpetuo cum ífto dímícabimus, quí ferocize audaciz'que, qua profperís qua aduerfis rebus, pratextum pudorem habet. p Inde concurrunt acíes, Cüm anceps pugna effet, Annibal Elephantos índuciín| I* ríman "tí, tes "iP em idi ale dàm fed "ns wu ín 3i vec tía im CC, Ie )01ía m o cufauít eum ex fuperiore loco Bibulus. R efpondít Marcellus; fuccíncia vfi [3. m, tot laene le ) d» fn Tat 7e 3 a y eit (^ (ed el em víUS, lo^ 4t clo^ ft cot vi lo^ le |US trí fi- 5€ uc c ni^ nit ju et, ín im 1b M. Marcellus. primam aciern,atqy ín antefígnanos ímperatagi. Quí vbi conculcatis multis ilico ter turbauerunt figna, Flauíus tríbunus milítü fieno arrepto occurrítbe clephantum haflili percuffum ín fugam vertic.Ille ín proxíimü verfus& eum& fequen. tesauertít. Id cernens Marcellus,equítatum magno ímpetü immíttít turbatís,fubet que addíconfternatís pauorem,vt fefe mutuó obtererent. Equites acií facta ímprefsione ad caftra, vfq; Poenos cedendo ínfecuti funt, Maximam ftragem hoft I ediderunt belua. dícuntur amplíus octo millía cea. Ex Romano exercítu cecíderunt ttía millía,vulneratí ferme omnes fuere. Quz res noctís filentío caftra mouen tí Anriíbalí facultatem dedít longíus à Marcello receden dí:cupíentem ením infequi prohíbuit multítudofaucíorum. ltag; paruis ítíneríbus ín Campaníam mouit,a tg; vtreficeret mí lítes,SínuefTze eos per aeftate fub tectís habuit, Quía veró Anníbal,vt explícuítfe 4 Mar cello, velutfolutus omní metulíber cum exercítu Circunquag; vagabatur, vrebatqg Italiam. Romze Marcellus erat aduerfo rumore. Cuíus obtrectatores C. Publicíum Bíbu. [2720 quéntem vi 1 fàut^ beluís ,ac prímum lumtribunumplebís, ad fufcípiendam eíus accu(atíonem induxerunt, clo rum&€ ferocem. Is afsíduís concionibus cgít ad populum de ímperío eí ab'ogando. Quando Marcellus,ínquít,paulífper ín bello xercitatus,quafi ex palaeftra ad calida bal nea,corporís curandí caufa, fe recepít. Hís Marcellus nuncíatís praefecít caftrís legatos, Romamq ad diluenda crímína contendít. Et offendít íam inftructam fibi ex íllis calum nijsaccufatíonem. Stata díc ín círco Flamínio,quem ínlocum populus conuenerat,acus& fimplici oratione. Proceres veró& príncipes cíuitatís difleruerunt multa de magnítudine eíus rerum geftarum líberíus: monentes populum,ne peíores íudíces fe demonftrarent ho. Ite, timidítatís damnantes Marcellum,quem folum ille fugeret ex ducibus, molíreturdg perpetuo,cum hoc vtne dímícet,& vt dímicet cum caterís, Vbi tinem dícendifecere, cantumfefellít íudícij fpes accu(atorem, vt non folum abfolueretur à crímínibus Marcel lusverüm etíam quíntüm confulcrearetur. Iníto confülatu ingentem Hetruríze mo. tum, quz ad defectíonem fpectabat,comprefsít: ingreffus'que oppída anímos cíuium molut, Flínccum zdís ex preda Sícilienfi locat, quam Honorí& V írtutí voueratímpediretur à pontíficibus dedícatío:quod negarent vnam cellam duobus díjsrecie 9f dedicarí:íta ccepit addere alteram,iníquo anímo impedítam dedícatíonem ferens, eam. $^ ruscum eo fuííIe, Et ní cumulatus honoribus querem quodammodo ín omen vertít, Etfanealiamultaterrebant eum prodígía: vt, «des facra alíquot de coelo tactze,& quód mures inzdelouís aurum arrofiffent.Nunciatumfuít quoque bouem locutum,& cum elephanti capíte puerum natum fuperfti, temfuiffe. Quae cum expíarentur, facile non eft lítatum, nec í npetrata pax deüm. Quarearufpíces eum Romz glífcentem, ardentemq detínebant. Quippe nullus tanto vllíus defiderío rei inflammatus quifquam fuit, vt viríllead decernendum acíe cum Annibale, 1d nocte ín fomnís obuerfarí ídcum familiaribus& collegís vnum agítare, denique votum apud deos id effe vnum, Vt deprehendere ín przelío poffet Annibalem, Mihíveró videtur ambobus exercítibus muro vel vallo cínctís cupídifsíme congreffu. (et, multísig modís praeter quofuís ím. baflet, díceres fuuenilí agítatum ambi tione fupra quàm íd ztatís fenem decuerat, fuiffe.INam fexagefimü excefferatannum, «m quíntum confulatum cepit. Tandem facrís,& ijs que ad pacem deüm pertínent,ex atufpícum praícripto perpetratís,ad bellum cum collega profectus eft. Anníbalem ín. terDantíam vrbem VenultiamQ ftatíua habente, multís modis laceísíuít. Caterüm rem ill eprelio non duxít commíttendam.Cüm autem comperíílet cohortes alíquot Locros Epizephyríos, id eft occídentales míttí, fub tumulo Petellía ínfidms pofitís duo millía quingentos milítes occídít.Id Marcell ftimulauítad dímícandum.vnde propíus Ànní jyal f lem Ly aem caitra e peratores maturítatem fuam prudentíamq pro ra mouit. T'umulus erat ínter vtracy caftra fatís tutam ftatíone prebens,fed fyl ;ipeculasty ín vtrung latus conuexas habebat,& delabentíum ríuulorg tontes erant íihio,Q s? "uttubiecti oculis, Eumlocü mirabatur Romaní Anniíbale,cüm príor eo veni(fet, tam idoneum non occupauííle,fedr fedrelíquiffe hoftíbus.Illíveró comodus caftrís, multo tame tíam vtí maluit. Itaqy fagíttaríorum atq; haftatoriü ín faltu i condidit: certus comodítatem locíallecturos Romanos. Nec tatím ením fremebant vulgo ín caftrís Romanis occupandá e o alíter acft duces effent, ínter fe, quantas opportunítates prae aptior videbatur ínfidijs ea ro -^ 3g 1 e et "a4 aui (3 ir moadlenre irmaiient:? AMT noue€es Flauij trib. tiiilit.fácinus egregium. Marcellus fandit Annibalem, Tarcellus ácéu fatus 4C, Bibulo. Marceli quintus confulatus. Honoris ez Ví: tutis templum. Marcello oblata prodigia infaufla. Val. Max. lib.i. Cap. Marcellus fexagenarius quititun Cos, Marcello prodigia infa uff. Marcelli cedes, Marcelli pofteI$4. Plutarchi mouerunti Marcellum, vt iret cum paucís equítíbus eum fpeculatum. Ile accerfito 3, "xufpice, ímmolauít, Prímahoftía cafa íecurei fine capite oftendítarufpex. In fecunda caputfupra modum auctum apparuit, relíquatg vehementer lata comparuere, Ea cum f iberdte e príorum religíone víderentur, srofpicesmagisfe terrerííjs commoueríg often derunt: quód fecundum t unca& turpifsíma exta nimísleta ancipitem commutationis nouítatemreddant. Sed ením Fatum nec 1ents necmuvrustenet eneus, vtaítPíndarus.Ieitur collegaa ilumpto Críípíno, filíocg tribuno milítum cum ducentis vícíntí ad fummum equítibus, ínter quos Komanus nemo, fed erant Hetruící omnes, prater quadraginta Fregellanos,quorum vírtutem Mar celius& fidem vbig; perfpexe. u rat,proficiícitur. NNemorofus erat o opacusq; tumulus, ín cufus vertíce fpeculator confi debat,tectus ípfeab hoftium confpectu,fed oculís caftra Romana habebat fubíecta, St noab eoaccepto,i lli qui ín infidijs locati erant,nonante mouerunt fe,quàm prope ac. cefsic Marcellus. Tum fubító exortíomnes acíimul vndíg círcumfufi iaculis petere;feri re,fugientium terga czdere,refiftétíbus íaftare. quadraginta fregellani ij erát.Et quan, quam Hetrufcí ínítio fcm Ítatím arrípuerunt, hítamen globo facto propugnabant pro coníulíbus: donec Crífpínus duobus íaculís í&tus,equum ad fugam capíedam con uertít,& Marcellilatus lácea,lata cufpíde,fuít tr anfixen T um Fregellaní quí pauci fupererant,prolapf umc confulemrelínquentes, Marcello adolefcente& ípfo faucio ere pto ín caftra profugere. Cecíderunthaud multo amplít gu igínta, lictores quíng, & duodeuigíntí equ tes víuíín poteftatem ho iin umvenerunt. Crifpinus quoq; paucis poft díebus ex vulneri ibusiseniur Clade sb vtvno ín przlío ambo cófules caderét, anteaínaudiítaaccídit Romanís. Annibal czterav MOERS cede nuncíata Marcell ipfe confeftím properat ín tumulum. CMM ontemplantí, poftquam díu€ robur& fpeciem coi Yiderauítnullum díctum exciditar m ,nec Leticiom vultu,vt alíusfor, taísís acrí€ graui fublato hofte,przefe tulít(edad ínfperatam morte mobftupefcensan nulo eius FEE corpus exímíe ornatum& cultum honorifice cremauít. R.elíquias ínar genteam condítas vrnam í iníecta aurea coronaremiífítad filium. Cüm autem ín ferentes vrnam INumídz quídam delatí molírentur eam auferre, repugnantibus íllís ví erípuerunt,proteceruntq offa. Quo nuncíato ada ins WMa xl:Qu àm níhil,ínquít, pote fierí inuíto deo. Numidas inde fupplici affecít, neque vitra deferendorum ofsíum vel coliágendorum fuít eí cura. quód nímírum fato quodam íta ínconfulté cecídiffet,& inhumatus íaceret I Marcellus. Ita Cornelí us Nepos,& Valeríus Maxímus memo riz prodídere.| Líuius& Caefar Auguftus delatam ad filíum vrnam fuiffe ,« elatum magnífico funere, authores funt. Monumentum extra ea quz Romze fuerunt, Mar, gymnafium extítít Catanze t Bicili ize. Signa& tabulz píctz ex ijs, quz detraxit racufís, ín Samothracía ín templo deorum, quos Cabíros nomínabatur, pofita, & ín de Mínerua Líndí, quoloco ftatuz eíus,vt radít Pofidoníus, hoc addítum epi ramma fuít: Incensbic patrie lum en Rome fuit hofpes, Stemmate Marcellus Claudius ex Mobili Te d, quaterg, fuit con(uldum bella geruntur, Jt]; bostes acie[i fustulit iNmumeros. Proconfulatum author epígrammatis,quem bís gefsit, quíntg confulatíbus annumerz uit. Clar a efus progeníes ví[qp a: d Marcellum fororís Augufti Octauíz filíum,quem edi dit ex C. Marcello pertínuit. Isín eedílítate fponfus decefsít, cum Caíarís filíam noníta pridem ín matrímoníum duxi(Tet.In cuíus honorem& memoría mater Octauía biblio, thecam dedícauít, Caefar theatrum,quod nomíne Marcelli ínfcrípfit. PELOPIDAE CVM MARCELLO C ARA T1O. "m [6] Lg es Ek ida comperí. Quorum íngenij morumQ; cum fumma(it confenfio: quía Fi S rtes ambo& impígri& anímofi excelfidg fuerunt:ín eo duntaxatapparet x] díuerfiras, quód per multas vrbes,quas ín poteftatem redegit, cedem ed FC Epamínondas€ Pelo opídas víctería potitínemínem vnquí íntere - C funt ,qua memoratu dígna apud híftorícos de MI. Marcello& Peloj pí : M. Marcellus. n interémerunt,neque ciuitatibus libertatem ademerunt, Thebanos etíam ferahthnon íta à in Orchomeníos fuííTe praefentíbus illís confulturos. Res gefta míríficze& ampla Mar à cellí aduerfus Czallos.vbí paucifsímís equítíbus vallatus,íngentem equítum fimul€ pe R dítum numerum fudit fugauítqs: quod ab alío duce haud temere apud rerum ífcríptores a reperías factum:hoftíium(g ducem íüteremít. Ad quod decus cum contenderet Pelopi, das,non eft íd affecutus:fed interemptus à tyranho,& ante effectum occupatus eft, At hís Leuctrícam tamen,& íllam ad T'egyras nobilífsimas maxímasq; pugnas opponas. ! Furtím vero& ex ínfidijs non extat tes vlla gefta Marcellí,cuíufmodi Pelopída,cüm re s diretab exílío& tyrannos Thebis ínterímeret: verüm hoc multum pra omnibus, quz ; geftaín vmbra& aftu fuerunt, vídetur commendandum. lam Anníbal tertíbílís hoftís NU M & durus vrgebat Romanos, ficut vtíc; Thebanos tum Lacedazmontj. Verüm hos ad M Tegyras& ín Leuctrísfufos fugatoscp fuiffe ín confeffo eft à Pelopída. Anníbalem Mar í cdius,vt Polybíus author eft;ne femel quidem fudit,fed ínuíctum apparet ad Scípíone í ví(quepermanfiffe. INos Líuío, Carfari, Cornelío Nepotí,€ ínter Girecos regí Iubze cre " NE fufum,fugatumg aliquot pugnísa Marcello Annibalis exercítum. fed parü pro» t fecerunt ille víctoríae dfummam. Apparet autem falfum alíquo modo ín illis certamí» s nibus fuiffe Poenum. Atmiíríficum fane meríto fuiffe videatur, quod tot fugatís exer ? citibustam multis ducibus ceíis,deníg; poft totíus pene confufionem Romani imperij, : pares Romanís anímos ad congredíendum fecerít cum hofte. Qui enim ííngétem illum o vr inucteratum tónorem pauoremd exemit, atque animum de gloría& victoría cum 3 hoftibus concertantem milítibus reuo cauít,erexit, contirmauit, Vt non facile víctoríam L concederent, fed de ea decertarent p ugnarent que: vnus vír tuit Marcellus, Quos ením li alsiduze clades atfuefecerant, praeclare vt putarent fecumagi; fi fuga elabérentur Anni y bali: hos docuít ífgnomíniofum atbítrari,fi vícti íncólumes efTent;ne faterentur vel tan» ullum fe retuliffe pedem:& nifi palmam tulíffent,vtangerentur. Etquando nullo vn» quam prelio Pelopídas,cum ipfe praeffet exercitu, fuperatus fuít: Marcellus autem plu : rimas víctorías ínter zequales fuos retulít:íure fane ís, quínon facile víncebatur,fuít cum M inuiciifsimo,ob plurímas victorías comparandus, At ením Syracufas cepít Marcel, T lusille Spartae potíundz fpefruftratus eft. Atqui magis arduum meo íudicío fuit pro^ o PiusSpartam figna mouíde,& prímum mortalíumtranfiffe Eurotam armatum quam "s domare Sicilíam.nifi fane Epamínondze cítíus íd factum, quám Pelopídze(icut prelium v etiam Leuctrícum,attríbuendum cenfeas: Marcellí vero rerum geftarum illíb ati& ín» / tegrum decus effe.namq; Syracufas folus cepít,Gallos abfq collega fudit fugauítd. de^ 4 nic cum Anníbalenemine focío,deterrentíbus eum omnibus certauít,mutatag; bellí fa deduxad audendum prínceps extítit, Exítum certé neutríuslaudo horum, ímó íngé t mílco X angor ínopínato ífto cafu, Equidem admiror ín tot conflictibus, quot deficiat . diesrecenfentem,ne vulnus quídem accepíffe Anníbalem. Commendo etíam ín Cyro i pedía Chryfantem, quí fublato enfe percuffurus hoftem,vt fignum receptui datum eft, T5, 7 13] z omilithoftem,placídeq;& modefterecepítfe. V erüm Pelopídam excufattamen, qua M? pugne artículo ardentem ad perfequendam poenam non ígnaue excítauit,íra. Primum efl vt incolumis fiet viétoriam ^ M Dux afTequens,[ecundum bone[lé vt o etat, Jed 7| 3 l vtaít Eurípídes: tum ením non incommodum oblatum, fed actío dícítur decedentís , mors. Iam preter flammam Pelopidz etíam ví&torize finís, quí ín cede pofitus tyranní i eran oculis fubíectus,non omnino rapuít illum ínconfulte. quíppe alíud,cum tam prz d Car X fplendída contunctum matería nó íta obuíum erat arrípere decus, Marcellus vé i I»cumneq; magnopere ex re effet,neq; feruor mentem eíus, vt fere ín praefentí folet di Íctimíne,moueret de gradu, przecípítas femetípfe, ínexplorato íncídít in perículum: quí is,[ed ante curforís cuíufpía vel fpeculatorís more, quíng; confulatus,tres uium r.'itoríarum( parta de regibus decora,mercenartjs Poenorü Hifpanis Nu» cit conculcanda:vtvelillí ípfi eum ínuíderínt fibi fuccefIum: quód vírum in^ nosfortifsímum,potentifsímum,acclarifsímum obiter ínter Fregellanos op^ ^ ratores, Hzec nemo nosanímo accufatorío,fcd vícem illorum ipforuni a ía eos, eorum(ig virtutem retulílTe exiftímet: cuí, dum vítam fpiri ,'elíquas dotes fuastulerunt expenfas, tanquam fibí, non patríz ; mícis perirent.— A. morte Pelopídz focij, pro quibus cecí» runt; hoftes, à quibus fucrat ínterfectus, Marcello,— Optan S dum Marcellus vcb, geftis Pelopide antefertur. Rerum geflavi modus Marcelli cz Pelopide, Marcellus. aiimos Romntánorié erigit, Precipitatia i& duce vituperata da. Plutarchi exeufatio,quod libe» re de claris yiris iudicet, Pelopide eo Marci: furis diucrfum, tj6 Plutarchi dumillud& fortutatum. Sed excellit preftatq; gratíam repetnidenti beneuolentizho; riorans infeftantem virtutem íriimícítía.(iquídem vírtushichonorem fola védícat, íllic commodunmi& fructus potius quàm vírtus diligitur, Annibal DONATO ACCIAIOLO VEL INTERPRETE, "yel authore.; jt: PRIMI Punícibelli quod Carthaginenfes cum populo Roma. ,, 3^ B no geílerememoría repetatur,multi imperatores nobís occurretquí lexrebus geftísgloríam confequutí,celebrem famam fuís pofterís reli d querüt.Sed ex Poenorum ducibus nemo eft, quem omnes GrzdLa j cinícy fcriptores magís extollant, quàm Hamilcarem Annibalis pa, I rrem, cognomento Barcham,virumiine dubio preftantem,& reí mi, d*|litaris,vtín illa quifqy etate poterat, perítifsímum.Is prímum ín Sícilía Romanorum impetum, qui multas ínflixerant fuz reipub. clades, díutíus quàm pare,| rat fuftínuít. Deínde Aphríco bello, cüm mercenaríj milites fedítione facta rem Cartha gínenfiumín extremum perículum co níecííTent,fic ftrenue incendium íllud reftínxit,vt fitomnium fententia iudicatum, ea tempeftate vníus Hamilcarís opera patría fuiffefer, uatam. In Hifpaniam poft haec cum imperio míffus, quo tempore Annibalem puetum fecum duxíífe tradítur,cüm multa gefsiffet memoratu dígna,tandem nono anno,quim ín cam prouíricíam venerat,adueríus V etheones fortíter pugnans íntertjt. Poft Hamil. carís mortem, Hafdrubal eíus gener, quem Carthagín enfes fauente factione Barchína exercítui prafecerant, octo ferme annos ímperíum obtínuít. Is Anníbalem nonmulto tempore poft interitum patrís, repugnantibus etíam alteríus factionís príncípibus, ín Hiípaníam vocauit, vt(icut antea puer víuente Hamilcare coeperat bellícís artíbus er , diri(ic etíam tuncrobuftíore atate perículís, laboribus, ac omnibus offícijs milítaribus ; affuefceret. At veró et(i ab ínítío memoría patris no parum fibí ín exercítu profuíffetad Annibalis in2c-£aiorem concilíandum,pauló tamen poftea fua operaatgp íngenío factum eft, vt vete 4 punt. res milítesalíorum ducum defiderío depofito,hunc fibíanímo proponeret, quem prz cípué imperatorem delígendum putarent. Omnía enim qua magno futuro duci expetenda effe videbantur,abunde Annibalíaderant:quíppe erateí confilíumad egregiafa cínora promptum. Confilío autem necy índuftría, neq; audacía deerat. INulla perícula, nulla íncommoda corporís,qua cateros remorari folent, X à rebus gerendís abducere, ínuíctum anímí vírum terrebant. V ígílare,feftínare, cuncta obíre qua aut ftrenuo míli te,autegregío imperatore dígna videbantur. Hís artibus Annibal fub Hafdrubale pet Annibalis in vé tríenníum meruit. quo quídem tempore adeo totíus exercítus fauorem fibí concilíauit, silitari tolerat. vt(tatím poft Hafdrubalis mortem,íngentí militum confenfu, ímperator fit appellatus, ta. Quani prerogatiuam milítarem,fauente factione Darchína, populus Carthaginenfisfi- ,| ne controuerlía comprobauít.Sex& vígíntí annos cüm eftímperator ab exercítudeda.| ratus, Annibalem natum comperío. nouem ením annor fui(le conftat, cüm eum patet| ín Hifpaníam duxít:atq; ab eo tempore víqy ad ínterítum Hafdrubalis, autore Polybio, feptem€ decem numerantur anní. V erüm ex quo díe Annibal exercitum actotíusrei, à ! | " "1 Annibalis ee nus. 3o pub.admíníftratíonem fufcepit.nonlongam moram interponendam putauít, quín po »ulo Romano,quod multóante anímo agítauerat, bellum ínfertet.INam erat eí índígna Annibalis odij tío primum aduerfus Romanos,ob Síciliam Sardíníamq aii(Tàm, cum omnibus Ca in Rom.cauJe. thaginenfibus pené communís. Accedebat deínde príuatum odíum,& quafi hzredit ríum ab Hamílcare patte acceptum: quo nemo alter ex Carthagínenfium ducíbusno míni Romano fuerat ínfeftíor. Tradítum quoq; memoríz eft, Hamilcarem facrificantt eo tempore quo ín Hiífpaníam profectíonem parabat, Annibalem admodum puerum íurciurando obftrínxiffe,cüm prímum per aetatem líceret,populi Romani fore ínímici. Cuíus quídem reí memoría X acerba fanérecordatío, velutí quedam paterni odíj í: co,ante oculos iuuenís verfabatur,anímumgq; vrgebat, vt ea femper moliretur, qua ade (.. Q4, Uertendum Romanum imperium pertínerent. Praterea factío Barchína frequentibus Barchinfaclió, ftimulís eum íncítare non defiftrebat, vtarmís& ímperío opes quàm maxímas compv raret, Ha igitur tum publíca tum príuatz caufze càm Annibalem hortarentur ad fufci pie Annibal. I;7 piendum cum Romanís bellum, ferox iuuenis occafionem nouatnidarum rerum ex tali á matería cepit. Erant ín Hífpanía per íd tempus Saguntíní,quafi medij ínter Romano rum Carthagínenfiumtg fines,íure foederís ín libertate relíctí: hípoftea fe totos Roma nís erant, ínítacp focíetate Romani imperij fidí(sími cultores habebantur. Quare Át conftituit anímo, níhíl opportuníus fierí poffead elícíendum Romanorum i^ endíum, quod fibi optatífsímum erat, concíitandum, quám Saguntíniós at^ | xy laceflere. Sed priufquam focíos populi Romaníaperte adoríretur, ftatuít ín Ic: das;alíosqy trans Iberum populos exercítum ducerejacíjsad dedítíonem compulfis,alíquam Sagunto nocendí caufam reperíre: qua non tam medítato confilíoà fe illa1: m,quáma Saguntínís cotractum bellum víderí poffet. Prímum ígítur Olcadum genui tead dedítíionem compulfa, Vacceos deínde aggreditur, agros depopulatur; oppída Jli permulta expugnat, Hermandícam& Arbocolam vrbes opulentíísímas capít. Ac íam A ropeomnem regíonem ín poteftatem redegerat, cüm plerique ab Hermandíca profu "m cite inuicem confirmantes ,aduerfus Poenum coníurant,multitudínem cogunt,exules K. nfocíosfibi adícilcunt, deínde períuadent Carpentanís, qui ibífinitimí eratit; la vtcommuni confilío Poenum ín redítu fuo níhíl tale expectantem ínuadant. Facile ín , incfententíam difcedentes populi bellandi cupídi, recentíbusqy íníurtjslacefsití,arma la apíunt,acíngentí multítudíne coacta( erant ením fupra centum millia) Annibalem vt 1 redeuntem ex Vacceís prope flumen Tagum adoriuntur, ad quorum confpectum t" du fubito conftítere Carthagínenfium figna, toto(g agmíne pauor& trepídatío fuít. INec m ambígitur, quín Poeníeo díe ínfignem cladem acceptuti effent, fi repentíno hoftium m aduentu commoti,praedad onuftí,cum ferociísímís gentíbus conferuí(lent manus. Sed il rouídus ímperator Annibal haec anímaduertens, praelío fuperfedere flatuít, atque ibí à caftra pofuít, Proxíma deinde nocte quanto maxíme filentio potuít,copijs amnem tra» D ductis.locum ea parte qua tranfitus hoftífacillimus dabatur,ab omníprzfidío vacuum íi relíquít,vt partím fimulato metu,partím occafione oblata, barbaros ad tranfeundum flu t menallíceret. INec vírum, quíaftutía omnes duces ectatís fuz fine controueríia fuperaM. uít, opíníoín decipiendo hofte coníilíumdq fefellit, Barbarí enim natura feroces, mul d titudine quoque fua plus nímío fidentes, dum Carthagínenfes perterrítos effe arbítran t E Unmagno ímpetufeínaquam profjcíunt. Hos incompofitosímplícatosQq; príus quam omníno flumen traíjcíant,equítit n,mox omnibus copíjs aggredíuntur Poe» d ní;magnocg eorum numero interf ,relíquos ín fugam vertunt, Poft hanc víCtoríam h cunditrans Iberum populi dedítionem faciunt, praeter Saguntínos: quí etfi Anníba, la lem fuis ceruícíbus ímmínentem confpicíunt, tamen populi Romani o cíetate confifi, » detenlionem tu(cipíiendam putant. Rom am quam celerríme legatos mittunt, qui fenali tum doceant, quanto ínp erículo res eorum fint,& aduerfus acerrimum hoftem íam fibí " vimhaud dubie ínferentem auxilium petant, Víx Saguntínorum legatí ex Hífpanía di, "| icefierant Romam profecturí,cüm Poenus íam ínapertum bellum prorumpens, omni, e, Puscopijsad obfidendum oppugnandumqg Saguntum accefsít, Quod vbí Roma nun fi al 4o catum eft,agítatumq ín f enatu de fociorum íníuría, mítí fc ententía decreuerunt patres, ds vtP, V aleríus Flaccus,& Q.Fabíus Pamphilus ad Annibalem mitterentur, vt à Sagun n to recederet: qui[inon pareret, Carthagínem ire íufsí funt, ad ducem ípium pro víola^ i to icedere depofi cendum. Hos oratores audítos efle ab Annibale uana que abeo tulit ei^ ferefponfa Polybius refert: Líuíus centra, nec auditos, necín caftra admíflos Ícríbít, ii Ambo tamenín eo conueníunt, quàm prímum ín Hifpaníam,deindeiín Aphríca profe T ctos, Cartbagínem venífie, expofitísq; patrum mandatís/fic aduerfam habuiffe dícuntfa ii cionem Darchínam,vt neglectí defpectíg re infecta Romam redirent. Erant omníno ui in fenatu Carthagínenfi factiones duz, quarum altera íam indeab Hamílcare cogno» €: mento Darchaínitíum trahens, Annibal filío quafi ex hzredítate obuenerat,aucta que s$" Intantas creueratopes, vt domi forísqy inomníre decernéda fuperior haberei Ur. AAitera vero príncíipem hab ebat Hannonem, viri grauem fumma ín ea repub, dídi Snitatis,toga tamen magís quam armis egregium. Is ea tempeftate qua legati Romano. er rim varthagínem venerunt queftum deíociorum íníurijs, folus fuitle tradítur, qui om. y ni prope repugnatefenatu, foedus cum populo Romanoferuandum cenfuit: monuítg jd 135€o cauerent bello, quod extremam erat fuze p attíze perniciem allaturum.In quo fi T-ittaginenfes non tam anímum Hannonís quam eíus coníilíum refpícere uolui(Tent, c* pacís potíus quám belliautorem audíendum cenífuiíTent fanctíus fibi fuaedg reípub. | o ens Cotiiuratio Hi» fpanoriin Anhibalem. Anttibal in S4guntittos, Cartbaginenfiic factiones, 158 Plutarchi foretconfultum. At illi vnius iuuenis feu furorem feu cupiditatem fequuti,tantorum ma tapittis invep, lorum,quae poftea ín fua capíta redundarunt,ex eo tempore occafionem dedere. Quo. gubernanda,o- Circa fapíentes viros,&Coptímos rerum publicarum gubernatores,finem magís ín rebus pumiiconfili, humanis quáminitium fpectare,& príufquam ad arma bellatg prorumpát,expeririom, nía confilio decet. Caeterum Saguntíní per ídtépus quo ab Annibale obfefsi funt, cüm prater íus fasqp fibi bellum ínferrí víderent, plures menfes obftínatís anímís obfidione tulerunt. Ad extremum multítudíne homínum fuperante Poeno(ad centum enim€ " quínquagiínta millía habuifTe ín armís credítur) cüm íam magna ex parte díruta mcenia eífent.excídíum vrbís expectare maluerunt,quam ín acerbífsími hoftís poteftatem ve, Sagunti capti, níre.Octauo menfe quàm coeptum oppugnari,captum Sagütum quídam autores funt: Y quibus nec Líuíus affentírí vídetur,nec alíud certü tempus obfidionís íllius ín: medíum afferre. At veró expugnatio huíus opulentífsímz vrbís, coeptís Anníbalís multis inte, bus adíumento fuít. Nam cíuítates nonnullas,quz Puníci ímpertj pertaeíze metum defe tionís przbebant,exemplo Saguntínz cladís ín fide retínuit, mílítum animos confir. mauit,dítato exercítu íngenti praeda.Precíofa munera ex fpolíjs Saguntínorum Cartha ginem mífit, quibus fibí prímaríos obligauit cíues,paratíoresqy reddidit adfuturumbd lum,quod cum populo Romano, non ín Hífpanía, vt multí arbítrabantur, fed ín Italia fib eratínanímo gerere.Interhzc legati Romanorum cüm ín vrbem à Carthagínere, dijífent,vana quz ibí acceperantreferentes refponfa,& fub idem prope tempus excídíü labentí reípub.focíorum,opem'queín extremo perículo poftulantínon fubueniffet.Ita plebs patresty íncredibilí miferícordía moti,fimul indignatione accenfi, confules prouíncías fortiriíubent.P. Cornelío Hifpania, T.Sempronío Aphríca( hí enim tumconfufes erant) cum Sicilia euenít. Legatos deinde Carthaginem mittunt principes cíuita , tís,quí coram fenatu poft longam dííceptatíonem de foederum íure, cüm femína future contentionís quafi ín confpectum omníum effudiffent, magnadqp ferocítate obtuli(fent na bellum, Carthagínenfes contránon mihore audacia oblatum fufcepere:malo tame cov Annibdlis confi.(ilio, vt pofteares ipfa& bellí exitus declarauit. Verum Annibal cognítís ijs qua ín fe, lide Itali il^ nati Carthagínenfium acta erát,cüm íam tempus effe arbitraretur, vt ficut ab ínítíoin: wadernda. ftítuerat,[talíam peteret,resneceífarías ingenti ftudío parat, claffem ínftruít, ex fidí(si, mís cíuítatíbus auxílíaaccerfit,omnes copías Carthaginenouam conueniíre fubet.Poft hzc Gades profectus, ante omnía commodífsimum effe ftatuit, opportunís cuftodijs Aphrícam Hifpaníamdq muníre,ne dum ípfe ín Italiam contendít,vacuz ab omni prz fidio Romanís relínquantur.Itaq; ín Aphrícam prímum mittít equítes mille& ducentos,pedítum exHifpanís tredecim millía. Deinde ex díuerfis cíuítatíbus A phríca quatuor míllía peditum euocat,quos Carthaginem tueri ííubet, obfides fimul habíturus& mílítes.Hífpaníz auté praficít Hafdrubalemfratrem,eíg; relínquít L. nauium claffem, & ad duo millíaequítum,pedítum veró ad duodecim millía. Atcy ijs pracfidi]s vtranque prouíncíam firmat,nó quía ea fufficere arbitretur aduerfus Romanas opes,(i molesbdlíautín Hífpanía, autín Aphríca fuftínendaforet: fed quód hac fatis effe exiftímet,ad hoftem fuís finibus arcendum, dum ipfe terreftri(tínere exercitum ducens bellum ínlt2 liam transferat. Sciebat praeterea populum Carthaginenfem pro magnítudíne imperij facile poffe càm vellet,nouas copías parare,necfolum reficere exercitum domií, fi opus eflct fed etíam fupplementum fibi ín Italíam míttere. Exquo ením graueac perículo fum bellum mercenaríorum índígnatíone contractum à fuís ceruicíbus depulerant;Hs milcare prímum,deínde Hafdrubale,poftremo Annibale duce contínenter victores,ità Punícum ímperíum auxerant,vt ea tempeftate qua Annibal ín Italíam venít, lógelateg j corum paterent opes.Nam omnem Aphrica oram, qua noftro marí abluitur,tenebant, Punici imperij ab arís Philenorum haud multum diftantíbus à magna Syrte, vfq; ad Columnas Herc amplido,^ lís.Contínetealongítudo duo millía paffuum. Tranígrefsiq; paruum fretum, quod phrícam Europamqínteríacet,omní prope Hífpanía potíti erant, vfque ad Pyrenaum montem quí eam prouíncíam a Gallijs díuídit. Hís rebus ín Hifpanía atque Aphríca conftítutís, Anníbal Carthagínem nouam reuertítur,vbi íam copía ínftructze, parata ín armís erant, Quapropter níhíl vltraexpectandum ratus,aduocata concíone,mílítum anímos verbís confitmat, fpem magnarum rerum proponit fertilítatem Italiae pradícat, amícítíam Gallorum commemorat. Demum hortatur vtlztís anímís profectionem ít fcipiant, Sequentí díeà Carthagíne mous, per maritímam oram ad Iberum ducit, Sunt qui Saguntínum nuncíatum effet, fera tandem populum Romanum poenitétía cepít, quód, n | 4 li qi bi iu fi t u ^ n w€-—V Dv oeOz oca i )^ la ta , : f, u Annibal. 159 quíproxima hocte quiefcenti Ánnibali uuenem admirabili fpecie vifum in fomnis tra. dunt, hortantem prímo vtíe ducem ín Italiam fequeretur,deínde cum magno ftrepitu ferpentem apparuifle rare magnítudínis: cupíentí que fcire quid nam íd portenderer, vifum fibíaudíre vaftítatem Italíz effe. Nec mírandum fuiffet, fi íntentze Anníbalís cu rz cogítationes'que vehementes, quibus ille vígilans bellum Italicum agitabat, quaf^ dam nocturnas peperifIent fpecies, nunc víctorie, nunc cediís& íncendij, alía, rum'que bellí calamítatum fimílítudínem prz fe ferentes. Fit ením ínterdum ficut Orator ínquít, vt cogítatíones fermones que noftrí paríant alíquíd ín fomno tale, quale de Homero fcríbit Enníus, de quo videlicet fepífsime vígilans folebat cogitare jo&loquí. Annibal fuperatís Pyrenaís iugis, concilíatís'que fibi multis donís Gallorum anímís, paucís díebus ad Rhodanum venít. Rhodanus amnís nonlonge ab Iftri R he: ni quefontíbus furgens, octíngentís prope emenfís ftadíjs ín lacum Lemannum fe con dit: índe egreffus ín occídentem fe vertens, Giallías aliquandiu dírímit, Ararís que& aliorumfluminum accefsíone no medíocríter auctus, tandem ínter Volcas& Cauates pluribus capítibus ín mareínfluít. V olcarum gens ea tempeftate círca vtranqueripam colebat Rhodaní, homínuntabundantífsíma erat,& ínter Gallícas gentes opulentiífsíma.Híprímo Annibalis aduentu amnem tranferefsi, conftíterant ínrípa flumínís,, vt Ponos tranfitu prohiberent. Nam czterís pacatís Gallís, hos neque donís capere Ane nibal, neque metu compellere potuit, vt amícítíam experírí quàm vím Carthagínen, 20 fium mallent. Igitur dolís cum talihofteagendum ratus, Hannoni Bomilcarís filio pra cipit, vtoceulte Rhodanum tranfmíttat,& cum parte copiarum Gallos,nil tale opinan. tesadoríatur.Is vtímperatum erat, longiore ítínere progreffus, vbí commodifstmum ví fum eftflumen tratjcít,& círciiductis coptjs príus ad hoftium caftra peruenít,quàm pla^ néabhís víderí, aut quíd reí gereretur cognofcí poffet. Gallí clamore d tergo audito, cüm neque confilij habendíneque arma capíendí fpacíum daretur,& íam à fronte ínfta rct Annibal, pluríbus nauígtjs ad traijcíendum paratís,fubító caftrís exceffere,& quan tum curfu ac víribus efficere potuerunt,fe ín przcipítem dederunt fugam.Sic igíturad. uerfatipa hoftibus pulfis,relíquze Carthagínenfium copíx incolumes traducuntur.Inte rimcrebrírumores de aduentu Anníbalís ad P. Cornelium Scipionem, quípauló anté 3o Miáfsilíam venerat, deferebantur. Quae vt certíus cognofceret conful,alam lectífsímorü equítum ad exploranda confilía hoftium mittit. Quibus vt mandatum erat celeríter pro ficifcentibus,quíngenti Numidae equítes obuíj fiunt, mífsi& ipfià Poeno fpeculatum Romana caftra, Nulla mora íínteríecta eft, quín przlío contenderent. Pugnatui eft a, criterab vtrífque."'andemfuperiores Romanímultís ex fuis amifsís, pluribus ex hoftí bus czfis,relíquos ín fugam coníecerunt, Pofthac Annibal certíor factus quo ínloco Romanorum copíz effent;agítare fecum coepit, praeftaret/ne ceeprum íter ín Italiapro^ fequían aduerfus przefentem confulém exercítum ducere,& euentum totíus reí experí^ tí, Cüm multzevtrínqueratíones occurrerent, tandem fluctuantem anímo Boíorumle, gatíín eam partem traxerunt,vt omníbus rebus poftpofitís ín Italiam cotenderet. Nam 4o Dori iamantePyrenzí montístranfitum,legatis Romanorum per fraudem captís, Man lio prtore magna clade affecto, folícitatís lnfubribus ad Poenum defecerant: ea pracipuecaufaíndígnatí, quód Romani pauló ante Placentíam Cremonam colonías mífe rant. Itaque horum confilijs perfuafus Anníbal,caftra mouít,€ perrípam Rhodaniad. uerfo flumíne profectus,paucís diebus peruenít adlocum, quem Infulam Gallí appel lant, hanc Arar& Rhodanusamnís ex díuerfis montibus confluentes efficiunt. Ibíngc Lugdunum eft celeberríma Gallíe vrbs,quamlongis poftea temporíbus à Planco Munato condítam fuiffe accepímus, Hínc profectus Annibal, regionem Allobrogum ín. gredítur, difcordijs que duorum fratrum de regno ínter fe certantíum fublatis, per Caftí norum& Vocontíorum fínes ad flumen Druentíam venit. Druentía orítur ex Alpibus, V oio X citato defcendens curfu ín Rhodanum fefe effundit,& quía vada frequenter mutat, m a q " i, j^ nt ui 2gré pedibus tranfirí poteft. Eo tamen tranfmiffo amne,per apertaloca, quantum facul G5 darí potuít,exercítum ducens, Alpes petít. Verüm ín fuperandís Alpibus tottanta'" queíncommoda perpeffum Annibalem tradunt, vt quídam autores equales temporíbus eíus belli,ex ipfo Peenoaudiffe dícant,fe fupra trígínta homínü millíamaximum p iumentorum numerum ín tranfitu Alpium amififfe.Non folüm ením cum montanís ínCOlís multoties fibí pugnandum, fed etíam aduerfus anguftías afperítates quevíarum lic eilaborandum fuit, vt quíbuídam locís per íngentía faxa ígní aceto que putrefacta o 2 Rbodani origo e curfus, Boi cum Wfubri bw ad Annibalem deficiunt. Lugdunum, Dructia;flume. PT IéO Plutarchi Annibal alpes. fibíaperuerititer. C uintodecimo die fuperatís Alpibus, ia agrum Taurínü defcendi vunpitacto.— Quo míhíverifimilius vídetur per montem Genuz( fic ením vul: go appellant) die ex Taurini 49€... o]tero latere flumen Druentíam, exaltero exítum ín Taurínos habet, Poenum tranfiffe, Poftquam ínItalíam ventum eft,;quas aut quantz copíze Anníbalí faerínt quía díuer(a autores retulere, díffícile ad fidemeft exact So ailitmiat c numero. Al centum millía pe, dicem,vigintiequitum: alij vígíntípedítum, fex equítum ex Aphriís Hifpanísqy:quídam eró Gallís Líguribusq; addítis, 1 x x x.millía peditum,decem equítum fuiffe fcríbüt, Sed credere libet, ned ita magnum(íllífuífle numerum copíarum,vt afferunt prímí,poft totemenfa terrarum fpacía, tantaq; detrímenta accepta:neg; íta exíguum, vtfecundivo Annibalis ig 1- Vunt,cüm maximae res quas poftea gefsit, mentíoccurrunt. Quí veró medíam fequun, V IB.o tdiacopie,. turvíam, probabilíora dícere videntur, cümex LX x x. millibus pedítum, decem mil. : libus equítum,quz ex Hífpaníamouit, magnam partem ín Italiam duxerit, fatísq conAl í ftet confluxífIe ad eum ingentem multitudinem Ligurum Gallorumá& quíea tempeía tenon mínore odio ín Romanos,quam Pceníardebant. Cüm ex Tauxinís ín2 agrum Infubríum veníffet Annibal, aduerfum habuit P. Cornelium Scipionem, quí Mafiili íngentí celerítate ín Italíam reuerfi us,Pado Tícínod traíectís j,haud proculab hofte con fedit:breuit(p ínteríecto paco, ambo hí duces alter alteríus coafpecalum profedi, equeftre prelium commíferunt,ín quo aliquandiu parí pr. opé certamíne dímícatum eft, Annibalis pri-. Ad extr emum Ro iii nct atus effet conful,& P Numid: mm d paulatím cír, macunRoma- cumeundo a tergo fmmínerent,pedeé referre coacti funt.Itaque- fenfim cedendo,& COD jq nis pugnat vi. fulem protegend do, fefe ín caftra receperunt. Sunt quíab Aphrícanofilío am tum pube, coria, Ícente feruatum patrem Cornelium fcribunt. uz quidem laus,etfi maxíma fi inm recentiteneraqr eetate,non tamená vero necá przeclarís rebus quas poftea geísít, alie V"idetur, Fe ocp raeli Oexpertus Retrio quantum e equitatu praeualereth Yofiís Mlatuitfibíes | b: NTedd tres copíze,& cofifterc tutíüs& dimicare commodiis! Ty e | b octe quanto maxime filetio potuít, omní exercítu Padumtra dectoin agrun idRie tínum contendit. Eódem pau opens: Semproníus Longus, terís fenatus ex Sícilíaaccerfitus,vtambo confules com muníímperio communíg con, filio rempub adminifis HT letíam poft equeftrem pugnat m,cum omnibus co pijsScipione m fequutus,ad flumen Trebiam confe: erat fo perans propínquitate caflro ye bo rumíorealíquam dín icu id ltatem.quamfibi datu im írí vehementífsímé cupiebat:| nonfolüm quía longam moram fuftinere nó poterat ob commeatus íínopíam, fed etíam quía vet rebatui'ínfirmítate em Gallorum qui& fpem nouart nrerum,& equeftrís vído « rize famam fequutí, vt facile ín fuam fidem atque amícítíam mem rant. ficetíamle cui c 1 momento fierípoffe credeb abVE durantein fuis fedibus bello,odíum à aRo oma num autorem bellítransferre'ent.Igítur omníbus modís materíam eund | i prael j oríretur. Accídít autem oppor n s hoftíum agmen prada graue, palatum que per a t níu d] nac j agros, Pp ín fugam que coníjceret, atque ex eare profperé g gefta de eu entu totíusreí conieci ram facíens, ín maxímam fpem veníret victoríz confequen. dz, fi iufta acíe confere olo rentur manus. Quare prít ifquám Regie conualefceret,€ nouí confüles crearentur, alícuíus praclarí facínorís e dendi c pídus, ín certamen prodire e decreuít: rem impro bante coll« ci nihil ihr empeftíuíus agí poffe, quàm omnibus ptop:| aduerf: intil xus Gaallís, ERR reípublícz ín dí(ícrímen affene. Fon di(Teníiones pere o s exploratores deferebantur a ad Poenum. Quíbus cognítís, callidus im» fi! ocum inter vtraque caftra feptum vndique& veftítum vepribus ibi qu e Magonem fratrem cum delecta m: anu confiftere íufsít, eín XH negocíum dedit, vtadírent Romana caftra, hoftem que| laceffentes ad pralíum excítarent. Ipfe ínterím reliquus m exercítum cíbo potug rcfc-| | tum ín acíem deducit, vtínomnem occafionem gerenda rei Íntentu: s paratusq ínar 5 MOS» mís effet.Semproníus cofulad prímum tumultum, ,Numídarum fubito equ ítatum, dcíndefex millía pe ftremo omnes copías ex caftris deducít.Erat aute brumz tem-| Pus Sfr'ebatafperítas h yyemís,ínijs prefertímlocís quae Alpíbus Apéninog| Annibalisad claudunt idaevt tp raeceptü erat;cítra flumen Trebía Roman i fenfim tr rebiá pugna. Re eum locüvenerui t,vndefuorüfigna confpící poterat, fubíto verterütí| oitem eq L i Cii Nomidarum feeds wtipomt plan rung vifum fuer| d t; ft Q l9 ila la l^10 g^ n ld e X IS 0 30 t m ja ut V^ d^ je t i" ^ 40 1, 07 J ^ X c5 5» ram confidere íubet. Ipfe cum reliquis copijs ín planítíem defcendit, fufpícatus íd quod fpretís fummamrerum ín dif Annibal. 161 extemplo equitibus ad fubfidía reuocatís, pro necefsítate temporís acíem ínftruit, pu^ enam cum hofte qui omnía ad futurum certamen przparauerat,commíf(furus.Iam ením cum ínftructís copijs aderat Annibal,vt prefentí occafione certàadi vteretur. Pugna priz mum áleufarmatura, deíndeab equítatu ínita eft, ín qua Iomaní equites cüm ímpeumhoftíum fuftínere non poflent, facile ce(Terunt loco. Pralíum deíndel cepere, tanta contentíone, tam'que paratís ad dímícandum anímís, vt r viderentur,fi eís fuífTet cum folo pedíte decernendum, Sed hínc equites I€ tertebant, hínc pedítes ínftabant,acríter pugnantes aduerfus corpora famefrigore que confecta. Itaque magiís animis quàm víríbus hanc molem círcunftahtíum íncommodo uo » 1o rum füftínentes Romaní, pugnam extraxere,quoufque Mago ex ínfidijs exortus,cum camore actumultu íncautos ínuafit,& medía Poenorum acíes íuflu Anníbalís fmpe^ tumín Cenomannos fecit. l'uncfugaab auxilíaríbus coepta, Romanorum fregít ani mos. Nam ad decem míllía pedítum ex Romano exercítu fuilTe dicuntur, quí per medíos erumpentes hoftes fePlacentíam contulere. Exrelíquís copijs fugíentes perfequutí maiorem partem concíderunt Pcení, Euafit tamen Semproníus conful fummo perículo manibus hoftium euítatís. Nec Poenís íncruenta victoría fuít, multís ex fuís militibus, acomnibus prope elephantis amifsís. Poft hanc pugnam Annibalperomnem regionem vagatus, cuncta ferro ígní que vaftauít, oppida quaedam cepít, acíngentemmultítudínem íncolarumnullo ordíne militari ín certamen euntem, parua ma-. 1 nsi. L^. Lo nufuditfugautt que. V ereprímo matutíus quamtempus poftulabat ex hybernís mo^ uens, cümín Hetruríam conterideret,& prope Apenníniiugafxua tempeftaterepul us,exercítum ínagrum Placentínum reduxit, breui que interíecto fpacío, càm multa ncceffaríz vrgerent caufz, rurfus eandem profectionem(icut ínftítuerat,(ufcípíendam putauit, Nam Gallorum ínfidijs prope círcumuentus, callíditate íngentj perículum ca pítís euítauerat. Aegre ením ferentes Galli bellum ín fuis agrís díutíus confifterejvnum Annibalem caput bellí petebant. Quo perículo compulfus Poenus, maturandum fibí atqueínalíam prouíncíam omnem exercítum traducendum putabat, Accedebat prae^ terea, quód ad opíníonem gentium,& fuorum milítum alacrítatem magní intereffe atbitrabatur, tantas víderí Charthagíneníium víres, tantum ducís anímum, vt ín pro» bo pinquas Romana vtbí regíonesarma transferre auderet. Quare poftpofitís omníbus rebus, caftra mouit, fuperatís que Apenníni fugis, per Ligures eavía quaad paludes acplanítíem flumínís Arní eftíter, ín Hetruríam defcendit, Arnus vehementíus excreuerat per eos díes, atque omnes círcumadíacentes campos aquís ínundauerat. Igítur Anníbaltantum exercítum fecum trahens, príufquàm e paluftribus locís egrederetur, vitarenon potuít, quíníngentem homínum acíumentorum íacturam faceret. Ipfe quo» que dux, etfi elephanto quí vnus fuperfuerat ex multís, emínens veheretur, plures ta^ mendíesacnoctes acrís íntempetie vígilijs que confectus,alterum amífit oculum In. terhzc C. Flammíníus conful exercítu à Sempronio accepto Arretíum venerat, ínconfulto fenatu zgre queferente,quod relícto Romz Cn.Seruilío collega fíne iínfignibus, jo[inelí&toribus, furtím ín prouíncíam contendíffer. Hunc vírum natura ferocem plebís fauor fupra modum extulerat, atque íta audacem reddíderat, vt appareret omnía íncau ttínconfulte que acturum. Quod vbí Anníbal comperít,commodiífsimum effe ftatuit, ingeníum confulís ítrítare, conari'que omníbus modiís, vtantequám collegz íungeretur, ad pugnam alliceret. Itaque caftra mouens, per agrum Fefulanum A:retínum que magno ímpetu vagatur,omnemregíonem terroribus ímplet,cunctaferro ígní que per^ uaftat, nec príus populationibus autíncendis finem facit, quàm pafsím vaftatís agrís ad montes Crotonenfes, atque índe ad Thrafímenumlacum peruenit. Ibílocum contemplatus cüm capere ínfidijs hoftem quareret, propean guftam víam quz ad Thrafi. menum ducít,fub quibufdam tumulis equítatum locat, poft montes leuem armatur, 1d OGIT accídít, Romanum confulem non quíeturum. Homínes ením furentes íngenío, faci le ad omnes machinas atque infidías hoftium patent, fepe'que falutaribus confilijs crimen obijcíunt.Flammíníus vbi pafsím agros fociorum diripf, frumenta fuccidi, zedíficía incendi fenfit, fubító contra omníum fententiam, qui collegam expectandum cenfebant, caftra mouít,cítatum que agmen ad hoftem duxit. Cümoccídenteíam foleadanguftías Thrafimenílacus peruenilfet, eo ín loco conftítít contínentí tinere índefeffus miles, Sequentidic, fub prímam lucem,nullare antea ex o Annibal alievo priuatur oculo, Sententia milita ri. 162 Plutarchi &ttibalis ad ploratafaltum tranfcédit. Annibal vero qui omnibus antea pr eparatís c occafionem ex. Tbrafimetut| pectabat gerenda reí, vbi in patentíorem campum Romanum deductum cernít, dat o P pugna. mnibus ínuadendí fignum. Tunc vndíc furgentes Pen hoftem lacu& montibus dii M 4 fum adoriuntur jnecíolümá.fronte,fed etíam à tergo K lateribus inftant. Contrà Roma À nínullo ordíne milítar pra Hiumincuntes, conftipatí conglobatíg, ín nebula quz o, d mníum oculos occupauerat,ve ludin vmbra pugnant: vtmirandum fuc erít,cüm ab omni it parte circunfeptí teneren ntur,quíbus rebus fretitandíu pugnam diftulerínt, INam fupra" tres horas íta acríter certatum conftat vt neq; maxímus terraemotus eo tépore à pugnan f tíbus audítus fit,nec príus R.omanaínclínata acíes, quàm manu equítís,cuí Ducario no n men erat,confulem tota acíe volítantem ínterfectum fama vulgauit, l'unc Romanifpo, I., liati przefidio ducís,ac omni fpe deftítuti, terga verterunt,alíj montes, alij lacum petenes dueran n multiín fuga funt comprehenfi atque ínterfecti. Cecídere ín pugna exco. ü , pijs Romanorum ad quíndecím millía homínum,& ad decem millía vartjs ítíneríbus euafere. E uiffe ctíam dícunturfex millia pedítum, qui(ab ínítío pugnzeimpetufacto fa, tum fuperarunt,X ín emínentí quodam tumulo conftíterunt: poftea vero finito pralío M Annibalis cl» accepta a Poenís fide, prodíti fraudatiqy ín víctorís poteftatem venerunt. Annibalhac ditas in effingen ingenti víctoría parta, multos ex ca iptiuis[talícíg genetís liberalíter profequutus, Íinepre dis virtutibut. /— cío diritti fufsítvthumanitatís& índ ulgentízefama p:t populos vulgaretur, à qu ribus Liui.lib..dec.s tamen vírtutibus ingenium eíuslongifsime aberat. Fuítením Annibal ferusíimmanísq M €7 Silius lib.i. natura,& adiunxit etíamà príma puerítia difciplínam,qua non íura,nonleges, non ci 1o I... uiles confuetudínes,fedbella cedes(p,€ hoftiles prodítíones tradiare dídicerat. Itaque di crudelífsímus euafit dux,& ín fallendís homínibus callidifsímus. Nam ad d dedpie E dumhoftem femper íntentus, quos aperto Martefuperare non poterat, dolísagee. E; díebatur, vt facile ex pra fent pugna a« przlío quod antea cum Sempronío adTr- IE ,, bim commiílit, poffumus íudícare. Sed hzc ínalíumlocum differantur. Romamve B p ó vbí Flamminium confulem víctum czfum(g cum magna parte copíarum nunc» ME N um eft, íngens repente luctus cíuítatem ínuafit. Alij publícam, alij príuatam,quídam n vtranque calamitatem deplorabant, Miferabile fpectaculum erat multitudínís mulie IE| rum vírorumc confluentís ad portas, vt príuatim quifque de fuís neceffarijs certior MB',, l redderetur, Prodítum quoquememoríz eft, mulieres duas ftantes folícítís ac penden-:? IE. p tíbus anímís pro falute filíorum, cüm prater fpem filij occurríffent, fubíta lztítía expi- e ra(fe. Sub ídem tempus quatuor millía equítum ad Flammíníum confulem mittebantur m à Seruilío collega, nondum fcíente pralíum ad Thrafimenum factum. Híínítinereaudi ME.. z ta fuorum shdecdm: in V mbríam Íe reciperent, ab equitatu hoftium excepti a ad Anni, s - balem deducuntur. Cztterüm cüm tot tamq; multíplicíbus acceptis cl: adibus ín fummo pl ; pere lores Romana effet,placuít ex xtraordínaríü ímperíum qu zrí,D ictatoremty crea qu i,quod vnumremedíum alíenifsímis temporibus reípublícae adhiberífolitum eratSed B, cümobfefsis omnibus vi js Seruilíus conful Romam veníre non poffet, nouo exemplo té Q.Ebis Di- populus Romanus Díctatorem díxiít Q.. Fabíum, cui poftea Maxín no fuí it cognomen, ex &ator creatur. quí IM. Mínutiü um magiftrum equítum dixit. Eratautem! Fabíus vír magni confilija at. 4^ Mo q que prudentíz,& abl in republíca dígnitatís, Itaque eo tempore emnes cíues m hunc vnum íntuebantur, n que fibí perfuaferant co duce, aut nullo alío, defendi at ftatum cíuitatís pofíc. Hsc ille non ígnorans, íngenti fiducía rebu s.neceffaríjs com» c par atís ab vrb bepro exercítu a S eruliosonulc accepto, duabus quelegí' fo» bu níbus addítís ad ho ftem". er git. lam Annibalà Thrafimeno lacu recto ítínere« Spol€ bt tum profec iS tentauerat prí mo ímpetu fiíd oppidum capí poffet. Concurfu oppi, pr danoruma tuenda moenía fac to, cum cgregíe defenderetur, v nftatís omnibu s corum B A, agrís, vicis Md ietispincenfis dn PERSA seindeper Maros& P elíonos s ín Apu à] líam cotender: at. Dt bá í tia 1$^ qu Ferociá. ducim NFL ducum ee'ocíaín Md cumrem endo due ENTRE ReS vtátotíe a interdum nocet. frenon víncí eot tempore pro víctoría haberetur. Itaque omníarepen tem ien impe tí pluünum.^ rator mutatus. Nam cüm À nníbal prímó ínaciem deduceret, deínde quic T: Íteomnemregíonem]?opu llaretur, vt vaftando ín oculis agro s fo cío rum. cei excitetad pralíu mcape flendum, nihilo o magís motus Fabíus n CT M t re T Fhiüccunrtanene mio»maní ducís íníquo anímo ferens Anníl tare confiítuít, vt pluribus adeundíslocís aliqua vel fallendi hof P [-] bise ort c metn Annibal. i63 pralij occafio oríretur. Quapropter fuperato Apenníno,ex agro Arpinati ín Samnium t^n,. 7 m,: venit: paulo que poft quíbufdam Campanís, quos ad Thrafimenum captos liberalíter w 1 5 t à!: ae i dímíferat, atterentíbus pem Capuze potíundz, caftra mouit, períto quodam regíonis! admoníto, vtín agrum Cafinatem exercítum duceret. Símílítudíne nom ínís Cafilínum w duxítínerís pro Cafino accipies, longe díuería vía per Calentínum& Calenum agrum! incampumStellatem Anníbalem traxít. Vbícüm fepta vndique montibus& flumínibusregío teneretur, cogníto errore, Peenus homínem crudelíter excrücíatum neca^ Dux itineris 4b riufsít. Fabíus períd tempus íncredibili patíentía vfus, Vagarí Poenum permifit, do^ Annibale crude necoccupato Grallícano& Cafilíno monte, opportunaloca praefídijs firmauit. Quofa, liternecatur. 1 Gum eft, vt Punícus exercítus prope círcumuentus, velopprímí commeatus ínopía, velturpífuga fibí confulere cogeretur, níi Annibalarguta fallacía fruftrato hofte pert cillum euafiffet, INam hacreanímaduerfa, cüm fibi opportunum vífum eft, ímperatmílíibus fuís, vtexagreftí przeda, quam abunde ín caftrís hab ebat,ad duo millíaboumad fededucant, Horum cornua facíbus vincírí íubet, deínde quofdam ídoneos delígít vi^ ros, quífub prímam vigiliam facibus íncenfis ad fummos montes belluas concitent. Ní» hís quae ímperata erant;pretermiffum fuít. Agítati boues ardentíbus facibus fum. m montium petunt, Copíz paulatím fequuntur: Romaní quí mult anté firmís pra lidjjs faltus occupauerant, re noua petetrítí,& ínfidías efferatí, fubito ex opportunis locis difceflere. Fabíus quoque Punícam fraudem fufpectam habens; cám non fatís ?? conftaret quidnam reí efTet,(uos ín caftrís contínuít. Interím Pcenushaud proculabaquisSueffanís, quem locum hactempeftate íncola regíonís l'urrímbalneorumappelL. Turis balueolant, faltum tranfgredítur, atque ínagrum Albanum cum omnibus coptjs íncolumí^"m. bus fefe recipít, breuí que ínteríecto fpacío caftra mouet, quafirecta via Romam petí^ urus, Sed poftea conuerfo ítínereín Apuliam redijt. Ibí potítus oppído Gilereno, opulento fane& abundanti ómní copía rerum, hyberna ín ijs locís habere conftituit. Necmulto poft Dictatorfubfequutus, haud procul à Punicis caftris ín agro Larínati confedít. Indereipublíce caufa Romam accerfitus, càm celeríter(ibi protícifcendum dfet, magiftro equítum denüncíat, vt fefe loco teneret, ne'ue abfente fe cum hofte manum confereret. Nam ficut ab ínítío propofuerat anímo, íta etíam pofteaín eo jo pafeuerandum putabat, vt neque hoftem ín przelío lacefferet, neque lacefsítus ín acíem deícenderet. Sed accídít poft difceffum eius, vt M. Mínutius pra eptorum ímmemor, hoftium manum adoríretur frumentatum ab Annibale miífm, palantemq per àgtos cum multa czede ín caftra coníjceret. Extemplo huíusreifama Romam perlata, aucta que rumoríbus, velutíadeptz víctoríz nomenobtínuit, acíta multitudinis im pleuítaures, vt repente fitmagiftro equítum, quod anteíd tempus contígít nunquàm, Di&fores due am Fabío Díctatorezequatum imperium. Hanc íníuríam fibííndignoíllatam magno fimul,antea in anímo ferens Fabíus,ín caftra reuertítur. Iam duo díctatores vno temporeerant,resan- ditum. tteam díem ínaudíta, díuífisqy ínter fe copijs, ficuti confulibus mos fuit, paríímperío exercitibus przerant, At M. Mínutíus ex rebus tantam fibí arrogantíam fumpferat, vt ^^ quodvix Annibal totíes víctorauderet, aufus fit quadam díe ínconfulto collega certamenínire,acín eum locum copías fuas perducere: vbi Punícís in(idijs círcumuentz ad abitrium hoftium cedebantur, nec vllam euadendí víam habebant, nifi Fabius publiz Ge falutís nagís quàmacceptz íníuríze memor, ín tempore fubueniffet. INam recentí: bus copijs certamíní fuperueniens, hauddubie terruít Poenum,& facultatem legíoníbus Romanis dedít, vt fefe ín locum tutum reciperent. Maxímam hínc vírtutís& prudentíze famam cüm apud fuos, tum apud hoftes eft Fabius confequutus. Nam& Annibalem ín caftra redeuntem díxiffe tradunt€oprzlío afe M. Mínutium, fe autem i Fabío effe fuperatum. Etípfe Mínutíus cogníta prudentía viri, íuxta Hefiodi fententiam, meliori parendum ratus, cum omnibus copijsín caítra Fabij venit, magiftratü^ ^ quedepofito, honoríficentífsimis verbís patrem Fabíum falutauít, longe' que ís fuí amctís milítíbus Iztífsimus díes. Caeterüm vtrííque exercítibusin hybernz tibus, poftlongam contentíonem creatí(unt confules nouí, L. Paulus Aemí l'rentíus Varro;homo ex ínfima plebe, popularíauraad confulatum eue: ilum eft, vt maíoribus coptjs quam confueuerant príores duces, rem Romanan rei tent Í | i Annibalis callidit.us, hil ex tent. Auctzlegíones,& nouz quoque veteribus addítz. Profectíad exercitum !'es diuerfi íngentj, díuerfam ín admíniftrando ímperio rationem feruabant: L, P 5 vir prudens,& Fabíanzartís& confilij memor, bellum trahere, hoftem m 164. Plutarchi pralío abftinere: Varro contrá, furere, audere, certamen expofcere. Atbreuifpacio ínterpofito, patefactum eft magna cum calamítate ac pernícíe cíuítatis, quantum ínter modeftiíam A emilij& Varronís arrogantíam intereffec. INam Annibal ínopíafrumen. títímensnealíquís motus ín caítrís oríretur,ex Glereno profectus,cüm calídíora petgfet Apulíz loca, cum omnibus copijs ad Cannas confedit,quem ínfequuti Romani co, fules, bína prope pofuerunt caftra, íta ínter e íuncta, vctantum Aufído dirímerentura, mne, Is folus fluuíorum, vt tradunt quídam, Apennínum díuídit,atque ex ea parte qua ' montes ad mare Inferum fpectant, oríens ín Adríatícum influítfinum. V erüm L. Pav lus càm víderet Poenum in alíena morantem terra, non poffe tot tamqy díuerfarum gen, ed vnam tutam víncendí víam, hanchoftí perníciofam, fuzereípub.. falutarem effe cenfe. |^ bat. Quódfi hoc C. Terentio perfuafum effet, fatís apparebatá fedentíbus Romanis frangi poffe Anníbalís opes, Sedvírínquíetianíminon folüm non mouebatur autori tate Aemílij prudentifsíme confulentís,fed ipfum etíam íncrepabat, fremebatgy pervuL gus, quod ínacíem prodeuntehofte mílítem ocíofum in caftrís contíneret. Quamob, rem cüm venílffet díes ín qua fumma imperij fibíobtígerat( vícifsim enim exercitibus przerant) príma luce,tranfmíffo Aufido,fignum dímicandi proponit ínconfulto colle, ga: ínuítoqp magis, quía repugnare non poterat, quam fponte eum fequente. Annibal lztusoccaitone pugnandi, quód omnem dilatíonem fibi aduerfam effe cenfebat, copi, Multa enímffpolía ex hoftibus parta materíam praebuerant ad ornatum. Eratautem Ro manorum acíes in merídíem verfa, Horum oculos occupabat puluís merídiano excita, tus vento, quem íncolee Vulturnum appellant: hoftes contra feptentríonem fpecta^ bant, atque íta ín acíe dífpofiti erant, vt vrrunque cornu tenerent Aphri ,ín medío con, fifterent Gallíatque Hifpani. Prímum àleuiarmatura, deínde ab equítibus concur fum eft:& quía exiguum ad peruagandum fpacíum ínter. amnem pedítatum que reí. Pugná dd Cd. ctum erat, atrox magís quàm longum fuítcertamen. Pulfo tamen equítatu Romano, nás, pedeftrís acíes praelium excepit, tanto ardoreanímorum, vt nullum aliud tempus ad dimícandum habitura víderetur. Sed nímía víncendí cupídítas vt prímo congreflu íni ní, quos ín medío locatosfüpra oftendímus, non fuftínentes impetum Romanorum, fefe ad Aphrorum fubfidía recepere, Romaniveró effufo curfu ín hoftem delatí, dum vrgendo cedentes ín medium coeunt, occafionem dederunt Poenís vt ex vtraque parNumidark eqg- t€ Cornua círcunducerent. Quíngentí quoque INumídae equítes, quí pauló ante fimu tmperüdi.— latafugaaconfulíbus fuerantcomiter accepti, acín poftremo agmíne confiftere íufsi, vbitempus vifum eft gerenda rei, a tergo fefe oftendunt, fubíto queímprudentesatque ínopínantes hoftes aggredíuntur. Tum vndíque perturbata Romana acies haud dubíam Poeno víctoríam dedít. Ad quadragínta míllía pedítum, ad duo millía fuprafe ptíngentos equites, autore Líuío, eo pralío cafa dícuntur. Polybíuslongé maiorem desinfignis.— cladenullam maíorem vnquam, necprímonecfecundo Punico bello à Pceno hofteil latam effe Romanís. INam ín ea pugna cafus eft Paulus con(ul, vír memoría dígnus,& víquead fupremum díem omni officío ín patríam functus. Seruílíus quoque príorís an ní conful,& alij confulares, tum praetores, praetorfj que vírí, tribuni milítum, acadili tij quídam, alíj que permulti honeftíísimi fenatores, tum optímorum cíuium exercítus, quíadfatíetatem crudelíísími hoftís ínterempti ceciderunt. T'erentíus coníul quí autor fucrat przlij commíttendi, vbí ín omníparte Poenum fuperíorem vídit, falutem fibi co parauít fuga. Et Tudítanus tribunus miílítum cum magna manuper medios hoftes rumpens, Canufium venít. Ibíad decem millía homínum ex maníbus hoftíum tam Appíum Pulchrum,& P. Cornelíum Scípíonem, qui poftea hoc bellum confecit, delataeft. Hunc tandem exítum Cannenfis habuít pugna. Quz celeríter Romam perata, etííiomnem cíuítatem( vt par erat) moaeflítia luctu querepleuit, fenatus tamen po Rom4norumit pulus que Romanus ín tamaduerfis rebus dígnítate retenta, non modo deferuanda extremis coh^ vrbe, fed etíam dereparando exercitu cogitauít, iuníoresad arma concíuít, nec Síci lant, líam Hifpaniam que neglexit: vt hec confiderans mírari debeat, tantum eatempcft te velanímí vel confíilij ín íllo ordínepopulo que fuíffe, Nam vt ceteras omíttà clades, tíum copías díutíus fuftínere, ín eadem fententía perfeuerabat vtbellum ducetet: hanc: asamnem traducit, paratíísímas quidem atque omníarmorum genere ornatífsimas,? tium lztum, fic etíam poftea exítum tríftem Romanis dedit. INam Gallí atque Hifpa; canmenfisla-. numerum czcforum affert. Sed hísín medio rclíctís illud affirmare libet, hac Cannenfi 4? quam ex tempeftate émería conuenerunt, fumma que ímperíj omníum confenfu adf? [x e T e Annibal. m adTicinum,ad Trébíam, àd Thrafimenum acceptas, hoc poftremum vulnus quopene Romaniímperij opes concíderunt, quz alía gens fuftínere potuilTet? Tulíttamen populus Romanus, atque íta tulít, vt neque índuftría confilío, neque confilium magnitu díníanímorum defuíffe víderetur, Annibal quoqüe víáor inreficiendo exetcítu tempusterens, fpacíum víctís dedit ad refpirandum. Nam fi extempló fíníta pugna,vícto» rem exercítum Romam duxiffet, proculdubíó aut füccumbendum omníno ,autextremum fubeundum dífcrímen Romanis erat. Huíus poftea tardítatís fepe pertzfum Annibalem tradunt, palam que conqueftum, quód confulentíbus quíetí militum magís eo "T 1.*"" DM tempore credídíffet, quàm Maharbalí praefecto equítum, quí fübító Romam caput bel » Eo lipetendum cenfuít, cunctantí que Poeno íllud vulgatum protulífe dícitur: Víncere ? Ro quoque, quod multo ante concupíuerat Anníbal, veteríbus relíciís focíjs,noua fe , l fcis Anníbal, fed víctoría vtínefcís, Verüm non omnía( vt Neftor ille apud Homerun inquít) data funt homíníbus: fimulalíjs ením ars vincendi, alijs celerítas conficiendi, quibufdam etíam conferuandi ftudíum defuit. Pyrrhum Epírotarum regem, quí beL lumíntulít populo Romano, praftantífsímum belli ducem fuiffe accepimus: huncta» men memoríz prodítum eft egregíum ín acquírendo ímperío, ín conferuando vero mi, nímeaptum fuíffe vírum. Sic etíam alía alíjs adfuiffe, quzdam etíam defuiffe bellícis lau» libus dígna, per veteres híftorías cognofcerelicet. Czeterüm poft hocprzlíum ad Can nas commíflum, Atellaní, Calatíní, Samnítes, Brutíj praterea atque Lucaní, alij que permulti Italíze populí fama ingentis víCtoríae motí, ad Annibalem defecerunt, Capua eeito» ietate coníunxít, íd'quead opíníonem gentíum magnum momentümrebus Cartha» ginenfium attulít. Brat ením ea tempeftate valídífsíma vrbs multitudine cíuíum incola» rum que,& poft Romam florentifsimáomníum lItalíz ciuitatum. Hanc Hetrufcorum coloníam( vt multa quz de eareferuntur, paucís uerbís complectar) V ulturnum prím9, Capuam deíndeà duce eorum Capío, vel quod propius vero eft ácampeftríagro appellatam conftat, Círcüm ením adíacent campi omni fertilitate terra, pulchritudínedg agrorum ínfignes, quos sive appellant Graeci. Hanc quoque regíonem exomnípartcilluftres populi cíngunt. INam matítímam oram íncolunt Sueffani, Cumaní, Neapolianí:medíterraneam à feptentríone Calentíni& Calení:ab oríente& merídíe Dauní ? MO:o X Nolani. Praeterea locusipfe natura munítíísímus eft, hínc marí, íllínc maxímís perpetuís que montíbus cíngítur. Ea vero tempeftate florentes mírafelícítate Campani, cümvíderent prope ad ínternecíonem Romaníimperíj pugnatum effe ad Cannas; facile, vt plerunque fit, ad víctoríam ínclínarunt, Anníbalem'que víctorem non fo» làmfibí focfetate iunxerunt, fed etíam íncredibili honore acceperunt ín vrbem, fpe^ rantíbus cítíbus, confecto bello fe ínter Italos potentía atque opibus longe prímosfoI: adeo plerunque mortales ín rebus humanís fpes acopínío fallit. Venientí Capuam Annibalííngens multitudo obuíám effundítur,ftudío vífendi celeberrimi nominis du» cem, cuíus tot víctorize& fecunda commiffa przlíaín ore atque oculís omníum verfa, bantur, Ingreffus vrbem deducitur ad domum Pacuufj familíaris, vírí& potentíaat, i H,, Li*' L,* ei^ D i L* EO queexiftímatione facile príncípís Campanorum. Coena conquífitifsimis epulís com, , ^ -d T No tust Italíze hoftem de medío tollere. Homo quííd autorítatís€ parens eflet, filij dicto paratur, Ex Campanís cíuíbus nemo ad conuíuium adhibetur, preter Víbellíum Tau. ram virum fortífsímum,& filium Pacuuij hofpitís, cuí pater íratit Annibalem eó quod ecíum Magíum pro Romana focíetate pugnátem fequutus eratmagno negocío pla. auit. Sed operzprecíum eft vídere, quanta& quám varía perícula przteropíníonem homínum maxímís ínterdum accídant uírís. Namís iuuenis lícet Íimulationereconci. latus Anníbali, nocendítamen occafionem expectans, dum celebratur omníum fer^ monelatítíaG conuíuíum, patrem ín ínteríorem partem zedíum adducit, eumq horta^ tut,vt fimulfecum eratíam populí Romani graui peccato amiífTam fummo beneficío re. dimere velít; Confilium deínde aperít quo anímü índuxerat, Anníbalem patríze fuz,to pe Vehementer obftupuit, íuuenemq coplexus, magno labore,multís cumla chrymís vix ande exorauít,vtabíecto gladío domi fuz hofpite tuto efTe fíneret. Ita Annibal auiab Ait.l a Üceano Hifpanízeg vItímís orís per íngentía terrarü fpacía milite trahens ,nunchoftíá telís.nunc Gallor& infidijs petítus euaferat;parum abfuit quín vníus fuuenís n epulas menfascq; necaretur. Poftero díe frequensfenatus Anníbalí datuse Dis, in quo ille eratífsimís verbís audientíum ímpleuítaures, multa pro Íya S Tadens; qua facile credebant Campani, propterea que fibí opíníoni JMabarbalis de Attribale dictum; Neftoris apud Homerum feu» teta veri j Captid, vbi e vnde dicia, aciuilus Caiitpatus. Antibali infidie parate C4 Equitum Ront. dnnulorum cumulus Catbaginem allatus, Marcelli laus, Voluptas malo» rut efca, Cafilinum ob[idetur, Tres Romani duces infignes, lé6 Plutarchi príncipatu fperabant. Quare itaturpiter fe fübmiferunt Poeno, vt quafi líbertatis obííti, non focium ínurbem,fed domínum accepífle víderentur. Quínetíam praeter alía,peten tí Anníbali(ibi tradi Decíum Magíum príncípem factíonís adueríz ,non modo feruili decreto eft fenatus affenfus, fed etíam paffus eft, utfpectante populo catenís vínctusín caftra duceretur,virantique focíetatís memor,reídy publícee magís, quam barbarís gen, tibus affectus cíuís. Dum hzc Capuz geruntur,ínterim Mago Ánnibalís frater Cartha gínem profectus felícífsimz víctorize nuncium fuís ciuibus detulít,res que ab Annibale geítas magnificentifsimís verbis ín fenatu expofuít,& ad facíendam fidem oratíoni fuz effundiíufsitin veftibulo curíe aureos annulos Romanis equítibus ademptos,quorum cumulum alij modíj vníus,alij tríum modiorum dímídíjq; menfuram excefsíífe tradunt, i, Petítum deíndefupplementum, conceflum à fenatu eft maíoreftudío, quàm poftea miffum. Namprafentíbusrebus commotí Carthagínenfes, vt ínítium lzetum, Íicpro. fperum bellífínemfibíanimísproponentes,fauédum Annibalí, delectum habendum, perfeuerandumq in armís cenfuerunt:vno tantum repugnante Hannone perpetuo ho, ftefactionís Barchínze, cuíus falutare confilium pacem fuadens cüm alías fepe, tum eo tempore maxímé pofthabítumreiectum que à Poenís eft. Annibal poft(ocíetatem cum Campanís ínítam, ad vibem Nolam exercítum admouít, oblatafibi fpeper volunta, ríam dedítíonem íllíusoppídi potíundi. Neceum fefelliffet opínío, nifi praetor Marce. lus concítatam multítudínem fubito aduentu reprefsíífet,fuccedentemtp tnoeníbus ho ftem tríbus portís eruptione facta, cum magna czdeín caftra adegiffet, Hic eft Marcel 10 lus vír bello ínfignís& milítarí gloría clarus, quí prímus magnítudíne quadá anímíat, que íngeníj Annibalem docuit poffe vinci. Pofthzec Anníbalrem INolanàínalíudtem: pus differendam ratus, Acerras petít, nullo negocio vrbem capít, díripítqg. IMlaiore deínde conatu Cafilíinum aggreffus, locum ad nocendum Capuz peropportunum, cüm oppídanos Przneftínost quííbi prafidío erant,neque pollícitatíonibus,neque denun cíatíone perículi permouere poffet, exiguam partem copíarum ad obfidendum oppi, dumreliquít, ipferelíquum exercítum ín hyberna deducít. Capuam autem locum(ítati uís delígitvrbem amcenam& omní delícíarum genere abundantem. Ibi miles affuetus fub díuo vítamagere, frígus, famem, fitím patíentíanímo tolerare, cum varize fpecíes voluptatum fibí quotídie offerrentur, breui ex ftrenuo ígnauus, ex fortí tímidus, exfo, 1? ., 2 H- L., lertí íners mollis euafit, Corrumpunt ením blanda voluptates omneroburaními, índolemá; virtutis, íngeníumlabefactant, confilium eripiunt: quo quíd perníciofiushu mano generí afferri poteft t Merító igitur Plato efcam malorum appellat voluptatem, Etín prafentíbusrebus Campanze delícíz magís quàm Alpium íuga,quàm armatí Ro manorum exercítus, Poenís obfuerunt. INam vna hyems fegniter mollíterq acta, tant valuítad extínguédum vígoremanímorum, vt milites príncípio uerísiín campum progrefsí,omnís vírtutís bellícae oblíti víderentur, Anníbal exacta hyemead Cafilínumre uertítur, fperansoppídanos poft tamlongam obfidíonem etíam ínuítos ín fuam pote ftatem venturos. Athiet(iomníumrerum ínopíalaborarent, tamen coníftítuerantani^ mís extrema etíam experírí, príufquámfe crudelifsimi hoftis fideiarbítríog permítte/ rent. Quamobrem farre prímum, nucibus deínde per V ultutrnum à Romaniís acceptis, rem eoufque extraxere, vt confectus tedío Annibalpactíone,quod antea recufauerat, oppídum recíperet. Czeterumhoc bellum ín quo míra felícíitate omnía prope lztafe quundat euenerant Poenís,nulla tot víctorijs íntercedente clade memoríz dígna,capít períd tempus varíos euentus varíam(y rerum condítíonem fortírí, INam focíetasin^ íta cum Philippo Macedonum rege,€ fupplementü à Carthagine miffum,& Petilía, Confentía;alíze que in Brutijs expugnata vrbes,fpes Carthaginenfium confirmabant. Exaltera parte Romaní, maxímís przelíjs ín Hifpania Sardíníag hoftibus fufis, animos vehementer erexerant ad fpem bene gerendareí, Praftantífsímos eo tempore quaffiuerant duces, Fabíum Maxímum Semproníum Gracchum,& M, Marcellum,vírum 9B omníbbellícalaude dígnum, quíítaímpigre rem Romanam admíníftrabant, vt fentiret Poenus fibícum acerrímo fímul prudentífsímo que hoftebellum effe gerendum. Primum ením apud Cumas à Sempronío Graccho magna fuorum czde repulfus, coactus eftobíidionem relinquere: paulo'que poftapud Nolam íufta acíe cum Marcello m gnam plagam accepit, Nam ex Komanís cítra mille, ex Poenís fex millía partím przlío caía, partím ín fuga capta dícuntur. FIzec autem pugna quantí momenti fuerit, facilé ex co íntelligi lícet; quód extempló Anníbal Nolz oppugnatione omifla, Apuliam -" ad o 1] o id je UR OEM wa DE. uum Suh£A duis Gub aua aua p Annibal. I67 Apuliam petens,militem in hyb ema deduxít, Hís factum eft vt vclutí ex graui morb o reípírantes Romaní,fummiís víríbus aduerfus hoftem contenderent, íamq noníolüm wuerífua,fed etíam alíena aggredi auderent. Maxíme vero conuerfi erantad Capuam oppugnandam,frefrícante anímos frequétí Campanorum íníuría, quód extemplo poft Cannenfem pugnam,alíenífsimo reipublícze tempore defecerát ad victorem Poenum, multorum beneficíorum obliti, quz olím R omaníín eam cíuítatem contulerant. Cam paní contra fui delíctí confcij,nouodg apparatu Romanorum perterríti, ad Annibalem ín Apulíam míttunt oratum,vt maxtme nece(Tarío tempore focíz vrbí fubueníat.Is nullaínterpofita mora, ex Apulía profectus, magnís ítíneríbus ín Campaníam uenit, ca. ko ftísq ad Tifata fuper Capuam pofitís, magis diftulit ín aliud tempus, quàm prohíbuít imminentem peftem Campanís.Sed cüm crebrís excurfionibus per agrum Neapolíta^ num vagaretur,oblata eft ílli denuo fpes INolz per prodítíonem occupandaz.Erat ením íneavirbe, ficutín plerífque Italíze cíuitatíbus, plebs à fenatu díuí(a, Multítudo auída ES nouarum rerum Annibalí, optimates melíores confilio, populo Romano fauebant, Ponoígíturad occupandam Nolam proficífcenti, vt alíás fpe, fic etíam tunc, cum ínfiructís coptjs Marcellus occurrit, prímo que congreífu pralíum commíttere non dubitauit, In quo fuperíor Romanus tanta alacrítate hoftemreíecit, vtfatís appareret eo die calamítofam fuifle Carthaginenfibus futuram pugnam, fi equites díuerfo ítinere profedí, vcà Marcello ínftítutum erat, ín tempore adfuíffent. Annibalnon fine ma3o gno detrímento copijs in caftrareductís,paulo poft ex eo loco proficifcitur, atqueína» grum Salentínum exercítum ducit. Nam quídam íuuenes Tarentíníín aduerfis prae^ ijs Romanorum íam prídem captí, liberalíter'que dímifsi, cüm ín referenda gratía me» mores effe vellent, fpem T'arentirecípiendí Annibalifecerant,(i propius vrbem exer» citumadmouíffet. Quorum pollícitatíonibus compulfus Poenus, omnibus modiís huíc reiftudendum cenfuít, vt quod multó antéanímo concupíuerat, aliquo marítímo oppído potíretur. Erat autem ex marítímis vrbibus nulla alía Tarento commodíor ad au xilíaex Girzecía accerfenda,€ multa ín exercítum tranfportanda, qua índíes ad neceffarium vfum expetebantur. V erüm etfi aduerfante Romanorum prafidio res ín lon» gum protractafit, tamen non príusab incepto deftítít Annibal, quàm Níco& Philojo menus autores defectíonís prodíderunt vrbem. Arxfolumá Romanis retenta, qua ttibusferé partibus mari alluitur: reliqua quarta eft, quae adítum habet áterra, quam murus& foffa muníebat. Ab hac parte Annibal fruftra expugnatíonem expertus, cüm ftirenue defenderetur, fauces Tarentíní portus ímpedire inftítuít, ratus hanc vnam fi peteíle viam,qua Romaní commeatu exclufiad dedítíonem compellantur. Sed diffici, leopusapparebat futurum, cüm clauftra portus pofsiderent hoftes,& naues quíbus e^ xitus oblidendi erant, exiguo fpacío ínclufz tenerentur. Has ex portu cuíarx fupere» rat, fübducere oportebat,& ín proximum mare deferre. Nemo ex Tarentínís reperíebatur, quírationem huíusreí explicanda ín medíum afferret, Anníbal tantum, cm optarentreliquí, vnus vídít naues machínís ex portu fubduci, plauftrís que impofitas I? permedíam vrbem ad mare deferrí poffe. Itaque adhibita folertía homínum, paucís WU pbeítdiebus fubductz naues, ín altum delatz contra fauces portus ftetere. Annibalre: cuperata poft centefimum prope annum, qudm ín Romanorum poteftatem uenerat, Tarentínavrbe,& atce terra marí que obfeífa, ín Samnium redijt, Nam confules R o^ manífrumentatoribus Campanis opprefsís díreptís'que, ad Capuam duxerant legío^ nes, acomnía ftudíabellí ín expugnatíonem eíus vrbís íntenderant. Quamobrem Poe. nus cogitationem Campanzreiftudío ingenti fufcipiens, cum omnibus copijs aduer. fushoftem contendít,breuítg ínteríecto fpacío,non detrectantibus pugnam R omanís, uttique ín certamen progredíuntur, przliumq infigne apparebat futurum, nífi eodem tempore Semproníanus exercitus, quí Sempronío Graccho ín Lucanís amiíffo à Cn. fo Cornelio ín Campaníam ducebatur, certantes díremiífet. Hís ením copijs procul vífis, priufquam dífcerneretur quis effet, terrítí Romani paríter Pcenídg,copías ín caftra redu cunt. Poft hzc confules vt Capua auerterent Poenum, cüm díuerfas regionesalter Lu. cníam,alter Cumas petíjfIent, Annibal in Lucanos profectus,occafione cepít cum M. Centenío conflígendi,quí temerítateatd; audacía ínfignis,exercítá fibí à fenatu parum prudenter credítum callídifsimo hoftiobíecit, Commiffo przlío Centeníus audacifsi^ mc pugnans occídítur,ex relíquís paucí euadunt. Accefsíttuncad hoc íncommodum, B"nnibalpauló poftín Apulíam proficifcens,alium exercítum Romanorum,cuí preerat 10 | 20 Neapoli factio: ncs due. Tarentunt ab Annibale capitur. Annibalis ftrae tcgena, Annibal Roma inuadit, Prodigium, 168 Plutarchi erat Fuluíus pratot,infidijs circumuentum profligaret,deleretGy, Nam ex viginti milli, bushomínum,cüm adlíbídínem crudelí(sími ducis trucídarentur,víx duo millía fuper. fuere. Confules ínter hzcex difceffu Annibalis occafionem nactí, cum omnibus copiis ad Capuam redeuntes,vndíq: cínxerunt vrbem. Quod vbí Annibal cognouít, cum ex pedíto exercítu in Campaníam profectus, prímo aduentu caftra Romanorum ínuadit: monítís ante Campanís, vteodem tempore eruptíonem facíant. Imperatores Romani adprímum tumultum hoftium, partítís interfe coptjs obuíam progredíuntut. Campa, nísnullo negocío ín urbem compulfis, duríor aduerfus Pcenum dímícatío fuit, quí cüm alíás fepe,tum eo díeacerrímum imperatorem fe przftítítín praelio conferendo. T'entauit etíam fi qua fallacía capere hoftem poflet. nam cüm fuí caftra Romanortü írrumpere i; conarentur,mífit quendam Latíne peritumlínguze,qui íuffu confulum alta voce denun. cíaret Romanís,vt caftrís íam prope amí(sís,in proxímos montes confugerent. V ox ín, opínata facile audíentes mouíllet, nifi Romaní Punícis dolís a(Tuetí cognouiffentfrau, dem. Itaq celeríter feínuícem confirmantes,hoftem pedem referre feq; ín caftra recipe, recoegerunt. Annibaltentatís omnibus modis, cüm videret nullamfibi facultatem relínquí, qua duces Romanos à Capua remoueret, pro focíorum perículo anxius, confi, gítadíam multóante agítatum,& velutíad extremum referuatum cofilíum, Cunciíse, ním neceffarijs comparatis, caftra mouet,&€ quanto maxíme filentío poteft, tranfmiffo Vulturnoamne,per agrum Sídícínum, Alífanum, Cafsínatem,infeftís fignís Roma pe, tít:ratus aut hacvía aucnulla alía,foluí tam pertínacem obfidíonem poffe. uod ubi Ro 10 mam certísautoribus nuncíatum eft,tantus repente terror ínuafit,vt raró fit vnquam íntra maenía vehementíus trepídatum., Cernebant ením acerrímum hoftem, quem totíes in magnís reípublícze malis experti erant,ínfefta íam patríz figna ínferre,&€ quem abfen tem fuftinere non poterant,prae(entem fenatuí populoqy Romano feruítutem mínari, gíturíntam trepída re placuít,ut Fuluíus Flaccus alter ex ducibus Romanís à Capuaac ceríitus,&€ confules nouí Sulpítíus Galba,& Cornelius Centímalus extra vrbem haberent caftra,& C. Calphurníus prator valído przefidío Capítolíü tueretur,& hí cíues qui fummos magiftratus gefsilent,repentínos tumultus autorítate ímperíotqg fedarent.Anníbal contínuato ítínere, non príus conftítít, quàm ad Aníenem, tría míllía paffuumab vrbe pofuit caftra, pauloq; poft cum duobus millibus equítum ex eoloco profectus, íta jo vrbíappropínquauít,vtà porta Collína vfquead cemplum Herculís obequítans, fitum moanía quetamamplz cíuítatís non folüm fpectaret, fed etíam ocíofe contemplaretur, Quem confpícatus Fuluíus Flaccus,ferre índígnítatem non potuit. Itaque celeríter Ro, manos equítes aduerfus hoftem ímmifit,quí vtímperatum erat,magno impetu prelium íncuntes, facile ex eoloco fummouerunt Poenum. Sequentí díe Anníbal exercítum ex caítrís educit,acíem ínftruít,nullam dímícandi moram facturus, fi allícere hoftem ad cet tamen pofsí.Idem Romanífacíendum,& prelium commíttendum putant. Quare pro^ gredíuntur ín campumarmatz vtrínqgy copíz, tanta alacrítate anímorum, vtnullum periculum recufaturz víderentur pro efus díeívictoría cofequenda. Etenim Carthagínenfes de ímperío orbísterrze,quod ín eo uelutí fupremo certamíne collocatü putabant Ro 4 mani de patría, de libertate,de bonís omníbus,vtrum fua velín hoftíum poteftatefutura eflent,paulo poft dímícaturí erant. Sedaccídítres memoratu dígna. Nam dum paratíín armís fígnum dímícandi expectant,repente fuperuenit imber frequentíbus procellís e£ fufus:cutus tanta vis& afperítas fuít,vt cogeretur quifque milíté ín caftra reducere.Pro» xímo quoque díe,ín quem pugna dílata vídebatur,rurfus ín aciem vtrifq exeuntibus,fi milis tempeftas exorítur, quz non mínus quàm fuperíor Romanos paríter ac Poenosaf flíxít,compulitqg,vt ínftantís dímícatíonis oblití,de falutetantü& fuga cogítarent.Hac anímaduertens Anníbal,conuerfus ad fuos exclamaf(Te dícítur, modo fibí mentem poti unde vrbís Rome,modo facultatem non darí.Id quog; turbauít Pcenum,quód fe tantis equítum pedítumdj coptjs ex propínquo Romam vrgente, fupplementum ín Hifpani q miflum,& agrum in quo ípfe coftíterat,longé maiore precío quam par erat,empt fuifle cognouit. Quare índígnatíoneaccenfus, argentarías officínas cíuíum Romanorum pct preconemueníte íufsit, V erüm pofthzc,fiueanímo reputans quante molís effet expu gnare Romanam vrbem, fiue ínopíam frumentí metuens( decem ením díerum fecum cíbaría tulerat) caftra mouere conftítuit.Itaque ex eoloco decedens,ad lucum Feroníg ferccipít,actemplum quod ibi opulentí(símum fuiffe tradunt, díripit: paulo que poftía Brutios Lucanosg contendit, Quod vbí Capuaní cognouere, defperantes de fumma rerum, Hs ES 4 , 0 ho fi 4 uam partem víctoría ínclínaret, vtríque vel Annibal. rerum, dederunt vrbem R omanís.Sicígitur Ca puarecepta€ ín Romanorum potefta, iemredacia, magnum momentum apud omnes Italíze populos, magnum nouatíi rcrum defíderíum fecít. Mouit etíam anímos gentium ipfe Annibal hoftis, quí multa op. pída qua tuerí non poterat, malo confilio dírípi váftaritg íufsit. Nam vtantea faepe vi^ &or,plerííqy captíuís fíne precio dímifsísmultorum voluntatesliberali officío deuínxe rat ficetíam períd tempus ínhumana qued am íllíus crudelítas caufa fuit,vt multe vrbes Puníciímpertj pertzfz ín Romanorum fidem redirent: quarum ín numero Salapíam fuiffe radunt,qua autore Blacio príncípe fa&ionís Romanz,prodita confuli Marcello ét, lectifsimorum equítumala quz vrbi przfidio etat, propead ínternecíonem dele. iot Haceftvrbsín qua fcriptores nonnulli Poenum amore cuiufdam puellae captü fuifz fctradunt,&Cimmodicam cupiditatem víri calumnijs profequuntur. Alij funt quí huius ducís modeftíam efferentes, nec prímum cüm bellum ín Italía gefsít, necpoftea cüm ín Aphricam redijt, aut cubantem coenaffe, aut plufquám fextarío vini indulfilTe dicunt. Quidam etiam reperíuntur, quí Annibal crudelitàtem,perfidíam, alíadg eíufdem gene. risvitía tribuentes,nullam de pudícítía aut ímpudícitía homínis mentíone faciat. V xorem tantüm ei fuiffe fcribunt Hifpani generís ex Caftulone non ignobili oppído, cuíob egregiam eorum homínü fidem, Carthaginenfes índulgebant precipue& confidebant maxime. V erüm,vt fupra oftendímus, Annibal amiífTa Salapía, paulo poftoccafioneha buitlongemaíorem quám acceperat, reddendí Romanis cladem. Nam períd tempus :? Fuluíus proconful apud Herdoneam fedebat,fperans fe vrbe fine vllo certamíne potítu um.Sed quía nullus ín propinquo efTet hofti metus( concefferat ením ín agrum Bru tíum Annibal),neglígenter obibat munera vígilíarü,atq; ín omni adminiftratione bellí indignam Romano ducífegnitiem przftabar. Hancneglígentía cüm peroccultos ex» ploratores cognouiffet Poenus,nG putauit occafionem negocij bene gerendi, fibi omit, tendam effe. Itaqueín Apulíam cum expeditis copíjs profectus,tanta celerítatead Her, doneam veniít,vt parum abfuerit,quín Fuluíum níl taleopinantem in ípfis caftris opprí merct,Romanitamen íngenti anímorum fiducía primum impetum excipientes,pugná díutius quàm par erat extraxere. Demum ficutbíennio preterito círca ealoca duce alío Fuluío,(ic etíam aufpício huíus Fuluij proconfulís victa fuperatarg Romanz legiones I? profligantur,& dux ipfe cum magna parte 1*^ i3 »amnío Marcellus conful, quo cüm e(fecn quanquám ferum auxilíum perditis rebus al copiarum occiditur. Erat per íd tempusín unciata clades ímprudentía ducís accepta, laturus videbatur tamé cupiens quod pro. ximum auxilío erat, detrímentum(arcire,ín agrum Lucanum( eó ením poft víctoríam [creceperat Annibal) exercítum ducít,caftrísqy ín cofpectu hoftium pofitís,pauló poft ín aciem defcendít: nec Pcení dímicatíonem fibí fugiendam putant. Przlium extemplo committítur tanta obftínatíone anímorum, vt 2quis prope vítibus vfq; ad occafum folis certatum fit. Nox dubíz pugna finem fecit. Poftero díe Romani iterü ín aciem exeuntes,timorís cofefsíonem exprefferunt hofti, Annibal ením fuos intra vallum tenuit, fequenti nocte filenti profectus agmine,in Apulíam venit, Marcellus quoque per ve gia fequutus Poenum, occafionem quaerebat, utaliqua memorabilí pugna de fumma belli decerneret.Iam ením fibi perfuaferat,maxíme ex Romanis ducibus fe confilío, fo^ lertía, difciplina, acomni munere milítíz conferendum Annibali effe. Sed tempus íam inftantís hyemís ímpedímento fuit, ne íufta acíe cum hofte contenderet. Namleuibus quibufdam commifsis przlijs, cim non fatígandi milites fruftra viderentur,ín hyberna concefsít. Príncipío verís partímlíterís Fabi], quíalter ex nouis confülibus eius anní e^ ra;partim natura fua excitatus, celeríus opínione omníum ex hybernis egreditur,& aduerfus fedentem eo tempore ad Canufium Poenum, exercítum ducit.Factum eft autem propínquítate caftrorum& certandi ftudío,ut paucis diebus ter collatis fignís acie dími arent, Prímo díe cüm parí prope fpe vfquead noctem perduceretur pugna,€ adneu, L 1 uU cundo díe fuperior Poenus, duobus propé m liquas copíasín fugam vertít. Tertio die Ro uti ex compofito fe ín caftra recipiunt. Se. illibus& feptíngentis ex hoftibus cafis,re, manídiluendz ignominíz cupidi quam ex proximo detrímento acceperant, prími pugnam expofcunt,& à Marcello in acíem de» ducuntur. Cuíus ferocíam admiratus Annibal, díxíffe tradítur, Rem cum eo hofte fibí tie gerendam,quínecvictor,necvíctus qui I Hi A H-— s H H'nr. veroíndignátibus, quód nuper vídti, victor efcere poffet. Przelíü deinde atrocius quám "um ex fuperioribus fuít,nitentibus Romanís recens incommodumrefarcíre, Poenís csvlttó ad pugnam prouocarent, Tandem P 169 Salapia vrbs in qua Annibalis attores, Fuluij cedes, Varia Ron tori cum Antibale certamina, : Annibal infidi45[liat Romaáhiis, Marcelli interitus, Virtutis vis, Salapitanorum aftu, Sena vrbs Apulue, I70 pl u tarchi Romania Marcello inctepiti moníti&p vt darent operam,vtnón ante cladis quám víáo riz nuncíus Romam veniret, gradum acríüs íntulere, nec príüs dimícatíonífinem fece. re,quàm tríplíca:a prope illata clade,hoftem ín fugam conrcerent. Sub ídem tempus fi. mili prope ratíone qua amifIum fuerat, Fabíus Maxímus! arentum recepít. Quod vbi Poeno nuncíatum ett, dixiíIe eum tradunt: Ec Romanifuum Annibalem habent. Se, quenti anno Marcellus& Crifpinus creati confules, omníbus víríbus íncumbentes ad bellum, duos confulares exercitus aduerfus hoftem ducunt: quos Ánniíbal quo cam, po fuftinere polle diffidens,cüm alias fepe, tum eo tempore omne íngeníum adhiben, dum putauit, vt hoftem quem aperto Marte fup erare non poterat,dolís ca peret. H ecco gitantílonge maior quam aufus effet optare, occafio gerenda reí obijcítur, 5 ylueftríse, i rat tumulus medíus pene ínter Puníca& Romana caftra, fub quo turmze quzdam Nu mídarumlatebant, íuflu Annibalis opportuníslocís conftítutz, vt aliquos ex hoftibus vagos palantesg; exciperent. Exaltera parte confules communí omníum voce& fen. tenda motí,vifendum bunc tumulum, deínde íi opus foret, occupandum cenfent, ne co neglecto potiantur hoftes, X fuis deínde ceruícíbus ímmiíneant. Sed príufquám exerc» tum moueant, vt Ípeculentur naturam locí,ambo ex caftrís exeunt,& eó cum paucíse quítibus proficifcentes,íncautiüs quám tantos víros decebat,ín pra paratas ínfidías ínci duat. Momento temporis círcumuentí, cüm ned perrumpere à fronte poffent,& à tergo cederentur,necelsitate magis quam con(ilío praelium íneunt, ín quo Marcellus egre giepugnans occídírur, Crifpínus vuineratus vix tantum fpacri adeptus eft,vtíe exma;, nibus hoffíum eriperet. Annibal poftquám M. Marcellum,quí maxime ex Romanís du cibus reprefferat curfum victoríarum tuarum, interfectum audíuit, fubító ín collem vbi pugnatum fuerat,tranftulit caftra: ibiínuentum Marcelli corpus honorificentífsime fe, peliri íufsit: ex quo percipi licet, quantü valeatapud omnis generís homínes aními magnítudo excellentíag: virtutís,cüm interítum praítantí(sími ducis ne crudelíísimus qui» dem hoftís honore fepulturz pa(fus fit carere. Romani ínterím altero confule amiffo,a tero faucío, extemp!o fein proxímos montes receperant,& ínloco tuto pofuerantca fira. Ipfe autem Crífpinusad vícínas ciuitates montíum miferat, quía collega íntertjífet, & annulo eíus potítus effet hoftis, líterís nomine Marcellí compofitís vt cauerent. Salapiamíam Crifpiní nuncíus venerat, cümliterz ab Annibale afferuntur; lignificantes js Marcelli nomine fe eo proxima nocte venturi. Salapítani cogníta fallacia víri, nuncíot remiílo, intentífsíma cura hoftium aduentum expectant, Quarta vigílía Anníbalad vt, bemvenit.In prímo agmine locatí ex índuftría erant perfugz Romanorum, vtlatíneloquentes fidem facerent Marcellum adetfe. Horum cüm ad fexcentos oppídantíntrodu xí(ent,claufa porta reliquas copías telís repellunt,introductosad ínternecione cedunt, Ita Annibal írríti íacoeptí pertzefus, caftra mouet,& in Brutíos proficífcítur, vt Locren, fibus terra maríq; 4 Romanisobfefsis auxilium ferat. Pofthaecíngentí cura patrum ple bisig noui confules factí duo peritilsími belií duces, Marcus Líuíus& Claudíus Nero, quí partitis ínter fe copijsín prouíncías proficifcuntur: Claudíus ín Salentínos, Líuíus ín Galliam contendiít aduerfus Aídrubalem Barchínum, quífuperatís Alpibus, íngetv s tibus pedítum equítumq copijs íungere fe fratri properabat, Accídítautem perídtemv pus,vt Annibal magnis afficereturíncommodis à Claudio confule, quí prímüm ín Lv canís, adhibítís etíam Punícaarte infidijs, hoftem fudit. Deinde ín Apulía prope Venuliam Poeno congreffus, tumultuaríam pugnam tanto impetu conferuít, vt magnum numerum hoftium interficeret, Quo detrimento affectus Annibal ,extempló ad repa randum exercitum Metapontum fe contulít:ibi paucos moratus díes,copías ab Hanno ne accípit& fuís adiungit, ac rurfus V enufiam repetít, Claudius non longe V enufia habebat caftra,& ínterceptís hoftíum líterís càóm Afdrubalema ppropín quare cogno uiffet, díes noctesdy agitabatanimo, quíbus modis efficere poflet, netantorum ducum copíz fimul íungerentur. Itaqueomníratione fubducta, confilium cepit perículofum, ji ut apparebat, futurum, fed forfitan eo tempore necefíIaríum.,INam fub legati cuftodia caftris relictis, ipfe cum parte exercítus magnis itineribus ín Pícenum profectus, fexto d:eSenam peruenit, Ibi confulesambo iunctis copiis propter Metaurü flumen A(dnv balem adortí, fecundí(simo praelío conflixerunt. Ad quinquagínta fex hoftíum millia co die cefa dicuntur, paremip prope aiuntaccepta ad Cannas, redditam hoftícla At Claudíus Nero poft hanc memorabilem victoriam non mínüs celeríter qu B I 30 $0 22 S $ 10 re p 30 le 4f u n ;$i Annibal. 171 uos que dimitti iufsít,quí tantae calamítatís nuncíum ad Poenum deferrent, INam eum ígnorare compertum eft, qua: parata prímüm occultis confilís, quz deínde acta proxi» mís diebus fuerant. In quo mírarí libet, callídifsími ducís folertiam fic deceptam fuiffe à Claudío ín tam modico caftrorum interuallo, vt príüs czefum cum omnibus copfjsfra^ uem, quàm profectum reuerfumqy ín caftra confulem Romanum fi círet. Verüm Anníbalhoctamíngentínon folüm publíco, fed etíam príuato perculfus vulnere, víciísitu dinem Carthaginenfium rerum fe agnofcere ínquít, pauloG poft ex ijslocís profectus, Cartbaginenfii inagrum Brutíum fe recepit. Non ením latebat perítí(simum ducem;quantüaccefsío- rerum vicifnís Romana reí ea plaga ad Metaurum accepta, quantumq; momenti ad fummam vni. tudo. jo uerfibelli factura effet, Ipfe tamen omnibus víríbus qua fibíín Italía pofttot conferta pradlía, tot expugnatas vrbes relínquebantur,fimul colleciís, iniícto anímo perídtem. pusbellum fuftínuit. Et quod mírum cuique víderi debet, exercitum ex Hifpanis, A phrís, Gallís atque exalijs gentíbus míftum, fic concordem fiue autoritate fiue pruden. tatenuít, venemíníma quidem fedítío díflenfio ue militarís fit ín caftrís audita. Nec íam Romani Sícilía, Sardínía, Hífpanijsq; receptís, hunchoftem aut ín Italía delere, autex Itala deducere príüs potuerunt, quám ín Aphrícam mitterent P.Cornelíum Scí P.Cornd.scipionem, qui expropínquo ínferens Doenís arma, intantü díícrímen rem Carthagínen, pio Cartbagifcemímpulit, v extemplo necefsítate coactí Annibalem ex Italía reuocarent. Eratper feminuadit, idtempus, ficutante díctum eft, ín agro Brutío Poenus, ac excurfioníbus magís quàm 3o iuftíspralijs gerebatbellum, ni(i quodalíquando cum Sempronío confule tumultuariam pugnam conferuit, nec multo ínteriecto Ípacío cum eodem íuftaacíe dímicauít. Prímo certamine Poenus, fecundo Romanus fuperior fuít, Nec íam vltrá ín Italia auícquam memoría dígnum apud Graecos Latínosq; autores ab Annibale geftum compe: rio, Iufluením Carthaginenfium ín Aphrícam accerfitus, poftfextum& decimum hue Amibal in Aius Punícíbellí annum Italíam reliquit, multüm príüs de fenatu Carthagínenfi, mul, phricá reuocatümetíam defeípfo queftus. De fenatu quídem, quód fe tam díuturno temporeínho. fur. fiilícommorantem terra, parumfupplemento, pecunia,& ceterísrebus qua ad vfum bellíexpetebantur, adíiuuiíTet: de fe veró, quod totíes Romanis legionibus fufis cx[is que, moram femper poft ví&oríam trahens, fpacíum dediffet hofti ad refpírandum. jo Memoríz quoque prodítum eft, eum príufquám claffem confcenderet propelunonís Lacíníz templum arcum condidií(íIe Punícís Girzecís quelíterís infculptum, ín quoresda AmibalisarÍemagnifice geftze fummatím continebantur. Decedensautem ex Italía Annibal, fatís cw, profpera nauigatíone vfus, paucís díebus Leptím tenuit, ac omnibus copijsin terram expofitís, Adrumentum prímó, atque índe Ziamam profectus, üm cognouíffet quo inftatures Carthagínenfium effent, commodifsímum effe ftatuít de finiendo bello con lilium iníre, Itaque placuíteí vtad Scipionem mitteret, quíab eo poftularét,ut aliquem locummedíum vtríufque colloquío deligeret, velle fefe de fummis rebus cum co agere. Necfatís conftat, vtrümíuffu fenatus, an príuato confilio íd fa&tum à Poeno fit. Colloquíj renuendiScipioni caufa non eft vifa. Quamobrem conftítuto díe conuenere ín pa- Annibalis er 4o tentícampo cum fingulís ínterpretíbus duo celeberrími duces,& potentíísimarü gen» Scipionis contíum imperatores, díuerfis fententis de pace& bello fermonem habituri. Nam Anni,£i bal maximéad pacem ínclínauerat anímum, quód cernebatrem Carthaginenfium de. teriorem índiíes fierí, Síciliam, Sardíníam, Hiífpanías íam effe amiffas, bellum ex Ita. líaín Aphrícam translatum, Syphacem potentífsímum regem à Romanis captum, o^ mnem fpem falutis ín hís copijseffe repofitam,quas ipfe velut diuturni bellírelíquias ex ltalía trafecíffet, quíbus fi quíd duríüs contíngeret, vix tantum Carthagínenfibus vel externí vel cíuilís roboris fupereffe, vtad tuenda Carthagínís moenía fufficere peffer.L 1 z gitur longa oratíone vfus, vchementífsime contendit 5cípíonem ín eam fententíam trahere, vtpacem quàm bellum mallet. Sed Scípio cüm ín magna fpe efTet conficien, i $» dibellí, à pacís confilijs abhorrere vídebatur. Itaque poftlongum fermonem vltró ci trogi habítum, re ínfecta ex colloquío difcefferunt. Nec multo ínteríecto fpacio, prae, líum illud memorabile apud Zamam coní(eruerunt, quod fecundifsímum Romanis Pugna ad Z4» accidit, Prímo concuríu, elephantí Carthaginenfium ín fuos conuerfi, equítatum An. man. níbalís perturbarunt,& Lzlíus ac Mafini(fa ex vtro que cornu pauorem augentes, nullum equítibus fpacíum dederunt vtfe ex fugareciperent, Pugnatum eft tamen à pedefiriacie díu atqueacríter,cüm Poeni fuperioribus víctoríjs fretí, ín fuis dextrís totíus Aphrícze falutem collocatam putarent, Iomaníautem anímo pares, fpe etíam füperiop'run m DE EI A * ut Pacis Carthaginenfium. cum Romanis, cone ditiones, Annibalinexianm, 172 Plutarchi res effent. Sed Romantsfion mediocremomentum ad vitoríam fuit, quód Laíusae Mlaftiniffa proflígatís equítíbus, opportune ín przclíum redeuntes maxímumterrorem íniecerunthofti, Eorum ením aduentuceleríter factum eft, vc Peení remíttentes ardo, rem pugnz,nullum faluti fuz, preterquam ín fugaremedíum quarerent. Supravígínti millíahoftíum eo dícá Romanis cafa, totídem prope capta dícuntur. Ipfe Anníbal dux advltímum euentum pugna moratus,e medía cede cum paucís effugit, Accerfitus de, inde Carthaginem vtlabentíreípub. fubueníret, oftendit fenatui nullam fpem ín atmis vlteríüs effe ponendam, fuafitiy, ve poftpofitís ceteris rebus, mítteretad ímperatorem Romanum, quí quacunquerationepoflent, de pace agerent, Mifsi decem legati, cüm pacís condítíones Carthaginemretuliffent, ferunt Gifgonem quendam pací aduerfan, i; tem, fententíam díxife derenouando aduerfus Romanos bello: quae cüm à multís au, diretur, indígnatus Anníbal eo tempore ab imperítís vírís talía íactarí, dícentem adhuc homínem ex fuperiore loco deturbauít. Et cóm hocaudax negocíum ac libera cíuítate indignum vifummultítudini effet, fugceftum afcendens, Nemínem, ínquit, índignari oportere, fi ís quí príma puerítía à Carthagine profectus, ín bello& armís aetatem e gílfet,vrbanas confuetudínes íenoraret. Poft hzc de conditionibus pacís ita prudenter dífferuit,vtextempló Carthagínenfes tanti viri autorítate commotí, accípiendas easleges quas víctor€ necefsítas daret, cenferent, Fuerunt autem conditiones admodum durz, quales víctores víctis in extremís rebus ímponere confueuere,Sed prater catera Carthagínenfesannuum ftipendium populo Romano víquead certum tempus folue,16 retenebantur, Cüm veníffet díes ín quo príma penfio conferenda R omanís erat,& ín, gemifcerent omnes ad vocem tributi ,ferunt Annibalem commotum inutili lamenta, tíone Poenorum rífum effudiffe,& increpítum ab Afdrubale Heduo, quód ín commu, nitotíus cíuítatís moeftítía tam effufe lataretur, refpondiífe, nonlztantis homínis íllum effe rífum, fed eorum ínanes lachrymas derídentís, qua eo tempore in leuíore malo, quod cuíu(que príuati cíuís pecuníam tangeret, potíüs manarent, quàm antea cüm Romani claffes, arma,& amplí(símarum víctoríarum fpolía Carthaginenfibus detrahe, bant, víctísqyámponebantleges. Non me praterítautores effe, quí dícant Anníbalem verítumne petenti Scipioni dederetur, ftatím re male geftaín Aftam profugiffe. Sed vtrüm fübito hocfactumfuerit, parum referre arbítramur,cüm fatís conftet,eum defperatís rebus in Afiam profectum, exilíiod; mulctatum ad Antíochum perueníffe.Fama quoque haud dubía eft tam hofpitalítertamqy honorifice acceptum elfe d rege, vtftatím publícís paríteracpríuatís confi Ijsadhiberetur.Erat ením Annibalis nomé magna apud omnes gloría:communís infu peraccedebatíra,communeq ín Romanos odíum;vcehemens ftímulus ad excítandum bellum. Quare opportune accefsíffe videbatur, non folüfn adínflammandum animum regis, fed etíam adaperíendam víam gerendí aduerfus Romanosbellí, quam vnícam tantüm efTe dícebat ,fi arma ín Italíam transferrentur,& Italící generís compararentut mílites,quibusfolís victrix aliarum gentium prouíncía fuperari poffet. Centum naut um claffem, decem& fex míllía pedítum, mille equítes petebat arege. Hís copijs felt 4 líam intraturum pollicebatur, ac turbaturü Italícas gentes, quas fcíretob recentem me moríam Punícíigefti belli vehementerhorrere Anníbalís nomen.Spem ínfuperaffere bat de Punico renouando bello, fi perregem fibilíceret Carthagínem mittere, quif ctíonem Barchínam concítarent,atque eorum anímos permouerent, quibus ímperium populi Romani eratínuifum, Affentienterege, Aríftonem quendam Tyríum delegit; homínem callidum& ídoneumad hocnegocíum conficiendum.Huíc magnís premijs pollicítatíonibus que perfuafit,ut Carthaginem peteret,amícos conueniret, X mandata quzdam verbís fuís ad eos deferret.Ita Annibal patría exul per totum orbem terrarü aduerfus Romanos concítabatbellum.Necíam inanes ez cogítatíones vídebanturfv turz,fi Antiochus vt ab ínítio coepit/fic etía poftea eí magis quàm adulatoríbus& pur ft puratis fuis fidem praftitiffet. Sed ínuídia, quam plerunq; regize domus alunt, multos Annibalíadueríaríos peperit: quí cüm vererentur,ne callidus imperator hís confilíjs au cupando gratíam regís ,ín maxímam autorítatís& potentíz gradum afcenderet, eum fuípectum redderenítebantur, Accídít etíam períd tempus, vt P. Villius legatus Ephe Ííum veníens,frequentem cum Poeno fermonem haberet: ex quo facile data eft obtredia toribus crímínandifacultas,& tanta fufpícío de fide Annibalís Antiocho orta, vt omni no à coníilío regío excluderetur, Sunt quí dícunt, eodem tempore P, Aphricanum vnum analíquantó poft przlíum íllud ad Zamam commiflum, iB V 40g fi Annibal. 773 c vnum exlegatísad Antiochum miffum cum Poeno effeloquutum,& ínter alía multa, ab Anníbale petíjfe,vt ex anímifententía diceret, quem maxímum ímperatorum fuiffe 9 cenferet: Annibalem autem refpondiííTe, primo loco Alexandrum Macedonü regem, Ití fccundo Pyrrhum Epírotam,tertío feípfum collocandum víderí:ad hoc leníter arridenx B im Aphrícanum díxifle, Quíd cenferes Annibal, fi me vící(Tes* Me proculdubío, ín. e quít, cuncís alijs imperatoribus anteferrem. Hocrefponfum placuíffe Scipioni ferunt, T quodfe nec pofthabítum necadhibítum ín comparatíonem, fed veluti íncomparabim lemocculta quadam aífentatione à Puníco ingenio relictum víderet, Poft hzc Annibal m EAS occionemnactus Antiochum alloquendi, iam inde príma puerítía repetens, fic fei Eo pfum purgauit,fic de odío fuo ín Romanos differuit, vtín príftina gratíam regís, quam L propeamíferat,amicitíamq redíret. Itagy rex conflítueratanímo hunc ducem cum regía i daíle ín Italíam míttere, vepraeftantifsimi viri€ perpetui hoftís populí Romani, ficuti te iam fibíperfuaferat, anímum íngeníumtg experiretur; fed vnus T'hoas prínceps Aetoiri lorum huic fententíz aduerfatus,feu ínuidía, feu quód reuera ítaagendum cenferer, mu e tauitanimum regis, X hanc deliberationem qua: magnum momentum ad bellum habi^ e turavídebatur,omníno euertít. Hortatus eft ením Antíochum, vtín Girzcíà traíjciens, €- ipfemetrem fuam ageretnec patereturhuíusbellí gloríam ad alíum peruenire, Rex ígi. m turperfuafus paulo poftín Cirzecíam proficifcítur ad excitandum aduerfus Romanos ta bellum. Vbí nonlongo ínteríecto fpacio, cüm de concilianda Theflalorum gente com o0 E: o municonfilío agítaret, Annibal nominatim fententíamrogatus, non tam de Theflalis " quàm de fumma rerum íta elato anímo differuit, vtapprobatíonem omníum quí íbí adà erant,affenfumdg mouéret. Non enim de Theflalis magnoperelaborandum,fed curanuU dumomníbus modis cenfuit,vt Philippus Macedonumrex aut ín bellí(ocíetatem vení^ retautneutrí partí adhaerens dímícatíonem ocíofus fpectaret. Adíecít praeterea confi 0, lium deinferendo ex propínquo Romanís bello: fuam quog; operam adíd conficien0- dum amplífsimís verbis pollícítus eft& detulít. Audítus eft Poenus fumma attentione, e fententíag íllius laudata magis, quàm poftea reaut effectu comprobata. Ex quo pleri» m quemírantur, hunc ducem quítotannos cum populo Rom.omníum pene gentium vív. Core certauerat, eo tempore pofthabitum eílearege, quo erat eíus opera& confilium 1, 1 Eo maxime expetendum. Quís enímín toto orbe terrarum callídíorímperator reperiri po 1, terat? quís ad gerendum cum Romanís bellum accommodatíor? Hunctamen poftha, ji- buitrex ínítío gerendarum rerum: nec multum tempus przteríjt, càm cxterorum conf(, 5 filia derídens, taffus eft vnum Anníbalem prxuídiffe ea quacín rem effent, Nam càm fu bellumín Gracía profpereeueniffet Romanis, cefsít ex Europa Antíochus,& Ephe n B fumferecepít,íbítg folutus curís pacem anímo deftinabat,mínime credens tímenda effe "m in Afia Romana arma. Nec deerat talía concupífcenti adulatorum affentatío, perpetui m malum regum, quí dum ea quz volunt, libenter audíunt, fe adulari finunt,& falli zquo u B anímo patiuntur. Sed Annibal cuí nota erat potentía Romanorum,& domínandií cupi b B días, rezem monuit, vt deomnibus alijs preterquám depace cogítaret, Romanos cre»! E? deretnunquam quieturos, nifi càm expertí cflent;an ficut ín Aphríca Buropady, íra etía i íntertía parte orbís terrarum extendere fines ímperíj pofsint. Motus autoritate uíri An^ t tiochus, extempló Polyxenídam homínem fagacem& marítímís certamínibusaffue, 7 tum, aduentantí Romanorum claísí íre obuíam íufsit,& Pcenum ín Syríam miífit,vt ma "m gnam vím nauíum compararet, Huíc deínde clafsí Annibalem ipfum& Apollonium ít; quendam ex purpuratis fuís praffecít: quí càm audifTent Polyxenídam cum Romanís js congreffum haud profpererem gefsife, prelium ipfi cum Rhodijs, quifocij erant po» la- puli Romani, commíttendum putarunt. Anníbal ín ea pugna Eudamum prafectum tí Rhodiorum à finiftro cornu inuadens,íam prztoríam nauím círcumuenerat,& fine du0? bio fuperior erat, cüm exalío cornu hoftes fugato Apollonio aduolarunt,& victoriam 1 M^ propeíam certam ex eíus manibus extorferunt. Poft hanc naualem pugnam parumfelí^ 0$ dtertentatam, níhil fcre memoria díignumab Annibalegeftum accepímus. INam de, au bellato Antíocho, Romani prater alías conditiones quas ímpofueruntregí, Annibam lemperpetuum fuz reípublícae hoftem fibi tradí poftulabant. Hzc Anníbal multó ante he proipíciens fubító poft illam memorabilem pugnam ad Magnefiam commiffàm, qua 2a regi opes concíderunt, ab Antíocho díícefsic,& longis erroribus euagatus, tandem ni adPrufiíam Biíthyníz regem confugit, non quod ín amicítía eíus fpem multam reponem ct, ed quía perorbem terrarum longe terra mari(g domínantibus Romanis armis ,lojm P3 Annibalis de Irt pera tori pre flantia, iudicis. Antiochi de Anuibalejiu^ dicium. ^ x Annibalis ad ewadend.ss infidias,dolus, Annibalis, com mentum de ferpentibus in natcs coijciendis. Annibalis inteVius, Annibalis etas € fepultura, I74. Plutarchi cum magis neceffarium quempolffet, quàm tutum quem vellet,fibi petendum cenfebar, Sunt qui vícto Ántíocho ín Cretam profectum ad Grortyníos Anníbalem dícunt,ibiG extempló vulgatum effe, eum magnam vímauríargentíg; fecum ferre, ex quo veritum e Cretenfes fibí manus ínijcerent, taleremedíum inueniíle ad perículum euítandum, Amphoras plumbo aurato refertas ín templo Díanze collocarí íufsit, fímulans fe earum veluti thefaurí fuí maxímam curam folícítudínemq; habere. Ex altera parte ftatuas ene. as quas pecunía ímpleuerat, domí abíecít. Dum illítemplum cuftodíunt, ne amphora fe infcijs auferantur,interím Annibal velis in altum datís ín Bíthyníam profugit. Eftav, tem ín Bithyníauícus iuxtalíttus marís, quem íncola regíonís Líbyífam appellant, de quo vulgatum carmen circunferri folítum aíunt: Corpus Annibalís Líbyffa tumulabit terra, Eoínloco díuerfabatur Poenus, non ínerti quídem ocío vitam agens, fed in nau. tís, equís, ac milítíbus exercendís ftudíum adhibens. Dícuntautem fcríptores quidam hoctempore Prufiam gerentem bellum cum Eumene Pergami rege, qui focíus& ami, cus erat populi Romaní, clafsí Annibalem prafecííTe, huncveró nouo commento Ew menem aggre(ílum,ex naualí prelio victoriam reportaíle. Nam príufquám pugnam ín. irent, Annibalemtradunt magnam íerpentum copíam ín vafa fictilía coníecifTe, deínde inito przlío, dum omníumanímos oculosq; occuparet certamen, vafa ín hoftíum naües ímmififfe, atque eo pacto ímplicatos hoftes€ renoua perterritos, infugam vertifle.E, iusautem fic geftz rcínon vetuflíores annales, ed Aemylíus& Trogus memínerunt, Itaque fides penesautoresfit. Caeterum horum regum contentíonibus Romam perl tís,fenatus Q. Flamíníum, cuíus ob res ín Girzecía geftas celebre nomen eft, legatumin Aliam milit, vt( quantum coníectura affequi poflum) cum vtroquerege de paceage ret. Is cám ad Pruftam veniffet, íníquo anímo ferens homínem ínímícifsimum nomini Romano ex totdomítís gentíbus populísq; cze(is fupereffe, magna contentione tege impetrauít,vt(ibí Annibal dederetur.Iam índeab ínitío Poenus leuitatem Prufiz fufpe Ctam habens,ín díuerforío plures cunículosfecerat, feptemq; exítus przeparaueratadca peílendam fugam,fi quarepentína necefsítas compuliffet. Auxerat etíam non medíocdi ter hanc fufpícíonem fuam Flamínij aduentus, quem fibítum publíce ob communeo díum vrbis, tum príuatáím ob memoríam Flamínij patrís ad'Thratimenumlacum inter iet inus) ad euadendum ínuenerat, parum íibí aduerfus tantas opes profutura, cgtj frequentes ad eum capiendum míísí vndíque cínxerunt domum ad iduentum tentauít Annibal per quam occultifsímum exitum fugam a locum cuftodijs tenerí fenlit,omní fpe euadendií abíecta,ftatuít morte anorum manus effugere. Alij feruumab eo íuffum comprefTa gula fpirítum ínterclufilletradunt.Quídam fanguinem taurí,(icut Clítarchus Stratocles quede 'Themíftoclefinxít,bibí(fe eum dícunt,atque eo potu mortuum cociídi(Te. Líuius autem locupletíísimus híftoríz autor, Annibalem fcríbit venenum ad fimiles cafus praeparat popofcíífe,& pene mortiferam illam potíonem tenentem manu díxitle, Soluamusín. gentí curapopulum Romanum, vbímortís íam confumptifenís tantum tamq prafens deliderium tenet. Romani patres Pyrrhum Epirotarum regem ínfeftís fignís appropiv quantem manibus Romanz vrbís à veneno monuerunt vt caueret. Híautorces fuere, vtregíz dígnítatísiunctaeQy dextrae oblítus hofpes, hofpítem fcelere proderet, Hís di Ctísregem Prufíam multís execratíonibus deteftatum, veneno fibi confcíuiffe mortem LX X.ztatís anno, quídam memoríz prodíderunt. Defunctí corpus apud Libyífam collocatum dícunt ínlapídeofepulchro, ín quo fcriptum fuít, Anníbalhic fitus eft. Sed cíus mortís nuncíum accípíentes Romani, varíe íd prout cuíufq) íngeníd erat, interpretabantur. Pleríqy Flaminium crudelítatís arguebant; quod veluti preclarí cutufdamfv cínorís gloríam adepturus,autor extítí(let opprímedi exacta«tate vírum, à quo nullum Z., H 3. By H. H" d vlteríus perículum reípub. íam prope víctrící omníum gentium tímerí poterat. Qui dam veró factum excufantes, Flamínío etíam tríbuebantlaudi, quód perpetuum ho ftem populí Rom. de medio fuftuliflet: cui etfi víres corporís ac robuftaztas, nont men íngeníum, confilium, reí milítarís perítía deeffet, quibus Prufiam ad arma concitare, Afiamáp nouis bellís commouere ac perturbare potuiílet. Erant ením per ídtemv pus íta amplz Bíthyníz regni opes, vt nonfacile contemnendz víderentur. Nam pofterís temporíbus Míthrídates Bíthynía rex, díunaualibus terreftribusq; copijs popv lum Rom, fatíigauít,aduerfus que L.Lucullum ac Cn.Pompeíum,praftantíísímos inv peratore mníum Iomanorum ínfeflí(simum efle credebat. Ita anxíus curísremediía(vt; i ! i 10 e & [s t —— UáÀ -— Ll. g HT m bl et. Ira, ad 1Cà T(C pi' de em atü ít» ens i jun i di^ em am ed fc fa» um ho^ |t2^ 1c "m po pu^ inv Tes ui* EE Appio p peratores cum magnis exercitibus ín acíe ftetit, Idem d rege Prufia, dace praefertim A ." u P Pm H nibaletímerí poterat. Quare nonnullí ea przecípué caufa Q. Flamínig opínantur ad Pru Scipio. 17$ n fiam mílum effe legatum,vt Annibalís necem fecretís confilijs agítaret. Verüm crede» relibechoc quafitum effe à Quínto nó tam vt prafenti morte Annibalem de medio toL leret,quàm vthomo quí tot inflixerat fuz reíp ub.clades, Rom am víuus perduceretur: ídq; populo Rom.vtile,fibíveró honoríficum e(Te cenfetet, Tali genere mortís ínteríjt Annibal Peenus,vír,vt alía omíttama ,bellícisfine dubíolaudíbus vehemeter excellens: cuíusfiue anímus,fiue íngeníum,fiue egregia reí militarís díícíiplina, quantí momentí fuetítín rebus, facile ex eo intelligilicet, quod Carthagínenfes bello tanta contention ko fufcepto,non príüsfe víctos cofefsí funt,quám cüm fuít Annibal apud Zamam magno illo praclío fuperatus,vtbellícae eorum víres ftetíffe fimul cum Annibale duce, atg;vn cum eo concidiíIe víderentur, Scipio Aphricanus DONATO ACCIAIOLO VEL INTERPRETE, "yel authore. ; canus eft díctus,patrem | n Hifpanía ví&torías confeq 5ímilipené cafu Cn.Scipío eíusfrater paucis poft diebus fortiter puo: gnans ínterrjt. Amboig híímperatores,praeter rerum geftaram n Annibalis laus; e Ll a í ORNELIO Scípioni,quí príimusnomíne víctzá fe gentís Aphtí Scipionis ge^ fuifTe coftat P. Scipionem vírum patrítíum, 74, exnobílífsíma Cornelíorum gente,cum quo prímüm Romano ímperatore Annibal Poenus figna ín Italia contulít.IÀs cám multas effet |: uutus,resq; geffifletmemoratu dignas, | demum quodápralío aduerfus hoftes iníto, dum fefe offertvbí plu. 9 rímuslabor, plurímütg perículí erat, fubito perculíus ictu occídítur, g omen,magnum quog fidei, temperantíiz,virtutís defideríum non modó milítíbus fuis qui fuperfuere, fed et tibusreliquerunt. At veró Cn.Scipíonís P. Cornelius INafica&líus fuít, vír confularis, jo triumphalísq;, quí adolefcens cüm effet,proaccipienda matre Idea íntota cíuítateeft vir optimus fudicatus.Publij aute filij fuére Scipiones duo, egregíafine dubío proles: quo» rumalterum ob Afíam deuíctam Afiatícum,alterum veró domítorem Aphrícaz,ob memorabílem victoríam de Anníbale& de Pornís,vt fuprá dixímus, Aphrícanum appeL lant. De quo hzcfcríbenda fufcepimus,nontam vt eíus nomen à Grzcís Latínístg fcrí» ptoribus celebratum hís líterís fieret illuftríus, quàm vtrerum geftarum feríes& dome» ftíca difciplína effet noftra opera ín oculís homínum collocata, quam veluti imagí. nem praclarz virtutís ímperatores& duces cüm intuerentur, fmítatíone dígniísi mam íudicarent, P. Cornelíus Scipio íam índed puerítía, cüm eximiz indolis& fum mz virtutis fpecimen prafe ferret, fub aufpícío patris ccepit dííciplinis militaríbus e$c rudiri. Ductus eft enim ín caftra inítio fecundi Punici bellí, feptímum& decimum 48cns annum,ac breui temporísfpacío factum eft,vt magnam laudem à fummo viro& ab exercítu confequeretur, equitando, vígilando, omnía milítarí labore tolerando. Ea infuper documenta aními atque ingenij dedít, vtgratíam fimul adipííceretur,& admíratíonem gentíum commoueret. Nam equeftrí prlío, quod ad Tícínum am^ nemP.Cornelíus conful cum Anníbale commifit ínterfuiffe Scipionem conflat: pro, ditumd memoríae à quibufdam autoribus eft, Cornelium patrem faucium acprope ab hoftibus circumuentum, à Scipione filio íam tum pubefcente fuifTe feruatum. Eo dein detempore quo apud Cannas cum magna calamítate ac prope pernícíe Romani ím ; l pe« t] certatum eft,cüm ad decem millia homínum Canufiá perfugiflent,& omnes vDO ore ulchro,quí proxime zedilis fuerat,& Cornelio admodum iuuení ímperium de, tilillent, declarauít Scípío quantafibí vírtus, quantady anímí magnitudo íneffet, Nam quibufdam itrueníbus de relínquenda Italía agítantibus, ín confultantíü coetum prorupít;acftrícto eladio iurare omnes cotgitferempub.non deferturos. Haec alíaq; eiufdem íam Hífpanís gen Scipionis toma vide, t nés ^P Scipioni bono» Senerís,maenitudíne quadam aními atq; íngenrj ab eo íuuene edita, populum Roma. rci oblati, num compulerunt, vt eí fupra ctatem,fupra etíam confuetudín em,magiftratus,curamd maxtmarumrerum deferret. Quíppeante legítímum tempus zdilítatem petens,etfi trí» "uni plebís aduerfarentur,quía nondum fatisannorum eflct,peruicit tame vt per tríbus l P4 176 Plutarchi duceretur,atque extempló frequentibus fuffragijs Quiritum zedilís curulis eft declara. tus, Cümvero pater patruusQqy duo egregíj imperatores, breui ínteruallo ín Hifpania ce cidí(fent, curandumq; à populo Romano effet,vtalíquis dux fingularí vírtute ín eorum locum fuccederet,nemo reperiebatur quí adhoc graue& periculofum bellum, poft tan torum imperatorum ínterítum proficíci auderet. Itaque habítís comítijs vt proconful crearetur,cüm ceteríreipub.príncipes ín tanta facultatefilerent,vnus Scípío quatuor vigintíannos natus ín medíum profilíens,ingentí fiducía profeffus eft, fe hoc munusli. bentíanimo fufcepturum.Hacfortifsímíi íuuenís audíta voce,nulla mora ínterpofita eft, quín incredibili ftudio fuffragiorum imperíum ín Hífpaniam Scípionídecerneret.Sed| pauló poft fecum reputantes Quirítes aduerfus quos Poenorum duces,& ín quibusre,«3o gíonibus bellum gerendum eflet,vix cenfebant fieri poffe, vtímbecillítas etatis tantam grauítatem rerum fuftíneret, Quare momento temporis, quafi iam decreta rei centw rías poeníteret,magna anímorum commutatio facta eft.Quod vbí anímaduertít Scipio, flatím aduocata concione, fic dezetate fua,ac de bello quod gerendum erat, dííferuit,vt ad fe vnum íntuendum omnes audientes, ad príftínam fpem bene gerende reí popu. Scipionis animi jum Roman& conuerteret:animo quíppealijstg vírtutibus vehementer excellens, pre cz corporis h4 ftans etíam pulchritudine orís,& totíus corporis forma conípícuus erat,Izeta atquehilz, bitus. rifronte,quax plurímum valentad gratíam homínum concilíandam., Habebat&ínge-| fta& ín motu fummam dígnítatem. Ad hzcanímibona munerag; nature cüm militaris| accederet gloría, dubium eratgratiorne gentibus domeftícís vírtutibus, an mírabilior o? bellícis artibus foret. Imbueratetíam anímos multítudínis fuperftítíione quadam,quod| fingulis diebus ex quo virilem togam fumpferat,ín Capítelíum afcendere, acfine arbi.: trís edem íngredí confueuerat,vt crederent homínes,ficut íam multó ante Numá Pom| pilium ab Aegería Nympha, fic etíam ipfum arcana quzdam ín templo docerí, qua cz| terís non effent communía.Praterea vt olím de Alexandro Macedonürege,ficea tem,| peftate deScípionequídam finxiffe vídentur,anguem ín cubículo matrís frequentetvi| Scipiois Hifb4 fam. Caeterüm ijs omífsis P,Sciípio exItalía decedens cum decem millíbus pedítum, trí nian. gíntanauíum claffe( omnes autem quínqueremes erant) ín Hífpaniam proficífcíturac| paucís diebus ad Emporía delatus,copías exponiít, terreftríqy itínere Tarraconem con.| cedit. Ibi concilio indícto,legati exfocijs vrbibus frequentes conuenere,qui comiterbe P nigne(p acceptí,erata refponfa domum retulerunt. Poft hzcScípio ingenti cura adfutu|! rum bellum intentus,commodifsímum effe ftatuit,reliquías veterís exercítus quaevirtu.| , te L. Martij feruatz erant,fuís copijs adíungere. INam poft duorum Scípíonum ínteri-| Y : tum,cüm Hifpaníz propeamíffze, Romanz legiones fufze fugatzq effent,vnus L. Mar|| Ó tíus Romanus eques,collectís duorum exercítuumrelíquijs, praeter omníü fpem exul.| f tantes victoría hoftes contríuit,bellumd ín Hifpanía aduerfus tres Poenorum ducesím|( credibili virtute índufiríacy fuftinuit. Ad has igitur copías quz ín hybernís conftítutzc- f rant,cüm veni(Tet Scípío,excitatí funtomníum anímíad fpem bene gerenda reí,& vo( terum imperatorum memoría renouata,vt nemo miles e(Tet quí iuuenem íntuendo cx. plere defiderium poffet. Ipfe veró collaudatís militibus quód de repub. nó defperaffent, eo ante omnes L, Martíum ín precípuo honore habuit,vt oftenderet vírum qui fuís víttv f tibus confideret,alteríus gloríz non ínuidere.Exactahyeme cüm nouumveteremq ex- E ercitum ex hybernís deduxifIet,omniíum prímum Carthagíné nouam oppugnare con i ftítuít:nulla ením ex Hifpanis cíuítatibus opulentíor habebatur, nulla commodíor erat ü adbellum terra maríq; gerendum. Quínetíam Carthaginenfium duces nomen, apparz P tum bellí,& quícquíd precío dignum habebant,ín hanc vrbem congefferant: eam quo- f queaceíusarcem validís prefidijs munierant.Ipfiveró ne tribus vnaregío premeretur, p | díuerfa petíerantloca; níhil minus eo tempore quàm Carthagínis oppugnationemti p Scipio Crib mentes.Scípío íam omníbus neceffartjs comparatís,ad eam obfidendam cum omníexgineminHifpa- ercítu profectus,terra maríq; vrbem aggreditur. Negocium arduum& díuturnumap 5 P» niaobjid.^— parebatfuturti, quod vrbs munita erat,& defenfores íta animati, vtnon modoó tueri Cat ü thagínís mcenía, fed etíam erumpere in hoftem,& caftra Romanorum aggredi aude b ret. V erümmulta ínterdüi quz víribus fuperari non poffunt,íngenio conficiuntur.Com€ pertum habebat Scipío ftagnum,quod haud proculabeft à Carthaginis moenibus, cftu n marítímo decrefcere,&€ vado ea partetranfire poffe,vnde ad murum facilior effet acce 9 fus. Talí occafione qua nulla maiorad capiendam Carthaginem darí poterat, vcendum& ratus,cüm tempus commodum vífum eft,expedirí acíes,& diftributis coptjs vrbem ve heme Aa-— o 9 €^.»—a— n t 20| d [ 1 Y |, j! t c b e» u u l, l^ e.| C, ^ t4 id Y^ de ;. 3 lia parte vrbís acerríme pugnaretur,locum teri fcandétes murum hoftes á tergo adoríuntur. Oppi dani quibus tantum repentíní perículí praeter opiníonem accíderat runtancípítítg pauentes malofe ínfugam coni bem capíunt, dírípíuntqg:vbi íngens praeda,& fumma eft facultas ínuenta.Scípio ob benenauatam o lo tibus,cüm ei quí prímus murum afcendera 1 fpanizreftítui íufsít,ex quo maxíme humanitatís& clementia nomen fibíc multosq; populos hac índulgentía mouit, vtad Romanum redírentá Pu Sedomníum prímum eíus famam& beneuolentíam auxit id bus vt fumma virtutís exemplum celebratur, Adducta eft ení torís vra ex captíuis virgo longe ante alías fpecíe ac pulchrítudíne infignís,hanc& Sci 1o píocuftodiri diligetifsíme,& feruarí integerríme íu comperíffet Luceio príncipi Celtiberorum,fponfo ad fe accito(is adolefcens erat) ínte gram ínufolatamq reftítuit. R es eft profecto celebranda líterís, tante manfuetudinís& continentia ab om tutis przftantíiam Romaní ducís per fuos p equitummanu ín Romanorum caftra redij Barchinus,& alter A(drubal Gifzonis filius, Carthagíne Sci pio: hementíüs quàm vnquam antea oppugnati iubet. I pfeinterim fortí(stmotum virorum manum deligít quibus ímperat,vt fuperato ftagno,ín murum fufpecta erat,euadat. At hí quibus negocíü dati eft, profpere traíec t. Carthaginenfium duces, Mago, Afdruba quantumad opínionem gentíum& fummam vníuerfi belli effet detrímenti acceptum, tamenrem prímo tegere, deínde vulgatam extenuare verbís quo ad poterát,nítebantur, IP Scipio vero multis populis príncipibus p Hifpanis, ínter quos duo reguli Mandonius & Indibilis fuere, fic adiunctis, conftituítanimo ín ea loca íter facere,quibus ín locis Afz drubalem Barchinum effe audiebat, vt príüs cum eo, quàm Mago& alter A(drubal fe eí coniungerent,decertaret. Afdrubal Barchínus prope flumen Befulahabebat caftra,auá dus& ipfe certamínís,& fuís copíjs fatís fidens. Verüm vbi appropínquare Scipionem cognouít,ex planícíe ín tumulum quendam fatís naturá munítum fefe recepit:que infequütz Romanz legiones nullam moram ínterponendam putarunt,quín cedenti ínftarenthofti,et prímo aduentu caftra adorírett ir. IN6 fecus quám fi vna expugnaretur vrbs, cítca caftra pugnatü eft, Carthagínenfes natura Locí& neceísítate, quz etíà ígnauos ex» citare folet fídentes,impetü hoftía fuftínere nitebantur. Romani contra fpe& audacía ,.,.^ H^, Nr. Z]:. I? pleníacriter dímícabant;atty eó magís,quódiín confpectu Scipionisatc; omnís exerci» atq) A Fe) tusres gerebatur, vtnullum paulo fortíus fa &latere poffet. Itaginon príüsremiffa op» pugnatio eft, quàm omní conatu anníxi Romani vallum fuperarunt,pluríbusq locis ca ita irrumpentes ín fugam compulerunt Poenum. Afdrubal veró dux priufquam caftra ín poteftatem Romanorumvveníffent,cum paucís milítíbus fugit. Hoc pralío facto,Scí pio confietudíne fua omnes captíuos Hifpani generís ad fevocarí,&(ineprecío dimit. tíiufsit. Adolefcentem ex hís regt) generís, Mafiniffz nepotem, comíter benigne accé puumad Mafiníffam remífit,magnificentífsima quoque adíecit dona, vtoftenderet ímperatorem exercítus non mínüs líberalítate bus ornatum effe 3^»caalitate clementía'que confiftít nant, vtín przfentibus accídít rebus. aderat, hanc indulgentíam Romani ducí & domeftícís vírtutibus,quám bellícís attí» P, Pv.(0;;(C. 3, I oportere. Eft ením belli finís víctoría, cuius fructus maxime ínlí« . Hínc ducum gloría, híncímperatoríz laudes ema. Nam Hifpanorum multitudo qua íbi Írequens s admírata, contínerí non poterat, quín cum honorís& vírtutís gratía appellaret regem. Sed Scipío hanc vocem Roma nis autíbus ínfiretam fübitó opprefsít, nec eum títulum fibí tribui paffus eft, quem optimorum cíuíum confuetudiní,€x Rom tatus eft tantüm Hifpanas gentes, vt fi í anz líbertati aduerfum effe fcíebat, Hor n referenda gratia memores effe vellent, fidem ín populum Romanum beneuolentíam'que feruarent, Dum hac à Scípíoné gerebane ab ea parte quat mínimé oftagno cüm ex aquem petebant,neglectum ínueníunt, celeri & externi prcfidi milítes, ,€xtempló monía defe^ ]cíunt.Inftant tergis Romaní,fübítog; vx omníum rerum quz ad bellum vfui erat, peram collaudatís donatísqy mili tmuralís corona danda eflet,& cotentío ín. terduos milites orta omnem prope exercítum ín certamen tras neaduocata, compertum fe habere díxít ambos ronis mutalíb.donandos effe: quo factü eft,vt uenerat;tólleretur. Poft hecobíides,quorü ín ea vrbe ingens copía erat, cíuítatíbus Hí^ xíflet, extempló concio. paríter murü afcendiífTe,atq; ambos co. omnís cotentío quz íam ad fummü per^ omparauit, níco imperío. quod à cunciis fcriptori mín confpectumímpera [sít:paulotg poft cüm defponfatam & ipfeScipio dígnus vt nibus fcriptoríbusferatfructum. Huíus beneficij memor Luceíus,cüm líberalítate,modeftíam,& fingularem ín omní genere vir» opulos díuulgalfet, pauló poft cum magna noua amíffa, etfi no ígnorabat 177 Scipionis contl nentia mirabilis, Scipionis inbo ficii liberalitas, 178 Plutarchi gerebantur;interim alij duo Catthaginenfium duces accepto nuncío malé geftz ad Be. fulam reí, iungere copias properarüt: paulog; poft Afdrubali Barchino fe coníunxerüt, vt communi confilio defumma belli decernerent.Itaq; ínter fe colloquutí,poftlongam diííceptationem ín ea fententía conuenere, vt Afdrubal Barchínus ínItalíam vbí Anni, bal frater& caput belli erat,tranfiret: Mago veró€ alter A(drubalín Hiípaníaremane rent fupplementum à Carthagíne peterent, nec príüs cum ímperatore Romano figm conferrent,quám vndíq; conuocatísauxilijs ingentes copías contraxífIent.Poft haecpe Afdrubal in I4» tenteltalíam A(drubale, míílus eft ex Aphríca ín eius locumimperator Hanno, quem liam mittit. prímoaduentu Celtiberíam concítantem M.Syllanus íu(fu Scipionis aggreditur, prz liotp commiffo fuperat capítQy. Erat vna vrbs, quam incola regionis Oringenappellát, E opulentí(síma(ane& accommodatífsíma ad renouandum bellum: ad hanc oppugnandam cumparte copíarum míffus L.Scipío,locum munítíore inuenit quàm vt primo im petu capi poffet.Itag; corona círcüdedit vrbem, paucísiy diebus expugnat díreptamg ín poteftatemredegit.Inftabatíam propínqua hyems,& tempus admonere vídebatur vthybernavtríd; peterent. Quarehís rebus profpere geftís, Scipio Taraconem, Mago & A(drubal Gifgonís filius fe ad Oceanumreceperunt.Sequenti zftate magna conten tíone renouato ín vlteríore Hifpania bello, Romani Carthaginenfesg; prope Befulam congredíuntur,iuftagy acie praelíum committunt: ín quo poft longum certame fupetíor Scipío ín fugam vertit hoftes,magnotj numero eorum ínterfecto,neque fuí colligendi, neq confiftendifacultatem dedít,neq; príüs victorízz modum ímpofuit, quàm Aídr;, o bal& Mago ex contínentí pulfi, Gades fe recipere coactí funt, omnibus prope copijsa JMafiniffscut mifsis. Erat ín exercítu Carthaginenfium Mafiniffa,iuuenis magní aními,magníc conRomanis cofen- filij: qui opportunitate capta clam cum Syllano congredíendí, prímos aperuit eí amici n. tíz aditus, fiue Scípíonislíberalítateallectus, fiuetempus veniffe ratus, ín quo victori bus Romanís adhzrendum cenferet. Hic eft IMafini(Ta, qui poftea beneficío Romano rum potentífsímus euafit Numídie rex,ac multís in rebus populo Romano vfuí& adir mento fuít, Czterüm eo anno,quí erat decíimufquartus fecundi Punici belli,felíci aufpi cío proconfülís Scipionís, Hifpania príma ex contínentís regionibus vícta,poftremata men ín prouíncíz formamredacta ab Augufto Cafarelongo ínteruallo fuit. Scípiono contentus maxímís rebus quas breuí tempore ín Hífpanía gefferat,cüm íam fibi Aphri su 9$ cam anímo deftínaret,commodí(símum efle ftatuit Syphacem Maffeffulorum regto, mníarte ín Romanori amícítíam trahere.Itag; explorata voluntate regís,cüm non alíenamá focietate populi Romaní comperíffet,extempló omnibus rebus poftpofitís, dua: bus quiínqueremíbus ín Aphrícam cotendít. V eniebat à Gadíbus eodem tempore At drubal Gí(zonís filíius,ac veluti ex compofito hí duo clarifsimí ímperatores regem adi runt,certatím quifq; pro fuarepub. amícítiam petíturi, Syphax hofpitío ambos comi terbenígne(p accepít,operamg dedit,vt paríter eadem menfa, eodem cubículo vtere Afdrubalis de tur,ne alter alterípralatus ín honore víderi poffet. l'radunt Afdrubalem prafentís Sd Scipionetefli-^ píonís animum ingeníumq; admíratum, fecum agítaffe, quatum perículi ex eo virofuz morum, cíuitatíatq; omní Aphríce immíneret.Iuuenem ením acrem,€ fummis virtutibus pra»«Eae: ditum,tum multís pralíjs ví&orem effe cernebat,nec ín tam florentí etate adduci pofle credebat,vt pacem quám bellum mallet.Sufpicabatur etíam,ne Syphax eíus autoritate & przfentía motus,ad Romanosanímum ínclínaret.INecíam eum fefellít opinio.Nam Syphacis cum Syphax etfi prímo aduentu parem fe vtrifque praebens, fermonem induxíffet defini Romdnis fix endo ínter Romanos Carthagínenfesq bello, tamen poftea negante Scípíone, íncotv dus. fulto fenatu quícquam agí de pace poffe, pofthabendum Afdrubalem ceníuit,ac defiderío Scipionisobfequutus, cum populo Romano fcedus íníjt. Scípio ín Hifpaniam reueríus, Ilíturgíum& Caftulonem& quafdam alías cíuítates quz populi Romant detrectabant imperíum, partím ipfe ví expugnauit, partím aufpício L. Martij ín dv tíonem redegít, Etne tot tantís que rebus profpere geftis aliquod deeffetltítíe ge EOS c nus, Carthagínem nouam profectus, ludos gladíatorum magnifico apparatu fecit,| quibus non folüm fpectando fed etíam pugnando multi clarí viri interfuerunt. Scd no laxMeD- 2-2». m m. . oU. puorum fratr; dr 2o s^, De uae v: D er ex Hifpanis duo prater alíos ínfignes nobilitate princípes, Corbís& Orfua, dere n HO- Li,""-J"i.", fm gno ínter fe difsidentes, eo díe controuerfiam finiere, altero eorum alteríus manuit C terempto.CGrrauís fpectantíbus eorum dímícatío, grauíor etiam( quía patrueles erant) n N^ M mors ínterempti fuit. Poft hecScípíonem longe maíora quàm eaquz gefferat med/ tantem, aduerfa valetudo corripuit; cuíus fama per Hifpaniam vulgata,& vt plerung l " i Á 1f. 1f, | ul $ 1 , / ^ ? : : C 1 / EOS Gi(aperantur. Vis . ? l4 — m T — nad 3 ' EO 2tque Indibilem pronuncíari fubet.[Nam hífecum reputátes, à mílítíibus Romanis :! Ip nem defecerant, Deinde Romanorum potentíam longe late Boanimaduertendum,& relíquís ignofcendum cenfi ge iufsi armatíslegionibus círcundantur. Tum imperator Romanus tríbunal Scipio.| 179 fit fermonibus auctà, ad fpem nouarum rerumnon folüm Hifpanasgentes, fed etíam Romanorum exercítum,quemillead Sucronem relíquerat,concítauít, Soluta prímüm! militum dífcíplína ímperatorís abfentía fuerat, mox rumores de &grítudíne efus& de Jl perículo víte ín exercítum delatí, tantam fedítíonem motumgy fecerunt,vt quídam con^ tempto tribunorum ímperío,hísiy demum fugatís, duos gregarios milítes fibí crearent imperatores,quí non folüm nom en impertj à vanís autoríbus delatum; fed etíam fafces & fecures praefeferre aufi funt:adeo furor plerung& malaambítío moitaliumm entes exagitat. Nec quíeuere Hifpanae gentes, Mandoníus praefertím atque Indíbilís,quiaffe Mandonius ex cantes Hífpaniz regnum,poft expugnatíonem Carthagínís nouze, ad víctore Scípio, IndibilisHifpa q diffufam, iníquo anímó". tolerantes,alíquam nouandarum rerum occafionem quarebant, A cceptís aute rumo ríbusnófolàm de morbo,fed prope etíam de morte P. Scípionis,fided; adhíbíta,extenm plo exercítum compararunt,& Suefitanis quífocij SC amici erant populi Romaní,íntu, leruntbellum.V erüm coualefcente Scipione,vtex fama eíus mortís, falfo credíta,multíplex tumultus fuerat exortus,fic com perta verítate reí territi funtomnium aním í, nec qui(quam aufus eft ínnouandís rebus vlteríüs progredi, Scipío magis externís bellis quam domeftícis fedítionibüs affuetus, etfi militibus qui delíquerát grauíter fuccenfendumputabat,tamen ne dum fre indulget, excefsiíIe ín puniedo modum exíftímarí pot fet,de hacre ad cócilíum refert. Maíor pars ín eos à quíbus ínítíum tumultus ortum erar, iít:fic ením fierí poffe oftendit, vt poé naadpaucos,exemplum ad multos perueníret. Hanc fententíam Íequutus Scípio, ex templó exercítum,feditionís autorem,adaccípíendum ftipendíum Carthagínem nouá acciri tubet.Edícto paruerütmilites,alij fuam culpam,vt plerung fibi indulgenthomines leuíorem ratí,alfj Scípionís fretííngenío,quod mite ín puniendo efle compererant. Scipionis inoeDícereením folítus fuit, mallefe vnum cíue conferuare,quam millehoftes perdere. Vul nium ? punien gatum quog, erat,alium Scípionís exercitum paratum effe ín armís,& aduétum eorum operírí,vtomnes copíze fimul íunctze aduerfus regulos ín Suefitanos ducantur. Quam obrem exSucrone dífcedentes, magna fpe veniae confequendz Carthaginem veniunt, Sed poftridie eius díei quo vrbem íngrefsi funt, ín forum vocatíac ínermes conf iftere aícendens, vniuerfz multitudíni fefe oftendit ea valetudíne,eo vigore, qualís ín pubefcente aetate E]] 13. E L,, vüquamfuerat, Concíonem deinde habuit longeacerrímam,& grauifsímís querímonijs plenam,vtnemo miles ex ínermí exercitu ellet,quí auta terra oculos erígere, aut di centís vultum fuftínere per pudorem poffet.Confcíentía ením perpetratz reí ac fuppliciorum metus terrebat animos,& optimi ducísprafentía noxijs paríteratgy ínnoxgjsru un borem íncutíebat.Itaq; trífti(ilentío torpebantomnía.Poftea quám finem dícendífecit, SPlo autores principes feditíonis ín confpectum multítudínís producuntur.Ibí vírgís czíi more ma- fcditionis[uppli i eii" clo afficit, iorum,fecuricg percufsí,hortíbile fpectaculum vifentíbus prebuere.Hís rebus íta com.^94 politis, Scípiorelíquís militibus nouo facramento adactís,expeditíonem in Mandonia ui f1 í5 ed:" ffc 1 T2 2t 5 ft b í. i qu caitrenlis fedítíonís autores fuerantpoenam ef erepetítam,0mnemfpem abíecerant ve níz impetrandasatq; exeo x x.millía peditum, duo míllía equítum comparauerant,vt hís coptisaduerfus R.omanos rogrederentur, Q uod vbí coenouítScípio, priufauim p 2 5 2; aiSerenturregulorum víres,& plures populi conípírarent, maturatà Carthagine profi ciíci, C quanta maxime celerítate poteft,ad hoftem pergít. Reguliloco fatís munito ha9ebant caftra,(icy fuís copíjsfidebant, vtnecalíos prouocare, nec prouocatí pugnam detre&'are paratíeffent, Factum eft autem propínquitate caflrrorum, vt paucís poft díexus à Romaníslacefsíti in pralíum defcenderent,ín quo quidéaliquandíu fumma con. tentíone dímícatum eft. Tandem Hifpaníátergo circumuetí,acin orbem pugnare coa» xtertía pars ex eorum numero aufugit, Mandonius atcp Indibilís nul lumremedíum perdítís rebus effe cernentes,legatos ad Scípíonem miferun t; quí fupplí T BET Citerpàcem peterent, X veníam deprecarentur. At Scípio etfi quantumíníeatg;in pos Clementia boffe pulum Rom.facinus admiífitIent,íntelligebat:tamen nonmínu dementía& manfuetudine fup crare, quàm armís, R egulís í« i tíad decorum putans hofte Í dítipendíum loluerent imperata. Per id tempus Mafiniff: I1 Contínentem venít,vt amiciti idem,quam per M.Syll: 1m al "sbpretenticofirmaret fimul vtipfum Scípionemalloquerctur, Forme naiefios, in Scipioe, Scipionis re$ gj. Scipio claffem quadraginta diebus coparat. 180 Plutarchi geítas prrftantifsimum effe virum conftituerat animo, V erüm nec íam opínioni Numi da vírtus P.Scípionís,nec expectatíoni( vt plerungp accidere confueuit) prarfentía de, fuit. Nam prater íngentíaanímibona, quíbus Scipio cateros alíosanteibat, prze fe etíà ferebat eximíam formam,& omni amplo dígnam ímperío, Erat praterea vír beníenus ín audiendo, facundus ínrefpondendo,€ in concílíandis homínibus egregius artifex; habítu corporís virilí,carfarie promífla vtebatur.Huncigítur MafinííTa falutatum ven ens,vt prímüm confpexit,fic vírum admiratus efle dícitur, vt nec ab eo dímouereocu los,nec íntuendo explere defiderium poffet. Amplífsimís verbís eí gratías egit prone, poteadferemiffo,& fídemfe praftaturum ínítze amícítíze dixít,quam poftea erga popu| lum Rom.víg ad exítum vitae conftantifsime coluít. lam veró omnes Hifpaniz populi. aut ímperíum aut focíetatem Romanorum acceperát,cüm Gadiítaníi ídem fibilicerear.| bítrantes ,fponté Romanís fe dedídere: gens vetufta orígine,& fi famz crederelíbet, vt Carthago ín Aphrica,in Bozotía Thebae, ta Giadísad Oceanum colonía T'yríorum fuít.Scípío receptis Hifpanijs, pulfis Carthagínenfibus, cüm níhíl relínqueretur quod fibi conftítuendum putaret, L. Lentulo& Manlio Accídio prouincía tradíta, Romam redijc. V eníentifenatus extra vrbem datus eft ín de Bellonz,vbí cüm resa fe per mul, tosannos fortíter feliciterqy geftas expofuiffet,oftendifTettg quatuor hoftíü duces,qu tuor exercítus multís prelijs à fe víctos, Carthaginenfes ex Hifpanijs eíectos,nullasgen| tesín hís tertísrelíctas que non veníffent ín populi Rom.poteftatem,res ampliífimoti| umpho dígnas effe cenfebat fenatus.Sed quía nemíní adhuc contígerat, vt cum proc 3o ful€ fine magíftratu effet, prorebus geftís triumphanti ínuehi líceret in vibem,necpatríbus vífum eft,necipfeScipío magnopere contendít,vt nouo exemplo morem mío rum fuí caufa commurarent.Ingreflus vrbé pauló poft íngentiftudío populi Rom.conful declaratur. Traduntraro vnquam frequentíorem multitudínem,no tam ad celebran da comítía,quám ad confpiciendum P.Cornelíum Scipionem Romam veniífe. Itaque non folüm Quírítes,fed externí etíam homínes hunc vnum íntuebantur, publice priu» tímd dicebant míttendum ín Aphrícam efle ad inferédum ex propínquo Carthagínen fibus bellum.Idem cüm fentíret Scípio,dehacread populum ferelaturum fignificabat, fitam falutarí confilio aduerfaretur fenatus. Quída ením ex patríbus,atg ínter eos prz cípuz autorítatís Fabius Maximus huícfententiz acríter reclamabat, Scípío ín conurium nítebatur,ratíonibus multís oftendens hac vna vía fuperari Poenos,& Anníbalem deduci ex Italía poffe,caetera vana effe confilía.Poftlongam altercatíonem ScípioniSé| cilía decreta,permiffumtqy à fenatu eft,vt fi arbítraretur vtile extp repub.efTe, cum omni|| exercítuín Áphrícam traijceret.Hoc fenatufconfulto ín populum zdíto, fic erecti funt| omníum anímíad fpem magnarum rerum, vt íam de Aphrica cogitarent, X bellum pol| fe confícínon díffiderent.Sed Scipioni ínrebus neceffarijs comparandís maxíma diffi cultas proponebatur,cüm ob zraríj ínopíam,tum ob íuuetutís penuríam, cuíus florem piaterítze clades à Poeno illatze abfumpferant. Ipfe taméne tanta expectationi deeffet, íngentiftudío ín apparatum belli íntendit.Et adfuerunt eímulti Hetruriz atcp V mbrie populí,quorum altj materíam ad fabrícandas naues;alij arma,quídam frumentumaco-^ mnís generís commeatum ad íuuandum exercítum detulerunt. Quadragefimoquínto die,quod víx cuíquam credibile víderetur,fabrícata ínftructaqy dlaffe ex Italía decedens Scipio ín Sícílíam contendit, At cüm exercitum ín ordínes redígeret,eos pracípucfdi gendos putauít,quí fub M. Marcello multos annos meruerát, fummamg fcíentíam ri milítarís habere exíftímabantur. Sículos autem partím autorítate,partím gratía impulit adfubminiftrandum auxilíum futuro bello,quod ín Aphrícam transferre cüm prímum perannítempus poffet,omní ftudio parab at. Tradunt preter alía Scipionem ex varij cíuítatibus CCcC.fuueneslegífle totíus prouíncíz nobilifsímos,ac eís przcepiffe, vt c" tadíe cumarmís equísqy adeffent.Hí vt ímperatum erat cüm prafto fuiffent ad conftítu tam díem,optíonem detulit conful,qua vel ípíifecum ín Aphríca milítaret, vel totídem f! alíjs fubftitutís equos armatf largírentur,vtrum vellent acciperent. Síngulís remífsioné mílítíze petentíbus,dati funt vícartj cc c.Romani íuuenes,quos Scipío inermes ex Italía adduxerat,eo confilio vt Sículorum ímpenfa,ficut euenit, armís equísqy inftruerentur Horum opera multís poftea certaminibus fideli atque vtiliín Aphrica vfus eft. Iam tem: pus hybernorum erat cüm Scípio non folüm ín apparatíbus belli, fed etíam ín comp?| nendis 5ícilíz rebus curam adhibendam ratus, Syracufas petít. Vbí cüm ex multorum querímonijs coguouiífet, fatis magnam copíam Italicorum milítum ín cadem vibes 30 T »50 Lacs. m o mM M QE EP ally Scipio. 8t farí, quires bello partas, deinde Syracufanis per fenatüm reftítutas retínerent,ftatim eos partím cdictis,par tím íudicijs compulit adea implenda qua fenatus cenfuiffet. Quaex remagnam gratíam& fuftí confulís famam apud Sículas gétes eft adeptus. Interím per C.Laliumn nulta cum prada ex Aphtrícaredeuntem certíor fit, Mafiniffam regem cupí^ diímeaduentum fuum opérírí,monére atqj rogare, vtlireipul b. commodo facere poffitquam prímumíp Aphrica tráfjcíat: idem cupere multos Aphrícz populos, quíodío habe ntes Carthagínenfium ímperíum,aliquam nouandarumrerum occafioner m expe &ent. Necíam vlla Scípíonís fecordía eam profectionem diftulerat, cüm raro quífquá dieríibperator aut effícacíor autfolertíor ín rebus agendis fuerit. VerümSícula res& jo occafio recípiendí Locrosimpedímento fuere, quo mínus negocíum pro fuo arbítratu conficeret, Accefsit étíam caufa quzedà Pleminij legatí ,qui Locrís à Scipione relictus, cum omne genus fmprobítatís, líbídínís,auaritíz ín Loppídanos exercuiffet, facile multi tudínem perpulít,vt omnía mallet quàm ímpurifsimí homínís í imperíu m rte. Iv lifsi íi turà Locrentibus Romamlegatí cüm ín fenatü veniílent,«X grauíísímas íniurías à Ple minio acceptas quefti effent,[icpatres mouer unt, vt no folümínPl emíníum, fed etíam in P. Scipionem atroces fententíz dícerentur. Hinc obtrectatores Scipionis: amplà ma | teríam calumníz nactí,a(Terere non dubítabant, eum cogno ouifTe Locrenfium íníutías, i Plemínfj fcelera,fuorum milítum diílenfiones, atqj omnía lentíus tulifle quàm optímü i| confulem deceret. Addebant praeterea exercítum in Sícilia habere ve cordem,& omní ul 3o difciplina folutum milítari,ípfum ducem ef itsntamtorm fead voluptates Sees coe tulílle.Et praeter caeteros Fabí:is Maxímus ín S Scípíonem ínuectus c modum excefsit, vtextemploó reuocandum ex Sícilía,abro gandumé ei imp erium cenferet.Hec nímís a» ípera vif faomníbus fententía eft. Quamobrem Q. Metelli confilíum fecuti pa tres decreuerunt,vt decem legati ín Sícilíam tranfmittentes, cuncta quz de Scípionead fenatum : delata erant, dil igentí ftudío perquírerent: finocentem ínueniffent; ftatím iuffu fenatus ; ín aliam réuocarent: fin vero falfa effent crímina,& vanz ínuídorum calumníz, dimit, terentad exercítum^hortarenturig vtfidenti anímo bellum fuf Íciperet. ProfediinSicilia legatí,in difcutiendis fingulís rebus nullam Scipionis culpam ínuenire potuetunt, nífi quód íníurías à áPleminío Locrenfibus illatas nímísleni animo pertuliffet. Eratením Scí p: 30 pioinremunerandol largus ín puníiendo mítís& clemes.Exercítum vero,claffem,& o. mnem apparatum bellí cám íntuerentur, fícadmírati effe dícuntur copíam& ordínem fingularum rerum, vt poftea ín vrbem redeuntes amplifsimís laudibus P.Scípíoftem e£ ferrent, K reiectís ínuidorum calumnijs,ad certi fsímam víctoríz fpem fenatum popu lumig Romanum reuocarent. Ceterüm domeftícís ímpedímentís fublatis, alize forís fu peruener unt cura ie non mediíocríter animum Scípiíonís mentemq; turbarunt. Nam ; or atoresà Syphac niífsi denuncíarunt eí, nouum(ibi foedus cum Carthagínenfibus i Cum, toi te cum Afdrubale cóotr actam, filíam eíus fibí matrímonío íunctam: pro. pterea monere,vt(ifuz reipub. confulere velít, Aphríca abítíneat, eofdem ením quos P cni haberent, fe amícos inímícosip habíturum. Hoslegat: Os Scipio ,nemandata regís o clierrentur, ext empló adSyphacem remííit cum líterís, quibus pof ftulabat, vt ínít fo. dietatisfan Claxp dex re meinor, caueret ne quid nomine Romano& regía fideindigna ; molíretur.Poft hzc concione aduocata,legatos Sy phacis venií Tcín iS íciliam díxít, vt fi^ cutantea IVlafínifTa, fic etíam hín nímíam dílatíonem aduentus fuí quererétur: ítaq; matu randum tín Aphrícam efIe,atqg ideo cunctís militibus edícerevt arma expediant,& ad t profectionem neceffaría co omparent. Hocedictum Romani ducís vb pesci vem 1 8: gatum cft, ftatim multítudo íngens Lílybeum confluxítinon homínum folüm qui ín 2, phrícam traíecturi erant,fed eorü ctam qui pedatuenerit Romani i claffem qu araro ; vnquam ínftru ICtíorautomníarmatorum genere ornatíor vífa fuerat.Ipfe ver Scípíofa I tisiam omnibus conftítutí ke-ilybaeo foluíttanta cupídiítate d n ndí, vtnullí eí ":ASSo neqiremíneq venti fatísfacerent. Deuectus eft tamen paucís diebus ad pro inontoriim ; Pulchri tq ibiomnescc opíiasín terram expofuit. Sedederitereius Aduentus Cartha; gí' nemnuncíatus fic cíuítatem turbauit, vt co nclamatum eíTead arma,; ftationesáp ín] por: tis muri ed; diea s,quida autores finc. Nama M Regulo víq ad eum díe emq uínquae 1 si nnorum interceílerat fpacíum, ex quo nullu siímperator Romanus cum va ; uterram Aphríc am fitrquet at. Merító igitur pauorís ac t umultus omnía e1 ena E; tíam terrorem Scipionis nomen, cuí Cai ieeinienf rem ducé , titoppoi nerent;aut pare arbítrarentur nonreperícbant, Afdrubal Giífgonís filius egre» q Scipionis obtre tores, Scipionis natura, Sypbax áRomanis deficit, Scipionis prudentia, Rom. animus promptus. H tnnonis interitus, Sopbonifba, Sy phacis vxor, Scipionis alus. Cartbaginenfii clades maxima. 182 Plutarchi gíus ea tempeftate ímperatorhabebatur, quem ví&um à Scipione fugati ex Hifp; nía memíncrant.In eo tamen atgiín Syphace potentifsimo rcge magna fpemíeruanda patríz reponentes Poení,huncrogare,illum monerenon deliftunt,vt quáta maxíma ce lerítate pofsínt, Aphrícz rebus fubueníant.Sed dum hí copías íungunt,ínterím Hanno Amilcarís filius proximam regione tuetí íuffus,obuía Romanis progreditur. Scípíopo 3 pulatís agrís, dítatop exercitu íngentí przeda,prope V tíca cum omníbus copijs confe ü derat,vt celebrem vrbem& opportunam ad bellüterra marí(g gerendum,fi qua vía fieri à poffet ín poteftatem redígeret. Ec fub ídem tempus Mafiniffa ín caftra Romanorü vene w rat,ardens íncredibili cupiditate belli gerendi aduerfus Syphacemregé ,à quo non mil di tó antea paterno regno fuerat expulfus.Hunc Scípío quía iuuenem acré& manuprom: s» ptumin Hifpanía cognouerat,príufquam maiores copíz à Carthagíneníibus cogeren i 0 tur,fpeculatum míttít hoftíum caftra,atdp eí przcipit,vtomniíngenio adhíbíto Hanno É nemad pugnam clícíat, Mafiníffa vt ímperatum erat,hoftem Írritando,fenfimi trahen. ín do perducit ad ealoca,quibus ín locís Scípío cum armatis legíoníbus conftiterat, expe. f cans occafione gerenda reí. Defeffà íam erathoftíü acíes,cum Romanií recentibus co," pijsobuiifactiprzlíüíneunt,Prímo congreffu fuperatur Hanno,& ipfe cum parte co ki píart occiditur. Relíquíterga dantes, quà poteft quífqy fugam per díuerfa petunt. Poí p hancvictoría,Scípíonem ad oppugnandam Vtícam redeuntem,abfiftere íncepto coc. r gítfubítus A(drubalis& Syphacis aduentus,quí íngétes pedítum equiítumd copíasfc- é cum ducentes haud procul à Romanis pofuerütcaftra. Quod vbi anímaduertít Scipio, ME... ftatím foluta ob(idíone,caftra ín quodam promontorío comuníuit,vnde procedere ob. f uíam hoftí,& vexare V tícenfes,& claffem fubductá tueri poflet. Ceterüm cüm tempus f poftularevíderetur vt hyberna vtríng peterent, placuit eíad Syphacé míttere,quiten, h tarent animum regís, X quantit ín eís effeca Carthacínenfiit amícitía abducerent. Hunc: ením(ciebat Sophonísb 2 nuptijs agítatüi,& quafi muliebribus ínftructü furfjs,, eo ínf, É iz deuenifle,vtnon modo Romanosnon íuuandos,fed etíam cotra íus fcederís oppu gnandos cenferet: quód i qua vxorís fatíetas hominem cepíffet, iam ad fanítatem eum M reuertí poffe atbítrabatur.Syphaxaudítís hís quz nomíne Scipionisad eum defercban tur,tempus fam efferefpondit,vtnon derelínquenda Peenorü focíetate, fed deabijcien m3» EH"—(7 117, QU V dis bellí confilijsagatur,fe optíimü pacís autore fore pollícetur.Fuic fermoniScipioaw ME. L^: if^.;-;::, dde rcs adhíbedas putat, folertíanímo rem noua medítatus.INam ex omni exercitu ftrenuos " milítes delíit,quos feruiles veftes índutos comítarioratores iubet,& quid fierí velíto»; ftendíc.Hivt praecepti erat,dum legati& Syphax de códiítionibus pacís ínter feagunt, s & longíor con(ultó producítur fermo,fpeculatum proficifcuntur hoftíum caftra,omnes. aditus exítusty explorát.Hoc fzpíus facto,ad Sciípionemreuertuntur. Certum eratít f ducíarum conftítutum tempus, quo elapfo Scípío fimulatfe omni fpe pacís abíecta, at í ma,claffem,machínasty parare, vt quemadmodum antea orfus fuerat, Vtícam oppugna b tumredeat.Hocquàmlaté perregíonem vulgarí,hoc ab hoftibus credí volebar. Ipfeue 2 ró tribunís mílítum conuocatís,confilium fuum aperít. Docet bína effe hoftium caftra, fi paruo ínteríe díuifa fpacío,quorumaltera ex líignís hybernacula, altera ex arundinibus 4 hop contexta habeant, vtraque deleri íncendiopofle. Quamobrem Mafinifam& C.Lalii MB li adfe vocat,atque cís praecipit vt íntempefta nocte Syphacem agaredíantur, ignem cz t; ftrís iníjcíant: feex altera parte Carthaginenfes ínuafurum pollicetur. Hí mandata ím» n pigre exequentes, confítítuta hora Numidarum caftra adoríuntur,& ígnem arundíní-" bus applícant, quz fuübító íncendíum effuderunt,& penéin omnem locum caftrorü di^ t ftulerunt. Numidae fortuitum prímó incendium arbítratí, ad opem ferendam celeriter" concurrerunt:mox vbíínlegiones hoftium incidentes trucídarí ccepti funt, ancipíti pa ü f". d us 1 4 2"o. uentes metu,fefe fugze mandarunt. Símilí peneratione ab altera parte exercítus cui9ci t pío przeerat,íncenfa funt Carthagínenfium caftra,& proflígati hoftes, tanta fugientium Ítrage,vtad x Lr mílliahomínum exPoaenís Numídísci ea noctcabfumpta quídamaw$0 to h tores fint. Hzc clades Carthaginem delata ficterruít cíufum anímos, vtalij ex ltalía p Annibalem reuocandum, alij pacem petendam à Scípionecenferét.SedfactioBarcho IE ,. na potens pollens que cüm abhorreretá confilás pacís, peruícít vtnoui delectus habe ti renturad reflítuendum bellum. Igitur Syphax& A(drubal magna multitudine pedit K tus equitatus que coacta, celeríus opíniíone omníum exercítum repararunt, atqueru^ E i fus ín confpectu Romaaorum pofuerunt caftra. Quare cognita, Scípío non cuncta g dum exiftímauit, dum milítes fuí alacres effent& fiduciz plení,quín pugna decert/ s tet, Ac Scipio. i8j ret. Acciditautem ab initíó ex propinquitate caftrorum,vtleuía quaedam committereri turprzlía:ad extremum vero omníbus Cóptijs concurfum eft, tantusq; ardor Romanorummilítum fuit,vt prímo impetu Numidas Poenosq; ín fuga conuerterént,magnamQg partem fugíentíum ínterficerent. Afdrubal& Syphax cítato curfu ex medía caede profugerunt. Ad quos confectandos Scipío Mafiniflam&& C.Lalíum cum expedito equíaumílit.Syphax ín INumídíam,atg; índeín antíquum regnum profectus,ex omni ge^ nere homínum exercítum coegít, obuíamdp Mafiní(Tze& Laelio factus prelium com mitterenon dubítauít:malo tamen confilio, cám effet hoftíbus longe inferíor,non tam dinícantíum nuiméro,quàm quód nec miles cum milíte, nec duces cum ducibus erant jo conférendí. Itàqy à bellacifsímis víris facile fuperatur,& quod Mafiniffa víx aufus effet optare, in praelio capitur,& cum multís nobilibus vírís ad Scipionem perducitur. Cepeiatprimum lzetítía omníum anímos,cüm Syphacem íncaáftra adducí nuncíatum eft:deindevbi vinctus ín confpectum multítudínis eft perductus,tanta vírí praefentía,& prí^ fting maíeftatís recordatio,miferícordíam íntuentíbus mouit. Memínerant ením quàm clebre eiusregís nomen,quám florentes opes& amplífsimí regni vires paulo ante extí : trant poftea vero ex tanto faftígío prolapíum cernentes miferebantur, Ipfe autem Imperator Romanus benígné eum affatus, quzefiuít quznam tanta caufa anímum eíus mu affetímpuliffetty ad ínferendum Romanís bellum. Tum rex veterís hofpítalitatis un» Ga dextrze memor,fidenti animo Scípíonirefpondit,(e coniugis Sophonisba amore Bio cptum,tantum facínus quantum omnes fcirent,ín populum Rom.admífiffe;atque ex^ templo eas dediíffe poenas,quas czterí pro documento habere poffent,vt ín fide atq; ot icio permanerent.Sed ín extremís malís hocfibifolatij contígí(Ie, quód inímicifsimum homínem Mafiniffam,cadem ínfanía qua ipfelaboraffet, correptum víderet. Nam poft vium captumqs Syphacem, Mafiniffa Cyrtham caputregni petens, cüm vrbem ín po tttm redegilfet,Sophonisbam multís precibus fibi blandíctem ardere coeperat, mu licrígy fidem dederat, fe eam à Romanortü manibus víndicaturum:& vt íd commodius ! js fibi deuínctam vxorem duxerat. Hzc celeríter ad Scípíoy » praftare poffetnouís nuptij nem delata,magnoperehomínem perturbarunt, Conftabat ením,aufpicijs Romanorü ; vitum Syphacem effe,& quacung; fuz dítionís fuerantad eorum iudíctum pertínere: |;o quod fi Mafiniffà ínconfulto Scipione patrocíntum Sophonisbz fufcípiendum puta ntlimul& ímperíum ducís& maieftatem populi Romani vifus fuerat contempfiffe. Accedebat huíc culpze turpiísíma libidinis caufa,quz tantó grauíor víderí debuít,quan toerat Romani íímperatorís contínentía maíor, quam Mafiní(Ta anteoculos habebat ad ímitandum.NamScipío prater caetera vírtutís documenta,ín omniíbuslocís quíbus ho fiem fuperauerat,à captíuís mulíeribus víctríces femper abftinuerat manus. Indignatus igituraduerfus IMlafiniflam, etfi prímum ín caftra redeuntem prefente multítudínebeni gneaccepít,poftea tamen feíunctum à czterís íta obíurgauit, vtféntiret INumída mode ratifsimo fimul& feuerífsimo imperatori fibí efle parendum. Itaquelachrymans& con; iilj ínops intentoríum abíjt;pauloq poft, cüm fidem Sophonisbz datam praftare non o pofle cerneret, atque ex eo grauíter angeretur,venenum eí cum mandatís mifit. quo mu lierrepente haufto, voluntaríam fibí confciuít mortem. Czeterüm Carthagínenfes tot tamqy multíplícibus acceptis cladibus, cüm res ín eum locum deductas víderent, vt íam nonde propagando ímperio,fed de feruanda patría eflet cogitandum, Annibalem exL Glíareuocarunt. Quiceleríterín Aphrícam reuerfus,(iue quód prafentís íuuenis felici atem horreret,fiue quodlabentí€ pene ínclínatz reipub.diffideret, omníum prímum cum P.Scipíone depaceagendum cenfuit.C)uapropter petentílocus ad colloquíum da us,ínquo fimul congrefsi,longumfermonem detollendis cotrouerfijs habuere. Ad exttemum Scípío eas conditiones detulít Poeno,quibus facile apparuit,no tzedere bellípo pulum Romanum,& ipfum íuuenem fpe víctoríze magis, quàm cocordíe defiderio traI^ hiltag omní fpe pacís adempta colloquíum dírímunt, atq; ín pofterum diem certame Parant duarum nobilí(simarum bello gentíum, duo clarífsími duces,imperíum orbís ter 'z5reuífpacio fuis rebufpub.aut daturi,aut erepturí.Locus prope Zamam fuiffe tradi Ut,vbí Íupremas vires quafi ín medíum effundentes, pugnam memorabilém conferue. rin qua víctores Romaní,prímüm hoftium elephantos, dcjide equites ín fugam ver. terunt, demi acríus ínferentes pedem,totá acíe proflígarunt. Czefa aut capta ex Cartha8inenitum copíjsfipra x L millíahominuma Romanís ferunt. Anníbal ex tanta cede 'co:umís euafit;nullo ftrenuí ducis eo die munere praetermítTo, Nam fi vn quam antea, q Sypbax capitur. Mafiniffa Sophonijbe amore captus, Scipionis conti neitia. Anibal in. A« phricam. reuocatur, Pugnd ad Z4mam, gIncjum cremate, tria phus. Scibio Cenfor Scipionis callidum coniu, 184. Plutarchi tum ea pugtaàciem peritifsíme inftruxerat,loco fub fidijsqp firmauerat, atqp in ipfo cep tamíne dum manus conferebantur,fic militibus fuís officium prafliterat, v t fummi pe ratoríslaudem etíam ab hoftíbus tulerít. Poft hancvíctoríam Scipio nactüs V ermi, nam Syphacís filíum, opem Carthagínenfibus afferentem, fugauí C vfque: nemi portum Carthagínis exercit admouit: ratus sídquo daccídit, Poenos fu; pplíces ad p; cem npetenda nventuros.Nam vt ad bella fi ufcípíenda alacer& Y promptusft uerat Ca Él enfium anímus,[ic eo tempore mollís ac míníme refiftens mens eorum fuít: Anníba es afe tím fup erato,ín quo antea omnem fpem feruandz patríz collocatam habebit, Tesque confternatianímo, legatos ad Scipíonem mittunt, quí clemetíam: víctorís ímplo ent,& multis precibuispacen 1 expofcant.lam Rome de prouíncía Aphríca contentio. y nes erant, X alter exnouís co nfulibusin exercítum properabat parimperio ac dgeren, dum bellum: quamobrem verítus Scípio ne tantí bellí c onfecti gloría ad alíum peruení. ret,zdquoan imoále catís: Carthagínenfium fe exorari paffus eft. Conditío ones ígitur p», "^ L] cís Carthagínenfibus datz ex victorísarbítrio ,& praeter alía;omnísclafiís, qua maxim: confidebant,ade mpta.Eac cüm cremaretur tam miferabil buít,vtnon feCUST1N tbe, qua im fi Carthac gentas enimna E j efpectaculum íntuetibus prz, o aftírpeínterijílet,con nploratit fit. Ad quin. squid lam autores funt. V erüm haecnosadmo ( vtílle in« ics omi nís cene Ó Prís Cr ema 1 t)ínpro e perisrebu s oblíuio ] n iprepéle, líaín dítíonemre Tíum orbís terrae anímís deftínaban t,non;; nt, V tomniómperio amíílo ,ní hil praI ED offe diffideret, nifi falua effe finc ipio ex fententi íafenatt rs, Mafiniffam: 3 l ia parte Sypha icís reg is deínde pro meritis s praemía tribuít. Dei t:füb cuíus aduentum multímor, cem,p« ofttantasres gefta intue i isquemfecutu eft^ en ntíus; Cu enia erat exemptus. Syp » M om i nófo» [ prepo Jf» egem Ut n] ma fupe | ert nubefcere, ^ n. relíqu Ias pat ttes orbís terze eft- tus. píoní,quem poft; E ehricum gun am íam Aphrí ficum ppellarelicet, Romamre "43Tí ce" 41»»][^ r^ Ierío,neg; cíuíles dignitates neg s banihono Nam cüm Cenforumcv dec fuer unt. atc ;here a7. aDerentur,oe iu Ití co TE»" magii atum poftea; enforesalij atquealij Is js can tüf n vírís deferr Í"[ta intifsimis quere cío creatus eft it er um conful T. prími fu,' dí e[» cíonem plebs Ren ] ordínís extulííI lo o paenituiffe tradunt.fe v eteri it peri íd tempus quadam contentíone sided nibus 1m I| ínenfes exortae, ad qase componer das auo ali ni m diíícordía e cognouiíle: em fat Atq eo ce filie 1 íd factum dícunt, vt Po oniDus Occ goct]s vacare;veladfpem n nouarürerum etí pottent. ic amregeA Antiocho bellum,& Annibal Poenus cum n^ 12. oro 1 nun:»pulum i&om.veteres hofte s concitare, fios acquirere c( inodís Cartha is íugum fub título f foederi igi ienfibus 3 fuadere, VtÍeruítut 10 20 10 Scipio. 185 nísímpofitum abíjcerent,S regum amicitíam expetírentur, V erüm paulo poft Roma, nirebus profpere geftís, Antiocho e Grzcía pulfo, cüm íam Afiam anímís deftínarent, Aphrícanum íntuebantur,velutíhomínem natum ad bella magní ponderís finíenda.L. autem Scípío& C. Lzelíus confules erant,& vterg; fibí Afiam prouíncíam decerni cu» picbat. Res arbítrio fenatus permííTà erexítíftudía patrum, fenatoresq dubíos reddídít detantís viris iudicium facturos.Sed cüm apud patres maíor Ladlij eratía, maior etíam exiftímatío effet,& fenatus ad eum ínclínaret,negociumqy deferret,turrexit P. A phrícanus frater maior L. Scipionis, illam ígnomíníam familíz deprecatus eít: dixítà;,& in fratrefuofummam vírtutem ele íummum( confilium, neq; fe eí legarum defuturum. Extemplo hzc vox ingentí patrum letítía excepta,omnem dubitationem ex eorum aní mis dempfit. Decretum eft igíturfrequetí fenatu,vt L.Scipio in Gracíam aduerfus Actolos,deinde in Afiam,fi eí vífum effet,tranfiret,ad ínferendum Antiocho bellum,& P. Aphricanum fecum duceret, quem Annibali victo& pro Antíocho ín acíe ftantí victo remopponeret, At vero P.Scipionis píetatem quís non iure míretur? quam non folüm àpríma adolefcentía Cornelio patri,fed etíam L.fratri íd xtatis ijsq; rebus egregia prae fiti. Et quanquam erat Aphrícanus,qui Annibale vícerat,de Poenís tríumpharat, om^ nes belli gloría€ virtute anteibat:imperío tamen mínoris natu fe fponte fummifit, vt ís inhonore obtínendz prouíncíz gratíofo collegae praeferretur.Ex eo autem bello L. Scí pio coful Aphrícani confilio egregío quidem& fideli v(us, maxímam oloría ín patríam reportauít, Nam prímtm ín Crrecíam trafjcíens, índucías fex men(ium Aetolis dedit: fuadente Aphrícano, pofthabítís omnibus Afiam caputbellí peteret. Prufiam deinde Díthyníz regemanimo fluctuante, Aphrícani opera ab Antiochi focíetate auertít. Ma. gnum enim erat Aphrícaninomen,& omnes quí confulem adíbantrem aliquam ímpe uaturí,eo patrono vtebantur. Cüm veró ín Afiam perueníffet,& legatus Antíochí& Heradides Byzantíus praeftó fuíffet, vt de paceageret,& publice expofirís mandatis z^ quas condítíones ímpetrare non potuiffet,príuatim ficut preceptum erat, Aphrícanum adijffe tradítur,ac multís modís tenta(fe animum vírí,vt ín regís defidería traberec. Nam &hlium adolefcentem,quem captum ín poteftatehaberet, Antíochum remifTurum dí xit X Aphrícanum in totíus regni focietatem,título tantüm[ibíreferuato, libentifsíme o fuícepturum adíecít.P.auté Scipio ficut multis alijs vírtutíbus,ita fide& probitate prae flans, caeterís pofthabitís filium vt gratum munus feaccepturum refpondit,& pro príua tooffício quantum ín eo effet,priuatam gratíam relaturum: fed ante omnía regem horari,vt abíectís belli confilijs, quafcund: dederítfenatus populusq; Romanus conditícnesaccipíat, Paucís vero poft diebus, Antíochusfilíum ad P.Scípíonem vt pollícítus e. ra;remifit: quem alij íam índeab ínítio bellíà Chalcíde Oricum petétem,alij paruo nauígio trafjcíentem, quídam proficifcentem exploratum confilía hoftium, captum fuiffe tradunt,atqy eo tempore ad patrem Elez zgrotantem remíílum dícunt. Ea índulgentía rcgís gratifsíma(vt par erat) Aphrícano fuit,vifusqy ex longo ínteruallo adolefcens aní mum eíus folícítü& corpus aegrum magnopere recreauít. Verüm P.Scípío vt alíquod A gatianimi índícium pre fe ferret;perlegatos quíad eum ven crant,amplífsímas eratías Antíocho cgítpro filio ad feremitfo. Deínde eum monuít,nepríüs ín aciem defcende. ret,quám fe ab Elea ín caftrareuerfum fcíret. Motüs autorítate viri Antíochus, alíquandiufe caftrís contínuit,& praelíuminlongum dífferendum putauit, fperans per Aphrícanumfe alíquem adítum ad confulem habiturum. Poftea veró cüm conful ad Magne. liam confediffet,& laceffendo atqj irítando hoftem ad pugnam excíuiflet, contínere fe non potuit rex, quín fufta acíe decertaret.Ei prelío interalios regios duces Annibal Car thaginefís ínterfuiffe traditur. V ictus proflígatusqg Antíochus,cüm perdítísrebus nullum remedíum effe cenferet,ad Aphrícanum quí pauló poft commifíàm pugnamleua. tus morbo ín caftra venerat,confugit,ac per eum a confule impctrauit, vt de pace agíli cet. Venientibus ergo ín caftralegatís Antíochí petentíbusq vt regi fuo ignofcerent, X quafcung vellent conditiones dícerent pacís, Aphrícanum ex communi omníü fen, tntíarefpondiíffe tradunt non effe confuetudínem Romanorum vt vel adueríis rebus 'uccumbere,vel fequundís efferrífcíant: eafdem condítiones,quas ante víCtoríam detulitlent,fe deferre,vt Europa abftíneatrex,cís Taurum montem víq:ad T'anaímamnem pollefsionem Aize cedat,ín viginti annos tributum pendat, viginti obfides exarbítrío coniulís dedat.Etanteomnes Annibalem Poenum conciítatorem bellí popofcit. Sed ís, Via étus víta fcriptimus,terra marítg fractas videns Antiochi opes, fe manibus Roma» q 3 Ol Apbricani modeflia. Scipionis in pa» triam fides ez ebaritas, Antiochus vin. citur,ez conditiones pacis ad" mutte, 186 Plutarchi norumfurripuerat, S ad Prufiam Bíthynizregem perfugerat. Antiochus acceptis cor, Í dítíonibus pacís, benigne fibí à populo Rom.factum dixit, quód magna cura liberatus, C Wnperia tplá. dicis regni termínis vteretur. Amplaením ímpería& nímíz quae expetunturopes, f nbi te op tottamiy varías& vndíq; círcunfufas moleftías habent,vt non mínus vere quàm elegan d dicil ibis terà T'heocríto dictum Íit: j| Non iibi fint nec opes Pelopis,nec multa talenta, f i Neccelert cuvfu ventos[upevare fugaces: r At yacuo curis liceat cantare fub antro, c Et proculé yecula mare ro[beGlare profundum. lu É E Conful debellato potentifsíimo tege Afiz,celeriusq; opíníornie omníum bello maxímo C : confecto Romamredijt,& fpeciofo tríumpho vrbem eft ínuectus. Cognomen quoque n ex deuícta prouíncía meruit,vt ficut ante Aphrícanus ob Aphrícám,fic etíam ifte Afia. E ticus ob Afiam fubactam díceretar.NecP.Scipío, cuíus confilío L. fraterrempub. feli f cífsíme gefferat,expers honorum fuít.NNam paulà poft duo clarí Cenfores T.C). Flami D níus X M.Claudius Marcellus eum príncipem fenatus terti legerunt, ficQp íjs duobus a tumanarumye luftrís ex quo eftab ínítío conftítutus,ín ea dignitate permanfit. V erüm opere precium à «m inconfan-. eft contemplari quam varía& quàm ímbecillis fitrerum humanarum conditio. Eratea j iia tempeftate cumulata omni genere honorís Scipionum, Cornelizg gentis gloría,& A. N inuidia"ia2ni5. phricaniautorítas ín eum gradum peruenerat,vt non effet príuato viro ín libera cíuítate 928(C ". vlteríusexpetendum, Hancmagnitudínem fuftínere non potuit ínímícorum ínuidia, u fed erupít tandem ea qux animís latebat,€ ín tátarumrerum autores fefe effudit. Nam G duo tribuní plebís,Porcij Catonís(vt quidam fufpícantur) opera cocítati,díe P. A phri d cano dicunt, X pecuníz ab Antiochoregeacceptz,& non ín publicum relata, eum ín p fimulant.Is fuz probítatis confcíus vocantí magiftratuí paret, ac ííngentí fiducía animi p in forum progreífus, oratíonem amplam magnificamty habet derebus à fe pro repub. V - geftís:quarum commemoratío non pro gloría,fed pro fuo perículo habíta, à multítudi, d ne quz ibifrequens aderat,zquís anímísrecípítur.Inftant tamen tríbuni,multís calum- L nijshomínem onerant,€ quati culpa ob noxium,fufpícionibus magís quam argumentís accufant. Sequentí díe cítatus íterum Aphrícanus ad conftitutam horam preftó ad- lese eÍt,€ cum magno comítatu amícorum per medíam concionem ad roftra progreditur. Ibi itentibus cunctís, Memini,inquít, Quirites me talídíe de Annibale& Poenís egre gíam victoríam confequutum:quamobrem poftpofitis litibus hínc eundumín Capito li cenfeo,vt pro re publícafelici(síme gefta díuino numíní gratías agamus.Proficifcen, tem deinde P.Scipíonem nó modo ín Capitolium,fed etíam ad omnía templa vrbís, fe, quuta vníuería concío eft,magiftratu cum folis míniftrís relicto. Hacvelut vltima pro^| E fperítatis dies,& frequentíahomínum& beneuolentía fignificatíone,quacund; antece —C933 n"*- dentifelícior Aphricanoilluxit. nam poftea rutí agere vítam procul ambítíone acforo ó onóeXIl^..-onftitut. Itaque Línternum fecontulíffe tradítur,feu vehemeti índígnatíone commo: ín tus,quoód poft tantabeneficía ín cíuitatem collata pro mercede ígnomíníaá reportaret: 4? 40» feu quía fatietate gloríze captus,generofius duceretíponté ínímícorum ínuidía cedere,"^ quàm vi&€ armís magnitudínem fuam tueri. Accufantíbus deínde tribunis contuma gl cíam vírí,ac L.fratre abfentíz fuz caufam ín zegrítudínemreferente,vnus e tribunis ple- T bis T'íberíus Gracchus, cuí fimultates cum Aphrícano erant, contra opínionem o vt nnium hanc excufatíonem accepít,& Scípiíonís caufam: modó eum fummis laudí- M bus efferendo, modó aduerfaríos deterrendo, fic egregíé tutatus eft, vt poftea fena- ctí tus frequens, quí hanc íníuríam íníquo ferebat anímo, ampliíísimas eí gratías egerit. Sunt autem quí volunt P. Scipionem príufquam Línternum concederet, líbrum pro à reddenda ratíone aL. fratre ín fenatum allatum fuís manibus concerpfiffe: atque íd non fraude aut arrogantía fecifle, fed eadem fiducía anímí, qua aliquando ín qu$6 Be ftores eft vfus, cüm claues ad aperíendum zraríum contra leges popofcít, vt nece fitatí reipublíce fubueníret. Quídam etíam dícunt, non Aphricanum, fed Afiatícum fuifle quem tribuni plebis ín íudícíum vocarunt:& P. Scipionem quí ín Hetruría períd tempus erat legatus, hacre cogníta celeríter ín vrbem redijffe,&€ prímo aduentu cüm offendíflet L. fratrem damnatum,& paratos míniftros quí eum vínctum ín carcerem ducerent,(ic animo exarfiffe, vt víatorem tríbunosg plebis víà corpore fratrísrepu lerit, Adijcíunt praterea Tíberíum Gracchum tribunum plebís queftum prímo, fo lutam Sci pio. 187 « I totam eflea priuato ttibunitiam poteftatem: deinde poftpofitís fimultatibus, quz fibi » cum Scipionibus íntercedebát, eorum patrocíníum fufcepíffe, vt tribuni potíus à tríbu3 no,quám a príuato víctí víderentur. Eodem díe fenatum ín Capitolio ccenantem auto^ n remtuiffe fcribunt, vt Aphrícanus mínorem ex filiabus Tíberío Graccho defponderet. Hacfponfione factaredíens domum P.Scipío, cüm uxorí nouam affínitatem nuncíat fctíndígnata mulíer díxiffe fertur, non debuifIe eum inconfulta matre filíam defpondere,etíam fi Tiberío Giraccholocare potuíffet. Id refponfum Scipioni íucundifsimü fuit, cim vídít coníugemín eandem fententíam, ín qua ípfe conftíterat, de locandafilía inci diffe. Nec ane me fugit, hzec quae modó dixí,nonnullos de Tiberío filío,& Appio Clau * Ite diocíus focero tradidíffe.nam Polybius,& alíj locupletifsímí autores, Cornelíam,quz Africani vxo )[f Caium& T'iberíum peperiít,poft mortem Aphrícaní Graccho nupfi(le fcribunt, Fuit e: nim Aphrícano A emilía vxor L, Pauli filia, quí conful pro repub. ad Cannas occubuit. - KS Exeagenuitfilías duas,quarum maíorem natu P.Cornelío Naficze,mínorem feuín víta c liberi, / feupoft mortem patrís Tíberío certe Graccho nuptam conftat. De filijs vero paucare^ periuntur qua pro certís afferri pofsínt. Díxímus deadolefcente ab Antíocho capto,& : ad patrem liberalíterremífIo,de quo nullam poftea fcriptores, quod compertum habe1 am,mentionem facíunt: nííi quód eum praeturam gefsitie,& ín magiftratu cofequendo ] à Cícercío patrísfcríba adíutum fuiffe quidam autores funt. Prodítum quoq» memoríz * cit, Aphrícam mínorem à filío P. Scipionis adoptatum fuilTe, M. Cícero ín eolibro quí 50539 Cato maior ínfcribítur, Quàm fuítimbecillís,ínquít, P. Aphricanifilíus,ís quíteadopta (OE uicEtinfexto de Repub.lib.pater AemiliusScipionem filium hortatur,vtlicut Aphri, ' B anusauus,colatíuftitíam€ píetatem. De exítu autem P.Scipionis varía(criptores rra : didere, Alij Rome mortuum elatum fcríbunt,& ad fidem huíus reí,omonumentum ad ^ portam Capenam eí factum, tres ftatuas fuperlocatas ferunt, quarum duz P.& L. Scí pionum dícuntur eífe,tertia C. Enníj poetas Huic fententíz illud Cíceronís conuenire ^O vider: Charus,inquít, Aphricano fuperíorí fuit nofter Enaius, itaque etíam ín fepul, chro Scipíonum putatur ís effe conftítutus. Alij autores fant,& frequentior fama eft, J Linterni Aphrícanum mortuum,ibíép ex fua ínftítutíone fepultum effe,ne patría parum memorbeneficíorum, fuum funus celebraretzmonumentumq ei faQum, ac ftatuam fü» "1339 perpoitam,quam poftea tempeftate difiectam Líuíus fe viditfe teftatur. Preterea apud w^,,**. Vaíctam ín marmoreo fepulchro nea vrna haec ínfcrípta reperiuntur: Deuiclo /4nmibale,capta Carthapine,eg aucto Epitapbiutt Scl ; Imperio,bos cineres marmoveteClus babes: pionis, Cui non Europa,non ob[ütit Aphrica quondam, ( Refpice ves bommum) quàm breuis vrna premit. 'eró quarítans quo anno ztatís Aphricanus obierít, 1 111& r.annoseum vixifTe, paulogy poft ínteriffe, apud quofdam oratores Grzcos inueni. Fuít autem vít nó folüm omníbellíca laude dígnus,fed etía domeftícís virtutibus praftans:qua fic eíus animum g gniumt alebant,vt dicerefolítus fit, nunquam fe mínus ocíofum effe, quàm cüm ocoius,nec mínus folum,quam cüm folus effet. Interdum ením multitudínem confultó | fugiens, tanquam ín portum fe ín folitudínemrecipíebat. Sed ea erat rerum geftarum ! goría, vt quocung; proficífceretur, concurfum omnis generis homínum commoueret. à radítfama, cüm ín Linternum fecefsiffet; praedones quofdam eum falutatum veníffe, ^ st'antum virum íntuerentur, dextranmq illius fide& victortjs przftantem cótíngerent, Magna eft ením vírtutis vis,& magnaapud omnes gentes, cüm non foldm bonos, fed. y cttam ímprobos ad fe amandum allícíat. ANNIBALIS PVBLIIQVE SCIPIO NIS COMPARATIO. El] N comparatíonenunc ílludres admonere videtur, vt Scípíonís€ Anni balís gefta,& eaprafertím que ad domeftícam pertínent diííciplíinam,pau» cis ac breuibus verbís conferamus. Prímum(i res bellícas confiderare ve» limus, fatís conftat ambos fuííTe fummos praftantifsimosd bellí duces, acnon modo etatís fuz, qua nulla bellacílsímorum virorum feraciorfuit, periorum temporum cuílibet regumimperatorum ue pares, Id autem míq«4 ——imn fed ctíam fu Wiutis vis, quanta, 183 Plutarchi ratíilibet, cüm potentífsimos aduerfaríos domi haberent, quí omnía fua confilia oppu, V gnare nitebantur,tanta eos ín externis bellis fuftinere aut perficere potuííIe, Nam vtce i teraomíttam,P.S cípio aduerfante Fabío Maxímo,alisi príncipibus cíuítatís, quan I contentione perfecít,vt ín Aphrícam mitteretur ad gerendum ex propinquo Carthagí. fc nen(ibus bellum? Anníbal vero quem aut qualem adueríaríum habuít Hannonem prín in cipem fa&tíonís aduerfz: Ambo ígítur multís domíforísq; dífficultatibus víctís, nonfe lí licí quadam temerítate, vt plerífque contigit fed arteíngenio,confilío,res omni memo, p. ría dignas geífere. V erum Annibalísferocíam plerigy mirantur, quí expugnata Sagur d to aufus(itab vltímis terrarum finibus ín Italiam venire, íngentes pedítum equitum que LE copías fecum ducere,valídí(simam rempub.quam maíores fuí non medíocríter formid; ME 1c uerant,bello laceffere,multís exercitibus, cofulibus, imperatoribus caefis, fub mcenibus au Romanz vrbis caftra ponere,externos reges, longínquas natíones commouete ad ínfe R renda Romanis arma. Hzc quí fecerítmaxímum ac fortífsímum ducemhabendumpu lat tant, Alij vero in Scipionem conuerfi,fummís eum efferuntIaudibus: quatuor nobilifsi di mos duces,quatuor exercitus ín Hifpania fufos fugatosqp,deuíctum& captum íngentis Q nomínís regem enarrant. Poftremó íllam memorabílem pugnam extollunt, qua Scipio ei collatisfignís Annibalem proflígauit.Nam fi Fabío,inquíunt, laudí datum fuít,quianó Xi efíta Poeno fuperatus,quíd de Aphrícano dícendum erit, quí celeberrímum ducem m» n gno przlío fudit,& erauifsímumbellum confecít?Huncínfuper aperto Marte bella ge pr rere,cum hofte equo campo congredi confueffe memorant: Annibalem cóotrá,ínfidis, MB? i dolís,atq; omní genere fallaciz vtífolitum tradunt. ítag; omnes Grací LatíniQy fcripto ot res calídifsímum ducem appellant. Sunt praeterea quí Anníbalem laudandum cenfent, ex quód tam díuturno tempore, quobellum cum Romanís gefsít, exercítum conflatum exomnigenerehomínum fic quietem& concordem tenuít; vtnulla vnquam ín caftrís] audíta fedítío fit. V ftuperandum econtrá arbítrantur, quód poft illam memorabilemda dem Romanís íllatam,fegníter fituíctoría vfus: quód Campaníe Apuliz que delícij:fi milítes fuos corruperít, vcnon tjdem poftea viderentur, quí Romanos ad T'rebíam, ad '"Thrafimenum, ad CannasfudiíTent. Haec cüm omnes autores in eo reprehendant, tum perfidíam& crudelítatem maxíme deteftantur. Nam vt caetera omíttam, quac ímmani tas ílla fuít, cüm homínís Arpínatís vxorem& líberos ín caftrís accítos víuos combufj fit? Quid deillís dícendum, quos exltalía decedens ín lunonís Laciníz delubro necai íufsit? At Scipionem, fifcriptoríbus magís quàm ínuídorum calumnijs crederelibet, moderatíísímum ducem,necfolüm ín pugna ftrenuum,fed etíá poft víctoríam clementem fuiffe dicemus.Itaque fzepifsímeaccidit,vt eiufdem virtutem hoftes, miferícordom BM vícti, fidem czterz gentes experirentur, Iam vero contínentía& liberalitas vírí quan MS» aut qualís fuít, qua ín vírgínem captíuam, quain Luceíum príncípem Celtíberorumdt in Hifpanía vfuszQQuod autemad vtrung;attínet, ambo liberalibus artibus eruditi, atv bo doctorum homínum amatores fuifTe dicuntur. Tradunt ením vt AphrícanumEnnío,fic AnníbalemSofillo Lacedaemoniío familíarífsíme vfum. Sunt etíam qui Poenum literarum graecarumnon modó nonígnarum fuiffe fcribunt, fed ín hoc quoque gentrc/ laudís tantüm eí tribuunt,vt híftoríam de rebus geftís Manlij Vulfonís graeco fermone Lib.:. Ícrip(iffe velint. Ego vero M. Tullio libenter adhzreo,qui ínlibro de Oratore Annibe lem dícít audíuifle Ephefi Peripateticum Phormíonem,de ímperatorís officio& deo: mní re mílítari copíofifsime dífferentem, pauloqy poft rogatum quidnam de illo philofo cio pho iudicaret, refpondíffe, non optíme grace,attamen grace: Multos fe delirosvidile ME 25 x fenes,fed quí magís quàm Phormío delíraret, uídifTe neminem, Ambo praetereaaptiin dícendo, Annibal etíam acutusín refpondendo fuiffe tradítur, Cüm aliquando Anti Me 2... chuspopulo Rom.bellum íllaturus,copías ín acíem deduxíffet, nó tam armís quamat- noc Bmibalisrebo o atcentoqyornatas,quziuít à Poeno,an fatís hz copíz fibi viderentur. Tum ille S25, I i» visis» inquit, Orex, quamuis hoftes auarífsímifint, Illud autem veré díci poteft, Anníbalen &a, decis exer£3 gehsille magnas, attamen fuzereípub. calamitofas, Caufa ením perniciofifsimi bel, fli citu uro,rgg. CAUÍA P eftís atque exítij fuít.Scipío contráfic rempub.fuam protexit, patríam confer iot toginfrudo, Uitimperium auxít, vt quí eamemínerunt, Romam íngratam appellare non dubíten,&&;.. * qua Aphrícanum feruatorem vrbís cedere ex vrbe maluítquám paucorum furorem! ent dacíamq; reprimere, Ego veró nec eam cíuítatem gratam appellare poffum, quz p? ME ,., ftantíísími víri(imul& innocentifsími tam abíecte ignominiam tulít: nec tam vítupt" pri re fcío, quàm vituperandam cenferem, fi ad eam íníuríam ínferendam cótuliffet VE V erul Ip renda putauít, nec exteras gentes, potentí RT xitus quoq vítze fímilitudínerm quanc n?:^ *$ Sci pio. 189 V crüm fenatus,vt omnes autores affe euerant, T'íberío Giraccho o rentigratías egít:& plebs reli&ís tribunis quireum citabant,per omnía templa vrbís Aphrícanum fequuta, facile declarauít quanta beneuolentía, quantodq honore dígnü cen faetScípíionum nomen, Quód fi ex talíbus índicijs cíuíum anímí metíendi fin t, notam ingrata cíuítas ín abijcienda beneficiorüi memoria, quam ín toleranda íníuría lenís moL lísg cenfenda erít:paucí ením fuere,quí relíquis índignantibus,tale facínus audíendum putarunt. Caterüm víirmagní anímí Scípío fa cile contemnens inímícorum ín uídíam,ce dere ex vrbe maluit, quam ínteftínis difcordijs cíuítatem euertere. INecíam íipfe,vt Coriolanus, Alcibíades, alijqs permulti ex antiquorum memoría, ínfefta patrízfigna ínfeÍsímos reges comouendos cenfuit Vteorum auxilijs fultus, eí cíuítati vím afferret,quam fpolis tríumphísq decorarat. Quantü ením Romanz líbertatí confuluerít facile intelligi potuít:cüm regalenomen ab Hifpanís delatum repudíauít:cüm populo Romano fuccenfuít, quód eum perpetuum confülem& di&atorem velletfacere: cdm ín comitio, ín roftris, in Capítolío fibi ftatuas fierí vetuit. Quzomnía pofterís temporíbus ad Caefarem, quí Pompeii proflígauit, à feruientibus uibus funt delata. Ezeígítur alíaqg eiufde generís funt Aphrícaní proprízvírtutes,ma» simz laudes contínentíz. Verüm vt hzec omnía ad vnam fummam referátur, i duo celeberrími duces non tam domeftícis virtutíbus, quibus Scipio magnoperé »ellícís artibus& rerum geftarum gloría,comparabiles effe vídentur.E. l lam przefeferütt, quód ambo extra patríum folum obierunt: quanquam Scípío non à republíca damnatus vt Annibal; fed voluntario fibi cxilioíndícto vítam extra vrbem finíendam putauit, pemScipionibus affe C xime ac verti ILLVS'TRISSIMO, EXCELLENTISSIMOQVE" PRINCIPII AC DOMINO, D VVILHELMO DYCI Iuliacenh, Cliuenfi& Bergenfi, Comiti Marchize& Rauenfpurgi, Domino in Rauenflain,&c. Principi indulgentifsimo fuo,"S, P. D. mvM aliquid hoc tempore ac excellentifimam tuam Dumanitatem, Hloflvifime c[tatuere fcribe e, dele !tpoe2s Dvisephe 7 15174 n7 optime Princeps,(gsmuita poft | bas"virtutibus€? arti s cunibus ornatijsimi, opti 2€ Hasamein[ermonem traductas Romanum ideo| Tt ^7 MI VItt iti ill uj hriun 1" T l;.]; 351031l1c em Fh Plutarchi duas,Pericl Atbenienfis Co^ Fabu A 4aximi Romani:aut om 21 UPTEPEPe lui, quod eedem pracipue Yirtutes inte,que in illis elucezt, humanitas j: 5^: 4 J rum illatarum tolerantia. Ad bas dotes etvnaturatua optima te d Hamenin|titutio 1 literis qox afsiduale£lio optimorum bifloricorum iud "HRLHEMTL. anum, Impentis tuum excoluit: cyVt,cum natio horrida no[lra,imcomptad, Cg fera, atq, 4 comitate pr tntions fit alieniov ad toruitatem autem prona Cg ebrietatem, tu extirpatis bis Yitus,quibus alij non intiincumbendum.— He More máole praditi, fed inculti mancipauerunt Je ulgeas inter n0oji arespi 1c yvoluendas ee tevendas biflorias, est defienato pn J c» " 4], l l^" enim qua 05 ocullos ponunt(plendorem yirtutum atq, mprovitatum macula: 1n AClpl, atq, etidm 1a reo 43 c " d e Corem.vecte t pr&efTe queat populo. Quo magisimprobanda fententia el Lodoici*X I. Francoru res . J P c J 014 homm Ali 4) Jew ywio,| ual e2ovi 1 3ilj 15111»" fa 1 gos fuccelTo rem Cavc lum noluit: Dk à 0mmts auoqutn Yer[uti[Simiqui uteris iml mpuum uum c J4ccejJorem Carolum nouit: 2i QUIA ea ipfe attioiffet, m confiliis capiundis ti[Je fe pevtinaciorem.| Ne illeflipiten al eJ. L. Tof, o1; fl ,,| 0t, áphid quezm Yegni proceres expertem iudici, quomodo coram defuncti flatua ][e: J iata ALexandriintentos ? p "0 Guces ess quafi deliberationibus qa vebus agendi prefuturi ,ineant confilia.— Laudandus veró atq, perhibendus Macedonum vex Pl nlippus,qui 5ato, Alexandro ilico ad 4n iflotel pientie do Corem,oat,deye fcripfit fe;mon tam quod natus filius fibi effet,quam quódnatus ef]| itus Aquo in"HW Valevet ad Virtutem, Memorabileetiam j candridi&tum, pl debere /AriJ'oteliaui py Philippo patri mpenue fafsi. 4b bocenim b. quod»one[le"viueA1 e J J J;" "t O^ Cum, decore po[Tct. Quare[unt plurimum commendand: optimi cz preTantifsimi principes pa'eBtes ty tut, ybi pripitum literar; t M|!] l Le Toyo hovey py o iterarum per&tatem capax fuistialendum te extra aulam,qua fere peruerteo ; g^ Ü:::, 1i 1, tmmos folet adole(centiug, co formandum in literis tradiderunt preceptori, C quod baud(cto FCHPLCOBEIIE Germanis d : ]^"i h:lal 01/1 f1 ietatem Qo continentiam educauére. Invens bong non tibt foli, qui tuo commodo Cefavis dictum in cos qui meliorib. relictis, curát deteriora. Opimd menti femper proponenda. Color gratifsimus,qui. Antiflbenis de quodam tibici ne dictum Regem an fcite cancre deceat? 190 Plutarchi tommodo precipue do hac laude fruevis,"verim etiam omnibus tuis amplifSimis ditionibus, quód hydra 1 iflam vinolentis ex aula eieceris tua eo» quod nobilitas tuajánte ad ebrietatem proie£la,nuncnon comp. neve fe ad imaginem tuam fibi ducat turpe. quod factum eo eft mirandum mágis eo predicadum, quo it. vius cg diffilius.Vnde ficut à Traiano bonitatis Yeteres, v» à Syllafeliatatis, tta pojleri à tefobrietatispe. tentexemplum.— Quám etiam preclara illavox ef tua, quam in confeffu confiliariorum tuorum p pasfrequenteryne cuiimiuriam tui caufa inferant? Neq, vero folumnullum premi imiu[té permitti: fed a. peetiam,neim llam fu(bicionem incurvas cuisquam grasandi,non leuem"vis patitaCtuvam. Iam quant usd e tuo labore, quanta impen lites ez» controuer[ias popularium tuoYum difceptas et difcutis, Yicimorimi, gramicorum componi eg compe[cas difeidia[^ contentiones? Habent autem à teilliid vatis moti fumptu,quod apud alios non comparent pecunia,iu[lam, equam, candidam,[implicem ez: bumanamen farum tractationem. H& ergo mouerunt me infignes"yirtutes tue, vt cum perlezerem"vitas Periclis(osa bii Maximi:qui multis, vti dixi, eximiis ornati virtutibus[unt,eg pauci[simos habent"vitiorum neuos,a J ge xum: Cionmos., c quorum optes citius quam imuenias multos fimiles alios: eas prcellentinomimituo dicarem.— Merenty Í enim ornamenta tua; Yt bas qui levat[imul cooitet de man[uetudine eg patientia, dea, alijs decoribus tui; !,: q 2* qu e: E:: babeatà, etiam de reliquis Plutarchi Vituin Latinam linouama me translatis tibi gratiam. Hinceum -ec **Üy S F£—]/1«. Ww € cepi buius fnfcipiendiimmenfi au| icit operis ad quod perficiendum multis diflvatlus tam publici quam C priuatis occupationibus, fepofitum tempus non habui: Yerum cum fevie mii conce[J aulice fuerunt M i re(birare aliquanti[ber licuit à vei familiaris procuratione, id fuccifiuis horis peregi. Has meas"vigilias, cp e primitias eorum qua, poftquam aula me mancipautm lucem edidi,nemmi debui,optime Princeps,nifi DE deferre: vel quod in nexu cg manoipio tuo fum,actua metu infigm complexus evatia es:"velquod horum "ymovum yirtutes 9 moves, cum tua fide, bumamttate, lenitate, 7 fecuvitatu tuorum fmt cautionecon. fentientes.— Praeclara Yox fuit Periclis, qui moribundus ad amicos,qui afsidebant,recen[entes cg mmn tes mfignia eins facta,ommium fe dixitque perpetra[Jet,ducere excellentifsimutn, quód ex ciuibus fuspo ipfum pullam Ye[lem nemo fumpfifTet. Maioves item tui preter ceteras eximias e» bellicas eo cule wr.' tutes, fidei et lenitatis laude excelluerunt. quorum cum bereditatem tu creueris fupra pacis et quietis amo| vem,nilil est in te,cum fide qz comitate in omneis homines,tum facilitate e placabilitate velim eos quif| fenderunt qo titubauerunt, admivabilius. Qua egofacilitatefretus, non dignitate"yel(blendore munens,| buncmeum foetum mimcupare clarifsimo nomini tuo aufus fui, quem[atis magnam pro laboribus maie. 2 munerationem accepero f probaueris.Vale Princeps excellentifsim e.| IN PERICLEM ET FAPB» MA am XIMVM, PRAEFATIO, E^ ri 3 413» URN | AES A R, cum peregrínos forte quofdam vídiffet Romae díuita, | quícanum catulos ín gremío&(fimíarum círcunferebant, atq; índe 1»'. 4/ lícijs habebant, An'nefoemínze, quafiuít,apud eos non párerét pue di ros:fanequam dígna príncipe admonítione vfus apud eos, natiuam IN quí nobísgy ínfitam charitatem& índulgentíam etfundütín beftías |? hominibus debitam non beftijs. Igítur quando anímo noftro auidi/ pi i 87253 tasineft naturalís quaedam difcendí& contemplandi, meríto conv f pellímur,íiqui eam,honeftís praterítís& vtilibus, ad vana accommodent audienda MES. Ípectanda,eos culpare. nam fenfus quídem cüm obiecta,ipforum íctus occurfu,patítv do apprchendat,cogímur fortaffe,quícquíd fefe offert, fiue commodum fit fiueíncom jn modum, contemplarí:at mente pro nutu quif vtí,verteredp fe ipfe femper ac traducit Mesa. facile quo libeat, valet. Debetítaq; optíma quz períequí,quo non contempleturmo di do,fed alatur etíam contemplando. V tením oculo ís demum gratus eft color, quiflor Un dus fimul€ amoenus recreat alítdp vifum:íta mens ad ea deducenda fpectacula eft, qu Rx oblectando ad propría eamallicíatbona. Ea funtin vírtutís pofita operíbus,qua am amas. latíonem X alacritatem quandam excítant,et ínflammantfpectatores ad imítandumlquidem alijs ín rebus non contínuo,quí admiratur factum alíquod,íncítaturad íd eftt ]'|;," DU endum:imo Ízepe contra, quos opus delectauít, hí contemnuntopificem. QuodínvY guentis viuuenit, X purpura, hzcnobís grata funt:tínctores& vnguentaríos feruilts B. &fordidosducímus. Przclaréítag; Antífthenes, cüm infignem tibicínem effeaud e T. T1 FÉ àY;?: 4 d n- SOOO, f uiffet Imeniam, At homo, ínquít,prauus eft:alioquin tibícen non tam fitínfignís. Ph" pe lippus filio,cum fuauiter alíquando& fcíte cecinilTet; Non te pudet,ínquit, tam benc? nec » 5 uw ) Li,(^^*. Li. Praceptorem habuiffe in Mluficis Damonem memorant pleríq;, cuius aiunt proferen, di. Apparet Damonem, cám infignis effet fophifta, quo ad vulgus acrímoníá fuam ínUmbraret,nomen pratexuíffe Muícze. Adfuit Perícli híc velut athletz in repub. aliptes ES" mailter.non fuit clám tamenlirz Damonem velamento vtí: verüm vt inquíetus& mrannidis fautor exilio punítus decennali fuit, praebuítqp fcribendi poetís materíam.ac A en quíímpugnans quemlibet, vfum parauerat quendam refutandí, quí deduceretad Perplexitatem, quod Phlíafius Tímon quoq affirmat, hís verbís: nere? Sat eft enim,fi vel audire vacetregi canentes,magnum q; Mufishonorem habet f certantes ín huíufcemodi artíbus fpectetalíos. Qui veró viles per fe artes obit, híc fu ad honefta ftudía focordíze índuftríam ín futilíbus rebus profert contra femetípfum te fem. Neg; fane, qui Pifze fpectauít Iouem, Phídías efTe iuuenis ingeníofus cupíuít vllus:teqp quí Iunone Argís,Polycetus:neg; Anacreon,aut Philemon,aut A tchilochus, horum quí ductus eft poematibus.neque ením, fi opus vt venuftum oblectet,ftatím fufpiciendus fuerít author. Cyuare ea, quía non excítant ad emulandum ftudíum ned fti mulantrapíunt que ad ímitandum, fructum fuís ferunt fpectatoribusnullum.^ Atvír. virtus vi. tusprofecto ipfis actionibus íta homines extempló incedit, vt fimul€ opera eíus ín ad^ pend m 8 qo mítatione habeant,& ímítarí geftíat effectores. Quíppefortunz bonorum poflefsíones obís alios cupimus, Kapít ením nos ad fe víagendi honeftum, impetumG fubito ínfundit a. cuofum:informans non ímítatione fpectatorem, fed ipfo afpectu operís voluntatem ím pímensimiítandí^ Nobísigitur vifum eft defcribendis immorari vitis. Efz decímum Hiclo hocvolumen, quod commentati fumus, Petíclís vítam& Fabij Maximi, quíbellum«f: «m Annibale gefsít, complectens: virorum cüm caeteris parium virtutibus, tum prae, cipue manfuetudíne& íuftítía, quíq; patíentía aduerfus ciuíum& collegarum fuorum infolentíam, optíme fuerunt de patrijs fuís meríti, Id rectene atqueordíne deftínemus,^^'' exiltimes lícet ex hís quae tradimus, Y & fruítiones,vírtutís vero amplectímur actiones: atgj accipeteíllas ab alijs, has à nob Pericles. A ERICLEStribufuít Acamantides, curía Cholargehfis, familía& Pericis genu X NI genere ab vtroque parente claríísímo. Xantíppus ením, quí przelío" i Mycalenfiregis duces fudit, vxorem duxit Agaríften, neptem Cli fthenís, quíprogeníem exegít Pififtrati, tyrrannídemq fortíter fuftu 8 lit: leges quoquetulít, acrempub. optíme compoíu-t, X temperauít | ad cocordíam& falutem. Haec ví(a libi ín fomnis eft párereleonem. Peridis matr uu Mb 9 Erpaucís diebus peperít Períclem forma relíquí corporís decenti, fomium. fed apiteoblongo nec cogruente. V nde ftatuze cíus galeatz funt peneomnes:tegentí^ Pericles obíon. bus,vtí conijcío, artífícíbus hoc vítíum.At poetz Attici Schinocephalum eum vocauctunt;Scillam ením nonnunquá fchínon appellant, Inter Comícos, Cratinus ín Chírofí, Seditio,inquitmixta cum[enili tempore Ex concubitu oenuit tyrannum maximum, Cephaliperetem quem dij beati nuncu pant, Ruríus inNemefi: Ho[pitij prefes, e beate Iu piter Pro vedere. Tdedidesnunc prae multitudine negociorum federe confilij ínopem ait eum ín vrbe ca pitegrauatum, nunc excapíte hendecaclíno,quafi dícat, fe(quipedalí íngentem exorínumultum, Eupolísín Demís querens de fingulis concionatoribus, quíab ínferís ac 89 capite futt. (cenderant, vbi poftremus nomínatus Perícles eft,rogat: Produci ad quid Ora principem c caput? Periclis fludiz; "mnomen príma breuí fyllaba. Ariftoteles Mufica excultum apud Pythoclídem tra- et preceptores. "atoínduxit quendam,quí íta eum percunctaretur: "dee primulum logo dicas omnium mihi, Tun yytferunt,[celus euertisti Periclea? tiuitPerícles Zenonem quod Eleatem,denatura, Parmenídís mofe,philofophan^ 7 VpMrviUp V Zeno Eieate Omnia Anaxdgorat. Periclis mores, Periclis patientia. Ion poeta. Pbilofophie n4 turalis vtilitas, Arietis caput cis yno cornu inagro Periclis inuenti, quid por tenderet. Periclis cá Pifi firato. fimilitu do. periclis initium Reip. gerende. Familiaritas nimia cotempturt pare. 192 Plutarchi Omnia peflrmngens Xeno difceptat,vtvad, Ex parte mnélus, fed non fallax. Plurímüm autem vfus eft, quí maxímum eí pondus& fpiritus ad populum tractandug folídíores concilíauít, planegp maíeftatem morum excítauít& extulít, Anaxagora Ch. zomenio, quem íllíus temporis aequales Mentem appellauere: vel quód perfpícaciam eius(ingularem ín natura perfcrutandá excellentemq? admírarentur: vel quod vníuer,| fitatí,non fortunam neq fatum ordínatz defcríptionís príncípíi, fed mentem princéps| puram acfynceram pracfecerít,cum omnibus confufas alijs fecernentem partículas fimi les. Huncvirum Petíclesmírum quanti fecerít.Imbutus aüt rerum fcíentía fublimíum & coeleftium,non folüm fcilicet elato fuít animo,& fublímii vfus eft dícendi genere;py y roáplebeía etaccerfíta garrulítate:verüm etíá vultus ad tifumímmotus,ínceífus com, modeftus veftítus,animus ín dícendo ímperterrítus, modulatio fedata vocís,& telíqu eíus generís omneís fupra modü adduxeruntínftuporem. Híc,cümímprobus&pe tulanshomo quídam contumelía ipfum& maledíctís totum díem infectaretur ín foro ctíam fería tractantem,tulít patíenter. V efperí comiter domum regreffus eft, affectant íllo& omnibus contumelijs eum ímpetente. Ingreffurus zedes,cum íam nox effet, iufii vni ex feruís, vtaccenfo lumine homínem comítaretur acreduceret domum.— Poe Ion fui(learrogantem ín fermoníbus& inflatü memorat Perícle, íactantíamqQ eíus cum alíorum coníuctá faftidío& contemptu: contrá celebrat cíuilítatem ín quotidíana cor fuetudíne Címonís,lenítatemi& venuftatem. Czeterüm Ionem,vt quí omníno vírty 4 tem vult tanquam tragicam dífcíplínam redolere fatyrícti quiddam, relinquamus. Ze noeos, quí grauítatem Períclísíactantíam& faftum nomínant, vt zemulentur hortatus| b cft eam íactantíam: quód inducat fenfim ipfa(imulatio rerum honeftarum occultum morem earüi& a(fuetudínem.INecveró huncfolum fructum tulít Perícli Anaxagorzv fus,verüm omní etíam liberauít eum fup erftítione, quz terrorem ex rebus athereísim prímítignorantibus earum caufas,& rjs quí rerum díuínarum metu pauent, percellunturq) rudes earü.quem exímens naturalísratío,pro terrífica et eftuante fuperftítionejfe| curam ínferít cumbona fperelígioné. Feruntalíquado aríetís caput, cum vníco corni ad Períclem fuiffe ex agro delatum, acvatem Lamponem, vt cornu valídum confpaxit| & firmum medía enatum fronte, duarü díxííIe, quae tunc ín vrbe erant factíonü Thucy f dídís& Períclís potentíam ad vnum delatum írí, apud quem hoc prodigium euenifle: Anaxagorá vero, cum os capítís díffecuiffet, monftraffe no compleífe cerebrum fedem fuam,fed ouí modo acutum extota tefta deuolutum eó locíunde orígínem radíx corni duceret, Atqp ín prafentía quídem habueruntín admíratione,quí intererant, Anaxago ram:breui poft Lamponé, cüm opíbus fra&ís Thucydidis refp. vniuerfa ín Periclisme numrecídiíIet, Poteratveró recte vterqy coníecíffe,tam Phyficus quàm vates:altet qui caufam,alter quí exítum probe eft affecutus:illius erat ením munus,vnde prouení(let& quemadmo dá effet enatum, contemplarí:huíus ad quíd genítum effet,& quid portav deret przenuncíare. Quíauté caufzeínuentionem abolítionem autumant oftentí effe)hi non confiderant fe vnà cum coeleftibus etíá artíficíalía irrita figna reddere: dífcorum at pítum,Pharorum lumen,gnomonís vmbram,qua certa ex caufa€ opíficío ad cert de 1 monftrandá rem funt fingula parata. Czeterüm haec alteríus fortaffe fint commentati nis. AtPeríclesmetuítín iuuentute populum: videbatur ením facíe Pyfiftratumty rannüreferre, CumQy vocís cíus fuauítatem grauíores etate cofiderarent, linguam dícendorotundam& volubilem,horrebant eam affinitatem. huc accefsít opulentía,n talíum clarítas,& quorum maxíme opes erant,amící, Quare tímens,ne ín exílium pelle retur, abftínuit fe repub. In bello fortís fuit& imperterritus. Poftquam vero defur ctus Aríftídes eft,& Themiíftocles eiectus, Címon autem ín expedítionibus plerunq -9€9 extra Graecíam diftríngebatur:tunc demü accefsítad rempub. Perícles,praetulitcy com| fuum ipfius íngeníum niíníme populare, díuítíbus& paucís populi& ínopum parte 3; ttyrannídís fufpícíonem,€ Címonem príncípum f diofum atq; optímatibus effe videret nírífice charü: quofibi fecurítatem& aduerfusi/ lum opes compararet,aggregauítfe ad plebem.fimul& ínftitutum víta comutauit. V na vía videres ín vrbeadforum& ad curíam euntem,conuíuía, eamQy comítatem acc fuetudínem omnem abrupit,tanto( fpacío quo ín rep. eft verfatus,nemíní amícor(i cc nam condixít: Buryptolemo excepto confobríno, cuíus nuptíjs, dum líbatü effet, int fuítíndefurrexit, Detrahuntením famílíarítates illae facile faftum omne,& maíclis exi» Caterüm,vt fufpicor,cum vítare : d / Is [9] [I1 má m M m" M"PL C9)"tj rJ .F fL"UM Ln Pericles. 193 cxiftímationis haud temere ín cotub ernijs retínetur. Enimueró vera ín virtute pulcher ríma illa vídentur,quae apparent maxíme: neg, eft ín bonis vírís perínde alíenís admítabile quícquam, atgj víta quotídíana familíaríbus, Híc veró etíam aísiduítatem refugíes & faítidíum populí,quafi ex ínteruallís progredíebatur,neq; omní dere dícebat, neque fempe prodíbatín cocíonem: verüm ficutSalamíníam tríremen dicit Criítolaus,ad negotíafereferuabat gtauíora. caetera per amícos tranfigebat& oratores familiares fuos: quorum vnum referunt Ephíaltem fuíffe, qui fenatus Areopagi fregít potentíam, cíuí« Ephialtesorabusqyaffatím,vt aít Platomeram propínauít libertatem: qua equíluxuríantís more Co^ tor. mící dí&títant poftea defiffe populum audire príncípes,& mordere Euboram coepiffe Plato de Rep. jp&ininfulasínfultare, lamvítzeínflituto,& tanta grauítati congruentem dícendi fa- lib. cultatem velut organum ínftruens, pafsím Anaxagoram explícabat, ratíones Phyficas veluttíncturze facultatí dícendí fuffundens, Cum ením altamiíllam mentem atqueo» 1 ve T 1 mníum efficientem, vt díuinus Plato aít, ex naturali dífciplínaad praeclaram índolem Platoin Pbe1 fuam adíunxíffet,&& quod effet ex vfu, ad artíficíum dícendí accommodalfet, lon gean, dro. celluítomnes. Vnde cognomen eum memorant OlympijínuenifIe. quamuísnone Perides cur Owllíà monumentís, quibus exornauít vrbem, alij tentía, quam domí milítíae que bmpius dictu. iabuít, eonomíne arbítranturínfígnítum,| INecveró quícquam prohibet, quín laus 1 1",^, 1"(c; 25;* eaámultís, quibus refulgebat ídem ille, conflata vírtutíbus fuerít. At comoediz, quód quíeatempeftate docebant eas,€ ferías& rídículas voces ín eum multas 3o tur, traxille ex ví dícendí eum oftendunt hoc cognomen, Tonare ením& fulminare Cicinorat.ad concionantem,& vehemens eum ínlíngua fulmen dícebant gerere. Quoddam etíam Ptr. dictum memoría tradítum eft Thucydidis Milefij íocofum de Períclís ín dicendo neruís.Fuitautem ex optímatibus T hucydídes,díutg Períclís ín repub.aduerfaríus.ex quo cumrequíreret Lacedaemoniorumrex Archídamus, ipfe an Pericles melíor lucia effet: Vbíego,ínquit, luctando eum proftraui, íllerefellens perfuadet fe non cecídiffe, atque ] fr y x^ r J"n- pviclie 19 dice ineam traducít fpectatores opíníonem, V erüm enímueró ípfe erat, cum dícturus eflet, Peridisin dicen » es pec valdefolícítus Perícles: vt cum ad concíonandum accederet, femper precaretur deos, 4or(lisio. nev uodadrem prafentem non conueníret,ínuíto excideretfibí, Scrí^ Peridis ditta. ptí pi clíquít níhil, Dicta comemoranturplané pauca: vt,cum tanquam 3o lemam, beta Pírzeo auellí,& bellum dícít íam exoríens fea Peloponnefo (pí iquando Sophocles, quí cum eo nauígabatin praturacollega,for^— bas: mam puetí cuíufdam laudaret: Przetorem Sophocle, ínquít, decetnon folàüm manus, Cic.deoff. lib.i. fed X oculos abftínentes habere, Stefíimbrotus eum refert,cum pro concíone celebra» ict íllos,qui ín Samo cecíderant, immortalítatem díxiffe cos ficut deos adeptos. Neque enim íllos ípfos, ínquit, cofpicimus,at ex honoríbus quib. coluntur,& ex bonís quíbus fruuntur, ducímus eos ímmortales effe. Eadem contíngunt ijs, quí vitam pro patría profuderínt.Quía veró actiones ín repub. Períclís príncípum defcríb ; Tbucyd.lib.z ctalie ditionem, ac díCtam quidem popularem, fed reuera vnius fuilTe fub prímarío ví- Periclisrefp. $j ro príncipatum: pleríque autem alij populum ferunt prímum ab co ad aorarías díuí(io^ ^: i o E», i Out 1 ur/ $^ nes, ad fportulas theatrales,& mercenarías largitiones accípíendas deductum, eo que , C 1 d:(3 1 3? 3:*. x 2^ ucp folutum iftís actíonibusredditum, frugí cüm fuiffet ante & operis tolerauiffetíe fuis, vídeamus caufam exrebus ípfis conuerítonís. Inítío. vt lieinie ATrC. TAE EM 2?: C MAL hir." 2113 A S ciximus, cum ofterret glorízefe Cím. 1 enfauítp pulum. Sed quod luperaretípfum Címon diuítíjs& pecunía, quibus fouebat ínopes,ad coenam quoti» ^ [9] z I] v cen 1 os ciues ínuítans, fenes veítíens, fepes amouens pradíorum, quo fumerent à| Mis, vt tradít ACEST TENE, Periclis lavo ttonesad Arcopagi diminutionem, 5 remíationíbus, largítioníbus que co n,ín qua ípfenon erat:quód necarchon,n hus forte cooptatus fuiflet. hi enín idemitiudícía: ac Címonem vt L: be pepulit,opibus& nobílítatenulli fecundum. quí vícto. imas retulerat, opulentíaq; grandí acmanubijs expleuerat ci^ aexpofuímus.'l'am valída opes apud populum erant Períd enete illo exili, oftracífmon vocabant, practinitum exulibus erat pacíum decenna 1 A Pericle Cimo pellitur in exi 5 jan^^ É^1 aamoniorum fau» 4 124 Plutarchi Primer Interea Lacedamonijs ín agrum Tanagraícum incurfionem magna manu facientibus, cum copías Atheníenfes contra eos eduxíffent:reuerfus ab exilio Címon,quo factís di, lueret ftudíum in Lacedaemonios, dífcrímen cum ciuibus fubeundo, cum in maní fe tribulíum fuorum centuríaui(fet,necefTarij Períclís eum vt exulem coítíone facta abe. gerunt, ídeoq fortifsime eo ín coflictu dimicaffe Perícles videtur:eíusqp, quí plurímàm fuo corpore excíperet perículí, enítuifTe fupra ceteros virtus. Ceciderunt etíam Címo, nísamicí pariter omnes,quos que Períclesytanquam cum Lacedemonijs facíentes ín, / fimulabat, Peenítuítautem maiorem ín modum Atheníienfes,& defideríum tenuite, os Címonís, quód fufi fuiffentín Attícz finibus, maiorem que molem ín zftatem belli Cimoné dbexi- Difcitum, quo illum reuocauít, ípfe fcripfit. Reuerfus Címon pacem ínter eas cíuítates lio. iunxit. Erant enim ftudío Lacedzmoníj ín eum propenfo: ficut oderantPericlem,& relíquoshomínes populares. Suntquínon ante referantlatum à Períclead populum periditeum El. de Cimoniísredítu, quàm occulta pactío ínter eos, Címonis forore ínterptete Elpíníce, pinice Cimonis íntercefsi(Tet, vt claffe Címon ducentarum nauíum accepta, forís praeílet exercítuí, X forore familia prouincíasregís deuaftaret, Períclesímperíum domí haberet. Fama fuit etíam ante r4.^ Blpinicen Címoní, cüm caufam capítís díceret, Periclem reddiídifIe placatíorem. FuePericlisin imo. renim interaccufatores Perícles vnusá populo delectus, Cum adiíilet autem eum fup nem moderatio, plex Elpíníce, rídens, Atením anus es, ínquít, Elpíníce: anus esnímíum, quám vtres t ctoríé attígit, abfcefsittgy, càm moderatifsímum fe ínter Címonísaccufatores prabuit Epbialtis cedes, fet. Qui credas ígitur ínfimulantí Periclem Idomeneo, oratorem ab eo Ephíaltem ami cum& confilíorum ín rep. focíum, zemulatíone X ínuídía gloríz eíus, per dolum ínter emptum: Hocille, haud fcío vnde collectum velut fel offudítillí: non omni fortaffe co rentí reprehenfione, fed anímí vírocelfi tamen& gloríze cupídí,, ín quem facinusnoa competitadeó tetrum& atroxvllum, Ephíaltem ergo;quí hoftís acrís erat eorum, qui paucorum potentíam fouebant, feuerustp ín detegendis& perfequendís illís, quícire cumueníebant populum, ínímíci ímplicatum ínfidijs Arií(todící Tanagrzi opera, vt prodit Ariftoteles, clám fuftulere. At Címon praefectus clafsísín Cypro díem fuumo fe opes Períclis, volebant cum eoaliquem tamen in cíuitate comparatum quí potenti TbucydidesPe- 3m eius, ne plane crumperet ín tyrannídem, retunderet. Itaqueaduerfaríum eí obíeceicis inrep.ád^ vuntaffinem Címonís,moderatum vírum, Alopecenfem Thucydídem:Quíi cum mínus e wetforts, bellícís laudibus effet quàm Címon celebris, fed forí artíumdy perítus cíuilíum: vrbem colens atque ía concíonibus cum Perícle decercans, breui rempub. ad equílibríumreduxít, neque ením eos, quí optimates vocabantur ,ímmifícerí& confundi permifit,vt antecum plebe, vbí multitudine offufcabatur dignítas eorum: fed fecreuít eos, cont Gísdyínvnumomníum opibus, quz hacratione factz funt valentíores, fecíttanquam inlancemomentum. Quíppe príor ílla tecta diftractío, ficutínferro, dífcríaen índice batalíquod plebís& príncipum factionis, Atherum vírorum contentio& ambitio, ingenti díuifit ciuítatem fiffura, effecítty vt haec pars populares, alteraappellaretur pav c lbiítaquequam maxímelaxatís plebí habenís, rempub. ad eíus libidinem traciv bat, erat queín eo femper, vt celebrealíquod fpectaculum aut epulum, aut pompamín vibe ínftruetret: cíuítatem non íllepidís deliníens voluptatibus. lam fexagínta tire mes quoque anno emíttebat. magnus numerus ínhís ciuium nauígabat, octo menfes zra merens, meditans que(imul& dífcens naualem difciplinam. A dhzec mille colonos Cher(onnefum mifit, Naxum quíngentos, Andrum eíus dímídíum. In T'hracíam mil le a(cripfit Bifaltís, ín Italiam alíos, cum inftauraretur Sibarís, quosappellauere Th ríos: eadp agebat, quo ocíofa& exocío ímportunaturba vibem leuaret,& populi fub lpericles Atbe^. crjs. Maximamautem vrbí Athenarum venuíta n4sornauit ope ro mortalíbus fummum ftuporem:acfola Gracie teftimonio cft, baud effe vant q ribus, de illius ipíius prífca praedícatur potentia€ opulentía, operum& ornamentorum v/ bís molítío. Hancactíonem Períclís maxime mordebant ínímící,traducebantq ín cov cionibus: fcedum vocferantes íd populo etle& probrofum quód publicam Grac pecuníam ex Delo ad fe tranftuli(let. Contra id autem quo vti fpecíofifsimo, aduerius exprobrantes, obtentu poterat, metufe íd índe fuftulile barbarorum, vt rem comme nem tem ornatumdq concílíauit, caterís ve ] od qure Periclesveuocat expectabant. Quz Períclesanímaduertens,non detrectauit obfecundare plebí,ac ple.: tantas tranííga s. Attamen femel duntaxat furrexít ad dícendum, atque crímen defun, bíjt. Optímatesautem quanquam fentírent íam dudum valídiísimas ín cíuítate euafif; e c [3 "^2*, Li m",;^ ueníret difficultatibus, tímoremd& prafidíum, ne res nouas molirentur,adiungeretio? d[4 19 Z0 30 c-J l0 4— c 0 E ed o ill o Zo 30 4o $o Pericles. 19$ nem tuto loco feruaret,huncPeríclem pracídiffe, ned vulgari vídeti Grzecíam affici ín» íuría: ímo plane opprímí tyrránníde, cüm cérnat quae neceílarío ipfa ín bellum contribuit, hís Acheníenfes vrbem deaurantes,& exornantes fignís delubrísqy fumptuofifsi mís:ínfolentís more mulíerís, quze gemmiís fefe precíofis excolat. Igitur demonftrauít Pericles populo,cüm ípfe defendat focíos& barbaros arceat,no effe ipfum obftríctum, vtreferat ratíones íllís, quínon équum, non nauem,non milítem fed pecuníam folum prabeant,qua non dantíum fit fed àccipientíum:modo praítentíd, cuíus gratíarecípiant. Debere vero, quía abunde cíuítas neceffaríjs ínfiructa ad bellum fit, conuertere eam copías fuas ín haec, quae perpetrata Íempíternam gloríam, dum ín molímíne funt, qua(tum paríant praefentem. quod varía opífícía ínftítuerentur, varía etiam míniftería: qua quía ónineís excítatura artes eíIet,&& manus omnes motura, cíuítatem facerent pe» nevníuérfam mercenaríam, dum femetipfam decorat&alít. Nam quorum probata atàs& roburerat, híftípendium militantesaccipiebant ex publíco.— Multitudínem incondítam& ignobilem, quía nolebatà capturís fecludere, nec; tamen accípere ínertem& ocíofam, íngentibus molítíonum coeptis& ínftítutís operum,qua varía re quíre bant artíficía tractum habentíaímplícauít populum:vtnon fecus acclafsici, praefidiartj, acmilitantes,vrbana quoq; plebs haberetanfam,quo compendium facere ex zrarío, eiusqyfierípartíceps valeret. Síquídem matería hic eratlapís, es, ebur,aurum, ebenus; cupreffus: hzc elaborabant& expolíebantartifices fabrí lígnarij;plaftze,erarij, fcalptce ? res, ínfeGlores, bractearíj, eborís ín lamínas fecandi perítí, píctores, pceciltze, toreutze, Aduehebant ea€ apportabantmercatores, nautz, gubernatores marí: terra fabri car» pentarij. quí equos alebant, aurígze,reftíones,lapicidz futotes, víarum münitores, me» talc, Síngulaartes, ficut duces exercitum fuum infimam multitudínem& plebeíam habebant fub fe centuríatam, Organum ea erat€ corpus ín obfequía deftínatum.In omnemautem pene dixerím tatem& conditionem homínum diftribuebant& difpertiebantur míniftería emolumentum, Cüm íamaffurgerent opera ínfanís fubftructio nibus, venuftate& gratía íncom parabilí, certantíbus fuperare molítíonem arte opifici bus,eratprz ceererís celerítas incredibilis, Que ením arbitrabantur víx multís fuccefsío^ nibus€ aruis fingula írí abfoluta, ín vníus ea florefcente admíniftratíone príncípís confeciafuere cuncta, Et quídem tunc memorant,cüm gloríantem píCtorem Agatarchem, quodcíto& facile píngeret ímagínes,audíuiffer Z euxis, dixilIe: Beo verólongotepore. Dexterítas ením ín facíendo& acceletatío non addít pondus operi durabíle,neque abfolutum decorem: tempus veró ad producendumlaborí coníunctum,robur addít ad operis conferuationetn. Quo magís opera admíranda funt Periclis,qua ad díuturnitatem modíco perpetrata tempore fuere. Elegantía ením fingulaíam tum erant antíqua: floreín hanc vfq; diem recentía funt& nouitía.ita tyrociníum quoddam elucet ín eís,ín» tegram ab íníuria temporis fpecíeim retinens: quafi habeant opera ílla perpetuo vírentemípírítum,& animam admixtam non emarcefcentem. Quamuis autem haberent infignes architectos& ai üfices opera, omníü tamen dífpenfator& arbíter eratilli Phí. días.fiquíde Hecatom pedon Parthenona excítauít cum Ictíno Callícrates. Telefterion Eleufine ceepítCorcebus xdíficare.Hiíc columnas ín pauímento pofuít& epiftyltjsíunxit. Ouo defuncto X ypetíus Metagenesfeptum& fuperíores columnas adíeciít. Faftigio adytifeneftram addídit C holargenfis X enocles. Longum murum, de quo zdíficadorefert(e Socratesaudíuiffe fuadentem Períclem, Callicratídes faciendum redemít, Mordethoc opus Cratínus,quod fegníter abfolueretur: lam pridem enim, inquit, baud ce[Jat murum iactare Pericles Verbisyat ve ipfanil praft at. Odeum,cuíus habet íntetíor deícríptío multa fedilía,multas& columnas,tectum eftautemfubuexum& acclíue ín unum allurgensfaftígium, imaginem ferunt effe& fimulachrum tabernaculireois.Inftítuit& hocquog Perícles, V nde Cratínus íterüín T'reísís ludítín eum: i Schino Jcephalus iam prefto adest nunc In piter: Odeon aft habet Pericles v ertice, Liber quia est ab exili formidine. Tunc prímum ingenti ftudío Pericles tulit, vt certamen Muficorum Panathenzis cele^ latetur, dígefsitay íd ipfe creatus athlothetes, quemadmodum certantes tibía vel voce T 2 Artifices varij Atbenis. Agatarchis ez Zeuxis in pite gendo mos. phidias, Parthenon Hecatompedon. de boc Plin.lib.5 4. cap.8. Telefteriom, Longus murus. Odeum. Pericles mufica certamina inducit. Arch propylea. Periclem in fom nu Mineraa nie dicinam docet. pbidie Miner i4 aurea, Probr44à comicis in Periclem lactata, periclis dictum m agnificum. Thucydides 4 Pericle expul/us ia exilium. Pcriclis potent4. Pericles paula tim Yep.mutat, Eloquentie vis, Plato i? Pbedrota Gorgia, Periclem vita et fidcs commédabant, Tbucyd.lib.z, 196 Plutarchi vel cithara canerent. Spectarunt& eo tempore& deínceps ín Odeo mufica certamíng Arcís abfoluta propylzaíntra quínquenníum fueruntarchítecto Mneficle. Mírífica ve ró fortuna, qux ínhaczdificatione accidit,fignificauitnon ínuíta dea, fed propítía&fe cunda perpetratà. Promptífsímus ením& maxíme fedulus artifex, cum offendi(Tet, do, lapfus ex alto eft. ítaque fuit afflictus,vt haberetur à medicis pro deplorato. Inopí conf. lá Minerua ín fomníiofe Perícli offerens przícrípfit medicinam, qua vfus ille homínem cíto& facile curauít. Quamobrem Salutarís Míneruz fignum zreum, ín arce pofuit íux ta aram,quamante memorant íibífuílfe. Phídías fignum Minerua aureum fecít, eíusty opifex eft in bafi infcríptus. Omnía fere híc ob Períclís necefsítudínem curabat, artifici busqy,vt díxímus,przeratomníbus:íd quod huic conuítía, illi conflauítínuídíam, quafi, íngenuas matronas ad(pectanda opera commeantes ín gratíam Phídías Periclís recipe ret, Eosrumores excipíentes comicí,ínfolentem lafcíuiam ei ímpegere,ac Menippiv. xoremamícíatq ín bellolegati mproperauere,PyrilampísQg auium víuaría:cuí, cümfa milíarís Perícles effet;infligebaturípfum mulieríbus,quibus confuefceret Perícles, fub, ijcerepauones,. Etquídem quís míretur,petulantí homineslíngua,fi maledícta ín pría cípes ínuídíae multítudínís, tanquam malo demonio afsídue confecrauerínt, cum Ste. fimbrotus quoque Thafius,atroci fcelere X fabulofo Períclem afperferít ín filij coníuge admíi(Tlo? T'antz molis eft€ difficultatís afTequi ex híftoría verítatem. cum pofteríores ante,quám cognofcantres,praueníantur tempore:zequalís rerum geftarum& homini hiftoría partím ínuídía& odío, partím gratía€ adulatíone opprímat X peruertat veri; tatem. Porrooratores,quí Thucydidis erantaffeclae, Periclem pecuníam dilapídare, & vectigalía euertere crímínabantur. ibí pro concíone,an multum ímpenfum effet, re, quífiuít ex populo. Permultum veró,cum refpondiflet: Ne ergo vobis, ínquít, fed mi, híreferatur expenfum, meumq ipfius nomen hís monuments ínfcribam. Sub hocPe riclís díctum velvíri magnitudine animi obftupefcentes, vel de operum cum eo certam tes gloría, fublata voce, ex zrarío ímpenderet,erogaretQg nullo fumptus refpectu,íuffe, re, Poftremode decennalíexilío cum Thucydíde contracto certamíne depugnans;l lum extermínauit,factíonemq diffoluitaduerfam. Ac tunc demum, poftquam fublaa íam omní contentione, cíuítateqpad concordíam& confenfum reducta, plane fui íuris fecit Athenas,cunctaq; ab Atheniíenfibus dependentía,vectígalía, exercitus, claffes, in; fulas, mare, íngentestam per Grzcos quàm per barbaros expenías opes, ímperíumQ fubditís natíoníbus,& amicítía regum,& focietatibus feptum dynaftarum, non fuit de ínceps ídem, neq perínde tractabilís populo, aut pronus ad concedendum& obíecum dandum ,ficut ventiís,libídíni plebís:fed exlaxa ílla& conníuente quadam indulgentia, quati florído€ molli concentu,aríftocratícum& regalem intendens reíp. ftatum: prz ftansíeípfum ad optíma quaq; rectum& ínculpatum, fuadendo atque docendo fpon, taneum fere duxit populum. ínterím vrgendo perquám ínuítum, cogendo queapplicauítad íd quod ex vfu erat. In quo imitabatur haud dubíe medícum, ín morbo íncom ftantí& longínquo, firo tempore grata modice, fuo tempore acría€ medícamentaad— 10 — 26 p 30 hibensad falutem. Nam cüm varij nímírum morbiín turba exifterent, tam íngentis o 4 domína ímperíj folus fcíte noucrat tractare fingula: ac maxime fpe metu que,tanquam clauís mature eorumreprímens ferocíam, languoremrelaxans leníens' que, oftenditartem dícendi, vt Plato aít,flexanimam effe, eíusd; praecipuum effe munus,ratíonem tr Candímotus& perturbatíones:quafi tenores€ fonos quofdam aními, qui fcite tangea dí& pulfandifint. Incaufa fuítnonvísnuda dícendií: veràm, vttradit"Thucydides, vítze commendatío, fides eius vndequaqueabftinentifsimi,& pecunía contempto rís, Quí cum vrbem, quam magnam acceperat, maxímam reddidí(fet atque opulentif Íimam, potentía vero multos reges& tyrannos fuperaret, quorum alíquí etiam liberis domínatus fuosteftamentorelíquerüt: necvno nummo fortunas fuas,quas pater círt liquerat,reddídítamplíores. Etquidepotentía cíuslucide comemorat Thucydides, & comíci cam ínuídíofe obíter oftendüt: qui nouos Pififtratídas efus neceffaríos vocit, ípfumtg fubent,vt cuíus fintímmodícz opes& intolerabiles libere cíuitatí, tyrannidem fe vfurpaturü abíurare. T'eleclides permififfe eircfert Atheníenfes vrbi tríbuta,ipfasg adeo vrbeshaslígare,illas foluere,muros lapideos nüc extruere,nüc eofde demoliri,fav dera,opes,víres,pacé,opulentía,fortunasqy omneis:nedíd occafione adductos,necvigore& gratía breuí momento florefcétís admíniftrationís,fed obtínuit quadragíntafpa cio annorum ínter Ephíaltes, Leocrates, Myronides, Címones, Tolmides, Thucydides prine —— — $5| [» [2, q^ Hm líhu dts 40 L t d^ en T ' v7 pa les 16 Pericles. 197 principatum, quí o ppreffo& expulfo Thucydide, n6 mínus quindecim annos durauit, Hícautem cüm contínuum ín annuís magíftratibus ímperíum& arbitríum obtínuíífet, anímum tamen przeítítít à pecunía ínuíctum:non neglígens alíoquínrei familíarís,imó paternas& íuftas facultates, vc nec ínertía dilaberentur, nec multum ínterpellarent vel dilínerent occupatum; certaratíone, quam cenfebat expedítifsímam& exactifsímam, difpenfauít. Quippeannuos fructus fimul omnes diftrahebat: índe neceffaría quaeque mercabatur ex foro, atq íta vítam víctumqy quotídíanum procurabat. Vnde parum fu» cundus filijs erat íamadultís, necfplendíde mulieres habebat: quz zgreferebant, quód ítaviueret ín díem,et fumptus íta ad vnguem círcuncíderet. Vbí,vt par eratjampla ín do mo& opíbusaffluentibus níhil efflueret, verüm omnes ímpenfzx, omnía emolumenta certo eflentnumero& modo conítítuta. Huíus tam exquifitís ratíoníbus vnus feruus moderabatur Euangelus,preclara fupra caeteros índole predítus, autá Perícle ad dome fiíicamínftítutus dífcíplína. Caeterüm hzecabhorrebantomnía ab Anaxagorz fapíenti.nempehíc numinís afflatu SC anímí ductus celfitudíne, dom deferuít,& agrumreli^ quitíncultum,vaftatumi,^ Atquínon eadem eft meoíudícío philofophírebus dedítí perfpiciendís,atgy ín rep. verfantís víta.Ille ením ín rebus honeftís mentem exercet, nul líusíndígam ínfirumentí vel rerum exterarum:híc, quí ad víum homínum accommodat vírtutem,nonnunquam etíam honefte, nedum neceffarío vtatur díuítíjs. quod fecít Pe, ricles,quí multís fubuenit pauperibus.Etvero etíamipfum perhíbent Anaxagoram, a^ lb tate decrepítaneglectum,occupato Perícle íacuiífe, atq; obuoluto capite vita finire ínediaflatuí(fe:Períclem ea read fe delata perculfum,aduolaffe confeftím ad íllum,& enixe oraffe, lamentafleg; non illum,fed feipfum, quí talem ín rep. gerenda confilíaríum amit tcret]bí Anaxagoram aperto capite ei díxifle:Etíam tj quibus lucerna Perícle opus eft, íafunduntoleum, Cum veró Lacedzmontj íam coepí(fent vrbís Atheníenfis íncremen toinuidere,ad maíorem gloríam excítans populum Pericles, ad íngentía conáda,rogationemfert vtomníum vndíq; Girecorum,ftue Europam fiue Afíam colerent,índíceretur concílíum,vtqg cíuítates tam magna quàm exíguze, mítterent Athenas legatos ad conuentum:acturos de fanís Girecorum,que barbari ínflammauerant:& de facrís,quorum ex votís,qua dijs fecerant,cum dímícarent cum barbaris, damnati effent:& de ma39 rí,quotuto omnes nauigarent,& ínocío degerent. Cumhís mandatís vígíntílegati milsi quí quínquagefimum annum excefferant.Ex hís quíng; Ionas, Dores Afianos,& infulares,ad Lesbum& Rodum vfq; couocarunt. Quínq; ad colentes oram Hellefpon ti; Thraciz Bízantíum vfq progrefsí funt. Ad hzc quínq; ín Boeotiam,Phocidem,& Peloponnefum:hínc per Locros,ad contínentem proxíma,in Acarnaníam vfq;& Am braciam mífsí.R elíquí per Euboea ad Oethzcos,& finit Malíacum, Phthíotas, Acheos, & Theffalos profectí, Suaferunt hí,vt ad cocilíum coírentad confultandum ín medíum depace,& rebus Girzcíze nouatís. Verümíd vanum fuít,neqy coueneruntciuitates ad^ uerfantibus,vtí fama eft Lacedaemoníjs,probatusqy conatus írrítus prímum ín Pelopon nefo fuit, Hzecattexui quo fpírítus€ excelfum anímum declararem Períclí. In expe 4^ ditionibus fuís ex fecurítate fummam eft laudem confecutus. Neq; ením pradlío, cuíus $6 valde dubía alea& perículum effet, decreuitlibenter: neg; eos, quí coeptís ex praecípiti. bus przclaros fucceffus habuerat,& celebrabantur, vt claros duces duxit Íequendos aut imitandos:femperdg vox haec eíus audita ad cíues eft,quatenus facere ipfe poffet,manfu tosipfosinperpetuum ímmortales. Cám cerneret T olmídem Tolmzi ob fuperiores victorías,€ laudem ex rebus bello ceftís infignem, fuam íncurfíonem alíeno tempere molíríín Boeotíam, atque índuxiffe fortifsimos quofq ex íuuentute& anímofifsimos, vtvoluntaríj ad mille, praeterrelíquum delectum,nomína darent, retínere tantauít eum, & pro concíone orauít,íllud trítum díctum referens:fi non crederet Períclí,at non erratirumtamen, fi prudentifsímum confilíaríum operíreturtempus. Atqueínprafentía quidemlaudem exhoc € cto confecutus eft medíocre, Paucís poft díebus,cum cecídifTe nunciatum eft l'olmídem ipfumapud Coroneam acíe fufum,multosQq etfortes cíues oc übuiffe:tuncveró maenam prudentíae& amorís ín cíues ex eare cum beneuolentía rez lítlaudem, Inter expeditiones eíus,comendata ímprímís ílla ín Cherfonnefum fuit, qua Grzecís íflius íncolís locí fuít imprímís falutarís. Non folum ením míllerobore colo norum Atheníenfium, s eo vexit,confirmauit cíuítates, verum etíam ceruícem am^ plexus propugnaculís& munítionibus ex vno maríínalterum, íncurfiones prohíbuit ercumfuforum Cherfonnefo Thracum, bellumq perpetuum& graue exclufit, quo ea 13 eo Ul fol Pericles liber 4b| auaritia, i Periclis domeflt M «à difciplina, j Politici viri ez philofopbi'diuera viucdivatio, Pericles concilium Grecorum iadicit Athenas, Pericles fecuri. tatis amator ig bellis gerendis, Tempus, confiliarius optimus, "T'olmidis cedes. Periclis expedi tiones, 198 Plutarchi regio batbatis commixta accolis,& plena latrocíniorum tam finití&or& quám intefti norum femper erat ínfefta. Et veró etíam ex ea expedítione,qua centum tríremíum dif fe,ex Pegis Megaríca foluens Peloponnefum círcumuectus eft, laudem nomenó reti fícapudexterasnatíonesínfigne. Neque ením maritima modo oppída,vtante T'olmi des,vaftauít, fed& ín contínentem longe progreífus naualíbus copíjs,ceteros íntrame nía redegítformídantes eíus aduentum: apud Nemeam veró excípíientes ipfum Sícyo, níos&€ pralío decertantes fudit, fugauitcg, actrophaeum íbi excítauit. Ex Achaía, quz foederata erat Athenienfibus, afcríptís in claffem milítibus, ad oppofítam contínentem delatus eft, cumq praterlegílfet Acheloum, depopulatus eft Acarnaníam, atqueOe ; neadas íntramuros compulít: quorum vaftatís fcedatísqy finibus, recepit fe domi, cümu terríbilem hoftíbusfe, cautum ftrenuum'$ oftendiífTet cíuíbus. Nulla ením offeníio, ne , fortuíta quídem oblata eft militibus. Magna etía& egregie ínftructa claffe petíuít Pon. tum, vbí cíuitatíbus Grzcís, quz poftulaffent, confecít, easq;benigne habuít. V ícínis barbaris natíoníbus, earumq; regibus& dynaftís,magnitudinem oftentauít víríum po, pulí Atheníenfis, fecurítatemqg& audacíam, quo vellet cunque, nauígantis, atqueto tíus domínímarís, Sínopenfibus naues cum Lamacho tredecim relíquít& auxilíi cor tra Tímefilaum tyrannum, Quo cum amícís eíecto, tulitad populum vt fexcenti cíues Athenienfes voluntarij mítterentur ad frequentandam Sínopen,& ad accípíenda te Pericles populi.&&a.aotumqp,quem tenuerat arite factío tyranni. In relíquís non obfecundauít cupidito cupiditatem it ci cíuium, nequeíllorum ímpetuablatus eft: cüm tantís víribus& fecundís rebus dai: bibet. Aegyptum geftirent de íntegro vendícare,€ tentare oram marítimam regi parentem, Plerofque etíam Síciliz ínfauftus& ínfelíx tenebat eftus,quem poftea oratores ex Alá bíadis factione ínflammauerunt. Alíqui Hetruríam& Carthaginem fomníabant. Nec vananítebantur fpe propter ímperíj,quod obtínebant, molem,& rerum curfum fecun, darum, Caterüm comprefsíthancexcuríionem Perícles,& effrenatam rerum gerendarum pracídítauídítatem. Opes autem pene omnes conuertít ad tuenda& cofirmar, Pericles infflis. da ca, quae íam obtinebat:przeclareagíratus, fireprímere Lacedaemoníos valerent. hís fuit Lacdeio- ením omníno erat ínfeftus: quod cümalijs rebus multís, tumactís ín bello facro dedo "s. rauít, Nam cüm Lacedzmonij cum exercitu profectí Delphos reftítuíílent cíuibus delubrum,quod tenebant Phocenfes, confeftímab illorum diífceffu Perícles admoto exetcitureduxíteó Phocenfes, Cüm Lacedzmonij autem, quam eís Delphí dederant,in oraculís przrogatíuam ínfculpfiffentín frontem zeneí lupi,accepít ípfe queg; Athenier * fibus preerogatiuam,eamd ín efufdem lupi dextrum latus incídít. Recte veró atqueor be díne Atheníenfium eum copías ín Grrzcía detínuiffe, qua confecuta funt, demonfirà; runt. Síquidem prímim Eubaií defecerunt,aduerfus quos traíecít cum exercítu. Mox Megarenfes ad arma nuncíatum efl íuí(Te, X exercítum hoftium, duce Lacedarmonio rumrege Plíftonacte,fines Attícos ingreffum. Itaquerecepít fe confeftím ex Eubcraad bellum domeftícum: manum veró dubítauít cum multís& fortífsímis milítíbus confe Cleandridus cor verelaceffentibus. Sed cum víderet Plíftonactem admodum adolefcentem effe,& con ruptis 4 Peri^. filio przecipue vti Cleandrídae, quem cuftodem Ephorí& confultorem eí propterata 9 e. tem adíunxerant,folícítauit eum clam,breuiq delínítum muneribus induxit, ex Attíca terra vtabduceret Peloponnefios. Exercítureducto& peroppída diílapfo,offenfi Lac damoníj regí mulctam pecuníaríam díxerunt, cuius fummze cum foluendaenon cflet exílío folum vertít. Cleandrídam,qui profugeratrei capítalis damnauerunt. Paterhic fuít Gylíppi, quí Atheníenfes ín Sícilía contudit. V ídetur autem morbus eí exnatum centilitíus auarítía fuiffe:cuíus ímpulfu híc quoque,foedorum compertus facínorum,ett ctus Sparta eft. Caeterum hzc ín rebus geftís fumus Lyfandríperfecuti, In ratíonesev pedítionis huíus fumptum decem talentorum retulit Perícles vtilíter expenfum: quod D." 1]] 1 populus nonanxíe perícrutato vel excuíTo arcano comprobauít, Sunt quífcríptumre Golippus, PericleSpartam,quíbus omneís quíín magíftratu erat authorans, bellum amolítus eft: Si. haudredímens pacem fed fpacíum, quo praparatís per ocium omnibus, bellum erat Peridisgefla i$ commmodíus gefturus. Mox conuertít fe ín eos,quí defciuerant. l'ranfmifit ín Eubocam Euboea. quínquaginta nauibus,& quínque millibus milítum. Ibí oppída redegítín poteftatem. Inter Chalcidenfes ,eos quí Hippobotz appellabantur, opíbus& authorítate prímos expulit, Eftienfes omnes extermínauit, eo que coloníam deduxit Atheníenfium: hac víus ín eos fxuítía, quod illínauí quadam capta Attíca, omneís quí ín ea entem trucidav liquerunt,ínter quos eft l'heophraftus philofophus, dena talenta quotannís míísítata2^B 4o Pericles. 199 trucidaffent. Exín pactís ínter Athenienfes& Lacedaemohios inducijs ín ttíginta an, Perides bella nos, cffecít vt populus expedítíonem fuberetín Samíios. Caufam aduerfus eos hanc f&cit Samijs. prztendít, quod bellum fusi cum Milefijs dirímere, nonobtemperarent, At quía ea j quzín Samíos geísitín gratiam feciffe Afpafize credítur: non fitíncongruum hoc ma- Afpafia mulier ximeloco confiderare,qua ars, quae'ue vís ín ea tantafuerít, vt príneípes habuerít cíuita Pruuentibime., tísinpoteftate,€ philofophi praeclaram celebrem; mentionem cíus fecerínt.nam Mí»^^ 4/4 Suidas et leto ortam fuifTe Axíochí filíam ín confeffo eft, Aiunt eam veftígis ínftítífTe I hargelíae peer, cuiufdam, ex veteríbus mulíeribus Ionícís,& arrepfiffe ad amícitiam eorum, quorü fum : mz erantopes. Quíppe T hargelía, quz venufta effet facíe,cuíg lepos cum acumíne ín. Tbargelia, e cct,habuít cum plurímís Gracís confuetudínem,omnesq quibus confueui(let, concíliauítregí: quorum opera vírorum p ollentífsímorum& prímorum fparfit furtím ín vrbi bus Medorumfectz rudímenta. At Afpafiamalíquí,quod prudens effet& tractanda : callensreip,cultam aíuntà Perícle.Etípfe etíam frequentauít eam cum familíaríbus So | crates,foemínas(y ad audíédam eam duxerunt familíares: lícet offícínam tractaret par | decoram& honeftam,quz puellas ad quaftum corpore faciundum aleret. Aefchínes | Lyficlem quoquerefert pecorum cauponem,quí confuetudínem poft obítum Períclis | cum Afpafía habuít,ex homíne natura íínertí& abíecto,príncípem euafifle Athenis. In | Menexeno Platonís,quamuís príncipíum fcríptum íocofe fit, tantum íneft híftorize taz menffamamtenuifle,ob dícendi artem multís vam Atheníenfibus mulierem. Atquila0X fciuum fuíífe amorem equídem citius díxerím ín Afpafiam Periclís.fiquídem vxorem habebat propínquam fuam, quz ante nupta Hípponíco fuerat,& íllí Callíam edíderat C«flis diues; diuítem illum. genuít etíam ín matrímonío Períclis,Xantippum& Paralum. Id cum ef fetmatrímoníum vtríq; odíofum, collocauít eam alteríno ínuítam. Inde Afpafíam vxo ' remduxit,quam míre dílexítinam fiue exíret,fiue rediret à foro,falutabat femper eam o^ | fculo.In comceditjs noua Omphale& Deíanira,alíás Iuno nomínatur. Cratínus diferte : pellem appellauit, hífce verfibus: Iunonem ea ,A[pa[iam pavit Et impudicam e pellicem,imuerecundam,. 3 Nothum etiam genuiffe ex ea opínio eft, de quo ín Demís Eupolís eum inducit, fic ro» |] gantem: Ecquidnothus fupevefl mibi? KPyronidemrefpondentém: Effet profe&to vir dies velante plurimos, Scortimifi fnbtimui[Jet mfortumum. | Adeo memorantautem celebrem Afpaíiam& nobile fuiffe, vt quí cum rege Perfatum ( deregno bellum gefsít, Cyrus eam, quam ín pellícibus adamabat przcípue, vocauerít Millopellex Cy | BOX Apaliam,cuífueratante Milto nomen.Ex Phocideorta filía fuit Hermotími: occífoín ri Afpafia voca y X5 Cyro,deducta ad regem plurímum potuít. Haec míhí ínter fcríbedum occurrerunt, f4 , Au" inl(^^» s»,(v.. T" quererjcere& tranfire durum fortafsís fuiffet.| Porro bellum ín Samíos Milefiorum Peridis in s4: potíisímum gratía,queruntur precibus adductum Afpafiz Períclem fuafifTe. fiquídem mios bellum. ciuitates hae de Príene certabantarmís. VíCtores autem Samij iubentíbus arma depone Thucyd.lib.s rt Athenienfibus,& apud fe de controueríia difceptare,dícto non fuerunt audíétes.Eó | igitur cum claffe profectus,paucorum vím, quí domínabantur Samií., diffoluit, obfides accepít quínquagínta ex prímoríbus ,totídemqy pueros, quos mifit Lemnum. Sunt autem qui tradant obfides omnes fingula talenta ín capíta cí ad feredimendum obtulit | fc, multa ínfüper eos, quíd popularídítíoneabhorrebant, Adhzc Piffuchnes Perfa, Piffathres PerSamíorum ftudiofus, ad veníam hís ímpetrandam mifit eí decem millía aureorum. ex fa. MSS quibus illetamen nihil accepit: fed rebus apud Samíos proarbitrío fuo copofitís,trantatqj ad populum fumma poteftate, Athenas retró claffe abíjt. Mox illí rebellauerunt, | cümopera Pífluthnís obfides clam profugiffent,bellumq; fumma ope pararüt. In quos | teri mouít Perícles. nec illi pacatífuerütaut metu perculfi:fed maxímo anímo ínftítue | runtmare afferere. Atrox przelíi naualeapud ínfula,quam Tragíam dícunt, fuít cómí- perii; qe s, . lum:quo reportauít nobilem víctorí Perícles,quíi quatuor€ quadragínta nauibus op. wis vidoria, prefsit feptuagínta,quarü erant armatz vígíntí. Infeques víctos occupauit porti,ac Sa^ mios obfedít:ne tym quídé fractos,fed eruptione pro murís pralíà mifcere planeaufos, Y A4 AMeiffus philo fopbus, Samiorum pretor. Samana ,nauigij genus, Ariflopbanis di Gum acutum in Santos. Dies alba, que. Artemon Periphorctus, mechanicus, Pericli dedunt [c Samij. Elpenice, periclis dictum mordax in vetu lam. B.lli Peloponneliaci caufe. Atbenienfes mit tutur Coryreu auxilium. 200 Plutarchi V erüm alteta fuperueniente ex Athenis maíore claffe;€üm Samij vndíq) claufi effent, claffe nauium fexagínta,ín exterum pelagus nauigauít:hoc confilio, vt plerígqg authores funt,quonouofubfidío, quod ex Phoenícía veniebat Samijs,occurreret,€ quámrémo, tifsíime dímícaret cum eo:feu,vt Stefimbrotus,quo Cyprum peteret. quod non vídétur confentaneum, V tracunqy fuerít eíus delíberati o,videtur parum eí ex fententía cécidif fc. poftqua ením profectus cum claffe eft, Melíffus Ithagenis phílofophiaz dedítus, qui íd temporís prator erat Samíorum,contempta paucítate nautum aut ducum ímpefítía, íncitauit cíues vt Atheníenfes adorírentur. Ita Samij certamine commífTo fuderunt A. theníenfes,quorum permultís captís,multís etíam deprefsis nauibus, libero potítí futt martí,atq neceffaria ad bellum, quibus ante deficiebantur,importarüt. A MelífIo ípfun etíam,ait Aríftoteles,Períclem fuiffe príüs nauali przelíofuperatum.^ CaptiuorumA, theníenfium Samíj reddíta contumelía,frontem ínfcrípferunt noctua: vt ípforum fron, temanté Atheníenfes Samzna, Eft Samzna nauís prora demiffa: concaua autem ma, gís€ ventrícofa,vt ad mare commodior& agilior fit. Nomen hocobtínuít quód ín$3. mo prímo vifa fità tyranno parata Polycrate, Ad haec ftigmata aíunt Axiftophane ob. fcure allufi(Te: Samij periti literis quamplurimum. AtPerícles,nuncíata exercítus clade,tulít propere fubfidium,ac Melíffo acíe fufo fug» toque,hoftes confeftím muro círcüuallauit:fumptu& diuturnitate potíüs quam vulne ríbus& perículís ciuium, víncere& fubiugare ftudens oppidum. V erüm cum morz A«thenienfes pertzefos& pugnandi cupídos,nó facile effet reprímere,ín octo parteís di ftributís copijs fortem duxít:cutobueniffetalba faba, huíc epularí feríaríqy, dum pugna rentrelíquí,permíttebat. Vnde albam diem,quo quís genío índulfit, aíunt ab albafaba nominari AddítEphorus& machínís vfum Periclem,cum captus effetnouz reíad. míratione,& habuiffe feci Artemona mechanícü.quem,quód claudus effet,& fiquav do necefsítas eum vocaretad opera,lectíca deferretur, Perphoretum díctum.— Id con futat Pontíus Heraclídes verfibus Anacreontís,ín quibus Artemonís Períphoretímul tís,ante bellum Samíum& hasres geftas, etatíbusmentío fit, Flic Artemona refert fuiife mollem homín£,metículofum& pauídum, domi fere refidem:fupra cuíus caput, ". A:-^] nequíd decíderet fuperne,duo feruí clypeum ene tenerent. Cüm necefle haberet exi s re,circunferri folitum ínlectulo penfilihumí pené.hínc nuncupatum Períphoretü, No no menfe Samíj fecerant dedítíonem: quorum muros Perícles díruít,naues ademítatg íngenti fumma pecuníe eos mulctauít.cuíus partem reprafentauerunt Damij:relíquam pacti certa díe foluere,obfides dederunt. Exaggerat hec Durís Samíus,magnamq atro cítatem ín Atheníenfes& Períclem confert: de qua nihil memínít nec Thucydídes, nec Ephorus,nec Aríftoteles.Sed mentíri illum reor tríerarchos dafsíaríosqg Samíos infor Milefiorum eum produxiffe,& afferibus decem dies alligaffe, demum femíanimisíam fu(siffe fuftibus concidi capita,atg íta eos ínterfící:índeinfepulta proíjci cadauera, Ve rüm enímueró vídetur Durís,qui vel vbí nullo priuato rapitur affectu, verítatís in hill tía folítus eftlímítes tranfire,quo ínuídíam Athenienfibus conflaret,atrocíus patríaín 4 endiffe calamítates,^ SubactaSamo vtregeffus Athenas Pericles eft, exequíasfedt (plendíde eorum quíínbello occubuerant,orationemQ funebrem de more habuítlucu lentam. Defuggeftu defcendentem caterz foemínz complexa funt,coronísq& vit tís,vtathletam,victorem ornarunt. Elpeníce veró propius accedens,Praclara ver res, inquít,Perícle& dígna coronís:quí dum bellum facís non Phoenícíbus aut Medis,ficut meusfecít frater Címon,fed focíam& cognatam vrbem excíndís, multos nobís&for tes cíuesamífifti, Sícfata Elpeníce fubrifit Perícles,& fubmifse hoc eí refpondit Av chilochí: Quan do anus es, Ynoi minus tibi conuenit. Deuictís Samijs,míte fcribit fupraqy modum eumIon anímum füftuliffe: quod cum bat 4 baram vrbem Agamemnon decemannís, menfibus nouem ipfe príncípes Ionum€o pulentífsimos fubíugaffet. Neg iníurià gloríatus eft, ímó tam anceps fors& difcrimen tam íngens fuíthuíufce bellí,vt quod tradit Thucydides,fi modo íd verüm fit, Samíotí cíuítas pene ímperío marís exuerít Atheníenfes. Secundum haec, cum zeftuaretiam bellum Peloponnefiacum,Corcyrzís quos perfequebantur Corínthij bello, authorpo pulo fuít vt mítteret fuppetías,X cíuítatem marí pollentem adíungeret fibí, quod Pe loponnefij bellum ín ípíos moturí propediem effent, Vt populus auxilium SERT ace D 10 30 $0 Pericles. 20f Lacedemonium mifit eó Címohis filium,cui in contumeliam tantem decemntaues at; tribuit. Síquídem magna intercedebat Címonís familiae cum Laca demons neceísítu doKamícitía. quo igttur maíorem ex gratía Lacedaemoníorum traheret Lacedamo» nius ínuídíam,fi níbil ínfigne aut memorabile geftum eflet ductu fuo,exíguü numerum einauíum dedit, extrufitt5 ínuitum,omnibusq; modis filior Címonis íncremento offe ci quafi nenomíníbus quídem indígenarum,íed peregrínorum& h ofpitum:quód vní Lacedemonío,alterí T'heffalo,Elío tertío effet nomen,omnesautem vulgoferrentur ex mulíere progenití Arcadíca.Ergo cüm efletob decem has naues ínfamís Pericles,quód exiguum auxilium índígentibus,magnam autem anfam prab uíffet lacerádi fut inuídis, it alas nde plures Corcyram mifit, quae poft pugnam venere. Infenfis Corínthijs&Athenienfes Lacedamone crímínantibus affociauere fe Megarenfes ,ínceffentes praeter ius gentíum,& fufturandum ínter Graecos datum,omníbus emporíjs, omníbus fepor» tubus,quos obtínerent Atheníenfes, prohiberi& arcerí; Aegínete,quorummiferabilís conditio& afflicta vídebatur, quia accufare propalam non audebant Atheniefes, clàm apud Lacedzemoníos quíritabantur. /— Dum hzc aguntur, Potídza( quod oppídum foreulz erat Atheníenfium,fed colonía Corínthíorum) quía defcíuerar,círcuníideba, tur. qua res bellum maturauit magís, Verumtamen cum mítterentur Athenas legati, & ftuderetrex Lacedaemoniorum plaraq; crímína Archídamus pacare,focíosq; muíce ret:verífimile eft non fuiffe eos Athenieníiibus íllaturos caeteras ob caufas arma,fi add: $e Civtplebífcitum Megarícum círcumducerent,pacemqd componerent cum illis, potu fent. Cuíquía praecipue íntetcefsít Peri: ies, X populo ínflammato prefracte oppug uit Megarenfes,folus authorhabítus eftbellíi, Dehisferunt legatos veníflea Laceda monis Athenas:€ cumlegem Pericles certam obtenderet,que tabulam ínterdíceret in quam plebifcítum effet relatum reuellere,díxifTe vnum ex legatís Polyarcem: Tu vero nereuulferís fed conuerte tabulam íntró,cum non fithoc qua impedíatlexvlla, Hoc dictum quamuts facetum víderetur,níhilo fuítremifsior tamen Pericles. Et fane perfequebatur príuato quodam odío,vtí reor, Perícles Megarenfes:przetendens autem publ; cam& manífefia aduerfus eos noxam, ínteruertille eos agrum facrum fcribit plebiícità: vtcaduceatorad eos mittatur,atgy ídemad Lacedzmoníos, quí Megarenfes ín crímer 30 vocet. Atearogatío Periclís xquam contínet&X lenem querclam: verüm quoníam ca» duceatorí,quí miffus fuerat, Anthemoctíto quefita mors dícebatur Megarenfibus,bel lum íjsex Charínirogatíone ínternecínum& ímplacabile indícítur, Si quís attíngeret Megarenfis fínem Attícum,mors eí denuncíaretur: Pretoresín folenniíureiurando ad, derent,vt bís quotannís agrum Megarenfíem popularentur: tumularetur Anthemocrí, tusiuxta portam Thryafiam,quam nunc Dípylon nuncupát. Megareníes veró czden inticantes Anthemocríti, caufam omnem ín Aípafiam detorquent& Pe gantg celebratos€ vulgatos hofce verfus Aríftophanis,ex Acharnibus: Iuuenes profecti Megaram ebrij auferunt Simatham ex fcortatione nobilem: 40 Megarenfis binc po pil 45 dolore percitus, : Furatuv /Afbafie duo(corta haudimptoer. Ácotigo quídem belli vnde manarít, haud procliue eft noffe. Plebifciti verà antiquatí;íuxta omnes caufam conferunt ín Periclem. Verüm híex aním D'ateeníuncta cum prudentía eum reftíti(Te, cüm arbitraretur eo pracepto tentarí, an clluriipfis Athenienfes effent,& debilítatís effe concefsíonem confe ürcaciapotíus& concertatione,ad oftentandam níos, Deterríma caufa omníum,cuí tamen effe: Phídías plaftes fienum,vt díctum híc Períclís vfus eft,plurímumq ap riclem, alleíllfusnon i cel(itudíne fe fsionem:alfj per» potétíam fuam defpexi(fe Lacedzmo tuntur pleríg omnes, haec perhíbetur n; m PS diien late hic ud eü potuiít:quare ínuídía co "abutt efus caufa ínfeftos, Alfj,quo perículi inillo faceret d populusín Pc: iux eflet, Menoné quendá,cuíus opera vtebat Phídías,cofi «nie lide publíca darí fibi,índícaturi fe& delaturü certa de Phídía.[ aamiliflet,& quzeftio in faro hab eretur,nulla prolata furta fuerüt, Aur enín frawvif 2c mnanilias traxift,ac JOonuilos £o PA pri 1€1 pio tuerat Períclís cofilío[imulachro íllígatii& círcüiectü,vt detrahi vniuerfum& ap,pJat oerera: r).. A. 1: T:— Dorielocnemr»i-! I on dosa H: E afl Valeret adftatera:àd Vt erent, puocauíttücPerícles accufatores. Enímueró pre mei rellenria-": 213^ Ae Rmo AG M 2 xx. atexcellentía operu ue cin pugna Amazoníca,quá finxit ín clypeo Minerue.eífio:s, j e; eiigie fua exprefsiflct,calui fenis faxü ambab,maniíb.fublatü tenétís;preclara ALCITY eft, Míneruz conduxerat faciendum. Familíari^ pl gnaa Pbiáia fa5 vis. Cinmonis filij, Atbenienfes acculantur Lace demone, .** d icles belli Pe h loponefiaci cau í '] i^ Atbenicfium in M'garenjes Q^ Qiuiit. t LY €4p.10 Amazonum ps pbidie mors. Afpafia accufa. ur, Pericles Afbafia precibus c lachrymis iudicio eripit, Lacedemonij populantur At» ticam, Cleon| Periclis calumniator, Aegina ab Atbe nienfibus occupatur. Plutarchi item inclufiffet Períclis imaginem,manus cum Amazoneconferentís.| Figuramanu 202 bu: qua attollít haftam,íta erat fabrefacta,vt pratenfa oculis Períclís, quafi tegere conetu ra vtrínque elucentem fimilitudínem, Ac Phídías quídem ín víncula ductus morbo ínte opt rjt. Alijveneno voluntab ínímícís, adínuidíam Perícli mouendam fublatum. Indíi uit. Menoniferentead populum Glyconeímmunítas data. commendauiítínfuper prator, MB lon bus fecurítatem íllius populus. Eadem tempeftate Afpaíia víolatze relígíonís eftreafa, dix Cta,accufatore Comoedíarum fcríptore Hermippo: obíecít preterea eam liberas foem B vc nas,quiíbus ílludebat Perícles,recípere. Adhacrogationem tulit Díopíthes,nomim IE cn vt deferrentur eorü qui effe deosnegarent,aut qui fermones de rebus zthereís fererent unt ea fufpícíone perftríngens Anaxagorz caufa Períclem, Cum przberet hís aurespopu ilit»u lus,queftíonesiy reciperet:tum demum plebíícitum fit rogante Dracontide,vtratíone lod expeníz pecunia Perícles apud Prytanas deponeret,íudícescy fententíam ex araferé, MM icc atque ín vrbehanccognítíonem exercerent. Agnonhoc exrogatíone circunduxít.uli: MB plc autem,vt caufa apud mille quingentos ífudices ageretur:(iue peculatus& repetiüdarum, ber fiue iníuríz vellet quís crímen appellare. Ac Afpafíam quídem erípuit Períclesprei. IB 1c bus,pro qua vímlachrymarum in caufa dícenda,vt fcribit Aefchínes,profudit,obíecs ME iic uitqg íudíces: Anaxagoram trepídans ablegauit,atque ex vrbe deduxit. Cum vero Phi. dtt diz caufa offendiTet populum, ídeotp horreret íudícía, cunctantí& fumare íncipienti e N fubdiditfacesbello:fperansfore,vtcrimína difcuteret,€ leniretínuidíam, cuümarduis ME ín negocíjs& diíícríminibus effet ad ipfum vnum, propterauthorítatem& opes ipfiusfe Milit no cíuítas collatura. LEHzeílecaufzreferuntur,quamobremnon permíferit Lacedzmo rid níjs populum morem gerere:verítasínobfcurolatet. At Lacedaemoníj pro certoha 10] bentes,vndequaqueremifsiores fe oppre(To Perícle przebíturos Atheníenfes, iufferunt MB eís píaculum efjcere,quo erat,vt tradit Thucydídes,ex genere materno contactusPer- ME 9^ cles. Verüm coeptum ijs,quí míferant,longealíter cecídít. quíppe pro fufpícione X in- ME(" uídía,fidem& exiftíimationem Perícles ad populum multo accepitmaiorem hoftem ME fic cüm cernerent eum przcipue& odiíIe€ metuere. Itaqueante, quàm Attícam íncurfo lur ret cum Peloponnefijs Archídamus,denuncíauít Atheníenfibus, fi deuaftatís cetera BS"v fuís przdíjs Archídamus vím abftíneret propteríus hofpítij, quod cumillo íntercede MIS"' batíibí,aut quo maleuolis fuís anfam calumníandí praeberet, agrum fe& víllasreipub. MEME"' donare. Magnisigitur copijs Lacedaemonij cumfíoctjs Attícam, rege duce Archióv MM?' mo íneunt,fcedando(pfínes A charnas víque progrefsi funt, V bí caftra communiucren MS 7" tínon paífuros íd Athenienfes,fed pro folo& gloría fecum decertaturos. AtPeríde anceps duxít cum fexagínta millibus Peloponnefiorum& Boaotíorum pedítum(hic ením numerus fuit copíarum, quz prímüm infuderuntfe ín Atticam) deípfa dímicic MB vrbe.Eos,quí pugnam pofcebant,& angebantur vaftatione agrorum, demulfit: dícens arbores cacías& deíectas mox renafcí,vírorum czforümíterum non promptam forefa culratem. Populí concíonem nó habuít,verítus neínuítum de ínftituto depelleretfuo. fed vt gubernator nauís coorta ín marítempeftate,vbí profpexit omníbus,& armamen tà compofuit,vtitur arte,lachrymas& obteftatíones neglígens naufeantíü& trepida MEM^" tíum vectorum:íta illeobferatís portís,omniía firmauit prefidijsad fecurítatem,fuagfequens confilía,contempfit obftrepentes& ftomachantes.quamuis multi eum amíciob tunderent precíbus,multí mínitarentur aduerfarij ínfectarentur(p, multí carmína cane z rent& díctería probrofa, conuítijsqy íncefTerent eíus imperíum vt molle& prodensho:n ftibusrempub,| Etveró etíam Cleoníncenfam confpíciens in íllum cíuítatem, morde ii bateumauram popularem captans. íd quod hifce verfibus declarauít Hermippus: il 1I Cur ferre Sat» vimvex vecu[as baftulam, tel 7Miamterim loquens tamen de pralio? Bur At induisti amnmum Teleti territum, d t pni Enfisq, tu[liti atq, acuti aciem extimes: Dii Tepunxertt licet Cleon flimulis acris. va * e^[t Verumiftorum mouítPeríclem níhil:fed comiter& tacité tulítígnomíniam& ínuidi&.| si ; mífit ín Peloponnefum.hanctamen íllenon duxit,fed contínut M ,.. fe, vt ci n poteftateretineret, dum fe recepífTent Pelopo m m placaret i b bellum frementem, largítíonibus eam leníuit ddl colonijs deducend is. Aegínetas enim omneís eíecít,quorum ínfulam d Pericles. 203 s Athenienfibus. Alíquaetíam ex parte hoftíum calamitates leuabant dolorem ec u$ U P ut«n Claffe enim Peloponnefum circumuedti,late vaftarunt agrum,& vícos,& modíca te, oppida. Ipfe terreftrí exercítu ín fines Megarícos ducto, eos vndequaque conculca^ ici uit Et profecto multis vltro cíitrogyhínc illatis cladibus terra íllínc maríacceptís,ín tam i M longum Peloponnefij non duxiffentbellá,fed mox elanguítfent:ficutà prímordio prae m dixerat Perícles,ní vís quzedam confilijs humanis diuina obfiítílier, INunc peftilens EN lies prímüm ínuafit vrbem,& florem depafta eft,& robur iuuentutís: índe corporum m B oniactus affectus,anímos omníno ín Períclem efferauit. V tautem morbo qui ínfani^ v fi CS ín medicum velpatrem,íta violare hunc inftítuerüt ab ínímícis inductí agreftem tur x ilf iun quac ín vrbem confluxeratmorbum vulgare:quód temporezrítíuo multi vnà nul c Bil odícimíine, anguftis íntectís& tabernaculis coactí zftuofis,ín vmbra& ocío marcet i caet, cumanteinaerelíbero& laxo confueffent agere:cuíus efle authorem, quí bello i. MR poem intra muros ruftícanam contraxíüet, neg; vllam ad rem tam multos víros adhi» », Will iecefed lineret inclufos veluti pecora mutua obruí contagíone, neclocí commutatíod nemvelrefrígerium praeberet vllum.| Hís vt mederetur,(imulg flageilaret ex parte ho» i imus inftructas centum quínquaginta compleuit,multísgyímpofitís€ egregts pe - dtibusequítibufque, foluturus ín magnam fpem erexit cíues,atque oftentando tantas i E opastrepidationem íniecítnon mínorem hoftíbus. Ecceautem cum íam omnes con ris(cndiffent,& Perícles fe ín fuam tríremem contuliifer, forte defecít fol. cumtg obducta (BR nox collo effet, terror vt prodígio oblato magno íincefsit omnes. Gubernatore veró Peo Bidetepídum& ftupentem cernens,chlamydem obiecit oculís eius,ínte&tumq ínter» v BB opuitnumquidhorrendiíd effet,aut portéderet grauius? Abnuente co, Quid autem, ER sinterhoc& ílludíntereft:nifi quatenus íllud,quod caliginem ínuexit,chlamyde eft o i dius? Caterümhzcia Philofophorum fcholísreferuntur. Poftquam vela fecít, ». M uminhacexpeditione níhil faneeo apparatu Perícles dignum gefsít, tum obfidentem | B agam Epídaurum,quam capi fperabat poffe, morbus diítinuít. híc ením non ipfos fo^ Will ined quofcunque etíam huíus partícipes expedítíonís affecit afflixítig. Commotum 31 E nkinfe populum Athenienfem,cüm demitigare ftuderet& erígere, non potuicirem o M dopiusfrangeretamenneque placere, quámín fuffragía aduerfus ipfum míifsi,pro ar b. MERO bito fio imperium eíabrogarunt,mulctamg dixerunt. cuíus íummam,quíi minímam, lo quiadecim talenta: quínquaginta, qui maxímam fcríbunt. Hocíudicio accufatorem fe m pofeffus eft, vt tradít Idomeneus,Cleon:vt Theophraftus,Símmías:Pontícus Heraclé o ES ioLacaudamrefer/—| Cieterüm publíca quidem, quíaíram ín eum plebs vtaculeum T vicum ictu depofuerat, breui erant quíetura: res vero domeflíca eíus exulcerata erat. re Abumpferat ením non paucos eíus familiares peftiletía,&C domefticos turbaueratíam ns pidemalíenatío ab eo. Siquidem maxímus íuftz ftírpís Xanthippus filfus, cum fua fh ponte erat prauus,tum vxorem iuuenem fumptuofamq; duxerar,filíam Ifandrífilij Epi^ o. E i Huncpatris offendítfrugalítas, ín fuppedítanda mínutatím pecuriía refiríctíoris. en tiit itaque adamicum quendam, à quo patrís nomínenummos accepítmutuo:quem v E cum repeteret fuum,etíam ín tudicíum Pericles vocauit. Adcleícens eofacto of c. E nus Xanthippus,infectatus eft parentem. Prímüm ad ludibrium extulít dom:ftíca e» ob inoblectaméta& fermones,quos habebat cum fophiftís, nam càüm quínquertío equü 1 Dpitimíus Pharfalíus ictu iaculi ínteremíflet ímprudes,totum díem cum Prothagora pa o tentriuíffe quzerendo:íaculum'ne,an quí mífiffet,an vero agonothetz veríüs authores dc WB ooi eius cafus effent. Infamia etía à(ua ipfius vxore,Stefimbrotusper Xanthíppum E nanorie prodídít vulgatá,atq; omníno fimultate adolefcenttad mortem vf atrocí pa B'enperfecutum fuí(Te.In peftilentía ením Xanthippü fuftulít morbus. Eadé cempeíta^ B t'idesfororemamifit praterea propinquos& amícos plerofgy,quorum in rep.ope B ilueratpotí(símdm vfus.Non elanguíttamen,neg fubmilit malis fpírítus& anímí ma EB nitudinem,necillachrymauit,neg; íufta fecít:ímo ne accefsít quidem ad cufufquam fu E nusneceffaríorum,dum eum quí vnusrelíquus erat ex íuftís filijs amiti Parolum. Tut ve fractus: quamuís tenderet grauitatem tueri,€ retínereanimíi celfitudíner 2 ME ntameníngereret mortuo,oppreffus eft cum afpíceret e dolore:vt. q i MES a nunquamfecerat, erumperetin eíulatum,& magnam vím protun o B 6 Porro ciuitate, quz perbellü períclítata erat, czeteros duces& eratores,v i MR nvllumperfpexit parí grauitate€ authoritate, quz tanto eflet fmperío fuftínendo, B dderium cepit Periclis,inuítauítqg eumad fuggeftum X imperium fufcipiendum. At íllum fU Peftilentia Atbe n, Calumnie in Pe riclem, Solis defectus, Periclis aduerfa fortuna. Pericli abroga-: tur imperium, Periclis domefti ce calanitates, Periclis filij fce ij jc 60 lus in patrcia. Periclis conflan tia, Lex Atbenicn[ium de motbis, Periclis totbi cedes. Periclis mor1. Dus. periclis 1ors, periclis morien ti5 diclum preclarum, Pericles mevitó Oiympius diélus. Deor gens nul lius autor ali. Periclem: mortuum defiderát Atbenien[es. 204. Plutarchi illum domíabiecto aimo ex luctu tabefcentem, Alcibíades& reliqui amící ad progr, diendum excítauerunt. Ibi populo fuam aduerfus eum íngratitudínem purgante,fuíce, pítrurfus rempub.aclectus praetor. Etneorbítate nomen familiz fü X progenies fu mel interíretlegem denothís, quam ipfe tulerat ante, fuafitantíquandam. Quoday tem ad legem hanc pertínet,ficfe habuit! Cum íntepub.pridém floreret Pericles fuccin &us vt dixímuslegítimís filijs legem rogauit vtfoli ex duobus natí Acheníenfibus, d, ues effent Atheníen(es.Cüm autem rex Aegypti dono mififfet populo X L millia me. dímnüm trítící,& id díuídendum cíuibus effet, nothis cotroueríiz ex eo plebifcíto mil tz, quz hactenus fueranttecte atq; neglecte,mota funt:multí etíam calumnijs círcum, uentí. Conuictí fuerepaulo mínus quinque míllía,qui vendítifunt: eos, quí ciuitatem ul retínuerunt,ac cenfití ínter cíues Athenienfes funt,ínuenerüt quatuordecim millía qui. dragíntanumero. Cüm effetígíturres indígna,vt qua contra tam multos vím habuc rat,ab codemlex quítulerat eam,rurfus abrogaretur:prafens Períclís clades domefi (vtqui poenam luiíTe íam faftus& arrogantize illius fuze videretur)ínfregít populumA. theníenfem, putauítij eum, deorum oppreflum ínuídía, efle humanítate alleuandum quare índulfit eí,vtín curíafua nothus cenfereturnomíne paterno.— Hunc poft, cum apud Argínufas Peloponnefios pralío nauali pretor fudiffet,vna cum collegis populus morte mulctauít, Per íd tempus vídetur corrípuitle peftís Períclem: non períndevtce terosacrís necacuta, fed quz lento morbo díuturno(p& fzpíus alternante corpuseíiu fenfim cóficeret, vím obtunderet mentis. Scríptum relíquít ín Ethícís Theophraftus, vbídífputat, An mutentur cum fortuna mores, K corporís agitati affectíbus defciícantà vírtute:zegrum Períclem amíco cuípíam,quí ipfum inuífebat,amuletum oftediffe à mv lieríbus ex collo fuo fufpenfum,quafi cum eas etíam toleraret íneptías, grauíter admo dumzsorotaret. Inftante íam morte,afsídentes praeítantifsimi cíues& amíci eíus, qui fupererant,commemorabant quantis eniítuiílet virtutibus& opibus, res geftas etíáie cenfebant,& numerum víctorrarum: nouem ením trophzea cíuttatí praetor& víctorov citauerat, Hacillí ínterfe, quafi illo non íam íntellígente& omni orbato fenfu diflere bant. Atílleomníaattentéaudíerat,& ín medíum locutus: Míror, inquít, haec vos cde brare& ínorehabere facta mea, quorum partemfortuna vendícat,& qua multisíam a obtigerunt ducibus: przterítís autem excellentíisímum& maxímum, nemo ením, ín. quiít,ex omníbus cíuibus mea opera pullam veftem fumpfit. Praeclarum virum nonlaí tate modo€ manfüuetudine,quam multís ín negocijs& inímicitíjs retínuít acerbis:fud grauítate etíam. qui ín vírtutíbus fuís preftantífsimum cxiftimauit, quod ín tanta pota aníhil ínuídíze aut írze índulfiffet,aut vllí ímplacabilís inimíco fuifTet. Míhí quídemvi eturínfolentís& faftuofi cognomínís,quod Olympíus appellaretur: vnum hoctolle - ínuídíam,& proprie íd eí vere concilíare placídi mores,& víta ín fumma poteftat ínnocens& íncruenta.ficut dígnamarbítramur deorum gétem, qua perfe eft propítà & nullíus author malí, vtrebus praeit& moderetur:non vt poetz íneptís nos opíníoni bus percellentes, fuís ípfiarguuntur fabulís,dum locum quem íncolere deos aíunt/fea ti d : ras fedesvocant& tranquíllas,non ventís non ímbribus obnoxías, fed ferenítatemolli & pura,perpetuó zque círcunfulgentesluce: quod ea beatís& immortalibus maxim conueniat ftatío, ipfos veró deos diffenfionum, offenfionum,írz atque alíarum pleno perturbatíionum,abhorrentium etíamab homínibus cordatís íntroducant. V erümhat alteríus fortaffe commentatíonísfint. Porro Períclis cító Athenienfibus fenfum& de fideriumnegocía prebuere. Quíppe qui víui offendebantur, quafi lumínibus ipforum officiente potentía, ilícó eofublato, cüm alios libarent oratores& duces multitudi nís, palam tulerunt moderatíus ín feuerítate, vel grauíus ín manfuetudíne nul lum vífum íngeníum: atque inuídiofamillam potentíam, quz regnum ante& tyrannís fuítappellata,tuncfalutarem reíp.apparuít ar» cem fuiffe. T'antatabes& vorago extítítín rep.improbítatís,quamille debilitatam& proftratam te» gebat,opprímebatgp,nelícentía ín ínfanabílem erumperet peftem, yo 10 3c n jui tt Y te le it 3 eni [d teri Vb |leatt ftia oní ecu me 105 iat de. m di yo 20$ Fabius Maximus. 4 ERICLISmemoratudignafaca, quz quidem adnoftram nott, | cíamperuenere,eafunt: nuncad Fabi vítam defcribendam tranfea 55:3) mus,Ex Nympha memoráit,alij exmulíereíndígena, qua cum Her 3 culeíuxta' l'yberím amnem cocubuerat, Fabium natum virum ,quí j numerofam Romz& claram propagauít gentem Fabíorum. Alij 89 príncipes huíus familíz,, quía fofsis feras capiebant, Fodios tradunt i544 5*9 olíimvocatos:qui deínde duabus tempore commutatis líterís,appel latiFabijfint. Multoshaec domus preftantes víros dedit. A Rutiliano autem,qui ex darítate Maxími cognomen ínuenít,Fabíus Maximus,de quo hícagímus,fuít quartus. Einotacorporís cognomen Verrucofo dedít,quod verruca parua eí ex fummo extube rauiffetlabío. Ouícula puer etíamnü díctus eft,ex mafuetís& grauibus moribus. Quuip pefedatum íngeníum eíus& tacíturnítas, magnag ín fruendiís puerílíbus oblectamentis cautio,tardíitas aclabor ín percípíendísliterís, facilitas& obfequíum aduerfus fodalcs ftultítize opíníonem eíapud ígnotos& ígnauíz praebuit. Stabilem vero altamty eíusíndolem,& anímí magnítudínem atque celfitudínem, pauci fuere qui perfpicerent. Atbreuiínde cum ztaterepub.gerenda excítatus, quam fecurítatem alij rebantur, ím^ 3o motum oftendit cuilíbetanímum efle, cautíonem prudentíam, tardítatem& cunctatío nem conítantíam X firmítudínemanímí, Quícum víderet,híncreíp.molem,hincbel lorumfrequétíam: corpus ad bella vt arma fubegit à natura data:oratíonem autem, pro ín(irumento ad ducendum populum, quám przclare ad vítze compofuiíttenorem, alíe. namabomnifuco& vana popularíg íactatione, plenam autem folídz prudentía cum fingularí praeftantíty lumíne& grauítate fententíarum: quas cum Thucydidis fentetíjs imprímís componunt, Extatoratío funebrís eíus, quam publíce ín laudem filij habuit, quiobftpoft confulatum.Ex quínque confulatibus quos gefsit, ín prímo triumphauit dcLiguríbus, qui fignis collatis ab eo fufi,intra Alpes funtmultís amifsis coactí,repretz figapopulanda&€ vexanda proxímaltalíz ora. Vtvero cum exercítu Annibal ín Ita» y liamitrupít, víctor(g prímum ad Trebíam flumen perHetruríam populabundus agmé duxítftuporgg Romanos íngens& terror íncefsít:prodígía autem partím folíta Roma nís fuleura, partím noua foedadg admodum funt nuncíata( fcuta enim fanguínem fua fponteferebant fudafTe, cruentas A ntíj fpícas demeffas,lapides ígnítos ardentes coelocecidifle,cüm coelü fupra Faletíos fiffum víderetur decidiffe,pafsimq difiectas fuiffe frequentes fortes,ín vnafcríptum ad verbum apparuiífe, Mauors arma fua concutit)ní^ hilhis conful commotus C. Flamíníus eft vír,cuifua fponte feroci feruídodg fecunda res (quasantepreter expectationem infignes gefferat:cüm ínhíbente fenatu,& collega relucante acie Giallos fudít,fugauítq) anímos fecerant. Fabium veró portenta,cüm ple roíoy mouerent, quía credebat temeraría, mínüs terrebant. Sed cum hoftes intelligeret jo« paucos effe,& difficultatelaborare ftipendij,cunctandum cenfuit Romanis: nec pu:]( gnandum cum homíne quí exercítum haberet multís ad íd ipfum duratum praelijs:caete rum fubmíttenda focijs auxilía,oppídag ín poteftate tenenda, dum vigor illeperfe Annibalis.ficutflamma exigua& leui excítata ví,marcefceret, Non flexit Flamínià tamen, enímuero ílle non permiffurum fe dícebat,vrbí bellum vtadmoueretur,neq; vt olím Ca millus,vtíntramoenía de ea dímícaret. Itag;legíones educeretribunis íubet. In equum veroinfilientem equus nulla certa de caufarepenté tremés perculfusqp,lapfum fuper ca» put effudit. neq; eum hzcresauertít tamen à propofito. Quarevtínítío occurrere fta» terat Annibalí,ad lacum Hetruríze,quem Traíimenum vocant,acíem ínftruxit. Interea dum manus conferunt milítes, terrzemotus multa oppída proftrauít, auertítqy curfu fuo amnes, Doría montíum íngenti lapfu proruit. hanc tamen nemo pralíantium tantam vím fenfit. Ipfe anímofifsimé acfortifsime dímicans cecídít Flamíníus,& círcaeum optímíi quíque. Relíquís ín fugam conuerfis,íngens edíta ftrages: quíndecím millía cae faalterum tantüm captum, Flamínij corpus,vtfuneraretíd,decoraret(p virtutis caufa, magna cum cura ínter cadauera Annibalínquífitum non ínuenít, neque conftítít quíd eoelfetfadium,|^ Adueríam pugnam ad Trebíam, nec dux aperte Ícripfit, necretulit nuncíus:fed ancípíti ambíguotg díremptam mentítus eft Marte. Ad huíus prímüm nun cum cladís praetor Pomp oníus, Vocato ad concíonem populo, aperte fine ambagibus o [4 S abit Ruttiliatus Maximus, Lin.lib,o Fabius Verruco fus ez. Ouicula dictus, Fabij mores, Fabij diffio; qualis, Annibal Hetrgs riam vaftat, Prodigia, Flaminij predpitantia. Fabij confilium prudens, Romatora clades ad Tra[imetium lacum. Flaminij cedes. Plutarchi aut círcuítíote:Puona inquit, Quirites magna victi fumus, exercitus deletus eft, confj] ed cecidít Flamíníus: vos de veftrafalute& incolumitate deliberate. His ficut vento ín il tantam multítudínem ínftar marís íactatís,íta perculít cíuitatem,vt prae terro ore confifte 0| reanímí,& ín eradupermanerenequiírent. Conueníunt ígítur ín vnamfententíam, li, li bero& folutoreípub. opus efle ímperío, quod v ocant Diíctatura:€ víro,qu tí feueré eam fc & intrepíde admíniflret.Fabíum eum effe,quí pares maíeftatí ímperij eíus anímos gra. v uítatemQg habeat morum,& íd fitzetatís,qua mentís confilijs adhuc viuídae corporísvi n Fabius dictator. veg refpondeant,&attemperatus ad prudentíam feruorfit. Vbiea fententía placuít, di aí Difator n; y. Cítur Fabíus dictator. quí magiftro equitum M. Mínutío dicto, prímüm a fenatu poftu p tchaiur in aie laG vt ibi ínbello vtí equolíceat.quod fas non erat, fedlege quadam vetere ínterdixe MB 2: j equo. rant:vel quód maximumrobur ponerent ín pedíte,& ob íd ducí cenferent ínacíeapud a ; Lisa; CUmpermanendum, Deque deferendum hunc:vel quía nímía: alíoquí&íngens eíusim vi Fani Gic utoTió- p eríj poteftas foret,quodl acre certe vellent vtpopulíeffeíndígens víderetur.| AcFa, n maia bíus ipfe,v vtílíco ímperif fuí populo vim fpecíemd oftentaret, quo magis obfequetibus m vteretur,& dícto audíentibus cíuíbus ,procefsít cum vigínti quatuor fafcibus, Cüm au t tem alter conful ad ipfum progrederetur,miffo apparítore dímíttere íufsít eílictores, lc Fabijreigio,—ínlignibus depofítis imperij príuatí more fibí occurrere. Mox ríté à díjs im: mortalibus p orfus,cüm doceret populum,neglígentía& contemptu cerímoníarum à confule peca p tum e(fa;non ignauía militum, admonuit vtne hoftes tímerent, at deos placarent, cole, p re nti: noni lle quídem quo fuper(títíone anímos ímplícaret,i ímó vt virtutem confirma T retpietate& fpe díuínz Sp formídínem exímeret,&€ eleuaret hoftilem. Bodemten, T Librisibjlisni poremultosarcanos& vtiles ipfis libros confuluit, quos Síbyllínosappellant. Pehs M» bent fortes nonnullas fjslibrís Pres íllíus tempeftatís fuiffe cafibus& geftis confo. n Fabii voti.Liy, nas. Quod cognítum fuerat ex íll íslibrís ,faríad aliosnefaserat.| Itaque conuocato T tram vo- dictator populi concil fo, vouít dijs immo ortalibus,quod eo anno ver attulifTet ex capti, Í b2,c54. nojfuillo,ouillo;bouillo grege,íntra fínes Italize,campos,flumína,pratanatum, id ormne C I t ocus eft fcímmolaturum. Símulludi mae gnivoti*Cccxxxrii1 millibus nummüm,€ dus.a CCCX X XIII denarijs tríete. Hzc fumma qu adrat cá Lx x x 111 míllib. pL,x xx on i5]"-: ss drachmis,& duobus obol olís, Ratíone hiesf umma íta pracife definítze&& diflribucz B i 1 piePlutarchus. haud facile fitíníre nifi ternarij numeri cele ebrarevím velís:quód perfe perfectus,&ínv MIS Liuius alia fum paríum fit prímus ,príncípiumd multítudinis rimas íntrafe dífferentías,& cuíufuisnu mamponi,^ smeríelementafimul confufa,copulataqy complectatur, Poftquam ígitur anímo svuei MES: Ternarij nit». F3bíus religione ín npletos,ad meliorem fpemí ín futurum erexit, omnem victori fpem B v 1"i vi. ín fe reponens, quód fecundas res díj tríbuere e virtuti& prudentia foleant: adAnnbo EE c Fijodiecr lem conuertit fe, certus no dímícare, fed te emporís fpacío vígorem eíus, pecuníaínopís, f Ua Anus, paucitatemc opía milítum attríturus& accífurus. Itaque vtab equítatu hoftíum tutus Q e(letfemperlocís motofís€ altís caftra munit, vndehofliímmíneret: quíetus, fi caftris C ille fe contíneret:(in moue: ret, fummís montibus círcumuolans vndíque:& ex tantoad J hzrens ínteruallo,ne pugnare ínuítus cogeretur,& tamenterrorem hoftibus íta cun- à citando tanquam pugnaturus praeberet. Itatempore extrahendo omníbus contemptui MAS 1 effe, à militibus lace aríma aledíciis, ímbellís fupramodum& ignauus hoftibus vnü pre P fI ter Anníbalemvideri, Solusilleconfilium F abij& rationem,qua bellum gerereíno nímo haberet, RAMS.Statuití igituromní arte& ví adpugnameum elicere. alio à quín de Poenís actumratus effe: quí, quibus prftent;non valeant armís vtí:quibusve: to impares[int,milítes€ pecuníam nequícquam confumant€ ífmpendant. Ergoíno/ c mnemípecíem fe vertítaftus& luct milita rís, nihílnon mouens, vt exímíus athleta V dumanfam quarít,qua prehendat Fabíum:nu ncínflat, nuncterret,alías hac illac trahit, 2 vtátutís eum fuis auertat confilijs.Huic tamenfi fua fententia vtilítate níxo, ímmotacotv b à rabij cofllisop ftitit& ínconcuffa. Sedinfeftum magiíftrum equítum habe bat Minutíum. quíduma ME r pugnat"48^ pidusferturad dímícandum, ferox(concitat exer cítum furo req; eumac fpe ímpletína- MI" q fterequitim Mi. nj Milites Fabíum írrídere, acludibrio magi fü un n appellare Anníbalís: Minutíumad i natis, ccelum tollere,& dígnum Romanís ducem habere. Hinc f fpírítus Mínutío& audacia P crefcunt: dictatorem" que, quód ín cacumínib us montíum caftra perpetuo habeat,tav p quam egregíum fpectaculum paratet vaftitatem& incendíum ltalíze vifurís, ínfe& ü tur, Amícos autem Fabij rogat,num ín ccelum tanquam terra complorata raptu ise d exercitum: an veró nubes& nebulas squorecp; atfe, hoftíobíecturus. Quz cümad: Fabiumreferrent amící, fvaderentdy vt periculo fubeundo líberaret fe ignomínia, Nz 8] | ego a NNNM F. Maximus. 207 eco, inquit, quam nunc videor,tímídíor fim, fi probrí& contumelíze metu rationibus o, H"n,,, ibducar meís. Atquí pro patría haud tutpefuerittimere: at expauefcere ad homínum opíníonem, calumnías& opprobría,non tanto dígní ímperío viti ,fed feruientis eft il^ j E lis quibusimperareipfum X maleconfultos deceatreprímere,| Sub hac íncíditín er- w ER oin Annibal.nama Fabio dum eupitlongius exercitum abducere,& petere campos| Amibat in erro! vbi frumentarí& populari valeat,ímperat ducibus vt extempló à ccenaín agrum Cafsí. rem precipitai mtem ducant, lilínomen propter Punicama Latínalíngua abhorrentem nonrecte(ws. WE duticontjciunt copías eíusínoppídum Cafsilíinum ad extremam oram fitum CamBB pua quodintermeat Vulturnusfluuius. Regio eft cztera cíncta montibus. vallis OM suem ad mare vfque porrigitur: vbí paludes eftufo lumine edít, habetáp altosarenz : cumulos, demumlíttore clauditur vndofo íimportuofog;. Eó vbí Annibal fe demifit: Annibalira| viatit Fabius gnarus,círcumducto exercítu exitum quatuor millium armatorum ftatío^ bioobfeffus. — E. neobfepitreliquas copíasalrs iugis ín tuto collocat. T'um expeditífsimís promptifsi / mís que quibusq; ímmifsís extremum hoftium agmen carpens totum conturbat exercí^ i tum, occídítad octíngentos.— Indecüm educere Annibal copías pararet,& errorem | WR lodperículumq aduerteret, ín crucem fuftulit duces. Sed quía rerjcere hoftes& ím: pugnare eos, quítenerent clauftra montium, defperabat, totum exercítum torpor& S puoroceupauerat, putantíurn ex perplexítate vndique círcumuentos fe, neque vllum' ^y puerereceptum, firuít dolum hoftibus. Itaque ficfacít| Boum duo ferme milliade Ajmipati: firali" preda iubet comprehendí,acfingulis cornibus faces praligarí,autvirgultorumfarmen tegema. torum ue arídorum fafces: índevt fub noctem, cum datum finum effet, accenífis ad , montes agerent, qua ftatíones hoftium faltus infidebant. Dum hzc parant, quibus id — WES necoc datum erat, caftra ipfe primis tenebrís filentío mouet. Boues,dum modicus fuit ) ígnís& materíam adurebat,fedato gradu ad dorfamontíum actí fuccedunt.Flamme ex | y(unmís micantes cornibus,quía exercitus vno ordínead multas faces progrediendis fpe dem prebebant, ex cacumínibns montíum defpícíentes paftores& bubulcos obftupe» fete. Atvbiaccenfis cornibus ad íma& ad víuum penetrauít fenfus,& dolore agíta^ |a ddiíturfu& capitum ínquíetatione fe ínuícem multa refperferunt flamma: tum nullo: iinerís feruato ordíne confternatí, ftimulante dolore ín aduerfos montes feruntur,relu. MENO? cantes extremís caudis& frontibus, virgultagg qua fugiebant frequentía accendentes. Tetum fpectaculum erat clauftra montíum feruantibus Romanís.prebebant ením ho mínum cum facibus difcurrentíum flamma ímagínem: oppido que pauídí& perculfí, | vndique ínuadí fe atque cíngí ab hoftíbus arbitrabantur ltaque faucíbus relíctís con» ^ MS duntíeinfugam,& maíora petunt caftra. Ibí leuís armatura Annibalis incurrítac clau firaoccupat: hínc reliquae copíz trahentes multam& grauem praedam(ine metu fe^ quntur, Dolumhuncetíam nocte fenferat Fabius, boues enímalíquot palantes índderuntin eum; fed quía nocturnas ínfidías tímebat, tenuítín caftrís íuos ínftructos, ; Lucepríma ín perfequendo extremum agmen carpebat,X leuía przlía ín faltu fiebant, que ingens cíebatur tumultus: donecà prímo agmíne cohortem Hiífpanorum An| M^ nibalafluetíiorem montibus ímmifit. Ealeuíor& ad concurfandum habilíor, ín gra» ; uem armís Romanum ftataríumqQ incurrít,acnon paucís opprefsís Fabíum repulit.que , Fabium res tum fugeillauít€ contemptum reddidit grauífsíme.INam cüm dímícandi m!" audacía concederet Annibalí,quafi confilio& prouídentía eum debellaturus, tunc ví 2 cum hís artíbus ipfumaccircumuentum vídere. Anniíbalvt cumularetínuidíam apud Palis edi ; ciues díctatorís, cüm ad agrum eíus veniffet, omníbus círcà exuftísfoloq; zequatís ab ger iW a V0€o vim omnem abftínerí íufsít, atque appofuít cuftodes quí ínuíolatum& ínte, bii ki 1 gumferuarent. Etcumhaccrímíniei Romamnuncíata dabantur tum tribuni ple , bismultifaríám eum ad populum accufabant. cuíus reí author& fax Metellus pracíà puafuít: non ille quídem odío Fabij adductus,fed amícitía magiftri equítum Mínutij. EE" quicquid de Fabij laude detrahebatur, ad gloríam& nomen accedere ducebat illíus, ] Offendit etíam fenatum, quí pactíones de captíuís cum Annibale vehementer ím 1 P'obabat,| Conuenerat íntereos de permutandís captíuís:& quz pars pluresr fabius coii pillet, ea vtargentí pondo bína& felíbras ín milítem przftaret./ Vtfacta con tone ín capíta reliquí apud Annibalem Romaní c c x r fuerunt, debitum negauítfenatus míttere. Infupercaftígauít Fabíum,q dine, neque e republíca homines, quiígnauía fuahoftí praeda fuit :"bius audítís moderate tulít íram ciuíum; verüm cüm pecunía deficeretur ^ L Fabius captiuos de fuo redimit, JMinutij temevit4s, * Apud Liu.Me tellus. Manlii Torqua Dicfator et má ; equiti£quaniur, Diogenis dictu, Minutij arrogata. Annibal circuuenit Minuti, Plutarchi fallere Antibalem,nec ciues fuftineret negligere mifit Romam filium,agrum vt vende f^ ret,& argentumad fe ín caftra confeftím ferret, Adolefcens pradijs díftractís proper redít, Tum precíum ílle Annibal míttít,& recipit captiuos: ídq; poftea reffítuere cüm multívellent,à nemíneaccepít,fed condonauítomnibus.—[nde à facerdotibus fac. rum caufa Romam reuocatus, przeficít Mínutíum caftrís: non pro imperío tantum, fed confilio etíam& precíbus cum eoagens,vt pugna€ dímícatíone abftíneret. Cyuibus illeplane contemptis ilíco ínftítít hoftibus. Et cüm Annibalem quadam díe aduertiffe magnam exercítus partem frumetatum mifiíle: adortus relíctos, cedendo redegit eo; ín caftra, multísqy ínterfectís conterruítomnes velut eos círcunfeffurus: ac dum copias Annibal ín caftra terum cogítjnemíne ínftante recepítfe. Qua ex re íngentes fpíritusil le tulít,& ferocía ímpleuit exercítum. Mox huíus rei maíore etíam quam factum effetfa ma Romam perlata, Fabíus cüm reícíuifTet, Mínutij aítfe fucceffum etíam atq; etiam formídare.populus vero arrectus& Iztus ín forum concurrít.'T'ríbunus plebís Mete, Jus pro concione Mínutíü extollere, Fabíum appellare non fam mollem aut tímidum, Ícd prodítorem. Addit nobilitatem& príncípes bellum ínítío ín Italíam accerfiffead opprímendam plebem,& cíuítatem ilíco ímperio cffrenato fubieciíTe vníus, qui ducen, dobellolíberumocíum Annibali€ fpacíum largíatur, dum alíz ei ex Afríca copie vtl talíze domítorífummittantur, Horum Fabíus níhil purgauít:fed denuncíauít ínfuper facra,quantum fierí poffetymaturanda,quo redíret ad caftra,ad fumendum de Mínutío, quód contra edíCtum fuum cumhofte pugnaffet, fupplícíum.| Ad ea íngentí concit.;; tus tumultu populus eft. Metuít Mínutío, quía ín víncula dare díctatorí& puníreindi Cia caufaíus eft:& leniísímum Fabij íngeníum exiftímauít irrítatum,efferatum effene que placarífacilepofle. Itaque metu pleríqueattoníti filent.* Metilius pro iurctiibw natuslíberíor( namhzc díctatore dícto poteftas: cüm czterzeredígantur omnesínor. dinem, authorítatem fuam retínet vna íntegram) ínftígat quantum poteft populum, obfecratqg ne díctatorí prodant Mínutíum: vt quod ínfilíum Manlíus T'orquatusev emplum ediderat, quí ví&orem& laurea infignem fecurí percufsít, perpetretur ín Mi, nutíum: detrahant Fabio tyrannídem, eíqy quí€ pofsít€ velít feruare credat rempub. Hacoratiíone commota concío Fabío,quamuís aduerfo rumoreforet, non fuftínuitab, rogare dictaturam: fedzequato magiíílri equitum& díctatorís fure fcíuít,vt paríbusav ji fpicijs gererentbellum. íd quod finevllo exemplo htc Romz vfurpatum eft: paulotz men poft cladem Cannenfem repetítum,quo tempore ad exercitum M. Iuníus diclator fuit, Cümautem fupplendus ín vibe fenatus effet multís ín acíe cafis fenatoríbus, al| terum díctatorem creauere Fabium Buteonem. Caterüm híc eodem,quo ín publicum progreffus fenatum legít die, dímiísis líGoríbus,& profequentíum reíecta turba me díz plebífe íníecítatque ímmifcuit,fuasqg res agens XC curans ín foro príuati more ver fatuseft. Mínutij comparato cum díctatore imperio,rebantur íllum anímo planefra cto&abíecto reddítum. Czeterüm non fatis nouerant eum.neque ením calamitofamfo| biínfaníam eorum ducebat: verüm ficut Diogenes ílle fapíens, cum ei quídam dícertt, T Iftí derident te: Bgo enímuero, ínquít, non derídeor. íllos deriderí folos exíftimans, 4 quos obftupefacerent& terrerentífta. Itamoderate Fabíus illam íniuríaleníterQy,quan| tum ad fe attíneret,tulít:comprobauí«g Philofophorü placítum,qui virum bonü& fapi! entem negant conturiclía affící vel probro. Sed angebat eum reíp. tamen gratía vulgi temerítas,quod homínís efferatz ad bellum ferocíz tantà feneftram aperuíffet. Quare vcrítusne ínfanía hominem ex vana gloría&arrogantía nímíum cító ad mali quíd dc t Lo $0 gnandü auferret,clam omníbus profectus eft, In caftra vt venít,offendít Minutiü nihil íam modice pra feferete,fed tumidü& ínflatü, ímperíumq; poftulanté alternís díebus. Id haudquaquá placuítei,fed díuifit cum íllo copías:praeftare ením, vt partí folus prac i fet,quám vícifsim vníuerfis. Príma& quartálegíone fibi fumit,fecundà& tertíamattti" buít Mínutío:focíüm ít& auxilía parí numero partiti funt. Enímuero gloríari Minutíus Mas i & exultare,quód fummí ímperij maxímíg; maíeftas ín ordíne coacta propter ípfumat! que fuggríllata effet. Ibí admonet ei Fabíus,no cum Fabío ípfi,fed certame effe,fi apt, MO., ci Annibale. Ouod fi c collega quog cotendendü fibi putet, videndü etíaatq etiá ci, e vt deíecto€ coótempto apud ciues honoratus& víctornó videatur ín feruádís vuédisq? é íllísfolutior.Ille hac cauíllatíone profe uili cotepta,& copijs qua ei forte euenerátacce h ptís,feparatím caftra cepit.níhil hor Anníbale,g ín omne ímmínebat occafione, fefc a lít.'umulus eratín medío,q& occuparífacilepoterat,& occupatus tutá caftrísftati IE c nem F. Maximus. 209 nt cómodamtq eratàd omnia prabíturus. Ager círcüiectus d longe conteplanti equabí Jis&nudus:habebàt tame ínteríectas fofTas no magnas, cauernas quaídáalías. Hunc Í m tumuli càmteneré ex facili cldm poffet Annibal,nolebat: fed caufam ín medío relínque i e batcertamínís.| Vbííamáa Fabio feíunctum vídet Mínutium ,noctein hos fpecus&» d latebras certum numerum milítum condít:& quo allícíat ad certamen de locó eo con» d $ maheadum Mínutíum, paucos prímalucead tumulum aperte capiendum míttít, Itagg i eení. Prímüm dimíttitille leuemarmaturam, deínde equítes, Poftremócümad A rumulum auxilía cernít Annibalem quoque fubmíttentem, ínftructís omnibus Copijs às 1 procedít,& acrí pugna adorítur eos, quí caftra ín tumulo ponebant. Mars eratanceps, 3"EO donecfatís círcumuentum confpícíens Annibal,& terga ínfidíantibus nuda patere, fi à gnum dat, T'um exortí vndíque cum clamore íncurfant, poftremosq; cedunt. Roma| nos plane perculít tumultus& damor,ípfius concídit ferocía Mínutij:& nuncad hunc; 4 nuncadíllum legatum circuntulít oculos. Atnemo pugna memor ín fugam peftíferam d índínabat: quíppe Numidae íam víctores vndíque campos obequitabant; interficíe- Fabi in bello vi bantgp effufos. Hís obrutorum malís Romanorum non latuít difcrímen Fabíum: fed gilantia. l cim ímmínentem cladem hauddubíe animo profpexiffet, tenebat legíones fub fignís í inftructos, euentumiy cognofcere pugna ftudebat,non per nuncíos,Íed pro vallo fpe., i cilabaturípfeex edíto.| Vt ergo círcumueníríturbaritg confpexitacíem,& clamor ad d aures efus accídít, non íam pugnantium, fed trepídantium& fugíentíum,tum percuffo to femorcatque íngentí edíto fufpírío ad círcumftantes, O díj ím mortales,ínquiít,quanto cderius quàm tímui, feríus tamen quàm cupíuít, perdídit femetípfe Mínutíus. Etcum cierriraptím figna& fequi íufsiffer legiones, exclamauit, Nunc milítes, fi quís memoram habet M. Minutij, properet, egregíus eft ením vír& amans patríz: quód fiquíd, Fabiusmagiftri dumfeflínat ej cere hoftem, offenfauit, alíud erít fuccenfendí tempus. Prímus Fabi] equitum Minu» confpecius fugatac dífsípat ín campo círcumuagantes Numídas."T'umín eos,quiínas 6meruat. " de ftabát& terga Romanorü cedebant;ínfertfigna.Sí qui fe offerunt,hos ínterficítre, M liquipriufquam à fuís íntercluderentur, ne quodíntulerant Romanis mali íd ín fe verte á re tergadantes capeffuntfugam.^ Cernens pugnam ínclínatam Anníbal, FabíumQ Í pater etatem valída per ínfeftos hoftes ímprefsione facta ,aduerfo tumulo contendeA read Minutium: remifit pralíum, figno receptuí dato Poenos ín caftra reduxit, R.ci cperuntfe Romaní quoque haud ínuíti,| Fertur cám fe reciperet, de Fabío Annibal à íaadamícos díxilTe iocans: Non ne fepíus vobís przdixí ego, hanc íníugís montíum Á fcdentem nubem cum turbíne alíquando& procella imbrem effufutamz?| Secundum " WO palum Fabíuslectís ceforum fpolijsín caftra regreffus eft;nec vllum ei fuperbum ad. Minutij pocni4 uerfus collegam vel iratum excidit dictum. At Minutíus conuocata fuorum concione, tentia. i Inarduís rebus,ínquít,commilítones,níhil offendere fupra fortem humanam eft: vt vea Io peccata pro exemplo proponas ín futurum,íd boni viri fit& prudentis. Fateorego i dienonníhil quod íncufem fortunam, fed maíores metamen eí gratías agere, nam had: Genus quaeme fefellere,dídíci paucis horís: doctusfum enímnon eum eíTe me ímperae d«^ cquivaleam alijs, fed opus habeam altero quí míhí imperet: nec efle contendendum , Were s,quibus cedere praeftet. V efter quídemad cztera imperator eft díciator, gra i tudinis vero aduerfus illum dux ego ero me primum obedíentem ac dícto cíaudíenà tmprzitando.—Hizcfatus cümfigna tolli ímperaffet SComnes fequí, agmine ad dií catorís caftra proficíícítur. In caftrís vbí ad pretoríum recià contendít, onuertít om. 1 Desin admíratíonem& ftuporem. Ante progreffum Fab um, conftítutis fienís parentem ípfe eumalta voce, exercítus mílítes eíus patronos appellauit. Silentío facto Mínu j tius, Giemínam victoríam,inquít,obtínuifltí dictator hodíerno díe: virtute de hoftibus, ; coníilío& humanitate de collega:illa nos feruaftí,bac erudiuifti: nosQ cum turpiter eí"a iemus ab Anníbale fuperati, honefte fumusabs te& falubríter vícii.Quuare quandono €^U venerabílíus non habeo, mítem te appello parentem: cum tamen beneficíum mi^ | Nabstehoe quam a parente maíus extíterit. IHlí enim vítam folus,tibí cümmeam vítam imomnium horum debeo, Secundumhzc amplexus Fabíum& of(culatus eft. Idem . B Ucernerepertotum exercítum. nam complexu fefe mutuo& ofculo exceperunt:vn4 deinlztítiam tota caftra effufa, vt pre gaudío omníbus lachrymas manarét.Secundum ec dictaturam depofuít Fabíus,& creati confules.Quorum prími Fabij artibusbellum A miniftrauerunt vt conferre cum Annibale vítatent figna, fed focijs fuppetíasferrent, Terétij Varro:* Prohiberent defectíones, Poftquam vero T'erentíus Varro natalíum humiílítate&C"5 temeritas, $ 2IO Plutarchi , as d, 22 T3 A24 794 oT opularibusartibus& ferocianobili ad confulatum afpírauit, ilico ptaefe tulít iasperiti & pracípitantía de fumma fe rerum íacturum aleam. Vocíferabatur enim ín concioni. bus,donecFabijs cíuítas ducibus vtatur,nunquam debellatum ír£ fequo díe hoftemvi / díffet,bellum profligaturum. fimulg; cum díctís tantum delectum habuit,tantasty con. fcripfit copias, quantís nullo vnquá bello vfiante Romani fuerant, Octogínta octo mi lía milít& fub fignís habuít. Qua resín magnü terrorem Fabium czterosq prudentío, res coníecit.neq; enim fiquíd in tanto fuuentutís flore fit títubatü, vllà vídebátrecepti, Itag collega Varronís Paulü Aemilii vírü rebus bellícis exercítati, fed ínuifum populo& pauenté plebís,eo quód íudício publíco damnato lís eftímata fuerat, excítauít Fv FibijadMoni- biusadhortatusq eft,vtreprímerethomínís ínfanía,admonuit(y nó plus eí cotra Anni, 3: gig A 2 arf. c1 E cedi 5 tioad Paulli alemig cotra collegápro arís& focís certaminís propofitü effe. quippe ad pugnápro, is^ U TRAE x y; M zit Aun qf AmiliW.^ peraturü:hunc,quod víres fuasno íntelligat:illá,quód íntelligat fua imbecillitate.Equi dem detebus Anníbalís Paule Aemili,inquít,maíore quàm Varroní habendá fidéme rító míhí cenfe&:confirmanti, nifi pugna: hocanno copia eífacías,autactü de eo fuerit hzreat híc,aut fuga fe fubduxerít. quando nücvel cüm vincere& fuperior vídetureffe, nemo adeum defecit hoftís:& copiarum,quas ín Italía traduxit,ne tertía quíde parsfu. perfi. Ad eaferturrefpondiffe Paulus:CQuodad me,Q. Fabí;attínet,hoftíü me telíspo tíus,quam fuffragijs cíuíü íterü obijcere caput certum eft. Quod fi ín eo eft flatu refpub. enitarvtbonus dux tibí potíus vídear efTe, quàm omnibus alijs ín díuerfum trahétibus. Ita anímatusad bellü eft Paulus profectus. Varro,cüm extorfiflet eí alternís vt impera renr,caftra caftrís Annibalis coniungit ad Vícá Cannas,quaà Aufidius fluít amnís:& fr Signum pig. mulatq; diluxít,propofuítfignt pugna. Sagü eft coccínü, quod fupra praetorii expan detur. Poenos ínítío confulís audacia& multítudíne contemplantes hoftíü,cum dími dio effent ípfi paucíores,inuafit pauor. Annibal cum edíxiíIet vt arma caperentmilites, cum paucís ipfe equo vectus hoftes ex molli clíuo íam ín ordínes euntes Ípeculatur, Ibi cüm ex comítibus quída,qui pari erat dígnitate, Gifcone appellabat, admirari fe diceret tantas hofti copías:fronte Annibal cotracta, Alíud Gifco,ínquit,fugít te, eo magísmirandi. Quíd'nam íllud effet,requíréteGifcone,quod nímírü tanto ín numeto,ínquitne vnus quide fit,quí Gífco vocetur. Hoc díctüiec opínátibus oblatit omnibus rífum mo 5 tos motusrífus eft,vt quí Anníbalé comítarentur, cótínere fe nó valerent. C'rod Poenís douitalir cernentibus anímü cofirmauít,ex magno& infigní cótemptu motü arbítrátibus eumri mnib4 5 /T4- firm vtetízíípfeinftante dux difcrímineíocoscieret. Aftuta cofilía adhibuit ad pugni, ái sj mm. Primum exloco,vt à tergo vétum haberet, molítus eft. pro cellofo enim vrentíqy(imilis ""* C€oottus, C aiperum ex arenofis atque patentibus campis impellens puluere fupra Pa. norum acíé ín ipfa voluítora Romanorti,profpectumQ ademít facie auertétíbus, con turbauít eos, Alterum ex ínftruenda acíe. Quod roboris ín exercítu efTet acfortíísimos Cannenfis pu-. quofqo ín cornibuslocat:medíam acíé turba replet ígnauifsímorü, eo vfus eft longeantt gne deferiptio. relíquá acíé promínente cuneo. Edíciü praítantifsimis erat, vbi hos ímpuliffent Roma ní,acpedé referentíb.ínftantes vacuo medio& fini dáte in medía acií£ irruiíffent,vt pro pere reductís alís tranfuerfos ínuaderet,& circunfufi clauderentá tergo. Id quod potifsimum tantz fuitítragís caufa. vt ením medía acíes pede retulít atq ííncurrentes except Romanos, figurà Annibalísacies ad modá lunze comutauit, delectorumd dudo alís círcunductis adortíauerfos funt cunctos,qui antequá coífrent hoftíü cornua nór«t perunt fe,círcumuentos czedüt,cotrucídant(g. A dhec error equítíbus eft mirus oblatus Pauli equus vulneratus,vt cofjcío,excufferat. Tum ex cohorte eíus alíus poft alíi omi fis equís,vt confule protegerent,ad pedes defícenderunt. Id cum relíquí equítes confpe xífent,tanqua figno dato ex equís omnes deuolantes cógredíütur cum hoftibus. Quo vifo Annibal: Hoc,ínquit,malím,quám fi vínctí míhítraderentur. V erüm hec, quíhilte 3 5, EN zm Cannéfcs d. Pauli Aemilijad V enufiam,Paulus íllo ín zeftu& fluctu fugientíü magna telorü ví,toto corporein vulnt Camcedes, ribushaerentíum,confixus, doloreq ex tanto oppretfus luctufedebat ín faxo, alíquem operíens ex hoftíbus,qui ínterficeret fe. Quía vero caput efus erat& facíes cruore opple ta,omníb.fere íncognítü, SC n eceffarij& clíentes przeteruehebant. V nus ex pube patr cia cofpecto€ agníto Cornelíus Lentulus equo delapíus admotü eü capere iubet, ele feruare ciuibus,quítü vt cum maxíme bono cófule haberet opus. Ille huíc refragatusp' titioní coegit adoleícenté equi repetere lachrymas. Tü data eí dextera cumfe erexiflct Nuncia; uít.ítag; declíuo dígredíentes,vt quifqg occurrebat,illü narrarunt íocü:tantusqy permul; rías fufius prodíderunt,profecutífunt. Conful Varro cum paucis equítíbus proiugi uU P | -E. 1 ) . £2 1 hood 2€ u i F. Maximus.?tí Nuncia,ínquit, Fabío Maximo& ípfe efto teflís,przceptorum eius Paulum Aemilium memore vfq; ad mortem extítífTe: nec; pacta cuin co vlla ex parte rupiffe, fed víctá effe pínüm a Varroné,deíndeab Annibale.Cum hís mandatís dímíttíit Lentulum. Mox cim ín medíam ftragem fe ínuexiffet, oppreífus eft. Dícunturín hac pugna quínquagíntamillia caefa, quatuor míllía capta,& fub pugnaín vtrifq; caftrís non mínus decem millía. Anníbalemátanta víctoría cüm amící, vt ínfifterecfortunze vnoty agmíne cum fugientibus hoftibus írrumperetínvrbem,iíncitarent: Díe quíato ením victorem ín Ca pitolío epulaturum: haud facile, qua auerterít, íneas ratíonem.quín potíus fortuna vel deus quifpiam, quí ílli obftaret, eam ei íníeciffe cunctatíonem& dubitatione vídeatur. Bic Quare Barcam Poenum ferunt índignatum eí dixifTe: V íncere(cís Annibal, víctoría vti nefís, Atquítantam ea victoría conueríionemfecít Annibalis rerum:vt quí ante hoc prelium non vrbém,non forum,non portum haberet ín Italía, fzd difficulter€ egre ne^ ceffaría fuppedítaret fuís rapiendo,nullo firmoad bellum gerédum parato fubfidío, fed palans caftra ín modum íngentís latronum cauernz huc ílluccircunferret, totam tunc pene Italíam dítíonís fecerítíuze, Cyuippead eum cüm plurímz& maxímz gentes vltro defecerunt,tum cuíus plurímum fecundum Romam pollebantopes, Capuam fuarü fecit partium, Nempe eft non folum,cüm amícorum faciendum eft perículum, utaít Eu ripedes,nonleue malum fed etíam cüm prudentíum ímperatorum. Síquídem ínfamís antehanc pugnam tímíditas Fabij& feanítíes, mox poft conflictum humana maíor fa^ I1o pientía habíta eft,& díuíní praftantísq; miraculum coníilij tanto ante profpícientís in. fequentía: quaeanímo concipere vix valebant ij quíbus euenerant, Itaq; moxiín íllo cí^ uitasreliquam opem ponens, et ad eíus mentem tanquam ad facram confugiens anchoram, falutem fuam€ quod non vndequaq difsíparetur, ficut vrbe a Gallis oppreffa facumerat,vníus acceptum ferebat coníilijs Fabij. Ille enim quí,cüm res apparerent fecu ra timidus habebatur& pufillanimís: tunc omnibus ímmenfoluctu ínaníg opprefsís tepídatione folus per vrbem placido íncedebat gradu, vultutp íntrepído& benigno al loquío planctus mulíebres fedabat, coetus arcebat eorum quí ín comploratu familíarum íapublicum prorumpebant. Authoretíam fuítfenatui coueniendi: Magiftratus,quorimín vno eo pofitum erat robur et opes,quemq refpiciebát omnes, cofirmauit:ad por IP aspofuítcuftodes,quí prohiberent profugientem multítudine egredi vrbe:luctus locü , &[pacium defíníuit, domi lugere trígínta díes quema; iubens, tjs termínarí omnem lu» ) E 2 t] Gum& defungi ciuitatem. Cüm facrum Cererís ín cos dies íncíderet, placuítomníno* íatermitti facrapompamq,ne cladís magnítudine paucitas et maeror argueret celebra, tium feftá, Etenim fortuna vtentiü fecunda gratíore dijs cultá effe. Quae ad deos placan^ dos X ad procuráda prodigia iufferant arufpíces, feduló executí func. Et Fabíus Pictor, Maximi propínquus Delphoslegatus eftad oraculü:duze Veftales ftuprí copertz,alterafub terram víua de more defoffa,altera fibímetipfa morte confcíuit. Operaeprecium eítanteomníaadmirarí ciuítatís m agnítudíne anímí& lenítate, quód cófuli Varroni ex fgaredeuntí,vt qui foedífsime& ínfelícifsime rebus geftis reuertatur, humili etabíccto f obuiam ítum ad portá honoris caufa à fenatu€ vníuerfo populo fit. Maciftratus& prin dpes fenatus, ín quib. erat Fabíus, filentio facto laudauerüt eum, q» de rep.á clade tanta n0 defperauiffet:fedadeffetad tractanda gubernacula efus,& ad vtendum legibus cíui busg vtnondü deploratís. Annibalem vt nunciatum eftad alías[talíz partesá pugnà diuertiffe refumptís aníimís duces cum legíonibus dímíttüt. Clarífsimi horü Fabius maximus& Claudius Marcellus ex contrarijs propemodum ínftítutís ín parí erantlaude. In hocením,vt ín uíta eíus demonftrauímus,ftrenuítas emínebat& alacrítas:cüm et mà nufortís, íngenío effet talís,quales Homerus quAezreAcuse,€ dy Quse: id eft;bellaces& feroces vocat.Itag; íntrepíde& ferocíter,& aduerfus homínem proiecta audacía Anni» balem,parem ad bellum adferens audacíam príma certamina agereffus eft. F2bius pri. itinís fuis ínfiftes cofilíjs fpem cocepetat, fínemo illí ínftaret vel írrítaret,fore vt femeti^ pieattereret& clanguefceret bello:ficutathletícum corpus, vbí vires nimíum confectae e j :TI A,/ Y"-"3 huncá Romanís, Marcellum enfem vocatum:tem peratanxp cum Marcellí moribus fta: bilitatem& maturitatem Fabii, fuiffe loR falutarem. Itag; huicfe Annibal D att abij,fuiffe populo Romano falutarem. Itaq; huicfe Anniba 'atrapido amní fzepe obrjciens propellebatur,atterebat(g copías fuas:ab altero vellan guide€ paulatim fubterfluente& ínterlabente afsídue im prudens abluebatur,carpeba Y:,.,^(7 p Hincineamadducius proplexitatem eft,cum Marcello vt fatífceret collucians, turqg. s 4 iunt& fatifcunt,ocyfsime amiffurus vigorem. Quamobremrefert Pofidoníus,fcutum pofi Atittibalis à vt. - 3 coria Cannenft cunctatio. t Liu. habet; Maharbalem; I'alie defectio ad Annibalcmn, ATI* Fabii conflantia Romanorum à Fabij €.M.. Marcel li comparátio, 1 Iliad.16 M voii /AVidXImt ha auium, 212 Plutarchi Fabium vero horreretfedentem, Atque cumhis fere, vel prztoribus, vel confulibus vj( proconfulibus bellum gefsít:fuít ením vterq; horum quínquies conful, Verüm Marg] i lum ín quínto confulatu círcumuentum infidiis occídít. Fabío lufit oper fzepius dolum Fabio firuit Àà.& technas machínatus: femel duntaxat eum ínleuem índuxit errorem. Mifitad Fabi| nibdlinfidió,— cum líteris fictisnobilíum& príncipum Metapontinorum, fi accefsíffet,vrbem proditu| ros:eosq; quí hoc confilij cepíffent,dum ílle mouíffet propíus, expectaturos.Hiís motus líterís cum parte copíarum conftítuít Fabíus nocte illuc proficiíci: verüm aufpícáti cüm auesnon addixiííIent, mutauit fententíam, nec multo poft íntellexit fcri ptas adfe fraude I Anniíbalisliteras,locatasq; ab eo prope íllàvrbem infidías, V erüm haec deüm benigni,: Fabij lenit i&. tatiafTcribas fortaffe. Defectiones ciuitatum, nouasdp res focíos molíentes, blandea. lene« corrigendis deli cendo cenfebat& comitate prohibendos atgj fle&tendos: non quauis excutíendafufyi r dis. Vd. M4X. cione,nequefxuítía aduerfus fufpectos exercenda, Dícitur Fabíus,cüm militem qua( lib. 7.cap. dam Marfum anímaduertí(let, acrem vírum& nobilem ínter prímos focíorum, milites 4 nonnullos ad tranfeundum folícitafTe,non exacerbauifTe eum, fed neglectum ímmerító faffus, Nunc quídem dixifTe duces íncufo, quí magís pro fuo ftudío honores haben, á. I' provirtutís meríto.Pofthacfi quatibíre erítopus,nifi me appelles, teínfimulabo. Sub soos o, Dis díctis equum eximium donat& alijs eum decorat przemijs. Híncfidelifsíimumem I 2 Sinilitudo 4ptif 8 bromptifsímum habuit, turpe ením ducebat, fi cüm equítij€ venandi ftudiíofi cuu, t finsdifciplint. 8v;(fretudine& educatíonemalint quàm flagellís& cathenís fxuítíam beftíarum fuo á cíamq;& contumaciam domare: homíníbus qui prafit, ís non ftudeat beneuolenta lese v lenítate potífsimum eos corrígere,fed afperíus tractet& duríus, quam caprifícos, piros R fyluefttes,oleaftros agrícolz:quos ín ficus,píros,oleas cícurantmanfuefaciuntg. Ali E umnatíone Lucanum manípulares detulerunt, extra caftra pernoctare& figna epere. n linquere. Fabíus,qualís nam alíás effet,rogauít. Càóm omnes confitmarent neminimil, tum fecundum efle, fimuldy exímía quaedam eíus decora atque facta comimemorarent a caufam vbí eíus abfentíz perquifiuit,amore mulierculz inuenit captum,& íllíus fruc» n de gratíalongum quotídie íter€ perículorum plenum à caftrís commeare. Mittit ípitu p certos clam mílíte,a quibus attractam puellam ín tétorío fuo occuluit. Lucano índere r motiís arbítrís accerfito, Non mefefellít,inquít, contra difciplinam milítarem te,& con, À traleges Romanas crebró extra caftra pernoctaffe: nec veró etíam vírtutes ígnorauítv j d q as. Factís tuís flrenuís,quam commififti,condonabo fraudem: pofthac alteri mandabo: tuí cuftodíam.Stupente milíte producit mulierem atque eí tradít, additis, Hxc fpondet r tein caftrís nobífcum manfurum: ture oftendes, num quod alíud ob facínus caftrade d : feruerís,cuíus caufze amorem& hancpratexuerís. Ad huncmodum proditüi dehísme Fabius quofo- myorizeft,"Tarento hacratione potítus eft, quz capta vrbs proditione fuit. In exerc.(s do TarentaYé^ t eins adolefcensmerebat Tarentinus: ín quem fororís, quae commorabatur Tarenti ecperi-Lislib. 6 ma ides& píetas extabat. Eius amore Brutíus quidam,prarfidíj quod T'arento An K 74res níbalímpofuerat,prafectus deperibat: vnde fpem concepít l'arentínusrei coficiendes, Be Itaquere cum Fabío communícata, ín vrbemad fororem contulit fe pro transfuga. Pri Á müm Brutíus quod ignorare defe fratrem illa exiftimaret, contínuit fe à muliere. Poft em di ínijcíitapud eam íuuenís fermonem,Enímueró ferebatur,ínquit, vulgo confuetudinete B frui potentís vírí& magní:quís nam ille eft? Si enim pracftas virtute, vt fertur,& ínfignis R: vír eft, nihil moratur,qui vníuerfa mífcuít,Vlars cuías fit, Níhilín necefsitudíne probro j fum: ímo felícítas eft quzeda,(i quo tempore parti in iure praefidíj eft,ex vi trahere queas lenítatem.índe Brutíum accerfit mulíer, eig fratrem concilíat, Mox adíutor hicínamo re,cum magiís quàm ante facilem ílli& obnoxíum víderetur praftare fororem, íta eum deuínxítfibi, vcnon difficulter fatellitíis mulíerculam amantís anímum magnorum pt d praemiorum, qua Fabíum oftendít donaturum,perpelleretad proditionem. Itafereo- BE.^ Mulieris ope- dunthechíftoríci. Alij mulierem,à quafuítad proditionem tractus Brutíus, non Tv. Me ra Tarenti re- vento, fed ex Brutijs tradunt oríundam. Eam cüm Fabíj concubína effet, vbi popularem"ES ceptum. effe€ familiarem refcíuít Brutíorum praefectum read Fabíum relata congreffam fub manibus índuxiííle homínem& corrupifle. Dumhzc parantur, Annibalem díflínere Fabíus moliensmandat perlítetas mílitibus,qui Rhegrj in prefidío erant,vt Brutíorum agrum depopularentur,et Calauníam obfiderent,fumm acp vi oppugnaren t.Erantodo míllíahominum, perfugae magna ex parte,€ eorum qui deportati ex Sícilía à Marcello fuerantígnominiofa mílítía notatí,ignauifsimí:quorü íactura míníme luctuofa vel dam nofareipub.foret.exiftímauit enimhancobíectam ficut efcam à Tarento Anníbalem/d quo A -— Pee Amd NP XK 0-9 pi so quam íngentem füfcepífti magiftratü: hís artibus nos quoq; X maí F. Maximus. 213 quod euenit, abftracturam. Quippe ftatím captans eam Antiibal tour€ó cum coz pis: Sexto díe quàm obfidere Tarentum Fabius ccepit, fuuenís quí ante cum Brutío rem adhibita forore compofuerat, venítad eum noctu, diligenter confiderato& ex» plorato loco, vbíín ftatíone Brutíus pofitus locum daturus aggredíentíbus, àcrecepurus eos erat. nonín totum tamen fretus conful prodítíone hac eft rem agereffus: fedipfe co profectus filentío contínuít fuos. Reliqua copíae paríterterra marítg ador tzmcenía funt. fimul clamor ingens cum tumultu fublatus, quoad plerífque Tarenti nisadfubfidíum ferendum eó concurrentibus, manusi cum ijs qui vrbem oppugna. bant, conferentibus, cum fignumaccepí(fet à Brutioa f ggredíendi, cepítícalis vrbem. Fabiw recipi M]^ E$i L: jp Cxterum non vídetur hic crimine vacaffeambitionís. nam ad famam extínguendam, Tarentum, ne prodítíone captum Tarentum víderetur, ante omneis trucídarí Brutíos imperauit, Caterüm eum cüm hzec fruftrata eft eloría, tum perfidíze nota€ crudelítatís ínfuper alperfus eft. Multi praeterea cacfi funt"Tarentini. fub hafta vendita trígínta míllía, Vr. bem exercítus dírípuit. In zeraríum relata talenta tría míllía. Cüm agerentur rentur que, tradítur interroganti(críbze, quíd fierí de dijs vellet, tabulas& figna fizni- Tarentinorum ficantí, refpondiffe Fabíus: Deos íratos Tarentinis relínquamus, H erculís tamen fi^ rcfponfum. gaum íngentís magnitudinis Tarento auectum pofuítín Capitolio, íuxta'queftatuam cqueftrem fuam ex zere. Atque ín hís quídemlonge vídetur duriore anímo fuí(Te quàm Contr dc bis Varcellus: ím9 vero effecit, vt pracftare íllefacilítate& hi 1 umanitate vifus fit, vtín eíus Liuius. 10 vitaoflendímus. Annibalem feruntraptím agmíne facto quinque míllia tum à T'arentoabfuílle,ac propalam dixi(fe,Et Romani fuum Annibalem habent: eadem qua cepe ramusarte Tarentüamifimus. Con£teriveró príuatím apud amicos tum prímüm futi nuítíam prídem graue ipfis fore fe anímaduertíffe,nunc verà impofsibile,vt prafentib. fubíidijs domentItalíam. Fabíusíterü tríumphauit,fed maíore quam ante gloría. quód Fabij fecundus cam Annibale vt ftrenuus athleta decertaret, eíusqy facile eluderet conatus vt prehenfio triumphus, nes& petítíones mínus íam firmas:partím enímremilfus vigor exercítus eíus luxu eto pulentía fuerat: partím afsíduís przelijs quafi retufus attrítuscp. IM. Líuíus, quo praefecto Tarentum Annibalí prodítum fuerat, cum ínarcem recepiflet fe, nó fuitínde depulíus: fridum Romanírecepitlent,tutatus efteam, Hícanxíus honoribus Fabij infenatuali Fabij ditum 4: 39 quindo praeínuídía& ambítíone erupit,vt íactaret non Fabij fed fua opera Tareatü re^ citum. ceptum. Rídens híc Fabius, R ecte,inquít,aís:nam niii tu amiliffes,ego nonrecepilfem, Cede Orat.lib, Fabiopopulus Romanus cüm alíos habuit exímios honores,tumfilium eíus confulem AP rqeua delignanuít. Cum íníffet ille magíftratum,€ ín negocío quopíam ad bellum pertínente^4 lib. ciietiatentus,pater vel pre fenío& imbecillitate,vel tentandi gratía filij equo perappel;, 5^ // comlntes et círcumftantes confulem aducheb atur. Quod íuuenis vt vidítnon tulit, fed mif: PEMUMÜ lolíGorevt defcenderet ex equo pater iufsit:€ fiquid confulem vellet pedibus accede- damdoc,— rtt. Mouitalios imperíum,tacítíq oculos ín Fabium tanquan i preter dígnítatem violas eiusmaíeftate coitecerunt. At ille confeftim defilíens cítato gradu properauítad filíü, complexusqs eum& data falute, Macte confilio, ínquít,& virtute fili es:fentis c uibusim omníafer, Fabij de Dijs e 0 t "EETPF li. ae rlatculy ul, fuam cuique ores remp. nus,dum parentíbus liberísg; priorem reípub. dignítatemhabemus. Etfane tra. dumtFabj proauit, qui fíne controuerfia maxíma gloría Romzatqiauthorítate floruit, Fabi Rulli fiue quinquies fuít conful,clarifsímos tríumphos ex grauiífsimís bellis duxít,cum filio confu Rutliáni laus. 'cinprouíncíam profectum legatum.ín cuíus triumpho, cüm curru ille quadrijugo ínue "Yüctur,equo ipfe íncedens cum relíquís fecutus eft:gloríans,quód quiín poteftate fili^ um naberet,atq; inter cíues maxímus X effet& díceretur. fubijceret legibusfe& m agi, t'atuí. Czeterum illius laudes non íntra hzectantüm ftetére.— Fabíus càm huncfilíum Eabiur Tij mor "It, dolorem vt vir prudens& píus pater tulít moderatifsíme. Oi; atione,quam ha- tem tulit mode» "mun carorum virorum funere propínquí, ipfe inforo egít, quam poft edíditfcríptis raté. BUnotam.| Poftquam P. Cornelíus Scípío proconfulín Hifpaníam miffus, Poenos , is profííeatís przltis ex ea prouíncía expulit, compluribus'que natíoníbus& vr. us fibactís ingentibus,acrepub. praeclare gefta gratífsímus cíuibus& fummo cum ?merereuerfus eft: mox conful defignatus, cüm populum intelligeret non vulgarem Potulareà fe& ipfis fpondere confulatum, vt in Itala congrederetur cum Annibale, Ciunum íd nímium ge fegnearbítratus effe, ipfam Carth agínem ftatuít& Afrícam fta» Lm m s que, atque eam oppugnare&€ ex Italia omnem vím iL , implere armís leoionibi luCCOnior 1. M 2 1;:; uertere belli, Ad hancrem omníbus neruís annifus eft vt populum ímpelleret. Hic ED uU DU e 214. Plutarchi Fabius aduerfa. Flic varium metum Fabíus ciuitati propofuit, przecípitem clamitans ab amente iuuene tur confilijs Sci- ín extremum& fummum perículum ferrí.neqy oratione pepercit vel facto,quo deterre, pionis Africani. xe fe ab ifto confilío cíues putabat poffe. Etfenatum quídem ín fuam traduxit fententii, Populo ínuídía vídebatur adductus Scipionis felícítatí obtrectare:vererídgp,fiquíd pra, darígefsiffet ílle,& bellum aut fíníuíflet aut fummouíffet ex Italia, fegnís ipfe mollísg, bellum qui tam duxíífet díu, víderetur. Equídemà prímo quídem Fabíum putem ad ínpedíendum Scipionem ftudio fecurítatís X prouidentía adductum, quod difcrimen i tam grande horreret: ambítíone vero quadam& zemulatíone, vt crefcente Scipionem detraheret,íncubuiffe ín íd acríus. nam€ collegae Scípionis fuafit Craffo, prouínciáne permitteret ei cederet'ue,& Chartagínem ípfe,fi eí víderetur, exercítum tranfportaret, dA Obftitit ctíam,nepecuníaattribuereturín bellum Scípíoní: quare pecuníamfibi ípfepa bes rare habuítneceffe. Hanc Hetruríz cíuítates eíus priuatim ftudíofze,atqy ín eum prop Crafinatura, fae contulerunt. Craffum cüm fua natura alíenum à contentíoníbus& moderatumvi, m rum,tum facrorum cura,quod effet Pontífex maxímus,ín Italía retínuít. Cyuare Fabius i Scipíonialíaobfiftens via,impedíuít& íntercefsít ne delectum fuuentutis, quz volun, SS taría nomína dare volebat,poffet habere. In curía€ ad populum fremebat íllumnonfo m lum fugere Annibalem,verüm etíam,quod relíquum ín Italía víríum effet,íd exportan." tem abícedere,fpelactareíuuentutem,X índucere vt parentes,contuges,patríam,cuíus tà inforibus potens& ínuíctus fedeathoftís, deferant. Fizec cum díceret,pauorem íníedt:: cíuíbus.Solas ítaq; decernunt eíad bellumlegíones quz ín Sícilía erant,€ vt ducerefo MS ài cum ex íjs,quos reportauerat ex Hifpania, trecétos poffet: quorum vfus fidelí opera eft i Scipionis Afri- Atque hís quidem agendis fequi vifus eft íngenium fuum. Vt vero traíecítin Africam» cani resin Afri- Scipio,& exímía eius gefta víctoríz'qg íncredibiles& clarifsimze annuncíatze Romam r cagejte. funt, confentanea quoque famz fpolia multa confecuta, rex captus Numídarum, bína E fub ídem tempus incenfa caftra,ftrages íngens homínum, armorum X equorum vís m S j gna ín caftrís lamma haufta. Carthagínenfes etíáperlegatos Anníbalemreuocarunt, ti oraueruntig,, fpem illam relínqueretínanem,& ferret opem patríz.. Omnibus ciuibus nr | Scípíonem laudibus tantas obres geftas ad coelum ferentíbus, Fabíus míttendumSd 5 I píoní cenfebatfuccefforem: nullam caufam proferens alíam, nifi quod illud íactarettri 1 uíale, Anceps effe tantam rerum molem credere vníus fortunz vírí: non temere eidem MES femperrefponderefortunam. Quare offendít populum, habítusd; eft morofus Xm» ME;, lígnus,aut prz fenío exanguís omníno& deplorat fpei, quí preter modum ab Anni hs bale trepídaret: ímó veró cüm Italía Annibal exercitu nauibus ímpofito excefsiffet ob tih ftrepuit lztítíe publícae& bonzfpei, neque eam effe illibatam permifit. ímo tumvd ME;.. maxíme cüm fupplícatíonem populus decreuíffet, ín fummo perículo verfarí& ínlubi lir co díctíitabatrempub. Quippe grauíorem ín Afríca Anníbalem fub Carthaginis monibus íncubíturum hoftem, occurfurum exercítum Scípíonií multorum etíamnum cale- EE i. temímperatorum fanguíne,díctatorumQ& confulum.Hís fermonibus trepídatío Rv IE mz renouata:vt cumbellum translatum ín Afrícam eílet, hoc magís admotum vrbipe- de riculum putarent, AtScípíotum Annibalem fignís collatis vícíttum detracto conc MM». catoq; opprefTze Carthagínís faftu populum maiore ímpleuít, quàm caperet anímíslati" tía, ímperíumd; planemultís íactatum fluctíbus íterum erexít. Fabíus Maxímusnon ME c; attígítvíuus exítum bellí,neg; Anníbalem víctum audíuítneg infignem íllam& fynce E p, ram oculís cepít patríae profperítatem:fed fub ídem tempus, quo relíquít Italíam Ann Fabij Maximi mors, Sr Mt A bal,ex morbo defunctus eft. Epamínondam Thebaní propterínopíam,ín qua dec Bo Epaminonde Íit,publíco funere extulerunt: quód prater veru mínutum ferreum, vt fama eft, nihil tn funus. ab cíus exce(Iu fuerít domíiínuentum. Populus Romanus nonfecít Fabío pu ínc Fabij Maximi blíce funus, fed afsíbus vírítím collatís: non vttanquam ínopí fuffi es à fenus. cerent ímpenfas, verüm populo vt parentem fepelíente,[Lat mors virí,vt dignum víta erat,honorata fuit) & celebrata, ab Pericles. 2j : PERICLIS CVM FABIO COMPARATIO. , ar ABESVvitehiftoríam iíllori duorum. quorit quíavterd; multa éxem- Rerum bello gà [ e 3» SI v,; Jd,,., 2 fj.45 » iN WI pla praclara relíquit cíuilis& bellícze vírtutís, age ex bellícís illud[farum collatio; 1 4&4 primolocotractemus. Perícles cümreipub.preeifet populus ín p^ 1 gà fpero vt cii maxíme fucceffureri& p fe pollentífsimus erat,opíbustg 1»4 florentíísimus:vtpublíca eum fortuna atq; potétía ín fecuro& ftabie i ) lí gradutenuifle vídeat. Acta Fabrj,q foedifs.& afperrímís teporibus | Dtm i remp.fufcepít,no rebus florentibus ítanté coferuauerunt, fed excíta3 uruntabíectam, Praeterea Perícli Címonis victoríe, Myronídísq;& Leocratís lauree, : multa etíà T olmídís preclara facta facultate peperere domí remp. procuranti feftos díes , sgendi,ludosQy celebràdí potíus dj bello ré augendi veltuendi, Fabíus veró,cümante s ccilos haberet multos fufos fugatosqy exercitus, multas ftrages& cedesímperatorüat . que ducit, lacus, campos, faltus ceforü cadaueríbus exercítuit coopertos,cruore& tabe J manantía vfqs ad mare flumína,fuís pprijs inftícutís& firmís confilijs quafi fubíectís hu á meris fulcíts rempub.obftítít ne íllorü peccatís labafces ex toto precipítaretur. Et quide s tradiarefracta calamitatibus cíuítate,& necefsitate obtemperare coactam prudentí no t perínde videatur arduti, atg; populirebus elati fecundis luxuríantísq refrenare lafcíuia ^"Mas ug ferocia.Qua maxímeratíonevidetur Perícles Atheníenfes cotinuiffe. Atquí maloE. iun,quíbus oppreffus íd temporís populus Romanus fuít,moles et cumultüs,que ea no ^ i parculerüt, nec de gradu deíecerüt, eum veró magnü virum et ínuicti anímí oftenderüt fuil, Cum Samo captaa Pericle, Tarentüreceptü coponamus lícet:& vero etíà cum Euboea, Campaníze oppída. nam ipfam quíde Capuam Fuluíus& Appíus cofules fub. á irauerunt.Signís collatis haud coperío Fabium hoftes fudiffe:nifi vnde priorem duxit : viumphi Perícles hoftibus terra maríd caris trophzea nouem ftatuít, INullum fa&um $ umememoratut Periclís tale,quale fuit Fabtj cüm IMínutiü erípuít Ánnibali,& íu(lum , certum feruauit Romanum. Memorabílefacinus,& quod vírtutem,prudentíam, hu RR nistelimulcoplectitur. Vícisim necerrorrefertur ís Períclis qui Fabi, cui perbo«OS ucilufit Annibal. ceperat temere& fortuíto fauces ingreflum hoftem,amifit é manib. í nodufallentem& poftero die vrgentem:prauenientem dum cüctatur,& dum manus , cníeritfuperantem. Quod fi boniimperatorís eft non tantum coníulererebus ínftan Iperstoris bo ) ibus fed& diuínare de venientibus recte: bellí Atheníenfes exitum, qualem prauíde^ nimus, I ntXante denuncíauerat Perícles, fortítí funt. Dum ením nímium multa ambiunt mo ! limturgs amíferüt fuas opes. Romaní,g cotra Fabíj fententía Scípíone cum imperío ín i Atrici míferunt,rerü potíti funt:no cafu fed ducis q hoftes deuícít cofilijs ac vírtute. Illi " E grece fenfiffe,patría cafus teftantur:hunc refp.preclare gefta arguítlonge latetp er» ] raile 2 Ry - Etfane dade acciperenecopínante,& rerü profpere gerendarü corrumpere diffi Imperatoriser«tía occafioné,par ducis eft delictü:quippe vna temeritate gionít€ erípít audacia xní B? ita, Hactenus de rebus bellícís. Domímagna fugeillatio Periclis bellá fuít:cufusil Periciis e» r nuíder im YO Hp /€ c F4» : ldimreluctaturnímiüm Lacedemo Yjs, dicit authorfuiffe.Bquídénec Fabium Max. bij cizilizm 4n cníei afces fubmiffuri Poenis fuiffe:ímo fortiter fe p ímperíoin difcríme demiffurum, dionum, com. : Fb tamé erga Mínutíti moderatío& lenitas, fa&iíone aduerfus C X Thucydi, P4rato. (au ubeidis coarguit egregíos víros& ab optimatibus flantes, quos ín exili egit. At B Cteopes X potetía maíor Períclís: quareneminí vlli permifit ímperatorí malís co(ilijs rmpub.labefactare. Solus illi elapfus Tolmides ví eü reiecit. Caeterum hícín Bocotíos naiit:reliqui fummae eius potentiae ceffere,& ad arbitrii fe eius accomodauerüt om. "t. Fabius fuítipfe quíde puídus nec víquá incurrít: fed cohíibendorü czterorü pote Ite abparet eii fuifTe imparé.neg ením Romaní,(itantü Fabíus apud ípfos,quant(i A** Denis Pericles,p olluíffet, ín tátas íncídiflent míferías. Iam ínuíctt a pecunía anímü,hic »elterentíbus níhil capíedo, ille multa largiédo egetibus,düredgmit fuis nümís capti 19s demoftrauit.INon fuít hzcínges fumma,tamen ad fex talenta, 1) le di -»quantü quzeftus& munerüi,cofequi à focijs& regib. occafio ne potétíz fua cum po ne I espreeftítítfe abftínentífsímü. Opificíorü quidem certe moletemplorumqratgiz- p; 5, s uo— P: E: T1" f£ Ds- a ya í Í L ^ Ctorü fubftructionibus, quíbus Athenas exornauit Pericles, cuncta quacunq ante novarum o. Vates i&oma habuítornamenta, haudquaquam fut t conferenda: fed longelategp(i peribus a "Acomparatione,magaificentía X nobilitate pra hís obtínentílla prímas. hwütur, N O BI———— nQÜÓ— 216— Plutarchi ute NOBILI AC GENEROSO DOMINO, D pu VVILHELMO, COMITI DE MONTE ET DOML pra no de Bilant;Boxmeer& Vuifz,&c. Hermannus Cru- cult ferius S. P. D. B roin E TESSUUUMESE VM deprebendilfet"Auguftus Cefar nobilem wuenem Cinnam, Pompei neput, i , 9 X cui anté incolumitatem largitus fuerat hofti flruere fibi infidias, comperiJetá qu B uc 5 i vatione eg quando fum flataer at ag eredi:dum di£fatur Jententia profoipiou, i pian Wm 2 yarias edenti"Yyoces meve[Ja^yxor Liuia, FAC, inquit, quod medii folent: qui i E un li P vfitatavemedianon pro[unt, tentant contraria. Seueritate adbuc mbil profeati, WB 1i: .| SS ienofce. Cinna deprehen[us"yite tue nocerenonpotefl fame prode[Je pores. Is ipiu 223) protinus Cinnam insit accerfi ad colloquium, Yementietiam alteram cathedum WIE cho oni. Eeit verbis cum eo bumani[eimis liberauitq, noxa,addens: Vitam tibi Cinna iterstdo prius boflipunc lopa e qno) P enfidiatovi ac parricida. Ex hodierno dieinter nos incipiat amicitia: cotendamus deinceps, Vtrum egome. liore fide vitam tibi dederim,an tu mibi debeas.obtulit in(uper eicon[ulatum.Quare id con[ecutus Jupe fius est, vtnon modo habuerit poflea Cinnam fidelifsimum, fed ee baves"vicus fit ab eo mncupatu, Hocmihi,cim"vitam tratlarem Philopeemonis e T. Quintij Flaminij,hic exponendum, nobilis y ve nerofe Comes, Yifum d[1. C Wm enim rationes dua fint affcifcendorum bominum, vna Violentia,comitad. terazilla durior|l eg citm moleflainferenti, tum acerba ferenti, comitas ytrique iucunda eg: vtenticete bonorifica. fiquidem laboriofius et traberequam ducerehominem. Eadem comitas effiait"yt homns libenter pareant libenter officto fuo funcantur,et que faciunt; ea vt faciant enixé: ciu malo qui coat fun, von fedulo fed inuiti ad munera obeunda[ua accedant. ,Adhec conu enientius nature qz Yero etiam MIB mimi est inducere quem beneficentia, quàm Yrgere Yexationibus. Iam comitate qui conciliat(4d E le €i funt,ab bis vebellio aut imfidia funt nulle expettanda: vi compulft, occaftomem captant quo necefutae ME prop €? vinculis explicent fe. Itaq, bec temporaria,illa efl perpetua:qua quide fus T.Quintius eft adim. B id dam Romanis Grecorum focietatem. Nam armis bic e metu fi tranfioere omma ves gerens in Gracu d E | füitwiffet, baud insem[fet perindeomnia proclima, neq, tam bveuibellum Macedonicum pevpetra[]et.2 MIB. Gi "yeró neminem Yiolauit, fed omnibus fuit blandus promptusd, adbene de omnibus merendum: nonno MI, stile coniunxit corum,quos ipfe appellauit animos, Yerum etiam allexit alios"vlevó"vt ipfum peterent, atq am B uni citiam ipfius expofcerent. Vnde hoc liquet, bellum eum illud patraJe citius blandé cum Gr&ci agent, pea quám confl&tibus 7*0 ppugnationibas Yrbium.. Tam"Yverà ar£lé conclutinamtveipub.(ue animos Cn taf , corum, yt quàm diu fleterit imperium Romanum ,nunquam illi ab eo defciuerimt: at armis abacta Mi- Dettr lh cedonia,bis defe&lionem inijt. Philopeemenes autem,quem comparat Plutarchus cum T.Quintiondut bean armis infiflere. Veriem ei citó Lacedemon,citó Me[Jene vebellawit:fuitá, ab vebellantibus oppre[Jus.. Q6 am magis hanc^viam,cum fit pronior c fecuriov, fequi debent magn Yyirizab illa"vero defletteve, quod 4: E dit t fitatq,intuta.— Flacnon alienum duxipraludere in Philopaemenis& T. Quintij vita, tibi nobili ME M Comes dicanda:quod e argumento ferant humanos, 9 comiingento tuo fint confentanea. quecom. 1 e tas et humanitas tuaimpulit me, yt hos duos excellentes duces tuo nomini in[criberem. Hoc offiaiimam | Laco "valde defidero vt tibi fit ovatum: Vale. es e epol temfi Phil(S ilopoemenes. le. Philoporenis A 23 ASSANDER Nlantínezfumma nobilitatefuít& authori Qaba inflitutto. 1]. tateínter cíues pollens imprímís. Hícfortunz fluctibus dv ptitro à f-E,4 mo profugus Megalopolim fecontulít: potifsimum Crus MAE i... Au») gratía patrís Phílopcemenís,víri càm omníprzfulgentisg" MIA... ,.: 5| ría, tum vero príuatím eí famílíarítate coníuncif. Ab hocdti busli b fuperftite cultus omní genere officiorum, Quo mortuo, vt metic s Ces rependeret illi hofpítalítatis, filum eíus orbum educ ME 5. Z4 quo modo Phonícís aít Homerus fuíffe Achillem alumni Mie 5; | REST vnde generofis& regíjs à tenerís vfque vnguiculís confor" M 6a; VITETIU CT"T3 tus fuit X adoleuítmoríbus. Vbiíam pubertatem Philo" MI i: menesattígít,Ecdemus Demophanesqy Megalopolítaní,quí familiares Archelaíinz Mi ment; cademía fuerant, atque philofophíam pra eequalibus fuis ín forum& negociorump"" uen 0tó, qui Ini yi 'fli 14d in Mt Ihit« n 73 0f. T trie ma int, ho. lun tte tIlfa ua id) ami ydo, er Mí« m Wo pes amt fll am Boutletícam co nferret:rogauít eos,ecquiíd ea exercítatío milítari adferret [ row :dio corporegracilíor. Caeterüm id díctum potíus eft ín víres eíus detortum, Philopoemenes. 217 verem produxerant,fufceperunt curam efus. Hi fümmifsis Arifto demo petcufforibus;' :] m n2 orhabuerunt,ad coNamg Grecía,cüm uíam fuam liberarunttyranníde,& ad Sícyonium tyránum expellendum Nícocle prafto fuerunt Arato,petentíbusqy Cyrenzís mare traíecerunt,ac rempub.eorum co cuflam feditíionibus& affectam compofuetunt,concínnaueruntq; decentífsíme, P rointer ceteras actiones, hí Phílopoemenís quoq inftítutíonem cure munem Girzecíze falutem praeceptis excolentes cum Philofophíz. huncpoft veterum vírtutem ducum quafi cordum edidiffet infenectute, mírum ínmodá cft exofculata,potentíamdg eíus vna cum gloría amplificauít, Romanus vero quifpíam celebrans eum,vltímum Gracorum a ppellauít:quafinullum Gracía exínde íncl ,tmvírum vel ípfa genuerit dignum,—Fuítípecíe non, vtnonnullíarbítrantur, deformí;extatenim etíam nunc Delphís ftatua eíus.namh ofpítís Megarenfis ínfcítize aiunt iplius facilitatem& fimplícítatem dediíffe caufam. Sí quidem nuncíato praetorem Acizorum ad fe veníre, dum parat coenam,abfente forte víro tumultuabatur: ac cum Phí lopamenes interea íngrederetur obfoleta amictus chlamydula,exiftímans alíquem efz Ícexminíftrís& antecurforem,orauít eum mínifterío vt manum admoueret.Ille abíecta confcftím chlamyde coepítlígna findere. Cümautem fuperueníret hofp es,atcp íd fpe. daret, Quíd hocreí eft,inquít, Phílopcemenez Tum ille, Quid aliud, quàm quod fcedze fpeciei pendo poenas?''ítus Quíntius in caeterí corporis eíus habiítü cauíllans, Quám pulchras,ínquitmanus Philopoemene& crura habes, ventrem nó habes:fuit enímmeQuippe eregium pedítatum& equitatum habeb at,fedd eficiebatur fcepenumero Now M hzcincirculís de Philopoemenereferuntur,| Atínfitaeí ambítío haud erat vndequagg defecata à peruícacía, nec ab íracundía libera:fed qui ftuderetímprímís effe Epamínon. dzzmulus,ftrenuítatem eíus& prudentíam atq; abflínentíam egregie exprefsít: leníta temgrauitatem,humanítatem ín cíuilibus contentionibus non potuít retínere, Vnde propteríracundíam& anímum prafractum ad milítares vídebatur quam ad cíuiles artsaccommodatíor. Etenímfuítíamíndea puero ad rem milítarem pronus, atque eo quz conducerent,affectabatur nauíter:ín armís fe exercens& n.,(3*5" id L E] E f. (aretíam fcíte víderetur,fuaderentQy eíaliqui amíci& curatores, vt fe ad exercítatíone detrímentí. Qui amíd quod erat, athletícum corpus cum mílítarí omníbus partibus referrent pugnare, piz&cipue víuendíratíonem& exercitationem alíam efle: quód illi multo Íomno;perpetua faturítate, ftatís motíonibus,& quíete augerent, tuerenturq; habítum quí ex quolíz betnomento& exceffu confuetudinís effet ad couerfionem lubrícus:híad omnem de. bantvaríationem callere& ínzequalítatem,maxíme veró affuefactí effe,vt facile inediz amtolerent,facíle etíam vigílías. Quo íntellecto no foldm ipfe eam rem faftídíuít& de llt Phlopoemenes,verüm etíam diíciplínam omnem athletícam poft practor, quátum inipfo erat,omní exegit genere contumeliarum X probrorum,quod appofitifsíma cor. poa neceffarijs certamíníbus redderet ínhabilía. Poftquam veró praec eptores relíquít ^ nae | pxdagogos, cüm expedítíonibus furtíuís ad pradandum íncurfarent cíues eíus fines Laconícos, íta fe ínftítuítvt prímusín expedítíonem euntíum effet,etomnít Im reciperet tepoftremus, Perocíumautvenando corpus fubígebat, quaratíone parabat agilítatm[imul& robur:aut agrum colendo,quemlautum vígintiab vrbe fta dijs pofsidebat, Eofeà prandío velà coena conferebat quotídíe,corpusq; ín torum vernaculum vt quilí, Xtoperaríorü ad quíetemabijcíebat. Prímaluce ad opus furgebat cum vínítorib, aut Itoríibus,índeremeabatad vrbem& negocía publíca cum amícís& magíftratíbus tra bat, Ac compendíabellica quídem abfumebat ín equos,iínarma,ín redímendos ca^ üUos:rem vero familíarem ex aruo ftudebat íuftífsímo quaftu augere. neque íd facícJattranfitoríé:verüm curandam potífsímumrem domeftíc 25 ) LL^m am cenfebat eí,quí tempera. 'evelletab alíenís, Praceptaaudiebat,& fcríptís Phílofophorum ftudebatnon quíDuslibet:fed ex quibus fperabat fructum fead virtutem capturum. Excarmíníbus Ho mos Relíquorum fcriptorum exímie Euangelí commentaríjs deínftruenda acíc da satafsiduam operam. T'erebatetíam Alexandri hiftorías: doctrínam debere ducens a lacta tendere, nifi ocíj caufa& ínutilís loquacítatís perageretur. Síquídem praecepto tumaciei digerendze, delíneationíbus qua effent ín tabulís defcríptae repudíatís nta agebat ín re prafentí,& meditatíonem obibat: aclocorum COuexa, camp t Philopoemenis forma. Philopoemenes iracundus fuit. Pbilopoemettes equítans, Cum veró lu. fludiofus militie, Pbiloponmenes improbauit exercitationem 4tbleticam. Pbilopormenis exercitationes, Philopoinenis queftus. 4 mnerícís folís attendebat hís,qua ad fortítudínem excítare& incendere exíftímabatant[? 218 Plutarchi praerupta,& quofcunque cafus€ figuras acíeí circa flumína vel foffas vel an guftías d: uellendz, aut contrà conglobands,(ecum ín ítinere faciendo hínc ípfe expendebar, hínc proponebat comítibus fuís. Et(anevídeturhíc vír plas niníd ftadij ad difcipling milítarem contulií(le, bellícasq artes ficut ampl ifsímum ftadium ampl lexus vírtutís, con Philopanmtenes tempfiile ficutígnauos eíus rudes, Cum íamannorüm trígínta eflet, tex Lac eda mo, fert Mc M niorum Cleomenes Megalopolím repente adortus noctu e eft: opprefsistp excubiis vr, politanos aClco he ínuafit forum tenuít HiícPhilopaemenes cum fuccurrer ec,non valuit expelle, í Rene. hoftes, quamuis fortiter& íntrepíde de pugnaret: ceter üm cíues ex vrbe quafi furi. Mio i ínfequentibus& Cleomenem ín feretrahendo,vt zgrétandem amiífo 3 fent fe Meffenen,fignificauít vrbem fe cum fortunis ipforum agrum redditurum: cer , nens cíues Philopoeme nes líbenter conditíonem accipere, maturareq; vt domumredi, rent, reuocauít, retraxítq; eos: multís verbís ob oculos ponens, non reddere velle Cle menem vrbem fed adiungere infuper, quo fírmíus retíneat vrbem, cíues.neq; ením pof fe illum facere,vt tecta& moenía vacua defidens ibi feruet: fed hac quog ei propterfo, insi n em elapfura, Quibus rationibus cíues quídem reuócauit: caterüm locum ape tit Cleomeni ad dírípiendam& díruendam maxíma ex parte vrbém, magna que cum Pbilopormonis n irecedendum.| Poftquam vero fabucaienstex Antígonus Achaeis mouit cum predaram[a7$sín Cleomenem, llóq: 1e edita círca Sellacíam& fauces ínfidente,ínftruxítacíem etum in prelio tá. certus figna ít coma Cleome- eere quítes, eiqy ubfidíarij adiuncti erant Illyrij, quíbus extrema acies multís& fortibu quía obtorpeícer re ferar pracbateum., exerc Cretam mílítatum nauígautt. V bí poft tquam longo fpacío cum virís bellíc Sae omní genere aftutíz arma tract antibus, vitam: etíam tum ducentibus moderatamt Philopcemenes. aftríctam excolui(fet: adeo redijt celebris, vt extemplo crearetur magífter equitun magifler equiti. Cüm equítes autem acce piffet, qui prauos& exiles equos M Filii sq inftante exped ab Acbeis cred tíone arriperent, atque ípíi fere mílítíam defugerent. alíosq; delegarentvícatios,ciiett tur. t am fingulatís o omnium cum ígnauía inertía: eag diísimul alfentante magi iratus, qu. equo faucius receperítfe poftremus.. Hínc vt perle gatos íjs Cleomenes, cüm rece Cepit in erre vi frr impere: locatus erat cum cíi uibus fuís Philopemenni nam, vírís erat claufa, His erat praeceptum, vt quíeti expectarent, dum ab altero cornurex! gnum pun cea tuníca hafta(ablata dedile t. Nb bííam duces vrgere lllyríorum cuneo annítuntur Lacedaemonios,€ Achzí, vt eratímperatum, ín ordínibus fuís obf uant | ageredíenc lí occafionem: an iímaduertens CI eómenis frites Euclídas díuulfos hoft ium erd: nes, círcummifir propere e exleuí armatura expeditífsímos quofque,[ilyríosqy iul fit vta ters zo adorirentur& retraherent deftítutosab equitatu, 1d dum fit,& milites ' leuis armaturzretrahunt dífsipant Que lios aduértenn nonma: gnieffeneg eripe i lopcem: nesleuen marmaturam opprímere, íd quei P íum tempus fus Eger onfire uít prímüm rem ducibus regijs. Quoscüm no: n adduceret ín fententíar eem am, d ftidiretur pro ínfano, qu rod sud horítatem aditantr i imperatoríae artís con fiium haud dum magnam neque íatísí infignem obtíneret, cum globo cíuíum fuorum fecít impie? » fionem.|. Accüm prímo tumultus, hínc fuga& cedes íngens edcretur velítum: quo i nagís ac magís regíos co onfirmarec& turbatis expedite ínftaret hoftíbus S$,3 Ses desde Phil opcemtenes fcendit: Ibí dum cumlocís afperís, frríeuís& voragin ofis ín equeftriloríca& ni T on pugnans uult" deyofis, pedeíter grauíter& laboríofe luctat ur, vtrumque femur eíus Ke 10 tran Fatur. figitur íaculo amentato. lctus etfinonlethalís, grauis fuít tamen, vt í fpículume ex altera parte extaret. Hic prímüm velut vínculo ímpedítus zítuaba: plane. Quippeanlaiv cul í qua erat cíaptata, difficilem reddebat telí ín reuellendo per vulnera cranfitum, Cüm veró dubítarent, quí aderant, manum admouere,& medio ardore pralij, quíind breue erat duratur ex feruo xe& gloriz cu ipídítate eegeranímíille properaret adctt tamen, íncetlu X alter: àtíone crurum fracto per medíum íaculo, iuísit vtrunque it gme ntumfee ríimrecípi. Ita expeditus ftrícto enfe ante fig ona contendítín hoftes. Que re íngentí alacritate& ardore dímícantes compleuit V nde obtenta vícioría Ant conus,ten tandí gratía quarfiuít ex 7 Macedonibus, juíd equítati im nondum dato abít ligno ímmififfent? Quibus ínuítos fe affirmantíb: Is, que« d fuuenis NM SIepe olítanus Antigoni did occupalletínuadere hoftes, commiffos cum ijs fuiffe. Atille fuuen ís, ín quit, magn mutare. ímperatorís perpetrauit munus. Inde íure fuít Phílopcemenes ín honore.- Cu i intactapudeum Antígont is, vtfecum milítaret, ei praefecturam& iN MH ret, abnuít: prae cípue ínge num fuum conícíus zere à graua ate ferre füuperíorem. C 2;* 1. Ii; "3 Ipii Íen Philopoemenes. 219 íater Achzeos plurímüm equites pollerent,acprecípue arbitrum haberenthonorum& panarum:non fummiífit animum neg; elanguit, fed cüm oppidaluftrando,tum fingu^ losiuuenes feorfím ad laudem excítando& caftígando ígnauos, exercítatíoníbusq;& uanfuectíonibus atque mutuís ínter ipfos concertatíoníbus, vbi fpectandi à plurímís ef frat, miros neruos breui alacrítatemqy imprefsít cunctís,& quod ín díícíplina erat mili uri caput, agilesreddídít atque expeditos. Itaque turmatím íinlatus conuertere& ín tergaobuertere aciem,fingulos ítem equos íta conuertere€ flectere edocuít& confue fccit, vttotíus círcumagendi elobí dexterítas vnum corpus reprafentaret,fuo fe contor j qunsnutu, Inacrííloconflictuquo Achzícum Aetolís€ Aelíjs fignacontulerunt MAS udamnem Laríílum, Phílopoemenem magifter equítum Elíorum Damophantus ante B. lignaeuectus petíuít. Cuíus ille imprefsíonem excipíens,preuertit eum lancea feríre,at^ queexanímem deturbauít equo. Ad cuíus lapfum confeftím effuderunt fe ín fugam ho fies. Vndeíngens nomen quafíuit Philopoemenes: vt quínec manu vllí iuuenum,nec vliifenum concederet prudentía, fed íuxta milítís& ímperatorís parteís optíme obíret. Acreipub.quídem Achaeorum cócilíauít prínceps Phílopoemenes dígnatíionem& potentíam: qui abíectam& oppidatim díuulfam coegit, dígnamq Girzecía reddidit atque degantem. A c ficut ín aqua vbí pauca corpora& mínuta cceperunt fubfidere quz exíndeatlluunt, impacta primís& aggefta compagínem mutuam efficiunt firmam& folídam:íta cam languída ea tempeftate Grrecía opprimi oppidatím poffet facile, prímí con jb fpirauerunt Achaei, círcumíectas(y vrbes partim fubmíttendís ad expellendos tyrannos urxilíjs recipientes, partím concordía& bona difciplina fibíaffci(centes, PeloponneÍuminvnum corpus cogere,& ín vnas ínftituebantvíres, Verüm quamdiu fuitfuper. fies Aratus, fpectabant fere Macedonum arma, colebant(g Ptolemzum, mox Antígo^ num& Philippum, quíín medijs Graecorum negocíjs íacabantfe. Poftquam veró id principatum afpírauit Phílopoemenes, quí à potentifsímis íam per fe erant pares, defiierat afÍcítítijs vtí ducibus.namgg Aratus fegníor habitus vtíq; ad dímicandum, comitatebeneuolentíaGg& familíarítatíbus regíjs pleraque negocia, ficut ín víta eíus ex^ pofuimus, tranfegít: atbonus Philopoemenes bellator, atqueín armis ftrenuus, felix praterea X víctoríofus mox ín prímis certamíníbus,vnà cum potentía anímos Achzo^ "Ms rum, quod con(ueffent cum eo víncere€ ín quamplurímís deportarelauream praelijs, ES inhut, Prímümautemordínum milítaríum apud Achzos atque armaturz correxit vita. Scuta ením habebant ex tenuítate expeditíora& reftríctiora, quàm vt tegerepof frat corpora, lanceas longe farí(sís breutores. vnde obleuítatem ad eminüs petendum fienuí erant€ bellaces, comínüs non períndevalebant. Modus& formaacíci ín orbemnon erat ín vfu: fed quía quadratam aciem, qua vtebantur, necfronte municbant necftrue, vt morís erat Macedonum, ex facilí ímpellebantur, difijcíiebanturg.— Vbi hecPhilopcemenes dígefsít, induxít eos vt pro fcuto& lancea clypeum& fariffam ca pent: fimul vtgaleís, loricís, ocreísqy tecti loco curforíe& velítarís pugnzíftataríam meditarentur& firmam. Vbííam pubem ad ítafearmandumímpulít, prímüm vt ínui "MEI Cos confirmauit,deínde delícías luxum eorum optime ínuertít, Neque ením eripere lemel potuít vanum& ínane, quód perdíu ínfecerat anímos corum deíiderium círcaa moentorem veftíum cultum,ftrata purpurea,fumptuofas coenas, menfasty: fed cum ín» titifet ànon necetlaríjs cupidos elegantíz ad neceflaría deflectere& honefta, breuí o. mnes mouítatque ínflammauit, vt quotídíanis repreísís ín corpus fumptibus,geftirent inmilítari& bellico ornatu oftentare fe fplendídos€ comptos. Itaque víderes plenasofficínas calícum& paterarum contundendorum, ínaurandarum lorícarum,argen, toinducendorum fcutorum frenorum que, currícula domandorum equorum& adolekentium ínarmís fefe exercentium: ín manibus foeminarum galeas, ac criftas tíncturís diltinctas, faguladp equefiría,& milítareslacernaspícturatas. Haec Ípecíesanímos ínf cndebateorum,& alacrítatem excítabat. vnde periculorum contemptores,€ prom ptiad fübeunda díferímína euaferunt. Quippe profufioalijs ín rebus vol uptates pro^ ducit& animos eneruat vtentíum quafi perftímulos& títillatíiones anímum fenfu ín. tringente: contra ímpenfa ín huíufcemodi resroborat eum, extollitd;. ficut Achíllem induxit Homerus nouís armís prope fub oculís pofitís quafi exultantem& ardentem, Veaínopuseduceret. Adeummodum cum exornafletíuuentutem, exercuit& fub(giteam,contínenter mouens. quz eníxe obtemperabat. fiquídem ordo militaris miri lict placebat ijs, cuíus perfríngi globus non videbatur pofle: reddebanturdg corporibus f.2 ] ] j Y J ) . L "] " * c A MAR. €. Pbilopoemenes occidit magi frum equitum Aeliorum. Philopormenis laus, Pbilopamtenis €7 Arati collatio, Philopeemenes inflituta milita» ria Acheorum mutat. Acier& forme, Pbilopoemenes vicus fplendorem in milite cultà transfert. Armorum orna tus ad rcs germ das inuitat. liad.19 220| Plutarchi arma tractabilía&Claeuía qua ob fplendorem&€ deco orem verfabant ac ferebant qua dam cum voluptate, vt ín ijs FRRAEUA ,& quam primám cum hoftibus auerent decerne, Philopemetes re, Bellum catempeflate Ad ixís erat cum Machanída Lacedzemoníorui n fundit exercit químulta&& magna potentía fuccínctus, omnes Peloponnefum incolentes t Bachanide La Quem vt Mantíneorum(ines nücíatum eft ínuafií(Ie, Philopoemenesraptím e:! t cedemoniorum copías. Inftruxeratín confpectu vrbís Mantínez acíem. RE: ibebat autem vterquefub^ ran, fignis magnum externorum m m tum numerum& vrbanas copíaspeneomnes.— Vbi f i íam ad concurrendum ventum eft& milíte externo Machanídas íaculatores& Taren. li tínos,quíante ignalo catí Achaeorum fuerunt, p epulít: omíffo incurrere ilíco ín aciem t eorum X díuellere RH m, ablatus eft dum confectatur effufos, przeterlatuscp aciem MSS, c 3 eft Achzorum, qui íntegrís a adhuc ordíníbus confiftebant, Philo opcrmenes, cümín fi , príncípío el effet tam grauiter títubatum, atque actum eífe omnia íam perdita vídere. MES, tur, eare dífsimulata,, quafinih ril íncommodií accídiffe t, vtconfpexit quantum ín per^" ES« quendo hoftes offenderentdíuul(i ab acie ua, aclocumaperíentes vacuum, non oc EB. rítnequeobíecitfe fugientes agent itibi us,fed permifit eos praterueh T Vhiiamn 1 intecuallum fecerunt, confefiím fi. É i intulít ín pedítes, quos nudos vídebat v corníbust exporrectís ex latere íncurrít ín deftitutos ducenec pugnam e xpe q nam cum tergís ínha erentem fugientium afpícerent Machanida im, víctoríam Í bantí fuam, at: hoftes omní ex pé prati: oS. Eee ta cxdeauer id qi n fupra quatuo: eruntur) contendít ín rederte irem tum mercen lr: Ih um ínfect Ingensfo(fa&C alta interíecta n s 1 terfe: hic quo tranfiret ad fi Similitudo ad écíes non quafiduc m przlíantíum:fed d pugre[peciam s acri ínftante venatore Philo Ppormene. Hic f ^ 'íbus concítatus tentauit tranf(ilíre fo dim. impa ur príoríbus pedibus trafjcer e.Interea Símmías& olye enus erant'hiílopoement afsiftere& X eumftípare, fimulambo aduo! dcmon[tranda. s n ] C icdiínantes haftas 5 praeuenít P hilopoemenes, atque obuíum obie t l Í / A cít(e Machaní VC ii cum videret fublato capíte e corpus eíus tegent n, d€flexit pat ululum faum atgp ínfefta hafta omní viíntorta illum efftufum conníxus refi 3h11, MehHis 41-:|" 1 d Tr oC| Pouopocimenis Achzíftatuam hufc De phis, admiratifupramodum tum factum ho ctum ftatua. ío confilium pofuere. Fama eftludícro NemeorumP hílopoemenem r » lu ab ha cad Iianií nean npugna, cüm eius cel brít itatí B f 8 uille Ciects adornatan f lítate& robore: ín« leceranabus c cítharc t: lace: rnís milítaribus€ puníceis amíct t omnes,tum pares aetate: quifingul arem adueríus ducem: n Pylades citb4- ultís€ egregijs certamínibus elatos pra(eferebant. hís comm racdas. dem cítharoedum cecíniífe Timo hei Perfas,hoc modo exoríum: d lecus bic quefiuit nobile Graijs. MEO t utem poeta cum canora cógruente voce oculos ex omni partethev: tríconi ectosin Phílopoemenem fui(Te,ac plaufum e edítum lztífsimt& à Graecís, ,quiv ete i líot pe concipíeb: int, ad íllosanímo Spes ime accedebantfíducía. Inpr^ B( equi noue llíconfuetum fefforem qua erunt, alíum fi vehanttr- à erocíunt:íta exercitus Ach zorum detjcíebatalío duceanímum,atque i d : ntum, ilíco erat ex fídentía erectus, agilísi ít formidabilis bo din tuerínon poffe: fe ed& Pul bue rs& non Íe fhibus.| dida Macedonumrex Philíppus, ratus fublat 0 1 dío Phi ilopceme erü ipfc im relpeéturos,n Ite A& trucídarent. A de etectís ínfis dijs plane fla; zrauít ínuíd do it Boeotrj Megaram ol bfidentes,.cüm fperarent!(e iamían re p pente allato rumore Phil opoemenem fuppeti: iS obfefsís à tís íam erantadmotz relíctís, fugae confuluerunt^ ic s mejoran us fe xcundus nM. thanids um fuít, 3 C ret Mel let js nonpo uit L epus p. m enis quía re lc op do erem enerenthoftes,ípfe fi js cíuibus; quí nullam mon A bantui fe ftatuítfubuenire fuis comitatu , 1 l ^ 1 Philopoemenes. 221 panturlegem velplebifcitum, fed quafifemper ex natura prxícrípto imperantem funt fecuti eum, quí effet praeftantífsímus. Vt hunc INabídi nunciatum eftín propínquo efle, nonremanífit íllíc, quamuís caftra ín oppido haberet; fed fubduxit feperauerfam porum, agmend raptim abegiít: praeclare fecum agiratus,fi elaberetur, Et quídem elapfus di:ceterum erepta fuít Meflene, Hactenus commendatur Philopeemenes, Atfecundaín Cretam profectío eíus accerfentibus Gortyntjs, ut armís lacefsítíeo duce vterentur, Culpata eft: quod flagrante belló patría fua à Nabíde íllato abícefsi(Tet ipfe,velbeL limetu,vel intempeftíua ad alíos ambítione. Licetíd tem porísbello tam acri premeren uir Megalopolitaní,vt murís ínclufi deuaftato agro confererent vías frugibus,& hoftes jo caftraprope ín ipfis locafIent portís. Hícautem ea tempeftatebellígerans cum Cretenibus& duct agens inregíone tranfmarína,anfam praebuit íniquís calumníandife, quafi bellum domeftícum fubterfugeret. Nonnulli dicebantalijs deíiígnatís Achzeorü prae» toribus, quía effet fineámperío Philopoemenes, orantibus Gortynijs ocíum fuum con» life eum ad exercitum ducendum, Neque ením ferebat ocíum, fed imperatoríam& bellicam vírtutem volebat, ficut magnum negocium, perpetuó ín manibus habere& AAlNElVVLX. 52 T vx j verfare,. Cui confonatíd quodaliquando derege Ptolemzo díxit.fiquídem cám eui j,: 51.*: Ls quídam terrent laudibus, quod€ exercítum quotídíe probe exerceret,& ipfeprobe& (edulà ín armís fubígeret corpus fuum: Atquí quísregem, inquit, hoc ztatiís fufpícía nonopus edentem,fed medítantemz Hacigíturde caufa infenfi Megalopolítaní& fe yo rati prodítos, ínftítuerunt ei exilium irrogare. cuírei obftíterunttamen Achzí, ducem [lfiones eflent derepub. ne damnaretur, intercefsít. Inde cíuibus Philopcemenes fafti. dícusperpulítmulta finitima caftellaad defectionem:fugeerens vt allegarent, non fuit mittentes Megalopolítanís Aríftzenetum: quí, quamuís cum Philopcemene cí dí(fe: i [cabínítio fe cenfos nec illis contríbutos. Quibus hocobtendentíbus aperte eft patrocinatus, eamty cíuítatem ín concilio Achaeorum prefsít. V erüm hzec funt poft ínfecuta. In Creta partes fecutus Giortyníorum bellum non vt Pelopponnefius& Arcas fi mplí ciergefsít& generofe:fed mores índuens Creticos,eorumqrin ipfos technís,dolís, fur. tis,&ínfidtjs vtens breui pueros oftendit íllos effe, quífatuas& ínanesaduerfus veram belliperítíam fallacías contechnarentur, Ob hzccelebrís& inclytus exrebusibíge^ jo ltisreuerfus ín Peloponnefum Philippi offendítà Títo Quíntío deuíctum, preffumá Adiorum& Romanorum armís Nabídem.In quem dux ílícó defignatus,cüm praelío naulíaleam íaceret,ín ídem ac Epamínódas vifus eft ímpegife,magnamtg ex eo,quod minus profpere marí decertaffet,vírtutís& exíftímationis fuz fecifTe acturam.| Caeterim Epamínondam quídem referunt, g nollet cíuíbus fuis guítum prebere commodi^ tatum marítímarum,ne pro ftatarijs milítíbus, vt apud Platone eft;ímprudenti(ibi nautc euaderet& vítiofi,vltro reinfecta ex Afia X infulis domumrepetíffe, Philopoeme 1 nes vero fcientíam terreftrem(ibiratus fufficere,velín pelago ad rembene gerenda, didi dtquantum momentíad vírtutem et quantü ín omnía adferat ponderís exercítatío me diatís.non modo ením Marte nauali ob ímperítíam fuccubuít:verüm etíam nauem ve» io terem illam quídem fed celebrem,poftannos quadragínta deduxít& compleuít. Quae amm onusnon ferret, adducti cíues ín perículum fuere. Obhoc vbíanimaduertít ho» flesipfius contemptu, quafi ín totü ex marí refugiflet, Gythíon ínfolenter obfidere,con^ fefím egítín no expectantes X víctoríafolutos claílem: ac nocte excenfione facta ígné admouiít,eog; tentoríjs íníecto caftra illorum incen dít,multosg;peremit. Paucis poft diebus, cüm ex ítinere eum INabis fubitó ínanguftijs deprehendiffet, trepídatíonemq; íniecíffet Achaeís, nullaratíone ex locís difficilibus& hofti opportunís explícare falute letatís poffe:paulífp errefiftes,vtlocí naturam círcumípexit, artem acíeíínftruendz effe ottendítín remílítaríprímam. Itag: conuerfo paululum agmíne fuo& ad rem prafen, temverfato,fedate& nullo negocio exemit perplexitate fuís,atq; ímprefsionefacta hojo Itesin effufam fugamauertít, Quos cüm nonad vrbem víderetfugam íntendentes,fed Peragrum alíum alíó delabentes( eratautem faltuofus,montofus,& equítatuí ob ríuos X lacunas íncomodus) cecínítreceptui,caftraq; luceadhuc metatus eft, Quía veró co^ Iectura profpíciebat hoftes ex fuga fingulos vel bínos per tenebras ín vrbem fefubduCuros,ínríuis& collibus vrbi vícínis frequentes Achzos cum eladijs condit: vbí coti gitplurímos INabídís milítes cadere. Quíppeno recipiebantfe confertím, fed vt quoíg; coglobauerat fuga, aufum more ín manus hoftiles delabentes círca vrbem capíebantur. Ob quz cüm á Graecis pertheatra exímijs celebraretur& ornaretur honoríbus,nóníhil Ü 3 Philoponenis fecunda in Cretam profedo reprebenfa, . Lad imperatori oci perpetuo vita. Philoportonis Gun. Philopcemenes fudit prelio Na bidem, tyvanna Lacederornio Tti. 222 Plutarchi Philopewenes T. Quinti obíiteroffendít gloríz auídá. volebatenim fupra homine Arcadévtconti B ofknditT.Qui- Romanus ab Achzís honorarí:& quítoti Girzcía,quaecüg Philippo& Macedoniby,: tium. feruíerat,uno edicto reftítuerat ín libertate,non parü fuperare fe eum beneficijsarbi, B! batur.Inde T. Quintius pacé cum INabide facít. Nabís aüt ínfidijsab Aetolis Circiiuen, Pbilopemenes tus occübit,"l'urbatísrebus Spartz, Philopoemenes arrepta occafione fuperuenít qg à Spartà adiigit exercitu:ac quibufdà inuítis,alis ín fententia fua adductis, cíuítaté fmpulít vt Corporife Acbets. A chzorü contríbueret. Quofacto mírü quantü quafiuít apud Achzos laudís, quod tante urbt amplitudinis€ potétíz ijs adíüxilTet, neg; ením leue erat parté fierí Achaig Lacedzmone. Cocilíauit etíá fibí optímates Lacedaemoníori, qui líbertatís fe íllá cu. Ítodé habíturos fperabant. Vnde Nabídis domü& bona venü dederunt:ex quibus co. acta uígínti€ centi talenta dono eí fuffragijs dare decreuerüt, atgp ad íd offerendi q Philopemenes legatosmifere,| Enímuero híc effulfitabftínentia eíus, quí non videbat tantü fedent liber ab auari- integerrímus, namq; prímüm nemo eum vírum füuftínebat Spartíatarum de eo capi fta. endo munere appellare: fed verentes detrectantesqg hofpítem eius nomínarunt Tímo, laum. Quivtvenít Megalopolim, ac conuíuio a Philopoemene exceptus grauítatem fermonís eius& vitz frugalítatem íntegritatemqy anímaduertít morum, ad quos haud, quaquam aditus propíor aut ínfidize à pecunía paterent: oppreffitmentíonem doni, ac praetextu aduentus fuí allegato alío domum eft regreffus. Iterum míffus níhilo plus egit, Tertía legatione vix tandem eíusrei mentionem inferens propenfum anímum Lavgitionssin declarauit eí cíuitatís. AtPhilopoemenes grato animo audítís mandatís perrexít ipfe; quos effundéde. Lacedzemonem,coníuluítq; eís nebonosamícos,quorum líceretvirtute fruí gratis, lar, gitíonibus inftítuerentlabefactare: fedíimprobos€ eos quí cíuitatem in concilio pie mant, redímerent€ corrumperent, ut munere delínití mínüs ipfis obflreperent. quip,: pe inimicis aít przeítare liberam vocem,quám amícís przecídere. Adeó fuí celfo aduce Í Philopoemtenis fis pecuníamanímo. Poft quam uero Lacedamonios de íntegro nouare res nuncíato uu -— o 4)—"— F-t«QU T 9 A-4405-— E LE (o fox 0(0 09 n) s 0M beneficia eg in- prator Achzorum Díophanes víndicare ín eos intendit, ill(auté armís motís Pelopon' trie v Late? pe(im folícirabar ftudebat mollire& fedare Phílopoemenes Diophanís bilé: tépusde demo 7. SUR poftulare,rege Antiocho& Romanís ín Grecía tátís exercitibus herétibuseo E i utanímum conuertat dux, neq; moueat domeflica, fed conníueat ín quibufdam pecc tís, dif: ímu'etig. Cuí cüm nó auícultaret Díophanes,fed Laconia vnd cum Quíntíoat;» SC. ma inferret, ac ftatím ipfam peterent vrbem: frendens Philopcemenes facínus mínímt| ciuile,neque vndequag oflícíorefpondens, verüm infigne tamen& infigni defignans anímo,íngreffus eft Lac edaemonem,pratorigg Achzorum& Romano contuli ipfe por Í » tas príuatus claufit,motus vrbanos compreffit,reduxitq; Lacedemonios,ficutínítiofue[ [- rant ín corpus Achaeorum. Infecutís temporibus íncuíans nefcío quid Philopoemenes t Lacedemoníos,exules pretor ínvrbem reduxít,octogínta Spartíatas occidit,utauthot f eít Polybius(vt veró tradidit Aríítocrates,quínquagínta fupra trecentos)muros demo[ litus eft, magna parte agrí mulctauit eos,eami attribuit Megalopolítanís. quícunque Q alfcrípti à tyrannísín cíuítatem Spartanam fuerant, exterminauit€ ín Achaiam abduxit omnes; extra tría millia, quos dícto nonaudientes& excedere abnuentes Lacedz^B oo mont fub hafta vendídit, Hinc quafi adillorum ludibrium ex ea pecunia edificauit Me| Pbilopemenes galopolí portícum. Quoauté magís índulgeret fuoín Lacedaemonios odío& íadignt Q diffoluit difcipli afHlictis infultaret,íimmani(simü factum& iníquifsimü círca íaftítuta íllius cíuítatís mo," nam Lycurgi lítus eft.Siquide L ycurgí inftítutíoné foluit& peruertít, compulit pueros& adultos, b quafi ex Lycurgílegib.nunquá moderatos fpiritus gefturíi effent, patría cü Achaícacó- lk mutare díí(cíplína. Qui cüid teporís calamitatü mole Philopoemení quafi neruos ciui» B— f tis prebuiflentíncídedos:fubact,cícuratí,& fracti fuerüt. Ceterüm alíquáto poft bene 6 ficío populi Romanirelíctis ínftítutís Achaícis príftína, quoad etus fiería tantís miferijs b & cladib.poterat,reduxerütatgpftabiliuerüt. Porro quo tepore bellá Romani ín Grz i cía cá Antíocbo gerebant,erat Philopoemenes príuatus. quí Antíiochü ípfum cürefidt* Iso 3 Chalcíde videretnuptijs& puellaritamorib. preter zetate fua implícatü,Syros aüit abígy vlla difciplína€ ímperío per vrbes palantes,ín luxuríaty effufos:afflictabat fe, qp ín prt f, ens nO foret praetor Achzorü,ferebatq inuídere fe íllà victoria R. omanís.Ego ením;itv: Philopeemenis/ quit,fi prztor eíTem,omneshos ín luftris cocidiíTem. Poftquá veró Romani debellato n aduerfus Romá. Antiocho ímpefius ín Girzcía íncubuerüt, víribustg cóplectebant concíonatoribusfe 3 mosconfilit.— fisvenditantibus Achaos, atq; íngés eorü potentía fecüdantib.vbíds dijs ínuale(cebat, T & proforíibus erat termínus, ín quem fortuna diu circüuolitanté tande oportebatcon/ ceaere Philopoemenes. PET «edere:boni gubernatorís modo aduerfus fluctus Phílopoemenes obnítens, quamuis partím permittere& indulgere temporibus cogebatur,ín plurímís obluctans tamen rc" E uiuhereeos,quídícendo& opibus pollerent,elaborabatad libertatem. Arífteneto ve» " 19 Megalopolitano,quí prepotens erat ín Acheis,fed Romanorum femper obferuans, i negante in cencilío faciendum efle,vt illís repugnarentaut offenderent, feruntaudíen, Íe temíd Philopoemenem magno cum anímí dolore tacuiffe: poftremo victum cum fto d macho appellaffe Ariftzenetum hifce verbís: Quíd properas mífer fatum Gracíze afpi^ : cre? Cum M, Attilíus conful Romanus, deuícto Antíocho poftularetab Achzeís vt F exulibus Lacedemoníorum redítum ín patríam permitterent, eandemque rem de ex - eS ulibus contenderet T. Quintius, reftítít Philopoemenes: non odío exulum, fed quo íd : fuymmunus& Acheorum,non TQ uíntfj vel populí Romani beneficium faceret: ac it poftea rator reftituítín patríam exules. adeo ínerat ei eníxa quadam aduerfus ímperíum preanímí celfitudíne concertatíonís& contentíoníslíbído. lamannum gerens y atatís feptuagefimum, A chzorum octauü praetor, fpem conceperat non modoillum fe i magifttatum traducturum quíete,verüm etíam vtrelíquam vítam ín ocío exígeret,per : negocía licítumfore. Vtenim morbívna cum corporís víribus emarceícunt, ítaín cíuí € E udbus Grecia fatífcente potentía elanguefcebat contentío.verüm enimuero tanquam $ athletam egregie certantem ínuída quaedam fortuna ad vítaz metam proftrauí.. Memo 1 rancenímín confefTu quopiam laudantíbus,qui aderant,quendam vt infienem ducem, COSS dixiffe Philopgemenem:Quomodo autem memorabilis ille fit vir,quí víuus ín hoftíum . venitpoteftatem?| Paucís poft diebus allatum eft Meffenium Dínocratem,homínem : cimpríuatím Phílopcemeni infenfum,tü alijs ob ímprobitaté& nequítía ínuífum, hínc í t Melfenen ab Achzis alienaffe,hínc vici velle, Coloníde vocat, occupare. Tenebatur É forte eatépeftate Argis Philopormenes febrí. quíad eum nuncít Megalopolímvno díe ) cotendít,ftadía amplíus quadríngeta:índe propere fuppetías venít cum equitib. Erat hí ciui nobilifsimi fed admodà fuuenes: beneuolétía aute ducti Philopoemenís& laudís ; ardore volütarrj eü fequebatur. Cum prouectí ppe Meffenen effent círca Euadrí tumulit,ín occurrente íllatí Dínocrate,auerterüteum.Sed cá quingetí 9 ín ftatíone agri Me(/ feniorü erat, fubito fuperuenirétad quorü cofpectü etía quíante terga verterant, recol» PP ligerentfe per colles:Philopoemenes ne circumueniretur veritus, fimul parcens equití» busperloca impedíta recípiebat fe,claudebatt ipfe extremü agme. Subínde ínfefto equoínhoftes ínuehebatur,ídtg vnit agebat eos vt ín fe retraheret,verüm trepidabant illi | ía ci íncurrere:clamoríbus auté procul&€ círcuncurfitationib.ínceffebant. Quí dum fe^ píus illori ueni caufa abfcedit à fuís,& fingulos dímittítín tuti, imprudes folü fe ín. | terfrequétes cofpícitrelíctá hoftes.nec cogredi cit eo tame eft vllus aufus:fed cüm emi» | nus tanti peteretur,ad loca cofragofa abruptady adactus egre valebat tractare, lacera batequum. Agilís quide erat eí ab exercítatíone fenectus,neq quícquaad fe eripíiendü oficiebat:fed tunc corpore hínc ex morbo affecto, hincex ítínere languefcente grauem Ktorpefcentemíam equus prolapfus ín terram effudit. Capite ad duri cafum afflicto,ía qo cuit diufine voce:vnde hoftes mortuum rati, vertere corpus& Ífpolíare agatrediebatur. | Tandem cüm caputattolleret,atqs oculos aperítet, confertí fuperfufi manibus poft tet gum ílligatís abduxerunt eum,nec vllo ludibríj vel contumelíz genere abftínueruntín virum,quínunquam neperfomníum quidem eum cafum expeciaffet à Dínocrate, Vi. bana multítudo mírum ín modum eo nuncio elataad portas concurrit. V tattractá Phí. lopeemenem contra gloríamfactag;& victorías priftinas confpexere,miferati pleríque funt: atgj eius vícem dolentes etíam illachrymabantur, humananxg fortunam vt fallace & inanem eleuabant. Itàqueleuis fermo per plerosq; commeauit, príorü meríitorü& lí^ bertatís,quam tyranno eíecto Nabíde ipfis reddiderat,conferuandam memoríam.Pauderant;quíín Dínocratís gratíam excruciatum cenferentnecádum, vt grauem hoftem ? Mo 3 ím placabílem,ipfiá Dínocratí,d quoludibrio habítus& captus effet,fi euolaffet for, midabiliorem, Tandem deportauerunt eum ín cameram fübterraneam quem The. "rum vocant, aerís lucísq; externa expertem: nec habet ea fores ,fed íngentí claudiz Ms ! 1 urfaxo machína fuperímpofito. Illuc demííIo eo faxum obuoluerunt,& locum ftatíole armata circumquaque cínxerunt.Interea Acbeorum equítes, cum ex fuga fefe colle S'ient,vt nufquam comparuit Philopoemenes,fed mortuum apparuít effe:díu fubftíterunt ínclamantes eum, ferentesqQg ínterfe mutuó fermonem, turpem efle& índignam "iam íncolumítatem,quí hoftibus ducem fuum vitam ipforum caufa profjcíentem pro» € 4 Plutarchus ez bic ey infrábaz bet. Manium, quod forte pre nomen eft. Sufbi cor autem légers dum M. Acilius Glabrio, vt cft apud Liuium li. 36.€7 Plutar.ig T. Flaminio, Pbiloparntenig dictum inuidiz, 1 Coroneitü dicit Liu. Philopaemenis expeditio cotrá Dinocratem, Pbilopormenes capuur, Philopoenenis carcer, 224. Plutarchi didiffent, Hincprogredientes fimul& anxié perferutantes,veniffe eum ín hoftirmpy, teftatem íntellexerunt:idqg per cíuítates Achaícas renuncíauerunt. A chzeí cladem eam Phiobomes POn medíocrem aftímantes,repofcere eum per legatos à Meffenijs ftatuerunt, fimulg Papeete parabantfe abbellum. Duminhís illifunt occupati, Dínocrates tempus potifsimum dopo: Philopormeni falutare verítus, confilía ftatuensanteuertere Achaorum,prímíste, nebris,vbí digrefTà eft plebs Mefleníorum, aperto carcere íntromíítt ad eum carnífic pracepítq vt venenum íllí porrígeret, neq; abícederet quoufque íd exhaufiffec. liletum forte decumbebat ín lacernula:no fomno ftratus,fed moerore€ anímí motu oppreffus, Anímaduerfolumíne& homíne quí cum virulento poculo íuxtaafsiftebat, egre obin. firmítatem fe collígens erexítfead fedendum, acceptog poculo rogauít homíneni,«. quid de equítíbus precipue de Lycorta accepíffet. Quo refpondente maximam partem Philopemenis: faluam effe:annuítcapíte,placidegg intuitus eum, Bene habet, ínquit, quód non vade, extremavox. quaque fuerímus ínfelíces. Nulloalío verbo vel voce miffa ebibit poculum, atqueite rumreclínauít fe.nec multum negocij przbuítveneno,fed confeftím eft ob imb ecillit, temextínctus.. Vtígiturad Achaeos de interitu eiusallatum eft, hínc cíuítates íllorum publícus luctus& moeror occupauít,híncíuuentus cum primoribus fenatus conueníts Megalopolím,nulla víndícte admiíIa mora,atque electo Lycorta duce fines Mefleníos ínuadunt,cosq fcedant: donecíllí confenfionerecipiunt Achzos. Dínocrates fibíipfe manus occupat afferre: czeterí quotquot necandum Philopoemenem cenífuerant, con. Tuflinus lib.i Pphilopoemenis necem vleifcut tur Acbei. fci(cunt fibímetipíi mortem:quí torquendum,hos íníuríarum nomíne víncít L vcortas, Corpus eíus combufferunt,&€ reliquijs ín vrnam condítís domá repetíerunt:no íncom. Pbilopoeienis pofito autíncondíto agmíne, fed pompam quandam cum exequijs tríumphalem mi fanus. Ícuere. Víderes ením coronísredimitos, víderes eofdem quoque lachrymantes, víde res cathenatos trahíhoftes: ípfam vrnam prz víttarum& coronarum numero confpe, ctui penéademptam,quam pratorís Achzorum filius Polybíus ferebat príncípibus A. Polibiu bici. chaeorum cínctus. Milítes ipfiarmati equís fpeciofe inftratís fequebantur, non vti le cft Africani! to ín lucto moeftí,necvictoriaouantes. Exoppidís& caftellís ín vía pofitís obuíam«dfiunioris prect-.£i debantur quafiab expedítíionereducem amplectentes:vrnam( contrectabantjtg ptor e biffori- ej profequebantur Megalopolím. Vtvero fenes fuerunt cüimulieríbus& pueris com míxtí,ibí comploratío per totum exercitum incefsít cíuíttatem,que illum defiderabat,X eum cafum ferebat prauiter:vnà cum eo príncípatum rata feinter Achzos amifi(fe,[tai lehonorífico,vt par erat,funere eft elatus,& iuxta monumentum Meffeníorum captíuí funtlapídibuscoopertí. Cuius cum multz ftatuze,magníq extarent honores quosc Philopemenis uitates ei decreuerunt, Romanus quiífpíam ín naufragío illo Corínthíaco Graecía tolle ftue. re cunctosaggreffus eft,& ipfum perfequí: accufans tanquam adhucvíuum Romanis hoftem& infeftum fuiffe.Ibi oratíonibus habitís,cüm Polybius refelliffet(ycophátem, non fuftínuít neg Mommíus neq; legati abolere clari víríhonores,quamuís ín non par cis fuífTec T. Quíntío& M. Attílío aduerfarus:verüm a commodo virtutem illí vírí at Comnodietbo honeftum meo íudícío ab vtilíitaterecteatq; ordíne difcreuerunt:putauerunt( commo nei difcrimen, dantibus przzmíum& gratíam ab íllís,ad quosbeneficentía peruenít, bonís víris hono rem ábonís femper deberi, Hactenus de Phílopoemene, L1 T.Quintius Flaminius. wssES vIC Quemoppohimus, T. Quiíntij Flamínij facíem,fi quaeras, vi deaslícet ex ftatua zerea,qua pofita Romz eft íuxta magnum Apdlínem Carthagíneaduectum contra circum maxímum, Grecis infci ESI ptalíterís. Anímo fuiffe eum feruido ferunt& ad iram& benciv pe centíam: verum nonzque,fed in puniendo facilem nec pertínacem i! 31 contra ínbenefacíendo coftante:atq; eorü,apud quos beneficíacol - 3i locauerat;amícü& cupídü non aliter ac fi bene de fe meriti effent"t tescharífsímas amplexi effe merítis fuís obftrictos& fouiffe.Caeterüm cüm efTet impri mís ambítíofus,olorízq; cupídítate fumma duceretur, ftudebat praeftatifsima quaq& Quintij prütta maxímaipfeobire: gratíoresqy habebat eos,q operà fuà quarerét, d quí praeftaret(ibizy milia. hos velut ad gloría aduerfaríos,illos vírtutís fegete exiftímaret. Di(cíplína militari ínlt tutus ea eft tempeftate càm multa populus Romanus& grauía bella gereret, ac prim? 10x Quintij morcs, Fé, P, tn, E Et Pr» rr et A 0£|S VM P PI. CUL - 5 eH iu e. d T. Quintius Flaminius. ài inox ftipendijs adolefcentes artes dífcerentímperatorías. Prímüm fub Marcello con» (idletribunus mílítum fuít bello Puníco fecundo. Quií cüm círcumuentus ínfidijs cecídif1 1 »rreoionís 1 arentínz atque« etíam ferent cüm effetreceptü, pra xfectusita fe íbi gefregie it,vt no n mínorem íuftítiz, qu: am fcientz rei milítarís mereretur] laudem. Quareínd duo Opp Y nol onís deducendiís, IN Rm Fen; Coffam eft tríumuírcreatus. ldeíanímum deditvt t tranfcenfís EOM pr e: quibus íuuenes documentum uide confueuerant, ttíbunatu plebís,praetura,zedilitate ad confulatum amm ten um et: defcendítgg ín campum ftudijs harum coloníarum fuccínctus. Comítía tribuní plebís Fuluius& i Manlius mpediebant:: demonflrantes mali rem exemplií effe, quod íuuenís nondum I reipub. quafi prín nisfacuisScmyftcciis rmitiatus ad(v mmum honorem contra leges perrumperet.Id fenatus populíatbítrío perm ifi, P opulus confulem nondum tríoit nos natum addíto collega Sexto Aelío creauit. Sortíturínde bellum aduei rfus Phi pu: m& Macedonas, Acfelícítate quadam populí Romaní ín eum illa delat ta resatq illi ifuerunt homínes: quí non tam domandi bello€ víà duce quàm comitate& hu nitate erant a líciendí. P hilippoen ím firmam lenti um quídem yadcenami ina abund :dítabat Macedonía:neruí vero tractum habíturibelli,pr íum,refugium, or» supe pholsagis opesctanc Grae gain jiita à Philippo efle ntretractí, bel, acedonícum non erat vno pralío decretum. Qiuía veró Girzecís pa rum ad íd tem terceí erat cum Ro nanís, fed co nfuetudo tum primiim Í IS gerendís con; onita WaES le SEE extetnoin ap erío com muta mac cm vicio ous efus geftís el licebunt, Porró accipiens| ntefeprouincíam Macedoníam obtít erant, Sulpitíur n& P lulium qu oníam profecti, X bellum CHOR MM RE egníus, dum devijs& tione cu m hdipbe velítantur& digladíantur, tempus ES aem non llf, poftquam ín vrbanís honoríbus& actionibus annü tríuíffent,feríus profecti ín prouín^ amfoerin ítem fibifaciendum,vt honoribus& negocijs vrbanís confü m m magiftratus f fuív'numínfuperl lucrifacei'etannum, al Iter ín magiftrat ge inbell ogerendo cónfimens fe dfemelaueretínbellon auíter magiftrati Sese anos honores easq; prarogatíuas dímilit, pol oftulatocy à fe jatuvt Lucínut fisprafectum ducerefecumlíceret legit ex illís, quí duce Scíg ípíone C wieii i As& ipfum ín Africa(uperat uerant Annibalem,quorum corpora& e e vigerent,voluntaríos tría millía, quafi mucronem bellí. quíbufcum in Epírum f] ETE ifm ifit. luliumínde cum exercítu phano complures íam die So iS amnís,illasqy fauces ínfidentí caftra oppofuiffe fi fcndit.Moxac ccepto exercítuac Iulío dímílTo íi uí ES editanon minus quám illa ad T'empe: verdi tiditate,receffuum& pratorum gratía caret. IS Í E ic montes;quivnam ín conu allem coeunt maxímam&Cd, D1* rapidítate Peneumreferens.Hícradíces monti X przerup tus ín rípa excifa eft. ter eft autei & patum fit, ,planéiínuíum.1 Erantquiíc i ntium Der IDE £7 allai licircuitu& expedíto ínfifterent:fe d tímens ílle,(ià marí longi: rlia& peneínculta, certamen rege detreci nte, ne ínopía prem item ínfecta ad mare ferecipere vt dec: latuít víper montíum íu givíamaperire,— Quía vero montes Phílí inlatera R. omanorum íngerebatur ía ine vulneribus v Heinque x caedi jb appareret, adierunt con dameffeab hoftibus pra in fummos vertíces vt lon Chatopum Machatam la oceul ito metu Philíppí a I tuormillibus pedítum terdíu da EU qi Heciful I faciebant, Diímíísís hííce Ocís: no s díes milites: La Quintij ez Romanorum mode Yatio in Grecos, Pbilippi Macedonis fuga. pyrrbi de Romanis copijs,di aum. Quintius adiun git Tbebanos Romanis, Attali vegis mors,de qua v4 rie Liu.€7 Iuftin.lib.ss Quintij e» Pbilippicopiz. 226 Plutarchi lacefsiuít hoftem,| At quo díe fupra caput hoftium peruentutí erantilli, qui fuerant circummií(si ,tum vero omnes milítes tam grauís quàm leuís armatura admouct hof bus: actripartíto agmíne, qua vallís arctífsíma erat, ipfe fuper ríipam cohortes educit, Macedones míísilibus íllum petere, ille ínter rupes manus cum oburtjs conferere,| Hic cüm czterí duo globí certarent ínterfefcandere montes,€ afperís faxis prompte fuc, cederent,fol exortus eft& fumus non certus, fed ínftar montanz nebula proculaffu, gebat emícabat que: cuíus confpectus fallebat hoftes, quód occupato íam vertíceef fetillisatergo. Romaníambigentes ín ralio& labore fpemapplicabantad íd quod cupiebant, Vtvero íncreuítfumus, atque ín aere caligínem dans íngens ín fublímel;, tus eft,€ ignem efTe amicum apparuít: hífublato clamore gradum acríter íntulerunt,| hoftesqy redegerunt inlocorum afperríma: illí àtergo ex fummis cacumínibus clamo. rem reddíderunt, Tum ínfugam pracipítes effufi omnes funt: ínterfectí non plus duo millía. Impedierunt Romanos falebrz, quó mínus ínftarent fugientibus. Pec, nía, tentorijs,feruitijs que direptísfauces tenuerunt Romani: quí ea modeftía& abfli, nentía Epirum peragratunt, vt quanquam procul nauibus&€ mati recefsí(Tent, necfr. mentum menftruum accepi(Tent, nec facilis effet eíus comparatío, intactum relinque renttamen eum agrum,quí omníum rerum copía affluebat, INam vbí intellexit Philip, pum Quintíus fugz fimili tranfitu"T hefTalíam tranfcurrí(e, vbí homínes fedibus(uis exciueratín montes, oppída íncenderat, res quas ferre fecum homínes prz copíavd ponderenon poterant, milití concefferatín predam: Romanís íam quodammodo e; gíonís poffe(sione cedens, Quíntíus eníxe hortatus eft milites, vt ín tranfitu veluti íam dítíonís ac concefTx haberentratíonem. Huíus moderatíonís fuz breui poftfruái cepere, nam vt Theílalíam attígerunt, defecerunt ad eos vrbes.— Alij intra Thermo, pylas íncolentes Grzci,optabant& anímo geftienti defiderabant Quíntíum.— Achai renuncíato Philippo fcederefocíetatem contra eum cum Romanís decreuerunt, puntij pretís Aetolís,quamuís íumma opeíd temporis íuuarent Romanos, illorum vrbemrecípere€ cuftodíte cuperent, Quíntíum accíuerunt, atque ín eíus fidem& di tíonemfetradíderunt.| Pyrrhumaíunt, vt prímüm e fpecula Romaní exercitus eftor. dínes contemplatus,non barbaram dixí(Te videri fibi eam barbarorum aciem. Hísfo meladítus Quíntíus confimiles exprefsít voces. nam cum Macedones clamarentímpe y ratorem cum ínfefto barbarorum exercitu veníre armís omnía domantem& fubigev tem: fpfiínde,vt confpexerunt iuuenem vultu benígno,voce& fermone Grzco,acve ríamatorem honorís,mírifice ab eo capti funt: digreísiq ab eo ciuítates defiderio imple uerunt Quíntij,tanquam ducem nactaslibertatís. Atvbi cumPhilippo, quí ínclinar videbatur ad pacem, congreffus has conditiones dixit pacís& foederis, vt Giracoslibe ros dímítteretac praefidía deduceret, nec illereciperet eas: tum veró pro certifsímoh bueruntveladdícti Philippo,vtbellum ínferrent Macedonibus veniífe Romanos,non Gracís fed pro Grzcís. Ac relíquí quidem fuafponteadiunxeruntfeconfuli, Bow tíam pacate ingredíenti príncipes Thebani occurrerunt: rebus Philippi caufa Brachjl lelísftudebant. Quíntíum tamen quafi vtriufque partís amici falutauerunt, ac profecud honoríbus funt. Illebenígnéappellatos complexus paulatím procefsít, ac nuncrogan do& quzreado, nunc quedam narrádo tempus de induftría extraxít, dum copíásfus refocillauít ex ítínere. íta vnà ingrefIus vrbem cum Thebanis eft, non quo illi probat fed quod fatís magna militum manus eum comítaretur, non audebant prohibere, Cor ful índe,quafi vrbe non potiretur, affatus eos eft:(uadens vtín partes Romanorumdi Ícederent adíuuante Attalo& Thebanos incítante.Sed Attalus quidem,cüm praterz tatem,vt míhí quídem vídetur,maíore contentíone oratorem Quíntío praeftare vellet, & vertígíne quadá vel pítuíta effet ín media oratione correptus,collapfus eft:nec multis diebus poft ín Afi3 nauibus deuectus expirauit. Bceotíj cofunxerunt(e Romanis.Leg tís, quos Philippus Romi míttebat,adiunxit C) uíntíus fuos:qui agerét apud fenatum/i perfequendum bellum effet,vt imperium fibi prorogaretur: fin mínüs,pacem ipfevtda retPhílíppo.nam cüm fupra modum ambítíofus eífet, verebatur fi(ibi effet eo ín bcllo fucceffum,ne gloría eíus perpetrati fpolíaretur. Obtínuerüteíusamici vt nec Philippus, qua poftulabat,obtínerec,& eiprorogaretur prouíncía. Senatufconfulto acceptomv gnaípe mouítcontraregem ín T heflalíam, Habebat fub fignis fupra x xvi míllíami litum:quorum Aetoli fex millía peditum,equites trecentos dederant.Necmínoreserít Philippocopíz, Cümvtríaquefe mutuo peterenthoftes,& peruentum ad Sena 3 eliet, ít a N q g 10 gi til ni lt rui q U e ni ni 20 rc ei di at E 4o "e$0 T p ft fit ce Q fu u T. Quintius Flaminius. 217 t effet, vbi decernere ftatuerantacie: íd quod fieri folet, non perculít duces híncinde hoflium aduentus, fed magís íncítati fueruntalacrítate€ ardore Romani, fi Macedonas; i quorum erat Alexádrí caufa nobile apud ípfos vírtutís& potentiae nomen, fuperaffent: Z Macedones uero,fi fregiflent Romanos,quos Perfis preftantiores ducebant; claríorem ; fperabant Alexandro fe Philippum reddíturos,| Quintíus mílítes hortatus eft;vt fefor^ , tes& ftrenuos preeberent,ín pulcherrímo theatro Graecíze cum przeftantifsímís certatu rosaduerfarjs, Philippus cafuan vergente artículo,przcipítantía imprudens fepulchrü quodforte extra caftra excelfum erat,confcendit:vndealloquí milites, vt fieri ante pugnam folet, X adhortarí ínftítít Illis ex eo omíneictís perculfus rex abftinuít eo díe pu d$ cn. Poftero díevbídiluxit,ex humida& pluuíofa noctein nebulam nubibus verten "kd i tibus,omnis denfa calígíne obtectus eft campus, fpiíIusq; ex fummiís montibus aérbí, ; nisinteríectam caftrís planícíem mox adueníente díe occupauít,quí ademit confpectis, d Inque emífsí vtrinque certíad fpeculandum& ínfidías locandas, cm breui fpacío oc: curriffent ínter fejad Cynofcephalas, quas appellant, manus conferuerunt. Suntfre- MC quentiumillze collium contíguorum turbínata faftígía, ex figurz fimilitudíne ita díctze: 4 Cüm eflet nimírum ín locís faltuofís varía pugna, ac nunchi nunc íllí fugerent velínftad rentfubmíferunt vtrínque ex caftrís auxilía laborantibus& cedentibus: mox coelo fere $ no,cüm cuncta fub oculís effent,omnibus víríbus concurrerunt. Premebat dextero cori nuPhilippus Romanos,quod exlocís declíuíbus totam phalange ímmiítteret: nec* fe' MERO rebant velfortífsími grauem confertamq:& íntentís horrentem haftís fronte,necacrem t MOS ciusimprefsíonem. Inlzuum cornu, cümíd ob tumulorum anfractus díuelleretur& i ML difiraheretur,omitfo eo quod cedebat, ad alterum propere Quintíus decurrens íntulíc , acríterfigna:quoloco coíre Macedonas ín ftruem& denfare ín profundum acie, quod i apudillos firmamentum eft exercítus,loca ínzequalía& confragofaimpediebant. Vbí ' WOO veo cumviro vír congreffurus erat,ímpulfu fefe mutuó premebát grauí& ínhabilí. A, nímalíenim phalanx íntolerabilium vírium fimilis eft, dum vno corpore cohzret,atque ' WO vnoordíne denfatas retínet haftas:qualaxata etíam fingulí mílítes cóm ob modumar: matus,tum quód vníuerfi potíus mutuís fimul partibus, quàm per fe valeant, vím amít^ , wuntíuam. KHiísinfugam effufis pars fugientes ínfectantur: pars à latere incurrentes íi E39 Macedonas, quí adhuc pugnabant, czedunt eos.Ita& quí vineebanr, ilícó fluctuauerüt ' S Xinfugamfeabiectis armís effuderunt.| Cecíderunteo pralío non mínusocto millia, , captíad quinque míllía. V t Philíppus elaberetur, Aetolí fueruntín caufa: quí dum Rot manihoftes confectantur fugientes, caftra exhauferunt& dírípuerunt, nec quícquamiil : lisreuerfisrelíiqui fecere. Hínc conuicía prímum exorta& contentíopnes ínuícem: índe : Quíntíum m agis ac magís offenderuntvendícando fibí victoríam& fama occupando , Grzcos,vnde poetae& populares,quí res hafce celebrarent,fcribebant& canebàtprío» 1 15 Aetolos, Pre czeterís hoc celebre fuít epígramma: , His indefleti campis fine honore acemus ie Tbeffalie, proh ter millia cafa decem, 1"Aetoli domiti turmis fimul atq, Latinis, $ Quos Titus lata duxerat Italia, : Invens Aematbis clades. tu midusq, Philippi / Spiritus, yt cerui profu git illeleues. , Hac carmina condíditín Philippi contumelíam numerum cefortrm affíngéns Alczirs: que cüm pafsím íactarentur& à multís, T. Quiíntíum quàm Phílíppum plus mordebát, icením Alceeum víci(sím rodens íllís verfibus comparauit hofce: 1 Quam tuin monte crucem nudatam fronde"viator uu x Con[bicis, Alcso fieitur aeria. : Títum veró haud medíocríter exacerbauerunt decus apud Grécos quaerentem. Qua ) propter quod reftabat agendum, A etolís omíísís folus tranfigebat. quod íllís faciebat ; itomachum., Accüm fupplíceslegatos ad pacífícandum a Macedone veníentes admí. í litiet.ili pafsimper vrbes pacem clamabant vendi Phílippo:cüm excíndereradicítüs li, ceretbellum,& coculcare regnum,à quo prímo fuifTet Girzcía feruítutís iugo oppreffa. : Que Aetolí cüm faceret, Gc folícítarent Íocíos:ipfead pace petendam veníens Philíppus | EC fuiluliteam fufpicionem,dum infide T Quinti]& populi Romani omníafua permíttít, , Ergo Orné teyret Pbi lippum. Cynofcepbal.e; locus, lipporege M4 * Legendó to,ferel ftrum o rum cornu 2rauem,&c. Pbalanx, quid Alcei poete in Philippum epi» gramma. Quinti ez Áctoig Quintius dat Pbilippo pace. Annibal apud ' Antiochum. Conpedes Gre cae Lin.lib.z.dec. 4. Quintius libertatem reftituit Gr.ecis, | libmia Liu, Ne m.e4 vocat, lib, 3.dec.4. Auesdelapfe ex vocis impetu.de bis Val. Max.libro 4.cap.8 Grecorum ünperatores, quai les, 28 Plutarchi Ereo finem Quintius bello impofuit,& regnum Macedoniz ei relíquit: imperauit, y Grazcía abftíneret,mille talentum folueret,naues omnes praeter decem traderet, Altaj T filium eius Quíntíus Demetríum accepít obfidem,eumq; Romam mifit. V fus optim:: Quintíus eft tempore, occupauítqíínfequentía. Quippe Anníbal Poenus vír populy js Romano infeftifsimus,& exulíam tunc eratad Antiochum regem profectus, fímul, E batdy eum vtfortunam profequeretur fuam, cuíus íam perfe potentía fecundo curfive B retur: cüm velfua fponteílleob facta perpetrata magnifica, ex quibus Magni cogno, d men accepítorbís terrz ímperío adijceret oculos,& maxíme ín Romanos accíngeret n fe. Quod ni profpicíens prudenter Quíntíus ad pacem inclínaffet, fed Macedonicum ni arma Antíochíiín Gracía occupaffentbellum,atqy ex communibus ambo caufis in Ro, MES, i manos maxiímí íllíus memoríz X pollentifsimi reges cofpirafTent,certamína eam den. S tegro& perícula circumftetilfent quàm cum Anníbalehaudleuiora. Nunc Quinti s ínterpofita opportune hífcebellís pace,& ante commifsionem ínftantís dírempto prz, X fentí,huíus nouífsímam,illius fpem praecidít prímam.Quía vero decem legatís,quosad i Quintíum míferat fenatus,placebat vt czeterís Girzecís redderetur libertas, Corínthoau d tem, Chalcídi,& Demetríadí caufa bellí Antiochíci ímponeretur praefidíum: íbi crimi, é níbus fplendídí Aetoli cíuítates fplendído colore concítabant: a Quíntío poftulantesv" compedes dií(folueret Grzcíz( nam íta antedictas vrbes nomínare Philíppusfolebo) B di & Gracos ínterrogabant:Ideo ne,quía ponderofiorem haberent, fed polítioremfup. MES(, riore praefentem cathenam,exultarent,& Quíntium vtbeneficum fufpicerent, quod po MES, díbus exemptam Grzeciam ex collo vínxíffet? Quz ínique Quíntíus€ índígne ferens,(i euícíttandem precibus apud confilíum,vt prafidía ex his quoq cíuítatibus deducere(i tur,quo beneficium fuum haberent Grzcífyncerum.| Igitur Ifthmiorum ludicro con. el federatfrequentía mortalium ín ftadío ad gymnícum certamen fpectandum: quód ce pl empta tandem bello Girzcía oblibertatís pem,firmam certe pacem feftum agítaret. lb filentío tuba conuentui índícto,progrefTus ín medíii przco pronuncíauit: Senatus Ro manus& T. Quíntíus ímperator procoful, Philippo Macedonibusqg deuictís fineprafidijs,liberos,ímmunes,fuislegibus efe iubet Corínthíos, Locros, Phocenfes, Eubai, Achzos,Phthíoras,Magnetas, Theffalos,Perrhoebos.— Id prímüm neque planéom nesneque dare exaudierant:fed ínzequalí& turbído ín theatro murmure mírabundia Meo teralterum ínterrogabant;acrepeti petebant prconem. V tíilentío iterum facto prac fublata voce altíds ad confeffum clamauít,ac pertínuitad omnes preconíum:ímmeníu D ex gaudiío edítus à populo clamorad mare vfgp pertínuit, cofurrexit confeffus, nemoi, M tentusludícro fuít,omnes maturauerunt exílíre, dexteram contingere,& appellare Grz cízeferuatorem& propugnatorem. Quod autem de exuperante& grandí vocecon memoratur,tuncfuít confpectum:coruí ením forte fuperuolítàtes delapfi funt ín fladió, In caufa eft díuifura aerís:cüm ením multa& elata vox mittítur,díuulfus ab ea non fuf netvolucres,fedlapfum efficir ficut euenítperloca vacua euntíbus.nifi(ane íctu potíus, It. veluttelo traíectze decídunt& emoríuntur. Poteft etíam turbo effe ín aere, quafi vortic" ín pelago rurfusty ímpetü fluctuatíone ex víolentíaaccipiente, At Quintius nifi quim M,(. celerríme ludís dími(sís ímpetum multitudinis& íncuríum prauídens deflexiffetvile ME ,. batur ín perículum venturus.adeo frequentes fímul& vndique eí fe círcamfuder(it. Vt pi plaufibus circa Quíntij tabernaculum defatigatífunt:nocte íam demum, fi quos confpí L cerent velamícos vel hofpites,hos falutantes& complectentes conuerterunt fe ínter ol ad conuíuía€ pocula. Ibí magis etíam haud dubíe ín gaudíum effufis fubijt reputare ü conferre de Girecía,quám multa bella libertatís caufa gefsiflet,neqs firmiorem effetviv Ü quam vellztíorem aífecuta,quámab alijs cum fuit defenfa,& pene fine fanguine lv ali ciu pulcherrímumtulít€ optatífsimum przmíum. Quípperara erát vírtütís inter mor üa tales& prudentíz exempla:fed raríísíma ínteralíos bonos,íuftí.(iquidem A gefilaiLy b; fandri, Nície, Alcibíadesq bella egregie tractare,víctoríasqy bello confequi,cüm impe MAS: c; rarent, nouerant: vtí ad gloríofam hominum falutem, honeftatemdq laureís non nout V rant. Atvbià Marathonío Marte€ pugnanauali Salamínía,a Platzeís Thermopylisg e & rebusad Thermodontem atque círca Cyprum Címonís geftís difcefferís, omnibus ei pralijs Graecíaaduerfus femetípfam decertauít ad feruítutem, omnecp eíus trophaum fic ad fuam excitatum calamítatem& probrum eft,quz pene fuít ducü improbítate& amv Cu bitíone proftrata. Alienigenz vero, qui paruas fcíntillas& exiguaantiquae propinqu^ to tatís cum ijs víncula habere videbantur, à quibus vel verbís vel confilio aliquid exttill rit ía vt VIC T. Quintius Flaminius. 239 in Grecíam benefici mírum effet:hí maxímís perículís& laboribus Graecíam grauibus foluerunt domínís& tyrannís,atq; ínlibertatem reftítuerunt, Haec tum fubíbant Greco mmanimos. Facta autemfuerunt przconijs confentanea. Paríter ením mifit QuíniusLentulumín Afiam ad Ber gyllas liberandas,* Títíllium ín Tw. acíam ad deducen,* Liu. habet, daexillisoppídís& ínfulís Philippi praefidía.P. lulius ad Antiod mmnauígauit acturus Thernuncumíllo de Girzecís quí ei parebantliberandis. Ipfe profectus CI papi Quintius:ín» Quintij in Gre demarí vectus Magnefiam przfidía emifitpopulísqyrempub.reddidí. Agonothetes FERAE ht gis Nemeorumc creatus, ludícrum optímé dígefsít,ac Grrzecís illic terum vocepraco P!14da rudis. nispronunciauitlibertatem: vrbesqp peragrans egregía difciplina, magna íuftítía, con. Io cordíaq;& amícítía eas ínterfe conglutinauit, componens feditiones, exules reducens: atgouans qaSd Graecos ínter fe concilíaret beneuolentía, nonmínis quam quód domallet Macedonas, vt míniímum íam ducerentillí eíus beneficiorum líbertatís munus, Xenocratem Phílofophum,cüm Lycurgus orator eum à publícanís, à quíbus ducebaturad carcetem caufa peníionís quam pendebant ínquilíné, exemíffet,atqy illos quí eum duxerant accerftut(Tet ínturíarum, fama eft liberís occurrentem Lycurgí díxifTe:Egregía profcto puerí gratíam patrí veftro refero ,quódomnes eum ob eíusín meb eneficium commendent. Qu íntío vero& Romanís ob eorum ín Cirzcos meríta noadlaudes mo dorelata gratía,fed ad fidem etíam apud omnes mortales& ímperíit eft merító progref^ fa, Neque ením accipiebantur modo ímperatores eorum, fed X accerfentes& euocanz 1o tesíllos fidei fe commíttebanteorum:neqj populí folàm& cíuítates ,fed& reges quoqueab alíjs violatíregíbus,decurrebantad íllorum praefidíum. vndebrceui fortaffe non (ine diuina opeomnía ijs par uere, AtQuíntíus plurímüm ípfe ob liberatam Girecíam glori an us eft, nam cüm Delphis clypeos argenteos€ fcutum fuum dedícaret, ínfciipit js: Dicite Io id as esl equitare Yoluptas Voce Iouis foboles, dicite Tindaride Io, Lacedemonij veges;nam munera dextra Vobis[umma Titus pr eltit Aeneades: T Nam libertatem veparaut GY* Moenum, Tiistetyrannorum quatulit anté usum. Donum etíam A pollíni coronam auream tulít cum hac ínfcriptione: Hancti bifulsentem dedit auro ,Phebe,coronam, Diunum cupiens condecorare caput, "Aeneadum du£tor magnus: fed Apoll o vicifim Virtutis trib: pus tudecus alme Tito. Iavibí Corínthíorum delatum eft,ídem vt ibibenefícium bís Grecís fit declaratum.Sí- Greciam libequidem Quíntíus Corínthi tunc,& memoríanoftra Nero iterum Corínthí Ifthmía ítem rat Nero. 4: celebrans Graecos liberos(iis legibus iufsít effe: ille,vt diximus per preconem:ípfe pro Quunius cur. trbunaliínforo concíonem ad populum habens. Caterüm ho cdíupoft. At Quíntíus pacem feceritcis pulcherrímum& íuftifsímum cum Nabid iesufericdtis bell teterrímo& ímmanífsímo«Pide Lacede Lacedzmoníorum tyranno,ín exitu Grreecíz fpem deftítuít. Cuíín manu cüm effet íllà mes pobterere, noluít: fed foedus cum eofecit,& Spartam indigna oppreffam feruitute reli"amo. quit:vel verítus,nefi bellum duceretur,alíus fucceffor Roma miflus gloríam fibíaufer^ pbilopamenis ret; velínuídía& aemulatíone Philopcemenís honorum. Quem, quía cümín omnibus gloria. alijs fitmmum ínter Girzcos ímperatorem,tum ob eíus exímía virtutis& confilij illo edí tabello opera paríter ac Quíntíum Achzi extollebant& decorabantin theatrís,torque bantillum:quí índígnam rem cenfebat,vt parí ín honoreac conful Romanus pro Girz » da pro opugnans, homo Arcas ,mínutorum X finitimorum dux bellorum, apud eos effet. Verüm ipfe d Quíntíus excufauítbellum depofuií(lefe,vbítyrannum perfípexítnó nifi Acbei redimit cum grandí aliorum Spartíatarum pernítíe períturum. At Achaei quanquam honores Romá'osin eicumul ate decreuer ant, nullare tamenaffequi vídebantur beneficía eíus: nífi vno do^ Gd feruien no,quod omnibusifleprazulit Id hocfuít. Cíues Romaní, quosbelli Punicifecüdi per- FM culerat clades, pafsím venundatí& diftractiín feruítute erant.t Graecía mille& ducen^(4, tosnumero habebat: femper quídem ob fortunz víces miferabiles,fed ti rità magis, cüm alij liberis, fratríbus alij, patsfamilíaríbus, liberís ferui, iabet AP SAT iC au Quintij trium» phw. * Liu.quatuordecim. 1 Liu.decem& oco. Quintius Áttilij le gatus in Grecia, 1 Acilium hüc etiam vocari à fcriptoribus, monuimus. Quintius depre catur pro Acto» lis. Antiochi nuptie inequales. t Liu. Neoptolem: s Honores Quilt^ o tio babiti ob fer uatos Calcidenfes«v Grecos. Quuntij lenitas, Plutarchi currerent captíui, Hos Quíntíus, quamuis illorum caufa affligereturnon extorfit donj i nís:fed Achzí eos quíngentenís denaríj ijs ín capíta redemerunt, contractosq; vnumin" à locum omnes parantííam confcendere Quíntío obtulerunt. Itaqu clle decelsitoaudi T delibutus ob praeclara facta,egregías remunerationes, magnoq viro& ciuíum amante in confecutus dígnas. Quod profe dó omníum eí vídetur orn: amentum e extítiíle ín tri. n umpho fplendidifsímum. quíppehí, vt morís eft feruorum, c üm manumiífsí funt rif" capítíbus X pileati trí Hugh: intem funt Quíntíum fecutí. Speciofius eranfpolia tranf. a lata fpectaculum; prabuerunt: galeae Girzeczeparmze Macedonícz& farífTze, Iam pecu. ni níznon exiguus numerus s fuit, vtmemorizc prodidit Itanus, In tríumpho translataaui de infecti pondo tría míllía feptingenta** tredecím, argenti t quadragínta tría millia por, MIME p do& ducenta r x x, Philippe eíaureí nummí qu ratuordecim míllía quíngentí quatuor, e decím. Adhzc míilletalenta, quz Philippus debebat. Caeterüm hoc populus Rom; ii nus poft maxime' Quíntío autho ore€ annítente condonauit Philíppo, acfocíetaté cum(che eo íunxítfiliumq obfidem eíremifit. P Rp uPrvere ires íam Antiochus magm e clafle& exercitu traíecít, cíuítatesqp folícítauít& concítauít Aetolorum ope, qui íam di Ice dumalíeno€ hoftilíín populum Romanumanímoe rant,et obtentum eíb ellive amei Th tumq pra bebat Graecos liberandi, quíbus níhil erat eo opus:quíppe líberí erantfe à A ciofiorís ínopía caufa pulc herímo título eum erudíebant vtí. E- licmot um Graecizma d iorem ínmodum Romaní& nomen formidantes íllíus potentíae« embellí confulen dis M.t Attilíum míferunt,& legatum Graecorum gratía Qui ntít mm. Eos s partim cofpectus;['* eíus ílíco confirmauít: partim incipientes: egrotare, vtíi medicamentum fjs ín tempore im, dilueret, illorum ín ferefrícans beneuolentía ín ihibuít, S neo Ee derer retardauit, Pau Hn cíe qu íamdudum pracoccupati& feme elfueruntab b Aerolisimpul fi, elapfi funt: quos, m quam uís incenfus 8& exafperatus,poft przlíum tame ti tatus eft. Síquídem Antíodus ili ad TI Yermopy las fufus fugatusig properefe recepít claffe ín/ E Sud TW Aetolos yisercumiedialiosrecd Philippo Sconce(sitfabingare e. fer rentu one,hínc Dolopes& Magnetes,hínc/ thamaníi€ Aperantijípfeav r" le(Ie. IN Saupactum quam VÁctolitencbant obi ideretim Nr bed 'eleponnefo a«;" E. ; lí praemíarapere,& írze índu ion Fu pauca g« onem re iv Itderetc ífst uítatem. íum confp ,ím lorantib 1e pua use il oínpraf D dato refponfo, conuertítíe ii B lach irymabi UC cum» Attilio eni qi indígnatíoneim- fiti petrauít A eto lís índu« quon iifsís Romam legatís condítiones leuiore Nc peterent, Verüm iil itentíonís& fudorís preces praebuerunt pro Ci tait dentibus, quíbus infeftus Attilíus era rini nuptías, quasapud eos bello íam com tim mííTo celeb: iiie Antíochus:parum M HCM RPHERR T: fed amore captusgrar- Ed dzeuus puellae. Fílía ea eratt Cleoptolemií, forma, vt fama eft, ínter vírgínes venuftifsi ttm ma.ld ín caufa erat, vc Cha Icídenfes ftudiofif Ísíme cumrege facerent, V rbemig eidarat À Im bellífedem.Ille quam oc yfsíme àconflíctufugiens Chal Icídem contendítablatad pud. Uo. la€ pecunía& amícísín Afiam i die efsit. Attilíum veró ftatí mínC ha Icídenfes ínfefti imi perge entem comit ans de iniu ít dej precatus Quíntíus eft, tandem ín fentetíam fu tium adduxit& placauít:precíbus apud íllum,& eos quí erant fenatoríj ordínis,enifus, Chi dim cídenfes hocm CE EE a dedícauerunt pulcherríma&& maxíma vibísíua Cac rnamenta,quorum hoc zuo quoque títulos cernas huíufcemodi,^ Populus Títo& dat ERE DATUR Etalíbi. Populus Títo& Apollini Del phíníon, Creaturetíam ior hacmemoría facerdos Quínttj jfuffragijs: atque hoftía eí ímmo oum ,vbí libatum elt, c tur,] nunt carmen compofitum,cuí ius relictarelíqua parte, qua dícunt infine cantilenzre B oui feremus.) Im Illam fidem"yero colimus Romulidum niueam popi Iuvati[an&lam. Dicite colorum dominum Mu[e,Romam,Titum quoq, qu Roman am fidem fimul.O Tite Io P&an dominator. dem Delatifuerunt eí etíam à Girecís omnibus meríti honores::& quenon fictos honoresc- pud: ficiebat, mirifica ex x morum cíuslenítate beneuolentía, S S fiín quos negocíorum dis] caufa velambítionís,vt ín Phílopoemenem 8 X Diophanem índe Achaorum pratorem he vi fuit concitatíor,non fuítatrox neque ín facta exarfit ira cíus;fed cüm ín dífputatíonibus e xpoih» ls | odidatí& lachrymantes quum petere à populo exiftímati(unt: vtnotam Cat Pudfeconfulares,^ Porró natíua Quíntij ambítío, dum fatís materize I. Quintius Flaminius. 23I opoftulaffet cum fjs cíuilíter,expírauit. Itaque acerbus habítus eft neminí,fed przeceps iniram X leuís natura multís:czeterá ín confuetudíne omníum blandífsímus,& ín dícen docum acrímonia lepídus. A chzeos ením Zacynthiorum ínfulà vendicantes detetrrens, obnoxios fore ipfos aít perículo,fi teftudínum more extra Peloponnefum ca put exere^ Ji Philippus càm de fcedere& inducijs prímum congreffum haberent, multís co] nitum aít ipfum veníre,fe vero folum.Ibíi occurrens Qu ntíus,Nempete ipfe, ínquít, i^ flum reddídíftí: quí amícos& propínquos necafti, Cüm Meffeníus Dínocrates in con B uuo Roma temulentus ín mulíebrí ftola faltaffec,& rogaret poftero díe Quintíum vt wllienti fibi Meffenen eximere concilio Achaeorum afsifteret, Id mecum,ínquit, penfa ; N;;:^ j, Y. A Bo: mírorvero te,quí tantas machíneris res,faltare ínter pocula& cantare polle. Ad Adixos,cuüm legatí Antíochí copiarum regíarum numerum recenferent, íactarentq di» vifa earum vocabula: Quíntíus aít,cüm apud hofpítem fuum caenaret& copíam repre fenderetferculorum,ftuperetGy,vnde tam varíam venationem comparaffet: refpondifchofpítem,omnía ex manfueta fue facta,paratu tantüm& condíturís difcrepantía: INo tcergojínfinec vos Achzí copías mírarí Antíochí,cüm haftatos,fpiculatores,& fatel tsauditís:nam omnes hi Syri funtarmatu differentes,| Poft hasres ín Graecía geftas &bellum Antíochí cenfor eít creatus. eft ís fummus magiíftratus& reipub. gerenda quf culmen. Collegam habuit Marcelli, quí conful quínquíes fuit, filium. Senatu mo wrunt quatuornon admodum íllu(tres. Cenfuerunt omnes,quí ciues fe profitebantur, iexíngenuis parentibus effent. Coactí íd fuere tríbuno plebís Terentio* Leone, quí obtrectans optímatíbus populum ad íd fcífcendum índuxít. Ex clarífsimís fuz zetarís 8 f li Ji «& d«Laii5C (immís in cíuítate víris,ínter quos fimultas erat, Scipione Afrícano& M, Catone,illum principem fenatus legít vt oprímum& prímum virum:cum Catone fufcepit inimícítías aclamítate huíufcemodi, Frater T. Quintío erat L. Quíntíus Flamínius,neg; caetera ilízsíngenium repraefentans,& ín libidinibus perquam foedus& fecurifsímus decori, Huic confuetudo erat cum puero quem adamabat, eumó ín expeditiones abducebar|^. t [um:acdum admíniftraret prouínciam,perpetuo ín contubernio fuo habebat. Is epi ."* zs i. L late Lucío alíquando,cüm perlafcíuíam cauillaretur,adeó aít fe ardenter amare eum, v: f. n; 17 F N:." petaculum gladíatorum relíquerít,cüm nunquam homínem fpectaffet iugulari, obfe IB quium ín íllum fuum fuz voluptati anteferens.L tus Lucíus, Nihilínquít incommodi di:nam facileego cupídítati tuz medebor. Mox vnum ex damnatísattrahi ex carcere fiísit, accíitogg líctorí ínter epulas imperauit vt eum obtruncaret, Valerius Antíásnon puro adamaro índulíiffe íd Lucium, fed mulieri author eft. T. Líuíus ín ipfius Catonís eationefcríptum refert: Gallum transfugam cum líberís& coníuge ad fores ftantem& introductum ín conuífuíum à Lucío in fcortí gratíam propría manu occifum. Caterüm tocà Catone verifimile eft exaggerandi caufaínaccufatíone dictum, Atnon fuiffe vansfugam, fed vinctum illum quí interfectus fuít, atque ex damnatis cüm alrj multí, um Cícero orator ínlibro de Senectute,vbí ipfum índucit Catonem loquétem, narrat, 5 ] Eidecaufa ín cenfura fua CatocumSenatumrecenferet,fenatu mouít Lucium confulamvírum.& per eumlabes ímponi fratrí vífa eft. Quapropter ín concíonem pro H oc ra tionem expromeret,quamobrem illuftrí familíz tantam ínufsíífetmaculam, Nec Cato quicquam dub tauít:led procefsít,ac confiftens cum collega proroftrís rogauít T. Quin üum,ecquíd conuíuíum íllud noffet. Abnuenteillo cüm íd expofui(Iet, ponfione Ludim rouocauít,ní vera narraffet. Obmutefcente Lucio comprobauit populus notam Citonís, eumd ex roftrís magnifice domum deduxit, At Titus calamítate fratrís cruüxtus,confpírauít cum veteribus aemulis Catonís, omnesqy illius locatíones vectigalía Voperum publícorum redem ptura(p ín fenatu obtínuít vt índucerentur& refcínderen m! Ip» T..1].*,^ n A DA Aes I ur. Multas etíam& graues inftruxít eíaccufatíones:verüm haud fcío quàm recte atque "dine aduerfus íuftum magiftratum& cíuem optím um,pro homíne coófuncto quídem Idindieno& iure notato, ínímícitíam fufceperít capítalem.| Poft tamen cümludos Populus ín theatro fpectaret,& confideretfenatus de morelocohonorato, con , uctus abiecte& demifTe ínter ínfimos fedens,mouít commiferatíonem: neqz cam H demplebs fiftinuit fed clamore íufsít,vt tranfíret. quoad tranfijt ad recipiétes ipfum a^ "d 1 A:^,: 4 diro 1 fuit, Nam tribunus mílítum iterum à confulatu nemídu7«73 TE es d^"^"4 TN dirsr(nrbi ori 40v"P E| *vrgentefuít,' Decurfis veró honoribus& atate grauíor culpatus magíseft: quód du 2 tisbellis verfantís commend: Quintij dica. Quinti cenrer. Lucj Quanti Lic li.9. dec. 4. T.Quintij inC4 tonem indigna L. Quintius in Quuintij amble Lo, LIN Quintius Anni balis mortis cau fa. Annibal oraculo deceptus. Antibalismors. Liu. lib.8.dec.4. Scip loni j5 co Án nibalis collogatum, Annibalisin R« manos odium. ArifLonicus. Mithridates, MaYius, Magni.autpav|. uu nibilinprefentia, fed fine omniacxiflima-"€ d«, Plutarchi perreliquum vitae quod vacareíam debebat negociis, pra rz geftiente eloríze cupidi atque iuuenílíter(ciactante impera re non valeret fibí, T ali ením ímpulfus vento An, balem eft perfecutus,multos SCp vídet tur eam ob caufam rs ndi(le. Annibal ení im patria profugus apud Antíochum age t.quí cüm poft prae! ium ín] irygía commiífum cui Epaccni amplexus eíle t: pofi am alteramfi UO am€ erroremin E Díthynía,t tandem confeditapud Prufíam nullo íníci uar, omnibus eum propter íncífos neruy; & feniumficutà fortuna abíectum defpícientibus, uíntíus vero legatus c alij is de caufis ad Prufiam à fenatu mííIus,cum Anníb:alem agetem illic vídilet, fremuit quédviuues neque Prufiz ipfum: multimpro fupplice&cfamli íarí orantí€ obfecrantí concefsít,Q, raculum autem,vt vídetur,vetus de Annibalís exítu fuit, íd fichabet: Liby[Ja corpus /Anmiba 4| teget t ttim. Hiícveró Afrícamf fufpicaba ur,& fepulturam Carthag gíne quafi vítam íllíc trifa&ur, Eftai item locus Bítl thyníz fabi slofasi IXta mare,nec c procul exíguus vícus, Líbyffa dici. cítur:ibiforte agebat Anníbal.quí quód Prufi kefemperofpecta: iollitíem habei horreret Romanos, feptem euo ibterraneís íam ante domum ex tabernaculofi aperu crat,alíó alijs cunícu lis, omníbus pro e tamen occult fe efferentil bus. Vig pr: zceptum Quinttj acce ít, tentauitper cuniculos fü uea m: verüm cum ín cuftodíase pes] gníincidi amit mortem bip conícifcere, INoi inu Itf referunt pallío eum collum obuoluifífe,íu fsí(Teqg feruo vt ínfixo cli nie genu valíde pumped fh ríngeretíd,X c» 3 1*? torqueret quoad elífo fpírítu necaffetfe, Alij eum Themit oclís& Mida: exemplofin 1 guinem taurímum haufi(fe. Líuius vene d tr adite eum,quod penes fehabebat,mifa. ille, fumptoqp calíce díxitTe: Líberemus tandem díuturna ci curapop ulum Romanü,quan do mortem ínuidío[i fenís sex tpector Yuít. Nionmemeisbicn n. men feret víctori íam Quuíntíus,: qui P üwvi Ctorífecreto perlegatos ín ímmínens vene á í ndícauerunt, H« balem ferunt. Quodvbief eft ad fenatun llatum, flagrauítapud no an pauco:: Quuíntius inuídía,habitusqg eft ním rtu& ci velu auem ex fenío pennís& eu dace cuí vita cíc iffa eft, avrgentere,. fedobg oríam, vtex morte efus trahe A IRITPEHDHR CI Ac Scipionis Africani commemoranta do nentíam X anímí celfitud agis acim ís extollebant eum: quí ínuíciá X for t Anníbalem,neque extermínaflet e cum. neque jo quíum veníés complexus eum eft,X poft p uít neque ínful tauít ín eíusfor tunam. E amaeftfalleiterame zpheli coner icprin mum, cüm vria deambuh rent, Annibalelocum dí; eid epu,& finevllo índigmtíonís índícío cum e oinat mbulaíle: FEHPIRCt to de imper atoríbus fermone, cümíunv mum Annibal ímperatorem dí Eifefe Ale xadrum,índe Pyrrhi im, feipfum tertíum, oborto rí fu/ frícanum qu eile, Quid vero, fite egononvícíffem" Ibí Anníbalemte fp: ondífle;'l um me Scipi ío nontertíum,(c A interim»eratores numerarem prímum. Hi D ipionisciuil lítatem multi laudi bustolle ntes deteltabantt ER nint Sese adautti y manus attulí(fet alieno. Fuerunt quí proba nnibalen kms qui anímam traheret,pro ignihaberent: cuí abefl| ^ fiorentís COfrD oRom ano, velma ^ mídabílem, cum ín Afric adeb pofc ere voluíff etácíu n ) non perma neat eadet n,vert im varíans ftímulet fpe ad alío bellum alícuí facíendü concítantur. Etprofec tío fuffragantur. hínc Aríftonícus cítharoedo; Bipeco» odios plt sq Q: ín re ínfecu nt plus D s ípr opter Zum - d qt i rebellíonibus& bellísvníuerfam ínundauit A Miam:l hín cM pu ates, quí pof Syll lla& Fímbría acceptas tar ntamd exercítuum fuorum&duc imítea. gem, de íntegro g ín Lucullü terram Mtas n valídus infurrexít.Nec veró C. Marío íacebat AnníbalabítCior:huíc ením re xíup»petebatamícus, cultus, familiares proci AMBAE, abebatnv uíum, equítatus, mili AC Mart fortunis Romoniilludentes p alantís&' mendicanti$ iu Aic b breuipó ft onix cn aínterficerentur r X vírgis conciderentur, cas a« Adeoó níhil nequ epufil lum neque magnum ín prae fena eft ad venientía: fec conuerfionís i ií& vítzfinís. Vnde negant nonnullífua fponte haec Quíntium c fe, fed fuílle legatum cum L. Scipione: neque al CHA HRORN c lira nem argumenth : prat e OREESRESCHPERAEERESSE V eo 0 m nM 20I 39 Ado T. Quintius Flaminius. 233 pratet Annibalis necem. Caterüm quandoquídem nullum deinceps Quíntij neque intogineque ín armís comperimus actionem, fed exítum quoq fortítus eft quietum: n rclatnune,vt comparationem confideremus. pi n i PHILOPOEMENIS CVM T. QVINn TIO, COMPARATIO., ret ENEFICIORVM quidem ín Graecos amplítudíne;nequePhilo o 2/4, poemenem contendere cum Q'uíntío,neque perquam multos Phílo i 2 4 poemene praeítantíores par eft: illis ením fuít Graecis aduerfus Grrae3 cosbellum,huícnon Graco pro Grzecís:& quo.tempore íímpos cíuí s, 3i bus fuís Phílopoemenes fuccurrere oppugnatís ín Cretà nauigauit, ici 72 tunc debellato Quíntius ín vmbilíco Grzcíe Philíippo,ín libertatem tX" afferuít& gentes& cíuítates vniuerfas. Quod ítíam vtríufq; prae fuo liadifcutías,plures Cirzecos Phílopoemenes praetura apud A chzos fungens, quám Gre ut disfuccurrens Quuíntíus occídit Macedonas. Iam peccatahuíus ín ambítíone, íllíus ín t peruícacía fuerunt:& ín fram propenfus Quíntíus, alter pene ímplacabilís. Quíntíus em nimregíam Philippo maíeftatem retínuít,& Aetolís prebuít felenem:Phílopoemenes ev iz índulgens fuburbanos ftipendíarios ademit patríz. Adhzecfuperíorin eos quosbe àv M5 ncficioaffeceratfemperftabilís:alterad meríta exbile delenda promptus, QuíppeLaii cedemoníorum,ín quos beneficus ante fuerat, poft muros etíam folo equauit,fines va^ Hn flauítipfam deníque conuertít€ deleuítreípub. formam.| Ac vítam vídetur quoque di períram X petuícacíam profudiffe: quód non opportuno tempore, fed rapídius quàm d conueníiebat ruens aduerfus Meflenios, non vt Quíntíus omni confilío& cum fecuríta fi te,exercítum ducta(fet, Atquí bellorumnumero& trophzorum Phílopoemenís foli is diorefLexperíentía. ille ením bellum Macedonícum duobus decreuit przlijs: hícfexi cents conflíCtibus víctor nullam fortunz relíquít cum fcientía reí milítarís controuerm liam.Preterea Quiíntíus populi Romaniflorentíbus vfus víríbus,alter flaccefcente íam ies Gracía adolefcens gloríam tulít: vnde huíus propríum,commune íllíus factum fuit vi^ Vr 3o Gioría. Quíntíus enim ímperauitbonís, hícalter bonos ímperator effecit.—Addehis ui quodbella aduerfus Girzecos gefta non aufpícatum quídem huíc,certum tamen vírtutís un praebuerunt documentum. nam quibus paría funt czetera, hí palmam vírtute obtínent: for liquídem qui cum fummís bellatoríbus bellum gefsít Cretenfibus& Lacedamoníjs, il. uh los vaferrímos aftutía,hos fortífsímos fuperauítaudacía. Infuperex praparatís laurea m Quíntíus deportauit, dífcíplína mílítarí vens& fcientía acíei inftruendze quas accepít: m Philopoemenes ípfe etíam adferens& mutansharum ordínes. ítaqueíd quod maxími m, eratad victoríam momenti, ab hoc cüm deeffet eft ínuentum: ílliadíumento fuit quod K iamfuppeditabat, Manus certe Philopoernenís multa opera extant& grandía,alteríus Ti nullum, ímó etíam A etolus quídam improperat Quíntío Archedemus,dum ipfe ftricto 1 Ac eladío npugnantes& conglobatos Macedonas currensfe inferret, illum paísis mani» xd bus ad ccelum tenfis ftetííTe& vota dijs nuncupaffe. Superhzc Títusín magiftratíbus um&legationibus omnes res fuas praeclaras gefsít:nihilo Philopoemenes deteríorem fe vel ris ignauiorem priuatum przeftítít Achzeís quàm praetorem. fiquídem ín praetura INabím lo. exegit Meffene, Meffeníosq ín libertatem reftítuít:príuatus pratorem Díophanem& m Quíntíum aduentátes Sparta exclufit& Lacedaemoníos feruauit. Quí cüm natura dux ad tam effetínfignis,non ex prarfcrípto legum, fed etíam legíbus nouerat e bono publíco un imperarezneq; expectauít, dum à popularíbus accíperet imperium, fed vfus eft ijs, fic am ubilocus effet:hunc cenfens potíus praetorem quí quod ínrem íllorum effet intelligeret ca rectius, quàm quem elegíffent. Eft memorabilís quidem Quíntij ín Graecos lenitas& 2 Oo humanítas:fed fortitudo& libertatís amoraduerfus Romanos memorabilíor Philopoe Jie menís.Proníus eft enímbene mererídeínopibus,quám írrítare potentiores reluctátem. na Quando ígitur íta examinatorum zgre eruítur dífcrímen:vide,fi Girzco beld lícae fcientíze artísqp ímperatoríz,iuftitíae& humanítatíslau^ ) ream demus Romano,num male dí^ ji J Íceptauerímus? Quintij in Gre cos beneficia, Pbilopoemenis iracundia, Quintius Pbilo ponmene prude tior. Quintius bonis imperauit, bot105 fccit Philo» ponmenes, Quintio qan fortiorPbilopoe mencs, Quintij in Gre cos bumanitas: Philoponmetis is Romanos 4mor. 234. Epiftola NOBILISSIMO ATQVE GENEROSISSIMOQ DOMINO, DOMINO IO.ANNI.4 LIGNE, COMITI ab Arenberge, Baroni à Barbanfon& Seuenberge,&c, Praefecto generali& Gubernatori Frifize regionis Tranfifulane,Groningz acL ingiz, Domino fuo benignifsimo, Hermnaniiüs Cruferius. S.D. D. ERETVR Tua ClarifSimedomime,n omnes mortales bumanitas,im protinos | les tuos fo licitudo Qo curaamme profuus fort beneficentia tua, tego que: 3| prowincialib: i5 tuis[um e quem[mgulari comp eXus es gratia;feriptis n metior | terr esr pluoidiiemiflam tuam, C7 benignitatem Comm ehden, Hocenmma. 7 | 1445 nonb abeo, nec gratius q uod tibi nmmunis o jet Yan: yel potius quo tibi Le atidmyte | feram. Itaq, ex Pi Plutarchi: illuflrium^ymorum yitis, quas denuo reddidi Ks . L2) tinis,d licandos exij limaui tuse comitati, o bumantan., g-felicitati quoq; duoshy. mani[simos e cfe ici times pripesTimaleonem Corinthium, e Paulum Aemilium Romanum: qu. vum fuit^yter TA morib 045 lem: imus, bello fortif Sumus egfortunatifs Smus; im pacatos clementifs Mns atout benefi entifSimus: Yndepopul ares qo ciues profecuti& poft fata eos funt[umma beneuolentia, qua) yt (T 1j citu poti(Summum. Conciliatur enim ea potifstmum beneficiis;fe"cundo loco comitate een. fica Yoluntate,et tiam fimeritwm forta| Sis nullum conferas. Vehementer autem amor multitudinicom. [10 bus illi »mouetur tb? fama i opinione libe j litatis beneficientie, mh&; ft fidei, omnium, earum R77 tutum qu ]; pe tinent"?»mAr jfi£etuammem morum ac facilitatem: quia enim honeflum 1224 Íe nobi ois pl Acet, ymmoss, Oft» niuumnatura e|"ecie fv& commottet, maximed.) quaft perlucet ex VE quas commemoratut"yrrtutibus. H. " 1 ] [ IE Ci rco illos, mnm qu IUS las virtutes e eremur ,ánà tura ipfa di ilivere cog 01924Y atque funt] 1 caue d iligend grau ma. Omni um autem verum nec aptius est« quicquam a« dopes tiendas e tenendas qi uàmd nec alien nus quám timen. quippe quem. metuunt bomines,eum oderunt quem quifa, odit, peri Ret ft Multorum autem odijs nulle po[Junt obfift tere opes. Hoc docuit ducis Gelri Caroli principis q quondam mei exitus. qui quam diu charus fuis fuit nullus"valuit eum"vel pollentifs ushoflditione utes yt "yer odio enr populo fwo,^ yno propé die prefidij s fuis denudatus esl ommbus. Dui nonnenobilitaa(; recentia exei empla quorundam principum, quos poflerorum eorum cat[a fupevfed eo nominare, bocobooQuid,nónne Richardus vex J4nolie Eduardi quarti j frater ,nónne etiam ante eum Eduard ? Yt losp onunt: fecun dus oc Fe Juorum eue funt? Externa enim| libentius in talive quam dome[lica recordor. Qum. uis enm deme e[mt le, pcs principi i5 yel Iprefidis prouincia£ Yiolentia, quamuis tremefattali libertas, enu eunt tamen bac[«pe tacitis indici Js,[epe etiam er npn illorü c caput: acriores enim mo vfus funt ni fe libertatis, 5que ám vetente.- Malus autem est cu[los diuturnitatis metus"COntraQ, beneuolentia fide elit Ye ad perpetui utatem. Quoliciar limi pa enpeque adincolymitatem folum, ed etiam ad o opes copa tiam valet plurimum, ida ample ndum maxime nobilib: us ym. Bcnon nopibu: 45: ite tfe cillime que"yolunt C pr ip rehitépmd con[equentur. Hanc^yiam quiaa b ineunte&tate comitate, poflqi um ró gubernaculis es] prouincia c idmotus fedulitate protui 5€ e benefic€tid imi[li: ita enim exiflimant onm orare eg»"vigilare pro pfirumincolumitate c 7* OCIO 6 commoditt ^ e quam fe emetipfos avbitrentur acrius: idcirco non abfurde tibi duxi Timoleontem qo Paulum JAemlm quig eubern: ationi tue parent, yt lal deflin 4405. q"1L"t fuer unt preter ante d, iC 77"yirtutes vebus 0i bus, qui: atum eubecil litasferth| umani, beatifeimi:item tu, qui claro loco nAt es ec[pl endidis innutritus opibus, v p enerojiu mam duxifti) yore. 17 quat pr&ter amplisi imam dotem qi quam tibiattulit,eg g'egregiam 4 c Ymam,"irtutibu us fu leet fummis dy he CL5: soribus pr edita e)(i fu auij eimisimcredibilibumanit: iteymli mc eloquenti, 4,dtd, inveadminiftr andaft miliavi var e prudentis€ c7 fed lulitatis. Eadem lepidifsimi stee9 e fumme fb eiliberis auxit. MES lo ger endis te feci nd; d fortu na: P"O:HDC1JS vegend, omnium p vofe quitur,quinon omnibus cont: 9 gj Y e mor. Quorum etiam hac[unt comi itantia, diu Yt tefuper| TM optemus ,omnia"ota prote tuii 1] adpnimfranent au bis icatif sima faciamus: AERE decedente mocveamus redeunte exultemus: yt ero em pe que imdiutifsimé ce te apuc dnos ber"CA ,C defideremus. yt enim exoriens omnia animantia exhilar. 4f JU itaiusliti& o lenit ttt5tuscon| [pe&tus vecreat proumciales tuos cunclos. Quo d eg o tibi tefimonium cer te ,etft eo Virtus non egeat tud»officio meo impulfi u^ on potuitemperaremihi quin» publ Plicé co:inluceome mum gentium pr&berem.Hocmeum officium,"vt tibi, cui fol ent mea e[] er. ita omniafit 4Cpm ps s genu nal upnimte tua exem"vehenzenter te bilfe sime Dominevogo: Vale. Campis. 10 ielbocudulübuse diei daulid o Di *-36 ! PROOEMIVM IN TIMOLEONTEM LO ET PAVLVM AEMILIVM, TIT 4! T defcribendas vitas fufciperem, fecialiorum gratía. Inhzereo autem'iMluftriorum vi WS| nunc& ímmoror meí ipfius caufa: enítens tanquam ínfpeculo íínhí^ rorum vite, in IE 3| ftoríaad illorum vírorum vírtutes vtcundj vítam meam componere quem vfum fcri | i3«C conformare.Eft enim hecres prorfus contubernío& conuíctuíaf- Pende aclegenA E») i fimilís: cüm vnumquemg; eorum,tanquam ad nos diuertat,vícífsim^* ua few lectione excipientes ínuítantesq, reputamus animo qualís quifque, "c MES SE eia] X quantus fuerít:ac que pracipua funt cognítug; pulcherríma, ex reot WE buscorumgeftísexcerpimus. Quod gaudíum,per deos ímmortales, eo maíus cupías ffs& ad mores límandos efficacíus? Democrítus ením optandum aít vtaufpícatas imagí- Democriti diht. nesadípífcamur& cofentientes,atq; vtbonzínnosexaere quám malz& finifirz ínci^ eun. 77 dantpotíüs: doctrínam falfam& ad ínfinítas euehentem fuperftítíones coníjcíens pro su. fundamento ín Philofophíam, Nos veró commentatione híftoríz& lectíonís confue Hiflorie vtiliqu. tudíne comparamus nos ipfi,dum praftantífsimorum& clarifsimorum Virorum memo(4. fiie rtíamafsídue anímís noftrís excipímus ad elidendum& prop ellendum, fiquíd labís vel ut viti vel ínertiae ex contagíone nobí(ícum neceífarí o verfantíum contraxerímus:conueran cntesad elegantífsima exempla fedatam& placídam mentem. Ex quíbus hic ín maní^ v. Bon ousfumpfimus Tímoleontís Corínthij& Pauli Aemiílij vítam: qui nó modó ínfiítutis, M cd profpera etíam fortuna pariter vfi ad res gerendas fuere,& ambiguum relíquerunt, fcicitatenean prudentía potíus,res maxímas gefferínt, Timoleon. et| modofereshabebant* Poftquam Díon qui Díonyfium tyrannum«nte aduentum ((j| exegeratbreuípóft dolo fublatus,& díffentío ortaeft ínter eos quí Timolcontis Ji 00h*| Dionis ín liberandís Syracufanís focij fuerant, atg; ex afsídua aliorü(^ du j| exalifs tyrannorum vícifsitudíne tantís demerfa miferijsvrbs,parum di»| vtabfuerítquín deferta,reliqua veró Sicilia ín totum vafta íam íncul Ae S tacp per bella effet, pleragj autem oppída à barbarís míxtís teneren» nt itibus vagis, quí proní erantad conuerfiones domínatus: Díonyfius anno deM dimo confcrípfit externum militem, ac INyfaeo quíídtemporís Syracufarum potiebatur [n eecto,recuperauít ímperíum,& tyrannus denuo factus eft, ac quí mirabili modo maxílot maomníum quz vnquam fuerunt tyranníde à parua manu exutus fuera tmirabilíore e. n xul X abíectus euafit iterum illorum, quíípfum expulerant, dominus. Igítur quíin vrbe "" macufana heferant,tyranno feruíebant necalíás moderato,& tumàa cladíbus anímí fe, dde. lin vlefterati, Optímates& nobilifsími quígy Icetem Leontínorum dynaftem refpexe- ili icis m runt, eíqy fe permittentes ducembellí cepere, nihilo quidem manifeftís tyrannís melío, T!brannus, »" Itm: verum quía refugíum non cratalíud ad manum, eíustidem quod effet Syracufis i" orundus,& valídas copíasad refiftendum haberet tyranno, funt fecutí,—Cüm índ trai Carthagínenfes magna dlaffe Sícilíam appuliffent,atqy ínfulae ímmínerét: perculfi [21] »iculi decreueruntlegatos ín Grzecíam ad opem Corínthijs petendam míttere. Qui, ft-»usnontantüm ob necefsítudínem,& quía multa am beneficía ín fe eorum extabant, | iidem habebant: fed& quód planelibertatís amantem,& ínfeftam femper tyrannís vi. m derent eam cíuítatem effe, pluríma que X maxima bellanon pro imperío& dominatu, i MOS pro Graecorum fufcepíffelibettate. Icetesveró quí ducatus fuí argumentum tyran nídem przeftítuerat non Syracufanorum liíbertatem, occulta íam colloquía habuerat cm Carthaeínenfibus: Syracufanos tamen palàm laudauit, adíunxitgy ín Peloponne. iumlegatos: non quía auxilía índe defideraret accíre, fed fi Corínthij, quod erat veríumile, ob tumultus Gracíae& occupatíones abnuerent fuppetías, quód facílíus resad t nos ínclínaturum fperaretfe, focijsqy hísatque auxilíarijs aduerfus Syracufanos vel grannum furum, Id quod paulo poft compertumfuit. nam poftquam adueneruntle^ 8f, Corínthij coloníari fuarum perpetuó curam pracípué Syracufanorà folítí agere, Jl uU 4 Timoleon. 233; ] PV D Syracufanos ante Tímoleótis ín Siciliam expeditionem hoc Syracufanorum Timoleon,culus i] voce primum - innotuerit. Timoleontis ge, nus C7 rores, ; Timoleontis fra 3 ter Ttmopba nes, qualis fuerit. Timoleo feruat fratrem"Timophanem. Timolcontis fra ter occiditur. Varia bominu de aliorum fa&is iudicia. Omni4 cum iu» diclo agenda. Pbocionis didum. 136 Plutarchi nec vllo negocio ipfi tunc Girzecize forte ímplícati, fed in pace& ocio agentes, prompti decreueruntauxílíium. Cüm dux quzreretur, fuggererent(g& fubijcerent magifin, tus eos cíues qui ínclarefcere ftudebant, vnus de vulgo exurgens Tímoleontem nomi, nauít l'íimodemifilium:qui rempub.nondumattigerat,neg ín eam venerat fpem veli, ftitutum,fed nímírum deíalícuíus ínftínctu."Tantusibi ftatím ín defignando eo effut fit fortunae fauor,& alía eíus geftaad decorandam virtutem efus tam fecunda profecu eítaura, Parenteshabuit Tímodemum& Demariften íllufires ciues. Fuit patríz;, mans& mírifice placídus: nífi quod tyrannís effet& ímprobís admodum ínfeftus.In:y mís tam bene& modice temperato erat íngenío, vt ínfienis ín íuuene prudentía,& vir, tus ínfenectute non mínorín rebusgeftís eluceret. Fratrem l'ímophanem habebatz, tate maíorem,longe fibidifparem,ftolídumqp atque domínandilibidíne à prauís amícs & militibus extraneís quíbus femper cínctus erat corruptum, feruídum vt videbaturin expeditionibus, X perículorum contemptorem, quare cíuium gratíam emerítus, quif bellator& ftrenuus ad ímpería afpirauít. Atquehífceín rebus erat eí T'ímoleonadiv tor, quí peccata eius aut prorfus obtegebataut offufcabat: dotes vero à natura collat; cohoneftabat, amplíficabatqy.| Cum dímícarent cum Argiuís€ Cleonzis Corinthi, Íftabat Tímoleon ínter pedites. Ibí Tímophanes prefectus equítibus ín anceps difaj. men íncídít, Equus vulnereafllictus excuísit eum ínter hoftes. Sodales eíus partím me tu dífsipati: quifibftítere, paucí cum multis dimicantes xgréreftabant.— Vbi Tímo leon eam fortunam anímaduertít, properauít opem ferre: atg; tegens iacentem Tímoiu phanem clypeo fuo, multís íaculís multís(g cominus ictíbus corpore& armís excepti magno labore repulíthoftes,& fratrem erípuít.— Porró verítí Corínthtj neínídemro aberentur mali quó ante, cüm perfocíos amififfent vrbem, decreuerunt quadríngey tos mílites conductitíos alere. atque hís ímpofuere''ímophanem. Q)uí omní pofibz bíto honefto€ bono, rationem íníreprotínus coepít quemadmodum vrbem fuiarbítij faceret: acmagno numero príncípum cíuítatis índícta caufa necato, declarauít feme pfe tyrannum. Id grauíterferens T'ímoleon, ati; íllíus ímprobítatem ín fuam ratus pev nícíem vergete, annífus eftagere cum eo€ monere vt omíílaífta vefana& íimporum libídíne aliquam rationem quareret eluendorum apud cíues commífforum fuorum Quorepellente& repudíante monítionem fuam, aflcifcít tandem fibi ex neceffarfjsfr.; trem uxorís Tímophanís Aefchylum, atque ex amícís vatem, quem Satyrum Tho pompus, Ephorus& Tímazus Orthagoram vocant, atque íntermífsís paucís diebus afcendít iterum ad fratrem: círcumfiftentesq; hítres eum,tunc faltem re(ipifceretínuateret que fe, obfecrauerunt.. Sed cüm eos T'ímophanes prímüm ríderet,, deíndeíni ram írrumperet& índíenarentur, recefsit'ímoleon paululum à fratre, obuolutoqgcv píte conftitít lachrymabundus: illí ftríctís gladijs homínem confeftím obtruncarunt, Redíuulgata Corinthíorum prímores fmprobitatís odíum ín T'ímoleonte& magnitu. dínemaními extulerunt, quód quamuís mítís& ín fuos effet píus, patríam tamen propínquítati, honeftumty& rectum potíus duxiffet vtilí: qui praeclare pro patría certa tem feruatlet fratrem, eundem, poftquam infidijs eam círcumuenit& opprefsít,íntere 4 míífet. Qui vero víuereín zequabilílíbertatenon poterant,& erant domínosfolítire fpicere, tyranní quídem cxdefimulabantlztarífe: fed Tímoleontem vtímpíum&ne fandum facínus aufum ínfectando anímum eíus ínfregere. Vtveró matrem quoqucíníquo anímo ferre intellexítíd factum, ac deuouere caput fuum dírafqueím precarilibí atque profectumad ípfam leníendam íllane ín confpectum quídem admifit fed predu fitfores: tum oppreflus dolore atque animo perculfus ínftítuít conficere feínedía. Ve rum amícís curam eíus gerentíbus, varíasq; preces X omnem adhibentíbus vím, ftatuit príuatusín folítudíne degere:atq; a repub. prorfus remouitfe; díu etíam vrbe abflínuit, moarenstp X vagans ín praedijs maxime folís agebat, Vfíqo adeó iudicia, nifi ftabilitv tem& neruos ex ratíone€ philofophía factís fuis accommodauerínt, vacillant& quibufuís laudibus vel probrís tranfuerfum auferuntur, fuatp ipfis cofilía facile extorque 1n9 actío modó honefta& íufta efTe, fed& firma atq; immota: quà cii cfatur opínío,vt cum fudícío apamus.non ficut voraces,quí cíbaríorum fagínamacerti ma perfequuntur auídítate,fed cítífsime naufeatfaturí:íta rebus nos perp etratís abijdiv mus animum perímbecillitatem elanguefcente honeftí fpecíe, Reddit enim poenítet tía vel íd, quod recte factum eft turpe: at profecta ex certa ratione delíberatío, nefiin píngat quídem, varíat actiones,— Quapropter Atheníenfis Phocion coeptis reli étatu ER P^ $o Timolcon. 337 &atüsLeofthenis, vbi magniífícas res gerere ille vifus eft, vic timasqy populum Atheni^ L] ii cnfem cedentem ac geftientem víctoría vídít,Letarer« quid em,inquíit,fí hzec gefsifIem: M(ed non panieeme confiliorum. Acríus Aríftides Locrenfis Platonis fodalium v nus, a cümab«o Díor nyfius maíor v níusfilíarum eíus nuptías petíffet: Mortuam, inquit, mai(im puellam afp icere iqvim matrímon íoíunctam cum tyranno. V tpaut lopóftlíberos i cius ínteremí i Dienyliu& perludibriü quz iuítnum defilíarum nuptíjsín eadem ma B neret fententía: faciís M ii angi feípfius,no poenítere díctorum(e eTUCL. Caterüm 2 maioris haecfortafsís funt& confummatiorís vírtutís, At T'íimoleontís mentem pertur i batío an£mí ex tjs qua acta erant,fiue defuncti miferatio, fiue pudor mas erat, íta fre» » BP git& opprefsít, vtvíginti propeínteríectos annos actíonem ínfignem ve I publícam atd tigerit nullam. Ergorenuncíato eo, ac populo libente íd fu ffrag gijs approbante, exurin cens T eleclídes opibus tunc claritate prínceps cíuítatís, hortatus Tímoleontem eft i vtillaín prouincía bonum& egregium virum fe praeberet. Sí enim decertauerís ,ínquit, it pr? zdare, tyrannum occídií(e tearbitrabímur: finígnauíter,fratrem. Interea dum clat li femínftruít'Tímoleon X delectum habet, reddite. funt Corm tjs ab Ice telí ítere,quibus i mutatíonem X prodítione fuam decárauit: nam(imul atq legatos:" t, Carthaginen D fibus focíatus aperte agebat cum íllís ,Vtexacto Dionylicipieranidem,(il bi que areret. i Verítusaüit ne prae zueníentíbus Coríntho coptjs€ duce coepta fruftr arent fe,mifit CoK rínthijs epiftola. Cura fignificauit, ne fatigarentfe, non ímpe enfa sfübiren tí ín expedítío^ Uu em Sícilienfem,nec perícula eo nomíne fuf Ree maxímce cum íd vetent Canhaei M nenfts,& magno numero nauíum claffem ipíoru n captent, quos ípfeillor un Mebacees " cundiatíone paraffeta aduerfus tyrannum focíos. lis recitatis literis, fiquísante Coríny thío rülentusad eam expeditionem fuer at,tunc cunctííra flagrarur int ín Icete m: utpromW pte Tímoleontí neceflaría preberent,& ad apparandamíuuarent claffem.— Quaíam 1 i inftructa, fubminiftratísq; omníbus quibus opes erat exerc ítuí; Seerdoi Proferpínze "i Cererem& Proferpínam vifz funt vi ideread peregre due fe ornantes,& cum "i Tímoleonte dícentes nauígaturas fe ín Sícilíam. Quare tríren em facram Cori inthíj pani rauerunt deabus nuncupatam. T'ímoleon De ipfi:; ipfe profectus facra Apollini fecit: aiín manteon defcendentíhocfit pro digi ít nfís doni ís vítta dela ipf fa,que coro» 5 gb nis& víctorts erat díftíncta,caput Tímolec olexa,vt coronatus à i Deoad res ki geendas míttivíderetur. INa NC rol Co ii 5 feptem, duas: Corcyrenfes, decíS mam Leucadij j prabuere. cum] hísfoluit. INoctecüminalto eiie t,& fecundo vento ve: heretur, o eírepente coelum eft fiffum& fuper nauem copíofam i efft udilfe& lucule i tamflammi. Indefax elata myftícís germana, comítanscg 60& tenes eundem curfum, i quampotífsímum Italíz partem g gubernatoresp ín eam ef Vates hanc K peciem confonare cum facerdotum DH ic a i: fto deas, atqp hocíubare coelítüs pra Hee E(le« níacram: nam M raptam quog ibí fabulantur,atq; ha fuia eí c díuínítus quí» M demad hunc modum co onfirmata cla(si isfuic. qu([ Italia legebant. do Quz vero ex Sícilía annuncíabátur,ít inr"ntem Tí E obijcíebant milítibus. fiq uci Dior: ARR RIenk T patr E tibus oec Bpars, arcí& illí partí, qua! af ,« círcumuallabat M iaculum: Carthagínen(ibus curz effe iulicrat, et Sicilíam, fed í. bi pli repulfis illis libere ínter fe infula mpartü et| ireme s Khegíum, d ínqu ibus fllius ad l'ímoleontem legati veh hit r,quí| a factis dederatcon e gruentia, Specíofz ením captío ies erant B uerba ad CP M RF aco nfilía:p xoftu X laueru intenim vt ipfe,(i eí videretur, proficifceretur Tímol dk ín conl n adellet, Gc omní& effet fucceffuum confors:naues s copías i isreniterer Corinthi: arcere Carthagínenfes clafl - f» lere(iviagant paratos effe. Vtígitur Rhegíum Co: rir E é üsveneruntín colloquíir, nec proculí ínan chori Ís cO i as:delufos fe dolebant, exarieri untq; omnes ín Icetem,& tí CARA CS tos X mercedem SePLI'oditíoni i nebant vlla ratíone fug perarefe pofle& prefentem barb " effentímmínenté clafem,& illa qua cum certet erant H Caterüm cumlegatís& prafectis Poenorü Tímoleo cogr paríturü:quíd enim profecturü no parendor V elleaüt,limulat Ariflidis dicti gráuc, Timoleon decla ratus dux in Si^ ciliam, Timoleoti prodigium: oblati£, Icctes Diotijljia 238 Plutarchi Grazca ciuitate vtrífq; amica edídifTent Rhegío, ferecípere: íd& fuz fecuritatís intere. fe,& íllosfidelíus promifsís fuís de Syracufanisítaturos, fiapud populumteftem paca 7 . edidiffent. Haec propofuiít dolum íjs ad tran(míttendum fi firue ns: qua ín re admíniftr omnes habe ebat Rhegínorum pretores xiuiCe orínthíos cupiebantin Sícilía rerum pori, T rí,& vícínítatem metuebantbarbarorum. Itag; aduocauerunt concionem,& ne cíues di j j uerterentalíó portas daufere.Inde progrefsiín medíum duxeri ütínlongum oratíones, tr adideruntig: alteralteríídem argumentum:níhilaliud quarentes, níli vttempus, dum foluifent naues Corínthíorum, extraherent, detínerentq; ín concioneníhilíufpicans IS! ! Poenos: vtpote Tímoleonte prafente,quem expectabantíamiam exurrecturum adí. Timoleontraij, cendum& concíonandum. Vtnuncíatum eía quodam clàm eft ceteras naues ín 4| ,, i citinSicliam tum prouectas folam ípfíus relíctà operirí, elapfus perturba um fimul Rhegínis, quí fug, T geftum circumfiftebant,eum tegentibus, cüma id mare defcendií(fet propere" foluít, Tau,| , romeníum Sícilíz appulere,excípiente eos, à quo erantíampride acceríití, propenfei. i Andromacbus lius oppídí príncipe& dynalie Andromacho. Paterhíc Tím xí híftorici fuít, longeom: pater Timeibi- níum quítunc cdom aínabantur ín Sícílía optímus.Is cíuesfuos le gítimo& fufto imperi florici. m abebat,neq dífsimulabat omnib.tyrannís ínfeftü fe effe& alieni, Cyuare T ímoleon, tí hocoppid iü bel elli edem aperuit, ,fuostp índuxít populares, vtarma coníungerentcum . Corínthijs, exp. adliberandáSicilíam praeberent, AtPoení qui Rhegij erant, di nííià a Tímoleont is profect Cíone concíone indigne ferentes impofitum fibi effei oum E. prspaeruni the ecínís quod Pe xnís dífplícerentfallacize, Hínclegatü cum tríremi Tav.» fomeníü míttu qui poft mul aodíofa verbaapud Andromachü,facta& fulmínabar, Manu loqui- barca, nifi: AGAS etjc NAME C ínthíos;poftremó manum Müpina oftendít, índeínut tur Androm4- jp additis mínis cíuítaté ei ius fe,quet talis elTet, tlenreid ruri Eirídens Andromadhus ebus nihil al líud refponfi dedít: fed manut n vtillenuncfupínam protendens nunc pronáiuf fi cumnauea abíre, nifi eam pro talí efficí OR talem, Icetes atit de tranfmifsione Tímo : leontís certíorfactus metud perculíus, multas excíuít Carthaginenfiü naues, Tuncve ro omne fpem Syracufani fa lutís depofuerunt, cüm Poenos cernerent portü fuum teno re,potírívrbelcetem,arcem h: ib?ere re Dionyfium ín poteftate, Tímoleonte vero ex Tar nítarii oppí quafí ex minuta fimbría adhzrente Sícilíze,eumtg tenui fpe&an) nenítarit oppíduloc js copijsfuccínctü, INeq; enim m plus mille militibus& cómeatuhi is neceffario habo y"1 credebant i cíuítates Si cilíz, qp opprefTze malís effent& in omnes exaf fperatz de (S í ilorum ves Siuloramres Atheníeníis íl deploratas eju tuit Timoleon. € RC"Ci pue ob Call ippíetPhara icis perfidíam, quortt híc Lacede: noníus, ílle:cumlibertatís eorum caufa etobterendorá domínorum ferret vt ege veníllejauream rem effe 5 ícilíz tyrannídem oftenderant:effecerantiy, beatíores vt vide-| illi qui fub yrranníde expírauerant, ij quí gu flauerantlibertate. tacp níhilo illis (ort expectantesfore, fed referrí denuà fibíeadem cum magnificae MES| á tatíoníbus NS menta& blandímenta: quo ad cóuerfionem nouí doni 1 fufpectas habebátrepudíabantc tp Corínthío r&exhortatíones:pratergi MES Adranus deus, guftü quidem opp pidum, fed deo facrüt Adrano,quem tota Sícilía vene| (oíofi(ísime colentes mutu ínterfca agítabanturfedítionibus, horum vna pats d Saceetebun er dr oian Tímoleontem. A ccídíta aütforte fortun,| tvterg,, vtfubíde tempus ade flentambo. V eràm ducebat lcetesfe cum. iquing míl lia mil tü: l'ímoleon milítes habebatnó amplius mille ducentos, Cum Tauromenío mouit, quod di iit: itab Adrano quadragínta. duo millía quingentos Í (fus:nec multum ítít[ íe emenfus,caítra metatus efi. F oftero diedudore I ptímagi míne acfuper ie preciicemin vefeerttd accepítad oppídum t | re. e FR anieior& ord lini[diuclores confifter: te dímícarentalacríus. Caeterum aduolans Té I tüagmen raperent:quo íncódítos hoftes, vtverifimi í 1 toría& coená para inda oc ccupatos adorírent, Simi à» c I pcedít velutad certá víctoría. Secutí caterí funt C ». mínus quatuor millía paífluá. Cyuíbus cofectís íncidit. I; ntes vt primüm adeffe eos fenfere. quod ín cai p uí Timolcon fundit.fugatd; Icetent.' Adrditite iul» s totídem víuí ín eortí potefta EN n gunt fe"Tumo por tísín'T imoleótis pa tes: condi. bulateplíínípfo artículo p: Oflentum. re,[ia; cíu RE SER r nonéári tabtum victoriam fpofponderunt,verüm etíam res confequentes,quibus ape ruítíllud certamen fores. Etením cíuítates mílis exempló legatis coníunxerunt fe Ti moleontí, Iam Mamercus Catanz tyrannus vír bello fortís€ pecuniofus focietatem cius quefiuít,& quod erat precípuum Dionyfius fpem íam defpondens, cüm tantum non obíidíone expugnatus etiet,Icetem foede fufum defpexít: ad T'ímoleontem autem quem habebat ía admíratíone, legatis miílis ín fidem eus& Corínthíorum fe arcemtg permifit. Hanc profperam tam inexpectatam fortunam T'ímoleon amplexus, Euclídem& Telemachum cíues Corínthíos in arcem míttít cum militibus quadríngentis: nonfimul omníbus neg propalam( quippe íd fieri portum ínfidentíbus hoftíbus non MS poterat) fed furtím& cateruatímirrepfere. Hí militesarcem& tyranní cum omni in ftrumento fedem atque cum rebus ad bellum neceffarrjs acceperunt. Equorumibíínuentus haud exiguus numerus, omnísig generís machínz& telorum vís íngens. Ar» morumrecondíta erant L x x míllía, qua fuerant ex longo tempore parata. Habebat ín^ fuperduo millia mílitum Díonyftus, quos Tímoleontiílle prater caetera tradídit, Ipfe cum pecunía& paucís amícís ín T'ímoleontís eft caftra clam Icete deucctus. Actum pímüum príuatus& demíílus eft uífus,vnoQ nauígío cum modíco pecunie Corínthum : deportatus: quí ín tyranníde natus fuíílet&& enutrítus omníum clariffima& maxíma, quam decem annos tenuerat,alíos fuerat duodecím à bello per Díonem gefto certam nibus€ bellís íactatus. Hlíc fcelera fua fuperauít calamitatibus: filiorü enímadultorum "EO(unera,filías vírgines confpexít conftupratas,fororís eíu(demá& coníugis obfceeni(Timís | libidinibus ab hoftibus víolatum corpus, eam índe ví cumlíberís peremptam& ínaL BO um demeram: qux ín Dionís híftoría fumusperfecuti. Díonyfium, poftquam delatus Corínthum elt, nemo fuítínter Girzecos quín afpícere& appellare defiderarec. Alij dadibus eíus ex odío laeti libenter eó concurrerunt,utá fortuna velut pracípítatum con cilcarent: alij ínciínatíonem refpícientesatqp vícem eíus dolentes contemplabantur ín rebus ínfirmís mortalium& manífeftís exemplís obícurarum& díuínarum vírtuté caufarum, Nullum ením tantít vel naturze ea tempeftas vel artís, quanti íllud fortunze opus edidit, quz illum oftendit paulo ante Sicilia tyrannum,agentem cum mulíere,que exer cbatpopínam,uelín myropolío fedentem,bibentem ex cauponís dílutum,& altercan Bue tniín publíco c mulíerculís, que formà quazftuí habebat, pfaltrías ín cantíbus docen ES tem, circa cantilenas theatrícas cum tjs enixe de modoráü dígladíanté concentu, Hzc facereídeo Dionyfiumaliquí, quód alíás torpídus& ignauus fua fponte effet atq pro» tetuus,exiftímabant: alij, quó contemneretur, nec formídabilís Corínthíjs foret vel fupectus, quafi grauiter ferret vicifsitudínem vítze& domínandií cupiditate flagrarer,ma gnam affectaífe et fimulaffe preter íngeníum fuum,atg ad ocíum fallendum pre fi liffeflolíditatem. Et quídem commemorantur nonaulla eius dícta| nontulifle eum praefentem fortunam abíecte. quod partím hínc íntel delatus, qua colonía erat fícut Syracufze Corínthíorum, idem fibíaí bus qui peccaffent vfuuenire: ut ením illi hilariter verfantur cum "Et undía patrum confpectum fugiunt: íta ruborefe vrbis benté apudillos ibí manfurit. Partím índe, quód càm hofpes quídà Corínthí de eíus cü philofophís confuctudíne,qua capíebatur ín domínatu, aíperíus ei ínfultaret, rogaretq xl poftremtt, quem nam ex Platonis cepífet fapientia fructá: Níhil ne,ínquít, tibí profectus vídemur à Platone affecuti quííta vícesferamusfortunzz Admuficü Aríftoxe: num& certosalíos quí querebant,vnde& qua nam aduerfus Platonem eíoffenfio ex ttiflez Tyrannís, ínquít, cm multís eftreferta malís, tum longé maxímo, quód nemo exijs quí dícuntur amící, libere loquatur. fiquídem illorum fe opera Platonís fuiffe beneuolentía fpolíatum.Cüm quídam ex illís quí facetí volebant effead ludibrium veftem 1 ingreffus ad eum ficut ad tyranni excuteret:rídículo ín íllum retorto íd facere eum íufsít "MP cim exíretàfe,ne quíd rerum fuarumauferret, Philippo Macedone fermone ínter pocula cauíllofe inferentí de cantílenís& tragcedijs quas Dionyfius maíor relíquerat, atq; ffetfacere:no ín(cíteoccurres Díony hi ambigerefingentífe, quo nam ífta tepore íllí vacaffet f o Eos) l 1I5,quo tepore, ínquit,tu& egoatq; oes qui videmur mus, At Plato,quí íam decefferat,no vídít Corínthí fic- d*; LU 2:,(*^.( ^50ccurres et, quam índigne,;ínquítagís DíonyfizInfifk Lec genes facís, quod calamítatem noftrà grauíterferas. Ibí Díogenes,Enímuero,ínquit - V meutcem cenfes dolere tuam,non ftomacharí,tale mancípiü cüm fis& dígui n OCD: xeba^ ]imoleon. 239 Dionyfius tyrá nus dedit fe Timoleonti, Dion»fij tyrátii calamitates, Diony[flus Corintbum depor tatus, Fortune incon» flantia, preclara. Philofophi utilitas. T»rannidis nma ximummalum, LIN t TS RAPL ORE i "Timoleontis profperitas, t Infidie Tin;oleonti parate deteguntur. Fortute artificium. Icetes Magone ci. exercitu introducit. Syra E um €Hj4$. Corintbij occupant Acradina. Acradine defcriptio. 240 Plu tarchi parens in dominatu confenefcens fpiritum deponas, quod nobifcum híc ín ludis deg & delícijs? Vnde componenti mihí cum hís Philifti voces, quas de Le ptinis filiabus mittit plangens ex magnís eastyrannidís fortunís ad vítam recidille fordídam, lamen tíones vídeanturmulierís,alab baftros purpuram& aurum defiderátís.Atgy haec quida 1 nonabhorrentía à vítarum defcriptíone, neque audítoríbus ínutílía non properantibu necoccupatís habenda exíítímaui. Cuuanquamve ro afperítas Díonyfi] rerum eftno, ua vifa, non mínustamen fuit l'ímoleontísí tupenda profperíta is. quíppe quínquagin, ta diebus quám applícuit ín Siciliam,arcem Syracufanam ín poteftatem accepít, Diony fiumg ín Peloponnefum mífit, V nde erectí Corínthíj. duo milliapedítum míferunt cum equítíbus ducentis. quí Thurium vfq prouecti, cüm tranfmifsione íllíncobfide,, tíbus mare magna clafIe Peenís obftructam cernerent, neceffe habuerunt, dum tempus expectant, í ibiconfiftere, Hococío funtad pulcherrimum opus abufi. Cüm Thu; Íní arma ínferrent Brutijs,v tem fibisedicam magna íntegrítate& fide cuftodíerunt, A Icetes obíidebat arcem Syracufanam,& frumentatione Corínthíos prohíbebat, Ade duos milítes externos ad ínterficiendum per ínfidías Tímoleonte fubornatos clàm ni. fit Adranum. Illenecaliàs cíngebatfe ftatíone armata,& tüc plane deífiducía fecur re citra vllam fufpicionem feríabatur cum Adranítís. Quí mífsi fucrant,cum forte facrif, caturum intellexiffen t, gladijsfub pallío fuccincti íntemplum concelferunt,,imnifi circumfiítentíbus arar nfenfim mouerunt propíus. l'antum Bonis s mutuo ad ínuada dum eum cohortátibus,quídam alterum eorum gladío fecundum ca Capuesu Inerat. Quo prolabente, nec perculforreftítit, necíocíus fauci: fed fice gladídm tenens adrupen quandam profugi itedítam. Alterara apprehenfaíadícíum totíus rei profeffus fidem d ri fibi petijt. Qua data índícauítfe& illum quí fuerat occ ífus, a adipfum ínterficíendum miíílos. ibis illum à rupealij retraxerunt vociferantem nihíl commerítum fe, íureoc cífo illo homit nepatriparentaile defuncto quem príusín Leontinis ínteremeratille: te Ítesqp ex corona nonnullos cítauít ftupentes artiticíum fortunze, quz alíorum mínifterio alía moueat, atq; omnía quamuís remota connectat X compli cet hís quae plurímümv. dentur difsidere, n ccommuníone ínter fe focíata vlla: atq; afsídue íllís ta mutuóvt» tur, vt vícisím alteríus finís prímo ordíum fitalteríus. Corinthi huíchomíni praemium decem minas donauertü t; quód deo Tímoleontís tutelarí íuftam íram fuam commodi; fetnecanté ínueteratam íllam fimultatem effudiffet: verüm cum príuata caufa fuaforte fortuna referuaffet ad illius falutem. Prarfens felicitas fpem quoque ín futurum erexit fpectatorum, vt velut fanctum virum& ad víndícandam Sícilíam a Deo miíTum vene rarentur ac cu(todíafepírent. Vbihícconatusfefellít Icetem,multos autem ille d[V melcontem videt deficere: reprehendit(emetipfe qt uód tanta manus cüm prafto cflt Pornorum vteretur ea quafi verecüdia carptím, qui clàm& furtím auxilia introducertt Itag m um Magonem cum tota claffe accíuít. Illemagno cu m terroreínu ecus Borm eft,atq; centum quínquagínta nauíbus eum Gecapauitr pedítum fexagíntaml lía expofuít ín terram, caftraín vrbe Syracufanalocauít: vtomnes bin E cepe qu x'occupatu ra Sícilíam eflet, exíftimarent íam adef 1.fi quam ením Carthagínenfi ibus ante copía fuerat fexcentísí ín Sí farum potíundí. T'unc vero recipiente eosIcete& tradente vrbem, illam víderes caftn 1 e(Ie barbaroriüi. Coi rinthrj a: itemquíarcem ínfidebant, ína incipítí pe erículo& grauime lo verfabantur. quíppe copíanon erat js neceffaríorum: fed la bonh jantí íam quódfcpi ] T portus ftationíbus effet, CONS RUNE, cogebantur(y ín contínuís certamini bus€ pugnísad tuendos muros;, quíomni genere ma chínamentorum atqy artís oppi gnabantur,partirífe. V erümfubfidíumferebat l'ímoleon, frument PLA ina fubmit k " tens paruís pifcat« mínutísqy acatijs, qua tempcftatib. potífsimüm perme días barb arorum naues euadebantín arcem, cüm íllas vnda& fluctus dífpelleret, occi té permeantía, Quibus anímadue erfis Mago& cetes Catanam, vn defupporan: t obfeílisneceílaría, deliberauerunt capere:& cum forsifsimís copijs f: foluerüt Syra At Corin híus Neon obfeflorum praefectus, hoftes quí relíctí erantex arce co platus folute(x fecurc tationes feruare, repenté diffipatos adc ortus eft: qi celis, Min n fugatis potitus s eft j& occupauit Acradínam appe ellatam.— Ea ib cufanze; quz: quodammo do expluribus compofita& conftructa et oibus muniti fima pars à& ínuí CHE abebatur. Magnam íbí vím frumentí& Ü AGERE AEN AUGE CA GR ecepit: fed obfeptís A.c radinzcmomibs nd S nauiD j S D -—— 8-—St— 1 42.2 Timoleon. 241 & commifTa munítione cum arce tutatus eam eft. Magoautem& Icetes íam prope Ca anam venerant, cüm cos affecutus ex Syracufis eques captamannuncíat Acradínam. i Quiconfüfi cítato curfurapueruntretró agmen, cümneg cepíflent eam ad quam pro: 1 fedi erant,negp quam tenebant,feruaflent. Caterüm prouídentíz hzc& vírtuti dífce; paronem nonnullam cum fortuna praebent. Quod vero ínfecutum eft,videtur potífsi^ : mumbenignítati referendum acceptum fortunaz.nam milítes Corínthij, quí Thurrj age bant, cüm híncformídarent Carthaginenfium claffem quae cum Hannone afferuabat í^ | pfos, hínc multos fam díes mare ventís fzuíret, perrexerunt pedibus per Brutíos profi ; cfc Rhegiumdp qua barbarorum voluntate, qua ví grauí adhuc pelagí procella perue, MES nce, Acclafsis Punice praefectus, cum nec expectaret Corínthíos,& nequícquamra^ à usefteos defidere: perfuadens fibí acutum commentum fe&€ perquám callídum exco i RC ciauiffe, coronasímperat nautís fumere,naues clypeís Gracís X palmís ornat,atqueí^ t raverfus Syracufas contendit, prauectusQg arcem cum ftrepítu,plaufu,& rífu, quo per^ CES nil(osredderetobfefIos, Coríinthíos clamauit fe modó trarjcíentes fudiíIe mari& cepifi(c. Dum illehas nugas& praftígías agít, Corínthij quí ex Drutijs peruenerant Khegíü, : vbínulla matí cuftodía fuít,& ventí qui prodigíofe cecíderant, tranquillum afpectu& , lenemprabuerunt tranfitum,propere cofcenderunt pontones& naues pífcatorías, que ] ad manum erant: atque ín Sícilía tam tutó,tantady tranfmiferunt tranquíllítate vt equos à iuxtanauígía nantes traherenthabenís. Quívtomnes íam traíecerunt, atque ad T'ímoMESS lcontem peruenerunt, extemplo ís potítus eft Meffana;acfigna Syracufas mouit, fortu» à nafuarebustp geftís plus quàm copijs fretus: neg; ením plus quatuor míllbus militum í habebatfecum. Aduentu eíus nuncíato perculíus terrore Mago ín fufpícíonem maíoi remex huíufcemodií occafione eft delapfus. In vadíslímofis iuxta vrbem,que copíofam c EE efontibusaquam dulcem, copíofam etíam ex paludibus& flumínibus ex mare dela! bentíbusaccípíunt, magna vis anguíllarum pafcítur,largaty femper captura cuíuís fup^ ^ E peii. Has vtríufque partísmercenartj milítes perocíum& índucías vnà venabantur. ! QuiGrací cüm effent, nec caufam ínuícem haberent príuatarum fimultatum, dímíca^ " WE bintincertamínibusfortíter,per índucías congredíebantur, colloquebanturgs. Ac tum ! ELS. inpiandooccupatí fermones ínter feferebant, mírantes marís íllíus índolem&loca - MEO ciicicgregit comparata. Híc vnus ex fjs, quíín prafidijs Corínthíorum erant, Atqui ^ NE omamplam, ínquít,& tam multis decoratam dotibus vrbem ín extremam barbaríem ' MIC redígerevos qui Graeci eftís laboratis,teterrímosqp& íimmaniífsimos reddere magís no^ WES bisaffines Carthaginenfes, contra quos optandum fit,multz vt effent pro Grecíaobíe^ " NO dsSidliz. An vos exiftímatis exercítu hos vfque columnís Herculís excítato& à ma ' EE riAdantíco hucpergere,vt pro Icetís depugnent dominatu? quifi cogítatíonem fufce^ EE pifetvllam ducís, non expuliffetauthores orígínís fuz, neque ín patríam fuam ínuexít^ s EO fethoftes: verüm fi Corínthijs fe& Tímoleonti probaffet, etíam honores& opes effet merítasconfecutus, Peruaferunthz voces caftra, quzrentíq; íam díu obtentum IMa^ goní, fufpícionem praebuerunt prodífe: íta obfecrante vt maneretlcete, docenteq; ho^ "MIU libus quanto praftent: vírtute magís& fortuna Tímoleontí ratus fe concedere, quam F uperare eum copíarum numero, confeftím ín Afrícam vela facit, Sícilía nullo humano a confilio fcede demaníbus proiecta. Poftero díeaderat cum infiructa acíe Tímoleon. Vtfugam didícerunt,& folitudínem víderunt portus, non potueruntnon rídere Mago t nísígnauíam: ac premía per vrbem pronuncíauerunt ei quí índícaret, quo ípfis fe clat i fisPunícafubduxiíffet, Atveró cóm nondum fractus Icetes effet, neque amítteret de manibus vrbem, fed ínhaereret partíbus,quas tenebat,firmís nec promptís oppugnatu: f diftributís copíjs Tímoleon afperrímam partem, quà praterfluít Anapus,adorítur:alí^ " NE o:subetAcradínam ageredí,quos Corínthíus Ifias ducebat: tertíos ad Epipolastentan l das ducunt Dínarchus& Demaretus, quí nouífsíma fubfiídía adduxerant Coríntho. P Cüm effet vndíque ímprefsío facta, proftratus Icetís míles& ín fugam eftauerfus. Hic quod viexpugnata vrbs fuerít,& cíto profugientibus hoftibus ín poteftatem vencrít,íd iutecüm mílítum vírtutí, tum confilio attribuas ducís:at quod nemo cecíderít, nemo vulnus acceperít Corínthiorum, hoc proprium effe fuum opus fortuna Tímoleontis quafi cum vírtute eíus contendens oftendit, vt quí hocaudíant, celebrentfelícítatem e IUs quam vírtutem ímpenfius. Nequeením confeftim per totam folüm Sícilíam& Italíam híc perlatus rumor eft: fed& paucís díebus víctoría hac tota perfonauit Grzcía, Yt i^ »v [n d )« tag ciuítas Corínthíorum, quz nondum crediderat delatam ín Siciliam claffem, fimul X Fortune et virtutis certamett, Timoleon petit Syracu[as. Mago relinquit Sicilian. Timolcon capit Syracu[as. Timoleo diruit arcem SyYacu[anam. ; Sicilie calamiE. tás mira, Magonis mors, €? ignominid, Corintbij frequentant. colouis Syracu[as. Ycetes deponit tyrannidem. Leptines tyrannus mittitur Co : vintham. Cartl'aginenfia apparati u^ contra Tunolconte, 242 Plutarchi & incolumes effe X victores accepit. V(que adeó fuit curfus rerum fecundus, tantagy, rerum geftarum fplendorí attexuít celeritatem fortuna. Cum ín manufua Tímoles arcem teneret, nonfecítídem ac Díon meque ob peleieiudinem& operís magnifice, tíam pe epercitloco: fed declínans eam íllum que! acerauerat et perdíderat fufpicionen, pronuncíauítper prconem WSyrsutun, quibus víderetur, cum ferro adellent adiu. uarent(p a ad demolíenda prafidía tyranníca.| Vbíomnes afcendere, rudímentalibe; tatís certíísíma íllud edíctum& illum ratí díem, non arcem modó, fed tecla Sese monumenta exciderunt atque díruerunt tyrannorum. Mox quo gratificaretur ciui bus, valídíoremq; tyranníde efficeretlibertatem popularem, aream complanauít, eig forum íudicíaleímpofuit. GCaptaíam vrbe cum deficeretur cíuibus, quod partím 4 P, ET bella& fedítíones occubuiffent, partím refugi(Tent tyrannos: vnde forum Syracuf(isdr. fertum adeo extulerat copiofam& denfam materíam, vtequíibí pafcerentur quíefta, tibusín herba equifonibus: catera oppída prater admodum pauca ceruorum& apre. rum erantluftra. ín fuburbijs€ círcamoenía per ocíum venabantur crebró: nemo inap cibus& przíidijs habitantium fuftínebatadíre vrbem, fed horror omnes& odíum ten iine reipub. fuggeftí, ex quibus pleríque extitiffent tyranní. T'ímoleonti€ Syr. €t"inis vif um efi A ibercadC o rínthios, vt colonos Syracufas ex Graecía mítterent, a lío quín agr mm cultoribusrelínquendum vacuum effe,& graue fe ex Afríca bellumex pectare: quod allatum effet Carth agínenfes Magonis, qui(ibi ipfe mortem confcí. c. rat,ín uem corpus egitle ob praeturam offenfos male geftam,& magnum delecm: habere vtae late proxima in Sícili íam tratjcíant. Hiís à Tímoleonte allatis líteris,(imul VUA Syrac ufanorur nlegatiís, quí orabant, fufciperent cíuítatís curam, fierent y de íntegro eíus conditores, nonrefpexerunt Corínthij res príuatas, neque fibi amv bem vendícauerunt:fed primüm ad facra ludicra per Girecíam& ad celeberríma cond lía míí sís legatis pronuncíarí per praecones iufferunt, Corínthíos proftrata Syraculist. rannide X eíecto tyranno vocare eSyracufanos,Sículosq; alíos omnes vtliberi etimmv nes fuíslegibus vrbem colant,€ agrum zquís condítionibus partíantur. Hiíncdímit fis per Afiam& infulas nuncíjs, vbi maximam partemacceperant exulum dilapfamc) fedille, ínuítauerunt omnes Corinthum vtvenirent, prefidium,& naues,& d ree. quí fecuré eos Syrace as víque deducant; Corinthios fuis impenfis prabituros. Hispr s nunciatís merítíísímam& pulcherrímam retulítílla cíuítaslaudem& gloríam: quodi tyrannis liberaret, à barbarís tueretur, ciuibus reftítueret prouíncíam,| Qui Corin thum conuenere, quía mínorerat eorum numerus,ínílíteruntvt ex i Who& relíqui Graecíaaflciiberenturfibícoloni, Cümad decem millía effeciffent, nauigauerunty racufas. lamexltalía quoque X ex Sícilía concurrerant ad POMMBEN ERE frequentes, V tíexagínta míllium expleuít numerum, vt eft Athanes author, díuifit ijs agrum, adi ficia mille talentís diíftraxít: fimul relinquens veteribus Syracuinis íus fua rec dimend & facultatem populo comparans pecuníz, íta íno Ri cüm adalía tum ad bellum vtfte uas etíam venundarent. Ferebatur de vnaquaque fuffr agium, ínftituebaturg aca ulv tio: ficuthomínum, à quíbusratío repofcíturrerum geftarum. Referuntautem non gj han] nulli Gelonís prifci tyranni ftatuam Syracufanos damnatis alijs conferua(Te: victori caufa, quaapud Hímeram fuderat Poenos, íllum celebrantes atque honorantes. Dum fta recreatur cíuitas,& confluentibusineamn vndig; ciuibus frequentatur: cupíensTi moleon caeteras quo oque vibes ín libertatem reftítuere€ excínderef femel ex Sicilía do mínatus, ducto ín fines earum exercítu, Icetem defciícere compuliít a à Carthagínenli bus,ac foedus fecum paesi vtarces difturbaret,& ín Leontínisageret priuatus, Le príní A poll oniz& oppid ulorum nonnullorum alíorum tyranno, cum ín difcrímii edi Íet, ne ví veníretín poteftatem dedenti fe pepercít, mifitq: eui m Corinthum: vífendum ratus confpícíà Graecís ín authoreoriginis vrbe exules Sicliz tyrannos& abíectam vi tam degentes. Inde Sy racufas regref ffus eft conftítuer nda reipub. operam daturus, v j M nàcum legíslatoríbus, quí Coríntho veniebant, Cc phalo à& Dionyfio, pracípua 9 praftantisíma capíta digefturus, Interím quía mercede conductum milítem locupie tarí ex hoítíco, nec marcefcere volebat ocío, Dínarchum& Demaretum ín prouinc am Carth: aginenfium dímifit: quíoppiída complurare ceperunta barbarís. vndenont pfis modo omnía fuppetebant abunde, fed& pecuniam ad bellum ex praeda conficit bant. Poeníínterea cum exercítu L X X millium milítum, ducentís tríremibus, mil nauibus, quibus tormenta bellíca, currus, magnam vim commeatus,& alíum appa" tum 20 30 m gb E33" 1^ L T limoleon. 243 tum portabant, Lelybaum applicuere: non vt mínutatím íambelfum gererent, verüm vttotaSícílía fummouerent Cirzcos. Adeo erant ením víres eorum valída ,vtvel non Jang uentes valerent nequeattrítos ínuícem conuellere Sículos, Quiscer pto] prouíncía (uam euaftarí, confeftim ducíbus Anníbale€ An nilcare ínfeftí contenderunt ín Coríntíos, Eo nuncío propere Syracufas perlato, VÍg eo Syracufaní magnítu din ie fllíus ex^ crcitus trepídauer unt,vt ex totmíllibus vix tía millía caperearma& Tímoleontem au» fifueruntíequí. Q'uí mercenaría ftípendía facerent, quatuor míllíanumero erant: ho^ rum ítem ad míllein ítínere per íenauíam receffere. Videba tur ijs no fapere Tímoleon, fcd pra cter etatem ínfanire: quí aduerfus L X X hoftíum millia,quínque mülibuspe di i9 tum& milleequítum mouerct, exercitum(y à Syracufis octo díerum vía díuelleret. vn. denec receptus fugíentíbus, nec copía fepulturz fupereffet czefis., Czeterüm deputauít ínlucro Tímoleon, quód hí femetípfos prodídí(fent ante certamen: relíquos àfe con firmatosraptím duxitad Crímefum amnem, vbíacce eperatínuenturum fe hoftes, Subeun E ellen, quofuperato exercítum& c copías hoftíum erant fubíe ctos oculís habit tu^ ri. occurrunt mulí apium ferentes. Id vífum militibus foedum omen eft: quía defuncto rum fepulchrí ís fere coronas ex apio imponere foler ss V ndenatum prouerbíum, cüm juísancípíte morbo decumbiít, vt apío dicatur Spusi iabere.. Hos T'ímoleon vtrelígionefolueret à t liberaret confternatíone,agmen fuftínuít, dí((Teruítqy peumaliatemponl umcoronam demonfhrauít ante víctoríam ípfis delatam Seite in manus Ku ením, ,quiíacra: ma ubítratur€ patríam 1apij coronam,ea víctores Iíth^ pue cro coronant. Nam fthmiotunt ez C ctíam tum aetate vt nunc ROC apium corona erat: noníta dudum fuccefsít pínus Tta vt díximus tus T'ímoleon mí. lites,fun wplit Me acpríncepsíp fe coronam ex eoaccepit:índe duces quí círca eum e X vulgus At vates vtaquílas d duas aduerterunt aduolantes, quarum vna conti» xumferebat vnguíbus draconem, altera cum m magno aal crí cl l fiaverunt eas milítíbus quí adop: inienploridum deoru lastuncíneuntís Peiars erat,& precípíte menfe T harg. ne títíum, Cone lam íngentem amnís edídít, ea prímüm texit c Ly Komnem confpe amouit Ehefat im: tantum fonus furfum ín collem 39 ínce Í DIX, ertt is& confufi excítabatur a tanto exe ritu. Vteu unt Corínthí T pot tisqpc lypeísrefpirabant: círculante fole 1 t1 1 usaerad ediítaglomeratus& cong Oo banus offufcauit cacumen montíum:ap re] em campís fubíectís&O ímefus appan uít:& quíeum tranfmeab: oí tesfuerunt,. Prímz erantquadríg Sehen nece ad po a1: quebantur decem míllía pe: A d AMNES im clypeís cat lídís, q Q: Or plendo enia Me etg at ordíne agmínís coiecerunt C: arth: aginenfes els P one eosrelíquís na^ onibus afl Du IS, ín icondítety ac pro níícue tranfeuntíbus, cern ens fiu iuium Tímo.! coniplis dif penfare vt de hoftium numero fumeret, quáta cum manu dímícare liberet, vbimilítibus íufsít aciem eorum maed mere lifiectam, S PM m tra cR reflos i mpartímnondum:ímperauit Demara ito equ rítatum vtín Poenosímmiítteret,, Contur» barettj eos ne confufos dígerere poffentín aciem. Símulín planítíem defcendit, al osdg Siculos ín 1icorníbusa dmiftis vtrobícy;non n multís peregrínís militibus locat. Medi am Z1 aciemcum Syracufanís€& mercenartorum delectífsimis obtinens, paulífpe patur equeftrem pugnam, fuftínuít. V t vídit equítes per currusante figna: b Cibi es conterere cum Poenís manus non poffe, fed n edi íparentur afsídue voluere turmas,& crebras conuet elis fignis imp efsiones dare: ar pto clypeo ín clan mauít pedítíbus, feque rentur& fortí effent animo. Hic voce vti OP& fo lita maíore eft vifus: fiue 1 inflantís ardore difceinninis& mentís motu eam íntendít: fiue deus alíc 1 fum multís eft vnà intonuit. Mox clamorem red identíbus vtduceret neccunctaretur orantíbus t milítíbus fignum equitíbus dedít: vtà té Rtetepreietsien íacíem curruum ín tráf uerios hoftes admítterent equos: ipfe! ianorum teftudi, nein Pornos ína urrít lllíprímumínfultum exce perunt flrenuc,& qu odtec"ti loricís : indib usmun ítí clypeis, ím] petumlance arum d KhIie $6 ^ ferreis e(fent aere eísqy galeís,atq; e ant, Enímueró vt . Q'es ccepta eft ,vbíhaud dfecusarsq: iàm víres valebà Ce fuic i cetubíto horrendat tonítrua prori verunt ex montibus, fimul im flamma fulg ura emícueru Inde calí igo s ía cacumínib sin prelium dept ímbt req &mvento X eran Grazcís& a tergo circumfundebatur, barbarorum fe 2 X Apij omen ma» lum. Corotid ex d» po. "inoleontiswia ] 9S3»] e Tempel Cartbaginenfii pugue aduer(a. 'Timoleon. wmagno prelio fut "Timoleon defer tores Sicilia exput. Tistoleontis feli WAS, S icrilegt diuinius pereunt, 244. Plutarchi ricbatora,ac cum procella nimbofa& continua corufcatione€ nubíbus excuffa perfi gebat oculos:ex quibus multa fatígabant maxíme tyrones.Praciípue ínfefta erant torj, trua,& crepitus armorum procellofa pluuía& grandíne pulfatorum, quae exaudire dy, cum ímpería prohiBgbant. Infuper Poenos quibus non expedíta arma fed grauía, vce( antedíctum,erat,& limus impediebat, Ítnusiüg fagorum aqua ímpletorum onerofi&ín, habiles ad pugnam erant: contrd ad eos profternendos Girzcís ídonei,nec cüm lapíief fent valebatíefe exlutoattollere. namq; Crímefus cüm ímbribus íam auctus; tum tranf "untíum caufa exundauít: circumíectusqg campus multís fubiectus vallibus& lacunig complebatur fluentis no ríuo fuo decurrentibus. quibus Poení ímpedíti afflictabantu, Tandemtempeftate premente,& prímaacíe eorum, quz erat quadríngentorum mil, tum, Girzcís concífa,relíqua multitudo ín fugam confternitur. Magna vís ín campow cupatí ínterficíuntur: multos am nís,quí ín tranfeuntes adhuc íncurrebant,ímpellens& tranfuerlos rapiens haurít:plurímos,quí colles petebant,ínfecuti leuís armature milita obtruncant, Perhíbentur ex decem millibus quí cecíderunt, tría millía fuiffe Carthagi. neníium magno illius cíuítatis luctu. neq; ením vllís erant nobilítate vel díuítijs vel d; ritate fecundt, nequetot vno vnquam przlío antea cecídiffe exipfis memorant Carth; ginenfibus: verüm Afrís fere Híípanísq;€ INumídis quíaad certamína vtebantur,. lieno vincebantur detrímento. Caeforum deprehenderunt Grzcí ex manubijs dígnity tem, nihil enim zs vel ferrum, quífpolíabant cadauera morabantur, tanta affluentíaz gentí,tanta aurí erat. Etením fuperato flumíne caftra cum impedímentis ceperunt. Cut ptiuorum ingens numerus fuíta militibus ínteruerfus, quínd; millía producta, captie tíam ducentícurrus, Pulcherrímum& magníficentifsimum prabuít fpectaculumTi. moleontís tentoríum,omní genere vndígq; accumulatum fpolíorum:ín quibus mílletho races exímio opere X fplendore,decemmillía clypeorum expofita fuere, Cüm multo pauci fpolíarétmagnam(üy predam caperent, tandem tertío fecundum praelium díecx citauerunt trophaeum. Corinthum cum víctoríe nuncio Tímoleó fplendidifsíma quag ex armis captís mifit,quó patríam fuam redderet apud omnes mortales confpícuá:cov templantes ín vna ílla Graecize vrbe amplifsíma templa non Grecorum decorata fpolíj;, neque ex propinquorum fanguine&€ detractorum popularibus donorum íngratamonumentareprzfentantía fed manubtjs barbarícís,quz przclarifsíma ínfcríptione figni? ficabantvictorum cum vírtute fuftítíam, Corínthíos& Tímoleontem ím peratorema Grzcís,quí Sícilíam íncolunt,à Poenorum íugo liberatis, gratítudinís ergo dijs facrafla Inderclicto ad vaftandam Carthagínenfium prouíncíam mercenarío milite, T'ímolem Syracufas profectus, milleillos mercede milítantes, quí ipfum ante pugnam deferue rant, Sícilía expulít, atque ante folís occafum excedere coegit Syracufis, Qui cüminl talíam tranfmififfent,perfide à Brutijs víolati occubuerunt. atque has pcenas ab ijs exe git Deus proditionis... Ac Mamercus Catanz tyrannus& Icetes, vel Tímoleontísit uidía rerum geftarum, vel vtínfidum& ímplacabílem tyrannís tímentes, focíetatem 2 iunxerüt cum Poenis: quibus mandauerüt,ni(i femel extrudí Sícilía vellent,copías mit T; 3 M, M 1:3^ 1 terent€ ducem. INauígauíteó L x X nauibus Gifco, conduxítq; nonnullos Gracos M Antec eam diemnon fuerant Grzcís vfi Poení: tunc autem magní fecerunt eos vt ínui ctos X omníum mortalíum fortí(símos. Vbí ín agro Mamertíno coíerunt omnes, qu dríngentos mílítes mercenaríos, quos Tímoleon auxilío míferat,occíderunt:& ín Cav thagínenfium prouíncía íuxta Híeras, quas vocant, mercede militantes, quibus prae rat Leucadíus Buthymus, opprefferunt. V nde przcípue ílluftrata T'ímoleontís flic tasfuít. Siquidem hífuerant ínter íllos, qui cum Pbílodemo Phocenfi& Onomardo Delphosoccupauerant facrilegij confortes. quos cüm odiíffent& deuotos refugerat omnes, palantes per Peloponnefum à Tímoleonte fuerant aliorum milítü penuría cov Ícriptí. Vtapplícueruntín Sícilíam,in omnibus conflíctibus,quíbus ínterfueratillepal s A 3^." o;", E?eah 9i mamtulerant Cumvero eílent plurímaíam& maxíma certamína explicata, alíj525? eo fuppetías mifsi períerunt& abfumptifunt:non femel omnes, fed carptím, Atq ipf caufetur vltío felícitate fe Tímoleontis ínflíGam íllís fuiffe, nequa ex vindicta fceleraterum attíngeretnoxabonos. Itag; fauorem erga Tímoleontem coeleftíum líceat nonfe cus ex aduerfis rebus quàm fecundís admírarí,| Porró populus Syracufanus proc tate cyrannorum vrebatur, Mamercus ením ín poematibus fcríbendís& tragoedfjs fih placens, íactabatfeín eo quód mílítes mercenaríos fudiílet, clypeíst quos dijs dicauit probrofum elegíum ínfcrípfit: NAM 10 1c e b———V—— P gms Wu m0 07 v a v. CAS M9 Mm. dat P NR. M $e 'imoleon. T 235 Ín ,Auro,ebove, ele£tyo piétos, offro, nitentes m" Vilibus bos clypeis cepimus en clypeos. p Hísactís dum ín Calauría Tímoleo caftra mouit, Icetes fines Syracufanos íncurfans ín» Calauria, Sicia j genti preda potítus eft, Cumgimulta fedaffet GC afflixíffet contemptu Tímoleontis lieloaw. l quiexíguas copías fecum habebat,regreffus eft preterípfam Calauríam. Ille Icetem anJo tuertere permíttens, cum equítatu& leuí armatura confectatus eft eum. De eo factus , certíorIcetes, tranfmiflo Damyría fubftitit ín ripa Tímoleontem prohíbíturus tranfitu. is Quippeanímum eí cüm vadi dífficultas tum abrupta vtríng; ripa dabat. Ibí decuríones I Tímoleontís mírífícum íncefsít certáàmen& contentío quz moram pugna fecít. nemo E Wm poftalterum tranfíreín hoftem füftínebat, fed poftulabat quifque príores pugnz « partes: eratcy confufionís plenus tranfítus ímpellentíum fe mutuó& przecurrentíü.Er» UE go Tímoleon íufsís fortírí prefectís accepit annulumà fingulis. quos cum ínlacernam k fuam coniecifTet& confudíífet, prímum forte eduxit qui fieíllo trophacum habebat ín. - fculptum.Quod vbí íuuenes víderunt,lzto damore fublato, non vltrà vilam expectaue ii runtfortítíonem: verum pro fe quifq; ocyfsime fuperato fluuío conferuerunt cum hofte d manus, Atiíllínon fubftíterunt horum impetum,fed in fugam effufi, omnes paríter ar^ Timoleon fun» mísexutí, mílleinterfectí, defideratíqsz. Poftaliquanto índuxítín fines Leontínos Ti^ ditIcetem c7 cá v moleon exercitum. íbi Icetem víuum& filíum etus Eupolemum,equítumq praefectum P " EL Euthymumà milítíibus vínctos& ad ipfum attractos capit. Icetes cum adolefcente vt "O6 proditores puniti, necatíqy. Eutymus etfi vírftrenuus ín przelijs& virtute effet przecel e lens, ob quoddam tamen ín Corínthíos conuítíum quod eí obíecerunt, non eft veníam : confecutus, Ferunt eum, cüm Corínthij ín eos mouerent, díxííTe concíonantem Leon^ EC rinisnihil terribile vel graue accídiffe, , Corinthie exifJemt domo fi femina. ^ MC Inmultoslinguafolet magís quam tetra facta pungere: grauíus ením contumelíam fe^ Lingue petul q rinthomínes quàm detrímentum. Quíppe offenfio per manum hoftibus vtneceffaría ti«odiofa. ki conceffa eft; vírulentía vero línguz ex effufo odío vídetut vel ímprobítate prodíre, R.e5 greffo Tímoleonte Syracufanívxores& filías Icetís eíuscy filij ín cocione damnatas ne- Icttis c7 filij ecaurunt: quod omníum apparet fuiffe'ímoleontís factorum íngratífsímum. Neq; e ius, vxores ex MP nínillei intercefsíffet ita eas foeminas fuiffe exíftímantperíturas: verüm nullam arbi» filie necantur. : troreum illarum rationem habuiffe, fed condonaffe eas cíuíü fre Díoni,qui Díonyfium i exegít parentantíum. Icetes eft ením ille quí vxorem Díonís Areten, Ariftomachen fon rorem,& filium puerii admodum, víuos ín pelagus merfit ,vtín Dionis víta retulimus. U Secundum hzecarma ín IMamercum Catanam ferés íuxta ríuulum Abolum eumacíem Tímoleon Ma, E aufum fudit,fugauíttg, ac fupra duo míllía opprefsit: quorum erant magna parsauxilía^ mercum fundit. rtsPoeníà Gifcone mifsí, Inde Poení pacem ab eo precíbusimpetrauerüthífce legibus: vttradum,quí íntra Lycum eft,tenerent:& liberum cuilibet effet cum pecunía& famíilia commigrareínde Syracufas:vtq; tyrannorum focíetatirenunciarent, At Mamercus difidensrebus fuís nauígauít ín Italíam ad concítandosín Tímoleontem& Syracufa5"MOI? nos Lucanos: fed cim comítes eius, qui reducebant naues, reuectíín Sícilíam T'ímoleontítradídiffent Catanam, coactus fpfe quoq; fuit Meflanamad Hípponem eíus op. V pidityrannü confugere. Hos Tímoleonteperfequente& terra marítp obfíidente, Híp P pofugam naue molíens captus eft.Eum Mamertiní fibítradítum,líberts ex ludo ín thea e trum ad tyranni fupplícíum velut pulcherrímum fpectaculum ductis, flagro cefum ne, V cauerunt, Mamercus vltro fe ín fide Tímoleontís permífithaclege,vt l'ímoleontenon jo accuante caufam díceret Syracufis. Ductus Syracufas& ín concionem progreffus,ora, t tíonem quam íam prídem commentatus fuerat exorfus eft dícere. V erüm obftrepente v ibipopulo concionem cernes ímplacabilem, abíecto pallío medío fe prorípít theatro: d atgiímpetu ín vnum ex cuncís ad necem fibí confcífcendam illifit caput, atquí non ob. :$e igit ei híc exitus: fed fpirans adhucabftractus& morelatronum eft plexus. Adeum à modum excídít Tímoleon tyrannídes,& bella fuftulít.''otam autem ínfulam,quam caá lamítatibus deformatam& ínuifam íncolís accepít,íta pacatam et omnibus reddídit ex. é optatam,vtad íncolendum alíj aduolarent eó,vnde profugeratanté cíues.namg; Agri, V entum et Gielam íngentes vrbes fub bellum Attícum à Poenís excífas frequentauerunt d unc cultoribus: hanc Goreus ex Cea,íllam Megellus& Pheriftus ex Elea profectí coa it ctís veteribus cíuíbus. Quibus cüm non modó praftítíffetà tanto bello adfedes ponen das fecuritdtem& tranquíllitatem,fed ctera quog: preparaffet atg enixe íuuíffet, cole ! X 3 Timoleott pacé cum. Cartbaginenfibus facit. Hippo tyránus liecatur, -AManmercus ty» ráttus occiditur, Timoleot pacat Siciliam. Tirtoleottis cit ' equalibus fuis comparatio. Honteruslaudatur. .'Timoleon fucceffus fuos fortune tribuit. "r'imoleon manfit Syracu[is. )'"Tiitolcontis c4lumniatores, Titoleontis fumma laus, Timolcon in fenectute vifum amifit. Timoleoti fum mi bonores babiti Syracujis. 246 Plutarchi bant eum pro códítore. Cüm veró ídem effetalíorum íuxtà omníum erga eum animu, non foedus vllum,non legumlatío,nonlocí habítatío, non reípub. cóftítutío ree vid batur comparata: quam non attígífTet ílle,compofuiffetá; tanquam operí confummat, archítectus, extremam fauftamq at; dijs homíníbusiy gratammanum addens. Nam cüm multi íllíus zetate Greci floruerínt ínfignes víri,et preclaras res gefTerínt:ínter quo; Timotheus, Agefilaus, Pelopídas fuerunt,& quem eft precipue Timoleon aemuli Epamínondas: facta íllorü extulerunt ví€ labore dílutum fplendorem. vnde nonnulla eorum fecutarepreheníio€ poenítentía eft. At Tímoleontís operum,fi à fratrís fato di cefferís,nullum eft,cuí non Sophoclís íllud,vt Tímaus aít,merító acclames: O dij que nam Yenus Yel quis Cu pido d Fifcemanum admouit? Vtením Colophoníorum Antímachí verfus€ Díonyfij pícturz neruís praediti& vi ore imagínemreferüt expreflorum& elaboratorum,NNocomachí veró pícturís& car. míníbus Homeri extra relíquas dotes& gratías etíam hoc íneft expedíte vt facta f, cíleappareat:ítaficum Epamínonda imperio& Agefilailaborum pleno atque arum nofo l'ímoleontis contendas ducatum, quí cum fplendore magnam habet faciílítatem, vídebíturísbene& recté reputantibus nonfortunz fed vírtutis effe fortunata opus. E quídem víctorías fuas ille fortunz retulít omnes acceptas. Síquídem fcribens domum ad amícos,et ín cocíonibus ad Syracufanos fzpenumero gratías aít fe deo habere:quoi cüm feruare vellet Sícilíam, eíreí títulum infcrípferit fuum: domi extructo facello Cz: fus facrificabat eí:zedes ipfas facrze fortunze dedícauít. Domum habítabat, quam eíSy, racufaní exíimíam ímperíj praemío donauerunt, praeterea amcenífsímum& pulcher, mum omníum przdíum: vbíplerunque ín quíete cum vxore& líberís, quos accíuert ex patría,agebat. Neque ením Corínthumrepettjt,neque fe tumultibus Cirecíz ímpli cauít, vel ciuili obiecit odío, ín quod pleríque ínfatíabilí honorum&€ potentíz cupid tateímpínguntímperatores: fed illícfubfedít, bonís quorum ípfe author fuerat fruen eorum erat fummum quód tam multas cíuítates, tam ímmenfíam multítudínem vídera mortalíum fua opera vítam agentembeatam. Caterüm quía nímírumnon modo orv níbus ínnaífci galerítís críftà oportet, vt ait Símonides, verüm omní etíam reípub, qu» druplatorem: T'ímoleontem quoq; duo concíonatores adortífunt Laphyftíus&De; mznetus. Quorum Laphyftío fponforesab eo ín caufaquadam exígentenon permíli tumultum cíues mouere vel íllum ínterpellare: ídeo ením fetantoslabores& perícul docuít vltro fufcepiffe, vt quíuís cíuís Syracufanus vtí valeretlegíbus, Cüm vero De manetus multís díCiís acta eíus laceraffet ín concione,níihil refpondit eí:tantum aítgne tías fe debere dijs, quos precatus eflet, vt Syracufanos vídere poffetlíbere loquendííus affecutos. Ergo poftquam praftantifsíma& pulcherríma omníum cítra conttout fiam fuz ztatís Grecorum facta edídít:& ad quas actíones oratíonibus femper ín cov uentíbus Grecos cohortabantur fophiftz, ín his folus excelluit: atque ex malís, qui píius aeuo veterem Graecia agítabant,ante exportatus àfortuna fuítíncruentus etmut dus:confilium vero et vírtutem fuam barbarís tyrannísq; probauit:íuftítía atq; manfue g tudínem Grzcís& amícís:trophaza przliorü maxíma ex parte finelachrymís& lu&ud uíum fuorum erexít:Sícílíam annís nondum círcumactís octo à míferijs ínteftínísqyma lis ac morbís pura tradídítíncolís:zetateíam grauior oculorü calígíne captus eft, breui poft amífitvifum:non g ín culpaípfe fuerit, vellafcíuía fit fortunz fuggillatus,fed exhe redítaría caufa& morbo meo íudícío cum ztate ímpetente. fiquídem nó pauci exillius famílía referuntur,quí emarcefcente ex fenío lumine orbatífuere. Athanís bello etíamnum cum Híppone& Mamerco flagrate Mylís aítacíem eíus vítíatà glaucomatcfuille omníbusq patuííIe imminere eí czecítate:necídeo tame obíidíonem eum foluíffe,fedin bello perfeuerantem tyrannos cepí(fe. Vt tamen regreffus eft Syracufas,depofuilTe eum protínüs ímperíü:& feapud cíues excufaffe, cüm res ad optímtü terminum perduxille? Atq illum quíde molliter calamitatem fuam mínus mírü fittulíffe, AtSyracufanorum íníllum operzprecíü eft commendare honores,& gratítudínem, quíbus profecutí co cum funt íanuam eíus celebrando: hofpites, quí Syracufis forté tranfirent domum íi & ad villam deducendo,quo vítum contemplarentur íta de ipfis meritü: exultantes gl riantesqy,quod reditu ín Girzcíam adeo celebrí,quí víctoríarum nomíne manebat eum, contempto vítam ei exigereapud felibuíffet.| Cümautem multa rogatíonesferre tur, multa ín laudem illiusagerentur, tum exímium hocícíuít populus Syracufanus Vi Y| [s b Í p ] 26 n P-—— o el T C N f i b u ie p f / ) l ; "—-J QAO J ] ^5 jd 7 ] Paulus Aemilius. 247 ytquotiefcunque géftutí bellum effent cum nationibus exterís; duce vterentur Corinthío. Magnificam etíam mos concíonum habendarum ad laudem eíus prebebat fpe ciem.nam dífceptabant ípfi per fe cetera:ad maíores vero delíberatíones íllum adhíbebant. quí medío foro vehebatur curru ad theatrum, vehículo ín quo fedebat íllato, po^ xilus vna voce appellabat falutabatiy íllum, Ille reddíta falute, cum aliquid feftís voci» bus& laudatíonibus dediílet ípacij,audiebat qua dere delíberaret: índe fententíam fua dicebat. Qua comprobata reducebant currum per theatrum míniftrí eíus: cíues autem voceacclamatione,plaufu eum profecutí,caetera dífpenfabantperfe.|^ Cüm tanto ho^ Tímoleontis nore& beneuolentía effet fenectus eíus ficut parentís cíuítatís culta, exleuíínualetudi, mors. q necum fenío coníuncta decefsít. Spacío certo,quo Syracufaní ea qua ad funus pertíne Timoleontis fa rent, parabant,& vícíní peregríníqs conueníebant: catera ínftructa fuerunt magnifice, Lecum delectía populo iuuenes exornatum per Díionyfiorum tunc dirutam regíá por tauerunt:profecuta eft vírorum& mulierum infinita caterua. quorum fpecíes omníum coronatorum& candiídís veftibus amíctorum feftum díem reprafentauít. lam voces& lachrymz cum mortui confufz laudíbus,non honorís defunctionem nec munus publíccíníunctum,fed verum defideríum praetulerunt,& fyncerí gratíam amorís. Lecto de^ nigínrogum íllato, Demetríus przconum illius memoríz omníum vocalíísímus, fcri pum decretum recítauít huíufcemodí: Populus Syracufanus fcíuít l'ímoleontemhune$55, Timodemifilium Corínthíum, quód tyrannís obtrítis, barbarís fuperatís, GC ampliísi? i; iotecren; qt mísvrbibus quz euerfze fuerantíncolarum multítudíne frequentatís,leges fuas Sículís decretum bono reddíderít,ducentarum mínarum impenfa funerandum, honorandum ínfuper ín perpe rificentifium, tuum ludís muficís,equeftribus,& gymnicís. Adhzec corporí monumentum ín foro fe, cerunt,quod portícíbus poftea cínxerunt:íbig palaeftrís inzedíficatís parauerunt íuuentutígymnafium,quod Tímoleonteum appellauere. Atgp íllí inftítutís vtétes& legibus, Timoleonteum quashíctulerat;perdíu ín magna egeruntfelícítate, gomnafium, L. Paulus Aemilius. ] EMILIORVM GentemRomz patrítíam fuiffe&& vetuftam ple^*70cemu ríqy confentíunt(críptores: at eorum authorem, quínomen relíquít 54^ 4 pre | familíze, Mamercum fuiffe Pythagora fapíentis íllíus filium, qui ex m gn dicendilepore€ venuftatenomen ínuenít Aemílij, praedícauerunt dioe n" pua £&| nonnulli quí Pythagorz regís Numa ínftitutionem atiríbuunt. Ma. ppp xíma pats eorum,quí clarum nomen ex hac domo adeptí funtvírtu^ Aemiliorum ge [e 75 tís caufa,quam perfecutifunt, laetos fucceflus habuere. L, Paulí VEfO mui àPtbagodades Cannenfis fuxtà prudentíam atque vírtutem declarauít. Vt ením adducerecol^ ra, legamín fententiam fuam,pugna vt abftíneret, nequíuit,pralíj dedit fe inuítus focíium: confors fugze non fuit, fed cüm author przelij deferuiflet exercítum, maníit ibi,& pu» i gnans cum hoftibus cecídit. Huius Aemilía filíanupfit Afrícano maíorí. filius Paulus Aemilius, de quo híc agímus, ea adoleuít& emicuit aetate, qua gloría& virtute florebat darífsimorum& fummorum vírorum,€ non eadem atque íllíus feculí nobiles íuuenes fecutus ftudía,neg; eandem à prímoingreffus víam. Neg; enim caufas dícere ín fo ro medítabatur,falutare,complectí, prenfate: quíbus rebus ínfínuantes fe multí aurá po pularem captabát feduló populum obferuádo, prorfus nihil curauit, neutrobi ínhabílís: fedvtrog; excellétíorem fortítudínis,iuftitize, fidei quaefiuit gloría,quíbus ílíco equales fuosanteíuít, Prímüm ex maíoríb. magiíftratíbus aedilítíus cádídatus duodecím compe títoríbus, quos pofteaomnes memorant coníules fuífIe, praelatus eft, Augur creatus Dvarewi Lh Pauli virtutes, P (Augures R omaní aufpíciorü& prodígíorü enuncíandorum babent ínfpectores cu| ,, primi, D ch ftodes)íta veteribus ínftitutís fuít intetus& perdídícit maiorum relígíonem,vt quod fa cerdotíum honor effe alíquís videbatur& petínomínis tantüm caufa, vnam oftenderet ide(Ie ex fummís artíbus:fuffragareturqy philofophís,quirelígíone definíerunt colendi Dii fcientiam e(fe, Omnia ením períte facíebat& feduló: ac cim ín hoc effet, feríabatutab alijs: neque prater míttebatvel nouabat quícquam,verüm cum collegís fem» pet diíceptabat de mínutís quoq: docebatq eos,vtfacilem deum& conníuentem delictís exiítímes,at effe reípub. hanccondonationem& veníam grauem.nemo ením ma gnofcelere ab initío rempub.turbatftatím: fed maíorü cura conculcát;qui folutí funtín X 4 " m^ " E Paultitt vep 248 Plutarchi pifciplitamili- paruis, Parem fe díciplinze militaris maíorumtp exactorem& cuftodem praebuit, nog («ris, blandíebatur ín ímperío,neg; quod eo temporefaciebant pleríque,fecundos magift, tusambíebat prímís concedendo,€ vendítando fe ijs quíbus praeerat: verum tanquam facrofanctarumalíarum antíftes ceremoníarum, íta ín dífcíplína mílítari fingula prafci bendo,contumaces& peccantes plectendo rempub. conftítuebat, ínftítutíonis ciuium hoftes víncere propeaccefloríum ducens. Bello, quod populus Romanus cum Ar, tíocho Magno gerebat, cüm praftantífsími duces effent contra eum mifsí, aliud exor, tumab occidente eft bellum,ín Hí(panía motibus concítatís. Miílus ad íd eft pratorL, Paulus propr? Paulus,non cuümfexfafcíbus,quot praetores habent, fed addítís fex alijs. Ita huius pra toreinHibatiá tuta donationem accepit confularem.Bís barbarosacie fudíttrígínta millibus cafís, Vi A ius. detur ea víctoría plane prudentízattríbuenda ducís,quilocí opportunitate& amnísc; íuídam tranfitu próclíuem militibus dedít víctoríam. Ducenta quínquagiínta oppíday| tró venientibus ín fidem íncolís ín poteftatemredegiít. Prouíncía pace X fídecompo| Pauli. abfinen- fita decedens, Romam eftreuerfus,neteruncío quídem ex bello opulentíor. Fuitetiam 1 tia. alías mínus ad rem attentus:fplendídus tamen& liberalis ex praefentí copía, qua ampla Pauli vxore non erat, fed vix doti quae debebatur vxorí poft obítum eiusfoluendz.^ Papiríamdu liberi. xerat t Maflonis víri confularis filíam: quam cüm logo fpacío ín matrímonío habui(fet, 1 Alij Mnafonislegüt&hic—, NES;; qur,; u &apulliulib. plonem& Fabium Maxímum genuít:cur eam dímiferít, non péruenít ad notítíamno, " Ítram caufa,fed apparetvere díctum quod fertur de díuortío, Romanus quífpiam nun. s cíü vxori remíferat. Flíc corrípientíibus eum amícís,quaretibusq;:non ne caíta, nonne formofa,non nefoecunda eft? prolato calceo:Non'ne ornatus eft híc, ínquít, nonneno uítíus" Atnemo vídetveftrüm,vbi pedé mei vrgeat. Profecto magna peccata apertadi uortíum excítauerunt ínter alíos cofuges.lllze ex afperítate quadà& difsidentía morum leues& crebra offenfiones prztereunt quíde alíos: verüm alíenatíones efficiuntíncon fuetudíne domeftícaímplacabiles. Ita relicta Papiría alteram Paulus fibí matrímonio adiunxit,ex qua duosfilíos edítos retínuít in familía.Príores fummís& nobili(simísdo, mibus per adoptíonem ínferuíit:maiorem Fabij Maxímí, qui conful quínquíesfuít mi ,.,, noremScipionís Afrícanifilíus confobrínum fuum adoptauit, Scípionemi nomíny Tuberonis vi^ vit, Filfam vnam Paulí Catonís filíus fecum matrímonio íunxít: alteram A elíus Tube US TubT9- 5 vir optimus,& quí magníficentifsime tulit paupertatem.nam fexdecím propínquío m CR mnes erant Aelij. Aedes hís erantperanguftzepredío omnes vno fetolerabant,qui vno quíbis conful fuerat,bís tríumphauerat,filia,yverecundíam paupertatís vírí non habens, fed perquám erat pauper admirans virtutem. At huíus temporís fratres& cognati, nil regionibus,flumínibus, murorum díuortijs díftínxerínt communía,& multum ínter . fpacíjínteriecerínt,non ceffant à mutuís contentíonibus. Hzc confideranda& reputan Pauli confulis| da confilium admíttentibus fuggeríthiftoria. Porro Paulus conful factus ín Ligures expeditioinLi- fibalpínos cum exercítu profectus eft bellicofam gentem& ferocem, qui perítíambd ge, lícam à Romaniís difcebant ex vícinítate, nam extremam oram Italíze& Alpibus fübíe ctam, eamq Alpium qua marí Tufco alluítur Afric ex aduerfo pofita, colunt Gallis& marínís commíxtí Hifpanis.'T'ractabantíd temporís etíam rem marítímam, nauígijsd -E píratícís vfqy ad columnas Herculís prouectí fpolíabant& depredabantur mercatores Hiínferentemarma X L míllianumero exceperunt Paulum: íllenó plus octo millibus Paulus fubegit fecum ducens cum quíntuplo pluribus hoftibus figna contulit. Vtfufos fugatosqimLigures, rís ínclufit,veníae& pacís oftendit íjs fpem:neque ením placebat populo Romanoga tem Lyguftícam prorfus excíndere quafi praefidíum& propugnaculum Gallícis moti bus femper ín Italíam íngruentíbus obíectum. ítagp ín fidem Pauli naues& oppida fua tradídere, Híc vrbes nulla re,nífi quód muros diruit, víolatas reddídit fjs, naues omnea ademít,nauígíumQ relíquít tríum fcalmorum nullum maíus,multos externos,multosg cíues Romanosab illís terra maríg captosrecepít, Fuítille confulatus hís rebus geltis carus. Póftcüm fzpíus declaraffet fe fecundum confülatum cupere,& vero alíqua do fuiffet etíiam candídatum fe profeffus:vbi culít repulfam& przeterítus eft, quícuítde| paulus vepul- ínceps,& facrís curam íntendít, filiosdp ín difciplina Romana& veteri, quomodo ipt| fam paffus,que. anté fuerat,exercuít. V erüm ín Greca ambítíofius.non folüm ením Grammatíci& 5o admodum infi. phiftze& rhetores,fed plaftes quoque,píctores,equorum& catulorum rectores, magh| titliberos,— fitivenandicumadolefcentíbus verfabantur, Pater ínlíberos Romanorum indulge cilsimus, lícetegregíam fobolem fuftulí(Tetex ea, repudíauit. FIxcfuiít,qua inclytum íllum Sc,| in domícilio habítabant cum numerofa fobole& multis vxoribus: inter quas fuit Pauli,| «i dit mo Ini -] trs. doi teg res. inu gen Ur Qu It lir £2 2:1 1 hi tem bar] U Viu ul vi )0 m la U^ 3 t Qo, D 1) 1t 10 di n yn i0 Q^ " " xt y Q^ 10 li, S, ill fe ji t5 t e à Y e$, us uen ti, ui [^ lis Iv e fe B ThefTalía Paulus Aemilius. 249 tisimus,nifi negociis publícís diftríctusfpectabat medítantes& exercentesfe, Ea tem Populi Rottani pftate,quod ad rempub.pertínet,cum Perfeo rege Macedonum bellum gerens popu 1gnauia, lus Romanus crímínabatur duces: quód imperítía& ígnauíarempub. turpíter& foede xdminiftrarent,& plus acciperent detrímenti quàm interrent. Quí ením modo Antío, dum cognomento Magnumrelíqua cedentem Afia vltra Taurum fummoueran t, atd inSyríam redegerant( cüm praeclare tamen fecum agi putaret, quod quíndecím milli bustalentorum redemiffet pacem) paulog; anteín Theffalía Philippum opprefTerant, aqueliberauerant a Macedonum íugo Graecos,& cuí rex nullus audacía vel viribus e ntconferendus, deuícerant Auníbalem:índígnum exiftímabant, cum Perfeo fe tanquá " populi Romani íufto aduerfario díuíam zequo decertare Marte, quía paternz cladísre liqurjs fecum bellígerabat:nefcij Macedonum víres longeàvicto Philippo valentíores redditas& pugnacíores: quod ftrictím percurramrem ex alto repetens. Antígoni,quí Antigoni repit in Alexandri fucce(Toríbus& ducíbus potentifsimus fuit,parata fibí pofterísq; appella^ Macedonig[uc tione,regis filium Demetríum habuit:cuíus fuít Antígonus filius Gonatas díctus ,hu- ctfiio. ius Demetríus. Quuí cüm non díuregnaffet, filio atate impubere relícto Philippo decef li.Príncipes vero Macedonum veríti confufionem,quód orbírege forent, Antigonum defuncti patruelem afcíuerunt, eíqs collocata Philippi matre prímüm tutorem atque ducem,deínde moderatum& regno experti vtílem, regem confalutauerunt. Híc Do. facognomento vocatus fuít, quafi promiffor non effector pollícítorum. Huícfucce» Ib dens Philippus ínter praeftantífsímos reges adolefcens emícuít,prabuíti de fe expecta tionemtanquam Macedoníam in antíquam a(lerturus maíeftatem,€ folus íncubátem imomnibus potentíam Romanamretenturus,—Caeterüm magno przlío apud Scotima T. Quíntío fuperatus, tunc quídem metu trepidans omnía fua populo Roma» nopermifit:ac moderata mulcta defunctus acquíeuít. Poftanxíus,& regnum obtíne^ rebeneficio populi Romaníratus captíuí potíus efle, quí víuere contentus fit in luxu, quim vírícelfo& alto anímo pradítí,, ccepítbellum animo vol uerejfeggclàm&aftute—— pare nam vrbes víz propinquas& marinas debílítari permiíttens X aliquatenus de, Philippi apptlolari;quo defpectui effet, magnas vires ín medío regno coegít: Medíterraneas, prafi,"4t ano m dX vrbes magna víarmorum,pecunía& iuuenum complens, ínfiruebatbellii com. Monum oil: dn; 4; feundum, B pinebattp velutín tenebrís abdítum, armorum ením, quantum trigínta míllibus míli fa unfufficeret,congefferat ín armaría. frumeti íntra muros claufi decies octíngenta mil lamedímnorum.Stípendíum ín decem annos decem millium mercenaríorum mílítum aitutelamregnipraparatum.^ Caeterüm ille antequam hzcmoueret& ín opus edu- Pbilippi Regis cret.triftitía& moerore aními eft extínctus: quódalterum fílíum Demetríü refciuiffet mors. «calumnijs fe deteríorís ímmerentem ínterfeci(Te. Superftcs filíus eius Perfeus haere» Perfei vitia, darum cum regno ín Romanos fufcepit odíum,tantz moli ob ígnauíam& improbos J"oresimpar:ín quo,cüm vítía multa multíqy morbi íneffent,dominabatur auarítía, FaE meteum neclegítíme fuiffe natum: vxorem autem Philippi eum poftpartum fuftumU x;£7.»"* dr" OY FT ra lile à matre fartríce quadam Argolíca, t Gnathznía nomine,& clám fibi fübíeci(fe, 110 Arato ad A li iacpotifsimüm vídetur metu Demetrium peremííIe, ne legítímum habens filium E domus fuam aperíret ígnobilíatem.^ Attamen quamuís focors& fordídus víribus n!o Perfci res gefte, : H,,,, 4 ei kgnielatus díu bellum fuftínuit reluctatusqy eft Romanis: duces Romanos confula^ 5, exercitus& claffes ingentes repulit, nonnullos etíam pepulít. nam P. Lícíníum inuadentem prímum ín Macedoníam equeftrí przlío fudit, fugauitq;: duo mille quín. gntos ftrenuos mílítes occidít, cepítalíos fexcentos. Claílem, qua: ad Oreum ftaüonem habebat, repente adortus vígíntí cum ípfo onere naues onerarías cepit: relí^ Qu45 frumento onuftas deprefsít| Adhac quatuor quínqueremíibus potítus eft,&C B n. Q], B i: j.. puram elt pugnam aufus, ín qua vírum confularem retudit Hoftilium. quem per liníam ín Macedoníam víconantem perrumpere, índe occulté íter molíentem per m lacefTens adpugnam conterruít. Pro accefsíone autem bellí, quaft con. tmptís Romanís ocío abundaret, expedítionem fecítín Dardanos. Ibí decem millia atbarorum concídít, X íngentem prz dam auertít, Solícítauít etíam clám illos,quí Da nubium accolunt, Gallos,Baftarnae dícuntur,gentem equitatu valentem& bellacem. Il Ultpraterea per Grenthíüregem ad focíetatem bellí Illyríos. Famatenuitbarbaros ab Pauli 7 vo mercede ínductos,vt perínferíorem Gallíam fecundum mare Adríaticum fuperfun^ p, cim contra vrentfe Italíze. Cuz nuncíata mouerunt populum Romanum,vt omíífa ín ducibus de ; Perfeuia eligere '&'udís ratía atque ambítione Virum prudentem& rerum magnarum gerendarum tr, peritum paulus iterum conful prouincian accipit M4 ce doniam. Omeé Paulo oblatum, Res á Paulo gefle fortune an virtuti attribuende, Perfei auxilia Ba[larne. Perfei fordes. Perfei cum Pbilippoez Alexadro collatio. 250 Plutarchi peritum praficerett exetcitui.| IsPaulus Aemilíuserat prouecta fam zetate anno, à natus círcíterfexagínta: fed corpore víuído,fuccínctus propinquís& filijs iuuenibus" íte m prapotentíum amícorum frequentía& neceffaríorum. qui omnes s fuaferuntei Nt" confulatum deferentí morem gereret populo. Atillefaftídiofius prímum rerjciebar p: plebem,8& quafi auerfus à magiftratu gerendo repudíabat munus eíus& ftudium, Se G rüm cum quotídíe afsídui e fent ad íanuam eíus, atque ín forum eum euocarentínc à parent(p, paruít. Qui fímulvtín coetu c-andídatorum confularíum apparuít, non cor er E n fatum vifus eft accepturus, fed víctoríam& belli laetum fucceflum adferre.— Cümho& populo dedíílet, vcín campum defcenderet, omnes eum íngentí cum fpe&€ alacrítate ví acceperunt,creaueruntg íterum confulem::'necfortíri vaffoletín al ijs prouíncijs peni" 3 ferunt, fed extemplo prouíncíam eí Macedoníam decreuerunt, Dícítur cüm duxdéi. ME«« gnatus aduerfus Perfen effet, atoto populo deductus domum hono orífice,filiolamTe. MB c tíam admodüm puella offendiíIe plorante,eam appellaffe,& quid tríftís effet, quafifi fe Illà eum complexa& deofculatà díxifIe, Nefcís paterPerfen noftrü períffe:catellá dome" ftíci eíus nomínís fignificans. Paulus autem refpodiffe: Bene habet, Jccipio filia om, le HocCíceto orator ín líbrís de Díuínatíone prodídít. Morís erat,v tqu icofalutatusco. MEE« ful effet, quafi alíquam gratíareferret populo, eumd proro ftrís benigne appellaret, A 2 No Paulus aduocata concione,; príorem aít fe confulatum, quód honores quareret, petílle qi alterum, qt iod íllí quer'erentímperatorem., Quare nullam fe ipfis habere gratíam,fedf gl peralíum exíítím: ent rectíds ipfos bell um executuros, cedere fe prouíncía: fin autemid MM ci libí credant, ne muneríímper atorío íngerantfe, rumores neferant,& debítum mum tl pracftentínbello obedíenter. nam fí ímperatorí Qni in dC ITperare IPM quam p nuncm Ms ístídiculosín expedítionibusfore. Hacoratíone magnam fuíreuerentíam p. cíuibus, ina gna m futuri expectatíonem ímprefsít: gratula antibus cunctís quà de ete vi rítís bl dis dacem degli d bertate dícendi& grauitate praedítum. Ita quorerump q tíretur& omníum euadere 1aximus, virtutí& honefto p opulus R omanu s feruicba, ín Porro quód Paulus Aemilíus, poftquam ad bellum eft pic ecunda nauíga x & facili víusítínere expedi ES fecurt pci ruenerítín caftra,felícítati eíus afsígno:at cum à bellum& ímperíum eíus partím acrí audacía vídeam, partím bono confilío,, partím amí d corum eníxaopera, pa mprafentitn pere lís anímo& certís ratíonibus admínift d d tum, non habeo cele b din ize efus felícítati praeclarum& ínfígne opus vt czterorumdu d cum tribuere. nífianérebus ceftís Pauli dícas fecundam fui ife ferumamP erfeí fordes: th qua fplendídas& magnifi cas Macedonum vires[pead bellum arrectas euerterunt 3 ME o proftrauerunt pecuníz amore torpefcentes. Síquídem fuppetías eí Baftarnz veniebát pr dece millía equítum,par numert Is pedítum, quume eb. int curfum equís,& ínuícépro tit equítum: spia intequos, om nercede milítíam fequentes: v E ul ícularíam noflent, jnecpecorep afcendo víta im tolerare, ve E E vnum opus, vnam medítarenturartem, perpetuo przlíari& víncereacichoftes. Hi 4 poftquam ín Medíca vnís caftrísfuerunt cum Iv lacedonib us commíftí, proceris corp» MEE'» ribus n riamitib esent: tíone,or andiloqui,& mírífíce aduerfusho ofiet minact eS, cv A firmauerunt Macedonas,opíníonemg prabuerunt tjs, fore vt exhorrefcerent nectol tu rarét Romaníconfpectum eorum,velhorrendam& trucem íactatíonem. Ad eummo pe dum cum Perfeus fuorum pectora acuiffet,& tanta ínflaffet fpe, fimul vt poftulatí abeo tit funt míllení ín duces aureí,ad tantam aurí fummam vertígíne hebefcens,& dementá e prac fordibus captus, renuntíau ítrepudíauitqy hanc focíetatem: tanquam dipenfesr hi. nonhoftís e(fet pop: uli R omaní,& exactam ímpeníz effet rationem relatort s hís, cum»" quibus bellum ge: rebat, cüm przeceptores,quíc facíundumí pfi effe tha bsreressqui Ito prater alíuma ipperatui m centum millía mílítum erant pat atà& preftó cüm vfus ial laret.Hícveró quí cumtantís víríibus€ cum tanto coll E RE ah cuíus tan pr ingentes ee eloniinmis es fumptus,metiebatur€ obfignabataurü, verítu pub B as num attingere, Atd hzcfaciebatis,quínon Lydís prognatus nec Phoenícíbus effetifed Da Alexand Iri& Philippís'endícaret ex propín« quitste virtu tem. quí, quód imperi um peat Da nía,non pecunia ímperíc ovenale duceret,rerü funt potití:dicebant ením vrbes expugim s re Cirzecíe no Phílíppü ed Phi eni aurii. Alexader,cüm expeditione ín Indos s fufcepie bi retprada Perfica IM kedenas prin us flamá fubdiditrt e xít.vtfeimitati ad bellá agile eS expediti pergerétP Ms lut gno fuffundens, noluít pauco fem id ci multís abdi cus 94," C) t3 P E. c Loeco od Paulus Aemilius. 25i üus pecutitofus captíuus ob oculos ponere voluít populo R ómano Gi multis írí vfum et* P." b* m" cor coparfifTet,(epofuitfet(p. Neq; Crallos modo remifit delufos,verüm etía lllyríorum regem Genthíum ad bellí focietatem Ípetrecétorum talentorü pellexít, pecuníamQ le^ "b gatis cíus annumérauít& fignare permifit ijs, Vbi credídit tenere fe qua popofcerat Genthíus,nefandum peregit& atrox facínus, legatos R omanos, quí míísi ad fe erant, spprehenfos coníecít ín cuftodíam. Ibi nihil íam pecunía ratus ad concítandum in Ro. manos Genthíum opus effe, fed contraxííTe eum maxímas necefísítates ad hoftílítatem, &ínbellum fe per ínfuríam tantam demifi(Te, míferum trecentis íllís talentís defrauda. vi:nec cure ei fuít quod paucis díebus a L. Anícíó,quí cum exercitu ín eum fuít miffus, aumliberís€ coníuge veluti ex nído fuftolleretur régno.. Aduerfus huné Paulus ad. ueraríum veníens,íllum floccipep endít,apparatum non contempfit. Equitum erant eí quatuor millía,pedítes Phalangítze non multo mínüs quadragínta míllia. lllead maré (dens fub Olympo locís ímpenetrabilibus, qua vndique prafidijs ab ipfo€ propu. gnaculísligneís erantfepra,fecurus agebat: attríturum fe tempore& fumptibus confulemratus. Enímuero hícanímo ín omne confilíum íntentus,€ omnem mouens lapídem,cüm milítes ex príorelícentía morz cerneret impatíentes, verbísq; multa quíd fa» Gumopertuiffet,quafi duces forent,ínaníter íactantes, íncrepuit eos,edixítg nefe tor, querent,nec quícquam curarent, nifi vt corpus& arma fua quifque praftaret expedita, gladíog; more IRomano vteretur,vbí fignum datum ab ím peratore efTet: nocturnas fta( M; 7:; 0), n- n id Mii: toneslinelanceaagerent, quo magis ellent íntenti,& refifterent Íomno, quod íngruen Gétbius Ylyrio: vum rex iugit fe Perfeo. Hic eft il le Gébiw á quo Gétbiana c7 inuenta eo nomtnata fuitzy: Dig fcor.li.s,et Plin. 25. Cap. 7 teflui tur. Gétbius rex 4L, Anicio deuieus, Pauli motitio ad milites, Us tbus hoftibus non valerent refiftere. Quía vero ínfeftabatur potus penuria exercítus m potifsimüm, exiguus ením& prauus fcaturíebat& ftíllabatiuxta mare hauftus: videns m Paulus excelfum& nemorofum montem ímmínentem Olympum, ac contjcíens fyluze e virorehabere eumlatícum fcaturigínes,qua ín imo clàm fluerent,lacus tjs X puteos fre )0 quentes aperuit ín latere montís. quí mox ríuís purís affluentibus fmpleti funt: tractu& UN. it impetu eíus,quod aftrictum ante fuerat,ad vacuum delato.| Quamuís fint quínegenr Fonttum origo, ne aque parate fontes ínlocís vnde emanant reconditos effe, neque in emanando detegí m&ermperetverüm generarí& procrearí tuncliquefcente matería. Lique(ícere autem ni dnitate X frigore humídum vaporem, cüm ín altoaftríctus reddíturfluidus. Vtfce: Compavatiofon 3- RM mirum vbera non vtríum modo plena funt affiuentís przfentís la"tis, fed conuerten- tium cum yicri U dointra fe humore efficiunt lac, percolantQ:íta algentía,& fontibus fcatentía terrzloca bw. S théauros,vt aíunt,non contínenta qua,neque finus qui ríuos& vím tantorum flumínü & exprompto& expedíto effundant capíte, fed auram& aéra premendo, fpi(landot exe át Primentes vertuntín aquam. vnde qua aperíunturloca ex ea títillatíone fcaturíunt po o/ ius X refudant,(icut mulierum mammz ex fuctu,ín humor vertentía& fundentía vaui porem. Que veró facet íllaborata tellus& obfítípata, ea czeca gígnendis aquis cft, quód m uthore humorís deficíatur motíone. Atquí hzc quííactitant, occafionem dederunt scepticorum de di a:truendí Scepticís,ne fanguinem quídem íneíle ín anímantibus ,fed ex vulnere gígní fanguine opi^ EE"ruvelcamepermutatíonem fluefcente& colliquefcente. Czeterüm reuíncunthos nio. v EE lliquioccurruntín ímís cunículís& metallis fluufj:haud paulatím collecti, quedopor. le üeratfi natales,accípíant ex terra ín prefenti agítataímó prorumpentes confertím.Sae o Peetiam montibus vel faxo,cdm czderetur, ruptoríuus aquz exilátlargus: inde fubíti^ eo üt Verüm dehísfatís, Paulus peralíquot díes quíeuít, negantcf tantam vnquam cx» tía"tuum tam íngentíum ín propinquum collatís caftrís auditam quíetem. Cümomot namoueret€ tentaret,neque prater vnum, quínon effet prafidijs ínfeffus, fupereffe Im üudítet tranfitum per Perrhzebíam fecundum* Pythíum atque eam rupem: quíaíncue*Liv.haberDy us Itoditus híc eratlocus,magis fperans,quám propter quasftationem non habebat tímes Peu tert n alebras& afperitatem,pofuítrem ín confilio deliberandam. Eorum quíinconfilloerát^^ "! M Primus Scipio,cognomento Nafíca, Scipionis Afrícanígener,cuíus fuit poftea authorí c- MEM usinfenatu maxíma, profeflus eft ducem fe fore ambítus: fecundus Fabíus Maxímus ed Pauli Aemilij filiorum maximus, admodum adolefcens alacrís exurrexit. lgítur latus u aulus attribuítijs:non quot Polybíus tradídit,fed quotípfe fe accepifTe INafica aít,qui m tpiftolíum de his geflís adregem quendam Ícrípfit. Ex cohortibus Italicenfibus extra» i erdinaríj milites erant tría millía numero: finiíftrum cornu ad quíng millía. Praeter hos 1t«ceptis INafíca centum vígínti equítibus, X quos Harpalus miíferat mixtos Thracas& tt tetenfes ducentos,verfus mare íntendit(ter,& iuxta Heracleam caftra m etatus eft:ve TPN:";; M;: "earcumnauíeaturus claffe,& caftra hoftium círceumuenturus, V erüm caenatís militíbus 3 obmpi altitudo. Naflca occupat angu(lias Mace doni. Pauli cautio ne pugnam incat. Lune defectus. Lune defectus cauJe. 252 Plutarchi bus,cüim fam tenebra eífent,expofuit ducibus quíd pararet:ac díuerfam a mati viam ip, greífus confedít fub Pythoo milítibus que, vt quíetem caperent, edíxít. Eo locoQ, lympus fupra decem ftadía affurgít: quod ílle, quiíta dímenfus eft, hoc epigrammate oftendit. A fano Pytbij vertex fablimis Obympi Men[uram[lady decies fuftollit in altum,e Sextantisperpendiculo yt dim en[to fata eft: At pedibus quatuor esl tamen illa minor. Filius Eumelimen[uram prodidit flam Zennagoras:at tu vex bone Jesl lus ades. Tametfinecmontís altítudínem ferant geometra, nec profunditatem marís decemft; día excedere:at Zenagoram non obíter,fed vía& ratione atque ínftrumentis ínifleap. paret menfuram. Ibí Naficapernoctauít. AtPerfeo confulem cernentínon femouc re, necreputantí quodín manibus erat,transfuga Cretenfis ín ítínere elapfus, círcuitío, nem índícauít Romanorum. Ille pauefactus caftra non mouít; fed mercenaríorummi. lítum decem míllía, Macedonum duo duce Milone mifit: imperans vt maturaret K oc cuparet faltum. Hos,vt aít Polybíus,adhuc fopitos adorti funt Romaní: INaficaancipi. tem ín vertice dímicatíonem& perículum extítifle, fe etíam l'hracem conductítíücon. greífum fecum traiecto hafta pectore ínteremííle, deíectísqg hoftibus& Miloneturpi ter ín tunícaabíectís armís fugiente tutó fecutum fe ,fimulcg deduxiíTe agmen. Eoce fu trepídans Perfeus& languefcens, fpe propere retró mouít exercítum. V erumtama autfubfiftere neceffe habebat pro Pydna& aleam experiri Martís, aut dífsípato exer cítu circunlatum per vrbes excipere bellum:quod femel domí receptum nifi magnace de& multo fanguíne haud poterat emítt.^ Caeteràm quía fuggerebant amíci copíu rum numero íbídem eum effe fuperíorem, ac fortíifsíme Macedonas pro coníugibus & líberís fub oculís regís ín dífcríimen offerentís fe diímícaturos: íta anímatus caftris pofitís parauítfe ad prelium,regíonem fpeculatus eft,prafecturasq díftribuit, quafiox ítínere Romanos ínuafurus, Locus campum habebat phalangií planícíem aequabilen requírentí opportunum,& contínentes complures collesleuí armaturz& ferentarij ij adreceptum€ círcumcurfandum commodos. Permedíum amnes Aefon& Leuas labentes,quamuís tenuíalueo ea tempeftate, quód effet praeceps íam zeftas, alíquid v, debantur negocíj tamen przebíturí Romanís. AtPaulus, vbife coníunxít Nafice,ív cefsít quadrato agmine ín hoftes. Vt íllorum acíem& numerum contemplatus eft, ftu pefactusfubftítít,coepít(g alíquíd fecitagítare anímo. INobilifsímí iuuenes quí pugne regeftíebant, adeuntes confulem orauerunt eum ne extraheretrem. ac pr caetcrís Nv fica Olympíco elatus fucceffu. Cui Paulus arrídens,Sane quídem, inquit,fi tuafimate te:fed multa me victore, que víctorum me docuerunt offenfa,ex ítínere vetant cumitv firucta íam phalange€ compofita manus conferere. Inde frontem exercitus fui percv hortes fpeciem íubet efficere acíeí,& poftremos conuertere fe ad vallum íbídem íadin dum& caftra muníenda, Ita filentío fubductís,quí proxími extremos ftabant,& orbem voluentibus,acíem ímprudentibus hoftibus explícauít,& ín caftra fine tumultu omnes duxí.| Cümíamnocteà coenacorpora fomno& quieti dare vellent, ecce luna pleno orbe& fublímís obfcurata eft, fugíenteq; lumíne ín varíos vertít colores, dum condí eft. Híccóim Romaníde more zrís crepítulumen eíus reuocarent, frequentesqy flan mas tedísfacíbusqy ad coelum porrígerent, longe díuerfa egerunt Macedones: quorum caítra horror ftuporg tenuít, rumordy fenfim eft per caftra vulgatus, portendere hocte gní occafum. Paulusveró quítyronon erat neque rudís ínzequalítatum eclíptícarum, quz ftatís círculis vmbra terrae condant& ínopacent lunz orbem, dum offufcantemi) prateruectaregíonem iterumá fole ílluftretur, oppído relígíofus tamen deditus di placandiís€ auguríorum periítus,vt prímum reniítefcere confpexít lunam,ímmolauitd vndecím íuuencas. Luceptíma cüm facríficaret Herculí,hoftijs vígínti no lítauít. Tan dem príma& vígefima lzta exta fuerunt, víctoríamqg defendentíbus fe non laceflente bus hoftlemfpopondere. Ioítur centum bobus& ludís deo votís, ímperatlegatis Vti Ítruantacíem. Ipfe tantífper moratus, dum folvergeret ín occafum círcumactus, ne» men folís quod erat fuís ex aduerfo,matutíno tempore oculos eorum perftríngetet: Ic densipín tabernaculo fuo, quod campos& hoftium caftra fpectabat,terebat ums i]ndv "CMT UUb P" ut uuu cuu L2 *-— Ó—————— fu fFu:L.4F4e* wm a Ro t9 ni $? ite y T em y ijs t an Iti ífl^ lu fo I5, Paulus Aemilius. 253 Indinatoín vefperum díeab ípfo Paulo quídam authores funt,quo hoftes pugtiampri^ milaceflerent,ftruente equum fuifTe detracto freno expulfum,& nonnullos Romanos adeum retrahendum emilTos,atq; hínc,dum hí perfequuntur equum, contractum certa ma Alij Thracas,quibus przerat Alexander, ín apportantía pabulum R.omanorü iu^ montaímpetum dedíffe:aduerfus hos feptíngentos Ligures acrítet excurrí(Te: atq; cüm plures vttífquefübfidío venirent,íta commíflum praelium. Conful ex prafentifluctu& moutexercíruum,vt gubernator molem profpicíens ínftantís conflíctus;prodijt ex ten toro legiones; adijt& adhortatus eft: INafica aute quí prouectus eratad excurfíones, itumhoftium exercítum cernít pugnam capeffentem. Prímamacíem tenebant Thra :£ B 4 4.:. 2.,,;" p ccs quorum dícit maxíme terribilem afpectum fuiffe,víri corporíbus emínentibus, His erant candícantía& refplendentiía fcuta,ocreísig tectí& faga iíndutínígra, dírectas fra masferto graues à dextrís humeris íntentabant, Iuxta Thracas intercalatí erant merce» natfj milites: quorum erat varía armatura,erantQp hís míxtí Pacones. Hos tertía acies fe^ quebatur, delectí Macedones vírtute& flore iuuentutis praecipuo, auratis armís& nouisamículís mícantes puníceís, Pone quos ínftructos Phalanges chalcafpídum emícansex caftrís fplendore ferri& zerís fuleore campum clamore, firepítugg cohortantíum montes compleuere.'l'anta autem ferocítate& pernicitate fefe intulerunt, vt quí occu bueruntprími, duobus ftadijs cecíderínt ab Romanís caftrís. Cüm ínfeftze incurrit (centlegíones Macedonum, aderat conful, eosdy offendit extremas haftas ín fcuta R olib minorumadigentes,quos contíngere Romani comínüs non poterant gladijs. Vbííam rdíquos quoque Macedonas detractís ex humero parmís,atque haflís vno figno íncli natis egionaríos excípíentes, robur vídít conferta acíei&& afperítatem frontis haftís horrentís,ftupore& terrore correptus eft: quód fpectaculum nunquam eflet cotempla tushortibílíus. ac poftmodum illíus metus fui& fpecíei memínít fubinde. Atín prafen^ tiaaciem celfo& Izeto ore obequiítauitfine galea&loríca. Atrex Macedonum,vt Po ljbius tradít,commiíffo pralío ín oppídum Pydnam,(e magna ignauía fubduxít per cau famfacríficij Herculí facíendí,trepida à trepídís non recipienti facra,nec vota admíttentineanda. neque ením fas eft, vt quí non íaculatur,deftínatum feríat:neque quilocum notnuítís ferat palmam:neq; vt habeat focors fucceflum, neg; vt fit malus beatus. Sed gb Puliprecibus volens propítíusqy annuit deus:quippepetebat víctoríam belli& palma , hallamtenens,pugnansq; opem ímplorabat Dei. Verüm Pofidoníus quídam, quí zqualem temporum íllorii effe fe& illís geftís refert interfuifTe, ín libris Hiftoriarü quos dePerfeo fcripfit complures,tímídítate negat vel facríficíá caufatum difcefsíffe: fed prí dícquám pugnareturt,crus eíus ab equo fuifTe calce percuffum. In pralío quamuis habe ttíncommode& vetarentamící,equum víatoríum íimperaffe admoueri libi,atq; íta ve &um phalangifeímmifcuííTe ínermem. Cüm autem magna vis híncínde volítaret míffilim,paltum ferret ín eum decidilTe:nec cufpídeattígifTe tame, fed oblíquüm prater, lapfum dextero latere eíTe,aclibramento tunícam eíus dífcídifTe, carnem perftrínxiíTe Gavibíce, cuíus díu veftígíum manferít. Hancpro Perfeo adfert Pofidoníus defenfio Mem Porró Romanícüum haftísoccurrentesnon valerent Phalangem ímpellere, Sa7 lius qui Pelíenos ducebat fignüi cohortís fuze raptum torfit ín hoftes: quó cümPelíegní (Nefaseft enim& píaculum Italís fignum fuum deferere) ínferrét fe,atrox vltro cítroqs exeo conflictuíllata& accepta clades eft.Síquidem haftashí eladijs elídere& repellere Ícutís enitebantur,atg; ipfis manibus prenfantes eas tratjcere. Ill ínfeftas haftas amba, bustenentes maníbus,& ín quos íncidebant,hos cum ípfis armís tranfuerberátes: quía necfcutum necloríca re(iftere víolentíae valebat h aftze,ín caput corpora ftatuebat Pelígnorum& Marrucínorum, qui temere& furorebeluíno ín vulnera& apertum ruebant difcrimen. Ita contrucídatís antefignanís, ímpulíi funt quí proxime ftabant, fübfidíani. Nondum quidem fugam capiebant,referebant pedem tamen ad montem quem Olo(qumvocant. Qrrod cernens conful,vt eft author Pofidoníus, concidit paludamentum uum:quod partím proni ín fugam effent:partím ceterí Romaninufquam patétem de ciaarentphalangem, fed quód haftarum ftrue ínftar vallí ingrueret vndequagj,íntolera bilem, Quía veróloco ínaequalínonferuabatob longítudínem fuam acies confertam te ftudinem,aduertítq; Paulus multíslocís ínterruptam Macedonü phalange effe, acmuL G apetuíffe ínterualla:vt fierí ín magnís exercítíbus folet, vartjs pugnantíum ím prefsíohibus hínc impulfam híncinftantem,properé aduolàs díffolutís ordíníbus ímperat,qua &üíntergalla effent& híabat hoftíum acíes,vtínfinuarent fe€ pugnarent:non vno lo Y Pauli pupt ci Perfco. Macedottutt 4» cies, Perfeus difcedit €x acie, Laboretion defidiaparatur ui cforia. Pofidonius bifloricus. Pauli Aemilif ftrategema, 254. Plutarchi co cíi cunctis, verüm caterüatím multa prlía& confufa fererent. Ea vbi Paulus duce duces docuerüt milítes,vt prímüm fubierunt€ penetrauerunt ordínes íllorum híncig nudalatera Macedonü íncurrentes,íllínc à tergo eos circumueníentes, yís& opus com mune díuulfa phalange eft dí(folutum.| Cüm veró pede collato vír cum víro,& maj, " pulatím pugnarent,mínutis enfibus Macedones firma fodíentes& pralonga fcutaloy busautem parmis nonfatís íllorum gladíos,quí pondere atq ictus impetu per omniate Catonis filij fr eumeta penetrabant ad corpora,fuftínentes auertütur. Hoc loco acríter dímícatum efr titudo, Vbí Marcus Catonís filíus confulís gener, dumfortí(síme pugnatamíttit gladíum: qui vtadolefcens plurimís imbutus praceptís,€ íngentí patrííngentís virtutís fpecimin ferít fcín ordínes pugnantíum: acficubí amicum aut familiarem cernít, exponit cafum fuum,opemq petít. Qui multi fortesq; curfuvnoqy ardore vía per alíos facta incurrunt] lo duce ín hoftes,atque hís magno certamíne multaqg cede& vulneribus ímpulfis, lod; defertum& nudum occupant, X ad veftigandum fefe conferunt gladíum. Ouemvttin demín magno armorum X cadauerum aceruorepererunt abdítum,exultabundí oua P«ulide Perfeo testy longe valídíus ordínibus hoftíum,vbiadhucíntegrifintíncumbunt.^ Poftrem) victoria. tría míllía delectorum,qui ín acíe perftabant& dímícabant,occídíone funt trucidati terorum ín fugam effuforum íngens data ftrages. Campus& colles cadaueriíbus opple. tí: Leucífluuij, quem tranfierunt poftrídíe quam pugnatum efTet Romaní, vndz aeui, 2 manís defideratí,vt tradít Pofidoníus,cétum:vt Nafica,octogínta. Haec vfque adeo av enta pugna breuífsíme decreuít: nona hora cüm affectaffent praelium, ante decimam proflígauerunthofte, Quod fupererat díei ín confectandís hoftíbus confumpto, cin ad quíndecím millía paffuum ínfecuti eos eíTent,íam nocte receperütfe. Ac caterosfe uí occurrentes ad faces cum gaudío€ plaufu in tentoría lumínibus fulgentía, hzederay Scipionis mino exornata& lauro reduxerunt. Acípfum imperatorem íngens folícítabat luctus. nama tis virtus, duobus eíusfilijs quí milítabant fub ipfo,nufquam apparebat mínor quem precipuela bebat charum,& ínter fràtres anímaduertebat índole ad virtutem efle pracellentifsim, anímofum autem X gloríz auídum quamuís admodum adolefcentem omníno putabat períffe rudem ad ífta,permíxtum ín pugna cumhoftíbus. Exanímatíonem& moerora; eíus totus fenfit exercítus, atq; ínter ceenandum exílieruntac cum facibus difcurrerunt multíad praetoríum, multi pro vallo,vt ínter eos quí prími cecíderant,ínueftígarentato leícentem. Moeftítía caftra, vocíferatio campos tenebat Scípionem ínclamantíum: mox enímá prímazetate omnibus vírtutibus ad ímperandum& rempub. gerendam ínft ctus fuít à natura vt nullus alíus zequalium& temperatus. Seríüstandem íam propede ploratus ab ínfequendo cum duobus aut tríbus fodalibus redijt recentí hoftium cruot oppletus:ficut generofus catulus prz voluptate nímíum víctoría ablatus,^— Hicilledi Scípío,quí poftmodum Carthaginem& INumantíam excídít,ac quí fue memoríz Ro manorumlonge vírtute prímus plurímum habuitauthorítatís, Caeterüm huíus decoris Pefeifugi,— riz. At Perfeus à PydnaPellá profugit. Equiítatus eíus p ene ínteger euafit ex pugna Pedítes vero cüm affecutí equites effent,eosqy táàquam imbelles& proditores ínfeciates ex equís deturbarent,acvulnera ijs ínflígeretsmetu Perfeus tumultus equum víade flexít,€ nenofceretur,detractam chlamydem pre fe pofuít,tenuítqy manibus díadems Iam quo cum amícís ín itínere colloqueretur,ad pedes dígreffus traxít equum manu. lorum alíus calceum fimulans folutum aftríngere,alíus adaquare equü, alíusfitíreàttgo relicti€ paulatím dilapfi funt:qu odnontamhoftes, quàm íllíus formidarent fau Perfei crudeli. tíam. quíppe míferijs perculfus,ín omnes quarebat àfe caufam auertere cladis, Poftqui ' tá c7«uariti, PellamnocteingreíIus Euctum& Eudzeum zrarío prafectos,qui eí praftó fuerüt, pt filíaty fuggerentes,ínfenfusambos pugíone confodít.nemo hafit apud eum extraCie , tenfem Euandrum, Archídamum A etolum,& Neonem Baotíum Ex milítibus fecuti a" M( A(^" 1 r^ fT: ip Cretenjium 44 eum funt Cretenfes:non quo dilígerent eum,fed quód thefauro eíus velut fauoaffixidritia. à fent. Magnum ením thefaurum trahebat fecum, deprompfitGg ex eo fcyphos& ras, alíaqyaurea& argentea vafa Cretenfibus diripiendaad quínqua J LiwhabetCa precíum,— Cüm vero Amphipolím prímum peruenífTet,índe t Alepíum, remillo py pium. latim tímore ín natíuum& vetuftifsímum relapfus morbü,fordes:lamentatus apud! cos debens,vítam fibí acerbam putauitíi fpolía fua viuentís permitteret hoftíbus.Itaqueiyj | q0 ne etíamnü ínfectz fuerunt.nam fupervigíntí quínque millía dícuntur cecídíífe. Ex Ro coníulifortuna,ín alíud tempus reijciens inuidiam, tuncfolídum gaudíum deditvidv tím eum defuperíoríbus peccatís increpátes,& íntempeftíualíbertate admonétes,co mae Mua ui, ul AER(Mia DU 20 aua su d a^ b uu p ed i"ud BR eo aged Pb ui di iU Dee Ia 30 | 40 -* pralíjad Sagram amnem ab Italís commifsí eodem díe famam ín Peloponnefum delaPaulus Aemilius. 25$ cos eft ex Magni Alexandríaureis vafis quadam fe Cretenfibus ímprudentem obiecit fc precatustp fupplex& lachrymabundus íllos qui haechaberent ea vtfibíp ermutarent ccunía, Ac quí homínem probe noffent,hos non fefellit cretízare cum Cretefibus:qui vcro fidem e habueruntatg reddíderunt,elufi funt. Neque ením foluít hís argentum, fdquaftu trígínta talentorum ab amícís facto, que breuí poft capturi hoftes erant,cum hisnauígauít Samothracam,atque ad templum Caftorís& Pollucís fupplex confugit. AtMacedones,quí femper regum fuorum habíti fuerant amantes,tuncíícut cum fulcímentorupto omníbus vnà corruentibus permiíttentes fefe Paulo duobus díebus totíus Macedoniz compotem eum fecere. quod aftipularí vídetur illis,quifecüdae fortune at I6(ignanteas res geftas Pauli, Infuperfauftum fuít quod accídit facríficio Amphípolí.Sa ificante confule& facra aufpícato, fulmen ín aram delapfum combufsít vnag perpe cauítfacríficium, Omnem veró excedit fauorem deorum& fortuna fama míraculum, Quarto díe,quám fuperatus ad Pydnam eft Perfeus,cüm Romzeludos círcenfes popu. lusfpectaret,murmur repente prímam partem theatrí peruaftt, Paulum íngentí przlío Perfea fuperaffe,totamqg Macedoníam ín dítío nem redigerezmox cüm apud vulgus ín crebuiffet hícrumor,míixta cum plaufu clamoreq laetítía, quae totum íllum díem occupa ret vrbem, exorta eft. Inde vt nullum certum habuít fama authorem& ap ud omnes íux» dvagafuít,euanuít ín prefens& diífsipata eft. Qua paucis díebus poft certo allata,mira iiide culiloco fuít praecurrens nuncíus, qui ín falfo complexus verumfuerat, Ferunt tíam tam, Platzas illíus apud Mycalen contra Medos. V íctoríam de Tarquínijs,quí focíjs Latínís arma mouerant,duo vírí exímía& emínentí Ípecie vifi fi unt,qui breui poft recen tesacaftrisnuncíarunt.hos Tyndarídas fratres coníeceruntfuiffe. Qui prímus eosappelauítprofonteín foro reficientes equos, quí multo fudore manabant ,mírabatur vi» Goríz nuncíum. Mox ferunt eos arrídentes attrectaffe manibus illius barbá,quam con feíím ín rufam ex nígra verfam, fidem nuncio ac viro Aenobarbz dedíffe cognomen. Hifceomníbus,quod etate noftra factum eft, aftruítfídem.| Cümab Domítiano An. tonius deícíuiffet, atque íngens bellum ín expectatíone effetà Germania: vrbe confter naarepente& fine authore populus ex fefe famam díftulít victoríz, acfermo Romam I38 peruagatus eft ínterfectum effe Antoníum,exercítusqy eíus flratí nullam partem fuper. dic. Futtautem tam certa fides& flagrans, vt magna pars magiftratuü facríficaret. Cüm vero author rumorís quazreretur,nec extaret vllus, fed ab alío ad alíumreíectus refuge rtfermo,€ demerfum deníque ín multítudínem ímmenfam velut ín vaftum pelagus exnulla certa procefsíffe orígine apparuit:hzec quidem fama propere effluxitvrbe. Ce terüm educentí legiones ad bellum Domitíano,nuncíus&líterz íam ínítínere victoría figníficantes occurrere. Huíus trophaeí& famze vnus fuít díes,locis plus duo millía quin gta míllíaría díftantibus. Id nemínem noftro xuo fugit. Porró Cn. Octauíus quí vnà cum Paulo bellum admíniftrabat, claffe Samothraca appulfa Perfenrelígíone deo^ umtelíquítínuíolatum:marí tamen& effugío prclufit. AtPerfeus clám Oroandem i quendam Cretenfem quí lembum hab ebatínduxít,vt fe cum pecunía fuftolleret. Ille ar. te Cretíca vfus recepít pecuníam:íllum cüm nocte venire ad portum Demetríum cum liberís& feruítijs necefTarijs iufsiffet, ftatim prímís tenebrísfoluit. Miferabilis Perfeus catquiexangufta feneftra per murum fe puerosQp€ coníugem demiífit laborum& er roris rudes, Altí(símum etíam fufpíríum mifit, vbi quidam,qui ín alto vela faciente con lpicatus fuerat Oroandem,íd ín littore vagantírenuncíauít.nam lux appetebat.Ita omní Ipedeftítutus confugítad muri,non íam tectus:verüm przuenít tamen cum vxore Ro manos, Liberos ípfe tradídít in manus loní,quí príde fuerat eí ín delícíijs:tum veró pro» dítor eius ín caufa potífsímüm fuít,cur íftehomo copelleretur vt fera captís natís ín ma Macedones deNuncij uictorie Pauli celeritas, Perfeus Samo tbrace obfidetur ab Octauio, nus veníré€ permittere corpus hís,quiillostenebant. Maximam fidem habebat Na. Perfe« dedit fe lice, q tatem, dedídít fe Octauio. Tum enímuero prodídít potifsímüm vítío felaborare foedio. rtquam auarítía,vítze cupídítate:quaíd quod fortuna vnum afflíctís non adímít,ípolía^ e uitteipfe miferatíone, Síquídem cüm ducí petíffetad confulem,confurgens conful vt magno víro deorit íra& afperítate fortunze prolapfo, cum amícís ad la chrymas effufus, Procefsitobuíam, At ille turpifsímum fpectaculum prebuít,acfe ad pedes Pauli fmmit juem accerfebat: cüm ís nonadeffet,quarftus fuam fortunam refpíciens necefsi 9^ 4io. Perfei abiectus tens X genua eíus appetens,voces degeneres& preces emifít,quasnon tulít neque auri P4tli oratio«d bus admífit Paulus:fed intuitus eum vultu trífti& offenfo, Quid mífer, ínquít, maxímo Pefe captivi, y 3 Ta AA td. enda E ordinat WdAccaontm. Pauli abflinenPauli acerbum 1 f« Tum in diripi & pi Iro, 26 Plutarchi. crímine liberas fortutam,qui haec admittís: quare non ímmerító oppreffus videareci, mitate,neque hac fed priftina índígnus fortuna fuiíIec Quid veronon pra bendoteo;. Iai nerofum nec dígnum populo Romanoa iduerfaríum, víctoríam maculas meam& pi, ho mam eleuas? Virtus magnam concilíat velapud hoftes reuerentíam afflictis::ígnauíay op pud Romanos eft etíam fauftís rebus pr orfuscontempta.—Suftulíttamen eum, da. s: tramq: porrexit,& curam eíusmandauít Tuberoní. Hincfiíos,generos,& ex prímori er bus pracípue iuuenes ín pretorium introduxit, Díu ibi tacítus cum omníum admíratio, pr ne confedít. Hínc defortuna exorfus& derebushumanis diíllerere, Decet ne,ínquit fr. ne cundo fortunz curfu,homo cüm fis,exultare X attollere anímos, vbí gentem vel Vrbem e emo gnum debellaueris?' an potíus hancfortís vícifsitudínem anímo fübíjcere, QU2 e. pi xempl lumbellum gerentí communís ímbecillitatís ob oculos ponens nihil vt ftabi TR conítans docet effer eputandum, Quod eft ením mortalíbus fiducíz tempus, cü:"quo op tempore faperauerís alíos,tum maxíme expauefcere fortunam compellarís:& lztítíae, in lato tantam acerbítatem circulantis& propofití alíasalijs fatííncutíat confideratioz An pe veró cüm Alexandrí,quiad fummam potentíam euectus fuít,maxímumq; obtínuítin, n períum,vníus momento horz concídentemífuccefsíonem ante oculos ponatís, fimul fr cümtot modo legíoníbus pedítum& tot míllibus equítum fuccínctos reges videatis quo otídíana cibaría€ potum ex hoftilibus fnanibus accípere, cenfetís res humanas vll» fultas firmitate ín futurum durante fortunz? INonabíecta vos íuuenes ínani ifta feroci» tate atque íaciantía victoría fummil síreprímetís vos,ad confequentía femper refpícín a ic C tes,ín quem cuíque exítum fors prarfentis inuidíam profperítatis vertetz Multainhi G fententíam ferunt cocí onatum Paulum uuenes dímifiíIe, probe tanquam freno oratío, 2 4 ne illa íactatíone ma X procacitatem íncídente, eruditos."Inde cüm exercítum ín hyber. i na deduxiílet,conuertít fead vííendam Graci am,atque ad oblectatíonem honorilicm! fimul atq; humana. A drjcením populos, osa refocíllauit,ínftítuta dedít,ac dona cont P lít;al lis f rumentum ex horreís regtjs,oleum al ijs. Tantamením eorü quer econdiítafue rant vim memorant íínuentam,vt príus quí accíperent& defideraret deeffent,quámnz-* merus c3 cxh iauríretur eorum qua fueruntreperta. Delphís columnam íngentem cümv in deret quadratam albo concínnatam marmore, quz deftínata Derfei ftatua aur rez erat,d d imperauítímponi fuam:víctos eni nvídtoribus decedereloco par efle.Olyi mpie vulpe) cum illud fertur díxiffe:Phídía Homeriloue effinxiffe. Poftquaá decelegati e la adu s nerunt, Macedonas líberos efle íufsit colentes vrbes fuas agrosqy, v! tentes legil is fus 4 centum talenta tríbuti populo Romano ferrent;cüm plusaltero tanto pependiffentre i gibus.Spectaculaínde va aríorü lu dorü& victimas dijs exhibuit, epulas conuíuiac d buitín que fumptum qv quí iíde large fuppediítabat cómeatus regius, Ordíne vero, d" nes,loca,exceptíones S quanti cuiuío d dignitati deferre honorís X comítatis M íta exacte atqy accurate oftendi tfe callere, Vftuperent Graci: quodnequz| à quídem agebat,tractaret folute, cd vír rebus tantís díftzíctus hífce quod; mínutijs deco" rem adi beret Atquíoblectabich 1c quoq, eum quódín táto apparatu& fpledorefi»" uí(símü effet ipfe obleCtamentü& fpectaculit couiuís, Ac defixis índuftríz fuz admi S tione,eíufde: nerítis díxít efTe acie ordínarerecte& couíuii:hoc,vt quàm gratífsimüin utatis,l llà vt quàm horrendífsímahoftíbus effet, INecmínus quámrelíquas vírtutesli á beralitate eíus X anímí magnítudíne praedícabanthomínes, quod vim ingentéauri itv ó gentem argenti ex regijs coact: ithefaurísne afpicere quídé fuftinuerit, fed queftoríbus,$i vtinzerarium deferrent,permiferit.Líbros regíos tanti ftudíofis líterarü concefsitfilis" In donís dandís ob egregíam operam ín pugna nauatam Aclío Tube eroní genero phí q lam donauít quínque: pondo.Ti ubero híc eft, quem fextumdecímum demonftrauímus 1 cum propínquís habítauiíIe: cám ex paruo rufculo fe tuerentur omnes. Iilud autemar M gentumín domum Aelíorum Sk primdmimmerss virtute X honoreíllatum:a" tcaneqpipfos neq vxores eorum auri velargentumaftec affe. Vbiiamriíte cunctadil 5,$c e penfauít falutatís Giraecís;& admonítís Macedonib.vt datz ab Romanis libertatisme"y notes ea difciplinal egü atq;; cocordía tueretur,moui itin n Epírü, Senatuconfdiio nt p: datum eíerat vt miílítes,quorum opera in pugna víus fue ratadue rfus Perf:& líus regíonís oppídorum concederet.Ergo vt omnibus fimi ulprater expeclatíon te gruetet, euocauít ex fíngulís oppídis denos principes: quíbus denuncíauít,vt quod ui & argenti ín príuato& facrís edib.effet ,ftata die proferret in publícü. Adít inxit finguli i piatextu quarendi X accipiendíaurivelutad hocípfum pra:[idia mílít d&C centurioto Init! Paulus Aemilius. 257 loftante díevno fimulatqy eodem mométo difcurrerunt ad díripíendoshoftes, Itavna horacentum quínquagínta míllía capitum humanorum ín feruítutem abrepta, L X: X i oppída dírepta fuere. Ex tanta cladeatqy exítío fingulís milítibus non plus vndenídena v vidati, Omnes autem mortales exhorruerunt belli exítum,ín adeo exiguum fingulorü i emolumentum& compendíum tota vnd dífcerptagente, Hoc Paulus edíto maxime ^ xateríngeníumbenígnum fuum& placidum, extemplo Orícum defcendít:índelegío o nesdeportauít ín Italíam,atque regía naue quam Íexdecím verfus remorit agebant, Ma t cedonicís ornata fpolíjs, puniceísq;& purpureis textilíbus, T aduerfo"'yberí amne eft fübue&us:completís rípís obuíam lento nauís curfuí effufa cíuíuim frequentía, vt quo^ I9 dammodo tríumphalem pompam przlibaret populus Romanus. At milites, quiregijs opibus oculos cupídítatís adiecerant,vbí fpeínonrefponderunt premía,clám exarferüt p inde& infenfi fuerunt Paulo:propalám autem conquerentes durü eum fuifle fibi& ím e períofum ducem,erant negligenter adfuturí ad procurandum eítríumphüt, Quo dodo: ratus Sergíus Gialba Pauli ínímícus, quí tribunus militum fub eo fuerat, non dubítaui ái(iadere non effe eí decernendum tríumphum,| Híc cüm milítatí turbae multa fugget: 7 fiffetinímperatorem probra,& íam conceptam eorum íram magís etíam ftímulauifi h poftulauít à tríbunís plebís:vt,quoníam hora effet íam octaua díeí,nequeíd fatís tempo à risforetaccufatíoni,in pofterum díem diffunderet. Cüm tribuni dícere eum fiquid veL á 1 letíuberentprolíxam exorfus& variarum calumníarum plenamoratíon£ díem dícen20 doexemít,ac tribuni fam tenebrís dímiferunt concíonem. mílítes vero concurrerunt ad m Galbam ferocíores reddítí,ac coítíone ínterfefacta Capitolium diluculo ínfederüt. Eo : ením concíonem índixerant tribuni. Poftquam diluxitmíffo ín fuffragía populo,prztogatiua tríbus tríumphum antíquauít. Quare ad alios delata, atque à fenatu intellecta plebsob Paul ígnomíníam íngentí percita dolore írrítos edebat clamores, príncípestg fenatus,índignum facínus effe vociferantes, concítabantfefe mutuó vt reprímeret licen i tím& audacíam milítarem:quz,nifi iretur obuíam, ne Paulum Aemilium tríumphali laurea dífpolíarent,ín omnem eruptura ímprobítatem& vím effent. ac fummota turba á inCapítolíum frequentes fcanderunt, Ibí poftulaueruntà tribunis neperferrí permíttea rentfuffragía, dum ad populum, que vífa effent, díxiffent. Omnibus fuffragía fuftínentí ue bus fado filentio confcendens fuggeftum vír confularís, quí tres€ víginti hoftes ex prouocatíone ínteremerat, M. Seruílíus: Quantus ímperator, ínquít, Paulas Aemílíus fuerit nuncmaxímé cognofco,cüm vídeam, quí adeo fedítíofos&& ímprobos mílítes ín aftiishaberet, quàm praeclaras& magnas res gefferít. Vos míror Quírites,fi tríumphís delllyrs& Afrís gloríantes vobis ínuidetís, regem Macedonum víuum Alexandrítg E&Philippigloríam contemplaríarmís Romanis ductam captíuam. Anne abfurdá eft ^ MC vosqui,cümleuis de víctoría fama ínfufa cíuítati fuiffet, víCtímas cecidífiís votagy nuncpaftís,vtbreuilíceret huiufce rumorís capere oculís fpectaculum:nunc poftquam im perator veram adduxit palmam, fraudare deos ímmortales fuo honore,& vos ipfos lzeti EO tizquafi ver anímí magnítudínem rerum praclaré geftarü haurire oculís, aut regi par^ » WS Uis Etquídemfatíus effetillius míferatione quàm ínuídía ímperatorís abrogarítri^ umphum. Atqui eó perrupit per vos líuor lícentíz,vt deímperío GC tríumpho verba facrrehomo íntegro,mollí,nítenteqg; corpore, atque ín vmbra educato audeat apud vos, l [l^] i. s"-—"-— 6."qeu quítam multís vulneribus de vírtute& nequítía imperator iudicium facere dídíciftís, " Simulfe nudauit,oftendítqy infinitas cícatríces aduerfo corpore exceptas. Indeconuet^ F fusadaperuit quedam,qua ad populum velanda erant:atque ad Galbamrefpícíens, T'u B lidemhac, ínquít, derídes: egoveró apud cíues gloríor ijs, quz pro hís ín equo díes noctesqg perfedendo accepi. Sed age voca hos ad fuffragium: ego omnes affectabor, , Le " notabotgimprobos& ingratos, eosq; quí fibi ín bello obíecutum magís quám ímpera^ T| tum'olunt Adeó perhíbenthacoratíone repreffam& ímmutatam militarem turbá, T vtomnes tribus fcifcerent Paulotríumphum."Tríumphatum ad hunc modum aíunt' " Populus ín círcís& foro tabulata fixerat,alijsqg vrbís partibus vbí confpíci poterat pom * pa Sp ectauerüt cidídís amíctilacernís. Omnes zdesfacrz aperta erant,coronarum(p T&(ufitum plenze. Multi apparítores& víatores íncompofite confluentes& dífcurren " tslummouebant de medío,vías patentes& vacuas preftabant.—"l'riduum tríumpha " uit. Prímo díe figna capta, tabulz píctz,& colofsí ducentís quinquagínta vehículís G translata, víxà hic díes eí fpectaculo fatísfuít. Secundo díe fabrefacta& pulcherríma " fpolia Macedoníca multis plauftrís ranfuecta,«re ferrod; modo exterío fulgentia. Que 3. y Pauli in Ytalian reditus, 1Locus hic mu tilus in Graco eft. Pauli trikpbo. ] triumpho Pauli oratio, M. Sertulij pro Pauli triumpbi pulcberrima defcriptio, fj t Perfei liberi, 3 5n; Paulns Perje imollicié notat, Pauli calamitaPauli in calami tatibus fortitudo. Plutarchi cum perqu uámattificiofo coócinnody effent ordine coftructa, temere& fortuítà videas. ur cogeíta galez impofita clypeis, loríce ocreís, parma Cretíca, Thracíz tragula. pharetra equeftribus cofufz frenís,ft tictig gladij exmedío horü emínentes,,atg in hte us icctae farífTe. Habebanthaec arma coueníens laxamentü,vt mutuo crepítu íntran sfem do ítrídore ederet afperü ü& terribíle,acne fpolía deuictor& quíde afpíci cítra horror valerent. Plauftra quibus arma portabantur, viríter mí lle fecuti. Hínummos argenteos leptingentís Sd gua ciival fis pondo centenüm octogenüm tu erit, lingui la quate: ál DE I tctadfpedt& SORA compofitum, MEAM ARE ER& poU T czlatura. eee fummo ma ine pr ecefferunt tubícines, Modos canebant,non quales folent ín fupplía: nibus€ pompís, fed quíbus clafsícum canunt, cüm milítem acuunt ad prelium Ro, maní. Secundum hzcvíctímas boues domeftícos auratís Corb centum vieínti vi, tis fertís xy redímítos, adolefcentes duxerunt fplendídís cínctís comptí:quos puerícom; tabantur aureas& argenteas spaterasferentes, Poft eos anus cem itum portaueruntin vaía centenüm octogenüm pondo diíftríbutum fimiliter vt argentum. Vafa fuent X X X tribus mín us. Hos fecutí qui facram phíalam geítabant, quam Paulus fexce, torum pondo aurídíftínxerat gemmís.Hiínc,quí Antígonidas, Seleucídas, Thericlo, vafaqg aurea,quíbuss vtíín conuíuijs P eríeus folebat, oftentauerunt: quibus currusPe, feií cceísít,cuíímpofita erantarma efus, I armís díadema. Mox paruo ínteruallody Giliberiregís captíuí:quos nutrítíorum, praeceptorum& pzeda, gogorum grexlacr. mabundorum comítatus, Hí manus a ad fpectatorestendeb ant,pu erísqp fugg gerebantyt rarent X fupplicarent populo. Duo filij erant,filía vna, magnítudínem calamitatis[ue peractatem non capíentes:quó míferabilior ex vícifsitudine fortunze fimplícitas eorum eiat,vtpen€ Perfe: 1s fpectantium ervlos prexeeieriel amifer àtíoí a infantes s Romano, rum defixerataciem,ac multzee ffuf& lachryma funt: ot nnibusqg mixtum acerbít: ite obiectamentoí fuit fpe Caculum, quoufque przte: poesía xuerí.Eos eorumq fami tíum proxime excepit P"erfeus puli t tí ullatus,pattrjs indutus crepí dis pra míferíarü mol omníaitupentis X atto nit ti mente Íimilís. Ponehos amicorum X neceffario rum RS iuc ho be Í nc in Criun ins M e cans prauer í quam IUe o Una mifer, fp imi en EE RUE um parsm nanubiorum ftfactus. Sub hís coronz aurez quadrit igentzni £^] [1 mero translata dona cíuí legatíoníbus víctor íae caufa miffz.Índ deipt | curru magniicéexoimato vrbeminuectuseft vir vel fine tanta ímperij pompa fpediu dígnus,toga píCtaamíctus,€ lauríramum dextra protendens. Laureatus etíá vníucius exercitus ceturíatí m& manipulatím ducis currü profecutus efl: partím carmína,vtínti umphísfolet,íocís míxta,partím cátilenas víctoríales rer umi geftarüla: idescanetir ia Paulá:q quem fufpícíebantomnes ,& beatü ducebant,nullt íi uilum bono. nili fan t m deus hochabetmuneris vt deínfigni& immodica detrahar felicitate, f: fortemtpn mifcat humani,neámalís liquida fic& fincera:fed praclariísime,vt eft apud Homerum,agiv deatur cum tjs, q juorum habent fortu unzínvtramgi parté conueifionem. n. Quatuorba» lo filij erant:duoí ín alías familías per adoptione vt fupra cft díctà, datí Scí ípio 9& Fabius duo etíamnü puerí quos ín familía fuaretínuerat ex a tera fuícepr í vxore, Horum ilt quatuordecim annos natus, díeb.quíng; ante tríumph Reis lt terduodecima nnorütil duo deceffit poft trít prs beuN«g erat quííquá vllus ex populo Romano,ad quénópt uenerit huíus fenfus dolorís. Omnes fzuítiá horrueru nca rune quartantiiu d verita ín domü ERE gaudio, fefto refertam in nue nentatícnib us& fleubis cátilenas cofundere víctoríal esactriüphos. Atverc Crear'ecte reputás fortitudine anímohomínibus,nóo cótraarma& haftas tantü, ve ini d omnes eque fluciusfori nz opus efle,íta cocinné moderatus eft: Or iumeerae ER vtbonís mala,&dv meftíca Putin obruta,magnítudíné ne deprímerétneg maíeftate comacularét vi? ríz(uz. namg fimul atcp extulit príore filíá,vti dixímus,tríumph auít,ac cüm alteríu si nus tríumphü excepííTet, cocilío populí aduocato oratíoné hab c i£t coueníenté víro:nel quí confolatíone egeret,(ed qui cofolaretur cíues ínfortuníü dolétes fu&, Cum ab ho mí 1 ni5us, [, ct m] ped I9 £2 2[a7] m ) e 1S f) 1t: 5 3 655. ?[7&: Paulus Aemilius. 259 nibus ínquít,nihil vnquam tímuerím, ex rebus diuinis metuere vt infldifsímam& infta P«Ili oratio de - f"^,*, J bilísimam femper fortunam nunqua deftíti, precipue quód hocbello ílla fuíffetrebus fortune inconecrendís ficut fecunda aura praefté ínclínatíonem alíquam& procellam expectans, V. flantis, nodíeá Brundufio mari lonío tranfmíffo tenuí Corcyram: índe díe quínto facrificauí Delphís. Alterís quíngy exercitum ín Macedonia accepí. Moxluftrato de more exercí^ tures gerere aggreffus díebus alijs quíndecím,pulcherrímum rebus impofuí finem. Ob huncfecundum rerum curfum fortunam habens fufpectam, quía eram fecurus íam& fo lutusperículo hoftili per pelagus fortís ín tranfportando ex felicitate tanta victore exer citu preda,& regibus captiuis tímui víces. Poftquám veró perueníad vos faluus,& cíjp uítatem vídí gaudío,gratulatíone,feftís agítandis confertam,quandoquídem nihil fortuna«magnís in rebus largítur fyncerü mortalíbus& illibatum,fufpectabam etíamnum em, Necantehunc tímorem parturíens anímus& futurum folícítudíne vrbís círcumfpes depofuit, quàm ín tantum familíare íncurrí naufragium,optímorumq filíorum quos míhirelíqueram folos haeredes, contínua funera feftís diebus duxí. INuncigiítur defunctus fummís perículís fum,confidog& arbitror ínnoxíam vobis fortunam atque flabilem permanfuram. abunde ením ad fatísfacíendum fuz ob res1ztas ínuídíz, me meísqy eft abufa calamítatíbus: neq; habetobícurius humanz ímbecillitatís exemplum triumphátem, quàm eum de quo tríumphatü eft. ní(i quód Perfeus liberos habet etíam , ei ih^ Tu b E^» ví&us: quí eum vícít Paulus,fuosamifit. Adeo gencrofam& magnificam orationem "-—(^"".^. M"« ip Paulus exanímo nó compolito,fed vero díciturad populumhabuitfe. Períeiveró mi^ Perftimors; " b«- V. 3" uv Eia 1. T5. L feratus conditione; cum maxím eftuderet opitulari eí,nihil habuit: nifi vt pro carcere ín libera€ humana cuftodía tenetetur. ín qua dum afleruatut, fibi ipfe, vt pleríq; tradíde^ ruatínedía confcíuítmortem.| Aliquírarüfatí eíus produnt& íaauditü modum, india , i»: n^; d A" gnantes alíquam ob caufam, ínfenfos quí eum afferuabant milítes,cüm fatígare& le^ ?us ,." 1-. 1 dereeum re nulla alía valerent,fomno eum prohibuiffe: quos eníxe foporé ínterpellantomníope cü ín perpetuis vígilis contínuifle, dum íta fatifcens expirauerit. Defunctí pef 6f; etíam duo filij eus funt,tertíum Alexandrü egregiumartíficem ín tornando& celando co; arguto opere referüt fuifle:índe Romanis líteris& fermone perceptís fcríbze opera pre. builie magíftratibus, quo ín munere habilem& fcítumrepertum.| Rebus geítis Pauli A Pauli v y» Macedonícis beneficii populolonge gratífsímü attexunt:tantum pecuníe eum ín zra- ri4 cefijt popu« riumíatuliffe, vt deínceps cenfum pendere defierínt vfqy ad Hircij& Paníz cofulatum,"^ Ro- tributi quicófules prímo Antonij& Carfaris bello fuere. lam hoc habuít prcípuü arg; exímit Penser. Paulusivt cüm à populo díligeretur& coleretur mírifice, ín fecta cofifteret tamen nobi, liatissnecg vllo vel dícto vel facto blandíretur populo,verüm ínrepub.gerenda agere. qutfead príncípes& optimates. quod ínfecutís téporibus Scipioni Atrícano improperauít Appíus. Erant hí ea tempeftate prími ín ciuitate,& cenfura petebant. Stipabant huncfenatus& optimates: íd erat ením ínftítutü Appijs auítü, factionem nobilítatís vt terentur. Ille càm perfe magnus exiftebat, tum magno populi frucbatur fauore& ftudo.Os€.cüm ínfor&ü progrederetur,cernens Appíus homínib.fepta fordidis etlibertijc nis forenfibus aiit& factiofis,ambítuqs& clamore per omnía perrumpendíartíficibus, daa voce,Ingemífce,ínquit, Paule Aemili,fi fentís apudinferos,g filii tuum A emilius pico€ Licinius Phílonícusq; deducat cenforíü candítatii. Caeterüm Scipio exbene^ . icijs cotínuís in populà fuís,eft beneuolentía efus vfus:Paulus veró quanquá ín prínct pum£actioneforet,plebí níhilo tamen mínus erat charus, d quí maxime popularís et aC lentator multítudínis habebatur. Id declarauerüt cüm ínter alíos honores cotuleruntín Pauli cenfur ci cenfure dignítate.quí magiftratus omnid fanctifsimus, magnzctg cft cm ín alíjs tum Inregendís mosibus authorítatis. Ius cenforibus eft turpiter víuenté fenatu mouendi&& Cenfure autboallegendíprobatífsimi luxuriofum íuuené equo adempto notádí.hí cenfum quog; po- ritas Puliagunt,& luftrá condát. Cena per eum funt cíuíum capita trecenta trígínta feptem jp milla cc ccr, Príncipe fenatus M. Aemilíü Lepidüi,quí quartümiam eam dígníta. fem erat adeptus, dixit: ex mínus ínfignibus tres fenatu mouit, paríqy moderatione cum híctum collega eíus Martíus Philippus ín recognofcendis equítibus víifent.— Vbiín is hocmagíftratu pluríma& qua maximí momenti erant, compofuit, incídítín morbum inito ancipitem fed tractu temporís ínnocuum, dífficilem tamen& pertínacem. Poft. quam de confilío medícoriü nauígauít Eleam oppídá Italíe,atq; íllic ín predijs marítímís multumig tráquillís longo fpacío egít,requifiuít e populus Romanus,vocesd ía thea. 5 crebras emifit velut geftiens& auens eius confpectum, Cümaüt ínflaret íacríficid y 4 260 Plutarchi quod erat eineceffario obetthdum,etíam corpus fuum arbitraretur fatís firmum effe; ereffus eft Romam: atq illa facra cum alijs facerdotibus círcumfufo& clarífsime gray. lantepopulo peregit. Poftrídie íterü díjs pro íncolumitate fua facrificauít. Rei díuing, vtmodo díctum eft,operatus domumqQreuerfus decubuit,€ príufqua fentiret aut per Pauli mors. ciperet valetudinis ímbecíllitatem,mente& ratíone motus tertío díe obijt: cüm nullius Padifums— rei,quacad vítam beatam exiftímatur pertínere,exors autexpers fuiffet.| Etenim pom, pa funebrís exímía fuít€ fufpicienda, decorauítqg virtutem cíus praeftantiífsimis& fdi, cifsimís exequijs. Erant hz non aurum ,non ebur, non relíquus fplendor& nítorappy ratus:fed beneuolentía,fed honor, fed ftudium non cíuíum modo,verüm& hoftíum fy quídem quotquot aderat forte Hifpani, Lígures, Macedones, qui valídi corpore effent, & iuuenes, funebremlectum fubíeruntac deportauerunt: maiores natu prolecutifunt, feruatorem& patríe parentem Paulum appellantes. Neq; ením folüm quo temporevi Ctor fuít, omnibus fe prebuit clementem benígnumq;:fed& per vitam totam reliquam non deftítit de íjs benemererí,& praftare eís, vt(i familiares eflent& propínquí, pato Pauli patrinto^ cínium,— Facultates eíus víxtrícenorumfeptuaginta míllium denariorum feruntfuif in fe, quarum ambos filios relíquit heredes. Czeterüm haeredítatem mínor Scipio, quí domumlocupletíorem adoptatus fuerat Afrícani, fratrí conceísítfolidam, Hi mors atque víta dícuntur Pauli Aemilij fuiffe, TIMOLEONTIS CVM PAVLO AE MILIO, COMPARATIO. "Timoleontis eg Pauli in bellicis rebus comparatio. [EE d^ cüm dehís mandata memoríz comperíamus,líquet non multad, ers Fe S(crimina nec dífparitates ín comparandis íjs e(Te: fiquidem bella var. j Yque aduerfus claros aduerfaríos habuere,híc Macedonas,ille Carth Wginenfes, fueruntdp eorum ínclyta víctoríze. Híc Macedoníamfübo Il gíc& Antígoni fuccefsionem fuftulit ín feptímo rege: ílle omnesty X| rannosSícilíaextermínauit, ínfulamq afferuít ín libertatem. Nilify 3| né contenderehocvelís, quód Paulus Aemilius cum valído Perfo, poftquam Romanos fudit,cum Díonyfio Tiímoleon contulerit arma prorfus affiidioa j Timoleontis e» perdito. Contrá pro Tímoleonte quod multos tyrannos,íngentes etiam Poenorumvi Pauli modera- testumultuatía manu opprefsít:non vt Paulus cum vírís bello duratís& difciplínamil, tio, tari exercítatis, fed cum mercenarío& íncondíto milíteanímí caufa ftípendiía facered fueto. quíppe pares exnon paríapparatu ducí palmz referunturacceptae.— lamínno centes amboatque íntegrí ín rebus gerendís fuerunt, Caeterum Paulus príma ztatei legíbus& patría vídeturad res gerendas accefsíffe ítaínftítutus: Tímoleon vero ülen femetípfe comparauit, Id hínclíquet:quód omnes ex zquo Romani ea tempeftatem deftí,inftítutís obtemperantes,legumtg& cíuíum erantreuerentes,— Atín Graecis dux vel imperator fuitnullus: Díonem excípío, quem non afpectus Sicilíz Inbcfecít. lict Díonem autument multí domínatum affectaffe€ regnum quoddam fomníalfe Lacy 4 nícum. Tímzus Gylíppum quoque turpíter refert X ígnomíníofe dímiffum à Syra fanis fuifTe: quód pecuníz cupidítatem atq; ínexplebilem eíus ín rebus gerendis effent auarítíam exofi,| Qua veró Pharax Spartíates€ Athenienfis Callíippus Síciliz obt nendz fpe defignauerunt fceleraté& perfide, multi líterís prodíderunt. At quí tandem & quíbus fretí opibus fuerunthí, tanta qui fperauerunt t INempe fuperior exactumby racufis fecutus eft Díonyfium: Callippusvnus apud Díonem ex ducibus fuít merce conductorum mílítum, AtTímoleon& petentes€ rogantes ímperator miflus Syv cufanos, necpotentíam quzrens, fed obtínere valens, quam íllís acceperat volentibus & dantíbus,termínum imperij& poteftatís fue ín víolentorum pofuit excídío domin? Pauli cottinen- xum.— HocinPaulofittamen memorabile, quod tanto regno ín ditionem redactont? tia infignis. vno quídem teruncío rem relíquerítauctiorem,neque afpexerít vel attígerít p ecuniam: cüm tamen multa dona€ premía cotulerít ín alíos, Non dico culpandum, quod fpk didam domum& przedíum acceperít, Tímoleontem.nequeením ex huíufcemodí oc fioneaccipere turpe,fed non accípere eft honeftius:& cumulus vírtutis, vbílíce Paulus conflan-. dentísnoníndígere.| Quíavero vtcorpore rigorem velatum facile tole: tia Timoleóten quod íuxtàad víces recte comparatum vtrafq; eft,habeturrobuftíus: ítaa [uperanit, fanítas X vires funt,quas neg res fecunda procacítate emollíunt vellíquet: Juct pra yum píp! qui ] yum t. I ^ t in i li a [/ n td a e" ud uci Epiftola. 2él deijciunt calamitates. Videtur confummatíor Paulus, quiin duro cafu& graui ex filij$ lu&unihílo humilior aut ínfractíor, quàm ín rebus lztís eft vifus: Tímoleon veró cütn radarimactum ín fratrem fuum perpetraffet,non reprefsít animí motum ratione, ve^ rüm poenítentía& marore depreffus concíonem& forum vigíntí annos non fuftínuít apre, Eftvero defugienda turpído& tímenda: at omnes ínfamíz pudor eftboní quidem ingenij& fimplicís,non tamen excelfi, REVERENDISSIMO IN CHRISTO P4 TRI.4€ DOMINO, D. IO.ANNI.A4RCHIEPISCOPO TRE. uerenfi, Sacri Romani Imperij per Galliam& regnum Arelatenfe Archicancellario,& principi Ele&ori, Domino fuo clem entifsimo,Hermannus Cruferius S.P. D. ECTISSIME Di&tum,reuerendiféime Princeps Ele£lor, Domine dementifS| fimea viris prudentibus efl baud effeminus arduum qu&reve(7 parare magnas 0^ 3d pes atq, eas tueri multis enim mpgentes facultates, nonnullis delata etiam Yegn4 ca^ T" temerario(unt, vel"vial j5d,malis avtibus comparata: retinere yerà ea e» confer nave fine virtute potuit nemo. Quippe omnium verurnec aptius eft quicquam ad e* 1 opestuendas eo tenendas quàm diligi, necalienius quàm timeri. Quem enim mei RJ tuummtbomines,eum oderunt:quem quif; odit,peviffe expent.— Multorum autem piis nullas opes po[Je obfifleremu ltorum potentiféimori cedes tyrannorum docent: qui fi etid eladios fuoyum dliq undo enaferuat, o. 4L yixerunt tamenin tremore femper. Quid enim cen[emus fuperiorem iLlim Dionyfrum?quo cruciatu timoris anoi folitum? qui cultros metuens ton forios,candente carbone adu yet fibicapillum. Quid Alexandrum Phereum? quo ammo"vixi[fe arbitramur? qui cium"yxorem tr hebenimpenfe diligeret, tamenad eam ex epulis in cubiculum veniens, barbarum difvicio gladio inbeDat anteire: premuttel atá, de flipatoribus fuis, qui per[crutaventur arculas muliebres,(9*ne quodin Yef'imentistelum occultavetur, exquirerent. Nec eum fejellit opinio: ab eaenim eft propter pellicatus[ubiconem interfe£bus.— Nec yero vlla vis imperi tanta efl que prementemetu pofsit effe diuturna. Teflis tJ Phdlaris, cuius prater ceteros nobilitata eft crudelitas. Quid? Macedones non ne Demetrium reliquerunt, Yniwerfis, fead Pyrrhum contulerunt? Quid, Lacedemoniosiiniuft? tmpevantes ,non'nevepen tcomnes feve foci deferuerunt? Malus efl enim cuftos diuturnitatis metus: contrada, beneuolentia fidelis Dydadperpetuitatem..— Flanc maxime affequuntur homines f fides ei5 babeatur: fides autem babetur, Lexifmabuntur adepti coniunélam cum w[utia prudentiam. nam qz ijs fidem babemus, quos plus gere quam nos arbitramur: quófque e futura pro[picere credimus, eg» cium ves agatur m difcria mm, Yentum fit, expedire vem, c? confilium ex temporecapeve po[Je.— Iuflisautem c» fidisbomiS) vibus ita fides habetur,"vt nulla im bis fraudis fit imiuried, fu[picio.^ 4t barum duarum ad fidem faBanco ulia plus pollet: quippe cum ea fine prudentia(atis babeat authovitatis, pradentia fimeinftitumibil valet ad faciendam fidem. quo emm quis ver[utior c7» callidior fl, bocinufiov eft e? fu[belor detratia opinione probitatis.— Quamobrem intelliventie w[litia coniuntla, quantum"volet, babe Uit 4d faciendam fidem^yirium: iuflitia fine prudentiamultum poterit, fimeiuflitiasibil valebit praden tit. Hectanta eflyirtus, yt deflituta ea confiflevenulla queat conditio bominis, non principum, non con» trahentium,non yllorum bominum prinatorum: imó tanta el eius yis yt ne illi quidem,qui maleficio e celere pafcuntur, pofsint fine vlla particulam litieyiuere..—. Nam qui eorum cuipiam, qui Ynalatrocis nantur fuvatuv aliquid aut eripit ,i fibinemlatrocimio quidemvelimquit locum: ille autem qui avchipivat diatur ,nft equaliter predam dijpertiat, aut occiditur à focijs, autvelinquitur.— tquebac ynaeft Jirtus, ex quaboni viri dicuntur, qua omm vatione colenda cg»retinendaefl: tum ipfa propter fe, nam. aiterinflitta non effet tum propter amplificationem honoris 7 glove.— Huius enim(plendore tanti jecit Fabricium Pyrrhus ,vex ciuem Romanum:^vt quo eum fibi conclliaret qz» autbovaret, fecundum 4 f locum déferret ei in YC9n0: eadem, totam adegit Gr&ciam,"yt"ynum poflulavet /Ariflidem, qui tPjam cenfevet, atque omnes fortunas(nas crederet euis imnocentis, permittereta, eiquafiliberum domiDum.— FHuinstanti yiyi qo» Catonis maioris qui cum eo efl à Plutarcho comparatus,"vitas à me in fev "n j LH..* P. n7;. f: "onem Latinum modo ex inteovo translatas amplitudim tue ampliféime princeps Ele£tor dicave volui: rrecomnocas 1m bifce duobus luminibus fplendorem"virtutis, qua Yuleatum esl te excellere, czillos "os Yebvelentaye,— Vrautemid Jacerem, precipue incendit me illuflrifSimi principis mei Ducis Iulias cen[is Ari[tidis facultates. f Hunc magiftrarum Epony mon vocat Plu tarchus. Ariflidis genus. Bottl viri don non[bermunt, Socrates no fuit pauper. Ariflides et'Tbe miflocles aduerfarijin repub. 262 Plutarchi cenfis ez liuenfis de"yirtutibus tuis frequens cum admiratione fermo, e Jummain amplitudinem tuam beneuolentia:Vale reuerendifsime Princeps Elector. Ariftides. 5| RISTIDES Lyfimachífilius ex tribufuit Antiochide,curía i Alopecenfis. De cuíus facultatibus varíant. Híenímínma. gnaínopía víta eum traduxííle, defunctumi duas relíqui(fe 1 filias diuob paupertatem íllocabíles. Cuífermoní, quí coplu. to ) res habetauthores, obijciíes fe ínlíbro quí dicit Socrates De. Y» metríus Phalereus,predíumaitfe in Phalera,vbí humatus fit, j cognofcere. Signa aüt lautí patrímonij eíus, vnum arbitratur kt fummum magiftratü, a quo annus nomen trahít, que gefsit / faba fortítus inter eas familías, quí magno ín cenfu erat, quos T OX YO Pentacofiomedímnos vocabát, q quíngentos modios haberentín cenfu, Alterum exilíi decennale, quod ínopí exilium nemíni folítü erat, fed illis, quí ex illufiri familía atqp ex faftu effent inuídiofi, írrogarí, T'ertium& poftremi, quod in Liberi Patrístemplo víctoríz monímenta trípodas chorargícas relíquit. quae€ hoc noftro zuo oftenduntur,retínent(y ínfcriptionem hanc: Tribus Antíochís vicit, Arifti 2 des choragus fuit, Archeftratus docuít. Caeterüm hoc quod vídetur plurími momenti, mínímü habettamen ponderís.fiquidem que omnes nouerunt mortales ín egeftate enu trítum fuiffe& víxile grauí, Epaminondas& Plato philofophus, non vulgaría munera exhíbuerunt,híc puerorum chorum quem cyclíum vocant,ille víros tíbícínes:prebente PlatoníSyracufío Díone,fuperiori Pelopída. Ned; enímbellum bonivírí cum amícorü donís ínternecínü& ínexpíabilefufceperüt: verüm ea, quz ideo recípiuntur vt auarítiz caufa reponanét,fordída cenfent& abiecta,qua veró coíunctam habent ambítioné non quaftuofam& fplendore,no reíjcíüt. Czeterüm detríipode Demetríü exíftímat Panaz tius nominís fimilítudínefalfum.nam à bellis Perficis ad exít& Peloponefiaci,duos mo dà choragos víctores reperiri ín aCtís Ariftídes, quorü effe neutri eundé hunc Lyfima,?? chífilía:fed vní patre fuiffe Zenophílü, alterumlongo tempore mínor, vt fcripturaat euít orthographíz, qua víguít poft Euclíde:& qui affcríptus eft Archeftratus,que Me. dícís bellis nemo, frequentes Peloponnefiacís choros docuifTe perfcríbunt.| Caterüm Panztíj díctum,quemadmodü conftet,perpendendü eft accuratíus, Decénalí vero exilío quilíbet,quí gloría vel nobilitate vel eloquentía excedere cenferet vulgus, expofitus erat:vt etía Periclís preceptor Damon, haberetur fingularís prudentiae mulctatus ta, li exilio fuerít. lam Aríftídem Idomeneus nó forte,fed fuffragijs aít creatitab Athenien fibus archonte:quí,fifecundü Platzenfem acit archon fuit, vt ipfe líterís pdídit Deme tríus, omníno cofentaneum fitátanto decore& rebus eeftís tantís có illá per vírtutem prouectum,quó ob díuítías afpírabantalij. At enim no Aríftidem tantüm Demetrius, 4o verüm etíam Socratem aperte contendiítaà paupertate, ficutà magno víndicare malo, quíppenó modo domi eí dícítfuílle,fed&& mínas feptuagínta apud Crítone fcenori datas. Porró Aríftides Clifthenís neceffaríus fuit eius, q poft tyrannosrempub.coftituit, Hicamulans prz caterís vírís qrempub.tractauerüt,atq; longe praferens Lycurg(ü La cedzmonít ftatü reipub.amplexus eft, in quo pollerent optimates. V bí aduerfaríü ha^ buit Themiftoclé Neoclís, quí populi partes tuebatur, Hos quídà referütà príma at^ te,cüm vnà educarent,omni ínre€ fermone vel ferío velludicro diffenfiffe ínter fe,atg; íngenía eorü ftatím ex ílla cotentíone detecta:promptü hoc et proíectá,vafrumiy quod cító& facile quouis ferretur:alterü ftabili fix índole effc& íuftitiae inherens,mendacíü vero velleuitate vel fraudem neínludo quidem vlla ratione admíttens. Aríftus Chíus 5? ex amatorío inítío natam eà refert exarfilTe horum fimultatem.Stefilaum enim, qui Cea oríundus figura& fpecie corporis longe omnibus pueris przftabat, càóm ambo amz rent,non medíocrí percítos affectu fuífle: neque vnà cum deflorefcente forma pueriabiecifTe zemulationem,fed quafi in illa expertos lacertos fuos ílícó ad rempub. prorupiffe flagrantes€ difsídentes. A c Themiftocles ín fodalitium fe conijciens,pro pugnaculo et opibus non cotemnendis muníuitfe. vnde ad illum qui dixit ei, przclaré moderaturum ipíum Athenienfibus, fizquus omnibus& communiís effet: IN€quaquam, ínquit, ea confi». 40 pu [o T Ariftides. 263 " confídeam fella,ín qua tiullam przerogatíuam prz alíenís habituri amícifint, Ariftídes Ariflidis intraveró feorfum peculíarem víam tenebat ín repub. Prímüni ad fodaliumlibítum nolebat canda repub. peccare, neg acerbus haberi fi n6 obfecundaret ftudijs eorum. Deinde cüm amícorum ores. prafidío non paucos cerneret ínuítari ad íníuríam,íd euítauít: volebat autem ex bene faciendo tantüm,ex'q; fufta agendo& dícendo exultare boni cíuem. V eruntamen mul ; tamouente Themiffocle perículofe,€ aduerfus omnes actíones fuas cooríente atqj ín» Midec: terpellanteipfum,compulíus fcilicet ipfe quoq; eft partím vlcíícendi gratía, partím The Imi: miítoclís reprimenda potentía ftudio glílcentís populari factís eius reluctarí: fatíus ef2 tei fe cenfens commoda populíalíqua neglígere, quàm illum vbígy ínualefcere victorem. ji 10 Deníg cüm Themiftocles aliquando quíddam recteatgi ordíne ageret, aduerfatus ei eft. quo deiecto non continuit fe, fed íactauít dígrediens ex cocione: nífi& Themiftoclem& fe t maleperderent,non poffe rempub. Athenienfem coníiftere.| Alio tempo» f Io barathrum abc re cüm rogatíonem ad populumtulí(Tet;atq; eaímpugnaretur,erat eam p oft cocertatío- habet Bierire qui nem obtenturus:íamt míffuro ín fuffragía populum archonte, ex ípfis habítís oratíoní- eS iss er ei busanímaduerfo vítio abiecítrogatíonem. Identídem etíam ferebat per aliosrogatio^ effe. Vide Suilios: nes,ne ftudío fecum contendendi obfifteret Themiftoclesbono publíco. Mirifica ve. eir& Died, it ró apparuit eíus ín actionum vícifsítudínibus conftantía, neq; ením honoríbus ínflaba SAERURUES " tur,& reflantem ventum fedate ferebat& leníter: atq aque cenfebat p rzeftare fe patríae fhantia, d debere vtnonfinepecuníz folum, fed&(ine gloríz pramío vel mercede eam admíni^ ici 20 flraret, Vnde fane,cüm factíín Amphíaraum ab Aeíchylo lambíin theatrorecitarentur, Boni iuri defcri Necenim Yideriiu[lus bic, fed effe vuli: ptio. Alta vece[ Jm mente po fidens. fcatent Ex quo falubria confilia per Graeciam: omnes conuerterunt ín Ariltídem, tanquamad eum precipue hzc virtus pertineret, o$a m culos. Nonfolümautem amori& gratíz, fed írze quoq;& odío repugnabat pro íuftí^ Ariftidisiuflitíafortifsime. Acferunt,cüm ínimicum iudicio perfequeretur,abnuentibus poftaccufa- fi. | tionem iudicibus reum audire,fed confeftim ín eum ferre parantibus fententíam, exilit fe eumatq; vnà cumillo fupplícaffe,vt audiretur& legítíme cum eo ageretur, Alíàs cüm íudex federetínter duos priuatos,& alter aduerfaríum díceret multas íníurías Ariftídí 2? obtulí(fe, Quin tubone vír, dixiffe, profers potíus,fi quíd admifit ín te: tibí enim non mí hífumíudex. Qusftorcreatus demonftrauít non folàm fuí temporis quzftores,fed&C Ariflidis quefuperíores magnam pecuníam auertiífTe,'hemiftoclem prz czterís: Sapiens ením fuít ftura. vir, vertim manus nonhabuítcontínentes, Quaremagna coítionein Aríftíidemfacta Themiflodespe negocíum eí,cüm referret ratíones,fecít& peculatus eum, vt Idomeneus aít,damnauít, eulatui obnoQuod cümferrent príncípes cíuítatís& optími quique índígne:non modo lítís eftíima. 9» tíoneliberatus,fed& quzftor eft íterum defignatus.Hic cum prz fe ferret príorum con filiorum pcenítere fe,€ molliorem preberet, erat acceptus íjs, quí expilabant zraríum, quàdnon detegeretípfos nec exacte excuteret: vnde fatíatí pecunía publíca ín cozlü fe j rebant Ariíftide, ac populi pro eo prenfabát, laborabant vt denuó quaftor crearetur, i 49 Atpopulü,cüm ipfum de(ignaturus effet,caftígauit. Cum ením,ínquit,verfatus ín magíftratu effem ínnoceter& recte, labe afperfus fum: vbi multa de publíco depeculatoríbus codono,przclarus vídeorcíuis. Me quídé magís huíus pudetlaudís(5 damnatíonís priotís:veftriveró miferet me,apud quos obfequí honorabílius eftímprobís, qj conferuare cómoda publíca. Itafatusvbifurta patefecít, applaudentes fibí& cómendan^ tes clíngues reddídít:verüm at& íuftü tulít ab optímo quoq praeconíum, Poftquáab.Miltiadis de Darío miíffus Datís,verbo ad perfequendáá populo Atheníenfe poena,qy Sardeís infla, Perf vi toria maífent,reueraad fubígendà Girzecía,appulít cum tota clafle ad Marathoné et agros va^ ftauít.atqp ínter praetores, quos bello gerédo praefecerat populus Atheniefis,fummzae au | thorítatís erat Miltíades:dignitate vero& potentía Aríftides fecüdus. In fententía cunc $9 depralío cómiíttendo Miltíadís defcendendo nó par momenti fecít. Cumq adfíngulos pretores vícifsím fingulís diebus fumma poteftas círcumferretur, vbi ad ipfum víces redíere,tradídítimperí& Miltíadí:collegas docens nó efTe audire et íequí prudentes turpe,fedamplü& falutare. Ita copreffa contentione hortatus eos vt vno ín cofilío acquíe» fcerent optímo, eoq vterentur, cofirmauít Miíltíade,quí perpetuo imperio pollens fuít, quíppe deftíterüt tum fingulífingulís diebus ímperare, atqp illi dícto fuerunt audíentes, In pugna cüm medía Atheníenfiü acíes laboraret, atqj ibí díutilsim éLeontíde€ Antío chídem ttíbus fuftínerent barbari, fortíter dímícauerunt coparatíínter fe'hemiftocles & Calli tediferi fcelus. Ariflides epotty mus creatus. TMartem,id eft pugnam. Ariftides Yuflus dictus, Tuftitie laus, Tria in Deo precipua. Aviflidi irrogdtur exilium. Hoperboli exilium. Offvacifmi preferiptio. 264. Plutarchi & Ariftides: quód híc ex Antiochide,ille effet ex Leontíde, Vtfufos fugatosqy barba rosadnaues redegerunt,& curfum tenere eos non ad infulas confpexerunt,fed ventí& marís vi íntró conijcíad Attícam: veríti, ne nudam defenforibus caperent vrbem, noug tribubus ad vrbem aduolauerunt, eodem die íter confecere. In Marathone Ariíftídes cum tríbu fia relictus captíuorum& praedae cuftos, non fefellit hominum de fe opinio: nem: fed cüm íntentoríjs& nauibus captis auri& argenti effet affluentía,magna copía omnís generís veftís& alíz ínfinitze preda, nec ipfe cocupiuit eam attíngere, necalium permífit: praterquam fi quí eo ínfcío quíd furriperent. ín quibus Callías tedifer fuít:ad cuíus pedes barbarus quídam ex coma& fafcia regem ratusabíecit fe, Cümadoraffe eum& dexteram apprehendi(fet, magnum pondusauri oftendit ín puteo quodam de., foffum.Ibi Callías omníumhomínum crudelifsímus& teterrimus auri abftulít:& ho, mínem,ne proderet rem alijs,interfecit.Hinc díctos aíunt à Comícís pofteros eíus Lac coplutos, quafi ex puteo díuítes: ínlocum,vbíaurum ínuenít,cauíllantes. Mox Ari. ftides magíftratum, vnde annus denomínatur, cepít. Quamuis archontem eum fuiffe f D TM —— o EN C fu. e 4U).f o 0 e y Ln.€O Phalereus Demetríus author eft, pauló ante obítum fuum fub Platzeenfem t Martem, al Atquíínactís poft Xantíppíde, cuíus magiftratu fuperatus ad Platzas Mardoníus eft," ne cognomínem quídem ín permultis reperías Aríftidem:at fecundum Phaníppum,ai à íus ín magiftratupugna Marathoniz palmam retulerunt, ftatím Ariftídes perfcriptus N archoneít, Inter víitutes omnes eíus maxíme fenfit multítudo íuftítíam: quod huíusv ü fus ei folídifsíimus fit& communifsimus.Ex qua víríllepauper et popularísrege dígnif P— 108 fimam& díuínifsímam appellationem traxit Iuftí: quam nemo regum vel tyrannorum f ambíuít,fed Expugnatores, Fulmínatores, Víctores:nonnullí Aquile dící et A.ccípitres á voluere, à víolentía& potentía fcilicet quam à vírtute laudem potíus aucupantes. Et n quídem Deus,quem referre& adzquare auent, tribus przecellere vídetur, immortalít q te,potentía X virtute:ínter quas fumma maíeftatís eft& diuinitatis vírtus.nam vacuum a quog& elementa zterna funt: vím vero terreemotus, fulgura, ventorum procellz, a, x quarum ímprefsíones íngentem obtínent. Atíurís rectíqy ne Deus quídem,nifi fapíen, n do& ratiocínando venit ín confortíum. Quare cüm tría quog fint, quibus affectum er d ga Deumvulgus eft, quód eum beatum putet, tímeat€ honoret: beatum ducere víde q tur, quía ímmortalís eít, necínterít: exhorrefcere& metuere ob víim&€ potentíam:diíli;,| yoft gere& honorare€ venerariíuftitíe caufa. A tcp cüm íta fefe res habeat,ímmortalítatem, ft cuíus naturanoftranon eft capax,& potentíam, cuíus maxíma ín fortuna pofita vís eff, affectant: vírtutem,veró quód ex díuínís vnum bonum ín nobís habemus, flocci facit i male confultí.fiquídem vítam potentía, profperítate, príncipatu praeditorum íuftítía di^ Í uínam efficit, íniquitas beluínam.| At Aríftídi euenit, vt quíob cognomen hocprímo l diligeretur, poft raperetur ín ínuídíam: potíísíimuüm quód fermonem Themíftoclesin rt vulgus fereret, Axíftide fublatis iudicijs, quód omnía iudícaret& difceptaret, domina, t tum ín cíues voluntaríü clàm fibi paraffe. Etpopulumiíam,cuifeceratvíctoría animos, à arrogantem offendebant illi, quí nomíne& gloría emínerent: ac concíone ex tota Atti, r caín vrbem aduocata,exílíum decennale,exoftracifmon vocant,írrogant Aríftídi;inui E— 4ot día gloríz eius metum praetexentes tyrannídís,nullíus ením facínorís erat íllud exilium| poena: fed fpeciofum nome habebat,vt authorítatís& potentíz grauiorís díceretur de-: prefsío& coertío.Erat vero ínuídíae mítelenímentum, quo ftomachus ex offenfa motus t ín víndictam nullam atrocíorem,fed ín exílíum decennale effundebatur. Verüm pofb Í quam huicrei quídam ínuoluere homínes fordídos& improbos coepere, poftremóo, mníum ín hoc exílíum Hyperbolo expulío, eam relíquerunt. Dícítur ílle exterminatus| huíufcemodí decaufa.| Alcibíades& INícías, quorum ín cíuítate fummze opes erant, difcefferant ín partes. Vbí populum íam ín fuffragía iturum& alterum eorum conftaret extermínaturum: collocutí ínterfe vtramque coníunxerunt factíonem, ftruxeruntg vt Hyperbolus ín exilium decennale exigeretur, Inde populus hancrem confpurcatam&|.$ ludibrío habítam zgréferens,femelabrogauíteam&antíquauít,| Ea,vtbreuiterper ftringam,ad huncagebatur modum. T'eftulam, quam?sgamoy vocant, capiebat quifque, hanc,cüm ei ínfcriplifIet quem cíuem vellet exigere,ín vnum locum ferebat forí cancel lís vndíg; feptum. Archontes índe prímó numerum ínibant vníuerfarum accumulatz rumteftarum:fi íntra fex millía effent,qui fcripferant,ínanis erat exoftracifmus.Póft fineula nomína ponebant feorfum:& qui effeta plurímis fcríptus, huicpermifsís facultati, bus uis conftituebat exilium decennale, Dum igitur teftulís nomina ínfcribunt, díci, tur| ! Ariftides. 26$ tur ílliteratus quídam& planérudís Aríftídivtvni de plebe teftulá tradídiffe, petíffeg vtínfcríberet Aríftidem. Admirante eo ac rogante, numquíd íi eum Ariftídes admifif fet, Nihil ínquít, neque eft míhíille notus: verüm ftómachor quód pafsim lIuftum dící audíam. Quo audito níhil Aríftídem feruntrefporidí(le, fed infcripfiffeteftulaenomen fuum, atque eí íllam reddídiffe,| Vrbe excedens fupínas manus tetendít ad ccelum,&€ diuerfa fane fecítatque Achilles vota: ne vllum tempus populo Atheníenfi íncíderet, quo remínífci adígeretur Ariftídís cíuítas,— Annotertío, cum Xerxes per ThefTalíam & Dootíam ín Attícam terram irrumperet,refci(Ta lege fciuerunt exulíbustedítum:me-* tu Aríflídis potífsíimum, ne hoftibus coníunctus complures cíues labefactaret,& ad Ariflides reuoio defcifcendum compelleretad barbarum. Czeterüm non perfpexerunt eumffatís. nempe ctr àb exilio, ille etíam ante hoc decretum non ceílabat adhortarí et ftímularead líbertatem tuendam Gracos,€ poft decretum T hemiftocli cum fumma poteftate duci, omní ín re confilío & operaaderat, atque homínem ínímíciísímum ob falutem publícam effecít quám cla^ rifsimum, Poftquam ením deferere delíberauít Eurybíades Salamína,& prouecta íri altum nocte clafsís barbaríca cínctum vndíque fretum& ínfulas obfedít: cüm círeum^ uentos Gracos anímaduertiflet nemo, Aríftides ab Aegína praeceps per medíam eue. Ariflidis. fatta ctus hoftilem claffem contendítnoctu ad tabernaculum Themiftoclis, folitg euocato, e» confilia con» Nosíam,ínquit,vana ifta Themiftocle,fi fapímus,& iuuenili depofita diffentíonefalus traXerxem. tareaufpícemur& bonum certamen, Girzcíam contendentes conferuare: tu ímperator 20& dux, opera ego X confilio, quando nuncvnumte optíma ratíone, claffe vt quamprí. mum decertemus ín anguftíjs, íntelligam confulere,^ Cümautem tíibíreluctenturfocij hoftes vídenturopítulari. Pelagus vndíque& à tergo ftratumhoftilí eft claffe,vt ftre nuos effe atque dímícarenecefsitas cogat vel ínuítos, quód vía fugz nulla pateat. Ad que Themíftocles,Puderet me,inquít, Aríftide,(i hacínre efTes me potíor:enítar autem cum przeclaro príncipioluctando fuperare íllud factís. Símul commentum eí quod ftru xeratbarbaro aperít, hortaturiy Eurybíadi perfuadeat& doceat, non poffe nifi praclíó naualí ipfos íncolumes effe. namfidem maiorem adhibebatei, Vndecüm ín concilio ducum díceret T'hemiftoclí Corínthíus Cleocrítus,nec Aríftídíplacerecofiliumipfius— quód praefens fileret:occurrít Aríftides, Nifi optímam fententíam T'hemiftocles dixí( Ariftidis de Íetjnon fuiffe fe tacíturum: tacere autem nuncnon homínis ftudío, fed quía comproba^ Themijlocle ret confilíum. Atq; ín hís Grecorum nauarchí erant. Ac Aríftídes Pfytaliam aduertes, dictum. quz Salamíní in faucibus pratendítur exígua ínfula, à magna manu hoftíum ínfeíTam, impígerrímum quemq; acfortífsimum cíuem imponit ín naues actuarías,atq; ín eam ín» Potalies pu» fulam írrumpit. Ibi íníta cum barbarís pugna concídít omnes: praeterquam fiquí víui il. gne, lufiresín poteftatem venerunt, ín quíbus fororís regís, Sandauces nomíne, tres filij fuc^ re.hos mífit confeftím ad Themiftoclem.Ferunt hos ex oraculo quodá vate precípíen^ te Euphrantíde, Omífti Baccho ímmolatos. Bam ínfulamfepfit círceumquacp Aríftides armatis, ad excipíendos íllos quí eo raperentur: quo nemo ex amicís períret,aut elabe retur ex hoftibus.nam ímprefísíonem maxímam nauíum maxímamdq pugna vím appa40 tet círca eum locum conftitííTe: quare€ ín Pfytalía trophaeum excítauerunt. Sub przlium, quo períclítaretur Aríftídis fententíam Themiftocles, prclatum factum ab ípfis aítperpetratum: verüm fupere(Te przclaríus,vt prouectí quam ocyfsíme ín Hellefpontum,ponteínterící(lo Afiam caperent ín Europa. At cüm fucclamaret mittendum Arí^ ftides huncfermonem: ímó rationem íneundam,€ quarendü vt quam celerríme Me dum Grzcía efjcerent, ne ínclufus fugaíntercepta ad vim cum tanto exercítu conuerte^ retfe exnecefsítate. Ita Themíftocles íterum mifit occulté ex captíuis Arnacem eunu^ Artiftidisconfichum, qui clám regí demonftraret, quód cupíat eum feruatum: Girzecosfe, quí ad pon, lium falutare de tem contendebant,auertiffe. Hínc prztrepídus Xerxes properauítad pontem:Mardo, Xerxe fugádo, nius vero cum delectífsímís copíjs ad trecenta millía eft relíctus. Formidabilis híc erat $o clatusfirmí(síma legíonum fpe,& ad Girzcos mínaces literas fcripfit: Maríníslígnís vi^ ros fuperaftís medíterraneos remigandií rudes: fed nunc fpacíofa eft T'heffalíz regío, a^ ptiBoeotíze campí egregio equítatui& peditatuií ad decertandum.| Ad Athenienfes príuatim literas regís mandato mifit pollícentis,fi fe recepifTent,vrbem ípfis ínftauratu^ rum fe,magnam pecuniam daturum,& ímperíum tradíturum Graecíz, Cruz vbi Lace^ damonij acceperunt, formídantes míferunt Athenaslegatos, contenderunt que à po^ pulo Athenienfe vt coníuges& líberos fuos Spartam mitterent, feníbus fe fuppeditatu ros víctum: fiquidem premebat grauis egeftas exutum agro& vrbepopulum. V erum p^ o j Atbenienflum ttagnanimitas, Ariflides dux Atl tra Mardonii, Sr. nienjus coOracula de iéloria Plated]. Nympbespbra Infomnium Á] vimne[ti. Plateen[ii qagnanimitas. Alexander M4 gnus bonorat Plateenfit magnanimitaten. 266 Plutarchi auditis legatis refponfum reddidit ex Ariftidís rogatione magnificum:Tgnofcere hofti busfe quód díuítijs€ pecunía, quibus níhil noffent praftantíus,omnía ducerent vena, lia:Lacedamoniíjs vero fuccenfere, quí prefentem populi Atheníenfíis paupertatem& inopiam viderent, vírtutís&€ magnanímítatis nO memiínifTent, excírantes eum ad dimi candum pro Girzcía cíbi mercede. Ex hac rogatione ín concionem deductis legatís La cedaemonijs,iufsít eos domum renuncíare, Quícquid foret vel fuper vel fub terra aurí;id tantínon efle populo Athenienfi, vtlíbertatem Cirzecíae fit prodíturus. Mardonr|legatisfole monfirato dixít: Quoad híc eum curfum tenebít,populus Athení enfis de vaíta, tís finibus, de prophanatis& íncenfis templís Perfas bello perfequetur. Adhecrogatío hem tulít,vt ín capita íllor&,quí legationem ad Medos mífiffent,aut focietatem deferuif i fent Grzecori,deuotíones concíperent facerdotes. Incurfante fecundo ín terram Atti, cam Mardonío, tranfmeauerunt íterató Salamína: Axíftídes aüt Lacedamonem míílus incufauít cunctatíonem& ofcítantíam íllorum,quí conculcandas denuo barbaris Athe nas obíeciífent.poftulauítautem vtad tuenda ea,qua adhucftarent ín Cirzecía,occurre rent, His audítís ephori ludere ínterdíu fimulabant, ac folutos effe fe feftum díem agen: tes.nam íncíderát ín id temporís Hyacínthia. INocte veró delectoríi Spartíatarü quíng; millía,quorü finguli feptenís Ilotísfepferantfe, ínfcijs Atheníenfibus dímíferunt, Cum íterü íam adíffet illos Aríftides,caftígaretqg: hí vero cum rífu delírare díceret eum& dor mire, íam eníin ad Orefteü agmen effe& ín peregrínos contendere(fic entm vocabant Perías) Parü tempeftíue, ínquitludítís vos Aríftides, qui pro hoftíb. ímponítís amicis, Hzc Idomeneus tradít. Atínrogatíone Aríftídís non ipfelegatus,fed Címon,Xantip. pus,& Myronídes produnt. Lectus ad prallíüi dux cum libera poteftate venit Plataas octo millibus militi, illc Paufanías vníuerfi Cirecorü exercítus dux cum 5partíatís con iunxit fe eí, Eodé czterorü Gracori copíze cofluebant. Barbarorít omni caftra fecun» dum Afopum amné porrecta,nullís finibus cotínebantur ob magnitudine. Impedím& ta& preciofifsimas quafi res circumfepferát muro quadrato: cuíus fingula lateralogi, tudínem ímplebát denüm ftadiorü, Paufaníz aiit ceterísQy Girecís ín cómuní vatícíniit edíderat Tífamenus Elíus, precínuítqg víctoríam fife defenderent, non fi ínuaderent priores, Aríftídí,qui Delphos miferat,refpodít Apollo: latutos ex hoftibus víctoría A^ thenienfes,(i vota Iouí,Iunoní CítheronizPaní& nymphís Sphragitídibus nuncupaf; fent:acfacra Heroibus fecíffent Androcratí,Leuconí, Pifandro, D'amocratí, Hypfioni, Actxoní,Polyído:& ín proprijs finibus decreuifIentín Cererís Eleufiniae& Profetpi^ nz campo. Hoc oraculum relati íníecít Aríftídi fcrupuli. quippe Heroes,quibus preci piebatfacríficare, duces fuerant Platzenfium,& antrum nympharum Sphragítídumín vno vettíce eft Cítheronís occafui folís zítíuo obuerfum: quo loco fuerat olím, vt fama e(t, oraculmultigg íncolz fanatící erant,quos INympholeptos vocabant.Eleufiníz vero Cererís campí,& przlíum ín proprijs finibus fi cómitterent,promífía Ath eníenfibus víctoría é diuerfo accíebat& transferebatín Attícam belli,| Hic praetor Platzeenfium Axímneftus vifus eft per quíet£, interrogatus ab Ioue Setuatore quid ftatuiffent Graci, refpondi(fe: Cras Eleufina Domíne mouebímus hínc caftra,atqy ibi ex fortibus A polli nís cum barbarís dímícabímus, ac deus fubíeciíe, toto coelo eos errare: ibídem enim ín finibus Plataícis fignificare oraculi,& fi ínueftígarent,ípfos inuenturos. Flacc Arímne, flo càm oblata dilucide effent, expergefactus accerfiuít pperé cíuíü perítifsímos& ma^ xímos natu:quibufcum re comunícata atq dífcuffa, reperit iuxta INyfia fub Cítherone, perquàm uetuftü fanum effe Cererí Eleufinie& Proferpínz nuncupatum. Mox Asífti^ dem duxit fecit ad locum íllum. Erat cüprímís ís idoneus ad pedeftre acíem illís, qui infe riores equítatu effent: quód radix Cítheronísímpedita equítibus reddat extrema cam p£ qua cótíngitfacellum. Ibi etíam prope Androcratís fanum erat frequentíü& opacarumarborum luco feptü, Et quo níhil in oraculo ad fpem víctoríz defideraretur, decre uerunt Platzenfes Arímnefto promulgante, vt termíni ad Attícam finium Plataícorum amouerentur,agrumq donarent populo Athenienfi: quo pro Girzcía ex oraculo decet nerentínfuo. Qua Platxenfium magníficentía vía adco fuít decantata,vt multís an^ nís poft Alexander íam Afia potítus, cüm erígeret moenía Platearum, per praecone Oo lymptjs pronuncíaret:Hancfe gratíam virtutís& magnanímítatis ergo referre Platgene fibus,quód Grzcís bello Medíco effentagrum fuum largíti, promptífsímamq; operam nauaílent. T'egeatz autem deloco ín acíeambigentes cum Atheníenfibus, poftulaue runt,quía vetere more dextrum cornu Lacedamonij tenebant,vt ítem attríbuereturipfisla^ m 9 o $0 10 Ariftides. 267 fislxuum.atq; hícmultum maiores fuos extulerunt.Indígnantibus Athenienfibus pro^ cedens Aríftídes, T'egeatís, inquit, vt de clarítate& vírtute reclamemus, przefensnon permíttít tempus: apud vos vero Spartíatz& reliquos Graecos dícimus, loco nequea^ dímí neque confetri vírtutem, Quem vos ordínem nobís afsígnabítís, eum dabímus o^ peram vt ornemus atque tueamur, nec decora deformemus priora: neque ením vt tu^ multuemur contra focíos adfumus, verüm vt cum hoftibus dímícemus: neque vt patres noftros laudibus feramus, fed quo nofmetípfos praeftemus Girzcíz víros fortes.(iquí^ dem pracfens Mars declarabit, quanti quzeqy cíuitas,& dux& príuatus fit apud Girzecos zítimandus.Hzc vbi dícta dedít, cofilium& duces collaudatis Athenienfibus alterum 1o cornuattribuére, Sufpenfa Girzcía& precípuerebus Atheníenfium ancípitibus,cer^ tihomínes ex ílluftríbus familijs&€ pecuniofi,qui perbellum ad paupertatem recíderat, & quí omnem fimul cum opíbus potentíam domí& authoritatem períre cernebant fi^ bi, honoríbus& ímperijs ad alios delatís, ín certas aedes Platacís conuenerunt occulte, coniurauerunt(p de euertenda populí authoritate:quod fi mínus procederet, de labefa^ canda fummarerum& barbarís prodenda. Dum hzc ín caftrís mifcetur,& multí am fuerunt deprauatí,odoratus rem Ariftídes& artículum verítus, ftatuítneque neglígere rem,neq;totam excutere,íncertus ad quam multos ea queftío pertínere poffet:maluitg . iuftítiae quàm vtilítatí publíceímponere modum.lgítur ex multís corrípit octo tantum, un Quorum duo, quíbus fudícium fuít prímís díctatum, quitg maxímé fontes erant, A c20 fchínes Lamprenfis€ A gefilas Acharnenfis ex caftrís profugere. Czteros dímifit,ania mum recipiendi& pcenítentíze locum dans ijs, qui defenondum compertum arbítra^ bantur: admonensd magnum ípfis propofitum forum effe bellum, quo fi recte atqj íu^ fté confulerent patríae, diluere crímína valerent, Inde Mardoníus, vt Girzcos periclítaretur, quo przftare plurímüm eís vídebatur,equítatum cofertumimmiífit ín eos fub radíce Cítheronís locís fedentes munítís& afperís:preter Megarenfes,quí ad tríum mil lium numerum regíone planíore caftra habebant. vnde ab ínuolanteín patentes vndíqy cequítatuaffligebantur. Itaqy mittunt propére nuncium ad Paufaníam fubfidium petí tum, non pofle folos fe vndam fubfiftere barbarorum. Quibus nuncíatis Paufanías iam caftra Megarenfium defpícíens nube cooperta íaculorum& fagittarum, illoscp in ar^ 39 cium contractos fuppetías veníre ipfe cum grauiarmatura Lacedaemoníorum nulla va« luitratione, fed alíjs ducibus& manípularíbus Graecorum, qui praftó erant, vírtutís&C glorie laudem propofuítfiquí vltro fufcíperent proludere etopem ferre Megarenfibus. Torpentíbus caterís omnibus fufcepit Athenienfium nomíne Aríftíides negocium,& manípularium míttítímpigerrímum Olympíodorum,cum ipfius manípulo delectis vi^ tís trecentís& admíftis fagíttarijs. quibus actutüm ínftructís atqj ín barbaros íncurren^ tíbus,equítumbarbarorum Mafiftíus praefectus, vír íngentirobore corporís procerítateg& fpecíe rara, vbííd confiderauit, couertít equum atqj ín eosínfeftum admiífit. Quuí^ bus illum excípíentibus& conflígentibus acrís dímícatio extitit, quafi perículum in hac urat fummze facientibus. Ibi equus eíus fagitta ictus Mafiftium effudit. Lapfus prae armó^ 40 rüm pondere& ipfeattollere fefe egre valuit; nec facile eum ínftantes Athenienfes& ferentes potuerunt vulnerate: quía non folüm pectus€ caput, fed& reliqua membra auro€ zre& ferro habebat munita. Tandem quídam,qua oculum aperíebat galea,ha, fiiliíaculifodiens ínteremit eum:reliquí Perfz relicto cadauere fugam cepere. Senferüt huius palmae magnítudínem Giracíno ex caeforum numero( quippe paucí cecíderant) fedexluctu barbarorum,etením ob Mafiftij necem femetípfos,equos, mulosqy totoderunt, eíulatut;& planctu campum compleuerunt: quód vírum amífiflentfecundum i píum Mardoníum virtute& authorítate longe prímum. Poft equeflre pralía abftinuit díu vtraque pars pugna. propugnantibus ením vates iuxta Perlis ac Grzecís victoríam | denuncíabant ex extís: pernícíem,fiínuaderenthoftem. Inde Mardoníus, quod eíín |$0 paucos díes fupereffet commeatus, Grecorum vero quotídie affluentibus aliquibus nu merus crefceret: mora ímpatíens ftatuít non vltrà cunclarí, fed príma luce Afopü tranfírcatq; Grecos adoríri ex improuifo. Id ducibus vefperí edixit. INoctís conticinío vir ) cquo vehens,filentío admouiít fe caftrís Graecorum, Allocutus ftationé petíuit, vt euoca || retur Aríftídes Athenienfis.quí càm propere adeffet, Alexander fum, inquit, Macedo1 numrex: huc cótendí(mmo perículo me veftrí ftudío obijcíens, neres im prouifa vos i percellat,quo dímícetís deteríus, nam cras decernet vobí(cum Mardoníus acíe:non ille JA quidé vlla pe bona fultus vel anímo, verüm anguftijs preflus neceffariorü.quippe vates e Atbenienfita magnanimitas, Atbenienfluri quorundam diuitum coniurás tio, Áriflidis prudens conjiliuiti: Atbenienfes oc» ddunt. JMaflflium Per[am. Macedonk vex detegit Ariftidi Per[arum: con filia. 268 Plutarchi quod; tríftíbus extís& oraculor( refponfis deterrent eum a i cof íctu,occ íngens exercit i& ftupor. Caterüm anímum acuat neceíle eft 8 X fortuná e pertz fedens extremà fuftíneat famem, Ita fatus Alexanderrogauít Aríftídem íd vt me ente te» neret& memiínífTet,alterí ne reuelaret. Hiícvero conuenire negauit vt t: OMS cape : nes quem effetímperii, celaret. Apudalíos oftendít hocante pugnam fe nó vulgaturü: at fi víciflent Cirzcí, nemíne 7 EAdexandei ftudíu m& propenfum anímít ígnoraturü. His díctís rex Macedor 5 fe1 eir Aríftídes vero ad tentoríum Paufaniz profectus,expofuit eí s enun lle:accí tisipre líquís ducibus edíxerüt,vt ir wie i co» pias haberent,quod ínftare ium. Hic,vtauthor eft Herodotus,fermoné apud Arí, ftidem íntulít Paufanías,] llans v"t Athenienfes in dexterum cornutraduceret, eostjio|. Perfisopponeret. me Li mícaturos pugnare cum íllís doctos& priftínís fubnixos víctoríjs.fibi finifl traderet, ín quod, quíftabantà Medis, Graeci pugna, turíerant. À Materi quíde m Athenienfiti pra efecti ínfolentía, A ímportunitatem repre hendebantP IDE cümímmotam acíem rel erae folos fe furfum ac de orfum,tanquállotas transferret,ro oboríhoft:lís exercítus obíjcíés, V erüm Aríftídesrur, fus longe errare docu uít eos, q jui nuper deleuo cornu ESSA decertauerant cum Te, geatis,prae latíq; exultaueràát: nuncLacedemontjs vltró fibi dextro cedentibus, atg; im» * i! períum quodammo do tradentibus,neg) hoc decus: amplecterentur:negp qt uódnó cum popt ularibus íuís& pre opínquis coferturí manus, fed cum b: arbarís& naturalíbus hofi£ Thebanorum,| buseffent,inlucro ponerent, Hínclocum A«henienfes cum Spartíatís cómutauerunt2o|.; proditio. alactíter ,acfrequens fermo peruafit eos fefe mutuo cohor tantes, nó cum praeftantíori. bus hoftes armis neqy anímís maíoríbus quàm íllos ín Marathonea accefsí(le: verüm cur ud lematc illos arcubus s,cum fjfdem pícturatís veftibus eta auro,ín corporíbus mollibus C effoemi atís anímís: fibíparía&€ arma& corpora,anímos víctorijs maíor. Certamen t,non nvilispr r C vrbe tantüm,fed& pro trophaeis Marathonicís& Salamínía 1affcribantur Atheníenfibus, Hi ergo maturantesín amremedcqidperfusisc lhebanííndicant Mardo Cs,(iue cocurrere cum Laceda monis affects, Per Cori IDEEN Lacedamoníos: Girzecos, quos ín exercitu fuo ha bebat, ompas- Athenienfibus. Vifaeaordínís conuerfione P aufanías tranfgredi- 3a|., im ín dextrum:& Mardoníus, vt ínítío coftítera it, repetítaduerfum Lacedamo'rum. íta díes fi ectutran acra. Porr S Grcisre deliberata vifum eftlon. 'ereaq quationí cómodiorem: quodprepinguesrkuis cC ufa'cauífTent& fcedauiffent.Superueníente nocte is defignatum, haud prompt t quebatut xtra pr ríma muníméta venere, vulgus milítum petijt ulíi null log ordíne tendentes tumultuabantur. Lace fuerunt,& quidem ínuití.namq; Amompharetus, virfe ceítíens pugnare, procraftínatione s& moras grauabatur: slatíonem fugam vocans& cóflernatíonem,, negauítlo, 3" ibícun n manipulo fuo, Mardoníumqp s fuftenturi. Quem tq; íd facerefeex Gracori calculo& fentétía:; Amon * i" E qui Amomphareti ee pertinacia. rox& praeceps tuncv eróp yan cum fe defertur cum ad Li(Tet Pa e 1 phar to E ante pedes Paufaníz, Hoc, ínquít, ego calculo dej ire líqu orum tímída cófilía& decreta contemno. Bare Paufa, henienfes íamabeuntes vt praftolarenturfe oratum, atq; vnà Platzas duxít,vt excitaret Amomp»haretü. Interea di, S a BART caftra Graecos deferuifle) ínftructà duces clamore& vlulatu ímprefsíonem dedít ín Lacedamoníos, ugam effufos oppreffurí Grzecos effent, Quod pene faciá juíd ageretur, Paufanías conftítít, edíxitdg vrinfimentieg j " fellis autem eum velíra ín Amempharetii, vel celer um dare.vnde nec confeftím nec conferti,(eda manus ventum eflet, accurrebant. Quia vero facrifi uít La acedemontis vt pofitís ante pedes clypeís confi neque vllí hoftíum repugnarent. Tum alías hoftias ca/ lum quoque accídit, ,& quífpíam fuitex Lacedemonijs ates quoque, quem ín Gracís forma venuftifsima& t pro cerítate Prelium Grecori cum P. erjis ad Plateas, ans Paufa on mírrue vulneratus, Ariftides. 269 ceritate corporis fupra czeteros memorant fuifTe, fagitta ictus& moribundus, Nonla^ Callicratis momentor,ínquít,letum: quíppe eó huc domo vení,pro Grzcíavt occumberem, fed quía. rientis dictum nulla re perpetrata emoríor, Atque erat malum íllud quídem graue,& Spartíatarumin, egregium. fignís tolerantía.neque ením impetum hoftium propulfabant,fed tempus a Deo atque duceoperientes,íuftinebant ín ordínibus fuís vulnerari& concídere. Nonnullí funtauthores, Paufaní paululum extra aciem operanti facrís,& pacem deüm expofcentí, Ly. dos alíquos inferentes fefe repente erípuíffe atque dífsipauifTefacra: Paufaníam veró e» íusqj comítes, quibus arma ad manum non erant, vírgís& flagellís íllos cecídífTe, quare ctiam hac memoría illíus íncurfus celebrarí Spartae fimulachra plagis círca aram adole1o fcentíum& Lydorum índepompa.| Hís rebus Paufanías anxíus, alías ex alijs hoftías vate czedente,atque lachrymis oppletus conuertít fe ad fanum Iunonís,manusá ad coelum tendens precatur Cítheroniam lunonem, czeterosq; deos quí Plataicam terram ín» colunt: fiínfatísnon foret,vtpotírentur Graci víctoría, faltem vt re alía patrata memo» rabilí caderent:€ vbihoftibus re oftendí(Tent, vírís fortíbus eos& bellícofis arma íntu» life. ItaPaufanía deos obteftante, vnd cum precibus apparueruntlzeta exta,& victo» Precum effica» ríam arufpices nuncíauerunt:datoq figno, vtomnes cum hoftibus manus confererent, cia. phalanx fubító fpeciem prae fe tulít vníus ferocís animalis ,ad vím fe vertentis& ínhor. rentís, T'uncanímaduerterüt barbarí certamen fibí efTe cum vírís, quí vfq; ad extremum fpiritum effent dímicaturi. Itaque multis obíectís cetrís Lacedaemoníos inceffebant fa20 gíttís, Fi denfa phalangeadoriebantur eos,dataq; ímprefsione tegumenta illa ímpelle. bant,& lanceís ora pectoráque Perfarum fcrutantes multos fternebant. Nec cadebant íllitamenígnaue. haftas ením nudís prenfabant manibus: quarum plurímas confregerunt, fecuresq, quas copídas vocant,& acinaces flrínxerunt. neque id incaffum, ve^ rüm díu fe hís defenderunt.^ Atheníenfes quídem tunc quíefcebant, quód expectiarent Lacedaemonios: vt veró frequens pugnantíum clamor auríbus eorum accídít,& nuncíus adfuítà Paufanía, quí quídageretur declarabat, maturauerunt opem ferre, In progredíentes per campum, quà clamorem audíebant, ínuehebant Girzcí, qui ftabant pro Medorum pattibus. quod vt confpexít Ariftides, prímüm long anteagmen pro» uectus, alta vocepraíides Graeciae deos teftatur vt prelio temperent, nec obftentvel 3o interpellentopem ípíos ferentes íjs quí pro Cirzcía dímícent. V bicernitnihil moueri eos& ad pralíum expedire fe, íitaauerfus ab ope Lacedaemoníjs ferenda, cum hís, qui adquínquemíllía erant, contulítfigna At maxíma pars gradum retulít extemplo& fe Grecorum. de recepít: quód etíam barbarí tum terga vertiffent. Pugna fuiffe acerríma dícítur cum Perf. vidoria Thebanís: quód cum Medis príncipes eorum& factíofifsími quíque facerent eníxifsi, 4d Platea, me. quíplebem ínuítam quidem, fed paucorum potentíum íur obnoxíam ducebant, Ita cüm duo effent díuería certamína contracta, prímo Perfas Lacedaemoníj propulcre. MardoníumSpartíates quídam nomíne Arímneftus,capíte eius lapíde icto peremit, ve Mardonij ce pranuncíauerat eíín fano Amphíarai oraculum, nam eó Lydum quendam míferat Mar des. doníus,alíum Charem ad T'ríphonij. Huíc vates lingua Carícarefponfum reddídít: Ly 49 doin Amphíaraíadyto fopíto vífus eft mínifter alíquís deiafsiftere, íubereque vtabí, ret: quo abnuente caput efus íngentifaxo percufsiffe, vt exiftímaret fe ex(&u exaníma, tum, FIzcad eum modumaíunt gefta.— Effufos ín muros lígneos redegerunt. Mox Atheníenfes auerterunt Thebanos: ínterfectís ínacíe clatífsímís eorum& prímís trecentis. Poftquam híterga dederunt, barbaros íntellexerunt ín caftra compulfos obfi derí. quare permífIo Cirzecís receptuaccurrerunt ad munitionem barbarorum. Segni» bus Lacedamonijs& íimperítís moenía oppugnandi, fuperueníentes caftra magna ho- Atbenienfes ex flíum frage expugnauerunt. Feruntex CCC míllibuscum Artabazo x r míllíafu^ pugnant Perfagam cepííle. Ex hís, quí pro Cirzcía dímicauerunt, nonplus wc ccLx defiderati, ín rum caftra. quibus fuerunt Atheníenfes duo& quínquagínta, omnes extribu Aíantide: quz, vt so Clídemusaít, pugnauítfortífsíme. quamobrem nymphis Sphragitidibus Aiantídz ví Goríz caufa, facra ex Apollínís oraculo przfcrípta fumptu publíco faciebant. Lacedzmoníj vnus fupra nonaginta, T'egeatz fexdecím. vnde mírum eft, curfoloshos Hero» Herodotum redotus prelíum ínífle cum hoftíbus,nullum praterea Girzcorum dícat: cüm numerus cae prebendit. forum& monumenta victoríam teftentur communíter obtentam.neque ara hunc títulumínfcripfiffent,folz fi certaffent defidentibus alíjs tres ciuítates;* In greco etiá * Vindicis banc quondam,Pev[e cum teroa dediJent, pentameter dedram communem Graia erexere Pelafes[ideratur, Atbenienfium €7 Lacedemoniorum de tropbeo crigendo dilJeutio, plateenfibus bo 10s viclorie ad Platzasá Grecis conceditur. Eucbide celeritas mirde t nfrA 1del Euclia, id n Diana. Quomodo Pl4tecnfes parentent Grecis,qui ibi in acie cecideránt, Ari[tides popuAviflides T bemiftocli prefer(ur. 270 Plutarchi Vilores patria claratrophea Iouis. Pugnatum fuít, vt Atheníenfes fupputant, quarto díe menfis Boedromionis: vt Beo. tij, vigefimo feptimo Panemí. quo díe adhuc conuentus Graecorum agítut Plataís, fa crífícant que ob adeptam víctoríam Ioui Liberatori Platzenfes. Díerum diíflonantiam non eft quod mírerís: quando vel nunc rebus magís límatís Aftronomicís, aliud alij menfis príncipíum& exitum facíunt. Hínccüm Spartíatísnon tribuerent Atheníenfes palmam, neu eís perinítterent, vt erígerenttrophaeum: fecefsíone ínter Cirecos arma, tos facia, tantum non concídiffent omnía, nífi multüm mulcens, mouensqp Aríftídes collegas ,ímprímís Leocratem& Myronídem, compefcuiíTet eos, nduxiflettg vt rem Grzcorü permítterentíudício, Dum eadere deliberant Girecí, l'heogíton Megaren: fis ín alíam cíuítatem cenfuit, nifi bellum cíuile vellent excítare, hoc decus conferen. dum. Sub eo exurgens Corínthius Cleocrítus hanclaudem vídebatur Corínthijs petíturus.erat ením fecundum Spartam& Athenas fumma dignítas vrbís Corínthí. Ve. rüm omnibus acceptam dixit& mirífícam pro Platzen(ibus fententíam, confuluitque vtomí(ílo certamine illis concederent víctoríz prazmíum, quorum honori ínuifuri neu, ttíeffent, Poftquamfínem dícendifecit, princeps Ariíftides Atheníenfium nomíne, índenomíne Lacedaemoniorum concefsítíd Paufanías. Ita concilíatí praecipua octogínta talenta Plateenfibus dederunt, ex quibus templum lunonis extruerent: fignümv que eíus ínteruplo pofuerunt,& íd exornarunt pícturís, quz etíamnum florem fuum retínent, Trophaum excítaueruntfeoríum Lacedzmoniy,, feoríum etíam Atheníen, fes. Defacríficio confulentibusre(pondit Apollo, Ioui Liberatorí erígerent aram: at facraante ne facerent, quàm extíncto pertotamregíonem ígne, quód effet perbarba, ros pollutus, purum Delphís ex communi foco accendiflent, Itaque magíftratus Girz corum ílíco circumuecti, fübegerunt eos, qui ígne vterentur, omnem extínguere. Ex Plateenfibus pollícítus Euchídas,quam ocyfsime fierí poffet,allaturum fe à deo ígnem, Delphos profectus eft, luftratotg corpore X lynipha afperfo, laurea coronatus ígnem fumpfit ex ara, currens retro Platzeas contendit,& ante folís occafum reuerfus eft: eo» dem die milleftadíorum emenfus, Salutatís ciuibus vbi ígnem tradídit,concidít confe ftím,& pauló poft expírauít. Suftulerunt eum Platzenfes,atqy ín Buclioe Díanze fano fu nerauerunt,ínícripferuntqg hoctetrametrum: Euchidas Delphos cucurrit c7 die veuer[us"'yno eft. Euclíam vulgo vocantvtarbitrantur Dianam: nonnulli ferunt Herculis&& Myrthüs Menaetij filize& fororis Patrocli filiam e(Te. Hancín virginitate defunctam colí apud Bootíos X Locros. Eft cíus per omníaforaara€ fimulachrum,eíq; ante nuptías fpon» fi fponfxqy facrificant.índe aduocata concíone communí Gracorum rogationem tulít Axíftides, vt Probulí& T heori Girzcíz quotannis Platzís concilium agerent, vt quí quennales ludifíerent Líberalium: vtiy defcriptio fieretínter Graecosad bellum cum Períis gerendum decem millíum clypeatorum, mílle equitum, nauíum centum: Plate enfes facrofanctí eflent, ímmunesq; ad(acra deo pro Girzecía facienda relínquerentur. 19 mo 9 Eoapprobato fcíto, Platzenfes receperüt Girzecís, quí cecíderant illic& humati fuerát, 4o quotannis parentare, quod ín hanc díem adhuncfaciunt modum, Memacteríonís men fis, quíapud Boeotíos eft Alalcomeníus, fextodecimo díe pompamagunt: quamantecedít prámaluce tubícen clafsícum canens. fequuntur plauftramyrthi& coronamentorum plena,taurusníger,líbamína ín amphoris vini& lactis, croffosdg oleí& vnguenti adolefcentes íngenuifferunt. nullí ením lícet homíní conditíonís feruilís illud attíngere mínifteríum:quod illi vírí prolíbertate occubuiffent. Nouifsímus Platzenfium archon, cuí alíás nequeferrum attrectare, nequealíam quàm candídamínduere veftem fas eft, tuncíago puníceo amíctus fumít ex tabularío hydríam, eladium(g tenens medío oppi doad monumenta pergít. mox aquam ex fonte capít, abluít pilas& inungit ,ímmolz tog; fuper píram tauro, Iouem ac Mercurium inferum precatus, víros íllos fortes, quíletum pro Grzcía oppetíerunt, ad cenas& ínferías inuítat. tum pateram víno mifcet, quam vbí profudit, íta fatur: Propíno illís vírís, quí pro libertate Graecíz occiderunt. Hacfolennía feruantín hodíernam díem Plateenfes, Poftquam regreflosin vibem Athenienfes quaerere anímaduertít Ariftídes remp. popularem, exíftímans tum dígnü virtutis caufa populum, vt eius ratío haberetur: tum non effe proclíue pollentí armísat que ob víctorías anímosfuftollentí vím adferre,rogationt tulít,vtrefpub.omnibuspro pofita effet;& archontes ex vníuerfo populo crearentur, Cumaütpro concione Themíftocles 50 20 Ariftides. 271 IM miftocles confilíá demonftraffetfe habere& fenten tíam arcani, vtile veró reip.& faluta C rem:foliíufferüt eum íd Aríftidi aperire& cum eo dífcutere.vbí declarauít Aríftidi deli- beralle fe Grecorum nauale incendere, íta fore vtómníü petentíísímus populus Athe níeníiís€ dominus eílet,progteífus ín concíonem Aríftídes díxít:re, quam niachínatur Themiftocles,neg; compendiofiorem aliam effe ned; iíníquiorem.Quod vr populus A^ theníenfis audiuit, defiftere iufsit Themiftoclem.iíta populus ílleíuftítía colebat,íta ma» Populi Atbeni? gnaviro huícapud populum fides erat& authorítas, Duxadbellum col lega Címone físivflitia. miífus,cüm Paufaníam víderet,ceterosdg duces S partiatarü focijs duros& afperos effe, Ariflides tranfplacíde& benígne eos appellando,& Címonem preebendo ín expeditionibus comem ft. imperium 1o eís X cómunem, imprudentibus Lacedaemonijs imperii detraxít non armís,nonclaffe, 977 4 Spar velequítatu,fed beneuolentía& cíuilítate. Gratos enim Gizecís ex Aríftídis iüflítia,&C 15«d tub. ! Címonís moderatíone Atheníenfes efficiebat Paufaníz iníquítas,€ aufterítas multo"t T eau exoptatíores. fíquídem fociorü duces nunqua non cum ftomacho&€ afpere appellabat,"s o mílitesqy mulctabatplagís,aut íníecta anchora ferrea totum díem cogebat perftare. tori parandi vel pabulandí copíajaquandi uení(i poft Spartíatas nemíni faciebat:(ed flagelnib lis,fiqui accederét,abígebat accenfi, Ea de re cám illá aliquando íncrepare& admone puoi re Aríftídes cuperet,adducta fronte negauitvacare Paufanías, nec et audiuit. Inde Grz : corum nauarchí€ przetores,precípue Chíj,Samij,& Lesbij adíerüt Arí(tide, confulueruntqy vtímperíü capefferet, locíosqy,quí íamprídé relínquere Spartíatas& tranfire aue 20 rentad Atheníenfes,alcifcerer, Refpondente Aríftide, vídete fe oratione ipforü plena tà effe necefsítatís& aequitatís:caeterüm ad fidei pignus opus effefacto, quod perpetratü n fententíamutareno effet permiflurü multitudini.[ra Vliades Samius& Chíus Autago it ras cofpirantes,círca Byzantíü ín naue Paufani rüt príma euectà, cüm eam ín me "uec] dío cepí(Tent. vbi ílle id cOfpíciens exurrexiít, atci ín Itiámatus íra denuncíauít breui fe o^ ftenfuri,nó ín nauem fuá eos,fed ín ipforá patria incurrílle:faceffere iufferüt eum,ac ma gnas gratías agere fecunda ad Platzas fortunze. nam illíus adhuc verecundia non expe 1 tere Girzecos merítasab eo poenas, Poftremo defecerüt ab eo,tranfitíionem(y feceruntad dit Atheníenfes, Infignís grauítas híc extítít cíuítatis Spartanze. vt enim deprauariexam. Lacedemonio T plítudíne poteftatís fenfertit duces fuos:depofuerunt vltró princípatü,ac deftíteruntad fWmoderatio, 30 bellümíttere duces,malueruntqg modeftos habere& difcíplínze patríe ínhzerétes cíues, quàm vníuerfz Graci imperii obtínere. Porró Girzecí etíam im perío Lacedamonío. ariflides cenfet M rumnonnihil(tipendij cotulerant:verüm quía oppídatím volebàt id ímponifingulísze- ciuitates Grez qualiter, Aríftídeab Atheníeníibus poftulauerunt, eig; negocíü dederunt, vt infpecto cde, agro& vectigalibus praefcríberet, pro cuíufqy facultatibus€ opíbus quantit penderet, Qui cum tanta reí haberet arbítríum,& cüm Graeci quodammodo fummà rerum ad v. rium eum detulí(Tent:pauper profectus eft,& reuerfus pauperíor:tríbutí( defcríptíone noníolüm ínnocenter& zequalíter,fed etíam grate omníbus atq; conueníenter fecít, vt enímSaturníregno prífcí,íta Atheníenfium focij defcríptit ab Aríftíde tributi, felicita» tem Girzcíze appellantes,ferebàt illud ín coelüi:maxíme quía non multo poft duplícatir, 40 mox tríplícatüfuít.quod ením índíxít Ariíftídes,fexaeinta& quadríngenta talenta effi» ciebat.huícadiecit Pericles pene tríentem:fiquídem fexcenta taleta Thucydídesaitíni^ tio belli Peloponnefiací populo Atheníenfi focíos tulífIe. Defuncto Perícle,quí populum tenebant,tríbutü íntendentes paulatím ad mille trecentorá taletum fumma redege: runt: non íta quo propter longínquítate& clades flagítaret tantos fumptus bellum vt quodadlargítíones,fpectaculorü fportulas, lignorit& templorü extructíones populi ímpuli(fent. Cüm ígítur magno nomíne Aríftídes& illuftri eflet ex tributi dígeftione, Ariflidis ac Tbe dícítur Themíftocles ei derífifTe:quafi nó ea vírílaus fedloculorü eflet,quib.aurü affer» mifloclis inter fe uatur, difsímíli modo Ariftídis díctá vltus. Ille enim cüm Themiftocles alíquádo díxíf- dica. fet,maxímà fe virtute ducere ímperatoris;hoftíit co(ilíanoffe& praefentífcere: Hocqui$09 dem,ínquítnece(íDríü eft Themíftocle,at preclará& imperatore dígnüi manus habere abítinétes. Porro Aríftídes adegít Girzecos iureiurádo,& Atheniéfium nomíne furauit ipfe,ac poftímprecationes proíeciít ín mare cádentes maífàs ferreas.Poft cümres cogeret ficut míhí vídetur,vt vím impertj íntéderét, cohortatus Atheníefes eít, vt periuríi ín ípfum verterét,atq; ímperíum ví urparet, prout poftularet vfus.Breui hüc virü ait Theophraftus ín rebus priuatís& erga cíues fumme íufti,ín repub. tamé multa ad tepora pa^ tríe, quafimulta iniqua illa flagitaret,perpetraffe. Etením cüm deliberaretur,an pecunia ex Delo cotra foedus Athenas dep ortaret diy eflent Samij authores,illá dixíffe:zno hoc Z 4 FE gx ee ; 1l then TO — e: «€ n d Ariflides de pau pertate gloriatu et. paupertate ferre equo animo, difficile. Aviflides laudatus à Platone. Aviflidis in'Tbe lfl'oclem mode Ariflidis funus, gratitudo, Myrtbo Áriflidis neptis, Socrate ducta, 272 Plutarchi iuft& quide fed effe vtile tamen. Denigy cüm ad tà multoríhomíni prouexiffet ciuitate fu imperíü,perftítít ipfe ín paupertate,gloríamdq ex eo,» eflet ínops,nó fecus atq ex vi ctorijs perpetuó cupíuít íd hínclíquet.Callías tedífer erat propínquus eíus,huncíními círeí capítalís poftulauerüt.Quí cüm crimina obíecta tractaffent defunctoríe, hec extra caufamad íudíces cómemorauerunt: Aríftíde,inquíüt noftís Lyfimachi filíd, cuius ma gnaapud Grecos exíftímatío eft,huíus rem famílíarem quem ad modit arbítramíni effe comparata, cüm ín pallío eum tam obfoleto cófpicíatís ín publícá prodeuntem* Quid, hücquiín publíco ríget,non ne domí confentanei eft efuríre& neceffaríorü ad vita ín opem effealiorum: Eum Callías tamen confobrínum fuum, Atheníenfium pecuníofif. fimus,neglígít cumliberís& coniuge premípenutía: quo multum vfus eft, ex cuíusa. pud vosauthoritate frequenter cepít fructum. Hacoratíone Callías vídens vehemen, tífsimé incenfos íudíces ín fe exarfiffe, excítauít Aríftídem, rogauítip vt teftímoníuma. pud íudíces perhíberet:cüm fzpenumero multa obtulíffet eí, atqy vtaccíperet, oraffet, recufaffe ipfum acrefpondiffe:plus gloríandum fibi egeftatís caufa, quàm pecunia Cal liz. quíppe multos oftendi pofle,quí copijsbene& male vtantur:paupertatem qui egre gíe ferret,eíus rarum effe exemplum. Erubefcere autem paupertatem illos, qui inuiti e geant. Hocteftímonium cum Callíz dediffet Aríftídes, nemo fuítauditorum quínita difcederet:cum Aríftíde vt praoptaret pauper effe,quàm díues cum Callía.Hoc Aefchi nes Socraticus líterís prodídit.. Plato autem ínter complures,qui Athenis magníhabi ti€ celebres fuere,vnum cenfet hunc virum memorabílem.'Themíftoclem ením€ Ci monem& Períclem portícibus, pecunía, multísqy quifquilijs referciíTe ciuitatem: Arifti dem veró actiones fuas ad vírtutem dírexiffe, Magna etíam extant moderatíonís cius aduerfus Themiftoclem veftígía: quem omníbus in actionibus fuis cüm aduerfaríum habuíffet,atgy eíus opera fui(let ín exilium exactus, Vbí occafio de íllo fe víndícandiad populum accufato oblata eft, nonreuocauít ea ad memoríam; fed cüm eum Alcmzon Cimond& alij multi fatigarent ac periculi crearent, folus Ariíftídes nec factolefit eum 3o:neq fquallorí infultauít ínímicí,(icutnecante inuiderat eí rebus lztís. Decef, Axiftídem alíj ín Ponto memorant,quó nauigauerat reípub, caufa: alij Athenís ex : fenioá cíuíbus honoratüiatqy celebrati, At Craterus Macedo hzc de obitu eíus tradit, Sub Themíftoclís exílíárefertlafciuiéte populo grege extítiffe quadruplatorir. qui pro»; ceres& príncipesappeterent,acflammze populi Íccundís rebus€ potentía luxuríantis fubijceret.In hís Aríftíde quoq; accufatore Díophante Amphitropenfirepetundarum damnati; quód cüm vectígalia exigeret, pecunia cepíflet ab I oníbus.quí cumliítís zfli^ matíoné(quinquaginta mínz erant)foluere nó poffet,nauígío auectü€ ínlonia extín cum. Huiusrei Craterus fcripti monumentü profert nullü,neg; formuliaccufatíonis, neq plebifciti:folítus alíoqui talía affcríbere& citare authores, Relíquí prope díxerim omnes, quotquot huíus populí profecuti funt ín duces fuos offenfa,'hemiítoclis exi^ lia, Miltiadis víncula,Períclís mulctafati in foro Pachetís( quí femetípfe cm damna retur peremítín fuggeftu)multaq; eiufcemodí congerunt& exagitát. Ariftídís vero at^ texuntexilí& damnationis huíus nufquá meminerunt. Atquí tumulus eíus extat ín pottü Phalerz:quem eí,cüm ne fumptum quídem funerís reliquíffet, publí ce ferüt factum, Filías eíus ex prytaneofcribüt fponfis elocatas,populum fponfalía publícefecíffe,actría millía drachmarü dotís vtríqp fciuiffe. Filío mínas arg&tí centüi,totídemép iugera agríarboríbus confití dedít populus,alías ínfuper quaternas ín díe drachmas attribuit exroga tione Alcibíadís.Praeterea cüm Lyfimachus reliquíffet filia Polycríta, vt refert Califthe nes,huíc quoq; annonam, quantam Olympíonícis fcíuít populus. At Demetríus Phale reus, Hieronymus Rhodíus, Aríftoxenus mufícus,& Ariftoteles, fi modo liber denobi litate íntergermanos eft Aríftotelís libros recenfendus, Myrtho tradüt Ariftídis ex filía nepté à Socrate illo fapíente domi acceptá:habuifle íllá quide alia vxore,verüm eii hác vidua& per inopia omníumrerum egenárecepíffe. Caeterüm refellít abundéhos Panx tíus ínlibrís,quos de Socrate cófcripfit. Phalereus ín Socrate,cognoffe refert fe inter A. ríftídís nepotes ex filíaoppídó pauperem Lyfimachum, qui íuxtalocit, quod laccheum appellatur,fedens vítam ínterpretádís ex tabula quada fomnijs toleraret:cuíus matrí& matertera fe rogatione ferente obtínuifTe apud populii,vttríobolü ín dies fingulos do: no daret.Ipfe Demetríus tamécorrígens leges Athenis decreuít vtriqy mulíeri drachmá, Neq; mírum eft tantá curarh egi(fe populum eorum quí ín vrbe agerent, cüm Aríftogi^ tonís ex filía neptem, quám víuere acceperatín Lemno fordídé,illocabilem ob inopíam redu 0 12 e 0 nx M Cato Maior. 4s tamo. cuius nena VERRE quía iege ide etiam a tate« edítí ill: i ciuitas do. cumenta,meríto commendatur& celebr atur, tur, M. Cato Maior. : CATONE Ferunt Tufculo oriundum habítaffe& vítam e egi, Catonis Maio |f ,príus quám flipendía fáceret X rempub.capefleret, ín praedíjs pa- 9 genis, | ternís ín Babínís.cuíus maíores cüm ín Mi Ma s haberentur, | ipfe Marcum patrem Cato vt egregíumvírum X ftrenuum mílítem |cele ebrat: Catonem etíam proauum dona militaria fepíus refert obtí | nuiffe: ac cümbellatores e equos quíng amififfet ín conflictibus,pre. 1 cium eí ex xerarío virtutis caufa redditum. Quíaveró folent Roma» Noui. bomines. níobícuro genere orto$,quí íncipíant actíbus ínclarefcere fi larevtetíam appellabant(teuer nouum íllefeadn larítatem fed fa maíorum vírtutibu Is&pferebat per eíle vetuftum. Díctus fuítante tertío nomíne non Cato,fed Prífcus: poft Catonisnomentraxítab folertía. Romani ením experíenté Ca-€ tumvocítant.— Facíefuít fubrufus& cafius, vt declarat cum felleille, quíhoc míny^ 495 jac 20 tumepigrammafecit: Ruffum,mordac em,olaucum. my?oee equidem. CXABImAL[BgG2 1 shomines appelPorcium ininfernum Per[ephone veci ipit. Corporis coftítutíonemlaborib sfobrío victu& expedítionibi us,ínquíbusápri- C4fons mores ma ztateadoleuít,perquam parauerath able adroburig X fanitatem íuxta compara. tam. Oratíonemveró ficut alterum corpus* organum nonhonef Ítum modo verum etíam necefTaríum víro, quínon in obf."Ut ofi na in ocío vícturus nio eorum,quí operam[t m requírebant ín finítimís vícís& ptabat. Acprímümacrís habítus eft caufarum actor, ,deínd tentíbus eo morum grauítas,& pondus magiís confpícuum, 5o pub. requireretrerum domínam.non modó e enim à quaft iud Íeíntegrum,fed nec gloríam vídebatur ab illa palzeftra vt fummum przn terümc quía ínclarefc cere ex pugnís potíus cum hofteíncundisatqjatmis ad o num gefítíebat,corpus habebata iduerfis cícatrícibus oppletum. nam aiítípfe annos natü feptemde tcm príma fe ftipendía fecíffe:quo tempore Ànn ibalflorens vrebat Italíam. Iri acíe exhibebat fe manu ftrenuum,loco n on cedentem, vultu ferocem. Verborum mínís &afpe'Títate vocís f tes vtebatur: recte fentiehs c& docens plus fzpenumero | EE hi offes.Ferebat per expedítíones ípfeín agmi ine arma. fer »aría efus portabat:cuí dícítur prandíum vel coenam ap It obíurgafle,ímo expletís muneril Yusmili aríbus,eum madmouí[fe.: Potabat íne exp. editionibus aquam: ex^ tum potabatacetum, autfatíf[centíbus víribus pofi a i D r^ Cato fortis ni - le es t qamiim molo«c ocum commea Cato maior M. tem admirabatur. um qui,cüm ínter Romanos:« hum ltalí: ium mou íllet, e Vdaxímus la Ho fpitio vf; ptatem maximam m: : liberatíonem& purgatíonem abc ducit ie ípía: 4 iínlíteras Cirzecas fero 274. Plutarchi atque admodum profectus etate libros Cirecos ín manus fumpfiffe: fuiffet alíquantu. lum eíà Thucidíde,plus à Demofthene collatum ad dícendum.Bcrípta eíus certe Gra, corum praceptís& exemplis fatís funt afp ería,multaq; ad verbü reddíta facetijs& fee tentíjs ínclufit fuís. Erat Roma ex nobilitate vnus ex principibus,magnet authoríta: tis,qui& nafcentem vírtutem aduertere míre poterat,& candidusínalenda& efferéda eratad gloríam, V aleríus flaccus.Hichabebat preedía vicina Catoni. cuius cum labores ingenium.& rationes víuendíaccepiíTet à feruís, mirareturqg cum narrarent illi mane eum forum 2^ De exomide ve dire& prefto effe petentíbus:regreffum ad víllam,tempore brumali veftitum exomide, fte, vide Gell.li. acftate operari cum íllís nudum,eadem menía eodem veící paneatq; ídem vínum bibevalerij Flacci 7p re:fimulg; magnam eius alíam humanítatem& moderatíonem, adhzec facete dícta fen io tentíasQp referrent,íufsít eum vocarí ad coena. Hínc ex confuetudine aním aduertens íngeníum eíus placídi& cíuile, plantae modo culturam& locum illuftrem requírere,ínui, Cato Romámi- tauíteum& perpulit,vt Rome fe ad rempub.accommodaret. Quo vbí comigrauitmul gra Valrí tosilíco,quíeum obferuarent& diligerent,patrocínijs coparauít. Promouente eume Flci[wfW.— nixcad honores Valerío,ttibunatum& prímo loco adeptus eft.índe functus quzftura, Híncinclytus íam fpectatusq;maxímos honores cümipfo Valerío geísít,coful cum eo fuit:inde cenfor.Ex maíoribus natu cíuibus,ad Fabíüi Maxim accommodauit Íe:cuíus quamuis claríísími vírí& fummze authoritatis ímpenfius mores& vítam vt przeclarifsi, ma exempla ob oculos pofuít. Vnde Africanü maíore,quiq ramuís íd teporís íuuenís efTet,aduerfus potentía tame infurgebat Fabij,qui zmularí videbatur cum co,non dubi;9 Cáto Africa. tauitoppugnare. Sed& quaftor cum eo adbellüín Africam miflus,vbí vfurpare cernít reprebendit.| eum folítà profufione,& pecuníam effundere in milítesoadmonuit eum libere:nec tanti fumptus demonftrauit fe facere, fed quód militib.ad voluptates& luxit affluentía vltra resneceffàrías traductís,patríà frugalitate labefactaret. Cui cüm refpondiflet Scípío nó índígere fe quzftore nímiíü attento,quiad bellum plenís veheretur velís( factorit enim Cato 4pud pa. deberefe,non pecuníz populo ratione reddere)diícefsit Cato ex Sícílía,& cum Fabío tres Scipione Iu infinítze pecunia dífsipatione Scípionís, eíusq luxuríofas ín palzftrís& theatrís como xuactt.^ vationesapud patres ínfectans,quafi non exercítü ductaret,fed díes feftos agitaret,effecítvt mitterentur ad eum tribuni plebís,quifiíta rem babere coperilTent, retraherent eü Romà. AtScípío,cümín belliapparatu oftendiffet victorii,notaffentcy illí eum víuere 30 perocíü cum amicís hílaríter,ac minime effe ob liberalitate in feríjs X grauibus rebusfo tia, viteconti, Cordem, profectus eft ad bellum. At Cato magnam potentíam collegit facundía, mul nentia,co labo. tíqgp eum Demofthene togati appellabát. Vita eíus tame nobilítabatur, celebrabatur sum tolerantia, magis. quippe dícendi fa cultas communís íam palzftra iuuenibus, quo enítebanturo, mnes,propofitaerat, Qui verolabores prííco more fubíret,frugalem cenam, crudum prandium, veftís fimplicitatem,& plebeios penates amaret: qui magís duceret glorío fum non indigere magnificispebus,quam íllas pofsidere,rarus erat: quód íam tum fuam refpub.integrítatem nonretíneret ob magnítudínem,fed prouíncíarum& gentíum ímperío multarum cum multís mífcereturmoribus,varíorumtf viuendi inftítutorum fufci, Catonis eloquéperet exempla.Erat ígitur merító ín admiratione Cato, cümalíos laboribus fatifcentes 4o & flaccefcentes cernerent delícijs:illávero ab vtrifg; ínuictü,non tant ín flore tatís,X dum honores peteret,fed fenem etíam& canum poft confulatum& tríumphum: ficut :. victorem athletam ínftítutum exercitationis tuentem, ad exítü víq; vítze equalíterin Catonis frugdli. co perfiftentem.Siquidem veftem nunquam índuiffe aít fe, qua pluris eflet centum de uma naríjs:vínum ín przetura& confulatuídem quod&€ operas bibíle, epulas ad coenam ex foro trígínta comparafífe afsibus,ídqs facere reipub.caufa,quo corpus fuum eflet ad per ferendam milítiam robuftum:ftragulam veftem cüm ex pictís babylonícam haereditate accepíffet,ftatim diftraxiife: nullam villam fuam tectorio ínductam: mancipium nut quam plus mílle quíngentís denaríjs emiffe: quód nec molles nec formofos, verüm ope rofos& valentes,vt equifones& bubulcos quareret.quos,vbi cofenuiffent, venundan$ dos putabat, neg alendos inutiles. Breuiterníhil vilis effe precij, quod fuperfluumfo , 4, reufed quo nonindigeas,etíam(i velaffevenijt,fe carum ducere. comparare arua€ paf? Catotiis aperi c potus, quàmírriguos& nitidoshortos. Haecfordibus eíus afcríbunt alíquí: alij Li quaíiad emendandos& reprímendos cateros aftríngeret femetipfe arctíus, coprobát, nifi hoc,quód ficut iumentis feruís abufus,expelleret& venderet cos ín fenío, moribus egoattribuo nímíüm aufterís,nec vllum exíftímátibus extra quzftum homíni effe cum homine confortíum, Atqui benígnítati vídemus quám iuftítia latiorem patere campi. Lege ae o un, R0 md m t. ————rÜ—— eme on uud ETT. — — enm 10 20 M. Cato Maior. 37; Legeením& iuftitia vti erga folos homínes valemus: beneficentíam& merita porrígi, mus nonnunquam& ad bruta anímantía, quippe emanant,velut ex largo fonte manífue tudíne.Pertínent namq; equorum labore confectorum am enta& canum, non ín cuna bula modó,fed& fenectutís curaad mítem homínem, Populus Atheníenfis,cum zdí» ficaret Hecatompedon, quafcung notauít mulas laborum tolerátes, dímifit liberas paf cere. Atq; vnamferuntliberatarum vltro ad opera defcendí(le,vnadg cum íumetís s, qua inarcem trahebant plauflra,cucutrí(le€ prziíle, tanquam adhortantem ea& excítan^ tem.cuí publice Ícíuítvíq; ad mortem alímeta, Cimonis equarum, quíbus E ter palmátulít,etía extant fepulturz íuxta íllius monumenta.Canes domeftícos& familía, res cüm multíalij,tum Aantíppus priícus fuá,qui natans naue fuá Salamína vfq fuerat comítatus,cüm relínqueret vrbe populus,ín promontorío funerauít,quod Canis Íepul^ chrü etía hodíe vocant,neg; ením animantibus eft vt calceís& vtenfilíbus vtendü, quo fe(Ia&& mínifterijs proíjcíamus attríta:fed fi nihil aliud, meditade certze humanítatís cau fa debemusiín hísnosantead manfuctudíne& benignítaté affuefacere;Bquidem nebo uem quide ego operarii ob fenía,nedü affectü eetate homíné ex loco vlitato& víta con fueta,velut ex patría mígrante pecuníola alíqua venundé,ínutile íuxtà emetíbus ac ven dentibus futura, Cato veró gloríabundus ex hís etía equi aítfe, quo ín expedítioníbus conful víus fuerat,nereípub.imputaret naulü,relíquiíIe ín Hifpanía. FHzcanímí magni tudíni fordíbus neafsígnanda fint, prout opínio tuafert,ftatuaslícet. Ob reliqua tempe rantíam,certe vít ímprimís memorabilis fuit: quód dux exercitus no amplius fibi& fuís tritici ternis medímnís Attícis menfe accíperet, ordei íumentís fefquímedimno mínus. Prouíncíamfortítus Sardíníam,cüm fuperíores pratores accipere publice tentoría,le^ ctos, to gas folití eflent ,magnog famulitio, caterua amicorü lumptudg& paratu coenarum onerarent prouíncíales:ílle difparítate m incredibilem fecít fr ugalítatis, nulla ením ínreímpenfa publica índíguít. Oppída ipfe fine vehículo pedíbus obib: at.vnus fequeba tut acceníus,quí eí vefem& cymbíium adlibandum portabat. In hís cám íta facilem& communem preberet Íe fubditis:e díuerfo feueríitatem& grauítatem reprarfentabat;ad: co ínflexibilisin ure dícédo, atq; ín edíctis publicís ímperiofusatq; rígíidus:vt ímperí Romanum nunquam illís vel formídabilíus fuerít vel íucundíus, Paré reprafentatora 30 tio eíusfiguram.Lepídaením fimul€ grauís erat,íucunda& fulmínans,faceta& aufte$0 ra, fenterinfa& acrís.qualem Plato Socratem dícít,forís rudem, dícacem& mordacem vifum conueníentibus:íntus feríj plenum fuifTe& rerum;quz lachrymas excítet, X cor verfarentaudítorum., quare neícío quíd mouerít nonnullos, vt Catonís dictionem Lyfiz oratíoní comparet potíísímüm. V erum hzc íllí, ad quos potíus pertínet orationum Latinarüaflequi genera,dí(ceptent:nos,quí multo magís oratione quám vultu, vt quo^ rundam fertopínio,mores homínü contendímus perfpící, pauca dícta eíus s colligemus. Cumalíquando plebem Romanam ,ímportuné annona m& largítiones flagítátem, re^ uocaturus eflet,fumpfit huíufcemodi exordíum: Dífficíle eft Cuuirítes ad ventrem aurí^ bus carentem verba facere, Reprehendens mores cíuítatís: Arduum eft,ínquít,eam fal, am efle cíuitatem,vbi plurís píícís quàm bos veneat.Símilem effe aít populum Roma num ouibus. vt ením ill feorfum fi ngulz non parent, fed vníuerfe gregatím fequi IDtUEr ductores:íta vos quogj,ínquít, quorum confilionemo veftrüm vtatur príuatím, ab hís ín coetum coactí ducímíní, De mulíerum potentía dí(lerens:Omnes,ínfit;mortales mu^ lieribusímperant,nos omnibus mortalibus,nobís mulíeres. Catterümhoc ex T hemífto clís facetijs traductum eft. ille namq, cüm magnopere domínaretur ín fe per matrem fílius:Populus Atheníenfis mulíer,ínquit, irecís ímperat,ego populo Atheníenfi,tu mí hí,tibifilius: quare temperetá poteftate, quaínfipiens íllepl us Girzecís pollet, Populum Romanumaít Cato non purpurz modo,íedftudijs etíam facere authoritatem. vt ením ínfectores,ínquít,hancmaxíme tíngunt, quam vident eíle gratam:íta iuuentus haec prae czterís dífcít& fectatur,quíbus honos habetur à vobís, Hortabatur cíues, fi vírtute& contínentía magni euafiflent,ne ad deterius deflecterent:fin íntemperar ntía& vítijs, vt raducerent fe ad melíora.fatís ením creuiffe cos perílla. Eos quí confulatum ambírent E dícebat more íllorü ,quí vía ignoret, femper cupe erene ertét,íncedere cumlíciori bus. Increpabatciues,quoód crebro eofdem cofules defignarent: Vídebímíni,inquít,aut non magni confulatum, autnon multos confulatu ducere edígnos. Dequ iodam inímíco fuo, quíturpíter& foede víuebat: Huíus, ínquít, màter pro execratíone, non votopu» n dn fuperítítem relínquere, Quendam, quíagros paternos marínos ve man de^ etat, Hiunatitateetia in beflias vtettdum, Mule apud Átbenien[es indu fria Catonis frugali tds, Catonis orátio; qualis. Socratis laus, Cicero in Bruto, Catonis dicta, Tbeniftoclis di cum, Honos alit avtes, Catonis dictum in reges. 1n iuuene rubor quàm pallor ma gi5 probatur. Amantem in alieno uiuere cor porc. Catonis con[ula us. Catonis Yes ge [Le in Hifpania. Catonis conti» nentia. 276 Plutarchi derat, monftrafis,demirari fimulabat tanquam pelago validiorem:Que ením illud egre a lambít, hícfacilejinquít, deuorauít. Cüm regem Eumenem,qui Romam venerat, ma, C ximo honore excepiílet fenatus,príncíp esqy eum certatim am plecterentur,non di(simu lauit Cato fefufpectum eum habere atque auerfarí:cuí cüm díceret quídam, Atquíbo, nus eft& populi Romaní cupidus.fit fane,ínquít: At hoc anímal rex natura eft carníuo. q rum, Nemo veró vel ex laudatífsimís regibus cüàm Bpamínonda fit vel Perícle vel The, f míftocle vel MI. Curío vel Amílcare,Barchíno cognomíne,conferendus. Sibí dicebat Q inuídere aemulos quód quotidie denocte,& pofthabítís rationibus fuís príuatis,vaca- f retreípub. Malleaítbenefactís fuís non haberí honorem, quàm peccantem fe non punírí, Veniam dareaítfeomníum noxis,przterquáfuís, Cümtreslegatos populusRo- iE. jo manus in Bithyniam deftínaffet: quorum vnus pedibus zger erat, alter capite ex tere bratíone& ínfectíone cauato,tertíus videbatur amens tírrídens Cato legatione aít mit. tíápopulo Romano,quanec pedesneccaputneccorhaberet. De exulíbus Achaz Polybij caufa à Scipione ínterpellatus,vt magna dífceptatío fuit ín curía;hís redítum ris ín patríam concedentíbus,illís denegantibus:exurgens Cato, Quafi non fit, quíd aga mus,defidemus híctotum díem de fenibus Gireculís quaerentes, hic an ín Achaia àfandapilaríjs efferantur. Decreto hís Grzcís reditu, paucís díebus ínterpofitís quaerebat Polybiusíterum fenatum ibi dari,vt príftínos honores reciperent, quos habueratín A, chaía,acfententíam Catonís pertentabat. Quíarrídens Polybíum aít ficut V1yffemiterum velle Cyclopís fpeluncam, quód pileum illc& cínctum per obliuíonérelíquifle, sb— 2o fubíre, Sapientes ferebat maiorem fructumab ínfipientibus, quam ínfipíentes capere áfapientibus:hos ením offenfà illorum deuítareíllos horum non imítarí recta facta. lu uenes dícebat magis placere fibi,qui erubefcerent,quám quí pallefcerent.. INolle mili tem fe,quí ínter eundum manus,ín pugnando moucret pedes:quí fterteret altíus,quam in praelio fremeret. Prepínguem quédam obterens: Vbí tale corpus, inquít,vtilefitrei» pub.ín quo,quod ínter gulam& ínguína íntereft fpacij, omne occupat venter? Cüm voluptaríus quídam contrahere cum eo cuperet confuetudínem: abnuens negabatvi^ uerefe poffe cum homíne, quí palatum quám cor haberet acríore fenfu praedítum, mantis dícebatanímum ín alíeno víuere corpore."Tríumfe per totam vítam paenítuif fe: Vnum,quód mulieri arcanum credídiffet:alterum, quod nauígaffet, quó íre poterat pedibus:tertíum,quód vnum díem manfiffetínteftatus. Adíenem improbe agentem: 'Tu,inquit,bone vírfenectuti multís obnoxíz turpibus nolí turpitudínem adíungerevi tij. Adtríbunumplebís,quíveneficíj ínfamía opertus pernícíofam lege magna ví pro» mulgabat: Haud fcio,ínquít,adolefcens,vtrum peíus fit, quod mífces, potare:an fand re,quod promulgas. Profcí(fus conuítio ab homíne obfccenz& improbe vítee:Iniqua, inquít,tecum míhí pugna eft. nam& male audís facilé,& dícís prompte: mihí tum díce remoleftum eft, tumaudíendifum ínfolens. Acmos eíus ín dicterijs eíufcemodi erat: Conful cum Valerío Flacco amíco fuo& familíarí factus, prouíncía eft fortítus,quam Hifpaníam cíteríorem Romani vocant. Vbi cüm gentes partím armis ín ditionem redi geret,partím beneuolentía cociliaret,íngrueruntmagna manu barbarí,eratgy neoppri- 4L— 4o meretur perículum.quare à Celtíberís, quí propínquí erant,affcíuít auxilía, Quibus au xilij ferendi ducenta talenta mercedem poftulantibus, cümalíj omnes foedum dícerét e(fe,cum barbarís Romanos deopisferendz pacifcí mercede,negauít quícquá íncom modi effe Cato.quíppe fi vícifTent,foluturos ab hoftíbus nonab fe: fin effent victi, non forenecá quíbus exígeretur,nec quí exigeret. Ba pugna fudit,fugauít(g hoftes: reliqua quoq; magníficum fucceffum habuere. Oppídorü cís Betím fluuium Polybius author e(tvno díe mcenía Catonís imperío diruta fuiffe. multa ílla erant€ vírís bellícofis abun dantía, Ipfe plures vrbes aít Cato fe cepíffe,quám egíffetín Hífpanía díes: neg; eft hac iactantía,fiquídem quadríngentas fuiffe verum eft, Militibus, preter compendiumex bello magnum, líibramargentiín fíngulos díuifit: addens fatíus effe multos Romanos?|. so cumargento quám cumauro paucos domum regredí.| Adfeveró, prater efculenta& poculenta,negauít ex preda quícquamrediffe. Neq; reprehendo,ínquít, eos, qui hínc emolumentum captant:verüm malo de vírtute cum optímis,quàm cum díuitíbus depe cunía,& cum auarífsímís certare de quaftu. neque fe folum,fed& comítes fuos pratftabatabomnícapturaíntegros. FHabebateo ínbello feruos quínque: horum vnusnomíne Pacus ttes pueros emit de manubijs. Quod vbí reícíuít Cato, príus quàm ín confpectumeíus veníretflrangulauit fe; pueros Cato fub hafta vendidit, precíumq Mr Q "as e me——/sife CR-— pt m,— llMANa, uM.— oai, um MM. SU-—— ganz an— eio Deckung— god A MA—OA.RPM n Ud qu— ebbe) a n. D:— Mn ume untur 20 VII XI 4o M. Cato Maior. 277 adquaftorem. Dum adhucagitin Hifpania Scipio Afrícanus fupertor, qui fimultate cum co gerebat,cupíens tantas res gerentí obíiftere;€ res Hifpanicas fufcipere,perfecit vtíuccellor ín lla prouíncía Catonis crearetur. Igitur maxímís itíneribus profectus ac cepit prouíncíam à Catone. Qui acceptís pedítum quínque cohortíbus& quín gentís e^ quítibus,qui deducerent fefubegít sentem Lacetanorum: à quibus receptos perfugas fexcentos fecurí percufsit.Ob qua índígnantem Scipionem írrídens, Ita demum aítma gnam Romamfore,fi clarí€ fummi víti virtutís prímas non concederet obfcurioríbus: plebei, qualis ipfe effet, cum illis, quí nobilitate& claritate emíneant, contenderent de virtute. Caeterum cüm fenatus cenfuiffet,ne acta Catonís refcínderentur vel motteren, tur:Scípíonís prouíncía de ipfius magís quàm de Catonís decerpes gloría, nulla reper, petrata ínocío nequícquam przterijt. Poft triumphum Cato, non vt pleríque quí non Catonis cum Sci pione diffenfio. Cato fubigit La cetanos, Catonis res oe. virtutem fpectant,fed gloríam,vbiad culmen euaferínt honorit, confulatü atque tríum. fte po& confula phos fintaífecuti,íam deíncepsrelícta repub. ín voluptates demergunt fe& ocium: íta ttm ez triauiple quoque vírtutem remifit vel laxauít.(ed no fecus atque quí primüm attínguntrem- phum. pub.honoremig& gloríam fitiunt:quafi ab altero carcere íncumbens, operam fuam omníínre amícis cíuibustg obtulít,nec patrocínía vel milítíam detrectauít, Ac Tíberium Semproníum proconfulem ín T'hracía€ ad Danubium res gerentem, legatus cum co profectus,íuuit. M. Attilium tríbunus mílítum comítatus eft,ducem ín Girecíam aduer fus Antíochum Magnum, fupra omnes fecundum Anníbalem populo Romano terríbí lem, fiquídem Afiam, quíbus finibus tenuít eam Seleucus Nícanor,à príncipioomnem receperat. Inde multís natíonibus& bellícofis barbarorum fübactís anímos füftulerat, bellum vt populo Romano ínferret, quafi folí am pari fibíaduerfario: fampto belli fpecíofo título atferendze ín libertatem Graecíze,qua id no requírebat, Quippe liberati nuperbeneficío populi Romania Philippo& Macedonibus, fuís legibus víuebant, traíe^ cit cum exercítu. Ac Cirzecía cofeftím fluctibus iactata& erecta fuít, cüm eam corrupit? fentípe regía concionatores. igitur M. Attílius legatos mífitad cíuítates,& pleraque coníilía res nouas molíentíum T'. C uíntíus,vt ín víta eíus expofuimus, fine motu tenuít fedauít(g, Cato Corínthíos,Patreníes,& Aeocienfesreprefsit. Díuhait Athenís, Dící^ tur autem oratío quzedam eíus extare,quam Cirzcéad populü habuerit, ín admiratione veterum vírtutem Atheníenfiü habere fe,vrbemd pulchrítudínis& amplítudínís caufa libenter vifi(Te, hoc tamen verum non efl,fed per ínterpretem eft populum Atheníéfem allocutus:non quín facultate haberet,fed quodretínere vellet morem patríum,& derideretíllos,Cirzca quíftuperent. Pofthumíd Albinü quíde,quí híftorías fcripferat Girze ce,veniá petenté írrífit: dandá díces,(i illud opus Amphyctionii decreto fübactus affum píiffet. Demíratos Athenienfes aíunt eíus celerítate& curfum díctionis: quz ením híc exprimebat ftrictím,longo tractu ínterprete& multís verbís explícaffe.Breui relíquíffe eís opíníoné, verba Gracís exlabíjs,ex corde Romanis procedere, Poftquá falti Ther mopylarü opfepfit Antíochus copijs fuís,locum(f naturà munítum vallo, muroq; fitma uit,atqp ibí confedít)belli exclufifle ratus, fronte perrumpere prorfus defperabant Ro ní.Cato veró reuocata ín mente círcuitíone€ ambítu Perfarüi nocte cum parte copíarü profectus eft ex caftrís. Dum ín vertíce tendunt,captíuus ítínerís dux deflexit de vía, ín lociscp errans ínuijs& abruptis,perculit íngentí confternatíone& metu milítes, Hoc pe rículii Cato cernés,cofidere czeterís omnib.& operíriíufsís, comite trahens Lucíiü quen dam Manlí&,homínéad montes fcandédos expedítü,nocte íntempefta& obfcura, magno labore€ difcrímíne perrexít peroleaftros& faxa vafta profpectü ímpediétía, X o^ mnía íncerta reddentía, quoufg ín callem íncíderunt,quí deduceret,vt vídebatur,ad ho ftíum caftra. Ibí figna ín apícib.quibufdà pofuerunt confpícuis, quífuper Callíidromon emínebant. l'um regre(sííunt,agmend ad(igna íllaagentes calle tenueríit,cod; deduxe runtagmen, Vbípaululü procefferunt,excípiens fpecus przcídít calle, Hic íterü íncertí quídagerent,trepídabant:nefcij neq; aduertétes prope hoftes fe perueniffe. Iam lux ap^ petebat,& vnus vífus fibi eft ftrepitit exaudire, mox vídere fub rupe caftra& ftationem Gracorum.Eo loco fuftínuít Cato agme,femotísqg relíquís, Fírmanos quor femper fi delí€ promptaopera fuerat vfus,acceríiuít. C)uibus concurrentíb.& frequetibus eum círcumfiftentibus aít, Vni defidero ex hoftibus víuü capere,vt quzrà que hec ftatio fit, & quàm multí,quz omníü defcriptio vel ordo vel apparatus,quo nos expectát. Adhoc celerí raptu& audacía mihíopus eft,ficutínermesleones anímofi tímída petunt aníma la, Vix ea dixerat Cato, cum Fírmaní ficut conuenerant,confeftím ruentes decurrerunt A Antiochi. MA» gni potenti. Cato Poflbumiis Albinum Roma num grece biflorias fcribentem irrifi. Catotiis res gefle contra Antiocbum. Catonis militum facinus: audax, Cato rerum fua vi buccinator. Cato. accufator Cato quinqua" gles accu atus, Vide Plin.lib.. €ap.27 Cenfura dignitas. Catoni cefure candidato ob[iflitnobilitas, montibus ad(tationes: in quas ex improuifo irrumpétes,omnes turbauerüt,difsipaue, f runt. vnit cum armís raptii Catoni obtulerunt, Ex eo dídícitrelíquas copías cumrege faltá ínfidere:quí cacumína montíü íbi feruaret, delectos Aetolos fexcentos eíTe. Con, f d!* H H t(63 e^—" Li f ' tempta Cato paucitate eorüi fimul& fecurítate prínceps gladii flrínges,cum ftrepitutu 3 c f bará& clamore mouítextépló ín eos.quí vt ex rupibus inuehétes cotemplati funt fuga effufa caftra petétes omnía complerunt tumultu. Interea confule ex ínferíoreloco muni, menta oppugnante,atg; anguftrjs fuperatís,vníuerfis premente copijs, Antiochus lapi t de ín os ictus eft,excufsisq; dentibus retró equü íngéti oppreffus dolore couertít. Nulla( pats exercítus eíus fuftinuít Romanos:verüm quauis ínuía& abfciffa omnía vía& fugi] preecluderét profundis paludibus, preruptísqy faxís cadétes&Clapfos excipíentibus:in wo; ea per fauces effufi ac fefe mutuó ímpellentes,dum vulnera& ferrü hoftile tíment,femet/ ípliaffligebát.Cato cüm femper mínímé parcus laudü fuarü,vt míhí quide vídetur,buc. t cínator apertá íactantía vt egregíorü factorüi comíte non refugít,tum has res geftas fum" me extulít:aitty íllos,quí tum cofectante& cedente fe víderüt hoftes,cofeflos fuifTe, no tantü populo Romano debere Catone, quanti Catoní populü:ipfum quoq; confulem i Attiliá adhucávíctoríacalenté ín complexu calenté Catone díu tenuífle,& pre gaudio exclamaffe:neg; ipfum,neq; populá cunctü effe Catonis merítís gratíe referenda par. llícó àpugna míflus eft,vt nuncíaret pfe Romá pralíü. Brundufiü fecundo vento traíe cit. Inde vnadíe Tarentii, quatuor alijs pergens Romàá,quínto díevenít, prímusqy victo ríam nuncíauít, Ac cíuítaté quide letítía& feftís compleuít:populo vero tantüfecítani1!—, mí,vt exíftímaret terrae marísq; ímperío fepoffe potírí. FIz funt ex rebus Catonís bello geltis fere clarífsíma, Atactiont cíuilíá vídeturtunc accufatíones& ímproborti dela, tones parté nó cotemnendá exíftímaffe.nam tum multos ípfe ín íudícíum adduxit, tum perfequentíbus alijs fabferipfit:ac plane femper fummíttebataccufatore alíque, vt Afri cano Petilíá. Athücnobilitate& aními celfitudíne calünías fuas obterente, cum oppri, merenonpoffet,mílTum fecit: Lucíá veró fratr€ eius, coítione cum accufatoríbus facia, lité ei magna pecunía zeftímauit: qua cüm foluerenon poffet,ac prope eo effet deuenti, ín carcerem vt conijceretur,gré appellatís tríbunís míffus eft. Dícitur Cato cüm ínado lefcentem, qài defuncti patrís inímícü ínuolueratínfamía,ín foro poft iudicii ambula, tem incidííTet, dextera data díxiffe,íta parentibus effe parentandum: non agnís, non ha 5! dis,fed ínimícorü lachrymis, damnatíonibusqy. Atqui nec ipfe illafus ínrepub. euafit: fed ficubí anfamíníquís praeberet,nó defiftebant eum ín iudicium rapere,& perículum creare. Fertur paulo mínüs quínquagefies caufam dixille,vna eamdp poftremam annos natus fex& octogínta:ín qua etíi vulgatü íllud cómemoraffe, Ciraue effe eum, quí cum alijs vixiffethominibus,apudalios crímína depellere. Neg; hícfinem fecit cotentíoni, quippe quadríennio poft Sergíii Gialbam annos natus nonagíntaaccufauit. Síquídem propead tertíáaetatem,ficut Neftor,víta& actionibus peruenít. namq; cum A frícano maíore,vt eft fuprà díctiimagnís contentíonibus ín repub.habitis,pertínuít ad Afrícanum mínoré,qui fuit illius adoptíone nepos, filíus Paulí, quí Perfen& Macedonas de bellauít, Deceanníis poft cófulatü petíuít Cato cefurà. Eifligit quoddá eft hicmagiflra4?|— 40 tus honori omníü& quodá modo omníum ín repub.actionum confummatiío: preful getqy cüm íngenti alia authorítate,tum morü& vitz íudicio.neq; enim vel matrímonitt velfobolís procreatíonem,vel quotidianum victum, vel coufuium folutum& líberum índagíne,quae cuíufq libido& inftitutum fit, arbitrabantur pratermíttédum.Quódav tem longe exhís acutiüs,quàm ex publícís€ cíuilibus actíonibus mores homínü perfpi ci putarent,cuftodé& moderatore,correctoremg; nequis ad voluptates deflecteret,aut excederet patría€ vetera ínflítuta,defignabant vnü ex nobilitate,alterit ex plebe, Cerv f — re—————— ÁN o m— DE a d e: — -— c p. ue——KGv———— — i fores hosappellabant. Poteftas eratijs equi adímendí,fenatu mouendi eum qui vitam" agebatturpem K libídínofam.Hií etíam cenfum agebant, atg; ex eo ordines€ munera diftínguebanr,alíarumi reri habetís magíftratus arbitríii. quare Catonis petitíon£fe/ 99^— 4, ré nobilifsími quíq;& príncipes fenatus premebant. Aeftuabantením ínuídía patríci], quod fuggillari putarent nobilitate homínib.nouís,ad fummü honore€ poteftate afpí,: rantibus:improbivero fuarum libídinum fibí ipfi confcrj& morís veteris víolatí, aufte- f ritatem eíus inexorabile ín fumma poteftate& tríft& verebantur futuram. Itaqy coítíone à facta fepté ab fe fubornatos Catoní competítores ín cipum deduxere. hi preníantes ple bem,bonam fpem ranquam placídà quarentí&€ remiffam oftendebant cenfuram. Con l trà Cato níhilo leniüsagebat;ímo aperte pro roflrís mínítàs malís, vociferansqg magna! luftree 10 20 Ms. cT 30 nami $0 ids M. Cato Maior. 279 luftratione cíuitati opus effe confulere multitudini,nelenífsímum,fi fapiant, fed acerrímum deligant medícum,Eum fe effe& ex Patrítíjs vnum, Valeríum Flaccum:íllo ením fefolo collega fperare,luxu& mollítía velut hydra exectaatqy adufta,operzprecíum fa» curum:reliquos vídere quofg; molíétes, male cenfurà gerere,quód eos quí gefturí eam fintrecte,expauefcant. Atquítam celfus erat,& celfis dígnus ducibus populus Romanus,vtno horreretterrores eius& fuperciliit,fed mites illos& magnálenitate oftentantesrepudíaret:defignaretauté cum Catone Flaccit,quafi nó candídatü íllii cenfurze, fed cenforé íam& pracipíenté audíens. Allegít ín fenatt& collegam& amicum L. Valeríum Flaccum.Senatu mouít inter alíos coplures L. Quíntíá, qui fepté annís ante conful fuerat:& quod maíorís momentiei erat ad eloría, T. Quintij,qui Philíippt debellauerat fra trem, Caufam,cur fenatotío loco eti moueríthanc habuit. Puerü& Lucíus formofum fcor tum perpetuo habebat ín cotubernío fuo, atq; ín expeditíoníbus fuís tantü tribuebat eí honorís,tátumq ílle apud eum poterat,quantüi nemo fummorüt amícorü vel familíaríi, quí círcaeum erant. Cümíam prouíncíà obtíneret proconful, ín conuíuío quoda puer iuxta eum, vt folebat,accubans, ínter czteras blandítías quibus per vini facile ducebat eum,tantopere ííactauítfe amare eum, vt fpectaculü ínquít,gladíatorii, quod nunquam fpectauíante pratermiferím,ac currens perrexerím ad te, quamuís vídere homine aue. bamínterficí. Lucíus vícifsim fe vendítas eí: Nihilínquittetorqueat hoc,ego facile medebor.Inde vnü ex damnatis reí capitalis attrahiín conuíuiü,& lictore cum fecuri prz cepit accerfirí. Tum íterü ex fcorto quzefiuít,an videre íftum velletferiri fecuri: cám an» nuíílet,ímperauít praecidi homini caput.Ita pleríq; omnes tradunt. Cícero quog ín día^ logo deSeneciute,ficnarranté índucít Catone: Líuíus Giallü transfugam, dícit illá fuiffe quifuítínterfectus:ac Lucít non perlíctorem, fed fua ipfius manu homíne occídífTe, eat effe ín Catonís oratione fcrípta. Bíectü fenatu à Catone Luciüi, T ítus frater iniquo animo ferens prouocauítad populum,poftulauítig vt caufam proferret Cato notze.quo eamreferente€ exponente conuíuíti illud,parabatínficías íre Lucíus: verüm cüm Ca^ tofponfioneeum prouocaret,detrectauít.Itag; merító íudícauít populus notatum. Po. ftea cüm ludifierent ín theatro,przeteríto coníularí cuneo,remote índe cofedit. At mo tus hínc mífericordía populus,coegít eum magno clamore tranfire:atqy ít maculà eíus, quatenus fierí poterat,correxit,lentuítgs. Alium fenatu mouít ManliG,quem omníum opinio confulem defignabat: quód vxorem ínterdíu fuiffet infpectante ofculatus filía. V xorem fuam aít,nifi magno tonítrununquam complexum fibi tulí(Ie, atq; períocum dícere folítum fe: loue tonantefe beatum elTe. Iam quod Lucío Afrícani fratríequum ademerít tríumphalivíro, conflauít fibí Catoínuídíam: quod eare víderetur Scípioní Africano infultare, Plurímos potífsímum offenditpracifo luxu: quem aperte extor. quere laborantí& ínfectze multítudíní non poterat. At per ambagesid agens praece: pit, vtveftes,vehícula,ornamenta mulíebría,vtenfilía,quorü fingula plurís quàm quin. decím míllíum zrís effent, zftíimarentur: voluítqg vt à maíorí cenfu maíus tríbutum pen derent:ternosdp ín míllía erís affesafsígnauit,vt inferrent: quà fjs adiectionibus prefsí, cüm víderentaftríctos& frugales à paribusfacultatibus mínus tríbuti ferre, luxum deponerent. Igíturínfenfos habuít, quííd tríbutí tolerabant ob luxuríam:ínfenfos alía ex parte,quíluxuríam ob tributum deponebant.Pro díuítíarum ením ereptíone habet vul gus earum prohibítionem oftentatíonís:oftentaríaute fuperfluís,non neceffarijs.quod quidem phílofophum Ariftonem aíunt przcípue mírarí:quod eos,fuperuacua quí pof fident,potíüs ducantbeatos,quaám illos quí abundant neceffarijs X vtilíbus. Scopas 'Theffalus,cüm ab eo peteretamícus quifpíam rem eam, quz non admodumilli effet v. fui,díceretq; nihil fe neceffaríum vel vtilepetere: Atquíhís ego, ínquiít, beatus& díues fum ínutílíbus& fuperuacaneís. íta díuítíarum admiratio nulli affectuí confentanea na^ turalí, ex vulgari& translatítía opínioneorítur. Verüm enímuero offenfiones floccifa ciens Cato,multo erat afperíor. Aquam publícam canalibus ín príuata zedíficía aut hor» tos ductam ademit. euertít€ demolítus eft ea, que ín publicum proíecta zdíficía erant. mercedem redempturarum contraxit. vectígalía fummís pretijslocauít. Vnde odíum accerfiuítfibierande.'"T'ítí Quíntij factio, coítíone contra eum facta ín fenatu, fartorum tectorum non érepublíca factas locatíones índuxít: concítauít que tríbunorum ferociísimos, vt Catonem ad populum accufarent, mulctamq eí centum vígínti millíum zrís dícerent. multum etíam obftrepuit eí cüàm bafilícam faceret, quam pecunía pu blícafub curía foro adiunxit,& bafilicam Porcíamappellauít. Atapparet cenfuram e Z2 Catonis céfuva. Cato L. Quintium fenatu mo uet, Quinti) Flaminij nequitia ey crudelitas, Lib.;o Catonis its Quintium cett» fera. Manliu fenatu motus quód vidente filia ofculatus e[fet vxo» vent. Cato Lucio Sci pioni equum ademit. Val. Ma. ducens. nota. Catonis it coer endoluxu Romanorum confi lium. Superuacua ba bentur pro diui tijs, Bafllica Porci« á Catotte extrue ih, Cato[4 laudafor, Cato qualis doni fuit. Cato qualis evg4 vxores(2 li bcros, Catonis filiorá edueatio, Cbilo grammatica, * Valer. Max, de Infl.ant, Catonis filij vir ius. Catonis difcipli ná crga[eruos. 280 Plutarchi ilum míríficé comprobaffe.fiquidem cüm poneret eí ftatuam ín zede Salutís:ng impería infcrípfit;nec triumphum Catonís, fed quód rempub. Romana ad prauos mo, xes declínantem ac vergentem,bona difciplina fanísq; ínftitutís& praeceptis cenfor cor.| texílfet. Et quídem ante deríferat eos, quos ea res delectabat, dícebatqp non intelligere eos,quód ob flatuaríorum& píctorum opera fibi placerent, cüm ímagínes pulcher. mas fuasínanímis fuís círcumferrent cíues, Ad eos, quí mírabantur, cüm ftatuas multi homínes obfcurí haberent,ipfum non habere: Malo,inquít, quzrí,quare nulla mea fta^ tua extet,quam quare extet, Atqueomníno volebat, vtnelaudarí quídem permitteret fc bonus cíuís,nifi hoc e republ.fieret.Plurímus fuíttamen ín feípfo predícando. quip, pe eos,quíin víta quíd títubauerant, mox reprehendebantur,dícere aít folítos ,Immerí to feculparí,qui Catones non effent:illosautem, quífacta quaedam fua ímítariftuderét inepte, finiftros Catonesappellarí. Curíam perículofifsímis temporibus ad fe, ficutín naufragio ad gubernatoré refpicere, crebroqy abfente fe res grauiísimas protrahere, qua| quídem ef aliorum teftímonio comprobantur:etením íngens fuít eíus in cíuitate vitas&: eloquentíz gratíaauthorítas, Fuítítem bonus pater, fuauís marítus, nec vul garís ínre augenda familíari. nequeíd negocium tractabat vt mínutum& vile defun Clorie:ítaque| etíam quacunque ex ijs huícloco conueníunt,recenfenda putaui. Vxorem nobilíorem 1 quám opulentiorem duxít:exiftímans zeque vtrafque effe elatas& fuperciliofas, verüm turpitudinis rubore obfequétíores vírís ad honefta generofas, Eum, quí liberos vel con fíugem czederet,fanctífsímis rebus dicebat adferre manus: maiorem laude effe boni ma,:t ríti, quam magni fenatoris. Neque veró Socratem veterem effe fibí ob quícquam aliud| admíratíoni,quám quód cum mulíere morofa,ftupídísq liberis perpetuo víxifTet placi de€ comíter. Cüm vxor peperíffet,nullo tam vrgenti, nífípublico, negocío ímpedie batut,quín eíinfantemabluenti& fafcijs ínuoluenti afsífteret. Illa etíam proprio lade nutrícabatur ínfantem, Frequenter etíam feruorum pueros admouebatmammz, quà beneuolos eos ex educatíonis confortío erga filium redderet. V bí capax effe coepít,infti tuit eum ipfe ín líterís: lícet(cítum feruumlíteratorem haberet, Chílonem nomine, qui multos pueros erudíebat. Nolebatautem filium, vtípfe aít,à feruo male audíre velaw re vellícarí, fitardíüs difceret, necveró effe tantulz difciplina caufa obftrictum feruo: verüm erat ipfe eíusludímagifter,ipfelegum doctor,ipfelanifta. Nequeíacularímodó;0| & armis depugnare atq; equítare docuítfilium:fed pugilatum etíam, zftum& algorem tolerare,vortíces€ fluctus fluminis nando fuperare. Hiftorías fua manu fe grandibusli terís dícít confcripfifTe,vt filius difciplinam maiorum& veterum inflítuta domo petere valeret. T'urpiter loquí non mínus filo prfente quám vírgínibus V eftalibus cauiffe, nunquam cum eo ín balneís fuííIe: quem morem vídentur Romanihabuiffe commun, Etenim foceri vna lauare defugiebant cum generís, denudare fe& retegere erubefcem t tes:poft camen cüm d Girzecís adaperíre fe dídiciffent,traduxerunt vícifsím ín Graecíam, l vtidilli& cum foemínís facerent. Tam praeclarum fingenti opus ad vírtutem Catoní,& conformanti filium, cüm refponderet ftudíum illius, etíam ob indolem obtemperaret mens,fed effet corpus ad tolerandoslabores mollíus, remifit rationem victus íntentio,"n 30 rem& aufteríorem. ille tamen cum tali corpore infignis bello vir fuít,praelíotg aduerfus s regem Perfea decertauítfub duce Paulo Aemilío preclaré.Cüm veró gladíus ei í&uex.: cuffus& madore efTet manus elapfus,adijt certos familiares fuos:quibus adiunctis fecit l deintegro ímprefsionem ín hoftes. Ac càmlongo certamine magna vi locum vacuí! feciffet;tandem inuenit eum ín ímmenfis aceruís armorum,&ín cadauerum tam focío- l rum quàm hoftíum cumulís aggeratorum. quamobrem commendauít adolefcentem d Paulusímperator. Etípfíius Catonís extat ad filium epiftola, quafupra modum ex e tollít contentíonem eíus de gladío& curam, Poft Pauli filíam T'ertíam, Scipionisfo- c rorem duxít vxorem: nec mínus íam fua quám parentís gratía adeo nobiles nuptías b fibi adiunxít, Ita Catonís quidem erga filium fedulítas bonum effectum fortíta eft. 0 et Seruos multos comparabat de manubijs. Pueros potifsimàm emebat,& eos quía(,|"f huc ficut catulí& pullí educarí cum difciplina& ínftítui valerent. horum ínalios pe t nates ingredíebatur nemo, nifi ipfe mítteret eos Cato vel vxor, R.ogatus,quíd ageret ü Cato, níhil nifi nefcíreferefpondebat.| Seruum autfacere alíquíd domí nece(íTarium d compellebat aut dormíre, Multum gaudebat Cato cubantibus: manfüetíores ducens f vigilantibus,& ad quoduís mínifterium aptiores fomnorefectos. Exiftimans autem É maximos labores à feruís prompte obíti vencrís caufa, certum nummum ín ancilla E tum M. Cato Maior. 281 dp: rum concubítum prafiniuít: alij foeminae nefe íungeret quifquam, Acpríimümtenuis tis coil adhuc,& dum ftipendiía faceret, nulla ín re, qu& ad víctum pertínebat, morofus erat: n ii fed foedí(símum allerebat cum fetuís ventrís caufaríxarí.Poft rebus lautioribus,fiquan» MUERE— doepulasamicís& collegis praeberet, ílíco fub coenamloro caftigabat eos, qui quíd mí "EE niíiraflentautparaífentnegligentiós. Diísidíum perpetuo ínter feruos,& diftractionull; gd nem fituebat: concordíam eorum fufpectai habens& tíimens. Qui capíralem frauJu dem admifiíTe videbantur, de íjs, fiin íudícíó feruorum capítís damnati fuiffent, fup» Gnd plícíum fumebat. Intentíor ad quaftum agrículturam ín oblectamento potíüs numelito: bd rabat quàm ín fructu. Emolumentaautemín rebus fecurís& certís collocans, lacus paIne 1o rauit, aquas calídas, loca fulloníbus ídonea, praedía qu paícuahaberent,& fyluas na^ adí ld tíuas, vnde magnum compendíum facíebat, quíbus nec lupiter poffet, vt ipfeaít, no» Nu— cere. Foenore vfus eft maxime ímprobato nautíco, ad hunc modum: Volebat vt illi, ww quibus fcenerabatur pecuníam, multos allcifcerent focíos. Cum quínquagínta effent vuciid& totídemnauigía, vnam partem habebat Quiíntíone ínftítore liberto, qui vnà cumil, TM lís, quí mutuo acceperant pecuníam, negocíabatur€ nauigabat. ítaque non detoto BE— periculum fubibar, fed de exígua portionegrandílucro. Dabat mutuo ctíam feruis, ] hípueros mercabantur: quos cüm exercuiflent& docuiílent Catonis ímpenfa, anno toli Vel&- 3 B: 2l»."m kd| poft diftrahebant. Multos etíam retínebat Cato, quanto maxímo precío lícítatus a. il: H lius fuerat, acceptum referens. Hucfilíum adhortans, negat viri ,fed mulieris effe vía s W 20 duz ,alíquíd defuís fortunís dimínuere. Illud veró feruidíus eft Catonís, quod ínfi^ m a gnem vírum& díuínum ad gloríam aufus eftappellare eum, quí ín rationibus plus rch Bu línquat quod adíecerít, quàm quodacceperít. Eoíamfenelegatí Atheníenfium Ro: mam adueritarunt, Carneades Academicus,€ Díogenes Stoícus philofophus, peti. propt tum vt íüdicío fubleuaretur populus Atheníenfis, quo índícta caufa condémnato, po- ftulantbus Oroptjs€ Sícyonijs iudicibus ,lís eftimata quíngentís talentís fuerat, Flos icri ilico ftudiofifsimi quíqueadolefcentes adibant, frequentes(y audiebant& celebrabant, fom Carneadis lepos precipue, cuíus magna vis,€ ea vinon ínferíus erat nomen, cüm ín» uu lignes€ DR d E HARE ON inftar venti vrbem fonitu com pleuit: vulga. Ktun] tum que fuít, vírum Cirecum ad míráculum vfque eximíum, omnía delinientem& aL. "EE so lícientem, mírum ínfudiíTe íuuentutí ardorem, per quem relíquarum voluptatum& napi oblectamentorum oblítí, quafi fanatící raperentur ad Philofophiam. Cüm ea res ca god terís placeret Romanis, atque adolefcentíam libenter víderentlíterís Girecís ímbuí& uds excellentibus vírís vtí, Cato à prímo, vbíínfluxítín vrbem Graecarum difciplínarum libus à admiratio, ftomachabatur: verítus, ne iuuentus eo conuerteret ftudium, atque elo» cort quentíz eloríam rebus gerendís& difciplina militari anteferret, Vtveróínvrbenound men íncreuít horum philofophorum, ac prímas oratíones eorum, clarus vírt C. Aquí in Gaz] líus, càmíd officij vt przftareteníxe poftulaffet ipfe, ín fenatu eft ínterpretatus, cennC] fuítomnes phílofophos ab vrbe honefta fpecíe ablegandos: atque cüm veniffet ín febter natum, íncufauít magiftratus, quódlegati, qui perfuadere facile quiduís valerent,díu nis«o illícfine rcfponfofederent. Quare prímo quoque tempore alíquid effe cenfuít delega|»:. x:?:^,(73 um tíoneftatuendum& decernendum, quo híad ludos líteraríos regrefsí, apud CGirzeco1 nci] rum filíos dífIererent: Komanaautem pubes conferret fevt ante ad obtemperandum iun i| legibus& magiftratibus. Hocille, non quo offenfus effet Carneadí, vt nonnullí ar -— bitrantut, egít: fed quod philofophíam ín totum, humanítatemq; omnem Gracam& -—— literaturam, exambítíone haberetludíbrío. quíppe quí Socratem quoque loquacem T dicat& fedítíofum fuiffe, atque enífum quouís modo tyrannídem occupare, ínftítutís -— eueríis maíorum rapíendo cíues& ímpellendo ad contrarías legibus opiniones, Ifo. * cratísfícholam derídens, fenefcere apud eum aítauditores tanquam apud inferos artí^ n bus vfuros& caufas dícturos. Filium àlíterís Girzcísreuocans, voce víus eft quàm pro 4$9 tanta xtate ferocíore: velut vatícínans& prarfagiens ínfectos dífcíplinis Girzcís amit? 7 furosímperium Romanos,| Caterüm hoc íllíus vanum apparuít malum omen ípfo tempore, quo ad rerum culmen vrbs euafit, cüm omnífe Gira/cz erudítioni& ínftítutíionídedií(let. INecphílofophís Girzecís modo erat ínfeftus: fed íllos quoque, quí Me" dícínam Romz exercebant, habebat fufpectos: atque audíto fcilicet Híppocratísrefponío, cümrex eum mercede oftenía multorum talentorum accíret, nunquam datu. rum fe operam hoftibus Girecorum barbarís, commune hoc dícebat medícorum íufiu, randum omníum, monebatáp filíum vt declínaret omnes, Síbí fcriptum commenta, $ Cato. qualis in re familiari au» genda, Cartteades e7 Diogenes philo fophilegati Ro» mam mifsi. 1 Forté C.Acilius. de quoapud Gellium li bro 7. cap.14. Macrob. libr.r. Sat.cap.g Cato difciplinas Grecas conten pfit. Cato Medicis Grecis infcstus, EM * M. ; I Y Cato erádeuus fecundam vxoven ducit. Catonis refbon fim filio, de fecundis nuptijs. Cato Salonius, Catonis feneétus quomodo tran[adia. Catonis fcripta C inonumentd. Mtenfa cociliande amicitie 4piu Cato autboreuertende Cartbaginis, 82 Plutarchi rium effe, cuius preceptis fe familiam zegrotantem curare,& víctusrationem prafcribe re: nemínem vnquam cibo abftinere;alere oleribus& carne anatís vel palumbi vellepo rísileuem ením hanc efTe&€ zgrís conuenientem,ní(i quód illís,quí ea manducauerunt, multa creet ínfomnía:hacfe medicína& víctu valetudínem fuam tuerí,fuosqy conferua: tefirmos, Caterümín eo quídem haud vídetur íram deorum deuitaffe: nam vxorem & filium amífit. Ipfe corporis falubrí conftítutione ac robufta firmiter compactus ínlon gum durauit.[tag; foemínís grádauus percrebró fungebatur, duxít(y íuuenem vxorem prater etatem fuam,ex caufa huíufcemodí: Defuncta vxore filío defpondít Paulifiliam fororem Scipionís,ac celebs cum puella,qua commeabat ad eum occulte,confüetudi nem habebat. Verüm eares anguflís ín penatibus, vbínurus erat, non manebat tecia, Accüm mulíerculam íllam contemptím& audacíüs,prater thalamum filij, ín cubiculi Catonísappareret írrumpere:adolefcens verbum quidem nullum fecít, fed rubore per fufus torue eam afpexít.qua res non fuit clam fene. Vt ergo eos anímaduertítoffendí,ni hil incufans aut queftus, fed progredíens pro more fuo cum amícis ad forum,Salonium quendam,qui fcriba eíus fuerat,praefentem& ipfum profequentem alta voce appellat, rogatqg ecquíd filíam elocaffet. iuo negante íd feníítillo cofulto facturum, Atqui ego, ínquít,commodum generum tibí ínuení:nili hercle dífplíceat etas. nam cetera non eft contemnendus,verüm grauís annís.C'uem cüm eam curam vt füfciperet, rogaret Salo, T4 L* L E S, z" níus,€ quem delegiílet eí daret filíam fuam nuptui,qua ipfius clíens effet,eiuscy índige Q retfolícitudíne:nulla Cato ínterpofita mora fibí ipfiaperit puellam petere. Híc prímüm a haud ímmeriító attonítus fuíteo fermonehomo, remotum ánuptijs Catonem, remo. tum autem à domo fe confulari&€ tríumphalí exíftímans affinítate: verüm vbi feríóa, gentem vídít, accepit condítíionemlíbens. Ita defcenderunt ín forum atque fponfalía extempló fecere, Dumhznuptíz ín manibus funt, Catonís filius adhibitís neceffaríjs requifiuít de patre, quo fuo peccato vel offenfo nouercam fibi fuperduceret. Cuí Cato exclamans, Dona verba,ínquit,filí: Omnía facta tua grata mihí funt, neque quod que rar, quícquam habeo:fed plures cupío mihífilios& ciues patrie relinquere tuí fimiles, Hancfententíam ferunt príüs Pififtratum vfurpaffe Atheníenfium tyrannum,cüm adul tís filijs fecundam vxorem duxifTet Argolícá Timonaffam:ex qua lophontem& Thef falum fama eft genitos fuifle, Exhísnuptijs natus Catoni eft filius, cui à matreagno-; men Saloníum reddídit. Maior filíus ín prtura decefsít: cuíus crebram Cato ín libris fuis, vt egregtj viti, facít mentíonem. Moderate autem& fapienter dícítur eam cala, mitatem tulítfe, nec ídeo reddítum ínrepublíca fegniorem. neque ením vt Lucullus poftmodum& Metellus Píus elanguítfenío ad rempublicam gerendam, munus fuum ducens reipublícz admíníflrationem: neque vtante Scípío Afrícanus, ob incurrentem ín gloríam fuam ínuídíam, auerfus à populo ímmutauítfe, atque víta reliqua fínemín ocío pofuit: fed ficut Díonyfio quidem fuafit, vt pro pulcherríma fepultura haberet do mínatum,pulcherrímam fenectutís traductionem rempublícam ducens,remí(sionibus & oblectatíonibus per ocíum vtebatur libros componendo& rus colendo.— Acvz ríaquídem monumenta híftorías que commentatus eft. Agrículturz íntendit ín íu 4! uentute etíam, propter emolumentum. nam duobus generibus duntaxat quaftusaiít fe vfum, agrícultura X parfimonia. tuncopera ruftíca prebebant eí oblectatíonem& contemplationem. Scrípfit quoque dere ruftíca librum, ín quo etíam de placentísap: parandis,& de condendís pomís fcripfit: omni ínrevt excelleret& fingularis effet,ela, borans. Cana quoque erat rurílíberalíor: ínuítabat ením afsidue villis fuís vícinos& finítímos, quibufcum ei familíaritas intercederet. Cüm hís víuebat hilaríter,eratq v cunda confuetudo eíus& accepta, non zqualíbus modo, fedíuuenibus etíam. nempe multarum rerum perítus erat, multísq; rebus& fermoníbus memorabilíbus ínterfue rat. Menfam ímprímís putabat effe amícitíze conciliande aptam, acfrequens íllíclau datío egregiíorum virorum íntroducebatur, frequens etíam malorum& ímproborum oblíuío: necvítuperatíoni eorum vel commendationí permíttebat ín conuíuíum fuum Catoacceffum.^ Ex actioníbus eíus arbitrantur nouífsimam Carthagínis excidium fuifle, cui finem facto impofuít Afrícanus mínor, confilío& fententía praecipue Cato. Bellum fuít ex huíufcemodi conflatum caufa; Cato Carthagínem& ad Mafaniffam Nu mídíz regem, quibellum ínterfe gerebant, ad ínfpicíendas armorum caufas fuít mí fus. Fuerathíca prímo amícus populi Romani: lllíab Scípíone bello víctí, pacemá populo Romano acceperant, imperij ademptíone& graui vectígali fuerant refrena: tH Uu, um 0 Le 40 1o - M. Cato Maior. 283 tí. Qui cüm eam cíuítatem,non pro populí Romani opínione, offendifTet afflíctam vel infractam,verüm magna iuuentutis fobole florentem, magna affluentem opulentía, o^ mnígenerearmorum& apparatu bellíco refertam,qua res Poenís non medíocres fpiri^ tus darent: tempus exíftimabat effe,non vt res Numídize& Mafaniíllz componerent& difceptarent Romaní, fednifi cíuítatem opprefsiffent antíquítüs ínímícam& exacerbatam, quz fupra quàm credí poffet, ínualuerat, paría perícula ipfos incurfuros, Igitur propere reuerfus docuítfenatum, non tantum fuperíores clades€ vulnera Carthagi neníibus víríum, quantü íimprudentiz detraxí(Te: ac prope effe,vtnon infirmiores eos, fed expertíoresad bellum facíendum reddíderínt. Nunc veró etíam przludía belli Ro^ maníagítare bellum Numídícum: pacem& foedus pratexere bellí morz, dum oppor tunítatem expectant. Ad hacfertur Cato ficos Afrícanos, togam excutíendo ín curía confultó effudiffe. quorum cüm admírarentur magnítudínem& fpecíem, dixifTe eum, que hos ferat tellus,tríduí nauigatíone ab Roma diítare.Tllud veró íam víolentíus,quód quacunque dere díceret fententíam, femperhoc addíderít: Hoccenfeo,& Carthagi, nemdelendam. Contra P.Scipio Nafica díctus,perpetuó pro fententía dícebat: Cen» feo Carthagínemrelínquendam. Multa enim meo íudícío cüm populum procacítate víderetadmíttentem, X ob fecundum rerum curfum atque ferocíam fenatuí mínus di cto audientem, totamdy rempub. ob nímíam potentíam,quo nutu vergeret, fecum tra. hentem,volebathunc certe tíémorem, pro freno moderatoré contumacíz íniectum mul 20 títudínís: mínus cenfens pollere Carthagínenfes, quàm vt fuperarét Romanos,& plus B E m NA AT F 1& quám vt contemnerentur, ldipfum Catoníanceps vífum,lafcíuienti populo,et crebró E; E: f" A* x f* ex lícentía offendentí vrbem antíquítüs quídem magnam, tum vero etíam, quód fracta effet erumnís, fobríam ímmínere: quín potíus metus externos imperij effe femel excín. dendos,& emeríiones eí ex ínteftínís erratibus relínquendas. Ita fufcitaffe Cato dícítur tertíum X fupremum bellum Punícum.— Affectobello excefsít víta vatícínatus devi» ro, quifínem ímpofiturus bello eflet. Flíctum quidem íuuenís erat, fed tríbunus miílitit, P»;? 5& A H: d A fpecimen ín conflí&íbus prudentíz& anímí praebebat, Id Romam nuncíatü, cüm per» *- H H Li 3 ueniílet ad aures Catonís,dixí(Te eum perhibent: Huic modó cor foli eflveliqui"velut"ymbraferuntur, Catonis de ficus bus comentunt; Scipio Nafica dé fio euertenda Carthagine cotra Catonem, Catotiis tors, Catonis de Scip; Aemil. iudici, Hottterus Ody[. 5o hancpredíctíonem breui Scípíore cofirmauít, Progeníem Catoreliquítvnum filium 1o. ex fecunda vxore, cuí cognomen factum Salonio díximus: vnum etíam ex defuncto fi^ lio nepotem. Saloníus ín praetura decefsít: cuíus filíus Marcus conful fuitjauus Catonís philofophí,vírí vírtute& laude fua zetate clarí(sími, ARISTIDIS CVM CATONE COMPARATIO, XPoOsITIShorumrebus memorabilíbus, totà huíus víta totz oppofita alteríus non lucídum habet díícrímen:fed mul 7/ tís& magnís íd offufcatur fimílítudínibus. Quod fi membra; tím collatione tractandus vterque eft,vt verfus vel tabula píFJ cia: hocquídem eft comune ambobus, quód nullo fubfidío 7 afpirauerunt ad rempub.& honorem vírtute& fortítudine, V idetur autem Aríftídes nondii pollente populo Atheníen. fe,€ cümopibus effent éoncíonatores& duces adhuc mop| deratís X paríbus,exortus eluxííle. nam maximus íd tempoYAUNVTVISIESM rís erat cenfus quíngentüm medimnüm, fecundus equeltrís trícenüm, vltímus& tertíus Zeugítae ducenüm. Cato vero ex oppídulo exíguo,& ví ta qua ruftícana videbatur ,inrempub. Romanamfefe, ficut ín vaftum pelagus przecía $0 pitauít: remotam íam à Curijs,F'abricijs,€ Hoftilijs rectoribus,neq; ab aratro& bípa: lío pauperes& operaríos ad roftra admíttentem magiftratus& concíonatores: fed cla, ritatem familíari,& díuítías& largítíones& prenfationes affuefactas refpícere,ob ma; gniítudinemiy& potentíam fuam honores petentib.ínfultantem. Neq, veró par erat ad. uerfarí& habere T hemíftoclem, neq; natalibus clarüi& modicís fortunis,( Nam quíngs aut trí talentorü facultates ferunt eí fuifle) ac cum Scipíonibus Afrícanís, Serotjs Gal. bís, Quíntijs Flamínijs luctaríde prímatu, nullo adíuméto praterquálíngua pro íurelí^ berafuccínctum, Praterea ad Marathoné Aríftides,& íterü ad Plateas decímus dux A 4 Catotiis pofle riías, Ariftidis t7 Catonis ad Remp, accejJus. Aviftidi Cato in bellis. gerendis anteponitur, Ariflidis ex Ca tonis in republ. offenfiones. Innocentie eo eloquentie vis, Paupertas 4n vituperanda. Odf.. lib. 14. Olei natura. Iuflus non modó alijs, fed etiá fibi cofulit: iuxta illud, Nec quicquam fapit qui fibinon[apit. An paupertas fit ves turpis. 284. Plutarchi fuit: Cato fecundus cóful, multis eft copetítoribus renunciatus fecundus íte cenfor can; dídatís pralatus fepté nobilífsimis virís& primarijs. lam ín nulla víctoría fuit prínceps Axiíftides: fcd fert Marathoníze Miltiades prímas, Themiftocles Salamíníe, Platzen. fem Herodotus eftauthor pulcherrímam victoríam retuliffe Paufaniam, Cum Arifti de etiam de fecunda palma, Sophanes& Aminíz& Callimachi& Cynzgíri ambígüt, quífortífsíme fe íllis ín przlijs geflere: Cato non tantüm ín confulatu fuo, príncipatum manu& confilio obtínuit bello Hifpaníenfi, fed& tríbunus militum ad Thermopylas aufpicijs alienís gloríamtulít victoriae: quód magnam feneftram in Antiochum Romanís aperuiffet,& à frontefolüm profpicientí intorfiffet regi átergobellum, INerpe illa víctoría,quz plane Catonís fuít opus, exegít Graecía Aíiam,eamqy ftratá inde pra. buítL,Scipíoni, Atquebello quídem ínuíctus vterquefuít: domí veró impegit Ari» flídes ín exilium eiectus,& factione Themiíftoclis oppreffus: Cato cüm omnespené d. uítatís Romanz potentífsímos& prímos haberet aduerfaríos,& ad fenectutem vfque inftar athletze decertaret, coferuauiít feíncolumem. Plurímis vero publicis íudíctjs,híne reus híncaccufator, multos damnauít,& omníbus liberatus fuit: propugnaculo vítz& valentí ínftructus organo eloquentía, cui veríus quàm cafu velfortunee eíus, quódil lefa permanferít dignitate acceptum referas. nam infignem hanc Aríftoteli quog phí» lofopho tríbuit Antípater laudem: fcribens de eo íam defuncto,inter caeteras virtutes e tíam facultate predítum eum fuiffe flectendí quó velletanímos, P orró polítíca virtu :, z." Uu" tehaberehomínem nullam excellentíorem eft índubitatum: cuíus certe partem plerídy» ceconomícam cenfent non mínímam. Cíuítas ením, quz domícilíorum eft contradío & collectio, príuatís compofitorum cíuíum moribus ad rempub. ínualefcít. Quando etíam Lycurgus, qui extermínato ex Sparta auro, extermínato arg éto, ex corrupto igni nummos ferro ciuibus fanxit, non foluít eos economía: verüm pracifo luxu, putrída fanie& tumore díuítíarum, vtrerum copía neceffaríarum& vtilíum omnibus fupp editaret,fupra omnesalíos legíslatores prouídit: ínopem,nudum, pauperem ciuem ínrei^ pub. communione, prz díuíte& círcumfluente opibus formídans, Catoautem non deteríor vídetur domusrector quám cíuitatis fuiffe. etením& ampliíficauít facultates fuas,& praeceptor extítít alijs ceconomíae& agrículture, multa'que dehís& frugifera ín fcriptís fuis collegit: Aríftídes veró paupertate fua etíam fuggillauit, velut domus e peftem& calamitatem, íuftitíam: omnibusqy potíüs quamíllis, qui ea funt praediti fr^ A,»-] D- BE- A ctuofam, Atquí multa Hefiodus ad iuftítíam fimul& rem famílíarem curádam,quo nos excítaret,adduxít, ignauíamq vt íníuftítíz eft fontem infectatus,Perclare quoqueHo merus cecínit: Necerat mibi cuvalaboris, Tollendis natisnon[olicitudo peculi. At mibi dulcecitas pelago deducerenaues, Belli, grata mibiaculum leue,dura fagitta: 2» e quafi fintijdem, quí ín re familiari funt diffoluci,& qui tolerant vitam ex iníuría, Neque qp ením vt oleum medici autumant efle corporiforís faluberrimum, intus ínímicifsimum: íta íuftus alijs confulít, fuí& fuorum eft íncuriofus, V erüm hac parte dícas artes cíuiles claudícaffe Aríftídís. fiquidem, vt pleríque dictitant, non prouidít, vt vel dotem filia bus, vel fibi pfi relinqueret funerís ímpenfam. V nde exhibuit Roma Catonís familía, víque ín quartam flirpem,pratores€ cófules. nam eíus nepotes horum(p filij fummos honores geffere. Aríftídis,quí prínceps fuít Girecíze, grauís X extrema paupertas, pat» tím eorum ad praftigíatríces tabulas redegit, partím ad ftipem publíce accípíendama degítob ínopíam manus porrígere: nemíní vero facultatem reí vllius praeclare aut exi plius dignítate gerenda permifit. An veró hoc prímum implícatíonem habet? nam turpís paupertas eft, non quídem fuafponte, fed vbifocordíz, intemperantíz, luxus, incuríz eft índícíum: atín viro temperante, índuftrío, íufto, fortí, rempub. gerente, o mnibus confocíata vírtutibus, aními eft ínfigne magní& excelfi, neque enim res magnas fufcipias, fi cura te tangat mínutarum: neu multís egentibus opítuleris, fi multo» rumfíisipíe índígus. Eftveró compendíum ad rempub. tractandam magnum, non opulentía, fed rebus contentum efle fuís: quae vírtus, quód nullamrem fuperfluam príuatím requírat, haud abducít mentemá repub. Quippelíber eft prorfus ab omniegeftate Deus: exhumana vírtute, qua mínimé eget, ca demum abfolutifsima eft& díuínietin M. Cato Maior. 285 díuínifsima, vt ením corpus ad bonum habitum temperatum, nullum defiderat vel veftítum vel víctum exquifitum: ítahomo& domus fana copijs tolerat fe tenuibus. it Debet autem vfui rcfpondere díuítíarum comparatio. nam muita quícongerít, cüm piuitisrum cà lh vtatur paucís, non eft contentus: fed fiue nonrequírít, paratu eorum qua nonappee paratio, quor| tít, vanus: fiue appetít,& fruíitíionem comprímít pra fordíbus, mifereit.] píum cer, fum. té Catonem libenterrogem, fi díuitías ídeo quarímus, quó hís fruamur: quíd fe ía- Catonis in diui Cet, quód magnis comparatis copijs fit modícís contentus? Sín veró res eftluculen. fijs comparanni t2, vt eft, cibarío pane vefcí, acbibere vínum, quod bibunt opera& feruítía, nec con, dis reprebéfio. Mon cupífcere purpuram vel aedes tectorío ínductas: haudquaquam fuít vel Aríftídes, vel | 19 Epamínondas, vel M. Curíus, vel C. Fabricius rebus neceffarrs deftitutus, qui in parandísnon elaborauerunt ijs, quorum non probabant vfum. Neque enim Operz erat zn homíní, quí pro delícatífsímo cíbo rapas haberet, qui que eas ipfe coqueret, dum pínT feret panem vxor, toties de vno íactareaffe,& fcribere quo quaftu quam cíufsime eua» das díues, eft namq íngensbonum exiguo contentum effe: quía cupídítatem fimul& curam exímítrerum fuperfluarum. Itaque hoc Aríftídem in Calliz iudicio aiunt dixi fe: Iliíserubefcendam paupertatem,qui ínuíti pauperes fint: hís,qui vt ipfelibenter,ex ea gloríandum. Quíppe rídículum fitígnauíz putare vertendam Ariftídís ino píam, cuí licebat cítra vIlam turpítudinís notam, vnum fpolíantí barbarum vel vnum tab ernacu» lumoccupanti,euadere pecuníofo. Sed de hís am fatís, Porró Catonis ductus níhíl ve. Aríflidis an Ca20 magnísrebus magní mometí adíecere: ín Aríftidís expeditíonibus pul cherrímz,fplen. tonis res gefle dídílsimaecg& primae à Girzecís res geftae funt, Marathon, Salamís, Platzeze. Neque pro» fiismagis profectó conferendus cum X erxe Antíochus fit, neque díruti oppídorum Hifpanicorum rint. muri legíonibus tam ínnumerís qua terra qua marí proftratís: vbi factís Ariftides null cefsít,oloríam veró& laureas ficut etíam opes& pecuníam coacefsít ills, quí ea fitíebac impenlius, quód jsomnibus przftaret.— Equidem non reprehendo Catonem, quód perpetuo fe íactaret,& prímum numeraret omníum:( quamuis ín quadam oratione dí^ cat: Laudare femetipfum& vituperare íuxtà ineptum effe)at confummatíor míhí ad virtutem vídetur eo, quí creber eftín feipfo extollendo, ílle, quínealiorum quídem ín hocdeliderat operam. Eft enim ad cíuilem manfuetudínem líber ambítíone animus no jo medíocre moment: ambitio contrá afpera res, ínuídízeqy fomes maxíma, qua hícpror. Ambitio in vefus caruít,ille maiorem ín modum fuit ímplícatus. namque T'hemiftoclís maxímis ín re. pub.mala, pro. bus Aríftídes adíutor,atque imperij illius quodammodo fatelles erexít Athenas. Cato priad luus, Scipionem oppugnando eíus ín Carthagínenfes expedítionem,qua ínuíctum proftra. uít Anníbalem, pene euertít& labefactauít: deníque ftruendis femper aliquibus fufpi» cionibus€ calumnijs,hunc vrbe emouít,fratremq eíus feedifsíme damnauít peculatus. Poftremó quam perpetuó maxímís ornauiít pulcherrímísqg laudibus temperantíam Ca to, hanc conferuauít Aríftídes íllibatam reuera atque fynceram.Ipfum Catonem concí- Cato ob fecunlíatze praeter dignítatem€ zetatem nuptíz,non medíocrí nequeleuí macula af; perferunt q,, nuptias A9 íncontinentíz. nam tate íllum tam graui, filío adulto& nuruí fuze alteram índucere Xatur, ' 40 puellam, vxorem apparítorís& mercenaríam, operam publice prabentisfilíam, mínimefueríthoneftum: V erüm fiuelibídíne ftímulatus hoc e zít, fiue íra fcorti caufa vlturus filíam,& factum& pratextus cum probro eft REM Nam qua vfus eft ratio, ne, cauíllans apud filium, falfa erat. fi ením zeque egregíos gignere cupíebat, debebat teà príncipío deliberata generofam vxorem ducere: non quamdíu occulta fuit fua cum mulíere non íufta& vulgarí confuetudo,temperare: Vbiveró res detecta eft,(ocerum facere eum, qui facil^ lime affenfurus, non affinitate ornamento eierat futurus, ILLV, »àé Epiftola. ILLVSTRISSIMO AC GENEROSISSIMO PRINCIPI ET DOMINO, DOMINO VVILHELAO, Principi Orangie, Comiti à Naffovv, Carzenelenboegen, Viennz, domino in Breda,&c. Hermannus Cruferus S, P. D. EE 7 VAM tratlarem i lluftvi ifsime Princeps, hifloriam JAgidis t Clemens; ler I4. p cdenomor um, Caja, e nii Gracchorum ,perpendi mecum apitauld, ánimo, | num ità anceps c pericul o[a4dol emn veipub. admin. ifvande f fit;^yt pingunt f cam quidam qui maximas ve[pub. pev adolefcentulos labefa&latas, à fembus autu7| mant fuflentatas co veflitutas, adfe E bocex N«uij poeta t ludo: NS Proueniebant oratores noui iul tiadol efcentuli: : 9 Tyibuunt autem temeritatem floreni etati prudentiam^yero Ó fenectuti, atque«ce cumulant hic aceruum exemplorum, Phalaridem,Dionyfium wniorem tyrannum Syracufanum, Caum imperatorem C. Alieulam, c Neronem. cum alteraex parte agmen adducere non varius liceat eorum,(qu rebu[bub. fui yraues calamitates muexerunt fenum. tq, Vtex multis paucos delibem, num tyvo acci fitad vempub. euertendam C. Marius? /At qui Yir, quàm exercitatus, e» quibus rebus geftis? Numnouls tius C. Iulias Ce[av libertatem Romanam atque vempub. pfe? Quid, nonne Tiberis Cefar co Clau. dius etate prouecti, magná"yulnera veipub. fv& mfi xere* f atqui P. Scipto"Africanus 4nnos natus Yieinti quatuor afflié 7 vecreduit eo con[lituit ves Romanas, qui Italiam armis Punicis liberauit. Nec penus Romam wuentutis T. Quinti Flaminij, qui debellauitvegem Macedonum Philippum, comitate, fua ct humanitate adiunxit t populo Romano Graecorum animos. Adde Titum Ve efbafianum, c?"Alexandrum imperatovem: quamuis iuuenes fe estamen reipub. principes. Magnus Yero /Alexander quàm pra clavas ves quàm flupendas vefsit adolefcens? Itaque ft qui calamztoft fuerint jui, nonid etati expen[um ferendum: Verum a ditior^ flatuen: dum, qui bon indolis fint, atque ad"virtutem m[lituti, in his nonveferveatatem, mf forta[Je ad maiorem aliquam maturitatem. Siquidem yt immatura decerpts olea condiuntur, vt aliorum[int condimenta ciborum, e9matur& oleum veddunt, evateawtem Yrobique ej lubres: itaueuenes b fi admoti veipub.fint,eo etate progre[st, fruttum fuum ferunt.| Efl ver inflar cdltur agri an[litutio. SvnegleCtus iaceat ager, neque fit patta diligenter,[pinas edet egtribulos, yt fdliciffimi fit foli: qui fi etiam me«dius fit;fedulo 0 autem cultus, fruremf. feret letifs$mam. Haud aliter. ft optimá fat imdoles, fed nullum"vel prauum acceJerit tyrocimum, euadet haud dubie in peflem: fin coniuntla cum impen proba educatio fit, exiflet baud dubié ille, cuicunque ea contigerint, magnum lumen eg ome ERE fuorum. Non de efe cit quidemi ingenium Dion»fi um,non imnflitutio Neronem;"yerum bicomnia vitia maiorum[norum folus veprejentauit, qgortus fuit mfolenti ifsima matre: ille fub patre creuit tyranno, à quo nulli"virtutibus fut imbutus.— Hacmibiprefan fuccurritin oim e EE C ez Tiberium Gracchos. qui imdole praediti fuerunt omnes excellenti, verim C. c» Tiberius in[uper p claram fovtitiin[litutionem. Itaque efful lfevunt ilicó im ciuitatibus fr fueruntá, ciuibus charifsimi y ves maenas defignaue ve. Forum Yitas àmemodó ex Greco Plutarchoin fermonem Latinum veras ,tibi Ilufivifss ime Princeps exi jflmain duabus de caufis 1s dicandas. Primum ob familem quandam: in tc elucentem his"viris imaginem. Patrem enim naclus optimum atq, laudatifSimum, ex quo wngenitam babes velam indolem,atque ab eodem mox à teneris Yneuiculis ad vwtutem es informatus."nde vt primim admotus esverum eubernaculislluflve edidifh infi Tenis principis(becimen. Deinde,quia tanta propinquitas mtercee dit tibi cum illuflrifsimo Principe meo,c o stt tam arclaanimorum:non debui pratermittere, quin clarum nomentuum fcriptis celebravem, eo po[leritati mandarem meis.-Adbac quia Bruxelle me,cium anno fuperiove adirem te,eo fal utarem nomine Principis mei, excepiflibu mani(Simé:decuit aliquae"vt tibi evatias agerem, ez boc muneris ad te mitterem. quod yt penser dim accipias,"yaldete V0g0: Vale illuflrifsime Princeps. PROOE 19 219 40 aM m FREE ac 0 j-— [.] Ó 29 59 287 PROOEMIVM IN AGIM ET CLEOME NEM, TIBER, ET CAIVM GRACCHOS ON abfurde,neque malé compofitam quídamaduerfus am pionis fabula bítíofos exíftímant Ixíonís fabulam: quód fcilicet proluno- mptbologia, in ne nubem complexus fit, atque íta genítí Centauri. quíppe gloriofos, ja cum gloríahi tanquam virtutis fímulachro habentes coníue i tudínem, nihil Íyncere aguntvel conftanter: verüm alíás ail S lijs rapti ftudijs,& motus fequentes alíosres eeruntadulte. i| rínas& mínutas multas, ficut Sophoclís paftores de gregi^ bus fuís dicunt: | Serummus hisquiiure nobis[ubiacent, LCAMLAN AA ARIACIAT AN S j4cmos gevendus bis fit eg» tacentibus. Quod reuera íllis vfuuenít, pro multitudinis libídíne& appetítu qui rempub. gerunt, ancillantes& pediíflequi, vt domínatores ín concionibus& magíltratus appellentur, Vtením proretz, quamufís ea quae ante curfum funt, pro Ípectent melíüs quàm guber» natotes, refpícíunt tamen illos, atque ab íjs exequuntur ímperata:perínde quí rempub. tractant& gloríam fpectant, míníftri funt plebís, lícecappellatíone fruantur magiftra^ tuum, nam confummatus quídem& plené bonus níhil omnino requirat gloríam, nífi quatenus adítum perauthorítatem ad res gerendas tribuat. At iuueni etíamnum& glo ríz cupido, ex honeftís factís nonnihil concedendum fit gloríarí atque fefe vendítare:(iquidem naícentes ín ea zetate€ fuppullulantes virtutes, vt Theophraftus author eft,recie factorum fulcíuntlaudib us, adolefcuntip in relíquum anímo excítatze. Immodícum veró cüm vbíquelubrícum,tum ín cíuilibus ambitionibus eft pernícíofum. Aufertením inínfaníam& furorem manifeftum cos,quípoteftatem funt magnam adeptí: cüm non, honeítum quod eft,volunt effe gloríofum:fed quod eft gloríofum, idem bonum ducüt. Sícut igitur Antípatrum Phocíon poftulantem ab ferem parum honeftam, INon vales, Pbocionis dicti, inquít,Phocíonem amícum fimul& adulatorem habere.hoc vel fimile quíd ad multítu^ dínem dícendum(it: Non poteftís eundem habere& ducem& atTeclam. Quandoquí. demtum eueníatídem, quod draconi: cuíus refert fabula dí(sidentem à capíte caudam Dr4conis. c4» vicilsím poftulauilfe ducere, neque perpetuo illud fequí: accepto ducatu, cüm ipfam pitis ex. caude vexatam fuiffe, quód ftulte ínftitueret iter, tum caputlaceraffe, quod membra furda& fabula. ceca fequí cogeretur contranaturam. ldem cernimus multís, quírempub. vbíc; gefferunt populariter, accídiffe: Cüm enim multítudini temere fe íactantí addíxí(lent fe, neque reuocare poft, nequefiftere potuerunt cofufionem. Hazcnobísín mentem venereín collectam à plebelaudemreferre, confiderantibus quid valeat ex cafibus Tíberij€ Cafj Giracchorum: quos optíma pradítos índole, optíme eductos, optímo etíam Gracdosexcu: adrempub. gerendam íngreffos ínfiítuto, conuulfitnoníta enormís gloríz auídítas, vt fat Plutarchus, 4o metus ínfamíz ex non(improba natus occafione. Prouocatí ením magno fauore à cíuí$0 bus,erubuerunt velut ic alíeno ob(trícti,eos fruftrarí, Dum veró certant afsíd ue egregijs actionibus, delatos fibí honares víncere,& ob eas coluntur magis, itaque parí certamine€ fefe erga populum,€ erga fe inflammant populum: in eas delati res ímpru. dentes funt,vbí amnon eratíllud,dící quod folet: Retlum licet non[it,tuvpe est defiflere. Hzc ftatues ipfe ex narratione. Cum hís contendamus Laconícum popularíum homi, num par Agím& Cleomenem reges: etením quía populum hí ficut ílli ínftíteruntampliíficare,egregíaqs reípub.ínftituta& íufta reducere díu exoleta,zeque offenderunt po» tentes, quí afluetam ínzequalítatem cíuilem detrectabant relínquere. Ciermani quidem ínter fehí Lacones non fuerunt;at congeneres& ger. manas ín repub.actíones fufceperunt huíufcemo. dí capto exordio. AGIS Agidis genus. Leonide genus. Leonidas Luxum inducit Spartam. Agidis continentia. Lacedemoniorum corrubteLe initium. Agisaggreditur reflituere inflituta Lacedemoniorum. 288 P]utarchi Agis& Cleomenes. | ZHOSTQVAMinciuítatem Spartanam femel ítrepfit auri& argeti 3 tíadmitatio, comiítatatg eft díuítíarum poflefsionem auaritía& for, | i à! des, vfum earum& fruitionem luxus,mollítía,& profufio: boniseft 5) Spartaplurímis nudata,& díu indigne abíecta iacuit víque ín illam ues diem, qua Agís& Leonídasregnauerunt. Fuit Agís Eurytíonídes yia& Budamídze filíus,ab Ageíilao,qui expedítíionem ín Afiam fecitet à 34 plurímum polluit ex Grzcís, fextus. Agefilai Archídamus filius fuít|. 16. eius quiin Italíaapud Mandoníum fuítà Meffapijs interfectus, Archidamí maíor filius Agis, Eudamídas mínor, qui Agíde apud Megalopolímab Antipatro occíío nullís relictís iberisyregnumobtínuit. Huíus fuít Archídamus filius, Archídami alter Eudamí 1 das, Eudamidz Agiís, de quo hícagímus. Leonidas Cleonymi alteríus fuit familiae A,| fades,octauus à Paufanía, quí apud Platzas Mardoníumacíe vícít. Nam filíum Paufa. nias Plíftonactem habuit, Pliftonax Paufaníam: quo ex Lacedaemone folum exilij cau fa Tegeam vertente, maíor ftirpis filíusregnauít Agefipolis, Hocfinefobole extíncto, Cleombrotus mínor. Cleombrotus rurfus alium Agefipolím& Cleomenem edidit, ex quibus Agefipolis nec díuregnauit,necftirpem habuít, Cleomenes, qui obtínuit polt| Agelipolimregnum filíumnatu maíorem etíam fuperftes Acrotatum amifit: Cleony/ 20] v0! mum reliquit mínorem,quíregnum nó tenuít/fed nepos Cleomenis Areus Acrotatífu lius. Cefoad Corínthum Arco, regnumad Acrotatum eíus filíum defcendit. qui etiam| ín Marteapud Megalopolímab Aríftodemo tyranno fufus cecídít, vxorerelícta pra^ nante. V írilís fexus ftírpe edita, Cleonymifilius tutor Leonídas fuít.Illo ante puberta, ( tem defuncto regnumad huncrecídit, nonadmodum cíuibusacceptum.| Quamuisením omnibus íam ob reípub.corruptelam íuxtà deflectentibus, erat tamen veterum ín, títutorum in Leonída confpícua enormítas. nempe díu ín aulis fatrapícis volutatusfue| rat,I fecutus Seleucum:mox faftum índe ín Girecorum rempub.X legítímum regnum parum fcítétranftulít, Agísveróitalonge excefsítíndole€ magnítudineanimi, non huncmodó,fed& quíab Ágefilao magnoregnauerunt prope omnes: vtcüm nondum j|. oi vigelimum ztatísannum excefsíffet,& enutrítus eflet ín opibus& delícijs muliebribus matrís Ageliftratae€ Archidamíoz auíz, quz ín Lacedaemonijs erant pecuníofifsima, ftatím voluptatíbusbellum indixerít: acne índulgeret exímía forme venuftatí, detra-| cto quíadeíIe videbatur corpori fuco,cultuq; exuto&€ reiecto omní magnifico, ín pal| liolo fefe oftentaret:coenas, balnea, victum Laconícum quaereret: íactaretQy nihil defi| derareregnumfe, ní(ileges íd perfe& maiorum ínftítutionemrecíperet, Incunabula| quídem corruptíonís& morbirefpub.habuít Lacedazmoníorum,ab eo ferme tempore, quo euerfo Atheníenfium imperio referceruntfe auro& argento. V erüm cüm retine rentur tamé forteshaeredítatum, quarum Lycurgus feruaríin fuccefsionibus numerum| fanxit,& pater filío fortem fuam relínqueret: ídem ordo& e qualitas vtcunque perma|. 49! nens, cíuítatem exalijsalleuauítpeccatís. Vtveró ephotus fuítvirfactiofus quidem, fed prefractís X acerbís moribus Epítadeus nomíne: hic fimultate ei cum filío exorta, retram promulgauít,íus vt cuíg, effet hereditatem fuam& fortem, cuícuncp vellet, S iv ter víuos donandí,& relínquendi teftamento. Atgj híc quidem, quo fra fuz príuatz iv dulgeret,eam tulít legem: quamauarítía confultríce comprobantes& ícífcentes alij, optímum ordínem conuulfere, nam cítra delectum íam poflefsiones quarebant prauz lentes, propínquos pellentes fuccefsionibus, breui(g opulentía ad paucos confiuente, occupauít cíuítatem ínopía, quz expulfis bonís artíbus, occupationem illíberalemtr2 xítfecum ín fordídís cum ínuídía& odíolocupletíum,| Superauerunt ergo non plus feptíngenti Spartíatzeatque horum fuerunt fortaíIe centum,quí agrum& fortem tene rent: relíqua turba ínops X abíectarefidebat cum illis ín vrbe. haec& bellaforís íllataignauíter,fegniterg; propellebat,& femper opportunitatem alíquam captabat mutatío nisacrerumnouarum. Quapropteroperzprecíum, vt erat, exíftímans Agís exaequa re€ frequentare cíuítatem,anímos periclitatus eft cíuiü, A cíuuentus,mox prater fpem prabens eí aures,accínxítfead virtutem, veftís modo vítàlíbertatís caufa mutans. M» íotíbus vero natu, vt quí prouectíad corruptionem erant,accidiít plerífq,velut ad domi num ex fuga retractí,vt támerent& expauefcerent Lycurgum,itaque infectabanturdeplorantem pu we L—— B audi E er$0 — "-——-——— o m9 MÀ RA my P Lr Agis& Cleomenes. 289 plorantemreipub. ftatum Agim, ac veterem dignitatem Spartz defiderantem. AcLyfander Libyis filius,& Mandroclídas Bcphanis, ínfuper Agefilaus probauerunt, extí» mulaueruntq ftudíum eius. Erat Lyfandrí fumma apud cíues authorítas: Mandroclí^ I] dasad confilia adornáda Graecorum folertifsímus,prudentíamd hanc& aftutíam tem: peratam audacíahabebat: Agefilaum regís auunculum& eloquentem virum, de catelit romoóllem& auarum, vtapparebat quídem,filius Hippomedon excitauit, erexítq; mul Li tis bellís, vir clarus atqy ob íuuentutis ín ipfum ftudium przpollens. Czeterüm vera cau^ Tii fa,qua ad huíus negocij focíetatem impulít Agefilaum,zris aliení magnitudo fuit: quo. Aere alieno im» « conueríione reípub. fperabat fefubleuatumírí.^Vtprímüm igiturhuncadíunxitiibi pulfi bomines ! 10 Agísilico matrem inducere, adhibito Agefilao,aggredítur eius fororem. Haec clientíü, nouas re; meamícorum,X nomínum numero, magnas ín cíuitate opes habebat,multaqy tran(igebar liuntwr. ín repub. Qua reaudita obftupefcere prímüm, ac comprímereadolefcentem tanquam di impofsibilía€ damnofaaffectantem. V t veró docuit Agefilaus facile hec conficí€ ma gno cumfructu pofle: pfe autem obfecrauitrex genítricem,vt opes fuas fibíad eloríam & decus comparandum condonaret. nam pecunía quídemnon polfe fe cum alijs confertiregibus: quippe fatraparum famulos& feruos Ptolemaí& Seleuci procuratorum plus quàm cunctos Spartanosreges pofsídere. Quod fi temperantia& frugalitate 8C d magnítudíne anímí illorum przeualens luxuí, exzeequatíonem€ cómunícatíonem conftituiffet bonorumcíuibus, nomen feregís veré magní paraturum. lta flexae hae mulíe£0 res, fententía funtab adolefcentís erectz ambitione, tantoqp occupata quafi afflatu ad virtutem, vt vitro extímularent Agím, eíqy calcaradderent: adhaec amicos accitos ad^ hortarentur,alíasqg appellarent mulíeres.nempe fcíebant vxoríbus femper Lacedemo^ pacedemoniy níos dícto audientes etfe,plusq; denegocijs publícis cum illis, quàm fecum illas commu vxoribus pareícarede príuatís.| Erantautem íd temporis fere penes mulíeres opes Laconícz:íd bant.— quod ccepta difficiliora& laboriofiora reddídít. Siquidem íntercefferunt mulíieres,non modo quía delícías amíttebant,ob íaeptías,in quibus í1mmumbonum virtutis ígnoratione collocabant: verüm etíam quód honorem& potentíam, quam ex díuítijs obtí^ nebant, viderent detrahi(ibí. Iraad Leonídam confugiunt, adhortantinqg eum vt quí natu fit maíor,reprímat Agím:& quz ín manibus ille habeat,ímpedíat. Cupíebat quí50 demadetfe Leonídas locupletíbus, fed cupídum rerum nouarum populum formídans níhil propalam aduerfabatur: verüm clàm molíebatur coepta labefactare& conuellere appellando magiftratus, X Agim críminando tyrannídis mercede pauperibus díuitum fortunas obíjcere, agrítg communícatíonem,& tabulas nouas: quó multos authoraret fibi fatellítes,non Sparta cíues. Verum enímuero cüm eflecíffet Agís, vt ephorus Ly fander crearetur,extemplo retulít recram fuam ad fenatum, Huíus capita erant, vtobae«. Agidis leges. ratís zsalíenumremítteretur, atque ager diuíderetur: cuíus quod íntra Pellenes vallem, Taygetum, Maleam,& Selafia eft, ín quatuor millía quingentas fortes fecaretur: quod vltra eos límítes ín quíndecím millia:atgp hz finitimis, quí arma ferre poffent,diuíderen tur:quz íntra íllos termínos fint ípfis Spartíatís:hi vt fupplerentur ex finítímís peregrí^ 4o nís,quiliberalíter€ íngeaue ín(tituti forent, praeterea aetate atqj robore florerenr. vt autem tj ín quíndecím contribuerentur conuíuía: partím quadrageni, partim duceni ín fin gula:ítem victum more maícrum haberent. Hac promulgata retra,cum fenatus fenten ujs difsíderet,aduocauít Lyfander populí concilium:vbi& ípfe difleruit,&c Mandroci^ das Agefilausdy orauerunt populum,ne permítterent,vt per paucos,quí ipfum ob deli cías fuas deludant, cíuítatís Spartan conculcaretur maíeftas: fed ín fuperíorum oraculorumreuocarentur memoríam monentíum,auarítíam vt tanquam peltem Sparte decli narent: íllorum quoqj recentíum Pafiphaes. Templum&€ oraculum t Thalamts cele« t Thilamis bre erat. Phafiphaes quam Adantídum vnamloue prognatarum tradunt quídam fuif. 3037 kic fe, atq; edidíffe Amrmonem: nonnullí Príamí Caffandram ibí defunctam, quam quód b, uis&Ste jo omníbus oracula declararet,map4? zr&zi Qaivay và uaws&n Pafiphaen fuiffe díCtam. Phy» phano. larchus Amycla filiam Daphnen nomíne, cüm fugeret Apollínem, quí ftuprum para. Pafipbae, Abat eí offerre, ín arborem veram: à quo deo fuiffe honoratam, vaticínandíqg donatam tlantidum vine, dote. cuíus ctíam canebant fortes:edíceretur Spartíatís, vt omnía ínter eos aequarentur ealege quam fanxerat quondam Lycurgus. Nouifsímus omníum progreflus ín me» díum rex Agís,breui oratione reíp.aítíe,quam inftítueret, maxima fubíidia coferre:pr-&ois opes fuus mum patrímoníum fuum ín medio ponere aruís& paícuis lautum, ín quo ínfuper pecu i» cómune con» níz íignata fexcenta talenta fint. Idem facere parentes fuas, amícos, neces» qui fert, eet T Inapophthegmatis LaconiC15, Émerepem ponit. Leonide acci [atio. Lconide regnà abrogatur. Léonidas vex it in exilium. Agis decipitur ab Agefilao. None tabule Lacedenone [ancita. T. Plutarchi htísími. Hancíuuenis celfitudínem animi obftupuit populus, xum dígnum Sparta regem annísferé trecentis extítiffe. AtLeo, u xime reluctatus eft. reputans ením coacturos fequi fe íllos, nec parem gratíam apud cíues relaturum: fed, cüm omnes ex zquo facultates fuas conferrent, vni attríbuturosremaufpícato honorem,rogauít Ágím,ecquid virum iuftum Lycurgumet bonum fentíat fuifTe* annuente íllo: En vnquam ígitur, inquit, Lycurgus, velnouas ta, bulas concefsít, vel cíuítate donauit peregrínos? quí prorfus non putauit fanam cíuíta, tem,p eregrínos qua nó abígeret. Huic occurrít Agís: laud mírarí Leonídam fe,fi,qui peregre eductus liberos exnuptijs fatrapícis quzefiffet, ignoret Lycurgum debita& cre díta vnà cum nummís cíuítate extermínauilTe: ía ínflítutís& víta hofpítes potíus quam verfantes ín cíuitatibus peregrínos fuiffe auerfatum. Etením íllos, ínquít,abigebat, non corpora ínfectans:fed vítam eorum& mores veritus, ne confufi cíuíbus luxus,& molli,| tíze, XX compendij ímprímerent ijs amorem príuatí.. Quando Terpander, Thales,Phe.| recydesaduenz,quía eade ac Lycurgus afsídue canebant actractabant, honores habue| runtSpartz exímíos:' T'u t Ecprepe celebras, quí ephorus Phrynídís muficíafcía duas| exnouem fides íncidít:íllosq;, qui ín Tímotheo íd funt póft ímitati.noslaceras,quídeli|| cías,luxum,ínfolentíam Sparta fummouemus: quafi veró noníllí quog; oftentatíonem|| ín mufíca X luxuríam cauerínt,nead eam progrederetur corruptionem víte& morum,| vtínzqualítas& ímpariítas cíuíum dí(lonam fecum ciuítatem& dífcrepantem efficeret,| Hinc Agidiadhzfitplebs. Locupletes Leonídamrogauerüt,ne deftítueret pfos:tan| ,o tum effecerunt obfecrando€ ímpellendo fenatum, cuíus potífsíma vis erat ín prar dicio delíberatíonís,vtvno fuffragio,quí abrogaueruntretram,fuperarent. At Lyfander| adhuc ín magíftratu pofitus,ín(títít Leonidam arcefferelege quadam vetufta, quz He: raclídem liberos vetat ex mulíere alíenígena tollere:& ín eum,quií alio ex Sparta demi,| grauerit,poenam fancít capitalem. Fzec cüm obijcere alios docuíffet Leonidze,ipfe cum| collegís ígnum obferuauit.Id huíufcemodi eft: Nono quoq anno, captata ephori fere. na nocte íntermefirí luna,confident filentío ín coelum íntentí, quód fi aliqua ex parte| ftella ín alíam traíecerít, reges íudícant deos offendi(e: tjsqg regnum eo vfq; abrogant,! dumfuerit Delphísvel Olympía oraculum allatum, quod damnatos fübleuet reges|.,| Hocfignumoblatum(ibi Lyfanderíactás, íudícíum díctauít Leonídze,ac teftes edidit, T ex muliere euni Aftatíca,quam quídam Seleuci prefectus eí collocauerat,duos filiostw| lile;ingratum& ínuífum vxori domum ínuítum reuertíífe,& fucceffore orbum rapuit| feregnum. Símul dum eum accufat, impellit Cleombrotum ad regnum a(ferendáge nerum Leonídz& ftírpis regíze. trepidus igítur Leonídas fupplex ad Chalcioecumrefu gít. Fuítvnácumparenteín fordíbus filía, díuertitggà Cleombroto.—Cítato adiíudr cíum,cüm non ftítí(Ietregnum abrogantes contuleruntíd Cleombroto.ínterea exadio| temporeLyfíanderabijtmagiftratu."um quifuccefferunt ephori fupplíce excítauerunt| Leonidam:Lyfandrum autem€ Mandroclídam ín íudícium adduxerunt, quód contra| leges nouastabulas&legem agraríam promulgaffent. Igitur ín perículum illi addudi| perfuadentregibus,vt confpirantes ephororum confultarepudient.nam eíus magiíflra gp 4o tusínregum difTenfionearbítríum efle, cüm alter contendat probono publíco, vtín fcn tentíam tranfeantrectíüs fentientís:amborum confentíentium índiffolubilem effe pote fatem, íníque díffentire illos à regibus, quíbus dífsídentibus arbítrari eis& difceptare íus efTe,non ingerere(e concínentibus.Hís índucti ambo,profedti funt cum amícísín forum,fummouerunt& ephoros fellís, atq; alíos eís furrogauerunt, quorum fuit Age, lausvnus.. Iamcümarmaffentfrequentem íuuentutem,& foluíffent cuftodías, trepi daueruntaduer(arij eorum, quafiimminente multorum czde, Ceterüm níhil fanguínis factum eft. ímó veró profugíentem Tegeam Leonídam cüm pararet interficere Agclilaus,fummitteretgy ín víam percuffores: re comperta mifit Agís alos fídos, quí Leoni, damítípantes deduxerunt eum Tegeamfecure. Ita confilío his procedente,negp ínter st|. so cedente aut impediente vllo, vnus víromnía Agefilaus euertít& couulfit: quí pulchet rimamlegem atq; Sparta dígnifsíma fcedífsímo motbo labefactauít auarítía. cüm enim pofsideretlatífsimum& vberrímit agrum,zre autem alieno multo demerfus effet: quía no eratfoluendo,neg; dímíttere índucebat ín animum agrum,perfuafit Agidi,fivtrunque pariter tentaretur,magnum ín cíuitate exoríturüimotum: quód fi nouís tabulísantc delínitilocupletes forent;facile eos& placide accepturos lege agraríam.Idem Ly(andro,quíítem feductus ab Agefilaofuit, vifum, Itacongeftas in forum debítorü fyngre phas e Lan L—-——L ad 0I aL eu4m.-U 2 1-7 La 2E ue Agis& Cleomenes. 291 duh I. h phas,quas clatíaappellant,omnes coaceruatas cócremauerüt.fublata flamra pecuniofi nc W& foeneratores, qui ibí deambulabant, dígrefsífunt. AtAgefilaus,quafi ílludens illis, nad negauít claríusfe lumen velignem lucidíorem vídi(fe.Poftulante plebe,vtager quoque Luc: N confeftím díuíderetur,imperantibusiQy hocregibus, femper Ageíilaus obftacula aliqua veni ínterponendo& caufando,tempus protrahebat: quoad proficifcendum Agidi ad bell me fuít,cümaccíuiflentfocij Achaei Lacedaemone auxilía.expectabant ením per fines Mehim; garícos Aetolosín Peloponnefum íncurfaturos, Ad quod prohíbendum prator A"T chacorum Aratus delectum habuít,& ephorís vt mitterent auxilía, fcripfit. Miferunt íllí - confeftím Agímala critate& promptítudíne ercctum commílítonum. fuuenes ením eWE ro rant pleríg;,& egení:íamá foenore liberati€ folutí, atqj agtí expectantes, fi à bello re^ x. uertííTent,partítione,impigros prabebantíe Agidí,ciuítatíbusq; erantmíraculo: quód ^| citra noxam placídeqy,€ tantum nó fine flrepítu Peloponnefum tranfmítterent: vt ob^ - ftupefcerent,reputarent(g anímís Graecí, qua: modeftía exercitus Laconíci fuifTet Ae e" filao,vel Lyfandroillo,vel prifco duce Leonída,vbi tanta aduerfus adolefcente, omnib, -* fere ztatc ínferiorem,milítum effet reuerentía& metus.Et veró ipfe ílle íuuenís,qui fru» Mit galítate€ laborís tolerantía,€ quod níhilo fplendídíus amíctus vel veftítus príuato ef - fet,oftentaret fe,vífendus erat€ charus multítudíni. V erüm opulentís íngrata nouatío E cíus eratmetuentibus ne commoueret& ad exemplü pafísim concítaret populos. Con» — íunctusapud Corínthum Arato Agis,deliberantí etíam tum de pugna& fignis cumho "PME so ftibus conferendis,pra fetulít ínfignem alacritatem& audacíam,non vecordem vel fto -- lídam.declarauít ením víderi fibí praelío decernendü, negb íntra Peloponnefi portas ad. MAU míttendum bellum: facturum tamen fe quod vifum effet Arato. Quíppe grandíorem e4, qui um& prztorem effe Achzorum: quibus non ímperator,non dux,fed auxilío veniffet vt paras bellifocíus, Baton Sinopenfis detreciaffe Agímrefert praelium, cüm íd vellet Aratus. i V erümnon legit hicfcripta Arati, quí fe dehocconfilío excufat: quód fatius duceret, (p quíafruges propemodum omnes agrícola conuexerant, vt hoftes accederent, quàm Marte defummaíaceretaleam,| Poftquamígitur defucít Aratusaciem,& laudatos dí p mífit focíos: ín magna habitus admíratione Agis,retró figna domum mouit,rebus Spar . tzingentítumultu& mutatíone concitatís. Síquídem ephorus tunc A gefilaus exone^ 3o ratus eo,quo depreflus ante fuerat, onere nullo fcelere,quod adferret queftum,abhortuít:fed menfem tertíumdecímum, quod ambítus anní no requírebat in przfentía, prae^ tervfureceptumtemporum ordínem, cenfuí íntercalauít, exegítqy eíus menfis nomine cenfum índebítum. Quod veró extímefceret laefos,& omnes offendiffet, aluít fatellítes. quibus ftípatus defcendebatín curíam, Regum alteráü femel defpícere, Agím videri vo^ lebat propínquitatis potius quàm regní caufa fufpícere: ínfuper díuulgauit íterum fe ephorum fore. Quocírca maturantes perículum adíre ínímící efus, coítione facta reduxe^ runt palám Leonídam ex T'egeaad regnum recípíendum, quem plebs quoque viditlí benter:exarferat ením,quod effet non díuifo agro delufa.| Atg Agefilaumfilíus Hippomedon,quí ob ftrenuítatem omnibus erat charus, exoratís ciuibus clàm eduxit vrbe 49 acferuauit. Reges, Acísad Chalcíaecum confugit, Cleombrotus ínade Neptuni fede^ bat fupplex. nam ín eum apparebat grauíus íncenfum Leonídam effe, miflog facto A^ gíde ín hunc contendit armís feptus, accufauítty eum infenfe: quod gener ftruxiíTet(ibi ínfidías,regnodp fpolíatum patría expulííIet: Cleombrotus,quíd díceret,níhil habebat, fed fedebatperplexus,mutusqy. At Chelonís Leonídz filía,qua anté paternze calamiz tatís fuerat confors,atq; à Cleombroto,vbí accepítregnum, diígreffa,patrís miferíam fo^ uerat, fueratq; cum przefente fupplex,cum exulantein luctu,&(imultate perftíterat ad. uerfus Cleombrotum: tum vero conuerfía fortuna palàm focíam fe vírí ín fqualore prz buit,confedítqg manibus illum complexa, filiostghíncínde apud fe tenens. Mírantibus omnibus humanítaté& píetatem mulíerís,fordes, íqualoremQy fuum monftrans, Hunc $o míhípater,inquíthabítum& fpecíemnon Cleombroti ímpofuit míferatio:fed à tuís e .—;umnís& exilio ínueteratus míhí& familíarís manfit luctus. V trüm ígitur te Spartae fu, peratís aduerfarijs regnante confenefcendum míhi ín hífce eft calamitatibus, an veftís fumenda fplendída& regía vírum afpícientí, cui nupfi vírgo, te trucídaríz quí nifi liberorum& coníugístelachrymís exoret€ placet, grauíora quàm tu petís píacula praebei bit confilíorum fuorum prauorum: me ením íntuebitur fibí charífsímam ante oculos fu 0s vítam profundentem. Quaením fronte cateras mulíeres íntuebor, cuíus neq vir precantís,neque pater capit miferícordíam: fed& vxor& filía ad íd fum mcum meís 2* X A Apidis expedi» tio, Agis bonorem defert Arato, LÀ Leotiidas Spar tam redit ab exi lio, Leonide filie Chelonidis im patrem ez virum pictas, Leonide filie oratio. i*. CCI Li 1 Ys j [a7 || Vaililil Lr2 ü pri ei UITCITL S ti C 1OrOS, VL ere d et ] Àq n jux vt non rec v 1n" Te [^j T. "mm 10 20 30 4o 5—————— Agis& Cleomenes. 293 filium ruens& facíem eíus ofculata: INímía tua ,tuate, ínquit, fili modeftía, lenítas;X humanítas nobífcum perdidit. Ibí Amphares, quí ex íanua fpeculabatur, quíd agere-, tur,& voces excipíebat, írrupít, frendens que Agefiflrate díxit: Ergo fi filij facta pro» bafti, eadem quoque ratíonc ín te confuletur. Ageliftrataautem adlaqueum exurgens: Tantüfnfint hzc, ínquít, ex vfu reip. Spartanz,| Eo facínore ínter cíues enuncíato, tríbus que elatis cadaueríbus non fuit metus tantus, quín pra fe ferrent cíues grauiter i^ fiísangi, Leonidamq;& Ampharem deteftarí, nihil atrocíus vel fceleftíus, ex quo Peloponnefum íncoluíffent Dorij ,admítfum Spartzexíítimantes. quíppe regem Lace. Lécedemoniodemoníorum ne hoftes quidem temere, cüm occurreret eís ínacíe,attíngebant:fed de, pus regem boflectebant, vereates venerantes(p eíus maíeftatem. Itaque multís ín contlíctíbus, quos fles non temere conferuerunt cum Gracís Lacedaemoniíj, vnus ante Philippi zeuum lancea íctus cécídít occidebant, in Leuctrís Cleombrotus. Meffenijs autem Theopompum quoque ab Ariftomeneafz ferentibus cafum ínficíantur Lacedzemonij, tantummodó aíunt vulneratum. Czterüm hacalíquatenus controuerfafunt.^ Lacedaemone veró prímus ab ephorís rex eft necatus Agís: quí egregíum factum& Sparta dignum fufceperat,& erat tate, qua hominibus etíam, quí deliquerínt, ígnofcítur: culpatus ab amícísrectíus quám ab aduerfartjs,quod Leonídam feruaffet€ alijs fidiffet placidifsímus& manfuetiísimus iuuenis. gd q| Eo extíncto, parum nauus Leonidas fuit, vt fratrem eíus Archídamum comprehen- Cleomenis bic deret: verum confuluít illeactutüm fugz.| V xoremautem Agídís Agíatidem nomi Fave^ ne, qua nuper pepererat filium, quód collocarí eam nolletalteri,( erat ením opulen- un ti haeres patrímonrj Agíatís Grylippi patrís, zetatísq;& formze flore ínter foemínas Grze- di Mie cas longe pracellente€ probatís moribus) domo extractam,vi filio Cleomení defpon. díthaud fatís ad nuptías maturo. Qyapropter multa mouit ílla,vtí ferunt, orans ne com pellereturínuíta. Vtveró connubío íuncta Cleomeni fuit: Leonídam odetat, erga i píumadolefcentem bona vxor& amans fuítvíti: quí mox d nuptíjs dilexit eam, atque aliquatenus amore ín Agím vxorís, qua reminifceretur eíus, motus fuít: ac fubínde ea derepercunctabatur,€ attenté exponentem audíebat Agiídís confilium& inftítutum, Eratquídem gloríz: Cleomenescupidus magnanímusty, ad temperantíamtg& cleomenis mofrugalítatem non fecusac Agís, egregíe natura comparatus, fed modeftía illius míré rcc ftudia. verecundaatq; lenítate carebat. Ineratautem íngenio eíus aculeus quídam animorum, & cumardoreímpetus femperad íd, quod vídebatur ei honeftum. Videbatur eí hone. flifsimum volentibus mperare, honeftum etíam expugnarereluctantes,& ad d quod rectum eflét,adigere. Non placebantporró eí mores cíuítatís, ín qua ocío& voluptatíbus dífHuerent cíues, rex reipub. curamabíjceret,finemo obtunderet eum feríarí ín lu. xu& delicijs geftientem: neglígereturrefpub.& fingulí príuatím emolumentum ad fe raperent: exercitationis vero, frugalitatis iuuentutis, tolerantíz, equabilítatís etíam lubrícum erat Agídeea de cau(a perempto facere mentionem. Perhibentin(up ernon expertem diícíplinz fapíentíz adolefcentem etíamnum Cleomenem fuíffe,cüm Spherus Doryfthenítes Lacedzemonem appuliílet, atque cum pube& adolefcentía vfuhabito ftudíofé eam doceret,| Fuitinter prímaríos auditores, Spharus Zenonís Ciíthízí, spberu Boryac Cleomenem vídetur, fortítudínem íngeníj eius amplexus, ínflammaffe ad gloríam. flbenitespbiloNamL.eonídam prifcum ferunt rogatum,quí eí Tyrtzus poéta fuiffe videretur, refpon fophus. dile: bonus ad demulcendos íuuentutís anímos. fíquídem quafi afflatí carminibuse^—: íus ruebant ín praelía, Stoícaveró difciplína nonnihil eftapud magna& acría íngenía Stoica difaiplilubríca& anceps. quz fi cum grauí& manfueto temperata anímo fit, afluroít ímpri-"qualis. mís€ reddit fructum fuum peculíarem.| Poftquám defuncto Leonída regnum accepít Cleomenes, cíues ea tempeftate penítüs anímaduertít dííolutos, poftponetíbus ob priuatum luxum€ compendium remp. díuítibus, plebeautem propter reí familia» rís anguftías ad bellumpígra& ad dífcíplinam puerítiz focordí reddíta: nomíne vero i pfe tantüm regís fruebatur, rerum erat penes ephoros omníum arbitrium: adíecit protínusad res nouandas& mouendas anímum. Quí amícum cum haberet X enarem,quí amator eíus fuerat,( Lacedaemoní dícunt*&emvaoa)huíus anímum coepit periclitari* Quafi afflari percunctando, quírex Agís fuiffet,& qua ratíone,& quíbufcum ín ea effet delatus con. dics filía. Xenares prímüm memínít non ínuítus íllarum rerum,ut quzque gefta erant,enar rans atqj exponens. Vt veró Cleomenem fenfit íntétum ardentíds,& míríficé duci A^ gídís innouatione, eademq; crebríüs audíre auentem: caftígauít eum acríter Xenares quafi ínfanientem,ac poftremo prafcídit cum eo colloquía€ vfum, nemíní caufam ta» D; 294. Plutarchi men detexitalienatíonis,fed illum ipfum ait eam noffe. Ita reluctato Xenate exiftimans Cleomenes cíufdem anímí cateros effe, ipfe reí aggrediendae firuxít fecum confilium, Cleomenes cott-. Quuía vero ín bello magis quám ocío moturum fe arbítrabatur ftatum reipub. commí(it i mittit Lacede-. ciuitatem cum Achaís: quiípfis querelarum anfas dederant. Aratus namque, cuíus il motiioscuf À- erat authorítas apud Achacos fumma, moliebatur à prímo,vt ín vnum corpus Pelopon eh nefios redígeret: eo que multa eíus domibellity actiones fpectabant: quod vna ea rz | cione liberos cenferet bellís externís fore. Cüm veró relíquís ei focíatís fcre omnibus, ' fupereffent Lacedemoníj, Elíj,& quí Arcadum Lacedemonijs adhzrebant: fimul vt decefsít Leonídas, ínfeftauít Arcadas vaftauít que praecipue eos, quí Achaís erantfi nítímí, Lacedzemoníos tentás ac Cleomenem vt íuuenem& tyronem defpiciens. Hínc Cleomenem prímüm ephorí míttuntad Athenzum(templum eft Mineruz) prope Belbínam occupandum. Adítus eaarx Laconíz eft, eratque Lacedaemoniis ea tem, peftate cum Megalopoliítanís controuería, Hanc cüm occupaffet& muníuiflet Cleo. menes, Aratus fine vlla expoftulatíone ínfefto exercitu T'egeatas& Orchomeníos eft nocte adortus, At prodítorum ígnauía Aratusre ínfecta retró cefsít, nemínem ídarbí. tratus fenfiffe. At Cleomenes díísímulanter per líteras ab eoficut amíco requifiuít, quo " mouiffet nocte, Qui vtrefcripfit, nuncíato Belbínam ipfum fepíre parare, profectum fead id impcdíendum: Cleomenes íterum per nuncios íta rem habere fignificauit cre dere fe: verüm hocfaces ,ínquít,& fcalz, nifi quíd tua íntereft, fcribe mihi quó te fe quebantur? Ridenteadfcomma Aratorogante(y,quí iuuenís eflet, Democrates La] cedaemoníus exul: Síquíd ín animo habes, inquít, contra Lacedaemoníos, propera. dum tibi eft príus quám huíc pullo crefcantaculeí. Inde Cleomení cum paucís equiti |. bus& peditibus trecentis in Arcadía ftatíua habentí edíxerunt eí metuentes bellí ephoCleomenisin 4- x. vtfereciperet. V tfecundum deceífum eíus cepit Aratus Caphyas, míferuntde grum. Argolicó à Cleomenem cum copiis. qui vt Mithydrion cepit& fínes Argolícos eft popult eapeltios tus:ínfeftí Achzí x x. millibus pedítum& mille equítíbus figna praetore Aríftomacho extulere. Occurrentead Palantíon Cleomene& dímicare geftíente trepídansaw " id dacíam eíus Aratus, diffuafit pretor(rem ín dífcrímen adducere, abícefsít'que. vnde probrís profciffusab Achzís eft: à Lacedeemoníjs veré, qui quínque millium nume rum non explebant, derífus& defpectus. Itaque ínflatusanimo Cleomenes gloríant|; que apud cíues, commouit veterís cuíufpíam regís, quí dixerat, nunquam de hoftibus| Cleomenis de^ quaerere Lacedaemonios, quot effent, fed vbí effent. Poftquám vero Elíjs, quíbusar/ Arato villerit. sa inferebant Achzí, opem tulít,& ad Lyceum ín recipientes íam fe Achzeos ínue ctus, totum perculít& pepulít exercítum, multos occidit cepitqy, vt fama manaret per Gracíam Aratü cecidiffe: optimé vfus Aratus temporeraptím ex illa fuga Mantíneam petijt, atque ex improuifo potitus oppído impofuit przfidíum. Lacedaemoniis vero si femelanímo fractís& Cleomenibellum agitanti refragantibus, ínftítít A eídís fratrem Archídamum à Meffenereuocare: ad quem regnum exaltera famílía fpectabat, pote ftatem obtufiorem exíftimans ephororumfore: fi zquilibre ílliregnum& íntegrum e fet. Verüm vbífenferuntíd, quí Agimante ínterfecerant, formídantes ne reuerfo aba 4o exilio Archídamo luerent poenas: acceperunt illum quídem ín cíuítate clám ingreífum, Agidis fratcr|& reditum eiusadíuuerunt: fedílicó ínteremerunt eum, fiue ínuíto Cleomene, vtopí Archidamusit^ nio eft Phylarchi: fiueexpugnato& condonanteillís Archidamum.nam crímen maxi 9! qo terficitur, ma ex parte ín illosrecídít, quód vím adhíbuiffe crederentur Cleomení, INouare nihi lo míns ex contínentí rempubl, certus índuxít pecunia ephoros, quà bellum permit terent(ibi. Concilíauit& alios multos matre interprete Crateficlea,que nummos eífup|... pedítabatlarge, eíusqy feruíebat gloríz. quippe etíam dícítur filij gratía nupfiffe,cümid: f Pelei Be non affectaret, príncipíauthorítate& opíbus ciuitatis. Eductis copíjs occupat 1 Lew pe'" éraagri Megalopolitanioppídum, Cüm propere Achaz eo fuccurríffent pratore& à rato, lub oppídí maenibus figna conferens alíqua parte exercítus ínclinauit. Quíave 91 8, rólocum quendam cauum non permífit Achaeos Aratus tranfmittere, fed receptuice( t Lyfiades, ha- cínit: t Lyfiadas autem Megalopolítanus frendens concítauít equítes, quí círca eum C Mire dd erant, dum'que inharet tergís hoftium, inlocum víneis, fofsis,& maceríjs impeditum; diss,^^. praecipitatus, díuulfoín hís equítatu,«gré expediebatfe: Cleomenes re anímaduera c ímmilitín eum Tarentínos& Cretenfes, à quibus Lydíadas fortíter pugnans intere t L»fiadas inter- ctus'eft, Inde erectí Lacedamonij clamore fublato íimprefsionem dederunt ín& I ficitur. chaos, quorum vníuerfum proflígauerunt exercítum, Cafo íngenti numero, rdi,; . quos Ure— opuEUEEMUEDE DNE TU PpeeS dw; io zQ0 39 4M Agis& Cleomenes. 295 quos Cleomenes datis índucijs reddídit. Lydíadís corpusad fe prxcepitadferri: quod purpura exornatum, íníecta corona, ad portas Megalopolítanorum remifit. Hic fuit Lydíadas,quí pofita tyranníde& libertate popularibus reddita, cíuítatem fuam affocía uítAchzís. Hinc Cleomenes fublatus fibitg perfuadens,fi exarbítrío fuo agere poffet bellum cum A chzis gerens,procliuí fe potíturum víctoría:vítríco Megiftono demon. ftrarmiffos faciendos ephoros, poffe(sionesty effe ínter cíues communícandas, Spartamtj ad zqualítatem redígendam,atqy íta erígendam atq; ad ímperíum prouehendam Girzcíz. quo affentiente,duos aut tres amícos alíos adíunxít. Per eofdem forte díes vní ex ephorís ín fano Pafiphaes dormíentí mírum fomníum fuítoblatum. Videbatur ei, quoloco confidere ephorís folenne eft ad ius dícendum, vna fella pofita,et quatuor fub, latze:cüm obftupefceret, vox ex fano reddita, qua íd diceret Spartze conducibilius effe, Hancviífionem narrante Cleomení ephoro,prímüm perculus fuít, pertentati fe ex alí^ qua fufpícioneratus. V t fides facta eí eft nó fingere narrantem,confirmatus eft,ductístg fecum cíuibus,quos maxímé fufpícabatur coeptafua oppugnaturos, Herzam& t AL fxam contríbuta Achzís oppída cepit,comeatusqy ímportauít Orchomenijs,& fub mu rís Mantíneze caftra locauít. breuilongís ítíneribus furfum atq; deorfum fatígatos Lace damoníos relíquít maíore ex parte,cüm id peterét,ín Arcadía. Mercenaríum autem mí litem fecum trahens,Spartam contendít,atg; ín ítínere íllís, quos maxíme fídos fibí cre^ debat,aperuít confilium fuum. Lento agmine progredíebatur, vt ccenantes occuparet ephoros. Vtprope vrbem venit, Euryclidam praemifit ad conuíuíum ephororum, quafi certa mádataab ípío haberetad eos debello,Hunc fubfecutífunt Thertícíon,Phoebísqg, & duo,quí cum Cleomene fuerant educatí,quos Samothracas vocabant, cum modíca milíum manu. Hicolloquente adhuc cum ephorís Euryclída, díftrictís irrumpentes gladijs concíderunteos.Prímus Agylzus faucíus,vt cóncídít fimulauitcg fe exanimem, colligens fenfimfe& euoluens ex tríclínío írrepfit clám ín zedículam,quae Tímorís fan erat, alíascy perpetuó claufum tum forte patebat. Eó poftquám fe íntró coníecít ,íanuam occlufit, Relíquí quatuor occííi funt,& quí fübueniebant hís, plus decem, Nam fiquí quíefcerent, hos non ínterfecerunt, nequeretínuerunt excedentes vrbe. Pepercez runtetíam Agylzo poftero die ex cella prodeuntí. Suntapud Lacedzemoníosnon Tí. morís modo, verüm Mortis etíam, R ífusip, atqy aliorum eiufcemodí affectuum templa. ""Tímoremautem venerantur, non quód,ficut quos deteftantur lares, arbitrentur noxíü: 4o 5o fed quód contínerí rempubl.ímprímís arbítrenturtímore. Quapropter proclamat íubebantephori ín concíone,cüm magíítratum íníret,vt author eft Aríftoteles, mentum vtraderent,&legíbus aduerterent anímum, ne fxuirentín ipfos. Quod admentumat, tínet,proponunt meo íudicío,vt etíam ín mínímís affuefcat iuuentus parere.. Acfortí, tudínem míhí videntur prífcínon íntrepídum anímum,fed probrí trepídationem atque infamíz metum exíftímaffe.fíquídem tímidifsimilegum,funt aduerfus hoftes anímofif fimí:€ patí quiduis míníme timent, quí maxime trepidant male audie, Quapropter dí» xít quídam recte: EtHomerus: Et Simetus est fimul esl yerecundia. Tu mibi chare focer veuerendus,tu metuendus. Duéfores ine"voce timentes. Nam erubefcere potífsimüm illos folet vulgus,quos metuit. Quare iuxta ephororum trí clíníti pofuerüt Lacedemone ede T'ímorís,g fere ínformálíberi domínatus euexífTent curía.lgitur Cleomenes vbí diluxit,profcrípíit octogínta ciues,quos foli vertere ímperauít,& ephororü fellas fuftulit dempta vna, qua fedes íus dícturus erat. Hínc aduocata concione excufauítacta, Docuít enim regibus fenes ab Lycurgo adíunctos fuiffe, díug ca ratíone procuratam remp.niaeíftratu non quaefito alío. Poft quía bellum cum Meffe nijs gerebatur díutínum diftrictos expeditionibus reges delegiffead íudicía reddenda certos amícos,eosq, reliquí(Te cíuibus vícaríos,quí díctí ephorí fuerunt: longo zuo hos prímüm regum admíniftros fuifTe, deíndefenfim fummam fibí vfurpaffe poteftate, atc íta clàm peculíarem fuum magiftratum reddidiffe.Indícío effe morem,qui ín hanc díem obferuetur,vt accerfentíbus regem ephorís femelatqy íterum contradícat, tertíó vocantibus furgat& pergatad eos. Quí hunc magiftratum princeps ílluftrauerít& amplíauerít, Afteropum multís poft zetatibus ephorum fuiffe. Quos(i modice agerent, ínquít, praftaretferre; verum poteftate accerfíta vt vetus peflundent imperíum, atquereges A. Cleoimenis de Acheis victoria. Somnium epbo ri, ephoris futieflum, t Aleam fortaf. fé ex Plin. li. 4. cap.6. Cleotttenes interficit ephoY0$, Lacedemone T£ moris ez aliori affectuum edes [int Viad.lib.s. Cleomenis ora» tio de epbororum origine, Cleomenes flatum reip.Lacedemone mutat, Cleontenis expe ditio in fines Megalopolita105. Cleomenes Rex idemq; dodor € temperantue exemplum. Cleontenis. ctie moderate, 296 Plutarchi partím exígant,partím indícta caufa occidat, alijs afpícere iter Sparta pulcherrima díuínífsímum ftatum auentíbus mínítentur:íd vero non eft ferendum. Quocirca fifiei potuíffet, fíne cede vtexcuterentur affcitítize cíuítatís peftes: delícíze,& luxus,& zs3, lienum,& fcenora, antíquíorag hís mala, paupertas& diíuitize, regum omníum exifli, maturus me fim felicifsimum, fi vt medícus patríam valuíílem cítra dolorem fanare, Nunceíus, quod facere fum adactus, habeo Lycurgum exemplum. quí cüm nequerex eílet, neque ín magiíftratu pofitus:fed regnum agere príuatus aggrederetur, írrupitar, matus ín forum, Vnde exanimís rex Charilaus confugítad aram. V erüm placídus ille & patrízamans mox confortem fe Lycurgo praebuit confilíorum, ac reípubl. mutatio. nem comprobauit, Porro teftatus facto eft Lycurgus conuertere fine ví& metutem, publ.arduum effe: quibus fe demoníirauít moderatifsíme vfum, ijs qui aduerfabantur Lacedzmonís falutifummotis.Caterís omnibus agrum totum oftendit fe ín medío po nere,atque arealíeno obzratos exoluere: de peregrínís iudicium fe facturum& habi, turum eorum delectum,quo fortífsímí ín cíuítatem aflcrípti tueantur vrbem armís:quà delinamus,ínquít, Laconíam contemplarí Aetolorum€ Illyríorum effe defenforum inopíapredam, Hiíncípfe patrimoníum fuum prímus ín medio pofuit, índe Megiflo, nus vítrícus eius, czterorumamícorum quifq;,tumreliquí cíues cunctí. Díuifus ager e(t. Sortes etíam cuíque eorum,quos exegerat in exílíum, attribuit: reuocaturunxp o, mnes ferebus pacatís oftendit. Suppleta ex optímís finitímís cíuitate, effecít peditum quatuor míllía. quos vbí docuít prolancea fariffàm ambabus manibus tractare,& cly, it peum ferreamento non appenfum:ad íuuentutem formandam conuertitanímum& ad dífcíiplíinam Laconicam:qua ferme omni ínre conftítuenda prefens Sphazrus fuítadiu, tor. Cíto ordínem exetcítationes&€ conuiuía conueníentem receperunt:redactíg funt in generofam íllam€ Laconícam vítam paucínecefsitate, pleríg; fponte. Nenoment men quenquam offenderet domínatus,regem fibi cooptauít fratrem Euclídam: ac tunc folàm habuerunt Spartíatze vna ex domo duos reges.— Porró Achzeos& Aratumad. uertens tanquam rebus fuís ex ínnouatíone ancipitibus arbítrarí non exíturum fe Lace dzmone,neque tanto ín motufufpenfamrelícturum cíuítatem: magnificum& operz precíum putauít effe, vt exercítus fuí promptítudínem& alacrítatem oftengderethoftibus. Igiturpopulabundus fines Megalopolítanos íngreffus,tum íngentem pradá con o geísíttum magnam vaftitatem edídit agrí, Deníque captís artificibus, quíludícramartem faciebant,& veniebant ex Meffene,excitauitín hoftíco theatrum: exhíbítísQqy qua, draginta mínarum fumptu ín vnum díem ludís feditillicad eos fpectandos:non quo du ceretur eo fpectaculo,fed vc hoftibus quafi infultaret:& quám longe íllís effetfuperíor, cumulate illorá demó(traret defpícientía. quando alíoquín ínter Cirzcorü& regü exer cítus vnus íllenon mímos trahebat fecum, non pra'flígíatores, non faltatríces vel pfaltrías:fed omní lafcíuía, vernilítate, ínfolentía vacabat, quód fere exerceret fe íuuentus, maiores natu docerent eam:ludosqy, cüm ocíum effet, ín folítís facetijs& feftiuís Laconícísqy ínterfe dictis ponerent. Quid autem ídludi genus adferret emolumenti ,ín víta n Lycurgiretulimus, Omníum ipferex erat doctor. Frugalem,fimplícem,nulla relícen: 4o tiorem aut fplendidiorem cxrerorum cultum fuum tanquám temperantíze exemplum proponebat.Quod ad negocía Girecíz ei prebuítnonnihilmomentí. fiquídem cumaliosreges Graeci adírent: non íta opes& luxum eorum ftupebant, vt execrabantur fi» perbíam& faftum tumídé& afperé cum appellantibus ipfos agentíum.Cleomené cüm adirent,quí rex& veré erat& dícebatur:neque purpuras círca eum,neq; Iznas, ned;le culorum confpiícerent vellectícarum ínftrumentum: neque per nuncíorum íaníto rum gregem,vel perlíbellos grauatim& cum difficultate refpondentem: verüm íllum ípfumpallío amictum plebeío ad falutatíones occurrentem,colloquentemQp& vacanté exporrecto vultu humano(y adeuntíbus:hís artíbus capíebantur& ducebátur, folumq ab Hercule illum preedícabant ortum. Coena eíus quotídíana ín tríclínío erat perquam 5? reftricta€ Laconíca. Quódfilegatos vel hofpites exciperet ,lectí duo alij adtjcíeban, tur, X menfam inftruebant míniftri pauló fplendídíorem, non condímentis vel bella, ríjs,fed fercula vt pleníora effent& gratíus vínum. Etením caftígauit aliquádo amícum quedam, cüm íntellexíffet hofpítibus inuítatís nigrum íus eum& offam pro Laconico: ri more conuíuiorüappofuiffe. Negauit ením ín hís vel apud hofpítes nímíü Laconíce agendü.Sublata menfa altera inferebatur menfa tríbus pedib, ín qua crater neus pone batur víní plenus,& phíale argétez bínas hemínas capíentes,poculag; argentea ic um | | | fe odes SU v e 30 Lu pu ei eD 111 1111,7& Díatt I1 5 1 I A LT AcD coment Mel ra i2 It, ÍS Ca dE:( eter JVCRlVA 1i ve CO J y v 2 V bi 4ti in patria n act IU j "* 2 C -—-— Ul -—-—— et* i c ul VET (- o" f« 4 1"| "d ) v t ) Al SL UM Ecl í ilc5 Hit 298 Plutarchi etíam ví coacta,propofuit:vt acceptís trecentís obfidibus folus íllead ipfos veniret, aut extraoppídum ín gymnafio, quod Cyllarabion dicítur, exercítu admoto ageret cumí.| pfis. Quibus nuncíatís Cleomenes íníuría díxit fe affici, debuiffe enim ínítio ftatim id| íllos predícerefibímonnunc,cum veníffet ad ipforum fores, diffidere& abigere fe.Itagy| Cleomenit e» fcripta dehís ad A chaos epiftola, quac plena erat de Arato querelarum, multísiy ínuí»| Arati difidit, cem ab Arato probrísín conuentu laceratus reduxít propere exercítum, caduceato»| rem quead bellum Achzis índícendum mífitnon Argos, fed Aegíon, vtait Aratus: quó imparatos opprímeret. Erant amín motu Achai, GC cíuítates ad defectionemfpe,| étabantplebelegem agraríam& nouas tabulas fperante, princi píbus vero pafsím A^ ratum grauatís, nonnullís& infenfis, quod traheret ín Peloponnefum Macedonas, w|. i Quibus Cleomenes excitatus íntulít Achaiz arma. Prímüm fubíto aduentu cepit Pel. lenen, expulítig cum Achzis prafidium. Hinc Pheneo& Penteleo potítus eft. Quia vero prodítíonem verítí Achaei Corinthi& Sícyone parari, equítes& mercenaríos| Cleomenes c4. milites illucin przefidíum míferant,& ipfi Argos profecti agitabant Nemea: Cleome,| piárgos^ nes,idquoderat, fperansfi vrbemín tempeftíua conuíuía& fpectaculum effufam(i| bito eflet adortus, ímpenfius fe perculfurum eam, nocte admouít murís exercítum,| Occupata regíone ad Afpidem fupratheatrum, qui locus dífficilís eft& pene ínaccef| fus, ítaexanimeuit populum: vt nemo arma caperet, fed prafidíum acciperent, atque ex cíuibus darent viginti obfides, ínirentdy cum Lacedaemonijsfocietatem fub illius du| ctu, Peperitíd eínon exiguum nomen& authorítatem, Neque enim prifcí Lacedas 2:1!— 20 moníorumreges, cum multa mouíffent, adiungere firmíter valuerunt Argos,neg dux acerrímus Pyrrhus potuitvi facta irruptione vrbem ín poteftatem redigere: fed occu| buitibi, atque exercitus eius fuít magna ex parte deletus, Vnde ftupuerunt folertíam| & confilia Cleomenís:& quíante deríferant eum, cum Solonis fe& Lycurgi ínfiftere veftigtjsín nouis rabulís permíttendís& bonorum exeequatione ferret: tunc plane cre dideruntSpartíatarum mutatíonís eum effe authorem. Víque adeó ením fuerant ante degeneres,& ad femetipfos enerues tuendos: vt quínquagínta millíamancípíorumiín,| curfantes ín Laconíam abduxerínt A etolí.Quo tempore fenem Spartíatem díxifTe me| morant, profuíffe ipfis hoftes, quod exoneraffent Laconiam. At tempore interpofi| Lycurgi legum. to exiguo guftantes tantüm veteres leges,& ín veftígium reducti difciplina Lycur:s—;o vis, tanquam praffenti illi& vná tractant rempub. egregium virtutis documentum& obe-| dientíam erga magiftratus praebuerunt recuperando Lacedzemoní ímperío Girzecía,| recipiendadg Peloponnefo. Argis captis permíferuntfe eodem curfu Cleonze& Phlíus Cleomení. Interea habebat forté quzftíionem Aratus Corínthí de fentíentibus cumLa cedamonijs. quihocobíecto nuncio íctus atque cíuítatem ín Cleomenem procliuem fentiens properantíbus etíam domum Achziís, ad:rocauít cíues ín curíam, atque ínte rim fübduxitfead portam.Ibi equo,quíadmotus eí fuít, confcenfo profugit Sícyonem,| Corínthíjs certatimad Cleomenem Argos contendentibus equos omnes refert Arv| tus díruptos: verüm expoftulaffe cum Corínthíjs Cleomenem, quod ípfum non corri| puiffent, fed permififfent elabí: attamen Megiftonum adfeab pfo miffum Cleomenes! jo petítum íngentí pecuníz fumma oftenfa: vt Acrocorínthum,in quo prafidium Achao rum erat, tradereturfibi: Dediíffe fe refponfum,non efferesin fua poteftate, fed potiüs| Cleomenes 4d- inrerumfe. Haec Aratus fcríptís mandauít. At Cleomenes Argís profectus acceptis iumgitfibico. ínfidem Troeezenijs,Epidaurrjs,Hermionenfibusq venít Corínthum, Arcem,cum ex rintbum. cedererenuerent Achzí, círcumuallauít. Arati vero amícos& procuratores acceriuit, pracepít eís, vt domum& rem familiarem íllius feruarent& procurarent. T'rítymal t lum Meffenium iterum mífitad eum poftulatum, vtab Achaís fimul& Lacedzemonijs í Acrocorínthus cuftodíretur, obtulít que feorfum Arato duplexannuum, quám quan: tumacciperetà Ptolemzo. Poftquam repudíauit Aratus condítíonem,filíum'que cum í obfidíbus alijs mifit ad Antígonum,& Achziís author fuít, vt decernerent tradendum t Antígono Acrocorínthum: íta fines Sícyonios Cleomenes infefto exercitu vaftauit, f Cleomenes op».&& pecuniam Aratí accepit, quam Corínthij eí decreto donauerunt. Antígonoav à i j 1 ( | rm [-] ES o pugnawrab— tem magnís copíjs Geraníam tranfcendente non putauítfacíendum fibí, vtIithmum, Anigoo.^ fed montes, Onía dícunt, vallo muro'que munita tueretur, atque obfidione attereret potíüs Macedonas, quàm figna cum legíonibus exercítatis conferret. Hoc fe quens confilium redegítad fummam perplexítatem Antígonum. Neque ením fatis commeatus pra parauerat,neque ví perrumpere ínfidente Cleomene pronum erat pt tranie zo 350 4o $0 Agis& Cleomenes. 299 tranfitum. Agereffus per Lechzum nocteírre pere repulfus eft,vbi aliquot milites defi erauít, Vndeplaneé erectus animo Cleomenes& fublati víctoría milites cíus verterunt Íc ad coenam. Antígonus veró animo fractus eft ín non expedíta necefsítate detrufus confilía, Deliberauit enímín promontoríum fe Herzum recípere,inde Sícyonemnaut eíjs tranfportare exercítum: quod€ longum temporís fpacium,& apparatum require batnon vulgarem. Hícfub vefperum aduenerunt Árgís per mare nonnullí Arati amící,quiacceríiuerunt eum,nuncíantes deficere à Cleomene Argíuos. Rebellíonis fuít A^ riltoteles architectus, qui non egré ímpulít multítudinem frendétem, quód tabulas no. uas,quas expectauerat,non prattítíffet Cleomenes. Igitur Aratus fumptís ab Antígono mílle quingentís militibus Epídaurum tranímifit. Non praftolatus eft autemillum Aríftoteles,fed oppugnauít cum cíuíbus arcís prefidíum,& fuccurrit ei ex Sícyonecum Achazis T'ímoxenus.Hiís círca fecundamnoctís vigilíam nuncíatís accetfit Cleomenes Megiftonum,fremensq; iubet eí, vt fuppetías propere Argos ferat. Híc ením erat, quí praecipue fpoponderat pro Argiuís, obftiteratáne fufpecti eíjcerentur. Dímíffo cum duobusmiíllibus militum Megittono,ipfe ín Antígonum intendít, Corínthíosq; confirmauít,níhil grauíus accídí(Ie Argís fed tumultum docens à paucís homíníbus concita tum. Vtírrupít Megiftonusín vrbem Argos,ibitg pugnansínterfectus eft,& zgréreftí títprefidíum,atcp crebros nuncíos ad Cleomenem milit: veritus, ne potíti Argís hoftes ínterclufo tranfitu popularentur ímpune Laconíam,SpartamQy vacuam obfiderent, te. duxit exercítü a Corintho. Confeftím ea vrbe fpolíatus eft ingrefTo Antígono,qui przefidium ibi collocauít. Adortus Argos coacto ex ítínere exercitu fuo inftitit per murum ínuadere vrbem.Excilisautem fub Afpidefornicibus afcendítconíunxit que prafidío, quod refiftebatadhuc Achzís:acloca quedam vibís fcalis cepit) hoftesq; expulít víjs te^ la Cretenfibus ímperans ingerere. Vt veró Antígonum ex montíum cacumínibus conÍpexítín campum cumlegionibus defcendentem, equítesqs cateruatím írrumpentes in vrbem, defperauíttenereíe vrbem pofle ,omníbusig ad fe contractís íncolumís defcendít atq; prater murum recepitfe. Ita quí breuifsímo fpacio maxímas perpetrauítres,& parum abfuit, quía vníuerfa vno ambítu potítus fit Peloponnefo, puncto temporísrut (us ab omníbus excídit. quippealij,qui ín prafidijs efus erant, defciuerunt ftatim ab eo, lij paulo poftoppída Antígono tradíderunt, Eafortuna forís i&o& copíasretró re^ ducenti vefperííam prope lT'egeam fuperuenerunt certí Lacedaemone, quí non míno, remprafente calamitatem eí nuncíarent, expíraffe vxorem eíus:cuíus amore necínmedío rerum curfu fecundilsímarum poterat temperare fibi, quínrecurreretafsidue S pat» tam:quod Agíatídem amaret& faceret eam plurímí. Itaque non ímmerító obtorpuít& dolorefuít confectus,vt íuuenís formofifsíma& caftífsíma orbatus vxore. Haud fuccubuit tame moarrorí, neq; egrítudíní magnitudinem anímí fubmifit:fed vocem, habítum, & vultum ín eodem conferuans tenore X impería ducibus dedit,& Tegeatarum falute cutze habuít. Summo mane eft Lacedemonem ingreffus, eluxít(y cum matre& liberis domi,mox ad curas publícas conuertít anímum. Quíaveró rex Aegypti Ptolemzus auxílíum Cleomeni oftendens, liberos eíus& matrem obfides poftulabat, díu índícare íd verítus eft matrí,ac fubíndead eam íngreflus€ fermonem exorfurus obmutuit: vt íLla quoq fufpícaretur, ex amícís eíus exquíreret:ecqua res[it,de qua cupiens agere fecum dubítaret?Poftremo aufo Cleomene r€ effari,cachínnauít: Ethoccine erat,ínquit, quod fzpe dícere aggrelTum deftítuít anímus c INon impofítos nos nauígío prius mítís,vbícung; hoc corpus Spartz cenfes maxíme vfu fore, quam fenío hicrefes extínguà tur? Igitur omnibus paratís pedeftriítínere Tnarum profectífunt,atque exercítus eos ín atmís profecutus eft. Nauem Crateficlea confcenfura feduxít Cleomenem remotís arbítrís ínfanum Neptuní.Ibí complexa deofculataq; moerentem& commotum: Age, inquit, rex Lacedzmoniorum caue,vbiforas egrefsi erímus,quífquam nos lachrymantes confpícíat,aut quíd Sparta índígnum admíttentes. Hoc ením ín arbítrío noflro eftv. num:cafuum vero,prout permíferit Deus, erít exítus. Sícfata,vultu compofito perrexít adnauem puerum tenens íufsíttg eubernatorí,vt propere folueret. Vtín Aegyptum ap pulít,& Ptolemzüi accepít mandata Antígonílegatosq; admittere:intellexít ítem Cleo menem ínuítatum ad pacem faciendam ab Achzis vererí ipfius caufa bellum non affen te Ptolemao componere,fcrípfit eízageret, quod ex dígnítate Sparta atq; erepub. effet,neg vníus gratíaanus& paruí pueri fempertrepídaret Ptolemzü. Atq; hzceam fe perhibetur afperísin rebus praftítílfe, Porro occupataab Antigono Tegea, Orchoineno tie Argiui deficit d Cleomene, Cleomenes amit tit Corintbum, Cleoriees amit tit Argos, Cleomenis uxoy tioritur, Cleomenes más rem cum liberis Ptolemeo obfidem mittit. Cleomenis matris magnanimi 4t. T Cleomenes capit Megalopolim. Cleomenis dictà Cleomenes euer tit Megalopolim. Cleottetis ftrategema. qprperatoris prudentis"non effe fe periculis conumittere, 300 Plutarchi meno& Mantínea direptis redactus ín fínes Laconicos Cleomenes Ilotas, qui quing minas Attícas praftaffent,manumifit, Ea ratione talenta quíngenta coegiít: ac duobus millibus ínfuper ex íllís more Macedoníco aduerfus Antigoni Leucafpidas armatis anímo agitat grandem& omnibus ínexpectatam.Erat Megalopolís ea tempeftateper fc nihilo Lacedaemone mínorneg ínfirmíor. Iam erant bí Achzorum quog;& Anti, goniíauxilíaad latus fedentís:quí ab Achaeis imploratus putabatur ímprímís Megalo, polítanís ínftantíbus, Hanc dírípere Cleomenes certus,( INeqj ením quícquam magis celerítas ímprouifa illius fa&tí refert) quíngy dierum cibaría fecum ferre íuffas copías ver fus Selafiam duxít ficut fínes Argolícos incurfurus.Inde defcendít ín agrum Megalopo líranum,coenatusqg apud Rhztíon confeftiím perrexít per Helícona ad íllam vrbem.A. qua cüm nonlonge abeffet, praemífit Pantea cum duabus Lacedaemoniorum cohorti, busadoccupandum murum ínter duas turres, quam partem effe Megalopolítanis íntd ligebat defertífsíimam.cum caterís copijs lento agmine fecutus eft. Vt Panteusnonil, lum modó locum,fed& magnam illíus murí partem offendit neglectam, cuíus partím ftatím dífsípauit, partím diruit:& vigiles, ín quosincídit, omnes ínterfecít: maturauít Cleomenes irrumpere:ac príüs,quam fentírent Megalopolitaní,fuit cum exercítu íntra muros, Vbitandem animaduerterunt cíues cladem, alíj protínus ín fugam effufi, quod pra maníbus effentrerum fuarum rapuetunt:alij corrípuerunt arma, globod facto hoftibus refiflentes Xt manum conferentes illos quíidemnequíuerunt íummouere, fed fw gientibus cíuibus fecurítatem praebuerunt abeundi. V ndenon plus mille ibi relícti fue: re, Caterí omnes prauerterunt vnà cum coníugibus& liberis Meflenen perfugere.Ma gna etíam pats íllorum, qui arma ceperant&€ przlíum conferuerant, euaferunt íncolu mes.Pauci omníno ín poteftatem hoftíum venerunt, ín quibus Lyfandridas& Thearidas ílluftres viri& príncipes Megalopolitanorum.Quare captoshos extemplo attraxe runt milítesad Cleomenem. Ly(íandrídas,vt procul Cleomenem afpexit, alta voce: Li cet tibí nunc,ínquít,rex Lacedaemoniorum opus edere quàm perpetratum maíus€ re ge digníus,quod efticiat te clarifsimum, Sufpícatus,quíd poftularet, Cleomenes: Quid adfers ínquít, LyfandridarINum vrbem mihi fuades vt vobis reftítuamzId ipfum díco& confulo,ínquít eí Lyfandrídas,ne vrbem tantam euertas: verüm vt reddíta Megalopoli tanís patríatantí conferuator populi amícís eam focíjsqy repleas fidís& firmís. Cleome-y nes,cum paulílper fubtícuitfet: Difficile íd,ínfit,credítu eft, At vincat apud nos potíüs, quod gloríofum fit,quáàm vtilítas.Ita fatusmifiteos Meflenen adíuncto fuo nominec duceatore, vrbem Megalopolítanis offerens reddere,fi relictís Achzís focíetatem&» micítíam fecum íupxiflent. Bam Cleomene benígnítatem& humanitate offerente non permifit Megalopolitanos Phílopoemenes defcifcereab A chaeís:Cleomenem autévociferans non quzrere,vt vrbem reddat, fed acquíratínfuper cíues, l'hearídam& Lyfin drídam Meffene exegit. Híc eít lle Philopoemenes,quí príncípatum poft ín Achaíste nuít,maxímamt quzfiuít apud Cirzcos gloríam,vt peculíariter deillo fcripfimus. His renuncíatís Cleomenes,quíivrbem intactam conferuauerat& íllzefam, vt ne mínimam quídemrem quifquam clam furripuerít, tunc femel efferatus& íra frendens fortunas d. i uíum ín predam concefísit,íigna& tabulas pictas Spartam mífit, vrbís plurímas& m» xímas partes folo zquauit ac proruítínde domumíe Antigoni& Achzorum metute cepit, Czeterüm níhil íllí mouerunt. Acgtj enim confilium habebant. Vtveró Aratus confcenío fuggeftu facíem chlamyde integens díu fleuít: mírante autem concíone, atq vt diceret conclamante: Megalopolis, ínquít, à Cleomene euerfa eft: conuentus eucfli gío díísipatus eft Achaís celeritate X moleattonítís calamitatís.At Antigonus fuccutrere molítus,cüm copíz eíus fegnius ex hybernís mouerent,imperauít mox íjs,vt rema nerent ibí ,$pfe Argos frequentíbus comitatus milítibus íngreffus eft. Vnde fecundus Cleomenís conatus habítus quídem eft temere€ furiofe fufceptus:verüm magno cor filio, vt Polybíus eft author,gefta res fuit. Cüm enímrefcíuiffet ín hyberna dífperfos per vibes,vtaít, Vlacedonas, Antígonumautem mercenarijs mílítíbus ftípatum paucis Àt gís cum amícís hyemem traducere: incurfionem fecítín agrum Argolícum,reputás vd Ítímulatum rubore fuperatumírí ab fe Antigonum,autínfamem apud Argíuos forepu gnam detrectantem. quod€ euenít, Nam defolato per eum agro cüm omnia ferre tur agerenturcg,grauíter ferentes Argíui obuerfabantur veftíbulo regís,& malediciis inceffebant eum clamantes vt dímícaret,aut ímperío cederet prarftantíoríbus, Antigo nus vero,vt prudentem imperatorem decebat,temere perículum adíre& mííTam facere fecuti 10 dne MR, uc 5c v ed qe| LL Li c iu UMS RM tnm t IM 20 30 OSPERESEOPEEMETPUETEEEESE *-—-(9,. 9(0 o M 9 $0 |L—ma- D um, amem 20 € . & uM 1' a b[. " 3 | | $0 Agis& Cleomenes. 3oI fecuritatem turpe,non maléapud exteros audire ducens, nó eft progreffus ad praelium, fed perftítít ín cófilijs fuís. At Cleomenes poftquám figna admouít murís,omnibus ím» puné foedatís& conculcatís retró recepit fc. Paulo poft nuncio iterum allato petere An tígonum T'egeam,Laconíam vt índe incuríaret: properé rapto agmíne Ántígonuma^ lia vía pretergteffus lucís príncipío ad portas Argíuorum populari campos confpectus eft. Non totondit, vt alíj,falcibus& eladijs: fed pertícís inrhomphaez figuram effectís cecidít frumentum.íta velut per ludum ín ducendo agmíne fegetem omnem nullolabo reobtriuítcorrupítqy. Poftquàm tamen ventum ad$yllarabin eft,& fubdere faces ag. grefsifunt gymnafio, obftitit: oftendensílla fe Megalopolí íraté potíüs quám honeíte defignaffe. Cüm veró Antígonus prímüm Argos extempló retró tetendiffet, deinde montes& traníitus ftatíonibus omnes ínfedi(Tet:níhil fimulans laborare& floccipende re caduceatores mifit claues fani lunonís petítum, vtfacrís Dez factís facefTeret. V bi il^ Iumad eum modum derí(it atque per dífsímulantíam delufit: re díuína Iunoni fub tem plo claufo factareduxit exercítum Phlíunta.. Inde prafidio Ologuntí deiecto prater Orchomenontecepít fe.Fincnon cíuibus modó fpiritus& animos fecit, verüm hofti bus quoque ínfignis bello dux dígnusdp, quíres magnas tractaret, eft habitus. quíppe fimul Macedonumvires& cunctos Peloponnefios, regium aerarium fuftínere vníus fubfidio vrbís: acnon tantüm íntactam coferuare Laconiíam, fed vltro illorum fines deformare, tátasQp capere vrbes, haud vulgarís virtutis efTe vcl maenanímitatís videbatur. Verüm quípecuníam príncepsrerum neruos appellauit,rei bellícze potífsímüm refpecuhocvidetur díxílle. AcDemades iubentibus aliquando deducí& com plerínaues Athenienfibus,cüm inopía pecunízlaborarent:t Panís confectío,inquit, prior eft pro^ reta, Memoratur etíam Archídamus ille prífcus fub belli Peloponnefiaciexordíum po ftulantibus focjs,vt tributum certum índíceret, bellum refpondiffe certum modumno fu; 3? 5 Fr habet pabulí. Vt ením exercitati athletz diuturnitate deprímunt& expugnatíllos, quí agilesfunt& artífíces:íta Antigonus ingentibus víribus ad bellum íntursens conficiebat€ degrauabatfufficiétem angufte& difficulter(tipendium mercenarijs,& cíuibus commeatum Cleomenem, Nam eratalíoquípro Cleomene tempusreuocantíbus Anti 2eonum negocijs domeflícis. Barbari ením eo abfente incur(abant& vaftabant Mace» doníam. Tuncveró etíam fuperioribus regionibus ingens Illyríorum exercitus eruperat:á quíbus vaftatíacciuerunt Macedones Antígonü, Quód(i aliquantifper ante prae líum hzelítere allate ad eum effent, extemplo abícefTerat,ac díu Achaís falutem díxerat. Sed qua res maxímas puncto decernít fortuna, tantum edídít temporís momentumat. que vim:vt càm depugnatum ad Selafiíam effet, Cleomenes veró exercitu& vrbe exu. tus:fuperueneríntftatím, quíretraherent Antigonum. quod quídem ímprímís fortuna effecit Cleomenís miferabiliorem.nam bíduti modó fi protraxiffet,& vítabundus prae lium prolataffecniíhil effet eí pugna opus,fed quibus voluiflfet legibus, pacem Macedo ne dígrefTo effet cum A chaís pactus. INunc,ficutretulímus,dum ob reí pecuníaríz anguítías omnía ín armís ponit, coactus eft X X. millibus, vtPolybíus tradit, figna cum X x x.míllibus conferre, Quicümmiríficum fe przbuiffer ín díferímine ducem,& — ciuibus vfusímpíaris effet, SC vero haud ígnauíter certaffent mercenaríj: armaturze mo» do& pondere grauís phalangís ímpulfus eft. Prodítionem quoq ait Phylarchusad. hibítam,quz Cleomení potilsímüm íntulit cladem. fiquidem cám Illyríos& Acarna, nas clàm Ántígonus círcuíre& cíircumfunderealterü cornu, quod frater Cleomenís du cebat Euclídas,przecepillet:mox caeteras copías ad praelium ínftrueret: contemplans ex fpecula Cleomenes vt nufquám confpexit Illyríorum& Acarnanum[igna, metuít ne qua íllís Antígonus ad talem machínam vteretur: accítum Damotelem, quí infidijs curandís praefectus erat,anímaduertere imperauit€ fpeculari, quíd à tergo Gínambitu aciei ageretur. Cüàm Damoteles( quíppe fama eft eum pecunía anteab Antígonore» demptumfuiffe) diíxifet,vt nihil laboraret de illís, recte ea habere: fed intentus effet ín eos,quos ín fronte obíectos haberet,atg; hos proflígaret: habíta eífide, mouítín Antígonum, atq; ímprefsíone Spartíatarum, quos circa fe habebat, impulít Macedonum bhalangem, referentíbusqy pede ferme ad quínque ftadía victor inftítít víeos premens. ain Euclída ab altero cornu círcumuento, refiftens& confpícatus perículum eíus: Aciumde te charífsíme frater, ínquít,actum eft vír ftrenue, Spartíatarumtp filijs praeclarü Cleomenis mo» deratio, in bofles. Pecutia rei bellice neruus. T Locus hic in exemplari Grz co eft mendo. Videtur prouerbio innuere, pecuniam priüs& commeatiüi có parandá, quàm naues conícendant. Fortutte vis, Cleomenis cum Antigono pre» lium. exemplum, mulieribus celebrís. Itaínterfecto Buclída, atque hoftibus índe, quiil^ cieomenes ap lum fuderant, ínferentíbus fc in fuum cornu perculfos mílítes cernens& fugam refpe. Antigono fafut. 202 P lutarchi ctantes,feruauit feipfum, Multos cecídiffe mercenaríos milites ferunt,& demptis du centís cunctos Lacedaemonios, qui fex millía fuerant. Poftquam ad vrbem venit, mo nuit occurrentes cíues, vt reciperent Antigonum. Ego, inquit, fiue víta mea fiue mors profutura reipub.eft,eam ad ídaccommodabo. Mulieres autem vídens concurretes ad i eos,qui fugam fuam fuerant comítatí,armad eís dementes& potum offerentes:ípfe do mum fuamingreffus eft. Cüm puella,qua Megalopolí íngenuam abduxerat,& poft vxorís obítüá habebat,eum more fuo exciperet, velletiy regreflum abello curare:neqbi bere fiti afflíctusneq; federe defatígatus fuftinuít:fed vt erat armatus, columnze vni ma^ nuoblíquaadmotaaccapíte ín cubítum ínclínato cüm paulifper corpus quietí dedíffet, atq; omnía confilíaanimo volutaffet: Gythium cum amícís contendit.ibi conícenderit i, Anligot po» adid ipfum praeparata nauigía,foluerunt(y índe, Vrbem Antigonus,fimulatiy figna ad tiurSpár.— ymouít,accepítin poteftatem.In Lacedaemoníos veró confuluít clementer, neq 5partz dignitatem habuitludibrío,neque eí infultauít:verüm legibus& republ. íllís reddíta& facro díjs facto recefsit tertío díe, cüm graue bellum accepíflet Macedoníz illatum,& Antigoni Deme vaftari a barbarísfinesfuos. lam morbus quoq? tentabat eum ín grauem tabem& de trijfijmors.— ftillationem erumpens víolentam, Non fuccubuít tamen huíc malo:cacterüm hactenus teítitítad tuenda domeftíca:vtín maxíma víctoría atque íngenti barbarorum ftrage ex^ píraret glotíofe. Vt verífimile eft& perhibet Phylarchus,vociferationibus ín prati pul monem dirupít. In ludísnarrabant clamantem prz latítía poft ví&toríam: O fauftum diem:vím fanguínis effudiffe, atqueacrifebre correptum expíraffe.. Hactenus de AnClomenesfügit tigono. At Cleomenesex Cythara velís factis alíam tenuit infulam A egialiam. Inde ex Pdopottefo Cvrenastranfimiffurum vnus ex amícís Therycíon nomíne,vír quí ín factís femper ani mapa mo fuerat ingenti,verbísq celfus ac gloríofus,remotis arbítrís,affatus eft: Pulcherrímá lu C BEC ínquít, mortem rex in acie amifimus. quamuís omnes audíuerant nos íactantes non fofatio de cotem- i i qq Na:| nendamoricad. IV TCgem Spartíatarum Antígonus nifi mortuum tranfcenderet. INuncfecundano Clcomencit, bís gloría& virtute offertur. Quo temerenauígamus:' Quid propínquam refugímus, & quzrímuslongínquam? Nam fi foedum non eft Philippi& Alexandri fuccefloríbus T pofteros Herculis feruíre: longam nauígatíonem lucrifacíamus atque ín fidemnostr damus Antígoní.quem oportet tanto excellere Ptolemzo,qíüanto Aegyptijs Macedo nas. Quódfi parére hís,à quibus victíarmís fumus, índígnum putamus: quíd eum, qui; non vícit, conftítuímus nobís domínum: vt pro vno duobus vídeamur deteríores, qui fugímus Antigonum,€ Ptolemzo alTentamur? Án proficifci te ín Aegyptum díce mus matrís gratía? Enimueró egregíum eí& praeclarum fis fpectaculum oftendent Ptolemzí vxoríbus captíuum ex rege& exulem filíum. Non quamdíu gladiorum no ftrorum adhuc arbítrium& Laconíam habemus ín confpectu, hícnofmetipfi hacfor ceo ocauidon dil * aur mt dul di, d n S83—0s tm 888 t 3s c NN -— tuna expedíemus: atque ad íllos, quí apud Selafiam pro Sparta occubuere, nos pur| gabímus: potíus quàm ín Aegypto delideamus ínterrogantes, quem Antigonus L» í Cleomenis de^ cedzemonefatrapamreliquerít?/Sícfato Therycioni reípondít Cleomenes: Quodiín mortcoraio. vebus mortalium eft facilimum fcelefte& omnibus promptífsímum captando vitam finire, exiftimas efTe tefortem: càm fugam confcifcas príore foedíorem. INam hoftibus st ceíTerunt íam& nobís praeftantíores vel fortuna títubantes vel opprefsí numero. Qui f veró laboribus& aerumnis, vel przconijs€ probrís homínum fatifcít: ís à fua ipfius fu-) peratur prauítate. Debet ením confulta mors non fuga effe actionum, fed actío.fr; quídem deforme eft fibifolí víuere& morí: quó tununc nos vocas, quí prafenti for tuna properas expedire te,nec quícquam egregie aut vtilíter efficís aliud. Ego vero&. te& me exíítímo non debere fpem deferere patríz feruiendi. vbi nos illa defert, s facilimé emori, vbí voluerimus ,lícebít. INihílad hzcrefpondiít Therycíon: verümvt e prímüm opportunítatem habuítà Cleomene digrediendi, deflexit per líttus, ibity e j Cleomencscon^ metípfe confodit.| Cleomenespoftquámfoluitex Aegíalía, Afrícam appulit, dedw& figitin Aezy-. tusqpà míniftrís regijsperuenít Alexandríam. Inítío aduentus fuí Ptolemaeum ficfe 9! i ptum 4d Ptole^. cis humanum& benígnum ergafe expertus eft. Vtveró confilij dato documentovit 4 Mean, prudens habítus eft, X quotídíanz eíus confuetudínis Laconica fimpliícítas vrbanitv í teíngenua fuit condíta: neque nobilítatem vfquam faedans, neque fortuna ínflexus, p blandientíbus& adulantíbus fuít Pcolemzo gratíor: magna cepít eum verecundía É poenítentíagy, quód talem vírum neglexiíTet,& euertí permififTet ab Antígono, viv f de paríter tantam gloríam& opes comparaffet, Itaque bonoríbus& beneuolentá a complectens Cleomenem, fpem fecít cum nauibus& pecunia remiffurum eum fcía Gre M—A 10 Agis& Cleomenes. 303 Graecíam, atque ín regnumrepofiturum. Attríbuit etíam ei annua viginti quatuor ta» lenta: quibus ille fe& amícos frugalíter ac modíce tolerabat,& reliqua ín beneficentíam X munificentíam ímpendebat erga illos, quí Grecía extorres ín Acgyptumfe con» tulerant. At feníor Ptolemzus príus quàm pracftítífTet eí, qua ad reftítutionem pertíne» bant, decefsít. Moxregno ín multam lafcíuía,vínolétíam,& foemínarum arbítríum de^ lapfo, poftmííum eft X Cleomenís negocíum. quíppe víque eà rex ipfe effoemínatus luítrís X vino erat:vt vbi fobríus magis& fedulus erat folíto,Iudos celebraret facrífica. ret,cum tympano círcücurfitaret: dum ínterím praecipua regní negocía amíca eíus Aga thoclía eíusiy mater€ leno Oenanthes procurarent. Attamen apparet prímó alíquem víum Cleomenís fuiffe. Nam fratrem Ptolemzus Magan, quí per matrem apud mili» tes pollebat, formídans, Cleomenem affcíuit atque arcanis adhibuit confilijs delíberansfratrem de medio tollere. Czeterüm Cleomenes lícet affentientíbus omníbus de» terruít eum plures ferens, fi fierí poffet, gignendosregifratres effead regni fecurítatem X perpetuitatem. Cümvero Sofibíus, cuius maxima ínter amícos regís eratauthorítas ,fidem díceret mercenaríorum milítum, quám díu víueret Magas ,non fore ípíisfirmam: refpondit Cleomenes, quod ad íd attínetet, vt fecuxi eflent: Plus ením triamíllía ex mercenaríjs Peloponnefios effe fui ftudiofos:qui,(i annuiffet modo, prom» ptéaduolaturí effent cum armís. Haec oratío non modicam ín praefentía Cleomení& fidem ín regem beneuolentíz& opinionem authorítatis peperít. Poft imbecillitate 20 Ptolemzítímíditatem intendente:&€ cüm omnía formídare,omniíbusq; díffidere,vt fo let, vbinulla eft mens,tutiísímum e(Te videretur: Cleomenem reddídít aulícís,quod va leretapudillos, formídolofum: multosi audíres, quí dicerent verfarí hunc ínter oues leonem. NNamreuerà eos mores prz feferebat,in regía tacite límís íntuens,& qua age^ renturfpeculans, Ergo fpem petendínaues€ milítes depofuít, Accipiensautem de» functum Antigonum efle, ímplícatos bello Aetolíco Achzos, acres prefentíam fuam flagitare Peloponnefo tumultu& dífsídío agítata petíjtfolus vt cum amícís dímiítteretur. Verümnemínem flexít, regenon vacante ei, fed luftris tripudijsig&€ commeffationibus ímmerfo, Illeveró quíomníaregebat, omnibus moderabatur Sofibíus, fi re^ tineretur contra anímífententíam,grauem Cleomenem ducebat eíIe& formídabilem: 3o findímíllus effet, audacem virum& ínquíetum& regni fpectatorem xerotantis. Neq enim demulcebant eum munera: fed(icut Apím, quanquám laute& opipare víctitet, naturalís vítze tamen, liberorum curfuum& fubfultuum defideríum tener,ac clare often dítmolefté ferre feín facerdotís maníbus moram:ita ille nullís capíebatur delícijs: "At charo pe£tove tabem.[icut Achilles, Traxit ibi vefidens aciem bell uma, fitnt. Cüm ín hoc effet flatu, appulít Alexandríam Meffeníus Nícagoras. híc oderat Cleo^ menem ín fpecíe tamen pro amíco gerebat fe. Przedium eí aliquando amoenum ven. diderat: cuíus precíum ille velob ínopíam pecuniz, vel per occupatíones atque bel lís ímpedítus non dílIoluerat. Hunc igitur é nauí oneraría tuncegredíentem Cleo40 mencs vídens,( nam forte deambulabatín crepidíne líttorís) dilígenter falutauít eum, & qua dereín Aegyptum veníifTet, percunctatus eft. Cüm NNícagoras comiter falute reddita equos bellatores regífeínfignes díceret adducere: Mallem, inquít, fambuci^ firías& cínzdos, Nam hzec rex nunc moratur ímprímís. INícagoras ín prfentía qui^ demarrifit. Paucis veró poft díebus mentione íllata apud Cleomenem funditunc cer» té orauít eum, vtnumeraret precíum, non facturus, vt illum obtunderet,, nífi ín diftra^ hendís mercibus fatis magnam íacturam feciffet. Vbi Cleomenes oftendít níhil fibi ex donís regís fupereffe, offenfus Nícagoras denudat Cleomenis dícteríum Sofibio. Hanciílle anfam accepit lubens, Czterümregem maíoríde caufa quarens írítare ín duxit INícagoram, vt epiftolam aduerfus Cleomenem regí fcriptam relínqueret, fta» 50 tuífleillum,fi naues& milítesab ipfo accepífTet, Cyrenas occupare. Ac Nícagoras quí» dem bhís fcríptis líterís velafecí.^ CümSofibíustriduo poft obtulíflet Ptolemaeo qua^ fi modo fibíredditam epíítolam, atque adolefcentem ínflammaffet: vífum eft ín am plís edíbus Cleomenem recludere, prebítog; relíquo confimili cultuarcere exitu. E. rant hzcacerba Cleomeni, fed ínfeftíorem ín futurum fpem concepit ex huíufcemodí caufa: Ptolemzus Chyfermí filiusregis amícus appellauerat femper Cleomenembenigne, víusq; ínter eos€ libera mutuo colloquía íntercedebant. Híctuncpetentem adijt Cleomenem, leníty oratíone fufpicíonem eleuauit& regem excufauit. Digre2 Ptolemei Philo patoris flagitie, Cleonenis vir. tus, Honteri Iliad, lib... Cleontenes Alexandrie in cu» flodiam datur, 304. Plutarchi diens rurfus ex edibus cüm profequentem átergo vfque ad oftium Cleomenem non animaduertííTet: caftígauit acríter cuftodes, quód fuam feram captud difficilem fer, uarent fegníter& focordíter. Hoc Cleomenes ípfe excepit,& príus quàm fentiret Pto lemzus, recepítfe& narrauít amícís. Mox omnes, quamante habuerant, fpe ín iram verfa deliberauetunt Ptolemaiíniutíam& contumelíaim vlcífcentes, vt dignum Spar. tíatís effet, mortem occumbere: neque operíri, donecficut víctima faginatae macia rentur, Indígnum ením effe Cleomenem, qui foedus pacífcí cum Antígono faftídierat bellicofo viro& ftrenuo, defidere Matrí Idae ínítíati regís ocíum manentem: vtvbi Cleonenescota. prímüm tympanum depofuerit atque à trípudio quíeuerít, ipfum obtruncaret. Poft .^:. z. 2:^ tw interficere quàmin eam fententíam ítum eft, Ptolemaeo forté Canopum profecto, prímo vulgi 5 PiolemeWm. xerunt rumorem líberarí eum àrege cuftodía. Deinde quód ínmoreregi eílet,vt quos erat carcere foluturus, coenam hís& munera mítteret: amící multa talía apparata mife, runtforís in vrbem Cleomení, quó círcumuenírent cuftodes, qui ífta míífa putabanta rege. quippe facrificauít& partícipauit eís hzc liberalíter,,ímpofitaty corona accum» bens cum amícís epulatus eft. Fama eft autem maturíüs eum, quam ínftítuerat, adrem exequendam erupiffe: quód percepíffetferuum vnum ex factí confcijs forís cum mulíere, quam amabat, cubuifle: ac metuens índícium, cüm merídíes efTet,& cuftodes fenfilTet ex temulentía fopítos, índuít tunícam,acfutura ex dextero humero apertaftri ctoq gladio eíecítfe domo cum amícís paríter ínftructis.'Tredecím hí erant. HíppoH Li"": H E 2^ tas, quí erat claudus, prímo ímpetu erupit cum eís alacriter. quos vt lentíüs fuí caufa 4$ pergcte vidit, petíjt vt ínterficerent fe, neque homínem ínutilem expectando coepta corrumperent. Forte Alexandrínorum quífpíam equum prater íanuam ducebat.Hunc abftulerunt, ímpofitoqy Híppota curfu latí funt per plateas, plebemd vocauerunt ad libertatem. Tliítantum fané habueruntroborís, quód probarent admírarenturq audz cíam Cleomenís: fequi eum& opem ferre aufus fuitnemo. Ptolemaeum Chryfermi aula dígredíentem tres ftatím adortíoccíderunt. Alterum Ptolemaum vrbís prafe ctum, quicurru adeos pergebat, ínfeftíinuadentes míniftros& fatellites eíus dífiece runt. Illum curru detractum ínterfecerunt. Hínc adarcem contenderunt eo confilio, vtcarcerem effríngerent, vterenturGp cu(todíarum manu. V erüm maturauerantcuftodes diligenter fores obthurare. Itavbí hoclapfus conatu Cleomenes eít, palatus ef 30 vagabundus per vrbem, neque ei quifquam adíunxitfe, fed fugerunt trepidaueruntg Ü omnes.[gíturà coepto defiftens atque ad amícos fatus: Níhil fane mírí eft ímperarefoe| mínas vírislibertatem refugientibus: hortatusqy cunctos eft, vt vitam deponerent, fi| cutferebusq; geftis effet dígnum. Prímus Híppotas precibus à quodam ex íuníotf Cleomenises Düsobtínuit, vtoccideret fe, Mox aliorum quifque aequo anímo& intrepíde feíamicorum cxi- pfum ínteremít praeter Pantea, quí Megalopolím prímus ín greffus erat. Huíc, quem| tu. rex fpecíe formofifsímum,& íuuentutís dífciplína praeter aequales optíme ínftitutum Pátci fortitudo. amauerat, praecepít: cüm ipfum atque alíos vídífletíam occub uíffe, tum fibi confcilce rec mortem. Omnibus íam humíftratís accedens Panteus,& pugione fingulos fodíens tentauít, num quís adhuc fortéfpíraret. Cóm Cleomenem quoqueín planta pedíspum 4 40 xíffet, atque aduertíffet facíem eum contrahere: ofculum íllí tulít, índe affedítei, hínc| exanímem íam complexus femetipfum fuper eum confodít. Ac Cleomenes quídem, poftquàm regnum fexdecím annos obtínuít, talemcy fe praftítít, ad hunc occubuit Í modum. Vtveró rumor eftpertotam vrbem dilatus, Crateficlea quamuís genero( fa mulier demiífit ex magnítudíne calamitatís animos ,líberosqg complexa Cleomenis| proíecít fe ínlamentationes. Ex filijs flírpís maíor ex faftigío domus preter omníum c expectationem dcfiliens in caput fe przcípítem dedít: atqueafflíictus quidem fuít,non l Cleonienis cor- expírauít tamen: fed fublatus eft clamans& fremens, quód ínterpellareturmorí, Pto f pusin crucé tol Jemzeus vbí haecaccepit, corpus ímperauít Cleomenís excoríatum ín crucem agi,ne t lur. carí ínfuperlíberos eíus matrem& foeminas eíus comítes. Inhís Panteí quoque vxet UE se leone i"4^ erat eximía& íngenua ímprímis forma. Breuipoftnuptíasínípfoamorumferuoren|— P ere teu has íncíderunt grumnas. Eam comítarí Panteí fugam per mare cupíenté prohíbuerant h fictwitur«v parentes,acví ínclufam afleruab ant, Àt lla paulo poft parato equo ac pauculo zreartv f Vxoris Pani Puit I9 m, l'enarumq cítato profecta curfu nauem, que índe foluebat ín Aegy^ fortitudo. ptum,conícendít& ad vírum peruenít,fortity animo& hilarí peregrínatíonís fe prebuit t vírofocíam. Hactunc Crateficleam,dum a milítíbus ad fupplíciumrapítur,manu dv 1 xít, peplum eíus fubleuansac confirmans neíllam quidem mortem trepídantem, ve t rum XT £x. Ld acm Tiberius& C. Gracchi. 305 tüm vnum modó petentem, vtante pucros fuftollerctur. Poftquám ad fupplicij lo. cum peruentum eft: pueros prímüm fub oculís Crateficlez,deínde illam ínterfecerunt. Illa vnam hanc vocem tantís ín malís mifit: Quó puerí eftís profecti? AtPanteí vxor ftola fuccíncta valens mulier& emínentí ftatura vnamquamque moríentíum filentío & fedaté curauítatque ex prafentí copía velauít. Tandem omníum nouifsima femetipfam compofuit: deductoqy amíctu nemínem accedere permíttens, neque contuerí fe extra vnum, quíad íugulandum ipfam przpofitus erat, vítam depofuit fortífsime: neque eguít quoquam, qui fe adornaret& obnuberetab exceffu, Adeo ín morteanímídecus víquerctínuit, coferuauítq quam víua corporí cuftodíendo adhibuerat, curá., Ita Lacedzmon, quae mulíebri actu ex equo cum virilí extremís tem poribus certauit, virtutem oftenditnon poffe fortuna fugeillari. Paucís poft diebus, quí Cleomenis corpus crucí fuffixum cuftodíebant, draconem íngentem confpexerunt: quí caput il lius circumplícabat faciemq; contegebat,ne auís carníuora eam vlla attíngeret.Hínc fi. perftítio incefsit regi trepídatíoqy aliarum expíationum mulíeríbus aditum praebens, quali vírum ínterfeciffet díuínum& humana forte maíorem. Alexandríni quoq; excurrebantad ípfumlocum, acheroem Cleomenem deorumi filium appellabant: vfcqg dumreflexerunt eos doctiores: quí docuerunt apes ex bobus, ex equis vefpas putreÍcentíbus germínare, fcarabeos ex afinís pullulare eodem deductís, humana veró corporatabemedullz ínterfe compacta& concreta edere angues. Quare veteres anímad. ueríaínteromnes anímantes heroíbus draconem confecrauere, Tiberius& Caius Gracchi. RIMA Explicatahiítoríahaud mínoreshabemus ín Roma |*] no parí contemplarí calamitates, dum cum illis Tíberr& P Caij vitam comparamus.| Patrehí fuerunt Tiberio Grac cho: quícenfor Romz cüm fuiffet& bís conful, duosQy re. »| portaffet tríumphos: dígnítatem tamen quafiuít ex virtute |] maiorem, Qapropterhabítus dígnus eft, vt Scípionis, quí Annibalem debellauit,nulla coniunctus neceísítudíne, ímo M»! alienus ab eo filíam Cornelia ín matrímoníum accíperet poft 21e illiusobítum. Fluncfama eft duosangues ín cubilí compre : DURATA hendiffe,atqy arufpices perpenfo prodígío ambos vetaífe ín. terficí vel dímittí:de altero affeuera(le,(i necatus mas foret, funeftum Tíberío efTe: Cornelíz,fi foemína: Tíberíum veró,quí vxorem dilígebat, ac(ibí maturíorem mortem x. tate príorí, quam íuueniill ducebat, draconem marem fuftuli(Te emíía foemína:índe no multo poft fato functum duodecim liberos ex Cornelía fufceptos relíquiffe. Sufcipies liberos& rei familíarís curam,vítam exegít Cornelia ín tanta caftítate, tanta píetate,tan tadeníg; anímí magnítudíne: vt non male vífus fit confului(Te T'íberius, quí pro talí mu líereanimum índuxit emorí. nempe quz etíam regi Ptolemzo nuptías eíus ambíenti & adconíortíum eam vocantí regni abnuit. Atque ín víduítate manens reliquam amífitprolem,excepta vnícafilía, quz Scípíoni Afrícano minorí nupfit,& filijs duobus,de uibus hictractamus fuperftítibus, Tiberío& Caío. Hos tanta eduxít cura: vt cüm ín pube Romana effent cítra controuerfia fumma índole,praeclaríüs tamen ínftítutí quàm genítí víderentur ad virtutem, Quando vero vt ínfignís&€ pícturís habet Caftorís& Pollucís fimilítudo quoddam pugilis cum curfore figura dífcrímen:íta ex illorumadole Ícentíum ín magnaad fortítudínem& moderatíonem,ínfuper ad líberalítate, eloquen^ tíam,anímí celfitudínem affinitate, grandes quafi effloruerunt& eluxerunt ín actibus eorum& reipubl.procuratione dífparítates:non ab re vífum míhí eft ante eas expedire. Prímümvultu& obtutu€ motu bládus erat€ compofitus Tíberíus, acer Caius€ ve10 20 4o so Cleomenis cruci fiffixi facic draco circumplica» uit, Draco cur beroibus confecra tus fit. Tib.Gracchi p4 tris virtutes, Tib. Gracchus pater Cornelia duxit. Tib.Graccbi in vxorem Corne liam pietas, Cornelie Gracchorum matris laus. Tib.ex C.Grachemens. Itagy ín concíonando ille modefte noníe mouebatloco: híc prímus Roma ín chorum deferiroftrís deambulauítínter dicedum,& togam ex humero díuulfit, vt de Achenienfe me- ptio egregia, moríz prodítum eft Cleone,diloríca(Ie eum ín dícendo pallium ac femur percufsí(Te ín» ter oratores príncípem. Deínde oratío fulmínans Cat] exaggerataQp affectibus: dulcior Tiberrj magísqy commiíeratíonem mouens. Díctíone pura hzc atq; exquifite elabora» ta:Caij artíficiofa X fplendída, Parí modo ín victu& mefa frugalis ac fimplex'ibedius £3 M ranas RM PLE ERMBO e M Remis L 4.* 306 Plutarchi £4 Caíus, fi cum alijs eum contendas,contínens& reftri dtus:verüm comm ií sione cum fra tre grandís& exquifitus. quod obiecít ei Drufus, Delphinos comparatie eum argento repeníos ínlíbras quínís millibus numm üm. Moribus refpondebant orationi: fuperior lenis& placídus,confragofus alter& feruens. Vnde ín dicendo frequenter auferebatur ínuítus ab íra»vt vocem concítaret, ín maledícta erumperet,& conturbaret oratíonem, Quareremedíum adhibuit huíus exceffus Licíníum feruum nó ínfulfum: quí tenens ínftrumentum phonafícícum,quo excítant(onos,& à tergo Caíj concíonantís confiftens: vbivoce fenfit concítatum& íra tonantem,remíttebat mollíter tenorem: quo fulmeno, ratíonís cofeftím ille vnà cumaffectu& voce mollíens, referuefcebat reuocabaturj fv cilé. Diffonantíz eranteorum hz. Audacía veró aduerfus hoftes, íuftítia aduerfus po, iciorü ín muneribus eorü fedulítas,& aduerfus voluptates cotínentía parin pulares,offí; vtroq.. Maíor eratannís noue 1 iberíus:quod actiones vtríufq, diftraxít temporibus,& es fuas conferre potuerínt ín maxíme coepta euertít. quód non fimul floruerínt, neq; op 1s CO vnum:quz íngentes ex ambobus conflatzeatqy ínexuperabiles fuiffent. Quare fcorfum de vtrogp,atqg prímüm de natu maiore dícendum. Ille fimulatq ex puerís excefsít,adeo fuit celebris, vt ín collegí&ü augurum vírtutís ma gís quàm nobilitatis nomínefuerít cooptatus. Oftendítíd Appíus Claudíus vir confu latís& cenforius& prínceps fenatus,multoq aequales fuos prudentia antecellens.Nam Tiber, Gracchi. ín ccena augurali Tíberiü comiter appellans nuptías ipfe ei obtulít filiae. Quam condi E: f£ Tib. Gracchus augur, VXor, tionem cüm ílleaccepífTet late,ac mox factís fponfalijs domü Appíusad feíngreffusvos0! 1e cauít mox àlímíne vxorem,altag; voce clamans: Claudía noftram,ínquít, Antíftía viro defpondí.Illa obftupefcens:Quid feftínato aut properato,ínquít, opus erat: an Tíberí& Gracchü eifponfum ínuenífti?ING me fugit effe, quiad patre hocGracchorü Tíbería& Scipionereferat Afrícani. V erdm pleríq; fcriptores nobís aftípulátur:& Polybíus poft Scipionis Afrícani fata neceffaríos cíus aít omníb.przlato Tíberío collocaffe Cornelia, Tib.Gracchimi vtà paretenullíelocatá vel pacià lgítur mínor Tiberius in Afríca meres fub Africano litia. fcquéte,quí forore ipfius habebat ín matrímonío,& ín cótubernio ímperatorís ages bre uí notauít eíus íngeníü: quod multa€ exímía ad vírtutis excitandá amore& factorum fuori aemulatione edebat exepla. Breuí etíá omnem íuuentute paredo& ftrenue aget do fuperauít:ac vero murit hoftium prímus afcendít,vtauthor eft Fanníus,qui predícat vni cum Tiberio fe ín murü euafiffe cofortemd fuifTe íllius decorís. Iam ftudiü inges fuí Tib.Grchi— inexercítuprafens concítauít,& defideríit reliquit díícedes. Ab illa expedítíone quz queftura, ftot eft defígnatus. Obuenít eífors,vt confulé C. Mancínü ad bellá Numantínü feque retur homínem non malum,fed ducem Romanum omníum ínfelícífsímü. Attamen ín fortunís aduerfis& durís cafibus eluxit Tíberij non prudentía modó& vírtus:verümetíam, quod míraculum erat, obferuantía magna& reucrentía ímperatorís: quí ob zr mnarü molemne ipfe quidem memínerat fe efle ducem, quíppe cüm íngentíbus fufus przlíjs effetadortus eft nocte relíctís caftrís fe recipere. Caterüm odorati íd INumam tíní ceperunt extemplo caftra eíus,exercítum ínfecuti fugientem funt, extremum agmé 0 — concíderunt,omnes círcumuenerunt copías coníeceruntq ínlocaafpera, vndenullum4| 4 atebateffugíum. Hicdíffidens ví expedíre fefalutem poffe Mancínus, legatos mífit adillos inducias& pacem flagítatum. lllí veró fídem negauerunt adiungere fe praetet^ quám vní Tiberio vllíatq; vt híc mítteretur ad fe, popofcerunt. Expetíuerunt íd tum ipfius vírtute adolefcentis, quód nomen eíus ín caítrís foretíngens: tum patrís memo : tía Tiberij, quí bello cum Hifpanís gefto, multístg domítís foedus cum Numantinísfe Tib.Gracbus— ceat: quodíeruaria populo rectéatque ordíne praeftíteratillibatum.| Ita miffus Tibe pacem facit cut. ias egit cum INumantínís:ac quaedam ab íjs ímpetrás, quaedam concedens foedus fccit, Numantn— ates viointimillía cíutum extra feruítía&€ lixas non obfcure conferuauit. Quicquidautt relictum ín caftris fuerat, eo potítí Numantini omní funt& dírípuerunt.In hís tabula erant Tíberij,ín quíbus quafturz acta& ratíones continebantur. quas recipere magni f faciens,cüm exercítusíaín ítínere efTet tribus aut quatuor amícís comítantíb.cü regrel fus eft Numantia. Excítos Numantínor& magíftratus orauit,vt tabulas fibí redde: Cte íníquíis calumníandi praeberet anfam,quodreferreratíones non poffet. Latí oblata preftandibeneficij occafione Numantiní ínuítauerunteum,vt vrbem íngrederetur. Vtdei berabundus coftítítpropíüs accedetes manus eíus corrípuerüt m aíoré ín modü precan tes,ne vltrá ín hoftíbus numeraret ipfos, fed vteretur pro amícís& fide haberet, Itag;vi fum Tíberío eft mor eís gerere tü tabularü defiderío, tii tímés tía exafperare diftidétia Numatv 0 Q oq € f di b Tiberius& C.Gracchi. 307 --* X d mm All^ P xis.]; Numátinos.Ingreffo vibe prímó prandíü propofuerüit,atqy óbfecrauerunt eníxe, vt alí quid comuní mefa fecü cibí caperet. Inde tabulas eireddíde: üt, iufleruntqy,vt derelíqua prada fumeret, quícquíd ei cordíeffet. Ille veró praeter thus, quo ad facra publíca vtee batur,níhil cepít: atqy ita,poftquám eos comiter falutauit,digre(Tus eft, Vt Romamzre"m: dijt, pacem eam totam exagítauerunt& íinfectati funt vtíndígnam& foedam cíuítatí. M. Atmílitum neceffaríj, qua portío eratíngens populí, coócurfu ad Tiberium facto, quod E H E zo A E B 5 ineratreí geftae macule,aflcríbebant ducí,falutem veró tam multorum cíuíum eítribue^ |, bant. Enímuero hí,quos pax illa offendebat, proponebant exemplum maíorum. quip^ S| Pax Numdnti» m- pe illi duces, quí cupíde fuerant amplexi foedus ,quo dimiferant eos Samnítes ,DUdOS marefcinditur, inci 10 hoftibus dediderunt, confortestg& partícípes illius fcederís faciendi velut qua'ftores -& tribunos eque tradiderunt: quo verterent ín eos períuríum& violatíonem pacís. MIC Hic veró precipue fuam erga Tiberium beneuolentíam& ftudíum declarauít populus: a quí confulem Numantínís nudum& vínctum íufsit dedí,czterís omnibus Tíberij caufapepercít. Arbítroretiam eum, quíea tempeftate Romz fummus erat& plurimum pollebat,opem eítuliffe Scípionem.Fuitei tamen datum crímíní,quod Mancínum non di. protexerít,neg; pacem Numantínam elaborauerit confirmarí per propínquum fuum& us vi famílíarem compofitam Tíberíum. Caterümhas querelas maxíma ex parteexam^ is bitione Tíberij amícorum& doctorum, quí concítabant eum ín Scipionem, apparet bond manafle, In ínímíciítíam haec tamen acerbíorem autíncommodum non erupere.Imó ve WE 20rónequaquámmíhívidetur Tíberíusín eos cafus íncurfurus fuiffe,(i actíonibus eius in» Anc terfuíflet Scipio Afrícanus. INuncdumiílleíamad NNumantíam agít& res gerít, leges tan ferre ex caufa huíufcemodi auf pícatuseft: Populus Romanusagrum fuburbanum, Tiberis vnde 1 ei quem bello patauerat,partím vendiderat fub hafta, partím publícum fecerat, Bum ínos leges. agrarias ob pibus& tenuioribus ciuibus fub exígua penfione,quam ararío fetrent,locabant. Vt pe ferreceperit. le Ca] cuníofi mercedem íntendere& pauperes cceperunt fummouere:lex lata eft,que vetuít, Vide Appian ib Al] nequis plus quíngentís íugeribus agrí pofsíderet. Fraenauítalíquandíu hzecfanctio cu» liba ciuil | pídítatem opulentorum,fubleuauitqy egenos: quílocata retínebant,fruebanturG forte, quam quííq; à prímo acceperat. Poft per appofitas perfonas transferentibus coductio^ hen nes ín fe opulentís,ac deníq; propalám íam fuo nomíne plerafque detínentíbus, expulfi WEE 30pauperesnegiad milítíamfe przftabant alacres, abijcíebantq: educandorum curamlihing] berorum. vnde breuiltalíaínfrequentía laborauít omnis liberorum homínum,& erga» ftulís completa eft barbarícís: quibus colebant agros opulenti exactís cíuíbus, Id cor, C.Lelius quare | rigere famílíarís Scipionis adortus C. Lzelíus, quía renítentíbus potentibus deftítít tu. | multus metu,Sapíens eftappellatus.| At T'íberíus tríbunus plebís creatus eíactíoni i lícoadmouítmanum à Díophaneoratore& Blofio philofopho, vt tradunt pleríque,ín. cenfus: quorum Diíophanes exul erat Mítylenzeus,alter ex Italía Cumanus, Híc ín vrbe Tharfenfem Antípatrum audíuerat,à quo honoratus fuerat commentariorum phílofo^ IN phícorumnuncupatíonibus, INonnullí Cornelíz quoq; matríaffcríbüt alíquíd culpae: -! que filijs crebro ímproperabat, quód populus Romanus Scipíonís fe adhuc focrii,non4o dum matrem Ciracchorü vocaret. Ali] Sp. quendam Pofthumítü perhíbentauthore fuif fe l'iberij zequale atq; in gloría caufarü dícendarü aemulü. quem poft redítü à mílítía o£ fendenslonge gloría potentíatp prafulgente& celebre, voluít eii meo íudícío tranfgredíactionefufceptaancipiti& magnz expectatíonís. Atfrater eíus Caíus ín quodamli bro reliquít fcríptá,cim Numantía pergeret per Hetruríá Tíberíus,folítudinemq; agro ri fpectaret,agrícolas aüt& paftores feruítía efle peregrina& barbara,tunc prímum illà actione,ex qua ínfiníta fjs fluxerunt mala,anímo complexi. Maxíma vero ex parte ípfe ardorem& cotentione huíus ínflammauít populus perlíbellos prouocádo eum ín por tícibus, murís,& monumentis profcríptostvt inopíbus agri publícüredderet. Legem nó copofuít tame folus, fed adhíbuítín confilíü príncípes vírtute& authorítate ciues:ín 5o quíbus Craífus fuít Pontifex Max. Mutíus Scuola íurifconfultus,quíííd temporís con fulatufangebatur,& App. Claudíus focer eíus.INeqy vídeturlex in iníuríam& íníquitat€ adeo grandem fuifTe vnquám lata mítíor vel mollior. quippe quíbus exígenda vío^ latz legis píaculaerát,& quíbus cum mulctaagrí,quos tenebant cotra legem, erant dímitrendí:ab hís poftulauít,vt accepto ínfuper praemío relinquerent ea,qua íníique vfurpauerant:redderentq ea cíuibus,qui fubleuandi erant. V erum quamuís adeo eíTeclenís correctío,(athabuít tame populus díísimulatís anteactís, ne laederetur, in pofterü caue» re, Atdiuítes& locupletes per cupíditate legí,períram& peruícacià infen(ilegíslatorí C 4 Sapiens appellatus. Tiber. Gracchi tribunatus. Tib, Gracchi lex agraria. 308 Plutarchi populum abducere moliebanturab ea: quafi legem agraríam ad rempubl. conturbat dam Tíberíus induceret,& res nouas moliretur, V erüm níhil proficiebant. fiquídem in przclaro argumento& iufto decertans Tíberíus facundía, qua valebatredímírevel turpíores materías: vehemens erat& ínexpugnabilís, càm círcumfufa concione confi, Tib.Gracbi ftensínroftríshocmodoageretpauperum caufam: Ferasctíam Italíam incolentesluconciones, ftra habere& cubilía fingulas ftabulagy. Illís vero, quí arma ferrent pro Italía& fanguinem profunderent, nihil prater aéra& lucem concedi, fed fine tectís fedibusq; cumlí^ berís& coniugibus vagari. Ludibríohaberíab imperatoribus milítes, càm eosadhor, tanturínacie, vt pro arís& focís dímicent. Nemini enim ín tanto numero ciuium vela tam paternam efle vel domumauítam, verum pro alienís delícijs opulentíaty belligera: te& emori. Nomínarí orbís terrz domínos, quí ne glebam quídem,vbí pedem ponant infuo,habeant, Exc verbaámagnoanimo& vero aními motu ín populum demit: fa, quz fanatícum eum& lymphatum reddebant, nemo fuftínebat aduerfaríorum, L Tiberijlegi ob- gitur abfiftentes à dígladiatione verborumad vnum ex tríbunís conuertuntfe Mi O, ijcit[e.M. O- éctauíum grauibus iuuenem moríbus& modeftum, Tíberij autem amicum& familia &auin, rem.vndeillius pudore detrectauít prímüm fe ei obíjcere. Verüm potentíbus magna | caterua orantibus eum atque ínftantíbus tanquàm expugnatus obíecit fe l'iberío&le" gem ínftítít aatíquare. Prualetautem ínter tribunos illíus poteftas, quí quíd vetat, NNíhil ením fcífcere plebs vno valet intercedente. Hinc íncenfus Tíberíuslegíillíbeni, -— gnz falutem dixit, gratíoremq) multítudíni& flagrantíorem promulgauít ín fraudato,20| 20 res, iubens extempló illo excedere eosagro, cui contra fuperíoresleges incubabant, Tib.Grachiey Erant fere quotídie ei ín roftris cum O ctauío certamína: ín quibus etíifummo ftudíoac Odauij in dif-. contentione decertarentínterfe,nihil contumelíofe tamen feruntur inuícem díxííe,ne fenfione, mode- que verbum excidifTe ín alterum alteri ex índignatione importunum. Neque enímín ratio, vinolentíjs folüm, fed& ínambítionibus& ftomacho coércet€ componít praeclara indoles€ bona ínftítutio mentem. Vtveró Octauiumaduertít ínlegem commiífiffe, & multumtenere agrí publící: rogauít eum Tiberius, vtabrjceret certamen, precíumfe oftendens eí ex facultatibus fuís quamus nonlautís depenfurum. Abnuente Ocauío vetuítalíos magiftratus omnes per edictum muneribus fuís fungi, dum perlatalex ef fet. Templum Saturní annulo fuo confignauit, nequid quaftores índe vel fumerent; velínferrent,affcripfitqy mulctam,ní parerent, praetoribus, ltaterrítí omíferunt omnes fuorum quifq officíorum partes. Hínclocupletes veftem mutare, fordidatítp& fqua lidíín foro círcumíre, ftruere etíam clàm Tíberío ínfidías,fubornaredg eí percuffores.L Sic LatiniDo- taíllequoque apertefíca, quam dolonem vocant, accínctus fuít. Appetente díe, po donem vocan, pulumqy; Tiberio ín fuffragía mittente: quía fubtractz a díuítíbus fuerunt vrnz, resa tumultum fpectabat, Enímueró cüm Tiberíj factio numero vím facere poffet, atque ad idfe conglobaret: Manlíus& Fuluíus virí confularesad genua Tiberi] accidentes manusq cumlachrymís tangentes orauerunt eum,vt rem defereret, Qui cüm híncíam íam ímmínens malum anímaduerteret, híncillorum moueretur reuerentía requifiuitab eís, quídab fe vellentfierí: quinegauerunt fetanta confultationi pares efTe: hortantes autem precantesip, vt permitteret eam fenatuí, índuxerunt eum, V tveró níhíl fenatus coactus propter opesín curíalocupletum expedíuit: tranfit íam ad facínus nec legíti^ mum nec probum, Octauío vt poteftatem tríbunítíam abroget, certusnon poffe alio» quíperferre felegem. Acprímümín publíco orauít eum, benígnís verbis& fupplíci bus eum coagens, vt concederet& accommodaret fe populo zequapetentí& exígua Tiberius tribu- pro magnislaboribus& perículisaccepturo. Reijcientehanc ínterpellationem Od natum. abrogat. vio, teftificatus l'iberiusnon poffeín tribunatu ambos magnís derebus à parí poteftOflauio, te dífsídentes traducere finebello tempus,vnumfe oftendíthuíus vídere remedíum,al teri fi magíftratus fit abrogatus: ac de feíufsít priore Octauíium ad fuffragía populum vocare. Confeftím ením fe, fi íta vifum fit ciuibus, poteftate abíturum. Detrectante O ctauío, íam de ipfoaitfe, nifi re deliberata melíora confilia cepíffet, fuffragia propofitu rum, atque hís ín prefenti denuncíatís concionem dímifit, Infequenti díe conuocat? populo confcendit roftra, annífusQg denuó eft Octauíum índucere ad defiftendum. qui vtfuit ínflexibilis, legem rogauit, qua tribunatus ei abrogabatur, populumtg extemplo Graci in o. mifitínfuffragía. Ex quínque& triginta tribubus, vtfeptemdecím legem iufferunt, &auium. colle- vna autem fi ínfuper accederet, priuatus fiebat Octauíus: íuffo fuftineri fuffragia, gáytoderatio, aggreditur exíntegro Octauium precibus, ac complectítur hominem conf; piae pop" 0; r3 4 populo, oftu famía: neue tam acerbi fibí& trí(tís caufa pletes conglobatos conuertit oculos, rubo illos probrum, omnía acerba fubftítiíTe: ne eifer, Tiberius, ltaperlata legeímper Tiberius& C. Gracchi. laturtgy eum fupplex atque obfecr actus ínuratur. que memorant ímmotum X rígídum audtuííTe quoquefuííle, ac perdíu filentium tenui(fe, 309 ans: neadmittat, ifa vt eí infligatur ín^ Has preces haud vndequa^ Octauium: fed obortas eí lachrymas Poftquám tamen ad pecuniofos&locureapparet eum& metu, ne íncurreret apud cingenerofe, ageret dixifTe, quod eiví(um auít Tiberius vni exlíbertis, vt Octauium de torii roftrís detraheret. Apparítoríbus autem vtebatur libertís fuis: ídd fpeciem índignio"i. remreddídít, quód detraheretur Octauíus contumeliofé. Ibí cüm populus ímpetum bd BE 1o. íneumfaceret: concurrentíbus díuítibus ac vím repellentíbus vnusíncolumís ereptus m po] eft€ effugitpopulum Octauius: feruo autem eíus fido quí quaft in frontepro eo obimagi ícceratfe, oculos eruerunt inuíto T'íberío,& ad tumultum, vbi anímaduertit quíd a^ iorum geretur, propere deuolante,| Hínclex agraría fcifcítur."'riumuitri creantur difquí^ Tiberis per* ul rendo& diífiribuendo agro ipfe Tíberíus, App. Claudíus focer eíus, frater C. Grac, fet legé agrachus abfens, qui fub Scipione apud Numantíam míilítabat. His quíeteà Tíberíone, riam. míne ob(iftente perpetratís,adhzc tribuno fubrogato non ex clarís vírís vllo, fed Mutío quodam cíus clíente índígnantes ad omnía potentes& Tíberij formidantes íncrementa, omnícontumelía affecerunt eum ín curía. Poftulantíde more ex publíco tentorium, quo ín agro diuídundo vteretur, non dedere: cüm leuíoribus innegocijs fub20 indeaccepíllentali. Adfumptum feftertíos ín díem fenos attríbuerunt P. Nafica referente, quí non dubitauít aperte obíjcere fe illius intmícítiz: quippeagrum publícum laté pofsídebat, grauíterqs ferebat inde feexpelli, At populus magís magísig exarfit. Accümamícus quípíam Tiberi fubító decefsíffet, ín cuius cadaueretetra figna com. parebant: vocíferantes veneno homínem fublatum concurrerunt ad funus, lectumqg fübíerunt: cüm cremaretur, aftíterunt, atque ibí haudab re vifi funt venefictj fufpício. nem habui(Ie. Namque díruptum cadauer fuít, ex quo prauorum humorum vís erupit: vnde extíncia flamma eft, alía que allata níhílo magis flagrauit: donec fuit alió transla» tum, magnog negocío zere idattíaít ígnís, Ad haec quà plebem Tiberius etíam at que etíam ínflammaret, vefítem mutauit,& liberos producens quafi deplorata falute ;9 fua commendauit eos matremty eorum populo.—Circahanc tempeftatem defunctus. Attdurrex beeft Attalus Philopater: cuius tabulas teftamentí, quibus populus Romanus fcríptus redem facit pohzres regís fuerat, Pergamenus Eudemusattulít. Hic mox liberius ambitíofe ad po- puli Romani, pulum promulgauítlegem, vt pecuníaaduecta regía fortítís agrum cíuíbus ad ínftruz Tiber lex de mentum parandum& fubíidíum agrí colendí przberetur. De oppidis vero, quaeregni Átt4li pecunia Attalífuíllent, negauít quícquam ad curam fenatus pertínere, fed deíjs ad concilium Populo diuidcfe populi relaturum. Hínc fenatum offendit grauifsime, Exurgensautem Pompeius,"^ vicinum fe aít Tíberíj effe, atqueídeo fibí Eudemum Pergamenum conflare diadema regium& purpuram eí quafi Romzregnaturo donaffe, Quintus Metellus exprobra.. uit l'iberío, patre eíus cenfore, cümreuertereturà coena domum, lumina cíues reftín» 40 guerefolítos: quod tímerent, nelongíus quàm oporteret, conuíuíjs& poculís indulile viderentur: huícveró nocteaudacífsímos quofq;& mendícifsimos de plebeprz. lucere, Porró Títus Annius, necprobítate necmodeftía commendatus homo, fed ínter dícendum ínterrogationum& refponfionum íncomparabilíbus przecellere argutijs habítus prouocauít Tíberíumad fponfionem, nífacrofanctum legibus collegam víolaffet, Obítrepenteplebe exíliens Tíberius aduocauít cocíonem:& cüm íufsilTet An^ níum adducí, ínftítuít eum poftulare, Hícveró& facundía& dignítatelong? ill con, cedens ad artes fe recepítíuas, petíuíttg à Tiberio, vt pauca ante dí(ceptatíones requirere de eo líceret.Quo dante, vt ínterrogaret,& filentio facto,aít Anníus: Sítu macula» reme& dehoneflare ín anímo habeas,ego autem aliquem ex collegís tuís appellem,at5o queilleauxilío mihífueríttu vero íra(is íncenfus,extorquebis ne eí magíílratumz? Ad hanc quaitionem referuntíta Tiberium hafitaffe: vt quí omníum cíletad dícendum expeditilsímus& proíectifsimus ad audendum, obmutuerit. Ita dimifit ín prafentí concíonem. Qiía vero aduertít ex actionibus fuis illam de Octauío non príncipibus tantüm, verüm etíam plebi odíofiorem elTe: fiquídem eximía habebatur& preclara tribunorum plebís dignitas, quae fuerat ín eum víque díem íntacia, op: preíla fuille& conculcata: orationem habuit ad populum, cuíus pauca capíta, quo vimin dícendo eíus& neruos hínc cognofcere queas, nonab re erít attexere, Nam faffus 25 OTI Ciu jo Plutarchi "riberi] concio, faffus eft facrofanctum tribunum effe: quód confecratus populo fit€ populi curam gede Tribunitia. rat. Atfitransfuga populum lazdat,& poteftatem eíus retundat, fpolíet que eumíu£|| potejlate, fragío,ipfe fefe exuit honore: cüm cuíus gratía eum accepít,íd non preftet, quippe&|, Capítolíum díruentem& naualía inflammantem attíngerenon lícettribunum. Qua à cüm facíat,ímprobus quidem eft tribunus:Populum vero fipeffundet,non eft íam vribu í nus plebís. Annon ígíturres fit abfurda,fi confulem tribuno ín carcerem íus erít ducen. i dí: populo poteftatem tríbuno,vbi ea aduerfus authorem vtatur, detraherenon licebit: | Etením confülem& tribunum íuxtá populus creat.Iam ímperíum regíum praterquam quód magíftratum ínfe complectatur omnem,etíam maximís czeremoníjs& religioni, bus deorum immortalium eft confecratum, Tarquinium cíuítas tamen flagitíacommít|. tentem exegít,atqueob vníus admifTa hominis imperium antíquum, à quo condita Ro|! í ma fuerat, fuítabrogatum. Quíd perínde Roma fanctum& auguflum,vtvírgínes Ve| ftales,qua facro ígni prafident cuftodes? Atfiqua tamen harum ftupro obftrínxerítfe,| víua defoditur. quippe facrofancte nó funt, qua ín deos funt impíze, quorum caufa funt t | facrofanctz, Itaneque eum, quí vulnerat populum, tribunum facrofanctum efTe popu E lí caufa par eft, Qua ením pollet, hancabolet poteftatem. Atqui fiiuretríbunatum ma ximz partís tribuum fuffragis cepit, quid ní maiore íure priuetur abrogantibus omni, s ' bus.lamníhí tam facrumvel fanctum fit,vt res díjs immortalibus confecratoe. Acthís vtí E populo, mouere, transferre proarbítrío nemo prohibuit. Quareíus ei fuít tribunatum li quoque, vt quod confecratum eft,in alíum traducere. Neque ením ínuíolatum efle, vt n! 6 extorquerínequeat, magíftratum ex eo patet: quód ídentídem, qui obtínebant magi, q Wiberij Grac- firatum, vltrofe eo abdícauerunt, Flec fumma eft Tiberi] defeníionis.| Vtveromi q chidielegs, nasamici perípícíentes& coítíonem authores fuerunt eí, vttribunatumin proximum|^ à annum íterum peteret: tum denuó corpítalíjs legibus illicere plebem. Illíslegíbusan, b nos ftípendíorum cótrahebat,& prouocationem àiudícibus concedebatad populum, É *EpitomeLiuij obtínentíbus etíam íd temporís íudicía fenatoríbus* parem numerum ex equeftríor" lioet dupliet díneaffundebat, atque íta víres fenatus omníbus modis coércebat, fellemagísatgipe-|, : uícacía,quàm zequi& commodiíratione adductus, V tfenfitfuffragijsaduerfariosfupe.|. riores efle,(nequeením populus omnis aderat) ad conuítía prímum verfus collegarum M díem exemit, índe dímifit concionem,eamq ín pofterum diem índíxít. Ibí prímumde y. 4v fcendens ín forum Tiberius fordídatus& lachrymis oppletus cum fupplícijs prenfa- i uit cíues. Mox vereri íactans fe,ne domum fuam ínímíci nocte excínderent, atqueob, d truncarentfe: adeó permouithomínes, vt círca edes eiusmagna caterua tabernaculis É Prodigi4 tetra, erectis excubaretftatíonem agentes, Vt diluxitadfuít cum auíbus pullaríus,& efcam í Tiberio oblata,€ís obiecit. Illae preter vnam folam non prodíere, quamuis homo caueam feduló con cufsiffet, Acne hzc quídem pauit, fed fublata finiftra ala protenfoty crure refugit ru E fusincaueam, Hocetíam príorís prodigi] commouit Tiberium. Erateigalea, quain» acie vtebatur exornata exímie& fplendída, In eam írrepferantangues& clamín eapofuerant excluferanttg oua. Quo magis cohorruíthoc aufpícío Tiberius. Scandíttamen s in Capítolium,vt populí concilium ibi effe accepit, Ante quam egreílus domo eft, ínli- 4 m men ímpegítíctuadeo duro, vt pollícís pedís vnguís dílaceraretur, fanguísq fubterpa$" calceum prorumperet. V bípaululum procefsit, fuper faftígium domus ex íiníftra cor ní fpectifunt coruí pugnantes, atque ín frequentía mortalium, vt verifimile eft, Tiberium|, pratereuntíum propulfus ab altero coruo lapís íuxta pedem eíus delapfus eft: quodvd| ip ferocifsímos eft eorum,qui íllum ftipabant, remoratum. Caterüm Blofius Cumanss,|. 4 quí aderat, perquám turpe íactauit effe& foedum, Tiberium Gracchi filium, Scipionis[ Africani nepotem,prafidem populi Romaní coruí metu accerfentíbus cíuíbusnonpv| gy ^*' s E H* L H rre. Atquí eam labem haud pro íoco ínímícos tranfmiífTuros, fed vt tyrannídemage|], tem& ludíbrio íam habentem ad populum eum profciffuros. Simul accurrerunt 140 NEW quentes, quí T'iberíum, vt maturaret, mandato amícorum, qui ín Capítolío erant, 30 PE jur hortarentur: omnía íllic ex voto effe. Príma certé magnifica Tiberio fuere. Namfimu|. jj atque confpectus eft, fefta acclamatíone exceperunt eum,afcendentem receperuntalv in 4 Fuluiusomni.€ríter:& nequís eum ignotus attingeret, fepiuerunt. Inftituente deintegro Mutiottb|. o putolegédü. bus cítare, nihil ordíneagebatut ob nouifsímorum tumultum, dum ímpelluntur&ínv" Fuluius Fic. pellunt aduerfos, quí frrumpebant& immifcebant fe turbae. Interea t Flauíus Fho[og infidias patefá-. cus(enator loco confpícuo ftans, cüm exaudiri verba eíus non poífent,manufigé| kit Tib, GIdes e acie heleor o. e eor) A P rares rol uei sos UMP ficauit habere fe, quod feorfum índícaret Tíberío, Iufsit multitudini Tíberíus; V[lg yat neg tad omi Xx eu i3. | | p f 10 20 40 $0 Tiberius& C. Gracchi. 3m ?; 4 1. E E" M víam ei daret. Ita ere afcendít. Vbi peruenítad eum, nunciauít ei: cüm fn fenatus confilío confulem locupletes adducere non valuíffent ín fententiam fuam, delíberatum habere ípfos per feínterficere Tiberium: ín quam rem habere eos frequentes fet» uos& amícos ín armís. quod vt círcumftantíbus aperuít T'iberíus, praecingunt hí con. feftím togas, frangentes que apparítorum haftilía, quibus ccetum fummouent, arrípi» untfragmenta, vt rs repellant vím inferentes. Id fierí mirantíbuslonginquíoribus,& quídrei effet, percunctantibus: admouít manum Tiberius capiti, dífcríme fuum ca fpe. cíe demonflrans, quando non affequebantur vocem, Quod cüm aduerfarij íntueren^ tur,properauerütad fenatum afferentes pofcere Tíberium díadema: cuíus fignificatio, nem effe, quód caput attígílfet, Hínc commoti omnes fuere. Naficaautem petijtá con fule,vtreipubl.opemferret,tolleretq; tyrannum. Quo leniter reípodente,nullam fe vím aufpícaturum, negy cíuem vllum índícta caufa necaturum,| Quodfi quíd contraleges populus Tiberi) fuafu vel coactu fcíuilTet, íd feratum non habíturum: Exíliens Naftca: Waffe. inuadie Quando ígitur, inquít,rempubl.prodit conful, fequímíni me, quírempubl. faluam vul, Tb.Greedum, tís. Sic fatus,lacínía tog capíte obuoluto cotendit ad Capitolium. Quotquot illum fequebantur,toga brachíum círcumíecta propuleruntobuíos,renítente íllís ob eorum dí» gnítatem nemíne, fed fugientibus omnibus atque fe mutuó obterentíbus. Horum co^ mítatus attulerat domo clauas& fudes.Ipfi detractorum ab effufo ín fugam coetu fubfel liorum fragmenta& fulcra corrípíentes perrexerunt ín Tíberíum,fimulq ceciderunt ín frontelocatos, Horum fuga& ftrages edíta. Ipfius Tíberij fuga confulentís prehendit Tib.Gracchica quífpíam togam. Ille toga relícta fueíens ín tuníca cefpitauit, prolapfusdp eft fuper eos, des. quíante eum cecíderant. Attollentem fe prínceps aperte caput eíus afflixit fubfellij pe^ de vnus ex collegís eíus Satureíus. Secundum ictum íntulít eí L. Rufus: quide eo velut re preclara gefta gloríabatur, Ex coetu plus trecentí occubuerunt fuftíbus& lapídíbus commínuti,ferro nullus. Hanc Roms prímam memoríz produntáregno fublato fe^ ditionem fuiffe fanguine& czede cíuili díremptam. Cacteras veró neq; modícas neg de modíca exortasre inuícé concedentes terrore principes plebís,reuerentía fenatus popu lus pacauerant, Et quídé tunc quogp,fi áctum fecü leniter efTet, Tiberius fuifTe vídetur fe haud grauate fubmiffurus:multod tacilíüs cítra cedem& vulnera ínuehétibus cefsíffet, | Neg ením plus tría míllía fecum habebat. V erüm íra apparet diuítum atq fimultate ci, tíüs quàm ob eas,quas pratexebant cauías con(píratum ín íllum fuiíle. magno índícío eft,quódatrocíteretfoede íínfultauerunt cadauerí. Neq; ením oranti fratrí,vt tollerelíce» ret corpus efus& funerare nocte, permiferüt:verüm íd cum alíjs cadaueríbus proiecerüt m inamnem. Neg; hactenustantüm progrefsi funt:fed amícís quoq eíus partímínaudi^ Atticorum Ti tísaqua& igni interdíxerüt, partím quos potuerüt corrípere, trucídauerunt:ínter quos berij cedes, orator Díophanesperíjt. Caium quendam Billium cauez ínclufum cum víperís& dra coníbusad eum modumnecauere. Blofius Cumanus ad confüules attractus eft. Hícro, gatus de hís, quz acta erant, omníafe profeflus eft Tíberij íuflu facturumfuiffe, Subij^— ciente Nafica: t Quid igítur, fitibi'iberíus Capitolio faces fubdere pracepífTet* Prí^ Hee verba tri müm abnuit,dícens, Hoc Tíberíum íuffurum non fuiffe.Subínde alijs ídem requírenti e C: s bus,refpodít: Enímuero fi ille ímperatIet,no duxíffem míhííd exequí turpe.Neq ením,"uo nífiex vfu eflet populí,íd ímperaret Tíberíus. Atq híc diífcrímen ín przfenti tranfimifit, Czterüm poft ín Afiam contulít fe ad Aríftonícü: cuíus labefactatís fortunís,íntulít fibí ipfe manus. At fenatus,quó populi ob eaactaleníret, neg; legíagraríz vltrárefragatus eft,€ plebí permífit,vt Tíberijlocoalíum Tríumuítum agrís diuidundis defignaret. In fuffragía mífsi P. Craffum Giracchi propinquülegere. INam filía huíus Lícínia ín matrí^ C. Gracchi y» monío erat C. Giracchí, quamuís Cornelíus Nepos autumet nó Crafií, fed Brutí,quí de xor Licinia. Lufitanís tríaphauerat, Caium filía ín matrímonío habuífTe, Czeterüm pleríq; fcríptores nobís fubfcribüt. At acerba populo Tiberíj cedes erat, X prae fe ferebat vltíonís oppor. tunitate expectare,&€ vero íam Nafice íudícía íntentabantur:cuíad fecurítatem fenatus Naffca ín Afiam liberalegatíonem ín Afia decernit. Neg; ením obfcure ferebát homínes ín occurfu eíus. Proficifcitur,liindignationem fuà, fed efferebsnt& clamore infurgebant in eum, fiquando obüíám da Beraecerpn le retur,nefaríum& tyrannum appellantes: quí corporís nece facrofancti fanctifsimum& ede p» relígiofifsimum vrbís templum polluerat. Quare cefsítItalía Nafica, lícetmaxímís fa^ m Sind críficijs effet deuínctus, nam Pontifex Maximus erat. Peregre autem palans vagansqy tionem de hucilluc breui poftapud Pergamumobrt.|Neq: mírum eft infeftum adeo Naficz: popu* lum fuííIe: càm Scipio Afrícanus,quo populus Romanus nemínem videtur fsflieribus € 32 Plutarchi de caufis vel impenfiüs dilexiffe;nihil propíus factum fit, quàm vt excideret€ defjcere, tur eíus beneuolentía: quód ad Numantíam prímüm nuncíato Tiberij exítu exclamaf. fecHomerícum íllud: ! odff.lib. 1. Sic pereat, quifquis defienet talia facta. l Deinde Caío& Fuluío ín concione rogantibus eum, quíd ei de morte Tiberij videre, Scipionis de c, tur:INon placere fibírefp ondíffet;illius acta. Inde ením cócionantí populus obflrepuit: Gracchimorte, quod antea fecerat nunquam:&ille eo eft prouectus, ín populum vt ínueheretur. Vei fententia. rüm hzcín Scipionis vítafíngulatim retulimus. C. Gracchus ínitió fiue metu ínímícorum, fiue inuídize íllís conflandz eratía reliquit forum,& domi ín ocío vítam egít: ficut quí& ín prafenti abíectus fit,& deínceps ítain iw tranquillitate vícturus: vt etíam ínfermonem quibufdam venerítímprobare& detefta, C. Gráchi tto» ví eumfratrísactiones. Eratveró admodumtuncadolefcens.fiquíde setate nouem an, s nís fratre erat mínor: ille nondum annos natus trígínta occubuít. At temporís progre fiicüm mores eíus fenfim eluxeruntá focodía, mollicia, vino,& quzfturemoti: tum C. Gracchi do^ dicendifacultatem ficutalasadrempubl. concínnauit, tum vero fignificauítnon quíe, qui. turumfe, Atque cüm amicí cuíufdam Veeftij reí caufam defenderet, populo prz gaudío lymphato& bacchante, cüm eum auditet, oftendít ceteros oratores nihilo puerís praflare. Hicoffufus iterum prímoribus pauor eftmultumgq; ínter fe confultabant,ne ad tri €. Grachió bunatum permitterent Caiumafpirare.. Euenítautem fortefortuna, vt quafíturamin queflorin Sa^ Sardinia cum Orefte confule fortiretur.qua res lata fuitínimícis Caij fed níhil eumtor 2 dite fit. Nam qui vír militaris effet,& haud fecusín armís quàmlitibus exercítatus,rempubl, autem etíam tum roftragy horreret, neg; vocanti obluctari populo&€ amícís valeret:o mníno íllam peregrínationem boní confuluit.Et quídem obtínet crebra famaímpotet tem eum populí ducem,€ longe Tiberio adauram popularem captandam fui(Te acrío, rem, Caeterüm non íta feres habet. Imo apparet ínuítum potíüs hunc incidifle ínreip. tractatíonem quàm confilio.fiquidem Cícero orator eftauthor omnem honorem dedinantí Caío vítamd fectantiocíofam oblati ín fomnío fratrem hífce eumappellaffe ver ' C. Gracchi. fo- bís: Quíd cunctarís Caí* nullum patet effugium: fed eadem vtríq: noftrum víta, ídem mnium, exítus pro populo agentíbus ín fatíiseft. Caíus igitur deditín Sardinia omnís fpeci men vírtutís ,multoq;omnemíuuentutem audacía aduerfus hoftes& íuftítía adueríus pacatos colendaantecelluit, etíam beneuolentía& reuerentía erga ducem: temperat tía veró,frugalítate,índuftría prafulfit vel natu maioribus. Cüm vero atrox fimul& ínfalubrís hyems occurríffetín Dardínía, veftemq ímperator ín exercitum ciuitatibus ímperaretimíferunt Romam íd deprecatum. quorum accepta à fenatu excufatíone, íuffog duce alíunde veftitum milítíbus parare: càm cófilío ille defíceretur,& afflígerenturmilites: adijt Caíus cíuítates índuxitip, vt fua fponte mítterentveftem& Romanis opítv larentut, HacíterumRomamperlata,vífag plebís illiciendae pracludía effe,terrorem íníecerunt patribus, Hi prímüm míffos ex Afríca à rege Micippa legatos, quí oftende runt ín gratíam Cafj regem imperatori ín Sardíníam frumentum míliffe, oftenfireícce runtlegatos, Deíndefenatufconfultum fecerunt, vt milítíbus fuccederetur: Oreftesau 4t CGracchiredi- tem permaneretíbi, quó Caíus quoq; ob quafturam ibídem remaneret, Quod d tusex Sardinia, cüm oblatum effet, extemplo íra frendens decefsit, ac Roma necopínantíbus confpe ctus nonab íniquís modó eftreprehenfus,fed plebi etíam vifum ínufitatum ante confi lenidecedere quzítorem. Verumtamen cüm díes eí dícta apud cenfores effet, poftulz ta audíentía, ítaanímos vertít auditorum, vt cum ea dífcederent opíníone, eum quam maxímé lzfum fuiffe, Stipendía ením fe demonftrauít duodecím fecifTe, cüm alij cogu rentur facere decem:quzftoremapud imperatorem tríennium permanfiffe,cümlege[i bíreuetti exacto líceretanno, Solum ex milítibus zonam fe, quamín prouíncíam ple nam íntulifTet, exportaffe inanem: caeteros exhaufto, quod ímportauerant vino, aur? & argento domum plenas amphoras retulí(fe, Inde alía rurfus crímína& dicas eiímpe? gerunt, folícítaíTe eum focíos, coníuratíonís Fregellanze qua fuerat detecta, conícium fuille, Athícomnem amolítus fufpícíonem,& ínfons compertus, eueftígio intendit? nímum ad tribunatum plebís petendum, vníuerfa euim paríter ímpugnante nobilitate Caterüm tantus coetus ín vrbem ínfluxit ex Italía,fuffragataq eíus petítioni eft, multos vtdíuerforía defecerínt, extedtístg& faftigijs zedíficiorum non capíente tantam multi tudínem campo, voces eorumrefonarent,'Tantum tamen expreflerunt populo prit cipes,& fpei detraxerunt Caij: quód non pro expectationefua prímus,fed renuncíatus Iuerit C. Gracchus tribunus plebis ercatur. | , I I | | | o € Pe OR3 epp or 4) 6, 09 oM T o [uU 2 $0 bi fei dí to Inm bí ret req uo| dif $6 hil tan tí vel Opi fno ber 10 20 n4 mv n 3:9 [ ü 1 X AO 56 fuerít quartus, Atíníto magiftratu,moxomníum fuit Tiberius& C. Gracchi. 313 prímus: quód tum facundia, vt nemo alíus,polleret, tum quía calamítas amplum líbere dícendi cam pum fuppeditabar fratrem fuum deplorantí. Eo ením ex omni occafione circumagebat populum, refrícás eíus facínorís memoríam,attexensq; exempla maíorum: quemadmodum Faliíícís arma iliíob Genutium quendam tribunum plebis conuitijs profciffam mouerínt:& C.VuL turium, quod íncedentí per forum tríbuno vnus vía non decef: Siffet,rei capítalís damna» uerínt, Atvobisínfpectantibus, inquit, T'íberium baculis hí concíderunt, medíamg per vrbem raptus eft ílle exanimís ex Capítolío,vt ín flumen protjcerctur, Amicos eíus, quos comprehenderunt,indefenfos fuftulerunt.Et quídem more maiorum, fiquís reí ca pítalís poftulatus ad iudicium nó occurrerít, huíus ad ianuam profectusmane tubícen, tuba eum cítat,neg anteferunt fententíam íudíces, Adeo relígíofi& circumfpecti ín iudícijsfuerunt, Huíufcemodí orationibus ad motum preparato populo,( erat ením vo calífsimus& firmifsimis lateríbus ín dícendo) duas leges promulgauit: Vnam,ficui po pulus magíítratum abrogauerít,ne adítus huíc ad fecundum ma gíltratum fit: Alteram, fiquís magiftratus cíuí índícta caufa exilium írrogauctít,vtís cau(am dícatad populum, Harum legum altera no obfcuré M. Octauíum notabatá Tiberio tribunatu d eiectum, altera tenebatur Popilíus.Fícením ín pratura fua amícos Tiberij ínexilíum egerat, At Popilíus non expeciato íudício ex]Italía folum vertít. Alteram legem Caíus ipfeanti, quauit,profeífus matrí(e Cornelíze precibus dare Octauíum, Id placuit populo, coprobatumqjab eo eft: quód Cornelíam inhonore haberet non mínüs liberorum fuorum, quam parentis gratía. Nempeftatuam zneam eí pofuit poftea,infcripfitig Cornelíz ma trí Gracchorum, Memorantur etíam multa acceríita&c plebeía à Caío pro ílla in quen. dam ínímicum torta: Tu neCornelíam,íinquit,ínfectarís Tíb ettj parentem?Quía veró ínfamis erat ille, quem ínfectabatur: quód adolefcentía eius obnoxía aliorum líbídínibus fuilIet: Cura fronte,ínquit,tecum confers Cornelíam 7 Peperíftiveró vtilla? Atqui toto populo Romano notum eft díutíüs illam, quám te vírum dvíro abftínuiffe.Ea cra illius ín dícendo mordacítas, paríag: ex fcríptis orationibus multalícet collisere. Le. ges, quas pro commodo plebís& ad opprímendá fenati rogauit, vna fuít agraría deagro publíco ínopibus díuidendo: altera milítarís, qua fancítum, vt veftes publice przberentur,neg; quícquam eíus nomíneflípendío militum detrah eretur,acnequís mínor decem& feptem annís ad nomen coger etur refpondere: focíalis alía, qua ius fuffraeij ferendi cum ciuibus dabatur Italís: alía frumentaría precium eleuans annonae: alía iu díciaría, qua plurímüm círcumciditopes fenatus. Soli enim íudicía ín poteftatefenatoreshabebát,atg; ídeo populo€ ordíni equeftrí erantformídabiles, Hicveró* trecentos equítes Romanos trecentis admífcuit fenatoríbus, atqp iudicía hifce fexcentís communícauit. Dumhanclegemrogat,cüm ín alía dícítur magnopere incubuifíle, tum v. bi fuperíores concíonatoresrefpícere ad curíam affueucrant& ad comitia: prímus tunc forás verfus ad forum fuifTe concionatus, atq: íd deínceps fecutus, breuics declinatione & círcumactu corporís magnam rem moui(le,acrem publ.quafi ab optímatibus adatbí tríum tranftuliffe populi: tanquàm plebem fpectare concíonatores,non fenatum deberent. Vtveró non modó hanclegem fcíuít populus, fed& iudices illi delígere ex equítibus permífit: poteftatem obtínuitregíam quandam,adeo vt fenatus quog recíperet eius confilía. Confultor femper erat& authorreí alícuius, quz eum ordínem decebat. Cuíufcemodifuít decretum de frumento ex Hifpaníad Fabio propratore miffo moderatífsímum& laudatifsímum.Suafit Catus fenatuí,vt díftracto frumento remitte» ret cíuítatibus precium, Fabíumq ínfuper caftígaret: quód inuídíofum& íntolerádum redderet prouíncíalíbus imperium, qua res ei ín prouíncíjs m agnam parauit cum beneuolentíalaudem. Adhzclegestulít decolont|s deducendis,de víjs muníendiís,de az díficandishorreís. Hísmuneríbus omníbusrectorem fe€ dí(penfatorem pracfecít,nihílín tot tantísqy fatí(cens negoctjs. Imó incredibili celerítate& labore, quafi(ingulís tantüm incumberet, confummauit ínftítuta opera: vt etíam illí, quiímpenfe oderant& tímebant eum, obftupefcerent expeditam vbiqy eíus atq; efficacem induftríam.. Plebs vero etiam ipfum mirabatur confpectum eíus, cüm affectari eum cofpicerent cateruam operaríorum,artificum,legatorum,magíftratuum, militum, doctorum homínum: qui» bus omnibus placídum adítum praebens atq) ín humanitate tuens grauitatem, accom-^ modansg;fe ad íd, quod cuíqs propríe conuenitet: effecit, vt graues calumníatores ha» berentur, quítrucem ipfum aut omnínó morofum dícebantaut prefractum. Adeó ha» D 1f" 3 A ÀAI líac 7411 au C. Gracchi le» Cornelia Gracchori mater bo norataà populo Rom. C, Gracchi leges. * Sexcentos ha bet epitome Li uij. C. Gracchi. potentia, Alie C.Gracchi leges, aic" Plutarchi bebatexcitatiorem ín confuetudíne& actionibus quàm ín cocionibus popularítatem, Elaborauítautem potí(símüm ín vijs muníiendís, tam vtílítatís quàm oblectamenti& ornatus curam gerens.Ducebantur ením dírectae ad amufsím per agros víz:atque hinc lapíde quadrato fternebantut,hínc glarez aggeribus aduectis referciebantur. Comple: bat€ pontibus iungebatlacunas torren tíbus vel fpecubus excauatas: aclateríbus pari ! ínter fe faftígio vtrínque comparatis aquabílem habebat& vifendam vndíque opusfa MilisreRom4- cíem. Adhzcvíamomnem per míllíaría dímenfus(capit autem paulo mínus octo fla num viij. cáp. día millíare) columnas lapídeas fpacij fignandi gratía locauít. Alíoslapides modiícis fradis. ínter fe ínteruallis híncínde fecundum víam dif] pofuit: quibus equítantes fine fubijci bus ephípparijs confcenderent commodiüsequos. Hasobres populo eum ín coelum laudibus ferente,& nihil non eíus ftudío facere parato, íecit aliquando ín concione gra. tíam fe petíturum.quamfi effet adeptus,ínftar fe habíturum omníum: fin tulíflet repul, fam,aíhil de illis conquefturum. Id díctum petítío vifum confulatus effe: atqueopínio, nemomníbus praebuit patíter fe confulatum& tríbunatumpetíturum. Inftantibus co mítíjs confularíbus omníbusq fufpenfis prodijt Caiusad Fanniumín campum dedu C.Gracciisite- cendum,atque ad íiuuandum ftudío fuo cum amícís illius petitionem. Momentumhoc rw tribus Fanníonon exiguum attulit: quíconful,& Caius iterum tribunus plebis renuncíatus plebis. eft,non candídatus neq; ambiens, verüm populiftudío.^ Cüm vero fenatum non ob, fcure infeftum cerneret fibí, frígida autemin fe beneuolentía Fanníum: ínftitit alijs de icíre fibi plebem, legem promulgans de colonijs Tarentum& Ca 14 j4 íntegrolegíbus deuít Y puam deducendís,& de affcilcendis ín ciuitatem Latínis. Atfenatus verítus, ne prorfus euaderet infuperabílís:víam ad multítudínem auertendam molítus eft nouam& ínfolítam,malo exemplo blandimentis erga populum cum Caío& obfequijs certans, EC. Graccho re- ratenim ex collegís Caíj vnus Líuius Drufus, vír neque indole vllí Romano nequety flit Limus rocínio fecundus ,adhzceloquentía& díuitijs inter prímos celebrís atque pollentibus Drufus. horumprzfidio par. Ad huncigitur vertunt(e prímores, hortantur(y: vt Caium ado» ríatur, atque ín eum confpíret fecum, nonvíagendo neque íncurrendo ín plebem, fcd mulcendo ín magiftratu concedendog; tanta, quorum caufa vel laceffenda effethone fté.Iraque tribunatum fuum Líuíus ad fenatus voluntatem aggregans leges promulgz uít, non vllam inrem honeftamaut frugiferam, fed id modo, fuperare Caium ficutín y concordia blandimentis& popularítate enítens& certans. quo apertifsíme declarauit (enatus non actionibus offendi fe Cat, fed illum ípfum tollere aut conculcare modíso Liu] Drufi l- mníbus in anímo habere. Huíc ením de duabus promulganti colonijs deducendísroge gatione& honeftífsimos ciues in eas fcribenti, lenocínarí eum multitudíni obij ciebant: Líuío de duodecím colonijs deducendis legem ferenti€ de ternís m illibus ín fingulas ínopum fcríbendis erantauxilio. Illi, quódagrum partíretur pauperibus índicta fingi lis penfione,quamínferrent zrarío,faccenfebant vt plebís affentatorí: Líuius, quí etiam penfione hacagrorum poffeffores leuabat, erat íjs probatus. Adhzcille, quod Latinis fuffragtj ferendi íus faceret, crucíabat eos:huíus, ne quem Latínum militem virgis mul ctare duci líceret,ferentís legí praeftó erant. Et quídem Liuíus ipfe ín concíonando afsi- 4! dué íactabat hzc ferre fe ex enatus de plebe folícíti fententía: quodfane ín actionibus Liwus Drufus eíus vnum extítít vtile. Piacatíor ením euafit ergafenatum populus: qui cüm prínciplacat popula. pesantefufpectos& inuífos habuifTet, diluit& mollíuít hanc fimultaté& iram Líuus: Rom[emdtu. oftendensaufpicari feíllís authoribus po pularís effe& plebi índulgerc. Summam vero fibi Drufus beneuolentíz ín populum& fuftítíz fidem eo quarfiuit, quód níhil fibíaut ín vfum fuum víderetur promulgare. etením tríumuiros deducendis colonis mifit líos,nequead pecuniam ttactandam accefsít: cüm eíufcemodí munera pleraque& mz xíma fibi quareret Caíus. Vtveró vnus ex collegio eorum IRubríus rogationem tulit decolonía Carthaginem ab Scipione excifam deducenda, Caius autem íd munerisfor títus có nauigauit: abfentem Drufus adortus acrídspopulum fubfjt concílíauitiy Ful ruluius Caij col ufum calumníando. Fuluíus híc Caíj erat familíarís& collega ín tríumuiratu agrídíui icgabomo fedi- dendí creatus,homo fcditiofus& fenatuí palám ínuífus,fufpectus etíam alijs bellum fo^ cíale mouere, Italosqy ín occulto folícitare adrebellandum. Quz cüm fine vllo indício velargumento íactarentur,ea ipfe confirmabat Fuluíus: quod parum fana quíeta ce filiaoftenderetfe habere.Id Cai íimprímis euertít huíufce partícipem ínuidía. Accim Scipio Africanus nulla líquída de caufa decefsiffet,atque note ín cadauere plagarum im preísionís q elucerent,vcín illius hiftoría retulímus: calumnía magna ex parte ín Fuluíi 1eeidit tiofus, Scipionis Africani minoris itors. nont iT 3p TE : , : Lis) £o míflurus de js populum ín fuffragía. $ 2:41.22;;; tecidít eiushoftem, quí eodem díe Scí Tiberius& C. Gracchi. 2n píonem pro roflrís profcíderat conuítijs. Neque vero exors Caíus fufpícíonis fuit, Facínusautem adeo nefandumin vírum príncipem & fummum cíuitatís conceptum ímpunítum manfit, neq; fuít de co acta quaftío. fiquí^ dem ínterpellauít€ opprefsít plebs cognítíonem Caio metuens: ne fi de czde íllíus ín» quireretur,noxze coperíretur affinís. Caeterüm haecanteceffere. deduceretur Carthagínem colonía, quam Caíus lunoníam appell tur ei díuinitüs obfcoena fuiffe oblata. fiquidem prímum fignum ventorapíente& figni ferofumma operenítente defra&um eff, Item victimas aris impofitas dífsípauít venti procella,& fuper ductorum vrbis líneamentorum termínos dífiecít, I pfosterminos írruenteslupilongéabftulere. Attamen omnibus dígeftís& compofitis díebus non am plíus feptuagínta regreffus Caíus eft Romam, cüm premía Drufo Fuluíum accepííTet, quippe L. Opímíus vír de príncíipum fa» r. opimij re: atque ípfzres przefentíam fuam requirerent. . ra* E 13 ctione& magnís ín curía opibus ante confula mendarct, illum factione fua deíjceret, repulfam tulerat. Híctunc multorum opibus tus candidatus, quód Caíus Fannium cónixus confulatüt fibi fpondebat,& ín confulatu Caium putabatur obtríturus flaccefcen. teíam quodammodo cíus potentía:& quía, càm multi fe populo venditarent,& fenatus vitro ífta concederet: fatíetas ceperat populum eíufcemodí actionum.| R euerfus primüm ex Palatío demigrauit fub forum velutlocum magís popularem, vbi frequen. tífsími abiecti& pauperes domícilía habebant. Deínde reliquas promulgauit leges Cümturba vndequaque conflueret ad eum: índuxítfenatus confulem Fanníum, vt prater cíues Romanos czeteros vrbe fummoueret omnes, Edicto nouo& inufitato propofito,nequís focíorum velamícorum illis diebus Romz effet: propofuit exaduerío edictum Caíus íncuf ans confulem: focijsqg,fi rema» nerentauxilío fefuturum oftendens. Haudtulittamen eís opem, verüm cümvnus ex hofpitibus& familiaribus ípfius fub oculis fuís rapereturálíctoribus Fannij, praterijt neque fubuenít eí: vel quód vím fuam prodere vereretur íam elanguefcentem, vel ne certamínis,vtiferebatipfe,& coflíctus exordíum affectantíbus inimicis praeberet. Ac, ceísit forte, quód offenfio illi cum collegis intercederet ex caufa h diatorij populo in foro exhibendi erant:& pleríque eorum 30 tur,cuneos íinorbem ad fpectandum ínftruxerant, quos locabant. Bos Caius im perauit 41: Ar* H H 1 íllis, vt tollerent, quo ínopes ex cauea fpectaregratís valerent. Nemiíne cíaufcultante praftolatusnoctem,cui fpectaculum íllucefcebat, euertít peropífices, quos habebatpe nes fe conductos,cuneos illos,populoq; poftrídie locum vacuum exhíbuít. Quo facto apud multítudíne magni vír anímí habítus eft, verüm collegas offendit vt ferox& víolentus, Híncetíamtertío tríibunatu lapfum apparet: non quín pluríma tulerítfuffra- c, Graci v. gia, fed quod improbe& fraudulenter renuncíauerínt defignatos collegae eíus, Caete^ pulfz -—-" 2.5- 7. rum eacotrouerfafuerunt.[Non tulít modicerepulfam,& ad ílludentes eí xmulos per^ bunatu; híbetur ínfolentíus quam par erat díxí(Te: Riífum Sardoníum eosrídere ignaros, quantas cís tenebras actionibus fuis offudíllet, Vtveró Opímíolecto confule multas Car 4o leges circumduxerüt& Carthagine acta mouerunt ftímulantes eum: quó,cüm caufam irae praebui(let,interficeretur: tolerauit idaliquandíu.Caterüm quía ab amicís fuit precipue à Fuluío accenfus,agereffus denuó eft praefidium aduerfus confulem contrahere. Hicmatrem quoque cíusferuntfocíam fe prebuiffe feditionís peregrinos clám conducendo atque ín vrbem mefforum fpecie míttendo. Hzceniím in epiftolís eius perplexe funtad filium fcripta. Alij Cornelíaadmodum ímprobante haec afferuntab eo patrata. Ergo qua díeleges eius Opimius antíquaturus erat, vtraque pars ínfederat príma luce c, cy. 4cchi e» Capitolium. Cümrem díuinam confulfaceret, vnus ex líctoríbus eius t Q. Antyllíus fenatus fc auferens alio extaad Fuluij cohortem aít: Datelocum bonís improbi ciues, Sunt, quí ferantfimul cum voce hac etíam nudum brachíum tanquam ad contumelíam com pofi t£ 59 tum traíecilfe. Ibi eueftigio confodítur Antyllius loneis ftylís fodícatus ad idipfum, vt Antilius C. aiuntparatís. Haec cedes multítudínem confternauit. Duces veró díuerfe fuerunta- Graccbilictoe nimatí, Excanduitením Caíus& caftigauit fuos, quód colorem quzrentíbus íam prí. confoditur, dem aduerfus ipfos praebuíffent aduerfaríjs. Opimius autem ficutanfa accepta erectus exafperauítad fumendum fupplicium populum. Actum quídem ímbre excuffo dírem» ptífunt, Prímomanedum fenatum coactum confulit ín curía conful, alfj nudum An. tyllij corpus ínlecto prolatumtranftulerunt ex compofito per forum ad curíam cum ge mítu& lamentatíone;non nefcio eorum, qua agerentur Opimío, fed mírarí fe, quidíd 2 pul[a. Porró ín Africa cüm Prodigiainfauauít: prodígía ferun. ff« Calo oblata. uiufcemodi: Ludi gla» C. Graecbus ofquimagiítratibus fungeban fidit collegas, ditio, T Attilius, for 36 Plutarchi effet fingente, Itaque patres quoque progres funt. Depofito ín medio lecto cepe runt alij quírítarivtín horrendo& grauí facinore. Compluribus veró fubijt odiffe& e xecrari iftos de príncipum factione: quód cüm Tiberium Gracchum ín Capitolio tri bunatufungentem ipfi ínteremiffent,& cadauer ínfuper proíecíffentlíctor vero AntyL lius fortafsís víolatus,fed quí mali fuifuerat potífsímus author,ín foro proponeretur,& fenatus populi Romaní círcumfifteret lugens,fuagp ftequentía exequías honoraretho, Senatufconful- minis mercenaríj:quà refiduum adhuc perímere valererpopulítutorem. Eegrefsíín, tuminc.Gra- dein curíam fenatufconfulto facto mandant confulí Opímío, daret dilígenter operam, ebum. nequíd refpubl. detrímenti pateretur,& opprímeret tyrannos. Ille cüm denuncíaffet, vt Patres adarma irent:& equítibus edixiffet,finguli vt cum luce bínos feruos armís in-u. fiructos adducerent: Fuluíus€ díuerfo adornauitfe& coegít multítudínem. At Caíus foro digredíens fubftítit ante patrís ftatuam, díuqg eam intuítus nullum verbum fecít: C.Grácchum fli. tantüm lachrymis effufisatque edíto gemítu abfcefsít. Id multífpectantes mífereri vi, pát plebs Ro. cem Caij coeperunt: ac femet ipfi culpantes, quod defererent& proderent eum, profemá.&i funt domum eíus: vbi ad fores excubuerunt nó perínde atque illí, quíftipabant Ful uium. Illiením per plaufus& vlulatus potantes ferocíentesQy tranfegeruntnoctem.L pfe fuit prímus Fuluius víno merfus, multaq; odíofe prater aetatem effudit& defignauít. Caij cohors vtín publíca patríe pernície pacata voluensqy euentum vícifsim excu bías agendo& quíefcendo noctem tranfmittebat, Vbi diluxít, gré excitaueruntfopi, tum mero Fuluium, armaueruntq fe(polijs, quae domi habebat Gaallís ín confulatufuo deuíctis detracta: magnísdy cum mínis& clamoread occupandum Auentínum conten derunt, Caíusnoluítarma índuere, verüm(icut ín forum, toga amíctus pro gredítur, tantüm modíco pugíoneaccínxitfe, Adexeuntem accurrit apud íanuá vxor,tenensQ C. Gracchi vxo vna manu illum, altera puerum: INonadroftra te, ínquit, Cai dimitto tribunum vtante ris adip[um ver& legíslatorem,neque ad bellum gloríofum:vt míhi, liquid humanítüs tibi accíderít ho ba. norificum certe luctum relinquas: fed Tiberij temetipfum percufforibus obijcís, íner Accipere,quàa mem quidem recie ,vt accipías potíus quámferas iníuríam: verüm ín nullum reipubl, facere. prejlat vfum teís pexdítum. V igetímprobítas. Vís& ferri dominanturíam ín fubfellás. Síainiuridta. pud Numantíá frater tuus occubuiffet, cadauer petitis inducijs reddídiffent nobis, Nüc forfitan& ego quog fluuío alicui aut mari detentum. Quid ením vltrdlegibus poft Tíberíj caedem aut dijs confídasr Italamet tante Licinia Catusfenfim amplexíbus eíus laxatís procefsít tacítus cit amícis. Illa cüm artípere togá eíus anníteretur,humí delapfa díu fine vlla voce íacuit: quoadanímo defe ruluiu mittit am fuftulerunt ferui& ad Craffum fratrem deportauerunt,| At Fuluius,vbifrequenfilimiad confa tes conuenerunt, filium mínorem de Caij confilio míttít cum caduceo ín forum, Erat lem, cum cádu^. dolefcens facíe elegantifsíma,& tunc vultumodefto atq; cum ruborelachrymabundus eodtp4t.— depacecum confüle€ fenatuegit. IMagna pars afsiftentium non abhorrebantà paci ficatíone. V erüm Opimíus: Nonper nuncios,ínquit,oportebat eos fenatui fatísfacere, fed defcendere vt ciues fontes ad caufam dícédam, permíttentesQpfe ei ita deprecari pce nam. Adolefcentí veró edixit, vtnífi his condítíonibusnerediret, Caiusautem fuit, 4s vtifama eft, paratus íre X purgare apud fenatum fe. Sed cüm íd nemo alíorum permit teret,mifit filium Fuluíus iterum ad agendum pro ipfis ficut ante, At Opímíus, quic píebat pugnam commiíttere,iníecit extempló adolefcetí manus tradídítg eum in cufto» díam. In Fulufj cohortem fecít imprefsionem cum multís pedítibus& fagíttarijs Cre duc m tenfibus: quí potífsimum mífsilibus petentes aduetfaríos conuulnerantesqy difsipaucTun eim, UD EOS Data fuga, Fuluíus in balneum contemptum confugit. Mox extractus inde m- eumfilio natu maiore, obtruncatuseft,| Caíusveróánemine pralíari confpecus eff, verüm ífta fierí dolens recepit fein edem Díanz. Illic cüm manus ínferre fibí conare C. Gracchi fuga. ob d, n m, P, val Man ha. tutjáfidifsímis amícis Pomponio&* Licinio eft ínterpellatus, Hiíením pracfentes gh berLeBoro. díumeíabftulerunt,perpuleruntqy eum ad fugam capeffendam. Ibí dicitur pofitis gení jo C.Gracbipre- bustenfisq; ad Deam manibus populo Romano imprecatus, vt ífta pro íngratitudine c5 4d Diata.& proditione perpetua feruítute premeretur. Fecerunt ením propalám pleríque pro Val. Max. lib. yin cíata per praeconem ímpunítate tranfitionem. Igitur ín Caium fugam capelfentem atap 7. ínferétibus fe hoftibus& affecutís eum ad Pontem Sublícíum duo illí amicí hortatífunt eum, vt íteranté caperet. Ipfi fuftínuerunt ínftantes, dímícantestg pro Ponte nemini, quoad occubuerunt, víam dedere. Comítem fuga: Caius vnum habuit feruum Pbilo cratem nomíne, Adhortabantur quidem eum vtín certamine omnes, fed fubuenícbat "nemo, fupplex ero, vtappareat alícubí corpustui y I0 a0 Sz; -. à e. Tiberius& C. Gracchi. 317 nemo, neque fubmíníftrare petentí quifquam animum índuxít equum. quippe ínhzrebanttergo íllí, quí eum perfequebantur. Occupauit autem alíquantífperín lucum Furinz confugere.Ibi obtruncatur à Philocrate, quí poftquám illum ínteremítmox fuper e- C. Gracchus' à um traíecítfemetípfum. V tveroalíj tradüt,ab hoftibus ambo víuí comprehenfi fuere. fervoocciditur. ceterüm cüm domínum feruus complecteretur: nemo feríre íllum príüs valuít, quám serui Caij Grac hícà multís vulnera íngerentibus fuít ínteremptus.— Caput Caíj díCtítant, cümab ne, chi fidclitas. fcío quo precifum& ablatum eflet,huicademifIe amícum Opímij Septímuleíum.fiquí^ dempronunciatum íniítío pugnz fuerat Caíj& Fuluij capíta referentibus prazmíum, vt patíaurí pondere rependerctur. Relatum à Septímuleiofuítad Opímíumlancea prz 10 fixum, Statera allatae ímpofitum pependít pondo X v 1 1. cumbefle. Atquehtcquoque confceleratus Septímuleíus& fraudulentus fuit. INam exempto cerebro ínfude^ ratplumbum. Qui vero Fuluij caput attulerunt, quod effent obfcuríores, níhil acce» ere. Cadaueratam horum quám aliorum, quítrucídatí fuerunt tríamillía ,ínamnem rofecta,bona eorum fub haíftavendíta. Interdíctus ínfuper coniugibus eorum luctus, e Lícínía Caij& dote fpolíata. Adhaec necauerunt truculentifsíme mínorem Fuluij fi Feluij minor filíum: quínonarma contra tulerat, neque ín coetu fuerat prelíantíum: fed ad pacifican. lius interfectus, dum veníentem ante pugnam corrípuerunt,& poft pugnam occíderunt.— Atqui fu^ Cotcordie eprahoc& alíaomnía toríit plebem extructa ab Opímio aedes Concordíe.Ciloríarí ením des ab Opimio & infolefcere atque tríumphare quodammodo de tanta cíuíum ftrage vídebatur, Vnde 4^/ct«. *o ínfcríptioni edis noctu attexuerunt quidam hunc verfum: AGlus vecors templum facit C oncordi«. Hic poteftate ín confulatu eft prínceps díctatoría vfus, damnauítq; indícta caufa przeter tría míllía cíuíum C. Gracchum& Fuluium Flaccum: quorü híc confularís& tríumphalis, ille fuorum aequalium vírtute€ gloría prímus fuít, At Opímíus non tempera^ Opimius à Tuuit à furto fe, fed legatus ad Iugurtham regem INumídize míffus cüm effet, pecunía gurtba pecunie fuít ab eo corruptus, ac turpífsime repetundarum íudícatus ín labe pudorís confe- corruptus, ex nuít, ínuífuscg fuít& probrís agítatus à populo: quí recenti illo facto abiecto fuit coidemnatus, & infracto anímo. Atbreuí poftaperuít, quanto ardore& defiderío teneretur Girac-. Graccbos quan ;o chorum. fíquídem fimulachra eorum fecerunt, eáqueinaperto propofuerunt. Loca, topere populus ín quibus fuerantínterempti, confecrantes prímitías íbí omníum, quz temporumar- Ron, defideratículiferunt, líbabant. Multi etíam quotidie ibí facra faciebant& adorabant, eó ficuc"€ addeorum templa commeantes.| lam vero etiam Cornelía perhibetur cüm alía illi us cladís fortímagnoque anímo tuliffe, tum de locísfacrís, ín quibus fuerunt oppret fi,retuliffe dígnos mortuís tumulos effe. Haccad Miífenum ztatem egítníhíl conuerfa príftína víta. Multorum colebatur amícítía,& ob hofpítalítatem patebat menfa eíus,femperque Grzcos& doctos fecum habebat, atque reges omnes ínuícem mue neraab eaaccípíebant míttebántque. Erat íucundífsíma haec ínuífentíbus ípfam& fa^ milíaribus, dum patrís vítam& inftítuta domeftíca Afrícani commemoraret: verüm 40 ftupendí(síma, dum filiorum faceret fineluctu& lachrymís mentíonem: cafus quea^ cerbosatque actus eorum quafi veterum exponeret requírentíbus, Vnde amens ex fenio vel ex cladium magnítudínehabíta quíbuídam eft euafiffe, atque occalluíffe ad fenfum calamítatum: càüm reuera illí fenfum nullum habuerínt, quantum ex praclara índolebonís quenatalíbus& dífcíplina momenti ad pellendum homíníbus marorem accedat:& quód vírtutem fortuna vfquequaque fe» quentem honeftum fzepenumero víncat: czterüm ín cefpitando qui ferat cafum fapíenter, íd non adímat. Cornelie Grac» chorum miatris magnanimitas, Difcipline vis ad pellendos ai gores. 318 Plut. Tib.& C. Gracchi. AGIDIS ET CLEOMENIS CVM TIB. ET C GRACCHIS COMPARATIO. SE? 4 c abíolutaà nobíshiftoría fupereft, vt vitas horum comtemple JA murínuícem. Atq; Gracchos vel mordacifsími alíás& inimícifsimi "f! nonfuftínuerunt dícere, quín praclarífsíma omníum Romanorüad virtutem indole fuerínt, educationem& ínflítutíonem habuerint eximíam. V erüm apparet Agídís€ Cleomenis, quám íllorum foli, jJ] díusíngeníum fuifle: quatenusneque difciplina ímbutí recta, moríri Psp) busqy& viuendiratione eductí, à quibus fuerant maíores natu íam »tidem labefactatí, duces fe frugalítatís& continentia exhíbuerunt. Adhzcfuperíores cüm in fplendídiísíma& fumma feuerítate Romaatg ín egregiorum factorum effetflu dío, quafi paternae& auítae haereditatem virtutís erubueruntrepudiare: Flí parentibus natí díuería fectantibus,patríamQy peruerfam& egramnacií;nihil idcírco hebetauerüt ardorem adhoneftum, lam Gracchorum abftínentía& ín pecunía temperantia hoc fummum eft, quód ab improbis quaftíbus integros fe ín magiftratibus& republ. ge renda conferuauerunt: Agís veró etíam ftomachatus effet,ídeo fi cómendaretur,quod níhilalíeni cepíffet: qui fortunas fuas, ín quíbus extra facultates alías fexcenta talenta pecunia numerata fuerunt, profudit ín cíues. Quantum ígitur eíIe vítium íníquum come. 3; pendíum duxít, quí plus alío tenere etiam íufte habuit pro auarítíaz Nouatorum tamen capta€ aufalonge mole varíauerunt. Defignauerüt ením actionibus fuís, Cafus víari munitiones& coloníarü deductiones:€ quod omníü fuít,qua gefsít Tiberius, animo, fi(símum,g agrum publícü recep etít: Caíus,quód cómífcuerit iudícía adíectís ex eque fli ordínetrecétís. At Agídis&« Cleomenís nouatio pedetentím& paulatím medícíni Hydre caput. peccatís facere eaQy refecare hydra cuíufdà caput prccidentis, vt aít Plato,cenfens eífe: fecare, pror» eam,quae omnía fimul tollere€ excindere mala valeret, vícifsítudínem reípubl.ínuexit, binitt, Imó veríüs dicas fortaffe,eos dcflectenda& trahenda in propríü fuum ordínem republ. mutationt omnis authoré prauitatís excgiffe.NNam hoc quoq; addas, Ciracchorü aciío, nibus príncípes Romanos reluctatos. Qua veró ínftítuít Agís,&& Cleomenes confum. jt mauít:hzec pulcherrímo& przclarifsímo exemplo fulcíebant antíquís retrís de frugalitate& exequatíóe bonort: quarü partím Lycurgus, A pollo partím fuit author. Quod Gracchorum- veró maxímü eft,ex illorum a&ís nihilo Roma plus, d haberet,accepit íncremetí: cüm &a, nihil Ro- ex actis Cleomenís exiguo tempore domínà Spartam Peloponnefi cofpexerít Gracia, manis profil"& cum illius eui potentifsimís de ímperío certant. cuíus certamínís erat finís, vt foluta r llyricís& Gallícís armís denuo ab Herculís progeníe ordínaretur Girzcía. Fata etíam Gracchorum e- horü virorü meafententía aliquod dílcrímen vírtutís prodát. Illí ením cum ciuibus fuís xiwinflix. cofligentes, deníqp in fuga occubuerüt. Hor& Agís, ne vIl& perímeret cíue, fpontepent óccidit: Cleomenes víolatus& lacefsítus íniuría refurrexit ín vltíone. V erüm defectus opportunitate femet ipfe fortíter peremít. Rurfus fi exaltera parte perp endas,nullum 4t Agis edídit ducis facti, fed pracuentus fuitnece. Cleomenísvero trophaís crebrís& fplendídís Tíberij opponas muri Carthaginenfis occupationem facínus nó vulgare,& pacé Numantíná:qua milítü Romanorü vigíntí millia pé omne falutísalía defponden: tium cóferuauít.& Caíus multa ibíde, multa etía ín Sardínía miles vírtutís opera edídít: vt prímís Komanís ducíbus,nifi occupati fato forét,fuerínt coferendi. Rempubl. Ágis domívidetur mollíàs tractaffe, quod abreptus à curfu fuerít perAgefilaum,& ínlege2 graría cíues fefellerít, atcp in fumma rudía mutilady coepta fua ac pollícitatíones ex timi, ditate ob ztaté relíquerít: Cleomenes contrà eft ad rempubl. mouendam progreffusfe rocíüs& víolentíüs. Occidit entm pernefas ephoros, quos adíungere armís praeualer| tíatque vrbe pellere proníus erat: quomodo alíos ex vrbe non paucos ín exilium pepu-| lere. Namnifiextremanecefsitate ferrum adhíbereneq; medícum eft neque cíuile,fed ímpetítíz vtrobícg. Huic veró adíuncia etíam cum fzeuítía iníuría eft. At Crracchorum fanguínem ciuílem neuter eft effundere exor(íüs. Caium veró nec telís petítum memorantad víndíctamfe conuertíffe: verüm fortifsímum aduerfus hoftes fuiffe,in fedítione ignauifsimum. quippe procefsít domo ínermís,& ínter pugnandum recepít fe:& breui plusne quàm ínferret,quàm ne acciperet iníuríam,confpícítur confuluifTe. Itacy fuga eo rum non pauorís,fed eft cautionís ftatuenda indícíum, Cedere ením ímprefsionemfacientibus: Gracchorum ingenia, $ 00 RN [2 tl cili lori bue mfg IM t tuf] etiol fet] tqu tale Ime an I5 Vi anim xa edid nsd nud repi íad onfti«il Qui i:di jt| tfol 1 acti 1 busl 8 te pl t efec null t4 cbr t 14 edt d 1 j [eai i $12.) Epiftola. 319 ciehtíbus:aut fi manerent,ne víolarenturmanu oportebat fe protegere. Porró peccato. Gracdoripecrum Tíberij maxímum eft,quód exuit collegam tríbunatu,& fecundum tríbunatum ípícambíuit.Caio necem Antyllij ínufferütimmerító& falfo, Nam inuito eo& zgréfe^ rente confoffus fuít. At Cleomenes,vt necem pratereamus ephororum, omníafferuitía libertate donauit. Regnauit re folus, nomine alter: quód fratrem Euclídam ex eadem domo fibi allegiffet, Archídamum vero, ad quem fpectabat ex alteta famílía regnum, perpulít domum ex Meffene redíre. cuíus quía cedem occifi non eft perfecutus, críme aduerfus fe confirmauít czedís.Et quídem, quem aemulari prztexebat, regnum Lycur. gusfratris filio Charilao vltro reddídít:tímensqy,ne fi decefiffet vel cafu alio riw Mag 1o attingeret ípfum fufpício,díu peregre palatus eft,nedy anté regreffus domum, quám fi. Cat, líus Charilao regni fucceffor fuít natus. Caterüm cum Lycurgo quidem nec alíus fit quifquam Graecorum contendendus. Cleomenís veró acta maíores nouatíones& íni, quítates demonftrauimus habuíffe.Iam veró quí mores eorum perftríngtit, hís à prímo tyrannícos& bellaces notat fuíffe,& illis íngenía ímmodiíca praedíta ambitione. Prater» ea, quod ínfectarentur, habebant zemulinihil, V erüm excítatos eos certamíne cum aduerfarijs contracto& íra praeter ipforum naturam quafi ventís fe ínactíoníbus fuís extre mísfatebantur permífifTe. Quando inftituto quídem horum prímo quíd honeftíus erat autíuftíusz ní(i ví& factíoneadortí legem diuitesantiquare, ín certamína vtrung; conieciffent: Tiberíum, quía fibi metuebat:alterum, dum necem fratrís vlcifcítur fine íudi20 cio vel vllo decreto necatí. Ex antedictis igitur aníimaduertas ipfe horum dí(parítatem, Quodfi etíam pronuncíandum figíllatím eft: Tíberíum ftatuo vírtute omnibus hís preftitile mínüs cacterís adolefcentem peccaffe Agim,rebus geftís atqy audacía non pauló Caium Cleomeni poftferendum, ILLVSTRISSIMO ATQVE EXCELLENTIS$724MO PRINCIPIL DOMINO FRIDERICO COMITI Palatino,facri Rom.imperij architriclino& principi EleGori, duci Bauarig,&c, Principi fuo clementifsimo Hermannus Cruferius S. D. 3EMOR.ANDVM et Illuflrifsime princeps Ele£lor /Augufli fummi pru [BidentifSiont ymperatovis di£tum:qui cum audi[Jet Magnum Alexandrum annos nà Mirum triginta duos, pofleaquám plerafque mundi regiones expeditionibus pera vaf^ idfer, dubitafJe quid im reliquum ite tempus effet a&turus:demmavi ait(e, fa /alexan Bilder non imdica[Jet malus opus effe bene gubernare partum imperium; quam mul. tas prouincias fubiuoa[Je o» amplam ditionem compara[Je. Re&té ille quidem pro o is fumma fua prudentia notauit non /Alexandri modo, verum etiam multorum pan aipim aliovum"vel eorum, qui baberi pracellentifSimi volit jnexplebilem ambitionem: quinullam aliam exfmant veze velprincipe dionam[untlioné, quàm proferre ditionis terminos:cum multà fit tum fplendidius,tiim laborioftus maiorisa ingenij vegnum,quod delatum eft, re&lu lezibus fancti, moribus exor» 3^ DE&: WAYequam per armavegnum cumulare vegno. Nam iuuenis ille JAllexander quamuis e altifsima natus idole,eo4 praeceptore Avi lotele primo philo fophorum inf litutus fuit diligentifsimé quid ab mito regno toit aliud, quam^t princeps latronum orbem circumcur[aret ibiq, eovomnibus mortalibus infimtos labo ves molefliasá, crearet? qui, cum quem ad finem diriveret aCliones Juss, non haberet:fed ebrioforum modo, qui,quà plus potauerunt,eó fitiunt magis,efla, us[mulus potandi potus: quà plures ubitoauevat prowmnC45(7 domuerat ventes,eó pluribus nbiabat:in eo[plendorem glorie Q beatitudinem ponens, fr quam p'imum profadiffet(angwmis,atq, orbem terra euerti[Jet. Itq, non contentus latiffimum imperium cal cafle Pev[arum, imcur(auit Scythas, Bactros c7: Indos, pro verefTurus vltra, neque fr per exercitum fuum I uit conquieturus y/quam. Longe JAuguflus fapientins egy laudatius,armis[ublatis ciuilibus ctim prin apatum fibi vrbis Roma pava[Jet,id fibi primum putauit faciundum,vt Spartam,quam natlus erat, eam. eXornaret. Quaveim id incubuit,"vt pacem cum vicinis firmaret,atq, tavemp. inte[linis laffam bellis ocio e praclarilepibus foueret con[litueretá, acde popularibus fuis bene mereretur. Fuit ergo eius diuturni Imperm(ov fmm, temporavium Yel momentaneum at4, Yolucre /dlexandri:quod ne ad liberos quidem eius peruenit fed mox dinulfurn efl qo dilaceratum. nempe caruit"vinculis e pignoribus, quibus Ye» Bum fun firmare debuerat fanétislegibus gg difciplina.— Hc mnibiad Excellentiam tuam Mlufirifsume D 4 Gracchorum tiores, Pyrrbi genus,et rcgni Epirotici| origo. f Anaffa, eft apud Iuftinum lib.i. Acbills Afbetus, ideft, Magnus,appellatus. De bello Lamia co Diod.lib. 18. Pyrrbus quemadmodum[erua tus puer fuit. 320 Plutarchi Princeps prefari[uccurrerunt in Yitam Pyrrhi e C. Marij:qui fummi fuerunt bellatoves,et facliisful. d m gere noua, quam norant tueri quefita. Itadum aliam ex alia fpem fectantur, exciderunt etiam certis. De; ji bent autem borum moueri calamitatibus principes,aliquem^t mo dum imponant cupiditatibus fus: is à tandem,qu& concupierunt ez» adepti[unt, fruantur ac fint contenti vebus uis: que certifstma est icfu d olebeatitudo. Quod enim(pettant, vt queant letam yità tran[ipere atq, abundare: id a[Jequuntur nm. E quim: fed fordent eisves amplifsima[us mhiant autem alienis. quas Yt obtineant,incerta(be profundus dt opes,"vilem ducunt multorum[anguem mortalium,orbem totum conturbant,[tá tandem cóficiunt Qj M reddunt inanes. Hacinfe[lat fere[ummos principes peftisscogitá, eos, quimperare deberent alis fcelefii pi mis bominibus imferuire proditoribus e pefsimarum artium magifiri. Nequemihi nece[Je estnofin& DL lod exempla commemorare. Sunt eavecentia qz» ommum oculis adhuc obuev[antur.| Neclatet etiam quay. uit quam,quantum. Impegerint quidam, quam foede lapfi fint. Non hec feribo, quód pertinere ea putemal bu Excellentiam tuam, cuius mili à multis probatus eg» celebratus est moderati[Sumus ammus: fed quà oculi c tuis opponeremstud, cernere quaft n eculo im bocpart queas, quam tetraves e» quam deteflabilis.quim de etiam ipfis peflifeva,qui ea funt implicati, fit mfrenata cupiditas:"yt tanto magis bonum, quod[e£latusa, v ample&taris. Hancpartem laborum meorum,quos pofmin vitu Plutarchi conuertendis, tibi dicare Ex. tu cellztiféime Princeps Ele£tov volui, Yel ob av&lam familiaritatem cumilluflriftimo Principe meo Ductly te liacenfi tuam, Yel quód ab hac in[ana cupiditate aut furore potius,"m quam vemotifSimus,atq, tdeo fummi ne laudibus ybiq, extollendus. Vt autem hunc meum ammum atq, has meas vigilias benigno I0 Animo exe$ cipiasid"ynicé vo 190. Valeilluflrifsime Princeps E lector. ie T pi / Pyrrhus. 3 à gr c4 rGNvM Thefprotorum& Molofforum tradunt príncipemà dili G JW uío tenuífTe Phaétontem: qui ínter íllos fuít,qui cum PelafgoínEpi a rum commeauerunt. Quidam Deucalíonem& Pyrrham templo à rh ; pud Dodonam conftructo ibi confediíTe ín Molofsís. Poftmodum tri * NNeoptolemus Achillis filíus populum eam ín oram deduxit, camis| 59 À M« ipfecoluít,atqyfuccefsíonem a feregum, quos Pyrrhídas appellauc- fut ie xv" runt, reliquit. Hícetením puerilí cognomíne dictus Pyrrhus fuerat bí acliberorum,quos ex t Lanaffa habuít Cleodís H yllí il enata, vnum vocauit Pyrthá, P Inde Achilli honores ín Epíro díuini fuerunt, acvoce vernacula Afpetum dixere. Infra 6 prímos cüm íntermedij reges efferatí efTent, opibusqg& factís obfcuríores, l'harytam ít Ícribunt prímum,quí moríbus Grzcís,líterís,& legibus humanis cíuítates tínxit, cele bo bré euafifTe. Tharytze Alcetas filíus fuít, Alcetze Arybas, Arybze& Troíadís Aeacides. le Hiícín matrímonío habuit Menonís Theffili filíam Phthíam clarí bello Lamíacoviri pu fumma inter focíos fecüdà Leofthenem dignitatis. Ex Phthía natí Aeacídi funt Det fti damía& Troías, praterea filius Pyrrhus. Aeacidevero per feditíonem exacto Molofsí 4| 45 pt affciuerunt INeoptolemi filios. quare amící Aeacídis,quosoccupauerüt, ínterfecti funt, qu Pyrrho etíamnü ínfante,cüm ínueftigaretur ab hoftíbus, Androclídes& Angelus dam eti fublato fugam arrípuerunt. Trahebant fecum paucos feruos& mulíerculas puerí nutri, te ces. V nde difficiliore fuga& retardata cüm ínftarent hoftes,puerum Androclioni; Hip ac píz,& Neandro traduntfidís iuuenibus€ valentíbus:tubentiy, quantum pofsínt, acc te lerentfugam, Megaraq; oppídum Macedoníz teneant. Inde qua precíbus qua ví illos, te. qui ínfectabantur,ín diei feri morati funt. Quibus zegre reíectís fecuti funt eos, qui Pyr- ne rhumferebant. Subfolísoccafum qua in manibus erat, fpes elapfa eísrepente eft: vbi M adamnem, quí oppidum przfluít,peruenerunt afpectuhorrendum& rapídum, atque i tentantíbus vadum nulla ratíone permeabilem. Largam enim& turbídam voluebatex 5| 59 te; ímbríbus aquam,& omnía reddebat nox terríbiliora. Diffifi igitur folos fe tranfportare na puerum& nutríces puerí pofTe, cüm incolas alíquot anímaduertiflent ín vlteríorí ripa vi ftare, orauerunt hos, vtad traifjciendum opitularetur fibí, Pyrrhumq tjs cii clamoribus M & fupplícíbus precibus oftenderunt, Atilliob vndarumafperítatem& ftrepítumnon te exaudiebant: fed dum hí clamant, íllí níhil íntellígüt, mora interpofita eft: quoufg vni lí: venítín mentem,vtdetracta quercus cortíci ínfcriberetfibula líteras, quibus neceísíta- cu tem& fortunam pueri fignificauít, Tum círcumuolutam cortícem lapídí, quo velutía qi Qus (c | lof ] o | vbi j jue -[att diu. y bu r adit du »[105 | iti 19 ?0 retleniter. Neque eratadeo pauper quifquam a jo. ctus libramento vfus eft, mifit ín ripam vlteriorem. tam cortícem fecííe, lllíslectís líterís, q Pyrrhus. 3 Alij ferunt eum tragulz allíga. ui trans fluuium erant, przcipítem temporís puactumíntelligentes,cafis lígnís& rate facta tranfmiferunt, Ac forte quí prímus tra» fecit Achíllesnomíne, accepit Pyrrhum, Cateros alij alios, vt quífque cuíque occurtít, tranfuexere. Ita cüm emerfi(Tent contulerunt fead regem t Glaucíam, quem vbi domi re íncolumes euítato perículo infequentíum,ín Illyrícum períffent cum vxore fedentem, t Tftinus. apdepofuerunt puerum ín medio humí. ile quód Caffandrum ín anímo timeret inímí, Plat Glaucá, cum Aeacídis,díu deliberabundus conticuit. : Vide Pauf.in At M Interea fponté Pyrrhus arrepens,cüm ap^ un prehenfo maníbus pallío ad genua fe Glaucíz fuftuliffet in pedes,rifum prímüm, dein. ticis, dequodfupplícíter precantem& lachrymantemreprafentaret, commiferatíonem mo uit, Alij authores funtnon fummififfe Glauciz fe ad enua, fed tacta Deümara mant bus ei ííníectís humo fe erexi(Te, eamQi rem vífam G laucíze díuínam. Quare tradídít confeftím vxori fuae Pyrrhü,przecípitqy vt vnd cum liberis fuis educaretur:& breui póft depofcentíbus hoftíbus, CaíTandro etiam ducenta tal enta promíittentí no dedídit eum, verüm vtannum duodecimum excefsít, deduxit cum exercítu eum ín Epírum& conftí tuítregem,| Praetulít Pyrrhus vultutruciore quám auguftiore maíeftate regíam. Den. Porrbi vultu; tesnonhabuít difcretos, fed erat fuperiore gíngiua perpetuum os díftinctum quafilí,€ dentes. neís, quibus delignabatur détíum int gallum gallinaceum album ímmolans fupínis iacentibus lienem tionem, Peracto facríficio gallum accipiebat, pedísfertur pollex fuiffe díuína virtute przedítus. Ac cremato pore, repertus ínuiolatus e[t& íntactus ab igne, V erüm hzc infrá. ptimumdecímum attigifTet,& regnum fuum arbítraretur ftabí tium, qui fororem fuam Deídamíam ín matrímonio habebat pofitos, atque emicuit inter przlíantes vírtus eíus. Necfractum deferuit Demetri um, led credítas fibi Girecize vrbes contínuitín fide,€ pace cum Ptolemzo patrata obfes ín Aegyptum nauígauít, IbíProlemzo dedítín venatíonibus& exercítationibus ro» oris patientize laborís fpecimen, Berenicen autem cüm aduerteret plurimüm poL lie, atque ínter Ptolemzí vxores vírtute& prudentíaanteire, obferuauít eam prací» puc, Cumq míre calleret, vbí ex vfu effec, fübíre przecellentiores,vt erat abíectíorum faltídiés, praeterea modeftus effec& temperans ín víctu:ex multis principibus uuenibus 4^ prelatus eft, qui vxore duceret ex filiabus Bereníces Antigoné:quam fufceperat prius, U-:.* STARS ES r?:: A quàmci Ptolemzeo effet ín matrímonio, ex Philippo.Poft has nuptías claríoríam,cám etíábona ín eum vxor effet Antigone: perfecít, vt cum pecunia& copijsadregnü mit tereturín Bpírum.Neq; íngratus multítudíni fuit aduentus eius obN coptolemi odíum acibe€ violenter domínantís. At tame ne ad qué Neoptolemusregum aliorum recur erpunctio., Líenofis exíftímabatur opítulari,cüm P»rrbus mede: pede dextero preme» batur lienofis. ut abíectus,cui petentí denegaret cura» eratip hoc praemij eí gratifsímum. Illíus poft fata eíus relíquo cor Cüm annum fe» le: euenít ei certa pere» grínatio, Vnus ením ex Glaucí filijs, ín quorum contubernio creuerat ,VXorem du» «bat. Hic íterum iníta Molofsi confpíratione expulerunt amicos Pyrrhí, eíusép pecuníam dirípuerunt,& permíferunt(e INeoptolemo. Exutusad hunc modum Pyr, rhusregno, atque vndequaque deftítutus, ad Antígoní filium aggregauit fe Demequam puellam adhuc lexandri Roxanes filij vxorem dícebant. Quorum rebus afflictis íam viro maturam iunxitfibinuptijs Demetríus. Ac magno ílli przelío, quod ad Ipfum omnes reges orbís commiferunt, ínterfuít partes fecutus Demetrij: fugauít(g eos, quos habebat op» Pyrrbus regto abfens[boliatur. Pyrrhi morcs, Pyrrhus ducit Anttgonen. - Pyrrbus in ve^ gro refitutus, feret, veritus foedus cum eo& amicítíam communicato íníjt regno.Czterüm proceden Porrbus com3" 3: UAE 2k" r€ y"c p tetempore fuerunt, quí occulte íncenderent cos,mutuasg ínteríipíos fererent fufpicio- dd ca Ne k Li"* o; 2""" f(i; Ies.qua tamen praecipue Pyrrhum commouít caufa, dicitur ex huíufcemodi orta fonte; Plo'timoregnu, Moserat regibus, vt ín Paffarone Molofforü regionefecüdum facra Ioui Martío facta lutatent Epírotís,& eos(acramento adí gerent:hí ex legü prarfcripto fe regnaturos,illos capt p SP regnum ex prefcriptolegü defenfuros.Hazcacta ambobus funt prafentíbus regibus, vnaphiínter fe fuerüt cum amícís,multatg dona dedérüt& acceperüt inuíce, Hic Gelon vitNeoptolemo fidus exceptá comiter Pyrrhü iugis duobus boumaratorü donauít.Ea yrtilus pocíllator,qui adcrat,popofcítà Pyrrho, Cüm auté híc denegaret íllí ea& da^ rtalterí:non fefellít Gielone agre id Myrtilü ferre. Igitur ínuitatit ad cena,& vt nonnul lalunt,quód formofus effet,illato temulento ftupro, appellauit folicitauittp, vt faceret em Neoptolemo,& Pyrrhüfuttolleret veneno. Non reíecit Myrtlus attétantem, tanquàm coprobaret& eíaffentíretur: ceterüm índícauítrem Pyrrho,cuíus iuffu prímaria píncere Pyrrbus occidit Neoptolemu, Berenicis oppii Pyrrbi priua i5 Macedoniam expeditio, Lyfimachi in Pyrrbum fraus. Oslentui, Pyrrbi fimultas ex bellum cum Demetrio, Pyrrbi cum Pan taucho certame, Pyrrbus Alexá dro Magto fimi lis. 322 Plutarchi píncernam Geloni concílíauít Alexicratem quafi focíum futurum confilij. Nar plures p quzrebar fcelerís Pyrrhus índices, Ita círcumfcrípto Gelone círeumfcríptusvnaNeo E W ptolemus, atque ínlidías progreffum habere ratus non temperauit fibi, fed lzetitíage. di Íliens detexít eas amícís, atque cüm commeffaret aliquando apud fororem Cadmíam P. 8 effutijt,quíd pararetur, nemínem ratus verba excipere. Nullus ením aderat alius, quàm gj Samonís, quí gregíbus€ armentís INeoptolemi przerat,vxor Phznarete,.Ea ad parie, ill tem auería iacebat ín lecto, vídebaturqg dormíre. quae cüm omnía clàm excepiffet, pro, e fecta poftrídíe ad vxorem Pyrrhí denudauit eí cuncta, quz INeoptolemum audiuiffet ni fororí dicentem. Ea read Pyrrhum delata ín prafentía quidem híc quíeuit: verüminfa m crífícío ínuítatum ad coenam peremít Neoptolemum, cüm prímores Epírotarumfen. uf. 10 g titetfuí cupidos: quí adhortabantur eum, vtexplícaret fed Neoptolemo,nequepon[| fe tíone regní defungeretur modíca: fed vtíngeníum fequeretur fuum,& res maiores c et pefferet, atque oblata fimul hac fufpícíone preuerteret opprímere Neoptolemum. Be lu reníces autem& Ptolemaí memor natum fibí ex Antígone filium appellauit Ptole, vc mzum:& oppídum, quod ín Cherronefo Epírí condidit, Berenícídem díxít.Hinemul g ta& íngentiavoluens anímo, excípíens autem fpe potifsimim& prímuüm vícina,ftu P tH tuítímperíum Macedonícum tentare ex huiufcemodi occafione: Caffandri filiorum ol maíor Antípater matrem Theffalonícam peremít,& Alexandrum fratrem pellere ínfti Q tí, Hícad Demetríum mífitpetítum fuppetías, fimulg; Pyrrhum accerfiuit. Demetr in autem negocíjs remorantibus occurrít Pyrrhus, poftulauítij mercedem auxilij Nym/u|. 11€ phaam,regionem Macedoníz marítímam, atque ex prouínctjs adíectís Ambraciam, ul Acarnaníam, Amphilochíam. Cedente hís adolefcente tenuit ea fibí& prafidijs firma, à uít. Reliqua,qua detraxit Antípatro,parauít illi. Atrex Lyfimachus,cüm ftuderet An, típatro fuccurrere,erat ímplícatus ipfenegocíjs. Verüm quód Pyrrhü omnía fcíret gra C tífícaturum Ptolemzo ,neq; quícquam denegaturum, mífit ad eum líteras adulterínas, lc quafi llam expedítíonem peteret Ptolemzus,vtmercede accepta ab Antipatro trecen,« torum talentorum omítteret, Soluta epiftola,confeftím odoratus Pyrrhus eft Lyfima fn chí fraudem, Neque ením fcríptam habebat confuetam falutatíonem, Pater filío S. D, h fed,R ex Ptolemaus regi Pyrrho S. D.Infectatus autem Lyfimachum fcedus tameniícit, ín quod adhibitis hoftijs íuraturí conuenerunt, Poftquám apro,tauro,€ aríete adfaai| 1? fícíum adductís mortuus atíes nulla vi,fed cafu eft;alrjs rifu oborto Pyrrhum vetuítarufpex Theodotus íurare,dícens vni ex tríbus regíbus mortem denuncíarí. Ita pacemdi, P remít. Compofitís iam rebus Alexandtíníhilo mínüs aduenít Demetríus, neque dam S fuít eum ad ínuítum veníre,íníecítqy eí metum. Cüm paucís díebus vnà fuiffent, flruc- H bat ex fufpícionibus vterque alteri ínfidías. Verüm arrepta Demetríus anfa prauettit M adolefcenté occídere, atqj rex eft Macedonía renunciatus. Intercedebat quídem etíam iB cíante cum Pyrrho fimultas. quíbus accedebat excurfiones ab illo ín"Theffalíam facia, pr & natíuus potentatuum morbus ímmodica cupídítas formidolofam eis vícinítatem€ l ínfidam effecít,praefertím poft Deidamíz excefTum. Cüm autem teneret vterq partem di Macedoníz,atque ín ídem ambo concurrerent,maíoresq acciperet dííTenfio obtentus: 4| 4? P! Demetríus fuperatísbello Aetolís ,ac Pantaucho ibí cum magnís coptjs relícto mouit i inPyrrhum:& Pyrrhus, vbi íd refcíuít, ín illum, Díuerfis vtjs profectínon occurrerunt a interfe. Ac Demetríus quídem ínuafit€ populatus eft Epirum. Pyrrhus cümín Par,|.?n tauchum íncídi(Tet,expedíuítfe ad praelium. Concurfus extítít mílitum acrís atqueín|— 8 gens certamen,pracipue vbí duces agebant. INamque Pantauchus virtute& manu& vi corporís ínter Demetríj duceslonge prímus,audaxqg& anímofus prouocauitadcon| P grediendum fecum Pyrrhum. Ex altera parte Pyrrhusfortítudíne& gloríanullíregum| 8 fecundus,& qui Achillislaudes ftuderet vírtute fibí magís quàm genere afferere,perre- Hg xít perantefignanos ínfeftus ín Pantauchum. Prímüm haftís velítatiiínde comínusnon|,' folumarte,fed€ lacertis gladios tractauerunt.| Pyrrhus vno accepto vulnere,inflídis f 5 du duobus,altero ín femur,fecundum collumaltero pepulít proftrauítig Pantauchum, nec C tamen occidíteum,quód etípuerínt ei amíci.Epirote regís víctoríaerecti& vírtutéftu| pentesímprefsione facta propulerüt phalangé Macedoniü,tergísq; ínhzrentesfugien,|"' tí magnü numerü ínterfecertit, ceperüt quíngs millia, Flacpugna nó íta ob clade ipfo, n ritíncendít€ offendít Pyrrhus Macedonas,vt opínioné& admíratíone de fe vírtutis P fermone prabuit hís, qui facta fua cofpexerát,€ in pugna fuerat fecit cogrefsi. INà vultá? í n exiftimabat& agilítate motüdp referre e Alexandri,illíus etía ímpetus& feruorís ínter pugna Pyrrhus. 313 (E| pugnandum cernere fe vmbras ín hoc& imagines: cüm alíj reges purpura, fatellitibus, tlexucollí, X elatíore fermone: Pyrrhus factís milítaribus& ftrenuítate vnus Alexan» P»rrbi fcientia | drumredderet. De iíllíus fcíentía& arte ínftruendz aciei atquereí milítarís documen."eimilitaris. r tumaccipfas.ex commentarijs, quos de hís relíquít. Dicitur ínfuper interrogatus Ántí ! gonus,quí optímus dux foret,refpondiffe: Pytrhus,(iad fenectutem perueniffet, Atg E] illedefuítemporís qualibus modó pronunciauít: Annibal cunctorum ím peratorum E] cenfüit perítía GC arte prímum Pyrrhum,S cípionem fecundum, tertíum fe:vt ín Scipio» eb| nís híftoríaretulimus. Breuihocmedítari Pyrrhum& commentarí perpetuo, vtartem «E.] maxime rege dígnam, apparuit, reliquas elegantías pronihílo ducere. Ferturením ro» ". 1 gatus ín conuiuio quodam, Pythonan Caphiífias tíbícen eí videretur melíor, refpondit ab](et Polyfperchontem ducem: quafi id quaerere folum& cognofcere deceret rege, Fuit|.— , etiamad familíares humanus atque facilis, acrís& promptus ad repédendam cratíám, f,(ur vacir » Iaque Aeropi mortem tulit acerbé:atque illí dixit humanum cafum accídi(e,(c ipfum testa malc. D vero reprehendit culpauítqz, quód afsídue protrahendo& cunctando non retuliilet eí P»rrbi benigni" I gratam,quippe zes alienum velhzeredibus diíffoluas licet credítorum: beneficentia nifi t4 facilita. a repenfz viuis torquent bonum& rectum vírum. Maledícum quendam Ambrací& " obtreciatorem cüm cenferent Pyrrho exterminandum: Maneat, ínquit,ibí:vt a pud pau DU cospotíüs nos, quam laceret vagansapud omnes, Certos iuuenes, quí maledícta ín fe ü ingeflerantínter pocula, dum arguuntur,quafiuít,an ea dixi(Tentz Cuí cüm vnus illori v 10 i repondifiet:Sane hzec.Sed& plura hís effudiffem,ni defeci(fet lagena: arrídens líbera^ D Wteum, Vxoresautem negociorum fuorum& potentíz caufa ab Antígones obitu Pyrrbi vxores » Bee duxit. Nam Autoleontís Poeoníz regís filiam nuptijs fibííunxít, Bíircennam e liberi, ! adyllís lllyri,& Lanaffam Agatoclís Syracufaní, quz in dotem attulíteí oppidum b. Coreyramab Agatocle captum. Tulítex Antigone Ptolemzum filíum,ex Lana(fa A. Ó leandrum,Helenum ftírpís minimum ex Bírcenna. Omneis veró bello bonos& acres (b eduauít,eosq; acuitad hocá príma aetate. Dícítur ením ab vnoeorum puero ctíamnü ab] intetogatus,cuí nam relícturus regnum eflet,refpondi(Te: Ei, qui veftrum acutífsíimum| , habueriteladíum. Hocvetó nihil abeftà Tragícailla execratíone, L^ Fratres domum fovtiri acutis enfibus. ($1230 19 0 Adeo eft ínfocíabile& ferum cupídítatís ínflítutum,| Porró ab hac pugna reuerfus o Pythus domum inclytus geftíuitgloría X aními elatione. Accümab Epírotís Aquí. Pyrrbus Aquim| lanomínaretur:Per vos;ínquít,aquila fum. Quid ni ením(im, veftrís armís velutalís e- l«dictu. N uctus? Poftaliquantó Demetrium nunciato effe grauí morbo ímplícítum, irrupitín Pvrrbi excure Macedoníam quafi incurfionem alíquam& populatíonem facturus. Caeterüm parum //? it Macedoim ibfait, quín omnía fimul occuparet, capereti fine fanguíneregnum, Edeffam vfque"4" el Pogreflus ob(iftente nullo, multis quoque ad eum deficientibus& arma eíus fequentiRd bus. Hic ergo Demetríum prater vires perículum exciítauít, Amíci eius ducesq íngenum übusbreui contractis[paco copijs mouerüt ín Pyrrhum ímpígre& alacríter. At híc, quí (stat E. Predandi potíüs caufa venerat,non expectauítíllos,fed fugiens partem exercitus ín ítí ait p— l"üeprementibus Macedonibus amifit. Nec Demetríus tamen, quód facilé Pyrrhum& / nt dtotinibus fuí fammouíffet, continuó contempfit eum. Sed quía res magnas agítabat "n animo tentare,regnumda paternum exercítu centum míllium milítum& nauíbus quin^ Demetri)copié (ne R— Stisrepetere: noluít cum Pyrrho conflictarí, vel vicinum relinquere Macedonibus terreftres etma €] durum& grauem:verüm cum fibínon vacaret íllum perf equi bello,foedere icto ac com ritime, à| Peltspace ítaadoriri alios reges. Bade caufafoedere pacto cüm, quidín anímo habeua] bapparatus indicaret moles:trepídireges mifsís ad Pyrrhum legatís& líterís, mírari : es Jgniticauerüt fe: quod bellum ad Demetrij opportunítatem omifla fua traheret: cun oa, multa diftractum negocía atque turbatum exígere Macedonía valeat, praftoletur, he 9 p dm libi fitpro arís& focís ín Molofsís dimicandum cum vacuo& viribus aucto,(dd| " OlCyranuper per eum vnà cum vxore exutus. fiquidem Lana(Tà Pyrrho, quod plus hh&litus barbaris vxoribus eflet,ínfenfa Corcyramrecefsit, cupída(gregij connubij acci a uit Demetríum, facílemfciens praeter alíosreges ad nuptías contrahendas. Ille Corcy- pemetriu vxo ior p. pinauígauit íunctaqy matrímonío Lanaffa prafidírelíquít ín oppido. Hc cümad reanPyrrbi di|a Trhüfcripfiffent reges,(imul etíá per fe cunctante& molíenté agítauerüt D'emetríü, cit Lasa(omm. dí Ro Lslemausením magna cla(fe ín Graecia profectus traxit ad fe cíuítates, Lyfimachus in |tdf"petloré Macedonia ex Thracía íncurrít, vaftauítgy ed, Simul Pyrrhus ínfurgens BeIri tQganm Pyrrbi fomniu. Pyrrbifecidain Macedotiiá exe pediio. * Pacem, fortaffe. CCaonum. Iditas nott babet terminos, Pyrrhi Grecos iuuat contra Demetrii. Pyrrbus fpoliatur à Ly[imacbo Maccdoinia, In perfidiam ve gum. 214. Plutarchi roeam mouit, fperans, quod euenit,dum occurrít Lyfimacho, Demetriü inferiora regni relicturü vacua. lllanocteab Alexandro Magno vifus eft accírí: V bi accefsitad eum, decumbentem zgrum vídiffe, A'quo fuifle benígnís verbis X comiter acceptus polli, cente promptum fuumauxilíum. Cüm autem ipfe fuftínuiffet dícere: Qui valeasrexva letudine infirma míhi praeftó effe: Ipfo dixifle nomíne, ac Nífzo accepto equo ducem fe Pyrrho prabuiffe. Flocviífo corroboratus agmíneraptím perloca interíecta dudo occupat Berceam. Dum ibí cum maxíma parte exercítus ftatíua habet, relíquaín ditío, nem per duces fuosredígebat. Demetríus,vbí ea cognouit,& ín caítrís grauem tumul. tum íntellexit Macedonüi,tímuitlongíüs procedere: ne fi mouifTet propíus regem M» T tà fe h 1n V eor i C» 3^ ee or x7vr* e» ÓR/, cedonem& celebrem,ad eum tranfírent, Vnde retro ín Pyrrhum tanquam externum|. qo pi Macedonibus inuifum mouit,. Vt caftra contulit íllic caftris Pyrrhí, multi ex Beroa commeaueruntín caftra eíus, Pyrrhum vtínuictum bello virum& fplendídum, qui cleméter& leníter ageret cum deuictís,in cozlum tulere. INonnulli pecíe Macedonum ab ipfo fubmifsi Pyrrho nunctempus íactatunt effe ab Demetrii fe grauí domínatu ev pediendi& ad vírum popularem milítumq; amantem tranfeundi Pyrrhum. Inde exer cítus eft maxíma ex parte accenfus,círcumípícientesq; Pyrrhum requirebat. Nam cafsi dem tumforté detraxerat, donecanímadueríare,& ílla repofita agnitus eft ex ínfioni ctífta& corníbus hircínis. Ita Macedonespartím concurfu facto* fignum petiere, par tím coronam quercínam fumpferunt, quod mílítes illius confpícerent coronatos, lam G ím pel in deponeret. His díctís congruentem cernens exercítus motum,trepidus caufia& humili lacernula tectus prorípuítfe clàm ex caftrís."um ingreffus caftraDyr rhus accepit(ine puluere exercítum,& rex eft Macedonum confalutatus. Atíupe, ueníente Lyfimacho,quí Demetríj opprefsionem e(fe commune vtríufqy opus conten. dít,& partíri poftulauitregnum:haud dum fatís fidens Pyrrhus Macedonibus, fedancípitem ducens eorum fidem,annuit poftulatís Lyfimachí, regíonesqg& vrbes íuterft díuífere. Atquehocquídemprofuitin prafentía,bellumqy ínter eos díremit. Czeterüm breui poft dídícerunt non dífcordíarum extínctionem, ímoó querelarum& diflenfionis extíti(fe partítíonem illam fuam femen. Quorum ením cupiditates non pelagus non mons,non vafta finit folitudo,nec quí Europam Afiamq dífpefcunt termíní, círcumíat; bunt:hínon video,vbicontínguntfemutuo& funt connexí, quemadmodü abíftineant fuis contentíab iniuría.Imó bellum gerunt femper: quód infitum íjs fit,vt ínfidientur& ínuídeant, Ex duobüs veró nominibus quafi nummís bello& pace vtuntur prefentí;n proutratío poftulat, fed prout eft ex vfu. Ac melíores fané funt, cüm bellum geruntax profeffo,quám vbí ocíum& ferías ab íníurijs iuftítíam& amícítíam appellant. Exem plo Pyrrhus eft.Increfcenti enim iterum fe obijcíens Demetrío, prohibensq; víres eius licut ex grauí grítudíne refocíllari, tulítfuppetías Girzcis,& Athenas íngreflus et. Cüm inarcem fcandiffet,& facra fecifTet Mineruze,defcendifTetqg eodem díe:gratamait fibi efepopulíergafebeneuolentíam& quam fibi haberentfidem:fed cauerent, ne v/ lum pofthacregem,fi faperent,admítterent ín vrbem, aut portas eí aperírent. Indepv4 cemfecít cum Demetrio. Moxillo ín Afíam auecto ímpulfus denuo ab Lyfimacho "Theffalíam folícitauít,& pracfidía eíus ín Girzcía oppugnauit:quod ín bello Macedoni bus quàm ín ocío vteretur melíoríbus,nec fane effet bene ad quietem ípfe comparatus. Denique deuícto ín Syría Demetrío fecurus am Lyfimachus& negocí]s vacuus mouít confeftím ín Pyrrhum. CümadEdeffam haberethic ftatiua, ínciditín commeati, qui ei fupportabatur:eum(y abftulit.Ita annone difficultate primum macerauít eum,de índe príncíipes Macedonumliterís€ nuncijs corrupitimproperans eís: quód peregri num, cuíus maíores femperferui(lent Macedonibus, eum fecífTent domínum: amr cos veró& familíares Alexandrí extruderent Macedonia,—Multísímpulfis attonítus Pyrrhus dííce fitratíone Macedoníam.| Quarenon habentreges, quód obfjcíant vulgo pro vtilita te varíantí. Nam eare ímítaturillos ipfos,quíperfidiz& prodítionis funt magíftrí:quig eum maxíme vtílemfibiíp(i cenfent, quí quàm remotifsíme abeft à íuftítía. InEpítum ergo tuncredacto Pyrrho Macedoníaami(là dedít facultatem fortuna rebus fuís quíete fruendí,atque ínter fuosregnantivíuendi ín ocío. V erüm ille nifi fatígaretalíos, vel ab alijs ipfe farígaretur,nonhabíturum fe,quo traduceret tempus, exiftímans, ficut Ach les impatiens erat ocrj: líquíad ipfum aufi funt, Demetrium bene fibi confulturum fi cedere: tcum Bpíroticis€ focialibus copijs:atque eadem, qua quafierat, amt? tc Iu b Se; AU 0 der Mrs 40 "uu oom uu uw mee pu Pyrrhus. 31 "It charo pe&loretabem Hottt, Yiad,s. Traxitibivefidens,aciem bellum, fitnt. Anxio ígíturnouarumrerum hzc fuppedítauít matería, Romani bellum facíebant arztini 4ccerTarentínís. quí pares cüm eísarmís non eflent,neq; poffent ea ob ferocítatem& praui- funt Pyrrbü in tatem concíonatorü fuorum deponere, delíberabant accíre Pyrrhum& eum ducéface,. Valiam. rebellí:quód prz caterís regibus maxíme effet ín ocío,& magnam bellí gerendi perítía haberet, At maíores natu cíues& fani partím cüm huíc confilio aperte reníterentur, cla more& impetuplebís explofi fuerunt:partím vbi hzc videre,temperarüt concionibus, Vnus Meton nomíne probus vír íllucente díe,quo fanciendum decretum erat,cüm po».-Metof 1? pulus confediffet,fumit ebríorum more coronam marcídá& facula,ac tíbícína praeunteludibundus eft concionem íngreffus. Ibí,vtfitín multítudinelíbera cíuítatís íncom pofita,alij ad íd fpectaculi applaudebant, rídebant alij, nemo ínterpellabat. Imo horta^ bantur etíam,procederent ín medíum:& mulíerem, vt tíbía, ífllum vt voce caneret, ídgg opínabanturfacturum. Silentiofacto: Benefacitís,ínquít, Tarentíní:quíludere& fal tare,cuílíbet, dumlícet, permíttítís. Quod fi fapíatisomnes ítem frueremíni vos libertate, quando alía negocía, alía víta& víuendiíratío eruntfumenda, vbí vrbem Pyrrhus íngrelluserí.— Mouerunt ea verba plebem Tarentínam, ac murmur dictís afTentíen» tíum peruafit concíonem. Atquítímebantà Romanís,nefi pax conueniffet, ipfi dede» rentur,íncrepitauerunt populum probrís: quód tam petulanter ludibrio haberífe& o^ ftentuíferretleníter, Metonemq globo facto eiecerunt. Ita decreto facto legatos mít^ tunt ín Epirum, quínon fuo tantüm,fed Italícorum etíam nomíne dona Pyrrho ferant, eity exponant, prudente fibí duce& celebriopus effe: copías veró Italiam ingentes ad efticienda equítum x x. millía,pedítum ferme ad trecenta quinquaginta millía ex Lucanís, Meflapijs, Samnítibus, l'arentínís fuppedítaturam.| Hacnon Pyrrhum modó excítauetüit, fed Epirotas quoque ad eam fuícipiendam expedítíonem acueruntímpuleruntg.. Erat Cíneas quidam Theffalus non poenítendze prudentíz habítus,, audítor cirea orator; Demolthenís oratorís. quí ínter omnes eíus temporís dífertos vnus tanquám ín fimulachroillius eloquentíam& vehementíam reuocabat audítoríbus ín memoríam. Híc erat infamilía Pyrrhí:& cüm ad ciuitates mitteretur, fuffragabatur Eurípídís dícto, £O jo Omne id expugnave yerba comptaferrum quod minax posit. Pyrrhus certe profitebatur vrbes plures per Cíne& oratíone quám armiís ab fe fubactas, Habebat eum perpetuo ín honore, eius vtebatur maxímis ínrebusopera, Qui Pyr^ rhum cernens flagrare cupídítate huíus ín Italíam expediítíonis fermones íntulit pero» cium huíufcemodí:— BellatoresPyrrheferuntur Romani,& bellícofis gentibusímpe^ Cineecum P»r rare multís, quos fi Deus fuperare concefferít nobís, quó vtemur víctoríae^ Cui Pyr, rbofermo pulrhus: Rem planá,ínquít, Cínea rogas.Nulla fupererít íllíc cíuítas vel barbara vel Grae- cberrimus de ca, quz deuíctis Romanís nos queat fuftínere: verüm ilico totam tenebimus Italíam: moderandá cwcuius magnítudínem,vírtutem,opes fiquemalíum,te certénó eft par praeteríre,— Vi Piditate. 49 paulífper fubticuít Cíneas:Occupata,ínquit,Italía rex quid agemuse Pyrrhus,qui non. dum mentem eíus perfpíceret: Vicína,ínfit,Sícilía eft,manus porrígit díues infula& po pulofa& captufacílís, Nam ab Agathoclís exceffu feditionibus illicomnía, licentíag; ciuitatum, pracípitantía tenentur concíonatorum, Probabilía, ínquít, narras, Cí- Indu&ionis So« neas, Sed quid?num Sícilía occupatafinís erítbelli?'oTantüm Deus, inquít, víCctoríam crarice exem» & fucce(lum tríbuar, Hís í ngentíumargumentorum vtemur przludijs. Quís ením A- plum. fricatemperet& Carthagíne, quz tum erítad nutum: quam profugus clám ex Sícilía, «um paucis nauibus traíecílfet, pene cepít Agathocles* Quibus fuperatís illorum, quinunc laceffuntnos, haud ínficías ibís refiftere nobís nullum poffe. Mínímé vero, ínquít Cíneas.(iquídem planum eft íftís víríbus nos Macedoníamrecuperare,& Gracíz fine $o dubioimperium valeretenere. Verüm vbí rerum potítí erímus, quídtumz| Rídens Pyrrhus: Inalto ocío, ínquit, víuemus bone vír, compotabímus quotidie,& mutuís inter nosfermonibusoblectabímus. Huc Cíneas Pyrrhum cüm deduxiffetfermone: Etnunc quid ,ínquít, obftat: quó mínüs compotemus, atque ocium ínter nos traducamus: cümíamteneamus hzc,& citra negocíum ad manum fint: quz per fanguínem, per multos fudores, per difcrímina petíturi fumus, multasg calamitates allaturí alijs& accepturí? Flísverbís Pyrrhum Cineas fatígauit magís qudm deterruít reputantem quidem,quantamrelinqueret felícitatem; fed eorum, quz appetebat, deponendi fpem E Pyrrhi expedi&o in Ytaliam. gyrrbi ex tenpeflate periculun. Eyribus à Tarentinis receptus,cori molli dcm corrigit. T Conftat hüc Leuinum, non Albinum fuiffe. Pyrrbi. primus conflictus cum Romanis. 316 Plutarchi ímpotentem, Prímüm igitur Cíneam Tarentínís cum tribus millibus militum mifit, f Hinc multís nauíbus,quas híppagogus vocát,tectís ínfuper& díuerfis pontoníbus Ta n rento adductis elephantos x x. equiti tría,pedítü x x 11.míllía,fagíttarios& fundito,| i res quíngentos ímpofuit, Omnibus ínftructís foluít claffem. Inaltü prouectü,cüm me f díum teneret mare oníd corripuit prater anníartículum coortus Boreas. V ím ventíta, e men vírtute& promptítudine nautarum acgubernatorü fuperauit, terraeqy multo labo, F te& perículo appropinquauít. Claffe difiecta reliqua naues díuerfze partím reíectzzab d Italía atq: ín Líbycum& Sículum pelagus expulfx funt. Alías cüm lapygíum promon, C toríum fuperare non valerent,nox opprefsit. quas quía crebrae faeuze&p vndae ad impor, t tuofaloca€ czca ímpellerent,omnes prater regía afflixerüt. Haec, quamdíu ex alto volu|. 10! ueretur fluctus,reftítít& fuftinuít mole atq; robore ímpetü maris. V erüm vbí círcum. g egítfe vetus& á terra reflauit,perículumqp fuit, ne prora nauís aduería ví percuffa vnda g rum perfríngeretur: horredífsímum autem prafentíum malorum vídebatur iterum fa» n uíenti eam pelago€ flatuí crebró varíantí permíttere:abíecit fe ín mare Pyrrhus. lbía.: mící eius& fatellítes pro fe quí(que certaueruntad eum erípiendum enixe. Atnoxflu t ctusd íngentí cum fragore€ afpero repercuíTu magnopere remoratí funt opem fere, f tes. Itavix tandem luce orta cadente vento ín terram euafit,corpore quidem prorfusin( ualidus,fed aními magnitudine& ví adueríis reluctans. Símul Meffapij, quorum ínlit( tus eft eiectus, pro prafentíbus facultatibus ad ferendum feduló auxilium concurrerát,: acnonnullas naues,quz ex tempeftate emergebant,collegerunt,In hís equítes erátper-:] 101 pauci,pedítum duo míllía mínus, elephanti duo. Hís coprjs Pyrrhus profectus eft Ta.| rentum, Cíneas deaduentu eíus certíor factus,procefsít eí cum militibus obuíám. Ad f hunc modum vrbem íngrelfus níhilínuítís T'arentínís nec coactís ínflítuít: víquedum incolumes ex maríadfuerüt naues,& exercítus maxíma ex parte conuenít, Tuncmul( títudínem aduertens nifi acríter compulíam ned; feruarí ipfam neq feruare pofle alíos, fed tanquám ipfo propugnante domí refidere balneís índulgentem& conuíurjs: gy| mnafía ambulatíonesqyín quíbus fpacíantes dífpenfabátres gerendas verbis, occlulit compotatíoníbus, comefTationibus,& ludís íntempeftíuís interdíxít. Ad arma eosvo, cauiít,ín delectíbusQqs iuuentutis feuerus€ durus fuit. vnderelíquerunt vrbe multí, qui infolentía parendi,quód no líceret ín delicijs viuere,feruítutem vocabant, Poftquamjp 5! t Albínum Romaná confulé nuncíatü eft íngentí exercítu ín ípfum mouere, fimul eu ftare Lucaníá:quamuís nondü conuenerantad eum focíj, quía tamen fcedü ducebatpat&(inere, vt accederent hoftes propíüs:figna mouít,praemífitggad Romanos caduca torem,placeret ne eís ante,quàm arma moucrent, vtíe iudíce& difceptatore ípfis fati| facerentItalíé? Cümrefponfum Albínus dediílet,neq; difceptatorem populum Rom| num Pyrrhü capere,neq; formídare hofte:progreífus caftra medío campo inter Pandofià vrbem€ Heracleam metatus eft. Vt intellexit ín propínquo Romanos efTe,& vltra Sirín amne caftra ponere:excurrít fpeculandí caufa ad amnem. V bí ordínem,ftatíones,| digeftione eorum& figurá caftrorum contemplatus eft,obftupuit: appellansqy vnü ex amícís,quí proxíme aftabat:Ordo híc,inquít, Megacle barbarorit non eftbarbarus fa, e|. 4? Claípfa experíemur.Iamq folícítus de euenturei conftítuít operíri focíos. Interím flumi níappofuitftatíonem:quz ímpediret,fi tranfitum Romaní príüs tentarent. Athí, quz expectare ílle delíberauerat,ea praeuertere maturantes,parabant tranfire: ac vado pedi- e tes,equites díueríis locís tranfmíttebant. vnde verítí,ne círcumuenírentur, recípíebant fe Girzcí.| Pyrrhuseo nuncíato perculfus pracepít pedítum ductoríbus, vt extemplo f aciem ínftruerent, X armati confifterent.. Euectusipfe cum equítatu(tría millía erant) E X. m "-— o. fperabatín tranfitu adhuc dífsípatos& íncondítos oppreffurum fe Romanos. vtveró" frequentía fcuta contemplatus eft fuper fluuium extantía, equítesQy ordine ínuehere: ü globo facto íntulítfe prímus,íam ftatim armís confpícuus infigniter decorís& fplendi n dís,atquenon inferiorem fe factís ftrenuís demonftrans quàm fama nomiínís fuí: praci i?| 193 pue quod cüm manibus& corpore intentus ín przclíum effet,& cum ijs, ín quos íncidif f fet, dímícaret ftrenue:non turbaretur anímo tamen, neg; deftítueretur mente: verümvt( Íiextra pugnam eílet,gubernaretbonis confilijs certamen atqj accurreretípfe,vbícung t laborarí vídít,ad ferendumauxilíum.Hic càüm Leonatus Macedo Italum cofpexiffetin d tentü ín Pyrrhum atg infefto equo ínuehentem,ac quo fe cung ferret vel mouetet,afle i catem eum: Cernís,ínquít,barbarum iftum rex, quí ín equo nígroalbís pedibus fedet" / Pra fefertrem magnam& grauem molíri,Namte íntuetur,tíbi ímmínet fpirituum ple nus IO -——— E e e Pyrrhus.:387 nus€ animorum,alíos omittit, Attu eum caue, Huic Pyrrhusrefpondít: Fatum Leo, nate nulla deuítes ratione. bed nequehíc neque Italus alíus vllus congredietur nobifci ímpune. Dum íta colloquuntur,[talus infeftalancca admíttítequum ín Pyrrhum. Tum fimul feritequumregis lancea,& illius equum excipiens Leonatus.Ambobus collapfis equís abripíunt Pyrrhum círcumfiftentes amicí,Italumq occiduntfortiter pugnantem. Fuíthícnatíone* Frentanus, ala prefectus Oplacus nomíne, Haecres Pyrrhum reddi dít cautíorem, qui gradum referentes cernens equítes, phalangem accerfit& ínítruit. Chlamydem fuam& arma vní tradít ex amícis Megaclí,& armis íllíus quodam modo tegít fe, atqueita íncurrít ín Romanos. quibus illum excípientibus& pradlíum ineuntíbus díu Mars anceps fuit, vícibusqy feptem ferunt hínc inde& terga dediífle& fugíentibus hoftíbus ínftítíí[e. Ertením armorum commutatío ín tempore fuít quídem re. gi(alutarís, verümres cíus pene euertít€ conuulfit victoriam, fiquidem cüm peterent multi Megaclem,quí prínceps eum percufsít& proftrauít mortuum, Dexter nomine, cafsíde detracta& chlamídeaduolatad Albinum oftendens fimul ea€ vociferans interfecíffe(e Pyrrhum. Dum íta perordínes transferuntur X oflentantur ea fpolía,exuL tantes Romani tollunt clamorem, Grecos perplexítas€ confternatio occupat: quoufqg cognítare Pyrrhus nudo capíte obequítat aciem, dextram porrígens pralíantibus,& quí effet, voce fignificans. Elephantís demum Romanos prementibus,cüm equí príus quám propíds venírent,non ferrent odorem beluarum,fefloresig auferrent tranfueríos: 20 inturbatos equítatu immiflo Theffalíco,conuertít eos magna cde ín fugam. Díony30 fiusauthor eft paulo mínus quindecím millía cecídiffe, Hieronymus feptem míllía tantàm:DePyrrhi exercitu tredecim mtiliía Díonyfius,Flieronymus mínus quatuor míllía, Hiín amícís& ducibus Pyrrhí erant praeftantífsímí, quos ibiilleamiíit viros, quorum operaprz caterís víus fuerat afsídue fidebat que. Iam caftra quoque deferta ab Ro» manís cepít,focías cíuítates ab eis alienauít,agroslate vaftauít,ecq; eft progreffus, vtno plus trígínta fex míllaabeffetab vrbe.— A! pugna coníunxeruntfíe eí Lucani€ Samni tes. Quorum lícet íncufaret moram,aperte gaudebat tamen gloríabaturty: quod folorüt Tarentínorum;qui ín praefidijs fuís erant, virtute ingentes Itomanorum copias profli gallet. AtRomanínonabrogauerunt Albíno ímperíum: quamuis C. Fabrícium fama(it dixifle)non ab Epirotís Romanos.fed Albínum a Pyrrho víctum:cenfentem non militibus cladem, fed ducí ferendam expenfam, Iam cohortibus fupplendís,nouis dele &ibus impígré habendis,íntrepide& elate debello loquendo obftupefecerunt Pynihi, quare vifum efteí vel perlegationem Romanos,ad pacem ne aními inclinarent, tentare príorí:rato capere vrbem& fubíugare in expedíto non effe,neg; prefentíum copíarum: pacem veró facere& fcedus poft obtentam victoría fibi fore imprímis gloriofum, Mit. utigitur Cíneam. Hic primores conuenír,muneradg hís omnibus& eorum coniugibus nomíneregís mífit:quz tamé admifit nemo, refponderuntip omnes tam virí quàm mu lieres:fi pax publíce conueníffet,fuum etíam priuatim ípfos promptum ftudíü& obfequíumregi praftíturos. In fenatu veró càm multa Cineas blande& benigne díceret,ni 4o hilquícquam libenti vel prompto anímo acceperunt:tametfi captos ín przlío offerret fe Pyrrhus fine precíoreddíturum,atq: ad fubíugadam Italiam operam fuam pollíceretur, nec pro hís nífiamícítíam eorum& Tarentínis fecurítatem poftularet quícquam, Multí eranttamen euídenterad pacem propenfi: quód íngenti fuperatí pugna eflent,€ alterá cum maíoribus copijs Italorum Pyrrho adíunctorü expectarent, Ibi Appius Claudius clatus vír,qui fenectutís& cacítatís caufa fatíícens republ.abftínebat, accepta regis Ie gatione& rumore dilato decreturum fenatum pacem,non potuít fibi t€perare:quín fer uís iuberet,vttollerent fe& lectíca perforum deportarent ín curíam, V tad valuas per^ uenit,exceperunteum filij paríter& generí,cíngentesq; latera eius introduxerunt. Se natus autem reuerentía& honore eíus contícuít. Illeílíco exorfus dícere: Flactenus, r*":. 3.1 i;^ A^ co ínquít,oculorumíncommodum Patres confcrípti molefte tulí: nunc vero cum fceda ve ftra confilíaaudíam& decreta,quz vrbís gloríam conculcant: graue mihí eít, quód czcus folüm,nó etía fim furdus. Vbí nunc veftra illa apud omneis mortales femper íactata otatío:fi veniffet ín Italia Alexider Magnus,atq; arma cum fuuenibus nobís€ cum pa^ rentibus noftrís lorentíbus cotulifTet,non celebraretur nunc ínuictus: fed vel fuga fua, velhiccadens Románobilitauiflet? Atquí eam arrogantíà& íactantiá oftendítís ínane e(fe:qui Chaonas& Moloffos formídatís perpetuá Macedonü prada:& expauefcítis Pyrrhü,quivnum ex Alexandri ftípatoribus certe perp etuo colui& ebfurt Atque » z * Ferétanz turmz prefe&us, cít apud FHorü. Pyrrbide Roiiánis victoris, Cirte4s ad Ronta tios legatus. App. Claudius difjuadct pacem cum Pyrrbo. Appij- Claudij oratio ad Pa» tres cofcriptos, 318 Plutarchi L;" H 2" A]* hoctempore,non quó íncolentibusltalíam Gracís opem ferat potíus,quam quod refu. gíat illichoftes,vagatur ín Italía,ímperíum fe nobís oftendés paraturü hííce copijs, qua exíguá portioné nequíuerunt ípfi retínere Macedonie. Nolite ergo putare hüc,íi focíe, tate pepigerítís cum eo,difceffurü:verum íllos ínuítaturi cotemnentes vos, vt de quib, facilísfutura quibufuis victoría fit:fi fuas Pyrrhus in nos córumelías non folum ímpune ferat, fed accipiat infuper pra míü,vt ludificent in futurum Romanos T arentini Samní, tesg. Sícfatus Appíus ínflammauiít eos ad bellum. Itag Cíneam dímíttunt cumhoc refponfo: Pyrrhus,vbi excefferít Italía, tum fi focíetatem& amícítíam populi Romani petat,agatea dere. Quoufqg vero ín armís erít,perfequétur eum bello Komani, etíamfi 2: H z m-, À x H fLeunos,ve fexcentost Albínosín przlío fugauerít, Dícítur autem Cíneas,dum R omz agít,curi te, cóftatexRom. íntendiííle atqy elaborafle,vt mores Romanorum víderet,& reípubl. confideraret difci, bior plínam.quípoftquám ín colloquíü venít cum proceribus, retulílTe cum alía Pyrrho,tum dixifIe, Senatum(ibi multorum regum vifum cocilium. De pleb e,vereri fe,ne cumLer, nza quadam hydra vídeantur pugnare, quíppe duplo maíores quam anté copías confcripfiffe confulem,tantumq; numerum ídentídem fuperefTe Romanorum, quí armafer tevalerent, Indelegatíad Pyrrhum de captíuísredímendiís venerunt, atqy inter eos C, rabricij cóflan- Fabricius:cutus apud populum Romanum íngens nomen efe vt vírí boní& bello ínfi. tite» magnani. gnís,fed admodü pauperis oftendítregí Cíneas. Hunc Pyrrhus cum príuatim benigne mitái, haberet,contendit vt auri acciperetab fe,nullà quídé ob rem turpe: verüm amícitíz id Senatus Ron. itaic[Las. -—£2 du s A. Bn 10 nc Cum o ilte aaa us je. sieur ai L0. & hofpitij appellauit pignus. Abnuéte íllo tacuítín praefentía.Poftero diequo eumex:| gy terreret,quód nunquam vídiffet elephante:ímperauit, vt maxímà beluá colloquétibus ipfis tergo admouerét poft aula. quod factü eft. T'um figno dato remota eftaulza,& probofcíde belua repente fublatà fufpendiít fuper caput Fabrícij, vo cemtp emífit horren dam& afperà.Ille veró fenfim conuerfus arrífit,& ad Pyrrhü aít: INegj heri aurif tuü me, neq belua hodíe commouit. Super coená cüm varíus fermo haberetur, maximede Gre Epicuri dognta. cía& philofophís:incíditforté Cíneas ín Epicuri métíoné:recenfuitqy,quíd de dijs& de fe. rep.cenfeant,íummü bonü eos ín voluptate collocare: reíp.procuratíone, quafi eavítz noceatbeatz,eam(p perturbet,deuítare: deosremotos à beneficentía& íra& curano ftri ín ocíofam& affluentem delícijs vítàrelegare. Adhuc differente eo exclamansFz, brícíus:Papze,ínquít, Pyrrho hzecpracepta& Samnítibus, dum nobífcum bellumge. j: rüt,cordifínt, Vndeadmíratus animum& grauítatem huíus Pyrrhus multo impenfius amícítíam ungere cum Romanis dírempto bello ftudebar.Illá vero ínuítauit priuatim, vt couiítareturfe pace perpetrata,víueret'que fecum,offerens eí prímum locum intetomnes amícos fuos& duces. Cuí fubmifse fertur Fabricius refpondiífTe: Atquínon fuerit idrex éretua.Nam illi ipfi, quínüic venerátur& fufpiciüt te,fí me probauerínt, me pra optentregemtibí. Bum geísit fe Fabrícius. Hoc díctum Pyrrhus nó infenfo neg tyran níco animo accepít, Imo veró amícís quoq; Fabrícíj praedícauítanimí celfitudínem, c» ptíuosq; vníus illius fidei credídít haclege:Si pacem abnuíflet fenatus, vt falutatís pro pinquis& Saturnalíbus celebratís ad fe remítterentur:ac peracto fefto remíffi fuere.Si, Fabricius indi- Quis remanfifTet domí,ín eum fancíuítfenatus mortem, Inde Fabrícío íam confulí qui, 4 cat Pyrrio P dam epiíftolam ín caftra attulít,quam regís medícus fcrípferat offerens,fi praemíum fibi, dici juin. quódbellum cítra vllum dífcrímen fuftuliffet, oftenderetur à Romanis, veneno fere gem necaturum. cuíus fcelus Fabrícíus auerfatus, cüm ín eandem fententíam adduxif fet collegam,literas propere ad Pyrrhum mittít monens, vt caueat ínfidías. Eae fcripta Gelliuslib.s.ca- inhunac modum fuerunt:| C.Fabrícíus& Q, Aemilíus confules Romaní Pyrrho regi pite8. S. Nequeamícorum víderis nequehoftíum efTe felix iudex. Lectís, quae ad nos mífla funt,literís cognofces te bonos& íuftos vírosbello perfequi, contra perfidís& impro bíshaberefidem. Neque veró haecnos,quó gratíam emereamur tuam, índícamus: verümne cafus tuus afpergat maculamnobís,dolo vt videamur, quafi nequiuerímus vit Pyrrbusvemit- cute bellumperpetraffe, Pyrrhus perlecta epiftola deprehenfisq ínfidrs medicumaf 5? tit Romanis 4 fecit(spplícío,Fabrícío& populo Romano gratíz referenda caufa gratís captíuos do, P e. g f£lis. nauít,ac Cíneam ex íntegro ad pacem fibíperagendam mífit, Enímueró populus Ro *"' manus necín gratíz partem necín mercedís, quod ín fcelus ín ipfum committendum non confenfifet, íllos recípere fuftínuit gratuító: fed totídem Tarentínos& Samnites pynbi fundi eí lib eros remifit, Pacis autem& amici tía non ant admifit mentíonem, quàm cumar qun Romani; Iis exercítum nauibus,quas adduxerat,impofuiffet atque ín Epírum abícefsiffet. Ibi prelium, cümiresrecíderet eó,vtíterum effet eí pugnandum:caftra mouit,& ad oppidum Afcu lum | 30| | ( ] | | | Ld ( $t Í C u— Pyrrhus. 319 Ium figna cum Romanis contulit. Redactus íllicadloca inzequalía& fluuium arbuftís obfitum& afperum, quo elephantís aditus non patebat ad iungédum fe aciei eíus, poft multa vulnera magnamüy ftragem nox pugnam díremít.| Poftrídíe machínans,vtloco equabilí conflígeret,€ valerent elephanti hoftes adoríri, occupauit faltum prafidío, coníeciag ínter beluas magna manu íaculatorum& fagittaríorum,íngenti í mpetu atq; víconfertam atiy compofitanracíem índuxít. Romani, quipríoribus effugijs& receptíbus deficerentur,fronte concurreruntloco plano cum hoftíbus. Cüm properarét autem,príus quàm íngruerent beluz,grauem armaturam impellere: acríter gladijs cer^ tauerunt cum farífsís,immemorestp fuí vulnera& cades,qua ínferrent, cernebant: ín» commoda fua vilipendebant.T'andem poftquàm díu pugnatum eft,ínítium fuga dícitur eoloco ceepíffe, vbi Pyrrhus agebat, quíacríter prefsit oppofitos. Plurímos impreffio& vís elephantorum confecit: quód vírtutem fuam oftendere ín conflictunon poffent Romaní,fed quafi írruptioni fluctus vel terremotus obruentís putauerunt fibí ce» dendum,neque fuftínendum,vt re nulla memorabilí edíta occumberent:neque, vbi ní híl proficerent,ibinihil non fuftínerent calamítatis.^ Quía veró non procul fugienti^ bus fuberant caftra, fex millía prodit Hieronymus cecidiffe ex Romanis, de Pyrrhi exer cítu tría millía quíngentos€ quínque ín commentaríos regiosrelatos. Diíonyfíiusnec Hifloricorum duo przdlíaad Afculum,neclíquídam víctoríam fuiffe tradit Pyrrhí. Semel ad occafum dePyrrbipunanc folis vfqy cüm dímíicatum& brachíum Pyrrhi pilo vulneratum effer, fimulg; Samnítes gra diffenfio. 1*'ME 2o ímpedímenta eíus díripuiffent,zgre díremptos fuiffe. Defiderata ex ambobus exercítíbus Pyrrhi€ Romano plus quíndecím millía. Vtríque receptuí cecínere, Ibí fertur Pyr iiic rhus ad quendam fibígratulantem díxiíIe: Actum plane de nobis fit, fi vno adhuc pra» emácd lio víncendi nobís funt Romaní.quíppe exercítum,quem portauerat ín[talíam, amifeb rat magna ex parteamícos ducesqy paucís exceptis omnes:nec fupererantalíj, quos exxincd círet:& focios, quos íllíc haberet, vídebatfegníores:cotrá Romanis quafi ex fonte afflu» dde: entefupplerí domo abundé& celeriter legíones, neg ínfríngicladibusanimi, fed per» tínacíam& contentionem aními ijs ex íraad przlíumcrefcere,— Hís ímmerfo dífficul^ Tto tatíbus iterum nouz fpes oblatz funt& negocía, quz anímum eíus ín díuerfa trahebat, kcland Eodem ením temporelegatí aderant ex Sícilía, quí eí Agrígenti Syracufasd;& Leon, 10d 30 tínos dedebantiorauerunt(g, vtad exigendos Poenos& ad víndícandam à tyrannís ín» fulam fuppetías ferret. Ex Cirecía autem Ptolemzum Ceraunünuncíabatur cum exer» " cítuín conflictu contra Gallos occubui(Ie: nunc ipfum opportuní(ísimo tempore quz Xu rentibus regem Macedonibus fuperuenturum, Flicmultüm fortunam incufans,quód magnarum rerum ín vnum momentumfibi conclu(iffet argumenta:reputansQ,vt i am boteneret,amítterefe alterum, díu eft anímo fluctuatus. Inde Sícíli molem rerum ma Pyrrbi in SiciÍo forem exiftímàs comítem fore,quod effet vicína Afríca, eó applícuít anímü, Cin eamQj lian expeditio, extemplo ad agendum, ficut folebat,cum cíuítatíbus pramífit. Tum ínuítís Tarentínis 3 ímpofuit praefidíum, quíbus poftulantíbus,vtvel qua venerat codítione,praftáret eam wp^&ipfisbello Romano adeffetvelfiItaliam defereret, vrbem vt fuamrelínqueret, qua49 lemacceperat:níhil refpondítzequí, fed vttacerent, ímperauít&(ua tempora expectarent. Híncvelafecit VtappulitínSiciliam,cuncta eíus fpeirefponderunt, cíuítatesc certatím eífe tradíderunt. Vbi certamíne& vi opus erat, níhil obfiftebat prímó: fed x x x.millibus pedítum,equítum duobus millibus quíngentís nauibus ducentís,quí» bus Sícilíam ínijt:Poenos proflígauít, prouíncíam eorum fubegít, Brycem munití(símü Porrbus expuoppídum,quod magnum habebat prafidíum, ftatuít oppugnare. Stante ín procínctu gnat Erycé op» exercítuarma toto corpore índuít,progreffuscp Herculi ludos& víctimas víctoría cau pidum Sicilie. fa vouít: fi Girecís Sícilíam incolentibus dígnum fe genere& fortunis fuís praeftitiffet bellatorem.Sígno tuba dato barbaros telís deíecít,& admotís fcalísín muros euafit prí mus, Dumibípugnat cum multís, partím ex muro hínc índe depulít& deturbauit, $9 plerífque gladio íuterfectís cadauera círca fe accumulauit. IN ihil ínterím fuit ipfe laus, fed hoflíbus terríbilis afpectu vífus eft,atque Homerumrecte& períté demonftauít ex omnibus vírtutibus díxi(le:fortítudinem vnam ídentídem lymphatíco& fanatíco mo tuferr, Expugnato oppído facrafecit Herculi magnifice, dedítq; omnís generis ludo rum fpectacula.| Cümpremerent maíorem ín modum IMamertíní Graecos, nónullos Manertini, yt ínfuperfecifTent vectígales,( Brant autem numerofi€ pugnaces, vnde vocabulo Latí, dedidi. | no dicti funt quafi Martíales) exactores tributorum comprehendit necauitq, illos acíe : fudít,oppída eorumplerady excidit, Carthaginenfibus pacem petentibus, pecuníamqg 330 P lutarchi offerentíbus ei(i fecuta pax effet,pendere& claffem mittere, pluríbüs tnhíans refpori» fum dedit, vnam pacís& amícítíz rationem fecum ineunda etfe ,fitota Sícilia exce fent,& termíno cum Grazcis vterentur marí Africo. Porro fecundo rerum curfu& prafentíbus ínflatus viribus cüm vrgeret fpem, quz príncipíó ipfum domo excíuerat, pyrrbi viole, bus clafsíaris deficiebatur. Vbííam cogendis in naues clafsícís non comíter cum cíui, tiainsiili, X tatibusnecblande egít,fed proímperío& iracunde fübegit eas, atque fupplícia reprafentauít, qualem ftatím ab ínítío non prabuerat fe: fed fupra caeteros cíuilitate& nihil | díffidendo neque obtundendo concilíauerat homínes: inde ex populari verfus ínty. rannum comparauít cum fzuitía ingratítudínis exiftimatíionem& perfidie:verumtamé vtneceffaríjs hís quamuís acerbís conníueb at. Vt vero Thoenonem& Softratum prín. cipes cíuítatís Syracufanz, qui ín Siciliam eum prímíi ínuítauerant, vibemáp fuam ilíco aperuerant veníentí,ac focíj ín conficiendis plerífq; rebus Sícilize fuerant: cum nectra, here eos fecum,nec vellet ín Sícilía relinquere,fufpectos habuít,ac Softratus tímoread, ductus defecítab eo, Thoenonem eíufdem cofili] effe crímínatus ínterfecít; tum vertere fenon paulatím neg; mínutatím eius res coeperunt, Sed cum ínfenfifsimum odíum cíui tates eíus cepí(fet,alíae ad Carthagínenfes defecerunt,alíz accíuerunt Mamertínos. Vbi i defectíones& confpírationes vndiay& validam aduerfus fe vidít confurationem,accepitlíterasa Samnitibus& Tarentínís:qui quód circumcírcá agrís pulfi gré bellü à moe prímz oculum adíecít Afríca. Copíam habebat nauium, czterüm remigibus& milíti, níbus propulfarent, opem eíus ímplorabàt. Colorautchíc fuit, ne pro fuga difceffuse 1 íus€ prorerü defperatíone Sícularum haberetut.R euerà càm tenere ficut nau agítati nonvaleretínfulam, fed exfcenfionem quaereret: coníecítfe denuó ín Italiam. Fertur, cüm dífcederetíam,ad infulam refpectans comítíbus fuis díxífIe: uam amici palafii £»rrbi redits. Carthaginenfibus€ Romanís relínquimus? Quod non multo poft,vt coníecerat, eue ex Sialisint4- nit, Cm confpiraffent ín abeunte barbarí,ín traíectu cóflxit cum Poenís, ac magnaex lian, parte claffem amifit. Cum relíquís nauíb.confugítínItaliz; Mamertíníno mínus dec millia antétranfmíferant, Hiaperto Marte dubítauerunt eum ínuadere, fed ín faltibus adorientes& íncurrétes totü exercítit turbauerunt. Ibi duo elephanti períerunt,multíg ex nouifsímo agmine cecídere. Eo Pyrrhus ex fronte prouectus dímicauit aduerfus viYos ínarmís exercítatos& feroces. Ac gladío fecundü caput vulneratus, cüm pauliífper; pugna excefsiffet, magis magísty excitauít hoftes. quorü vnus longéantealíos procut rens vir& ftatura emínentí& fulgetíbus armís lacefsiuít eum voce pcaciore: prodiret, pyrebusberbt-(i víuerct, Irítatus Pyrrhus inuítís fuís vertitfe cü ftipatoribus ín eum,frendensqy& cr» ric vnoidume" oremades, actruci vultu per medios erupit, occupatqp caput barbari enfe feríre, fuitq;i dien difci...(as& lacertíviatq? acíeferríadeo víoletus, vtad infima penetraret,& eodé momento corporís partes diflecta híncatqj hínc dílaberentur. Id progreffum barbarorü tardauít Pyrrhum mírantíü ftupentíumty vt vírü homíne maiore. Ille vía relíqua tuto peragrata 'Tarentü x x. míllibus pedíti& tribus equítum venit,atqy eductís fecum Tarentinorii delectifsímis ín Romanos, qui ftatíua habebant ín Samnio, figna mouit. Resaccifze rant Samnítíum:quí compluribus przlíjs à Romanis contufi animos fractos gerebant, 4b Suberat etiá expedítíonís Siculze caufa alíquíd ín Pyrrhit offenfionís. quod fuit in cav fa,vt mínüs frequentes ad eum conuenírent. Quícquíd aut habebat copíarü, bipetti/ tus partím ín Lucaníam ad detínendumalterü conful miíit,ne fubueníre valeret collegx:partím duxít contra M. Curíi, quí tuto loco ad Beneuenti cofidebat manens exLu canía auxílía:atgy etía,quód nonnunquam eum pullarij arufpícescg deterrerét, à pugna abítinebat, Hunc aggredi príus, quam ille(ubueníret,maturans Pyrrhus, fortifsímos quofque mílítes& pugnacífsímos ex elephantís delegít,atque cum hís ad caftra Roma nacontendiít. Longz& fyluís ímpediítz círcuítu ví pergente lumina defecerunt, vnde coeperunt milites errare. Dum ín hís morá trahunt:& nox defecit,& illucefcente dieco fpexeruntex vertíce montíüi aduenientem hoftes. qua res tumultü& moti excítauitín P»rrbi terum. caftrís. Quíatame leta exta confulí fuerant,& tempus popofcit certam: eductís hícco^ preli cum Ro. pijs adortus eft primá acíé. qua profligata terror totü ínuafit exercítü. Itagy multi cecíde manis, re, elephantíalíquot capti. Hacvictoría M. Curíüad przlío decernendi protraxt pyrrinaprelio ín campi. Atq; aperto Marte fignís collatis pepulítab vno cornu hofte.In altero beluz à Romanis vi» rum impetu pede referread caftra coactus ftatíoné frequente, que fub vallo ftabat&re élus, Curio du-. cens exat,excitauit.Flecexlocís decurrés ediítís coiectis ín beluas telís auerterüt eas Ille et, fuga retro períuos delate turbauerüt& difsipauerunt ordínes,qua res paríter victotià Rom l^ Lo --————-— elus— Pyrrhus. 33 Romanis€ imperi dedit. Namq, ex rebus illís geftis atqp ills ex coflictib. cüm anímos fumpfiffent,opesq;& nomé quali ínfuperabíles quafiífent, Iralía ftatím,Sícilía funt pau lopoftpotit Ita Pyrrhus cum hífceín bellís fex annos cotríuiffet, víresqy fuas ímmínuifTet,ab fpe excídít Italica atqj Sícilienfi:vírtuté tamen conferuauít ín aduerfis pralijs ínuíctam. Acfcíentía quíde reí militarís, manu atq; anímo longé omni fuzememoríze regum habítus eft prímus:verüm que factís coparauerat,ea femper noua fpe corrüpere: quod fití illorum, quenondum habebat,níhil horum, quz habebat, conferuaret vt recte vteretur. V nde cóparateum Antigonus aleatorí, qui multa X fecüda íacít, fed vti nefcít íactu. Tranfportauítín Epiri octo millia pediti,quíngentos equítes. Atínopíareipe Pyrrhi in Ept16 cuníaríz preífus bellum, vnde aleret exercítii quaerebat, Cüm aütadíunxiflentfeeialí-"wm ex Italia quot Gallí,ín Macedoníam,vbí regnabat Antigonus Demetrij,ad pradandé& popu^ editus, landum íncurfioné fecít. Vbí cüm multa oppída cepíffet,X tranfiffentad eum duo mil, lia mílítü,fpeaffulgente maíore mouít ín Antigoni. cuíín faucibus, qua Stena Gracís dícuntur,occurrens omnes copias explícauít. Gallíautem,quí magno numero agmen Antigoni claudebant,pugnabant ftrenue: quorü pleríq; pratlío acri cómifTo concífi Ele phantorum duces círcumuenti,feq;€ beluas omnes dedunt. Hacfactaaccefsione,fortuna magís Pyrrhus quám confilio fretus ímpetum ín Macedonit Phalangem dedittu^ multu& metu ex clade accepta confternatam. quare confligere€ manum conferere illi cum eo füperfedere. qui dextrá protendés, paríterqy duces X ordinum ductores omnes zo nomíneínclamans pedítatum feíunxit ab Antigono.llle fubduxit fe,retínuít tamen oppídaalíquot marítima, AtPyrrhus,quódíntam multís profperís rebus decus de Gial^ lís partum faceret plurímí, pulcherríma& fplendídífsíma fpolía eís detractaín templo Mineruz Itonídís facrauít cum hoc epígrammate: Hc Pyrrhus Gallis detraxit fcuta Molo[fus P»rrbi de Gal. Su[pendens aris dona Minerua tuis. lorum victoria, Necmirum Antigoni turmas cita teroa dediffe, epigramma. Aeacide cum fint nunc quoq, c ante ym. Mox fecindum pugnam vibes recepít. Aegaos,vbi habuit eosin poteftate, càm alíás $o tractauítacerbé,tum vrbí praefidíum Gallicum ex íjs,quí fecuti fuerant ipfum,impofuit, Gallíautem gensauarífsíma regum ibi humatorti aggrefsi funt monimenta aperíre the Gallorum«uafauros dírípuerüt,reliquías cum ludibrio dífsipauerunt. Hoc Pyrrhus vífus efiferrelen ritis. te& folute: quód vel díftríctus negocijs id refecerít ín aliud tempus, vel planeob tímo^ rem fupplícíd perfequi à barbarís dí(símulauerít, vnde male audíuítapud Macedonas. Haud dum tebus eíus ftabilítís& ad perpetuitatem conftitutísnouz fpesanímum eíus erexerunt, Atq; Antígonum quídem per ludibrium vocauítíimpudentem: quod non fumeret pallium, fed purpuram adhucgeftaret. Porró càm Lacedzemoníus Cleony. P»rrbi expedi mus eum adiffet& Lacedarmonem ínuitaret, obfecutus eft facile. Erat Cleonymus híc tio in Pcloponex flirperegía: fed quód animum pra fe ferret víolentum& imperíofum, nonferebant neun, 4o eum ín oculís cíues, neqjfídem eí hab ebant: verüm regnum obtinebat Areus. Flzcecí publíca erat atque vetuscum cíuibus querela. lamvxorem formofam€ famílíz re^ eíz Chelidonídem Leontychídís filiam Cleonymus grandíor natu düxerat.qua: Acro» tatiamore Aríj filij deperíens adolefcentís forma venufta acerbas amanti maríto fuxtag infames praebuit nuptías. Neq; enim cíuemlatebat vllum ab vxore eum faftidirí.Ita cüm ad publícam domeftíca accefsiffet egrítudo, ira& anímí dolore cofultoribus Pyrrhum Spartam attraxít. Habebat Pyrrhus pedítum x x v. míllia,equítü míllía duo, elephan. tos quatuor€ vígíntí. Vnde docuit ftatím moles apparatus non Cleonymo Spartam, fed Peloponnefum fibi quaerere Pyrrhum. Nam verbís quídem id& apud ipfos ínficía» Pyrrbi firatebatur Lacedemoníos, quiad eum Megalopolím legati venerant. vt ením quas tenebat gera im Spar» £o Antigonus vrbes, ínlíbertatem affereret, ideo feferebat adeífe:& hercle vtmínoresfi t4mos. líos Spartam, filíceret,mítteret:quo imbueretur ínftítutís Laconícís,atq; eare iam reges ómnes excellerét, Hec finges€ verba dans occurrentibus ín vía, vt prímüm attigít La Coníam,pradas egít& populatus eftagrü. Querentibuslegatis, qp bellum príus,quam id índíxílTet,moueret: Atqui etíávos,inquít,nouímus nos bpartíatas, quod ínftituíftís, nonpreznuncíarealijs. Tum vnus ex íjs, quíaftabant, Mandracídas nomíneLaconicà pyrrbus oópuz língua:Tu veró,infit,fi deus es,níhilnobís accíderít mali: nulla enim te lacefsíuímus ín» gnat Lacede íüría:(inhomo,exí(tet& tepotíoralius, Inde Lacedamonémouit,qua cum moneret. mona, E 4 Vide Liulum lib.s:. Pyrrbi de Anti-gono Macedo» nuni rege victoria, Spartanari mu lierum virtus, Chelidonidis Spartae ani» mis, Acrotati virtu. P»rrbi fomnia, Augurium opti mum Hectoris apud Homeri, Miad.lib 12, Dio dorus libas 322 Plutarchi Cleonymus vt ex itínere oppugnaret:verítus Pyrrhus,vt fert,nenocteírruentes milites vrbem díríperent,díftulit rem,dícens idem fe ínfequentí díefacturum. fiquídem& erit in vrbe pauci,& ob repentínum huíus aduentum imparati. Etíam rex aberat Areus,qui Gortynijs ín Creta bello prefsís fuppetías ferebat. Atq hocquíde vrbem, quz ob foli. tudinem& ímbecillítate defpíciebatur,feruauit potífsímum.fiquídem Pyrrhus, cümar bitraretur gladium ftricturü nemínem, caftra eft metatus, Cleonymi aüt domum íta ad. ornauerant amící& llotee,tanc$ coenaturus Pyrrhus apud eum effet. At Lacedaemonij primis cenebrís foeminas primo delíberauerátín Cretá mittere: caeterum ipfa repugna, uerunt, Archídamía etíam gladium tenens venit inf enatü,caftígauítq; nomíne mulieri viros,quód viuendum fibi euerfa putarent Sparta. Indefoffamítatuerüt ex aduerfohoq! i0 fiium caftris ducere,cuíus ex vtrag ora plauftra collocare, eaqy víqy ad medias rotas defodere: quó valide depacta diftinerentbeluas, Hocopus aggredientíbus adiunguntfe virgínes& matronz: qua partím tunicas fuccínxerant findoníbus, partim folis amic tunicis erant,eam opera vnà cum feníbus fubiturze.Illos,quí pradlíaturi erat, quiete tuffe, runtcapere:fumptoq; modo perfecerütha perfetertid partem foffz, Fuitealata cubi tos fex,quatuoraltalonga octo iugera, vt Phylarchus tradít:vt Hieronymus,mínus. V, bidíluxít,cüim moueret fehoftes,fubmíniftrauerüt arma íuuenibus,foffam(ü tradiderüt hortantes,vt eam defenderent& tuerentur.Pulchrum e(Te ín confpectu patríz víncere, & ín matrum cóíugumt maníbus occumbere gloríofum cadétes,vt deceret Spartíatas, Chelídonis de medío recefferat,folaq; agebat,& reftím collo íníecerat, ne vrbecaptaín ul 10 poteftatéveníret Cleonymí. AtPyrrhusáfronte conitebatur cum grauiarmatura per, rumpere cófertos clypeatos fibi obíectos Spartíatard& foflam ínexuperabile: qua ce. dens nó finebatveftigíumfigere pugnátes firmum. Filius eíus Ptolemaus cum duobus millibus Gallor&& delectis Chaonibus círcümíffa foffa tentabat plauftra fup erare.que quód depreffa effent altiüs& cóferta,nó modo horum ímprefsione, fed Lacedamonijs quog difficilé reddebant defenfione, lam euellentíbus rotas Gallís atqy ín flumen de. trahentíbus plauftra, cernes perículit íuuenis Acrotatus percurrit cum trecentis vrbem ac Ptolemaeum círcumuenít: neq; priüsab eo ob loca caua confpectus eft, quàm terga máílítum eíus czederet, ac conuertere eos coégitfigna& fecum pugnare. qua res effecit, vt fcfe mutuó ímpellerent,ín foffam procíderent,atop ín plauftraí ncurrerent;quoufgz ji grefunt íngentíceede fummotí,— Acrotatum& fenes& mulíerü caterua praeclare cete tantem cotemplati funt. Cüm íam medíavrbe ftatíonem fuam repeteret cruentus er ultás elatusQy víctoría:celfioracpulchríor eft Lacznís vifus, Chelidonídemdj, quódt» lem haberetamatore,pradícaueruntb eatam, Praeterea grex fenum fecutus coclamauit: Perge Acrotate& cóplectere Chelídonídé,tantüm bonos Sparte procrea. Quo por ró loco ipfe agebat Pyrrhus,acre certamen extitit. Ibí cüm alíj infigniter pralíabantur, tum Phyllíus perdíu reftítit hoftibus, magnamty flragem gradum ínferentíti dedit. Vt vulnerum multítudinef enfitfatífcere fe: vni fubfidíaríorum]1oco fuo conceflo ín medi cécidítarmatorü,neq; hoftes corpore eíus funt potítí.Noxaüt prelium díremít. Quie fcentí tale fomníit eft Pyrrho oblatum: V idebatut eí Lacedaemon fulmíne ab ípfoidan ínflammari tota,agg ipfe inde exultare. Laetítía excitatus ímperat ducibus, vtmilites ha beátínftructos,fomníumdQ exponítamicis, quafivrbem effet expugnaturus, Cui cüm alij míríficeaffentirenturno placuit Lyfimacho vifum. Vereríaitfe,ne vtloca,qua ful míneafflantur,manent ínacceffa: ita Pyrrho deusnó íngreffurü fignificaret eum vrbem, Huíc vbí Pyrrhus refpondiít,meras eas effepreftigías atq íncertítudinis plenas:illud ve 1o ín maníbus armatenentem fibi quemquefubijcere debere: | Optimumidaugurium pro Pyrrho exponere vitam: furgit& prímo díluculo exercítum admouet vrbi. Lacedaemonirj impigre& fupravira defendunt fe, Praftó funtfoeminze,tela fuggerunt, cíbum& potum petentibus admini ftrant,vulneratos excipíüt. Illinc Macedones complere moliuntur foífam,materíam ab it fatím cogerunt,qua iniecta arma& cadauera cótecta funt. Eó dum occurrunt Lacedzmoníj: cernunt Pyrrhi foffam fuperaffe& plauftra,atq; irrumpere equo ín vrb em,Cün clamoré,quí ea parte erantlocatí, ederent: mulíeresq dífcurreret,& vlulatum tollerent perrumpente Pyrrho& tefiftentíbus ínftante, equus eíus fagitta Cretíca ínfra ventiti ctus eft.quo vulnere concítus,dolorís magnítudíne Pyrrhü ín faftígium lubricü&pronii effudit. Tumultuantíbus,quí círca eum erant,amícís accurrerüt Spartíata telorumg víomnes exegere, Tum receptui cecinít,Lacedemoníos arbítratus,quod faucij omnes gulid À A 0. V————— EZ.«yo n3 £o m id Pyrrhus. 333 multi corum interfecti effent, fore ínfractíores, Enímuero profpera vrbís fortuna fiue cíuíum virtutemín fe ípfa períclitans,fiue quantà rebus perdítís vím habeat, oftentans: fpeabfcíffa Lacedamoníorü Phocenfem Ammeníam ducem Antigoni cum auxilio mí litum externorü introduxit ex Corinthoín vrbem.| Commodüm hi tecepti vrbe erát, cüm ex Cretarex Areus cum duobus millibus milítü aduenit. Ibi fcemínze extepló domos fuas dilapfze,no ímmífcuerütfe vltra rebus bellícís:illity dímifsis, quos ín arma preter ztaté coégerat necefsítas,ad pugnáfeaccínxerüt, Porró peruícacía quzeda& ambí tío Pyrrhii magís ob ea, quz acceflerátauxilía,ad expugnanda impellebat vrbe. V bí níhil fuccefsít, detríméto afflíctus deftítit cepto, agrosqg depopulatus eft ínanímo habes 19 jbídemhybernare. Atfatü íneuítabilefuit. Argis factío aduerfus Ariftippi Aríftíz e. rat. Cümauté íntercedere familíarítas putaretur ínter Aríftíppü& Antigonü, maturat Aríftías Pyrrhi Argosaccíre. Illefpem exfpevoluens,& rebus fecundís ad alías vtens: occafiGes: acficubi incurrííTet,rebus alijs farcírelaboras,neg; cladeneg victoría termi. Pyrrbus Sparta ;::/ d died inr nu E* ftieclus, Aroos num faciebat fuí& aliorum fatigandorü. Contendítígítur eueftígio Argos. Areusveró ,,,, 8? crebris iníidijs pofitís atqp vijs infefsís afperrímís Crallos X Moloffos, quíagmé claude- y bant,carpíit. Prenunciauerat ait Pyrrho arufpex íocínorefine capite inuento vníus ne^ ce(faríorü eius íacturam.Ibívrgenteartículo oblítus ex tumultu et íactatíone predíctío^ nísímperat Ptolemzo aíIumptís familíaribus fubíidíum ferre laborantíbus. Ipfe ocyds exercitii ex anguflíjs extrahens progreditur. Interea acrís círca Ptolemeü coorta pugna dumdelecti Lacedazmonij, quos Eualcus ductabat,manus conferunt cum hoftibus: Oraefus quídam Cretenfís A ptera ortus,vír ímpíger& perníx praetercurrít, acftrenue dí^ P»rrbi. filius mícantem ín latus percufsít& occidítíuuene. Ad cuíus cafum terga vertentem eíus ca. Plolemeusceteruam dum ínfequunt€ cedunt Lacedamoníj, relicto pedítatu coiecerunt fe mpru» P^ dentes ín campi, In quos Pyrrhus nuncíata modo filij nece íngenti percítus dolore Mo lofforü equítatum couertit, atq; ipfeante alios ínuectus cedefe fatíauít Lacedaemoníorum.Semper quide ínuíctum oftendit fe€ terribilem ín armis:caterüm tunc certamína príoraaudacía& ftrenuítatefuperauít. Vt equi Eualco adegit, deflectens Eualcus ín latus pene amputauit gladío manü Pyrrhí finiftra: verüm delato ín habenas íctu has ín. cidit: Pyrrhus veró traíecít eum lancea, atq; cum íctu equo delapfus eft,& pedes íam o3o mnes,quíad corpusprotegendü Eualci pugnabant,contrucidauít delectos. Hoc,quod non fuit exiguum, detrímentü bellí confecti nequícqua ínuexiít pertínacía ducis. Pyr. rhus poftquam filío quafi ínferías dedít, magnificam edídittanquàm ludos funebres pugnam,ac magná partem marrorís in íram effudít hoftíle: mouít Argos. Cüm Anti» gonum íam cófedííleaccepifTetin locis edítís campo ímmiínentibus, caftra prope Nau plíam eft metatus. Infequentí díe míflo ad Antígonum caduceatore confceleratüi eum appellauít prouocauítq,,vt in planícíé defcenderet, atq; deregno fecum decerneret. Ille vero ductum fuum refpondít nó armorum magís dj temporum efTe: Pyrrho,fi vítae poe» níteretmultas patere ad ínterítum vías. Vtrumqj aute adíerütlegati Argiuorum,vt ab^ Ícederentorantes, neq cíuítatem vtríufg ftudiofam ín poteftate finerentreciderealte40 ríus, Antigonus affenfus eft, dedítig Aroíuís filium obfide. Pyrrhus vero cüm recepíffet fe caftra índe moturum, nec daret pígnus, fufpectíorerat. Porró ípfitum Pyrrho ma. Prodigiacedis gnum prodigium factá eft. Namq; boum,quí ímmolatí erant, feiuncta íam à corpore ca- Farrhi. pitalínguas viderunt exerentía€ círcumlambentía fuum proprium fanguínem.In vrbe Argis Lycij facerdos Apollonís procurrítín publícum clamitans cadaueribus& cruore confpicerefe vrbem manantem: procedere ad certamen aquílam,mox euanefcere.. At Pyrrhus multa de noctead muros venít. Portam, quam Díaniperes vocant, reperítab Pyrrbi in vrbe Ariftea fibi patefactam: nec quoufque Gallí, quos fecum habebat,infinuaffent feín vr- Argispugna. bem,forumip occupaffent,fenfit aduentum eius quífquam. Elephantos quía non capíebatporta, atque ídeo turres eís detraherent, mox eas reponerent ín tenebrís cum ftrepi. 5o tu:ínterhanc moram re percepta recurruntad Afpídem& parteís vrbís munítiores Ar. gíuí, X Antígonum pernuncíos accerfunt. Tlleípfe quíde exercítu prope admoto fubftítítímminens ín occafionem. Duces veró filiumq; cum magno fubfidio ín vrbem fub. mifit. Adfuit Areus quoque cum mílle Cretenfibus& expedítifsimís Spartíatis. quí o^ mnes Ciallos fimul adortí magnopere eos confternauere, Pyrrhus autem cum vlulatu & fremítuad Cylarabín íngreffus. Vbí Gallí globo fuo clamorem reddíderunt: nonfidentíum& alacríum,fed trepídantíum& laborantíum coníecít eum effe.Properc ígítur antecedentes£upellens equítes,quízegre per cloacas,quas habet vrbs Reqienes inc ans 2 o 34 Plutarchi debantatqueín perículo verfabantur, accutrít. Eratin pralío nocturno magna eorum, qua agebantur& ímperabantur caxcítas, erratíones,& díuulliones per vícos: neqy dari vllum ímperíü pertenebras& ancipitem ftrepítum anguftíasqy poterat, fed íta tempus ducebant díem vtríq: operientes. V bí am diluxit, Afpídem contemplatus Pyrrhusar, morum plená hoftilíum perculíus eft. Cumg afpiceret inforo ínter ornamenta cztera zneum lupum& taurüi velut ad pugnà commiífílos, obtorpuít: quod fubíret eum vetus Dán4MocH^ Ooraculü,in fatís effe,vt occumberet,vbilupum pugnanté fp ectaretcumtauro, Hocve «Arg.— tuftimonumentü cafus apudfe memorant Argiíuilocatum. fiquídem Danao, cümpri müm in eam oram appelleret, in Pyramijs Thyreatidis Argos petétilupum vifum cum tauro certantem. Danatü vero,qui ftatuít lupü abífe flare: quod indígenas externus ficuti! 10 -* pfeaggrederetur,fpectatore fe praebui(fe pugna. Cüm victoria obtínuifeclupus, vo, Apollo Lydut.. to facto Apollini Lycío adortü vrbem fuílle eaq; potitum eíecto perfedítíionem Gely|.| . nore,quítücapud Argiuosregnabat. Ac flatuaea de caufapofitafuerat. Hocfpeda|| Helenus Pyrrhi. culo Pyrrhus,fimul q níhíleorum,quz expectauerat,progrederetur: deprehenfus cogi fln, tabatfe recípere. verüm portarít anguftías tímens, Heleno filío, quí extra vrbem fuerat cum magna parte copíarü relíctus, imperauít per nuncios,vt murí parté dírueret&exd.|.| peretexeuntes,fi hoftes vrgerent. Caterüm q pre feftinatione& trepidatione nuncíus nihil certí nücíaret, atqy ínterueníret ínfuper error, relíquas beluas€ milítes fortífsímos quofg trahens feci adolefcens,in vrbem perportaad ferendá parenti opem pergit. Iam regredíebatur Pyrrhus:& quoad recipienti fe& prelíantíforü fpaciit dabat,reíecitfubia| sol índeínftantes, Atpoftquám exforo ín ví3anguftíore, qua ad porta ferebat,extrufus|^ íncurrítín eos,quí cí fubfidio veniebat ex aduerfo occurrentes: alij,vt cederent, voci.| f rantem nó exaudiebant:alis perds impigre obfequentibus obftabátillí, qui pone ápor|! ta affluebant.fiquídé maxímus elephas ín porta per tráfuerfum prolapfus firidensq im pedímento íacebat refilientibus:& alter eorü, quí anteingrefsíoppídüfuerant,Nicont| dicebát, querens rectore, qui defluxerat ex vulnerü multítudín e,attollere,obiecít(cob, t uiam pede referentibus,impulfuq fuo focíos& hoftes vna cofudít: quííncurreruntinie|! inutuó, donecrepertii cadauer probofcíde fuftulit, atqy eo ambobusexcepto dentibus|'! retró ferctulit,ac furíbundus obuíos quofq; proftrauit exanímauittp. Ita coferti& com|$ ftricti inter fe cüm effent, níhil admíniftrari per quenquá virítím poterat: fed velutvnü gp jo corpus ín fe cópactumvníueríus globus multa capiebatinvtramq; partémométa&vo| lumína, Parum quídé erat cum ínferentib. fe fi ubindehoftibusautatergoímminetibu| certamínís,fed maxímà fibímet ipfi calamítate ínferebant.quippe enfem qui ftrínxerat, Q autlanceáínclínauerat,no erat recípiendí recondendi ue facultas:verüm eís temercoly — 8a ddl uíum quemqy transfodiebát,íncurrentesq ín fefe mutuóoccumbebant, Pyrrhuspe|€ fentem tempeftate& fluctü contemplatus corona, qua eratínfignís galeafua,detradi|— tradít vni ex amicís, Inde fretus equo ín boftes ínuehíturinhaerentes, aclancea perlo,|.— i cam ictus vulnere accepto haudletalí vel magno couertítfe ín ed à quo vulneratus fue .— pat, Argíuus ille erat,no ílluftri ex domo, fed pauperculz anusfilíus, Ea cüm prati[i Pyrrbus à mu-.—. oo liauz Ípectaretextectc aonmbPvrhofliü conor ur( cut mulieres reliqua fpectaret ex tecto, cernés cum Pyrrho filíü congreflum& cómo 47€ 844** periculo eíus tegulam ambabus maníbus füftulit,eamq; ín Pyrrhumlibrauít, Hacínc- p.! j put,quatectü cafside erat, delata& vertebrís ad bafim ceruícis collí(is vífus eíuseftcal, P^ 9 gíne obductus,franü defluxit e manibus, ipfe plapfus ex equo ad Lycíimnijmonumey p. :^zeterü Y 9 L m-4 2j:- E r- H|J tum in terrá cóncídít, Vulgusaütnon cognouít eum, Caterüm Z opyrus quídam, qi! mcerebatfuüb Antigono,duo praterea vel tres cOcurrentes, vbiillü effe anímaduerterit, ín veftibulum quoddá raptauerunt íncípienté fe ex ictu collígere.Z opyrü,qui gladium p P Iilyrícumad caput fuum decídendum ftrinxerat, íta íntuítus efttorue: vtílleexpauckó p B partim tremulís manibus, partím molíendo, terrorísq;€ ftuporís plenusnon diredo, p V fed íccundumos& mentumdetruncaret,acvíxlongo fpacio demeretcaput. Innotue f ratíam cafus híc multís. Itaqueaccurrés Alcyoneus poftulauít caput,vt íi ínfpícere vdat?( Antigoni bu Jet, V bíaccepít, ad patréaduectusabiecitídad pedes eíus cum amícís cofidentís. Qui|? nis incadawr. vt caputafpexit& agnouit:filít abegitíncufTo baculo,nefaríiü& barbarü vocis: ac dh? c amicos P^ gyyde oculis admota illachrymauit,auíi Antigoni€ patrís Demetrij domeftícor(t exem f T ploruma dfortunz víces recordatus. Caput& trunci Pyrrhí cremauít magnífice. Cun: veró Alcyoneus Helenum,ín quem ínciderat, abíect& atqj obíoleta opertü chlamydv í TO labenigneappellaffet€ ad patrem adduxiflet: Antígonus, vbi íd vidit: Melíüs, inquit, : 2 LI 3; 3 M:: ficfili quàm ante: fed tamen necnunc quidem recie: quod veftem hanc, qua nosm^" Ierat ed tid) c dil V di qui AC 's fli C. Marius. cis, qui vídemur ví ctotes,dedecorat, nó detraxerís.In ínEpírum remífit Helenit, amicosq; Pyrrhi caftzís& redactís humaníterappellauít, C. Marius. mum conuíncere Pofidonius arbítratur fe íllo quorum alterum comune ex gente effe, Pompeíos, IMaanlios, Cornelíos:vtfi Heraclídas dícas& Pelopidas: Appellatiuum alterum ex appofito, mu ao tuatum d natura vel factís,vel d corporís figurís& vítijs,ceu Macrínum, Torquati, Syl. . lam:euíufcemodí eft Minemon, vel Grypus,vel Callínícus. Caeterüm contra hzcmul, tas argumentatíones przbeat confuetudínis díuerfitas. Porro faciei Maríj Rauennz vidimus ín Gaallíapofítum fimulachtü ftatuam m armoream,qua mire morum eíus acer bítatem& amarulentíam refert. Nam natura càm vírílís& bellicofus effet, atg; dífciplinaímbutus mílítarípotíus quàm cíuilí: ímpotentí iracundia fuít ín impertjs. Dícit temnegy literas Giraecas guftaífe, neg; Gir cam línguam vlla ín re fería víurpafle: ridiculum foretlíteras addiícere eas, quarum alijs feruírent praceptores. Poftfecundü tríumphif, cüm ín zedís cuiufdam facrze dedicatione fpectacula Graco more ederet, ín. greílus theatrum afTedíífe tantàm, mox dífce(siffe., Vtiígíturad Xenocratem philofo5o phum, quem effe apparebat iíngenío horrídíore, crebro dícere Plato folebat tÁge Xe. nocrate Gratijs facrifica: Itafi Maríum quís induxiffet, ve IMufis& Gratijs Gracis fa, era faceret;non rebus claríísimís domi milítíaqg geítís foedí(síimum ímpofuíffet faftigiü, qui exíracundía atque íntempeftíua ambítíone auarítíag; inexplebilí ín funeftífsímam & efferati(simam fenectutem impegit. Czterüm hzecín ipfis actionibus eius ftatím lí quebunt, Parentes eíus prorfus obfcurí;operarij€ ínopes fuere. Pater fuit eí cogno, mínis:; Mater Fuluía dicta, Seró tandem vrbem vídit vítamg; guftauít vrbana. R elíqu «tatís ín víco agrí Arpínatis Cirrzeatone egit. Vita horrídíor fuít,ab vibanísq;& cíuili bus moríbus alíeníor, frugalís autem atq; prifcís Romanorum ínftítutis accómodatíor. Príma ftipendía bello Celtiberíco fub Scipione Afrícano,cüm obfideret Numantía,fe. 40 Cit.Neg efus vírtus ínter íuuenes praecellens alíos fefellír imperatorem: ac quód dífcí; lí . memutatíonem, quam delícijs luxu perdítis milítibus Scipio ímpofuit, híc facillime amplecteretur. Dícítur ínfuper cum hofte congreffus in confpectu ímperatorís eum oppreísifTe. vnde& alijs honoribus eftab illo euectus:& cüm fermo effet alíquádo à coe naíllatus de imperatoríbus, atq; ex conuíuís vnus, fiue ferió ambígeret, fiue affentandí caufarogaret Scípionem: quem nam poft ípfum populus Romanustalem ducem& príncipem effet habíturuszScípío manuhumero Marij, qui fupra eum cubabat, leniter percuffo: Hunc fortafsís,ínquit."Tanta fuítíndoles ín Marío,vt ínadolefcente íam fu. turamagnítudo eluceret: iníllo,vt ex rudímentís intellíeeretfinem.— Fertur hac pra fertím voce Maríus quafi díuíno oraculo ín Ípem erectusad rempubl. fe contulí(fe, ac $9 Cecilij Metelli fauore,in cuíus familía clientela perpetuo à patre víque fuerat, tribunus plebísfactus, Intribunatu cümlegem ferret de f uffragrjs, quz príuare primores vídebatur potentía, quam ín íudicijs obtínebant: repugnauít eí Cotta conful, fuítq; author fenatui, vtlegem op pugnaret,€ Maríum ad ratíonem reddendam factí fuí vocaret, Hocfenatufconfulto perfcripto in greffus curíam íllenon gefsítfe vtíuuenis, quínullís fubíidijs gloría modo rempubl. attígiffet: fed fum ptis iam fpirítibus tantís, quantos ei xes geftze dederunt fequentes,mínatus eft Cottz,nifi induxiffet fenatufconfultum,fe e in carcerem ducturum, Vbi conuertít fc íllead Metellü& fentétíam rogauit; exurgerns Metellus 335 de comiter exceptum& ornatum exercitu totoín poteftatem fuam . Marij nonextattertíánomen,ficut nec Q. Sertorij, qui Hi^ fpaníà tenuít,nec L. Mommiíj, quí expugnauit Corínthum, INam Achaíus eí cognomen ex rebus geítís partum eft,vt A, De tiominibus frícanus Scipioni& Macedonícus Metello. Quo potiífsi^ Roltanorun, S,quí nomen Romanorum cenfenttertíam propríum effe: velut Camilli, Marcellum, Catonem.quiíppe fic nomíne caruíffe€os, quib. duo duntaxat nomína fuere. Caterüm fallít eum ,quodé díuerfo hacratíone foemínas fpolíetnomíne,Nullí ením prí» mum nomé foemínze datum eft, quod propríum Pofidonius Marij forma. UFAU suyins alienus quafi à Grecis literis, Marij pareita tes eg morcs,ey patria, Scipionis Africani de Mario iudicium, Marij tribuna: tus. 336 Plutarchi Metellus affenfus eft confu.i. Maríus ibi accítolíctori ducere ín vincula praecepit ipfum Metellum. quo alios tribunos app ellante, nemo fuit eí auxilío Ita cedens f. enatus antiquauít decretum. Maríus ínclytus in concionem egrefTuslegem pertulít: habitusqy eft aduerfus metum ínfractus,& ínflexíbilís pudore,ac commodorum plebísfore cotra p» tres defenforinfignís, Athanco píníonem alía actione cító ínuertít. nam cüm ferretur lex frumentaría, eam eníxiísi me oppugnauit& abrogauit, Vndeparemhonorem eftv, trobíq merítus: quí neutri partí,quod damnofum foret reípubl largiretur.— A tríbu. Acdilittis duo. natuzedilítatem maíorem petiuit. Duo ením ordínes funt zedilítatís. Altera à fellís cuordines. rulíbus,quz íncuruís erant pedibus, ex quibus munía magiftratus explícabant, nomen ttaxít, Altera ínferíor plebís dícítur. V bízediles curules creauerunt,mox de adilibuspley|?? Narij repulft bisineuntfuffragía. Vt Maríusínfuperíori fe vidít przeteríri, confeflim tranfijtad pe. in edilitatis pe^ tendam aedilitatem plebís. Verüm quíanimidm eum iudicauerunt audacem& prafra,|.| ione. cum,repulfam tulít, qui quamuís bís eodem die deiectus honorefuít, quod pratere.|.—' JMarij pretu-. um accídiít nemíni,nihil dímifittamen anímos:f« ed haud multo poft praeturae candidatus! T4. pené repulfam eft paffus: aclícetnouifsimus omnium renunctatus fuit, ambitus eft po,| Marius antbitus ftulatus. Sufpícíonem mouit potífsim üm Caffij Sabaconís feruus íntra tabulata conípe poat.^— Gusintereos, quífuffragia ferebant. quíppe eratimprímísn eceffaríus Sabaco Mari. D... Hícá iudicibus interrogatus refpondit,quod ex aftu ficillet,: zidamfe poftulauilfe,& abfcefsiffe, Atq; híc quídemfe-! (eruum cum poculo ad fe íngreífum, fimul atcp bíbííiet,a 144 71 velob falfum teftímontum,velob íntem, 4].?? 51 PS natuá proxímís cenforíbus motus eft: vílusq perantíam merító notatus, C. Herenníus quoq citatus teflís aít patronís exlegenon e(Te teftímonti ín clíentem díctione,fed effe? femper parentes Marij atqp Maríu , /2 & « 1 4 tem familí teftímont recufatíonem íudíces, Fierennío amauiít IMaríus: quód fimul vtfuit prímum magiftratum nact us,clíentelam exceísiffet. Id non erat vndequacp verum.Ne que enímlíberat quilibet magiftratus obferuantía patroní clíentes eorum(y pofterítati, (ed curulis tantàm. V erumtamen quanquam prímís diebus multü fuiffet in iudicio Ma rius iactatus atqj ínfeftís vfus iudicibus, poftremo tamen prater exp ectatíonem equa RUM PN^ Y A H m ipfum clíentes fuííle, Cum reciperent MarijinBifP4- tbusfententijs eftabfolutus. Acpraturz eíus m edíocríslausfuit. Ex praturavlte megete riorem Hifpaníam fortítus, dícitur prouincia latrocíníjs purgaffe nondum moríbuspa jp?' catam vaftamQy:quo temporelatrocínari Hifpani adhuc pulcherrímum ducebant. Ad ncgocía vrbana reuerfus negy diuítis neqy eloquentia, quíbus illius temporis príncipa z d o E;;: d;,, E| trahebantpopulum, eft fübníxus. Caterüm quía mínaces eíusfpirítus, indefatigatilu f tud dul s E i M;, 5 bores, vítapopularis gratíad plebem erant: honoríbus prouectus eftad opes, vtfplev M«rij vxor It^ dídas nuptias concilíaret,atqy ex nobilí Cefarum domo lulíam duceret vxorem amitam - I m"; Z f 7 uM Ps Z 7 L? lia. Cacfarís, qui Romanorum poft potentífsimus fuit, Marium ex necefsítudíne eft emi — Marijteperá- latus alíquatenus, vtín híftoría íllius expofuímus. Marío preterea temperantíam à tia c7 tolerdt- tolerantiam tribuunt: cuíus eft documentum curatio, qua manu eí adhíbita fuit. fiqui i tia, dem cüm haberet vtrung crus varícii plenum,& deformítate angeretur: ftatuít fepre| "díco, praebuíttg nonlíeatus alterum crus: negy mouit fe vel íngemuiít, fed vult, i^ ímmoto pertulít dolores ín fecando íntolerandos. Cüm índead alterum crus medias nire illud porrigere,ac, Vídeo, ínquiít, non tanti efle emendationem E. X ; vteum feram dolorem.| Poftquámautem Cecilíus Metellus conful ad bellum cumli gurtha ecrendum ín Afrícam proficifcens Maríumlegatum fecum duxit: íbí magnili , n:* 1/] C gurihino. carum gerendarum rerum& certamínum nactus occafionem, vt alíorum more amplit caret Metellum, actíonesq fuas ad illius dignitatem conferret, nonhabuít cura. Cun: veró adhibitum non exíftímaret fe à Metellolegatum, fed fimulíno pportunifsimüten E 1 1$ " L" LI 1 pus& ín rerum ínductum theatrum patran darum maxímarum: omnem virtutem expl| cuít, Cüm multas haberet id bellum afperítates: níhíl tam arduum erat,quod dubitare 1 fubire: nequetam paruum, quodnon dignum fe putaret, verüm pares dignítate conl lío& prudentia fuperando,cum militibus de frugalítate& patíentíalaborís certádom l Laboris focitas 1€ cos cociliauít Hbi. Omnínó.ením eftlaborís cuíque voluntaríalaboriís focíetasleu l conciliat milites imentum., Videtur ením ea adimere necefsítatem, quíppe gratífsimum eft Romanisft í duci. ctaculum,fi ín víctu eodem duxac miles pane vefcatur, vel humilí ín thoro quietem n non perínde imperatores, quí honores& pecuniam largíuntur eis, vtlaboris& parc focíos venerantur, Imó maíore amore profequuntur confortes laboris, quam ipforum ígnaug I»& vallo íacíédo vnà cum milítíbus manum admouceat.fiquídem || C. Marius. 237 ignauizindulgentes, Hiísartibus Maríusatque his militum concilíationibus cító A, frícam, cító vrbem nominefuo& gloría ímpleuit: qu ód milítesdomum fcriberet ad fi os,nullum forebellí cum Iugurtha finem,nifi C. Maríum confülem fecíffent, quae res offendítnóobfcure Metellum, Caeterüm multo maxímé cafus eum Turpilij corfit. Inter Marius autboy cedebat Metello cum íllo vetus íus hofpítij, atq; eo bello praefectus fabrüm ín exercítu v in Turpilia erat. quí, cüm prepofitus prefidio Vaccoe magnze vrbis effet: c cíues nulla re víolarer,*nimaduertercfed cosleni€ benigno ímperío haberet,cofifus ímprudens venít ín hoftíum poteftate, tur fall ep Todi fiquídem Iugurtham ín vrbem acceperunt,nec Turpilíü tamen vlla relaferunt: fed vica 9755 reum. ei precibus ímpetrata ínuíolatü dímifere. qua de caufa accufatus eft prodítíonís; Cám 10 deeo quareretur:aderat ín confilio Maríus,actü acerbus eí erat,tü plerofg alíosín eum incendít,vt Metellus homíne cogeretur ínuítusreí capítalís damnare. Atpaulo poft ap paruít falfum críme, Vbi cüm multis effet dolor Metelli moleftus,Maríum exultantem & hocfactum fibíatrogantem nó puduit ín círculís dícere: VlItríces díras fe hofpítís in» terfectoríinflixiffe Metello. Híncapertz offenfiones ínter eos extítere. Fertalíquan» Offenfione: indo prafente Marío quafi ínfultandí caufa Metellus díxííIe:"Tu veró cogítas homo pre. fer Marium ey clarerelíctís nobís domum redire€ petere confulatum 7 Satís'ne maturé cum hocmeo-"Mrtellam. filío conful fes* Erat tunc filius Metelliadmodü adolefcens. Verumenimucró mifsio, Annos xxxznanemvrgente Mario,cüm fzpiüs reiecillet eum,tandem cüm no plus duodecím díes fu^ tw, tefle Salupereffentad comitía cofularía, dímifiteum.| Caeterüm hic prolíxo à caftrís ítínere V ci- fto in inguri. 20 camad marebíduo& vna nocte cofecta ante quàm cófcendiít,facrificauit, Fama eft dí» xílle atufpícem, mírífica€ ingentem ac fupra omn£ fpem eí portendi díjs felicítatem. Itafpeiplenus velafecit. Quatríduo mare fecundo vento tráfmifit.fuit aduentus eíus fta tím populo gratus,productusq; ab vno tribunorá plebísín concíonem obtrectando ve hementer Metello viamfíibi ad confulatum muníuit,pollícens aut víuum aut mortui ín poteftatem fe redacturü lugurtham, Poftquám cóful magno fauore renuncíatus eft,íli^ JMarij primus có delectum cótra legem& mores habuit, confcrípfitqs frequentes capíte cenfos& fer^ confulatus. uos:cüm príores duces cos facramento nó rogaffent, fed arma ficut honores alíos d cen fu comítterent: videbaturg; fuas quif facultates pignorí opponere. Neq; hocmodó reprehéfum ín Marío eft, ed& coiuncia cum fuperbía€ ínfolétía dícta ferocía prímo^ JMariusexa3o respungebant, Clamabat confulatü fe ex nobilíi& locupletiii mollítía praedà capere: gitatnobilitaté. vulnera propria ad populit, nó mortuorü títulos neq; ímagínes íactarealienas. Crebró V«l.2Max. lib, etíà duces, quíres parü profpereín Afrícageflerant)hínc Deftíam, hínc Albínü claris na^P tosfamílíjs,fed ímbelles,quíq; ob bellandí imperítía offenderant,a ppellans rogauit círcumftantes: putarent ne illorü maíores potíüs fuifimiles optaturos nepotes rclínquere, vtquínec ípft exnatalíü fplendore,fed ex vírtute& egregiis factís clari euafillentz Hzec nonvanenegarroganter effundebat,nec quo ín príncipes íncurreret gratís: verüm ge. ftiens(enatus cótumelía populus atq; verbor& procacitate femper metíens animi celfi. tudinem fubleuabat eum ftímulabatq,vt ín eratíi plebís ne parceretnobilitati,^Wtín Afrícamtraíecít, Metellus ínuídía víctus anímígs eger,qp confecto per fe bello: cám ni. Marius priuat 40 hilreftaret,nifi corpus vt teneret] igurthze:lauream& tríumphii fibí Maríus erí peretau-Aetellum boctus ex ínuídía fua:non índuxít anímü cum eo congredií,fed fugit eius confpecti.Exer- nore deuitti iecítus atit Marío à Rutilío Metellí legato tradítur. At deorumíra ad fínem huíus belliín£^rthe. Maríum vertit. fiquídem huíus gloría bellíab Sylla, fícutab ípfo Metellus, orbatus eft. Quod quemadmodü fit geftum, paucís memorabo. Nam prolíxe fingula in vita Sylla executusfum, Rex Maurítaníz Bocchus gener erat Iugurthae. Hícbellum gerentíno lugurtba à Boc multum auxilij mifit caufatus perfidia eíus X tímens íncrementiü. Poftquám autem fugi cbo traditur tans& oberrans illum rebus perdítís velut vltímá fpem refpectauít, atq; ad eum confu-$ylle. gít:pudore magís vt fupplícem dj amore recepít eum, Quem vt habuitín poteftate, ín propatulo deprecator pro eo íntercedebat apud IMaríüi, fcribens n6 dedíturum fe eum $0 defendebatá eius caufam: occulte vero prodere eum molíens L. Syllam Mari quzí rem,quíofficíofus per bellá fuerat in fe,accerfit, Vthabítafideprofectusad eum Syl laeft;mutatío cófilij& poenitentía cepít barbarü:multosqy díes anceps varíaanímo agítauít deliberans vel tradere Iugurtham vel etía Syllamretínere, Tandem príoremprodi tíonem cófirmat,ac Syllze lugurtham víuum tradít.. Flacc príma extítítatrocífsímiíllius Belli ciuilis in& grauifsimibellícíuílis,quod pene mperium R omaná euertít,fementís. quippe com. ter Marium eg pue. inuídía Marij atlcribebàat eam rem Syllze, Atq; ípfe Sylla figillum habebat,in quo llam prima l i h E n 7 s A 3 C t i Jocchus erat Iugurtham eitradens ínfculptus: quo figillo vfus efl perpetuo. Eofacto«l^ 4 338 Plutarchi hominem ambítíofum& ad partícipandam gloríam in focíalem peruícacemqpflímulu:| uít Maríum, írrítatibus potíísímdm eum aduerfarijs íllius:qui exordíü bellí& precipua Metello, extremaacfinem tribuebat Sylla: quo po pulii,qui oculos ímprímis dehxerat ín Maríum,;ab eíus auerterent admíratíone.Hanctamen inuídíam,odíum,obtrectatío, nes cító Marío deterfit€ confopíuítab occídente íngruens Italíze perículi. Nam vtpril müm cíuítas magnum ducem defiderauít& círcumfpexít, quo ad puppím fedente tantum bellí declínaret luctá: nemo vllus ex nobilitate vel ex opulentís familtjs candídatü Theutones t*.— fe cofulatus eft profeíTus ,fed Maríum abfenté confulem fecerunt. Modó enim nuncia Cimbriltdia tum fuerat Iugurtha effe deuíctum, cüm rumores de T'eutonís& Címbrís íncrebuere, petunt. Ferebatur eorü ínítíó íncredibilís colluuíes víresqy ímmínentíi legionum: qui rumores« tamen poft mínores vero funt repertí.fiquídem bellatores& armatítrecentena millia ín agmíne erant. Puerorü mulíerumq longe maíorcs cateruas dícebantur fecü trahere, Hí agros quarebant,qui tantá multítudíne alerent:& oppida, ínquíbusfedes ponerentac|. vítam agerent:ficut olím Gallos acceperant vberrímü agrum Italía: expulfis'Tufcís oc. cupauiíle. Hos autem,quod nullum haberent cum alijs cómercíum, atqp ex tractibus| aduenírentlongínquís,nemo nouerat, químortalíum effent,aut vnde profectí nubium| modo íncumberent Gallíz& Italía. Ex corporü vero procerítate& cafrjs oculís maxi,| " ménationes Germanícas coíectabant effe, Oceanum Septentríonalem accolentíum, X| Cinbri, quód Címbros Germani nomínent latrones. Suntqui Gallíilongítudíne regionis| laxítateab Oceano& Septentríonalibus plagís ad Oríenté verfuslacit Maeotin verge! re X ad Scythíam Pontícá perhibent pertínere: atq índe illas comíftas gentes. Hasdo| mo egreífasno vno neq; perpetuo ímp etu,verüm quoq; anno femper porró progredít tes fub verarma círcumferendo peragraífe cótínentem Europae. Quapropter etfi díuer Gallofotbe.—(a(ingulatím haberent vocabula, cómuníappellatíone exercitum Gallofcythas dixil Cimmerij, Alíj autumant Címmeríos,quí prími à Girzcis cognítí quondam funt, partem exíguam fuiffe vníuerfi, tantü cateruam quandam profugorum velfedítioforáü ab Scythis cópul fam,à Mixotíde palude ín Afiam duce Lygdamío traijcere. Maximam eorüimultitudi nem& bellícofifsímà ín vltímís orís ad Oceanum habere fedes. Kegionem íncolereob profundas& denfas fyluas,qua ad fyluam Hercíníà introrfum pertíneant,calígínofam, Cimmeriori ree nemorofam,opacamqy. Coelum fortítos,qua polus Septentríonalis ex parallelorítíndi. gio cz ine4 dits nationefublimís parum diftarevídetur ab ímminente incolari vertici puncto: vbídies fexmenfium, /— breuitate& prolixitate pares noctibus ín partes duas fecantannítempus. V ndeargiXLODÉ. qentumfuppeditaffe Homero fabulz de ínferis fcribenti, Atqjindehofcebarbarosin Iralíá mouífTe, quí primiim Címmerij, tunc no abfone Címbrí díctí funt. Caeterum hac ex coniectura potius dj pro comperto cóomemorantur. Colluuíem illam non mínoré, fed etíam fuiffe dj díctum eft maiorem,à multís prodítum eft, Fi anímo,ferocía,& fire nuítate ín przelíjs ínuícta,tanta pernícitate& ví vt gnís ímmínebàt. INec eorum ímprel fion obfiftebat quifquá: fed omnes,quos aggrefsifunt,agebantur ferebantur. Multíe tíam& íngentes exercítus ducesip, quí tuebantur Gallía Tranfalpína, foede obtriti. Hi 4 vel maxímé ímpetum eorum male pugnando Romamattraxere.Superatís enímíllisige 4j ih MM qEM. Mubl dui mL UMEN. eda a CLA -—-—-se iss aie "To oc ore quos fuerant delatí,przeda pleni ftatueruntnufquá gentíum confidere príus, quàmRo l Maij fecit- mam excidiffent& Italiam vaftaffent.. Quz cümad vrbem effent díueríis ex locísnum Í dus confilatus, cíata,accíueruntad bellum gerendáü atgp iterum confulem defignauerunt Maríi. Cum M is; legibus folu lex autem abfenté& nifi interíecto certo fpacío vetaret denuó creari confulem,repudiv t in. uit populus aduerfantes. quippe non modó prímumarbitrabant expedíenti concede p legem, neq alienioré prefentem caufam illa, ob quam cotra leges confulem creauetaht f Scipionem: càómnon tímerent vrbís fuz pernície, fed Carthaginem cuperent euertere Marij prims— FHoecfententía obtinuit. Maríus deportatís ex Afrícalegioníbus,ipfis Calendis Tanuztriumphis,— rijs, quem diem Romaniínítiü anni celebrant, confulatum ínfjt& tríumphauit, atqj incredibilepopulo Romano fpectaculü exhibuit vínctum Iugurtha. quo viuo nemo fpe rauerat fe prouíncíam illam cofecturum, Adeo erat verfutus ad fe omní fortunze accom 1 modandü,magnoq; anímo mifto cum vafrícíe praedítus. Verüm tuncante curri duc luguribe exi-. de gradu, vt perhíbent, deiectus eft. Poft triumphü ín carcerem condito alij tunícà vio tuse Cauilli,! lenter dílacerauerunt;alij ví demere auream ínauremaccelerantes vnà ínfimá aurículam auulfere. V bídetru(us nudus& deiectus ín ínfímit carcerem eft, attonítus& cauillans Papz,ínquit, quàm eft frigidum veftrum hocbalneü. At híc cum fame fex díesluctatus atq; ad extremü vfq vite cupiditate hians dignü Íceleribus fuís exítum inuenit, Tos de ata 10 faiínon fibi, fed hoftibus duxeruntformidolofum. Przcípi C. Marius. 219 J? fataíntríumpho memorant ría millia€ feptem pondo auti, argenti non fignati quíng; míllafeptingenta L X X v. argenti fienatífeptemdecím millia octo& viginti denaríos. Peracto tríumpho índíxítfenatum Maríus ín Capítolíum, atcp ímprudensne an fortu» nafua elatus ínfolentiüs íngreffus curíam eft vefte triumphali, V erum cító offenfumaní maduertens fenatum exurrexit,fumptag redijt pretexta... In expedítíonibus milítes agmen ducés fübígebat, varíjsig cur(ibus& magnís ítíneribus exercebat, Res fuas ipfo adigebatferre& cibaría parare. vnde poft factum, vtfaborís patíentes& ímperatís mo deitefilentíog; parentes mulos Maríanos vocarent. Sunttamen,quíhoc díctum alíun,. Mali Mariani, deputent natum, Cüm Scipio ín obfidione NNumantizenon modo arma vellet€ equos ro ínfpícere, verumetía mulos& vehicula, quemadmodum culta& parata eíTIent: produ. xifleequum fuum Maríum optime faginatit ab fe,&& mulum longe alíjs corporatura&€ manfuetudíne€ robore preítante, Cum Marij iumenta imperator cómendaf(fet, mul tam eorum faceret mentíon£: ítatandem cüm fal(e laudarentafsíduum,tolerantem la borís,induftriimulum Maríanum vocaffe, Porró magno fortunz fauore vfus eft Ma rius, Nam cdm barbarí quafi quodam ímpetusrefluxuferrentur príüs ín Hifpaníà: fpa. cium habuít corpora militi exercendi& anímos eorum ad audendum firmádi:€ quod erat primum, vt illí, qui effet, diífcerent. fiquídem toruítatem eíus atqj ín exigendis poe» nísfeuerítatem affuetís non delínquere nec contumaces fe prebere cüm íuftam tum falutaremapparuit effe. lam ire ardorem, vocis afperítate,horríd )CI re m vultüi paulatim affue ue íntegrítasiniudícando Marijiuflitia, cius pbata militibus eft, Cuius hocínftar memorat: In exercítu Marij fororis filius prefccturam* C. Lufius habebat,cetera non habítus ímprobus,fed impotentí amorearde^* Val Max. habatadolefcentulorum. Hícadolefcentis ex cohorte fua nominet l'reboni] amore fla. be eiui ed grabat.quem cüm frequenter appellaffet de ftupro,non potíebatur voto. Poftremóac. 1 Val. Max. hacerlitus nocte per míniftrá Treboníus venit. nec enim vocato nó parerelícebat.Intro- ber Corlij Ploucusad eum ín tabernaculum vím adhibent ftrícto eladío cofodít.Hocabfenteacti:^7 fuerat Marío. Reuerfus Treboníum ad caufam dícendá cítauít, quí càm multis accufan» tibus,defendéte fe nemíne ipfeímperterríto vultu expofui(let rem,& teftes edídi(Tet(e^ piüsattentantem repulí(Ie fe Lufium, nec voluí(Iemercede adductum vlla pudoré pro. [s a30 flituere: míratus Maríus factum, coprobauitíd: coronam, quz conferri vírtutís caufa . folebat,adferri íufsit, eaqy Treboníum donauít: quod pulcherrímü actum artículo,quo maxime foret bonís exemplís opus,edidiffet. Id Romamnuncíatum imprimís Mario Merij tertius tertium confulatum cófecít:fimul etíam, quía íneunte vere aduentus barbarorü ín expe- confulatus. datione erat, nolebát vllo alío duce aleam IMaartís cum íllís acere. INon tam cító tamen, vtferebatopínío,aduenerunt: fed cofulatus tempusíterii Marío círeumactus eft. Vt. gentibus comítijs cüm defunctus collega cíus eflet,relícto ad exercítü M. A quílío contendit Romam. Ibímultís& ínfignibus vírís confulatü ambíentíbus L.Saturnínus,quí precipue ínter tribunos ímpellere valebat plebem,quem círcumegerat ín fe IMaríus,mo nuiteampro cocíone,vt confulem íllum crearent. Cum Maríus in fpeciem detreciare 49 fecofulatum nec cupere íaCtaret:proditoré eum patríz Saturnínus appellauít,g perícu» loimpendente tanto bellá fufcípere gerendüabnueret, Haud clam erat eum fimul tioni Martj ínfcítum hí(lrione feruíre: verüm q» tempus víderet populus requirere illius vituté& fortunam, cofulem quartàüm eum defignauertt,collegamq; eí Luctatium Ca- Marif. quarts tulum addíderüt magnz vírü ínter prímores authorítatis,nec plebííngratü. Vbíhoftes confulatus. prope effe íntellexít, raptím fuperauit Alpes, ac caftrís adamné Rhodanum cómunitis coucxítaffatím eó comeatum: ne vnquámnífi poftulante vfu ex neceffaríorü ínopía dímícare cogeret, Subuectíonem eorít,quz effent exercitui opus, cüm antelongínqua&& Marius foffam fumptuofa mari fuíffet,expedità effecít& celere. INam oftía Rhodani marís refluxu ma 4mari in Rbognavilimí oppleta arenaty alto coeno fluctíbus aftrícta perículofum morofumt& an dánum ducit, $? euftü nauibus frumentartjs eo reddebát decurfum.Huc exercit ociofum couerut, fo lamqg grande duxít: quo magna fluuij parte detorta deduxit íllam ad opportuni líttus altam ac magnorü nauí gíorum patientem, quz planáü haberet& tranquíllü ad mare oflium.Hzcnomenab íllo etíáhodíeretínet; Barbaríaütbípertíto, Címbrílocís fupe» rribus per INorícos fortíti funt aduerfus Catulü mouereatq; adítü illum perrumpere, l'eutones& Ambrones ín Maríü per Líguría fecundü mare, Longíüs Címbri cunctatí & morati funt. Teutones& Ambrones cofeftím profecti emefa íínteriectaregione fpe dem prebuerüt ímmenfi numeri, horribiles afpectu, voceq;& firepítu à caeterís abhor F2 Martha. vates Syra Mari]«oines. Oflentum vulturum. Mario fadum. Prodigis, Batabaces Sacev dos Idee maíris. T Sextias vocat Plin.& epitome Liuij. Plutarchi rentes. Amplexi magna ex parte campü caftrís locatís Marium adcertamen prouocaui runt.Ille nihil motus mílítes íntra valli cotínuit,atqp acerbe increpauiít ferociores,ínítan ftesqy nímíos aufum& pugnam pofcentes prodítores patríz appellauit. Neg; ením de triumphis ín prafentível de trophais oftendit agí,fed quemadmodü tanta bellínubeet fulgure difcuffo coferuarentItalíam, Atgphaec[eorfum apud duces fuos X paris digni. tatis viros differuít. Milites vicifsim vallum cofcendere& fpeculíari íufsit, vt vultü ho, ftium ferre& vocé tolerare plane abfoná feram affuefcerent, arma tem X tractatione eorum códífcerent.Ita temporís tractu horrenda ín fpecie reddebat ín anímo ex afpectu lenía. Multa ením céfebat nouítaté horrendísvana affingere:affuetudíne vero depone, re& fua fpote formídandaterroré, Atquí quotídíanus híc afpectus milítíbus nó tantum y partem deterfit pauorís, fed& ad barbarorüt mínasatqp intolerandá ínfolentíam feruor cos fübíens irrítauit& ínflammauít anímos:cüm nó modó proculcarent omnía círcum, quag; hoftes,fed ín valli quogy magna pcacítate& ferocía íncurfarent:vt voces X que (tus huíufcemodi venírét ad aures Martij milítü: Qua nam noftra ígnauía Maríus à prae lío nos vtfoemínas fub clauíbus& fanitoríbus arcet? Agíte,fimus vírí quaeramusqy: nii quos alíos operíat, quí dímicaturi fint prolíbertate: nos vero ad opera facienda femper adhíbebít,cum foffa agenda, extrahendü coenum, X díuertéda fint lumína? Adhazcni, mírü exercet nos multís zrumnís:atg; hzc vbi ediíderít cíuíbus confulatuü opera, domi redíbít.An veró eum Carbonís cafus& Capíonis terrítantab hoftibus opprelforü:qui longe Marío gloría& vírtute cóceíferunt,& multo deteríores habuerüt copías? Imopau tíaliquíd per vírtutem praeftat, dj vt refides calamítate fpectemus fociorü. Eaaudiíenti Mario grata erant.qui leníebat eos, quafi nó diffideret íípfis,fed ex oraculís quibufdávi, Goríz parítertempus& loc captaret. INamg; mulíere quandam Syram Marthá nomí nequa ferebatur edere vatícínía,inlectíca decumbenté magna círcumducebat venere tione,& facra illius monítu faciebat. quam fenatus prídem,cum dehís differere vellet, pranücíaretveníentía, repulerat. V erüm poftdj cum foemínis cogreffa documentü de dít fuí, prafertím ad pedes vxorís Marij afsidens,eamtp affata, quí effet ex gladiíatoribus victoríá laturus, przdíxiffer:ab ea ad Maríi míffa ín honore habebat apud eum,acledii ca feré vehebatur. Ad rem díuíná puníceo amíctu duplící fibulato haftam víttís redimi, tam& coronamentísferens procedebat.— Achaec quíde fabula adduxit ín dubítatíoné je cóplures,vere ne fidem ei Maríus haberet, an feruíens ex copofito huícfabula oftenta, reteam mulíeré. Nam illud de vulturíbus rem mírandá Alexander Myndiíus literis pdidit, Duoante víctorías eius femper oftendebátfe comítabanturqy agmen ex zneís col laribus noti, Hzecením addíderant captís milítes,inde dímiferát eos. Hinc notos falute bant milítes:& cüm fefe offerrentín expedítíoné euntibus, velut laeto gaudebantofter to. Inter multaprodigía,qua cóparuerunt,relíqua uáslatítía erant. Amería vero& Tu derto, quae oppída funt Italíz nuncíatü, vífas nocte ín coelo lanceas ignítas& Ícuta huc illuc dífferrí primum, deinde cocurrere ínter fe(imilíbus figurís& motibus acvírorum prelíantium, Tandem hís terga dantíbus,illís reftantíbus in occafum omneis ínclinaffe, 1) [v y I LET""* Eadem penétépeftate Batabaces Pefsínunte aduentauít, Matrís magnze Ideze facerdos E. 4» Hic deam attulít ex adyto nunciaffe fibí víctoriipopulo Romano magnumdq bellídecusacceífura. Cüm effet fenatus affenfus,atqy ede Dez víctoría caufa decreuíffet:prodeuntíín coócíonem, vt hzc ad populi ederet, Batabací ínterdíxít Aulus Pompeíustri bunus plebís przftígíatorem appellans, homíneméy cum índígnítate depulít ex roftrís, quz res comendauítpotífsímüm dícta eíus.INam fimulatq; dimifTa cócione domumre ereíTus Pompeius eff,tanta vís occupauit eum febrís,omnib. vt conftaret& peruulgatá effet eum intra feptímü díem expíraffe.. Porró Teutones quiefcente Marío adortíoppugnare caítra eíus,vt grando in eos cofectatelorü eft,atgy alíquot ex fuis defiderauete, decreuerunt progredí, Alpes ratí fe nemíne ípfos morante penetraturos. Vafis condi LI matís caftra Romana pratergrefsi funt. Vbí maxime apparuitímmenfitas eorü tranfi, o tuslongítudíne& díuturnítate.fiquídem fex díes ferunt contínuato agmíne ftatíua Ma rij preterlatí.Sub vallo incedentes rogabant perludibríum Romanos, ecquíd mandate vellent vxoribus:breui eas fe vifuros? CümfuperuenífTent caftra& procederentbarby ritum etía Maríus mouit,ac cópofito gradu fubfequebatur, caftra femper cafirís confe rens,Sua caftra,vtín tuto pnoctaretmuníebat díligenter,ac firmaloca capíebat, Inhía modum agmine facto ad Áquas t Sextilías, quas vocát, venti eft: vnde progrefsísbreueiterreftabatad Alpes quareaccingebat fe Marius ad praelio ibi decernendum. e tí | | dd m t EL: $e cani iftan m dé beet gni. I h Q4 Íoné ecu one »tüm 10 'TUOt "ume que pre j: ni uper 'Cni^ omii i: qui 10p 10 fentí lvi, omí Xtra eta ü de ibus limi ione jo nta» is p(s col luta fien. CTu huc yrum affe, dos 4o li depre 'strí^ ftris, mre | gati iopdete, ncláanfL, 4o ; Ma daté urba nfee hia bre C2 flrís | | ! | | C. Marius. 241 firíslocum cepit munitum illum quídem,fed qui anguftá haberetaquatíonem: quo mí^ litibus, vtíferunt, hunc quog; adderet ftíimulum. lbí multís infenfis atqj fitíferentibus JMarij d milifclaboraturos,monftrato manueo, quí fub caftrís barbarorum decurrebat,fluuío: índe tes dicti audax: iplisaítpotum fanguíne venalem efle. Quín igitur, ínquíunt, actutum nos, dumlíqui^ eorum; refpos dumfanguínem habemus, ín íllos ducís t Atque ílle fübmifTa voce: An te, inquít,caflra fu funtnobis muníenda. Hic milítes quamuís índí gnátes obtemperauere. Calonum veró &lixarum caterua, cüm neq ipfis neq; iumentis fuppeteret potus, manu facta ad amné defcendit. Alfj afcías,fecures alij, nonnulli gladíos quoq& lanceas vnd cum vrnís fere, bant, vtaquarentur vel per conflíctum, Cum hís prímo pauci hoftíum manus cóferuevreNam pleríg; loti prandebant,alij lauabant. quippe eoloco calídorum ríuulorum fzauxriuntfontes. Barbaros ex parte hís fefe oblectantes;,locí(p amaenítati€ míraculo ín» Marij primum dulgentes opprefferunt Romani. Cüm ad clamor? plures concurreren tíam Marfusae» cum Teutonis gitdemancipijs folícítos retinebat milítes:Gc quod maxímiroborís eratapud hoftes, à preli«r. qubusante Romaní Manlío& Caepione ducibus fuperatí fuera t, Ambrones diceban, Ambrones. tut, quifoliefficiebant plus x x x. millia, excítíarma índuebant. Hiíquanquam cor. puscrapula onerauerant, mero remisi tamen ferocem gerebant animum: neq; íncompofitis vellymphatícis ferebantur curfibus,nec vlulatum íncondítum edebant: fed con aepantes ad numerum armís,& fimul cuncti trípudíantes: fiue quà fefe mutuó cohortarentur, fiue vthoftes nomínís denuncia tíone conterrerent:nomenífuum intonabant ioídentidem Ambrones, Prími ex Italícís,quí moueruntín eos,Lícures,vt clamoremac- Ligures fe Amceperunt& intellexerunt: vetus id fuum cognomen ex aduerío clamauerunt effe,[ra e Proms vocant. nim feípfi Lígures totíus eentís vocabulo nomínát. Ac príus,quám ad manus ventum fb frequens eft eateddíta vícifsím fucclamatio. Et càm duces vtríng ínuicem clamore adiuuarent,anníterenturgy prímüm fefe mutuó vocís magnitudíne fuperare: ftímulauit iriauítgranímos vocíferatio. Ambronesríiuus díuulfit. Nam antequam eo fuperato dí, rigereaciem valerent, írruentíbus ílícó ín antefignanos Liguribus cofligi cominus capumeft, Liguribus càm Romani fübuenírent;atq; ex loco faperíore ín barbarosinci, JMarius cedit berent;vi pulli boftes funt. Multi horü ín ripa ríui fefe mutuó ím pellentes cafi,flumentg Ambrones. | ecd quore& cadaueribus repleuerunt.Eos,quí tranfmíferant, Romani frontem conuertere joinhoftem non aufos ví ad caftra& plauftra effufos conciderunt. Ibi occurrentes cum ghdijs& fecuribus foemíne horrendo& truci ftrídore iuxtà in fucientes& ínfequentes incurrebant;ín hos vt hoftes, ín illos vt prodítores. quz íntermíftz: pugnantibus, nudis manibus fcuta Romanorum detrahebantac gladios prehendebant,vulneratg& corpormdillectiones perpetíebatur ad extremum anímis inuíctz, tafortuító magís quam confilio imperatoris trans fluuium referunt pugnatum. Poftquámíngentí data Ambronum trage retro receperunt fe Romaní,& nox incubuit: non exceperunt,vtfierífo Romaniex pu. ltt, ex tanta víctoría exercitum cantilenze víctoríales, non compotatíones pertentoría, gna, noctem anoninuítatíones ín ccenís: nec, quod omníum eft victoribus iucundifsimum; placídus gunttrepida eg *;^ T2 or. 1:;» Íomnus;verüm noctem íllam multó tranfegerunt horrendífsíma& infeftíf: símam,quod"omnem, 4» Gftraneg; vallo neg; nyunímento fepíuiflent: barbarorü autem refiduz efTent ínnumerelegiones,atqy hís admiftorum, quí effugerant, Ambronum eíulatío per noctem effet nociulatibus aut gemiítíbus homínum afsímilís: verüm rugítus quídam penc beluínus Iemitusqy minis€ lamentationibus commiftus redderetur ex tanta colluuíe: vnde círQmíecti montes atq; caua flumínís refonarent,horre 1dusg; clan gor occuparet campi: VXomanos vero terror,atqg; Maríum ípfum ínuaderet ftuporíncondítum& tumultuarí& przlíum nocturnum ex pectantes. Non tamen velílla nocte vel poftero díe moueri fe: ftdineofuerunt, vt fe ínftruerent pararentg. Interea Maríus, quód fupra hoftiü caput altus conuexí effent& opacz nemoribus conualles, eumlocáü Claudíum Marcelli oc» citeínfidere cum tríbus millibus milítum,& pugnantibus feà tergo íubet oftendere. LAU] H 1 E* ft Ceteros maturé cibo fomno(refectos orta luce cafttís educit& pro vallo ínftruít,pro^ Uehi etíam equítes ímperatín planícíem. Id contem platí T'eutonesnon fuftinuere, Mérij fecundi dum cóferrent ex zquo ipfi cum Romanis figna:fed raptím ftímulante íra armatiad col cum Teutonis enmunt, Maríus dímífsis ín omnem part legatísmonuit milites,vt cofifterent& co- prelium. ünerentfe eo loco. Vbí comínus veni(lent:emitterent pila,índerem gererent gladijs,& fuitísobnítentes vrgerenthofte. Cüm ením efficeretinftabilem illorum gradumlocus: M libramétum íctus eorum docebat habíturos neg teftudínem firmitatem, ín fupíno-Marij conf. tumulo peringqualítate fluctuantíbus corporibus, Haec& fubíecit,& exequi primus lium[alutare, 3 Plutarchi illis vífus eft. Nulli entm cócedebat corporís dexterítate,& audacía multó omníbusam, ellebat. Vtígítur obluctantes íllís Romaní manusq conferentes afcendere molíen, repreíTerunt,ímpulfi paulatím pedem retulerunt ín campum:€ cüm prími in plani - aciem íam direxíffent, clamor& turbatio orí ebatur apud nouífsimos. INeg enímfe. fellit Marcellum octafio: fed cüm fublatus ín colles fremítus effet,excítatís fuís curfu clamore íínuafit terga hoftíum, concidít(y poftremos. quí dum proxímos ín fe conuet, Nidrij victoria tunt,breui totam aciem tumultuímplent, Quíavero híncínde caedebantur: no díure l feín fugam. At Romanus tergiís eo, deTeutohis,— fliterunt:verüm dífsípatis ordíníbus fuís verterunt n rum ínharens plus centum millibus ex eís aut cepít aut contrucídauít, T'entoría, impe dímenta,pradam,qua ínteruerfa nor d hoctam fplendído dono auctum non fatís pro merito tamen ípfius confilíorum ob peri. culimagnítudinem exíftimauerunt remuneratum. Alijneg de dono manubíorüneg de czforum numero aftípulantur. Mafsilienfes autem vineas perhibent círcumfepille ofsíbus: Terram,vbí computruerunt ín ea cadauera fuperfufis hyeme imbribus íta pín, xuefactam atq; ín ímo imbutam fubeunte tabe, vtímmenfam vím aeftate frugumredde Magne pluie ret,& fide faceret Archílochi dícto,quí earatione glíícere arua aít.Jam fere magnís pra» Ilurem purís& coeleftibus fuccedunt. ma-]ijs ferunt largas fuccedere pluuías: velquód Deus aliquís te gisprelis.— 3quisluftretabluatgy, vel quód cruor& faníes humídum& craffum exhalet vaporem: quíaerem verfatílem atqj exleuifsíma occafionein grande momentum mutatu prom prumcoagulet. Secundum pugnamlegit tíísima& inuíolata,qua fpecíe valebant tríumpho ma gniífica prabere. R.elíquorü acer. uo ín pyráaccumulato amplum facrificíü fecit: círcumfufoty in armís& coronato exer cítu prcínctus de moreatqy praetexta velatus atdenté ferebat facé,eamq; ambabus ma níbus ad caelü fuftollens parabat fubdere pyra: cüm accurrentes ad eum cítatís equísa: mící confpiciuntur: que res magnii filentí& expectatíone omníum fecit. Cum illíad Quintus Mari eum venifTent,defilíerunt ex equís,atqy eum amplexi nuncíaueruntlztí quint& conful confulatis. /— tum, líterastg ei dehocreddídere. Ita cüm magna gratulatione folenitas cumulata eflet victoríalís: hínc exercítus exultans plaufu quodá milítarí& armortt crepítu perfonauit, hínclegatís alterá Mario corona ím ponentíbus fubdidít lammà pyra& facra peregit. A:(iuefortuna quzdá,fiue deorum ínuídía,fiue neceífaría reríí natura,que magne profperítatinullí fyncerürelinquít& liquidá gaudium: fed tríftía& latorum vítà humani míxturaalternat:paucís poft díebus íncufsít Mario de collega Catulo nuncíii,quí terroCatuli dduerfus rem& procellà Romae nouá quafi in tranquillo& fereno nubem círcunfudít. Catulus cajus, cním obuerfus Címbris, càm fuga Alpium díffideret tuerí fe poffe, ne inultas ín parteis carpere coactus exercítü vires dímínueret, defcendit cofeftím ín Italíà: amnemi Athe fim obíecithoftíbus,atq) eum vallauit vuríngs aduerfus tranfitü egregie, ponte íunxit: quó fuccurreret trans flumé,fi praefidía barbarifuperatísanguftijs premerent.— Atilli Cimbrorum fc» tanta ferocía, tantus fup ererathoftíum contemptus: vt víríum& audacíz potíus often, rita, tandz caufa, quàm quód neceffe effer, vel opera precium facerent, nudo corpore nim bos níuís perferrent,per glacíem altamq; níuem ad iug cientes corporibus lata fcuta ex fummo fe cofragofarum rupíüi ín ímmen faftigio demítterent, Vt caftris ín propinquo pofitís contemplatíalucit flumínís cope runt eum complere;atq vícínos colles Giigantü modo demolíentes,fimul euulfas radi tüs arbores,tupíü fragmenta,& terra tumulos ín fluuíü ad elídendum eíus curfum congellerüt:atqpín tígna,quíbus fulcíebant iuga pontí s,íngétes moles ímmiferüt: earum rono flumíne decurrentíi ímprefsíone cocefferunt ponte: perculfi pleríqy milites mo Catuli mode-— gna caftra deferuerüt,acfignareliquere. Hicdemonftrauít Catulus,vtbono& cófum fli, c» pruden- mato ímperatorí cOuenít, cíuium gloría fuam fe pofthabere.Nam cüm fiftere nullísad^ iid, monítionibus valeret milítii fugam,fed pratrepíde cerneret eos ferecipere: aquila tollí fum abruptarü íufsit,curfuq; ad prímü agmen contendit abeuntitt non patríze macula:negy fugere,fed fequentes ducé víderentabire, Barbaríauté prali díum trans Athefim adortí cepertit: milítesdy,qui ímpofiti fuerant, cám gefsilfentfefor tíísíme,atip ex dignítate patríc d ecertaffent,reucríti virtuté eorum datís índuci]s dímife runt zeneü taurum furatí: qué poft fub pugná captum ín doma Catuli fer&t ranquàmvi ctoríz prímitías delatü fuiffe. A erü prafidío deftítutülate vaftauerunt. Hac de caufare Merius refpuit uocatus Maríusad vrbe eft. Vtvenít, cüm omnestriumphit arbítrarentur ducturum, triumphum.— atqy eum fenatus voles decreuiflet,ipfe noluit: vel q milites& perículer& confortes pi yate 1effent,víctores Marío attríbuerunt:& quamuísi E. 16 -— i ducemq fe prabuít:quo fuá faceret,$0| 9^ dM u-Ao 0 coo ma Foo PE, MO Mer LL Ru."m o Ae. Dun je— gm Ru—Qui ![ Mlaríus ex armís& fpolijs barbarícís elegá-io P 0| dx | | a Alpí& contenderent.[ndefubij|.«; : | "ilia MEM LE — Ifl, "ll^ "" fe. « Cfa re "Q^ )e^ UÍS 16 RM i íf^ de x 'Us * * 'd- 10 [0lus eis le^ IH llís el^ f^ bij 4 arü pe líci jnxj lld4 um ad ollí tet,$0 xli for afe |VÍ^ | re^ Tm, pri jate 1o fpondít cauillo: Omíttitefratres. Habent ením à nobís illi datam terram, fempertgh C. Marius. 343 iréfua gloría nollet, vel quó populum ín prafentía confirmaret, tanquám apud fortu» nam vtbís deponens rerum príüs geftarum decus,quod repofiturus ín fecundis effet illu ftrius.Concíone tempori cónueniente habíta ín caftra profectus Catulum erexit,legíonesq fuas ex Gallía excíuít. quz vbí aduenere,traíecto Pado ínftítít arcere barbaros ab fralía cifpadana.FItc T'eutones przeftolarí€ morantes demírari fe caufantes:fiue reuera ignorabant dadem íllorum,fiue videri fibi fimulabant íncredibílem: conflictum proferebant, Etením lacerauerunt fcede nuncios,€ perlegatos à Mario fibi fratríbusqg agrü &oppída popofcerunt,quae adfedes fuas ponendas elfentfatís, Percunctante legatos Matío defratríbus,cüm T'eutones illí nuncu parét:caeterí omnes rífere, Maríus vero re^ M e: BA cd Marij mordax bibunt. Percepto cauillo profcíderunt eum legatí conuitío, daturum pcenas confeftím 4j, Cimbrís,€ T'eutonís vbíadueniffent, At,ínquit,przftó fant Maríus:nec decet vos nififalutatísabírefratribus. Sícfatus vínctos Teutonum reges produci ímperat.INam ín Alpibus fueranta Sequanís retractí, Qua vt relata Címbriís funt ,mouerunt eueftígíó inMaríum quíefcentem& caftratuentem. Fama eftad eam pugnam nouatum aMa» Mariue quo càio depílís fuilTe. quíppe haftile,qua iniunctum ferro erat, ante fuerat fibulís duabus fer filio pila mutareísaftixum. T'unc alteram non mouít Maríus, altera amota clauum ligneumfragilem ritadpugnam, uffecit:machínans, vt ímpactum hoftís fcuto pilum non maneret dírectum, fed fracto dauolígneo fecundum ferrum íntortum redderetur:& haftilerecuruata cufpíde ex ob» liquoadhzrefcens dependeret. At Bozoríx Címbrorum rex cum paucís ad caftra proue Quslaceísiuít Maríum,vt díe X loco przefiníto prodíret,& de folo dímicaret. Cum Ma Inperatorisi ve tiustefpondilfct,non efle morís Romaní,vt pugna committenda mutuarentur ab ho» fpon[un de incflbusconfilíum,íd Címbrís tame fe largíturum:díem ftatuerunt ab íllo tertíum, locum unda pugna a&cmpum apud V ercellas:qui Romanorum equítatuí opportunus erat, atq; adíllori& pud vercellas oplicandam multítudínem accommodatus, Przftítutam díem obierunt, acíesQp ínfe^ JMarij c» Calisviríng ínflruxerunt. Habebat Catulus fub fignís x x.millía trecentos mílítes, Mia, tuli conflictus tioparebát X x X 11. míllía: quí ín cornua díftributímedíam acíem,quam obtinebat Ca.^" Cimbris, tuluscomplectebantur, Ita Sylla, quí íllí ínterfuít praelío,líterís prodídít. Maríum aute kuntalís perátem fe& cornibus ín phalangem hoftíum íncurturum,quo propría fuo^ jo ummílitum victoría atq; exors Catulus przlij foret,neq; congrederetur cum hoftíbus, vit promínentíbus folet frontíbus et cornibus productís medía acíe finum facíente, aleum modum digefsi(Ie exercítus. Perínde Catulum quoq ipfum ín hís fe aíát defen dile maenam ínuídíam aduerfus fe Marij ínfectatum.. Címbrorum pedites ex caftrís «mpofite procefferunt,ac quadrata acie conftíterunt.fiquídem latera acíeí fingulater^ Cimfroyum 4 namilla D C C L, paffus obtínebant. Equítum quíndecím míllía numero effuderunt cig CT armati» lefplendíde, Galeas gerebant, quarepraefentarent feuarum beluarumríctus& ínufita» ra, usfiguras:quas alatís faftígíantes criftísapparebant emínentíores, Lorícísserreis erant «xlti;ac candidis mícabant fcutís,pro telo habebant finguli telum bipenne. Pede col. loíngentíbus vtebantur&€ grauibus gladijs. Ac tuncnonín frontem íncurrerunt R.o & mnorum,fed deflectentes ad dextram procefferunt: quó íncluderent eos ínter ípfos& allocatos ín finiftro cornu pedites fuos. Haud fefellit duces Romanos dolus. Verüm prius; inhibere milítes pofTent,ad vníus voce hoftes fuga capere, omnes procurrerüt Minfectand. Interím barbarorü pedítatusínftar vaftí pelagi agitati íirruebat.Ibilautas manus Maríus ad coelis tolles dijs vouit ímmolaturü fe cétum boues. V ouít& Catulus tisité manib.fortune eíus díeí ede. Maríü etía facrificante aíunt,cá exta eí porrecta efz ftatexclamaffe, Mea eft victoría. Cii cocurreretur,deüm ínuídíiaduerfus María autu matextitifle Sylla. Nà ímméfo excitato, vteft verífimile, puluere, q cofpectà obtexit v» and exercitud:íllá,quo prímus et tulítímpetus ad ínfectadü,trahenté feci copías fuas iberaffe ab hoftibus, praeuectütq acíé eorü diu ín capo erraffe:ín Catuli veró barbaros P forte delatos fuiffe, prelíüqs potifsimü conftítiffe cízca íllü atqj illius legiones,in quib.fe ütSylla ftetíTe. ProfuifTe R-omaniís calores fole&y Címbrorü oculís obiectü. Qui ením Qaid profuerit ficlime algores tolerabàt ínlocís alítí opacís,vtí díxímus,et gelídís:fuccumbebat eftuí, Romanis: cum lanabit multo fudore corpora anhelátibus,ac fcuta oculís pratendebát. quíppe haec Cimbris pugna Poft(olftítiai eft iui comiffa eft pugna,qué die feftum Romaní tertío Cal. Aug.vt nunc fiis. Wantvtíllo tempore Sextiles agüt. V fuí quog adanímá excitandum puluis, quí abcondebat hoftes, Romanís fuit. quippenon peruíderunt exlongínquo multírudínem erum, fed ín adueríos curíu quífq: delatus ante dímícauerunt cum hoftibus cominus, LF 4 Romanor& tnilitum patientia, Cimbrork flra- P ges. Cunbrarum mu lierum crudelite, Catulus. precipué victoriam de Cimbris retu lit. Marius tertius Ronde conditor appellatus, JMarij: fextus confulatus. Marius non vá lebat artibus ciyilibus. Marij in[idie in Metellum. Marius Glauciá ex Saturninum fibi adiungit. Valerius Coruinus fexies coful, * Ita habet epitome Liuij:alij Nonij, Plutarchus, Onij, fed male. 34.4- p lutarchi quàm vlla fuiffent trepidatione perculfi. A deo autem obduruerant occalluerantdy hor corpora adlabores,vttanto ín zftu& acrí cocurfunecfudare necfufpírare quemquam cerneres Romanorum. quod ípfum perhibent Catulum ín laudem mílítum fuorit fari, iffe. Plurími& fortífsími quíq; de exercítu hoftium eodemloco concifi funt. Etenim neordínes difijcerentur,longís cathenís antefignani per baltheos traíectís erantcollíga tí. Cum effufos ad caftra fummouífTent,íncíderunt ín horrendifsima fpectacula, Foemi, nz confiftebantín plauftrís pullata:fugientesqy,ha viros, íllae fratres, parentes alizín, terficíebant. Infantes fuís ftrangulabát maníbus,& fub rotas iumentorum pedes pro, ijcíebátmox trucídabantfemetípfze. Vnam memorant ex fummo dependi(Te temone, qua pueros ex cruríbus fuís annexos laqueís hínc índe fufpenderat. V íros arborumin, u opíacornibus boum,alíos cruribus adallíeafTe colla, mox eos ftímulafle, quo exilienti busbobus raptatí& obtrítíínterírent. quí quanquam íta fibí concilíarent mortem, cz ptítamen funt plus L X. míllía.Cecídi(e bís totídem referuntur, Praedam Marrj mílítes diripuere. Spolía,figna milítaría, tubas ín caftra Catulíaíuntfuifferelata:quo potifsimü indícío penes fe victoríam fuiffe Catulum demonftraffe. Et veró etíam cocertatíonein, ter milítesortalegatí Parmenfium,qui aderant,arbítrí fumptí. quos per hoftium flrage ducentes mílítes Catuli pilís fuís oftenderunt confoflos. Cognofcebantur pila líteris, quód Catulínomenhaftíli eorum íncídí(Tent. Marío tamen totum íllud factum K fupe rior palma& confulatus maíeftas affcripfit. Atqy adeo illum plebs vrbana tertíum Rome conditorem appellauit: quod Gallíco hocnon leuíus auertíffet dífcrímen:lzetiqy cum«|. 45 liberís& coniugibus quífq; domí ín caena dijs& Marío libauerunt, foli volueruntv, trung; tríumphum decernere. quo tamen non eft ílle vfus. Caeterüm, quo commenda, rettantís rebus geftís modeftíam fuam,vnà cum Catulo tríumpbauit, Adhacnonnihi milítes íllíus formídabat obftínatos,fi Catulus eo honore fpolíaretur,nec fibí permítte retríumphum. Confulatum tunc quíntum gerebat. Sextum confulatum vt nemo alíus affectauít prímus. Prenfauít populum,obfequijsq; plebem captans non folum przterfa ftígíium& publícam maieftatem magiftratus fui,fed& praeter fuum ipfius íngeníumfamamvenabaturlenítatís€ popularitatís, ad quas míníme erat comparatus. Verume ratín rebus vrbanís& concíonalibus turbís prae ambítíone trepídí(simus: ímperterrtuscp ín przlijs anímus& firmítas deferebat eum,quod ad quamuis laudem& vítupeaj tíonem obftupefceret,ín concionibus. Et quídem díctítàt,cum Camerínos vno tempo, remille,qui fuerant flrenue przlíatí,ciuítate donaflet: quod vt factum contralegesre prehendebant nonnulli: díxifle eumlegesfe per armorum crepítum exaudírenonpo, tuííIe. Ded fane maíoremínmodum apparet eumfitrepítum perhorruí(Ie& extímuille concíonalem, fiquídem concilíabateí dígnítatem& opes bellí tempore necefsítas.In toga vero,quía obtínereprímas non potuít,ad beneuolentíam& fauorem decurrítmul títudínís:quo effet prímus,neglígens optímus effe.Indiígnationem ígítur omníum opti matíum íncurrít. Cum autemímprímís formídaret Metellum, ín quem íngratus fuerat, & natura ex vera virtute eorum,quí malís artíbus multítudínem fubíbant blandíebar , I0 tur&, hoftem machínatus eft íllum vrbe pellere. Fam ad rem Glaucíam& Saturnínum up. 40b Íibíhomínes audacífsímos,quí egenam€ turbulentam plebeculam tenebant, aflciuit, Quibus interpretibus leges tulít,excítosq; milites ímmífcuítad euertendum Metellum concioni. Vtvero tradít Rutilius vír alioqui verax& probus,fed Marío príuatím infe Ítus,etíam fextum confulatum magna ví pronuncíata per tríbus nummorum affecutus eft,easqy redemit: vt deíjceretur Metellus honore,& Valeríum Flaccum affeclam po tius quàm collegam accíperet ín confülatu. Atnullí ante extra vnum Valeríum Coruf num populustotíes confulatum fuffragijs fuis mandauit. V erm ílle dicítur ínter primi confulatum& poftremum quínque& quadragínta annos ínterpofui(Te. Maríus veroà prímo quínquealíos vnafortunz íncítatione percurrít. In nouíísímo autem conflauít inuídíam fibi precípue:quód multorumfacínorum fe Saturnino confortem praberet, i! ín quibus fuít* Numij cades. Hunctribunatus competítorem fuum interfecít Saturnínus.Inde factus tribunus legem agraríam tulít ín qua erat hocadíectum, vtfenatus íuraretín concíonefeíd, quod populus íufsiíIet, com probaturum, neque vlla ínreímpugnaturum, Hoclegíscaputínfenatu ímprobare Maríus fubdolé fingens negauítf ínlegem íuraturum,neqy arbítrari alium, qui faperet. Etením nífi lex foret perníciofa;ni hil etie, quod per contumelíam ifta cogeret fenatum comprobare, non íudício eius voluntati permítteret, Flocille non,quo ítafentíret,díxít: verüm vt ímpoftura inuolue re ü fi t3 ga i 7d 2 l^ Il. 16 ui fa fa|£a 1iera jo )0^ te^ 0^ i(Te .In nul ptá at, itl jm 40 Ldít, Uti fe^ tus 20^ ut^ mü (od uit set, 59 'urLus ime (tfe aní ;& |ue^ ret í C. Marius. 345 ret Metellum ínexplícabili, Ipfe namq, quí pro virtute& fagacitate mendacía haberet, nihil defua apud fenatum profefsíone laborabat. Metellum vero, quem vírum fcíebar veritas magne conflantem& verítatem magnae vírtutís effe rudimenta, vtait Píndarus, cenfentem virtutis princicogítauit fua ín curía recufatíone occupatum, cum nollet íurare,ín odíum populí ínex Pivit, Pindari píabile confjcere. Quod euenit. Nam cum affirmaffet non íuraturum fe Metellus, mox /feteitia. fenatus dímiffus eft, Paucíspoft diebus compellebatvocatos ín roftra patres Satur. ninusíurare ínlegem. Ibí procedens Marius íilentío facto, cum omnes íntendiffent ínillum oculos, preclatís fuís ín curía vocibus falutem dícens negauit fe hoc fibiarro. gie, vtfemel tanta dere pracíudicaret, íuraturumque& legí paríturum, modo lex efio fet, Hancením cautíonem pro ímpudentíz colore adíecit. Laetus populus, quod íunfletexcepíteum plaufu& latís acclamationibus. Príncípes vero íagens pudor& odium cepít Martj varíationis, Itaque populí metu omnes ordíne íurauerunt, quo víg; ventum eft ad Metellum. Quuí, quamuís obfecrantíbus& orantíbus, vt iuraret,ne- Metelli conffan edlarjs: nein pcenas grauifsimas íncurreret, quas ín detrectantes comprehenderar ín tia. lcge Saturnínus: non decefsít de gradu fuo, verum moribus fuís feruíens, atque o^ mníaacerba príus patí, quam vllam ín fe maculam admíttere paratus difzefsít ex foro, ]"e 317 E"d T? s ow differuítc; cum illís, quí eum perfequebantur: alíquíd concipere fcelerís turpe effe,beneautem agere cítra perículum vulgare, propríum vero boní vírí vel cum perículo. Moxfertrogatíonem Saturnímus, vt Metello aqua& igní ínterdiícerent confules,,&c-"Mrtdliexili. :onequístecto eum reciperet, Etfex plebís adhaerebat eís ínterficere Metellum parata. Cumfieretoptímatíum vehementer anxíorum ad Metellum concurfus: vetans fedi» tionem ípfius caufa mouere, fapíenti confilío vrbe cefsít. Aut ením melíoríbus,inquit, tbus& populo ad poenítentíam adducto reuocabor domum, aut przftabít abeffe hoc ínflatumanentibus. Atením quantum ín Metellum exulantem ftudíj& honorís col^ luum fit, quemadmodum etíam vacauerít Rhodi philofophiz: exequemur ín illius viacommodíus, Prohoc obfequío Saturníno Maríusad omnem audacíam& vím Marius feditioprogredientí conníuere coactus, ímprudens íncendíum excítauít non medíocre, fed semexcirar go quodplané armís& czedíbus ín tyrannídem& reipubl. exítium erumpebat. Cumau- me, temprincípes vereretur,& affentaretur plebi: facinus prorfus ílliberale& veteratoríum jo admilit. Nam cum fub noctem eum príncípes cíuítatís adíffent,atqy ín Saturnínum con ciarent;hís ínfcijs admifit illum altera íanua. Mox alui profluuíü apud vtrofq; caufans, modoadhos modo ad íllum ín xdibus tranfcurrít,eosq; ínter fe commifit atq; ínflamma ui, Tandem fenatu& ordíne equeftrí confpírantíbus frendentíbusq ímpleuit forü ar» misillosqy ín Capitolii compulfos fiti cepít:quod ínterfcidí(Tet aquaeductus. Itag; confieuocauerüt illum,ac fide publíca accepta fefe eí permíferunt, Quí,vr eos conferuacumin omnem fe vertiffet fpecié:nihil profecít.verüm fimulatq; defcenderunt ín fo^ iumjnecatífunt. Hínc príncípibus& populo íuxta ínuífus,cum comítía creandís cenfo busíncidiflent: contra omnium opinionem abftinuit petítíone,tímenstp repulfam ali^ 0 permilitínferiorís dignitatis crearí. Atqui íactauit ílle noluiffe fe vitam& mores acer qobtexcutiendo multos offendere. Cüm lexrogaretur de Metelli redítu,poftquám eam wetelli reditus üt verbís& factis íncaffum ímpedíre conatus eft, deftítítad poftremum. Vtpropen ab exilio, fivoluntate fufsít populus rogationem:non fuftínens reuertentem afpicere Metellum, in Cappadociam& Galatíam nauígauít:verb o,vt vota Matrí magna perfolueret:at ítí^ httís aliud quod multitudinem pratteríret ,habebatargumentum, Abhorrens ením à Pit ciuilium artíum rudís,& quí per bella creuíffet,ocío poft& quíete potentia gloTamt fuam ratus marcefcere,confectabatur bellorü femína nouorum. Sperabat ením, Vbíteges cocíuilfer, Gc Mithrídatem,quem apparebat arma moliri, excítafTet lacefsíuiffto, duce contra íllà fore: nouísQy tríumphís vrbé,przda Pontíca€ opulentía regía, &xpleturü dom fuà. Quapropter, quamuís eum omní officio€ honore excepiílet Mi^ fetütidates, níhil flexus vel permotus eft:fed aít: Autenitererex, vt plus poísís quàm po» pulus Romanus,aut ob fequéterfacímperata. Quo dícto obftupuit Mithridates:vt quí Dome crebro libertate linguz Romanz tunc prímüm audíuiílet. Regreffus advrbe,do müexttuxít propterforü:velvt ipfe dícebat,ne clíentib. fuis efTetlongiüs íre graue: vel qtre crederetfore,vt plures alij domü fua celebrarent.Id nó erat tame, Sed quía comí late ciuilibus vibus no erat par alijs,ceu ínftrumentü bellícü pacís tepore neglígebaUt Ato, illi quíde czterí,quí lumínib.officiebat gloíre eíus,mínus pungebat.5ylle ve1o arefcenté ex(ia apud principes ínuidía fplendoré,quíactionü fuarü rods x dit enitone -Marijin Cappadociá ey Galatiá profectio, -Marij fuperbum dicum, Marius domiz iuxta forum edi ficat. Initium. diffcn[ionis Marie Sylle, M Plutarchi fenfione ínftituít cum ipfo fufcepta,nequíuit concoquere. Vt vero Bocchus rex Nu. mídíz quoque focíus populi Komaní appellatus tríumphales victorías ín Capitolio dedícauít,& íuxtà traditi ab fe Sylla Iugurthae aurea figna: íd Maríum, quali hoc decus fibi vendicaret Sylla, furore€ ambítione de ftatu mentis deiecítmolíentíg derjcereil Bellum facile. li eafíona inftitít pertínacíter Sylla, Cztterüm fedítíonem iam íam erumpentem bel, lunifocíale,quod repente circumftetítvrb em,compreísít. fiquídem rebella uerunt con, tra popul um Romanum bellícofifsímí Italía populi valídífsimitp: quí pene ímperíum conuulfere, non armís modoó floreq; tuuentutís pollentes, verumetíam anímís Q arti Marij eloriam bus ducum fuccíncti mí rificís& paribus. Hoc bellum,quod cladíum varíetate& fot^ i imminuit bell tunze vicifsitudíne fuít vt nullum alíud infigne, quantum 5yllae adíecítfplendorís Qo, focale. pum, tantum Marío detraxít. Nam ad hoftes occupandos lentum fe fegnítíeicg& cun. ctationís oftendít vbíque plenum: vel quód fenío ftrenuítas illa atque ardor ín eo elan,| euefceret,( Iam ením annum quíntum& fexagelimum exceflerat) vel, quod dictít. bat ipfe, neruís laborans& ínhabilís corpore expeditiones fupra vires fufciperet pu. dore, Verumenímuero etíam tum íngentí pralio fudit hoftes, acfex millía concidit, neque ipfe patuít illís víquam.Imo circumuallari fe eft paífus:& cum infultarent eí pro, silonisey Ma uocarent&,nonexarfit. Fama eft, cümSilo Popedius, cuius ap ud hoftes maximae rijprouocatio ratauthorítas& potentia, íncreparet eum dícens: Símagnus dux es IMari,defcendex mutua. certamen:eum refpondifle: Imo tu,fi magnus es dux, coge me dímicare ínuítum, Alío tempore cüm occafionem hoftis dedíffet reí bene gerendz,€ pauore correpti pedem n rctuliffeat Romaní,vt receperunt fe vtríng, ín caftra, concione militum aduocata: Ha reo,ínquithoftes an vos ígnaufores dicam. quippe neque terga vefira illi, nec vosíllo Marius impe. ram aipicere os faftinuiftis. Denique quafi languefcens corporis imbecillitate depo, rii deponitpu- fuít ímperium. Porró cüm rebus accífis Italorum multí Romz per eos, quíapud podore, pulum valebant, bellum Miíthrídatícum venarentur: Sulpitíus tribunus plebís hemo idacífsímus prater omníum expectationem protraxít Maríum, proconfulemq& du cem aduerfus Mithridatem nomínauít. Populus diftractus eft ín factfones. Alij ín par teís Maríj dífcedebant, Syllam defignabantalij, Marium Daías íre iubebantad balneo, & corpus curare fenío& fluxíonibus,vt ipfe confitebatur,elanguefcens. Etenímvili| ! ibiín Mifenenfi Marius amaenam& molliüs habebat ínfiructam,quám conueniretvi ji Bufenum. ro, quí torbella€ expeditiones perpetrauerat. Eamferunt 1 x x v.míllibus denatrío rum Cornelíam emíffe, nec multo interlapfo fpacio L. Lucullus quíngentís milibus& ducentis eft lícítatus. Adeoadoleuitbreuiluxuría,tantum(g ciuitas íncrementí adlu. Marij ambitio. xum cepít. Atquí Maríus perquam ambítiofe dtqp ímpotenter fenectute& ínfirmita 71 ru "7 E Tr; 232355 E 1.17* te dífsímulata corporís defcendít quotídie ín campum,& ín caterua adoleícentíum exercítans fe,agile ínarmís corpus& equí patíens oftendit: quamuis non effet ob tumo rem ventris in fenectute expeditus,fed obefus euafilfet& corpulentus. Qua cm face ret, placebatalíquíbus:quí defcendentes ín campum certatíones eíus& contentiones fpectabant, Optímates veroíd contemplantes míferatío fubijt auarítíze& cupiditatis gloría íftíus: quí extenuífsímo opu! entífsímus, atq; exhumilí factus maximus nullam 4 felicitatis metam fcíret: neq; ín honore effe& frui ín ocío prarfentíbus facultatibus efft contentus:fed quafi omníum rerum egenus ín Cappadocíam& Pontum Euxinumex tiíumphís& gloría aetatem deportaret tam grauem,cum Archelao& Neoptolemo Mí thrídatís fatrapís dígladiaturus. Quod veró hic Maríus praetexebat, omníno vídebatur ridiculum. Filíumfüum velleoftendebatipfemet prafens ín exercitu exercere. Hocd uítatem íam prídem vomíca tumídam& affectam dírupi t,cüm ínftrumentum ad pern Sulpitij tribuni cíem publicam Maríus accommodatífsimum inueni(Tet Sulpitij ínfolétíam. qui cümo plebis audacia. mnia Saturníní extolleret& zemularetur alía, tímídítaté in illius actionibus& cunctv tíonemreprehendebat. Hícnullam moram faciens, fexcentís equitíbus Romanis cir Marüjfediio, ctus quafi ftipatoribus erat, quos nomínabat Contrafenatum,| Habentibus concíont confulíbus cum armatís fuperueníens,alteríus,qui fe fubduxerat ex foro, filium depre henfum ibi occidit.Sylla,cüm ínfequerentur ipfum,praeteromníum expectatíoné cor iecít feín domum Maríj:ac cüm fefelliffet eos, quí confectabantur ipfum,atque illi prterlatí domum effent:dícítur auerfo oftío ab ipfo Marío emiffus ín caftra euafiffe. Sylla ín commentaríjsnegat fe ad Maríum confugiffe, fed abductum fuiffe eó ad delíberandum de íís,qua Sulpítíus nolentem adigebat, vt comprobaret, vndícy diftrictís gladiis circunfundens fe& ad Maríum trahens: quoad illínc ad forum profectus, iuftítia foluit Inde "A Fidis. me dE doud a PF EBTUA » C. Marius. 347 lu. Indeomnía tenens decreuit Sulpitius Marío eam prouíncia,Iam Marius paris fead ex. dio peditíonem, mifit duos tríbunos, quí exercitü Syll acciperent. AtSylla concítatís mí Cus litibus( eranthínonmínus x x x. milliapedítum& quíngi equítum) ad vrbem moeil uit, Tribunos, quos miferat Maríus, Corríp uerunt mílítes& confoderuntr. Interfecit ex eL alteraparte Maríus Romz multos Sylla neceffaríos:feruosq;,vt opera eorum vteretur,: on vocauítad pileum: verüm folos tres ferunt fe Maríoíunxiffe, lrrumpentí Sylla cüm Marius fugit ex um retitifferpaulifper,cító vrgenteillo profugit. Eíus caterua,vt prímumelapfus vrbe eft, vrbe. tti dilsipata prímis tenebrís recepít fe ín villam quandam fuam Saloníum. Filium mifit, vt ot^ viaticum fumeret, ad praedía Mutij foceri ipfius propinqua.Inde Oftíam delatus, vbí a(0,10 jo mícusetus INumeríus parauerat ei nautgíum: non exp ectatofilío, fed priuígno comite un.| CGraníonauemíoluít, Filíus,vtín przcdía Mutij venít, dum fumit aliquíd&€ compo. am| níjuceoppreffusnoníntotum fefeilít hoftes: fed aderant equites fufpicíone illuc duit. Gi,quibus przeuifis abdidit villicus Maríum ín plauftro fabis onufto,iunctís que bobus pue plaultrum ad vrbem agens equítíbus occurrít Itaad vxorem domum deportatus Ma| Marius fttius ff V dit, riusacceptís necelfarijs venít nocte ad mare, ac confcenfa nauí, quz Africam petebat, gitin Africam. to p tunímíit. Seníor Maríus, vtínaltum venit,fecundo vento prauectus Italíam, Gier». Marij patris cr ae] minium quendam, cutus Tarracínz magnae erant opes,alíenumab fe formídauít: nau. rores. ^ad tísqg denuncíauít,vt declínarent Tarracínam. Cupíebant illi quidem morem Marío ge^ día tüeverüm furgente d marí vento magnosáp voluente fluctus nec ponto vím vndarum lem e| futinere videbatur poffe:offenfog; íactatíone Marío atcp naufea affecto,ingenti labore llo« po^ pomo (du par 1ea, "illà litoraad Círceíos tenuere. Tempeftate infurgente& expirantibus neceflarijs defcendeuntín terram.Ibiíníncertum vagabantur.^ Cterüm quodaccídere ín magnis per» plexitatibus folet, femper defugere vtacerbifsima prefentia,€ fpes ancipites fubijcere: i quando hoftílís erat terra, hoftile more:formidolofum ín homínes íncidere, formídolo. limnon íncídere rerum ínopía neceffaríarum: feró tandem ín bubulcos paucos íncíi^ duntquí quod darent petentíbus,níhil habebant:íed agnitum monuerunt Marium, vt ttderet quàm ocyfsíme.INam paulo ante globum equitum,qui ínueftígabant eum,il-^ hemanfuehete confpectos,"T'um femel obtorpefcens,prazfertím quód comites fui lan. gierentínedía, ín przefens vía declinauit coníecít(y feín profundam fyluam,ibig; ma tvi, 50 f. 3 gusinerumnís pernociauit, Poftero díe fame pretlus,&€ víríbus volensante quàm tío protlus atifcerent, vti: perrexít fecundum littus confirmans comites, ne nutarentín exsX ttemafpe,cuí veteribus fretus vatícinijs referuaretfe. fiquídem admodum fe iuuenem, Prodigium Me llu.(mruriageret, delabentem aquilae nidum cum feptem pullístoga excepiffe,Quod vbi. rio fadi iucni, nta[— Vüifentparentes fuí, míraculo reí confuluitTe arufpíces: quos omníum mortalíumre^ |ex-[pondiTe ipfum fore clarífsímum, ac fatale cíTe Vtfummum ímperíum& magiíftratum mo» kptíescaperer, Id alij reuera íta dictirant contigíffe. Alij h os,qui tunc& perrelíquam ACC ugam hocacceperant ex íllo& credíderant,rem perquám fabulofam líterís mandaffe. nes quippe plura oua aquilam quám duo non párere, Imo Mufzum quograrguuntmenda Aquis quot oatis«quide aquila díxerít: wa pariat. lam 4e 1. Excludit binos,edit terna,educat ynum. Arifl. Hifl. anifet Aquicrebró ín exilio Marium atqj extremís ín anguftijs ad feptimum confulatüafpira mallibr.s.cap. na ütüfein confeffo eft actaffe. Cüm íam no plus duo millía quíngentos paffus ab op pí. sPlinlib. voca Mi holalie Minturnis abeffet,alam equítum confpícíunt proculipfos verfus aduehentes, Pese s. tut icotte naues duas onerarías,quz erant ín curfu. Quanti ígítur füfficere pedes& vires cde Wlierunt decatreruntad m are,abíecerunttg fe& adnataruntad naues, Affecutus Gra tni Nusalterà ín aduerfam ínfula, Inaría dícitur traíecít, María corpore graue& parüttraCta wi, 1 nautis 10 lé duo ferui multo labore& egre fuperaquá efferétes impofuerüt ín alteránaue: cüm. js lior, expo-| da lmafsifterent equites,atgy ex terra pracíperent,appellerent nauem, aut eíecto Ma río, niturcz deferi-| f ein Wo vium effet; nauigarent. Ibí cüm fupplex& lachrymabundus oraret Marius domi- tur, UPC EA one$* F5 Yosnauís:ill/boftquám momento ídentidéhincínde confilia uaríarunt,dederuntequi-| MI pre ustamenrefponfum,non proíecturos fe Marium. Vbi íllí frendentes abíere:mutato M nm Keri confilio terram petentes ad oftía Lírís fluuij, vbi ín paludes diffunditur, factis an» V UR HIM 3r üotishortati(unteir vt afcéderetín terrd;atip ibí cibo fereficeret, corpusqg vexati cura TI|| ylla Rtdumafflarer vetus, Id fierí demonftrabat ftatahora,cüm ventus marínus caderet,&| ll jan üfiederent paludes fufficiente, Eorum confilíá executus eft Maríus, Expofítus nau- IIl idis Winterram decubuit ín prato quodam:nec quícquam mínus,quám íd quod ímpende.| in WWeniteíín mentem, At illí euefti gío confcenderunt, anchorísá folutís fugam inten.| inae dere:"n Marius in pal dem derifJus oc eultatur. Marius captus, Fannia Marij x Val. Max. habet Ticinio. T Val. Max. feftertium nummum. iebumani tas in Narüum, Percu[Jor«d Marüan mitti[2.2 43 Marius dimittitur à Minturnenjibus. Marius fenior figitin Africa. 343 Plutarchi dere:quafi neg; tradere Marium ipfis forethoneftum,neq; expediret feruare, Itaabo; mnibus defertus,díu ín líttore mutus íacuít. Vbizgre collegit fe alíquantulum:per loa l inuía perrexít eerumnofe,fuperatísqp profundis paludibus acfofsís, quae aqualímoge. E€ rantoppletz,íncídítin fenís,qui paludem colebat,tuguríum. Ad huíus pedesabijciens E. r fc precatus eft,vt falutem& opem fibi ferret:Eum fe virum effe,quí,(i fortunam deuia, E.« fet prefentem,maíorem fpeipfius gratíam effetrelaturus. Homo,;fiueíamdudumeo E r enouerateum,fiue maíeftate víri conimoueb atur:fi quíete opus haberet,fufficereoften|" dít cafam fuam.Quod(i tímore alíquorum vagaretur,feloco quíetíore eum abdíturum, P| Id vtfaceret Mario orante, abduxiteum ín paludem, acloco cauo propter amnem de| mítterefe íuffo multam arundínem íníecit,alíamqy aggefsít materíam, quze leuís necím g| yo pofita eum effet offenfura. Breuí poft flrepítusa tugurío& tumultus eftad eum del.|. 1 tus. Gemíníus ením ex Tarraciína mifit complures ad eum ínueftígandü. quorumnon. E. 1 nullí eó forté delatí conterruerunt€ perculeruntfenem, quód hoftem populíRomani E. 1 recepiffec& abfcondiffet. Igíturexurrexit Maríus,reíectístg quíbus íntectuserat,ínpa FF ludem,quz craffam& coenofam aquam continebat, abíecit fe.Ita non fefellíteos,quíi. P t pfüm ínueftígabant:fed extractus eft lutulentus€ nudus, Mínturnas(pretractus&ma|. 1 gíítratibus tradítus, Iam per omníaoppída publícatum edictum fuerat, vt publíce Ma Í ríum perfequerentur& ínterficerent ínuentum, Antec tamen deliberare vífum eft magi[ ftratibus.Interím Maríum ín cuftodíam ducunt ad domum Fanníz, quae mulíer mínus| zqua Maríoó ex veterí caufa dícebatur. Fannia in matrímonio fuerat cum* T'ínnío:queu 1i cüm díuortío facto dotem,quzlauta erat; repetebat:ílle adulterum ei obiecit, accaufa ad Maríum fextüm confulem delata eft. Eaín íudícío agítata, cüm Fanníam conftaret| impudícam fuifTe:& virum, quí talem fcíret efTe, eam duxiíTe díug cum ea ín matrímo,| nío víxiflezambos ímprobauít, vírumq; íufsit dotem eireftítuere, mulíerí ínfamíae damnatz f quatuor affes mulctam díxít. Fannía tamen íd temporís non gefsít fe adueríus: Maríum ficutlzfa:fed vt eum afpexítníhíl minus quàm ígnomíníz memor fua proc| pía praefentí curam efus habuít eumg alleuauit. Flíc vícifsím laudauit íllam, ac magno| animo demonftrauit feeffe,quód bonum omen accepiíTer.. Id fuit huiufcemodi: Cum| effetad aedes Fanníz adductus,foríbus patefactís afinus€ domo ad vícínum fontem po taturus procurrít. Intuítus blande& hílaríter Marium confti tít. prímüm eiexaduero, 4p 9 deinde vocem mífitluculentam,atqy ín pretereundo eum lafcíue ex lzetítía fubfilijt. In. de Marius coníectura ducta deos aít marí potíus quám terra íncolumítatem fibi often,| dere. Afinum ením níhíl arído nutrímento motum ad aquam fe índe conuertíífe,. Hac| cümnarraffet Fanníz,íufsít íanuam cubículi obferarí,ac folus íam quieti fe dedit. Atma| oíftratus&€ decuriones Mínturnenfes confilía conferentes nullam cenfuerunt ínterpo,| nendam moram,fed trucídandum Maríum. Id facere nullus cíuís fuftínuít:verüm eques Gillus natione vel Címber(vtrunque ením tradítur) cum gladío ad eum íngreffus eft,: Cüm conclaue,quoloco íacebat Maríus, fübobfcurum& opacum effet:fama eft ínoen tem flammam ex oculís Maríj emícare milíti vífam, vocem( ex tenebrís reddítamm| gnam: Tunehomo occídere C, Maríum audes? Confeftim ígítur prorípuitfeíndebat gp 4 barus,abíectodq; ín medium enfe forás erupít hoctantüm clamans: Non poffumínterf, E. cere C. Marium, Hínc ftupor omnes, mox míferatío& fententíz fubijt poenítentía| atque ínfectatío fuí: quód inique& íngrate ftatuíffent ín Italíze conferuatore, cuí opem turpeforetnon ferre Eat ergo,ínquíunt,quo libet profugus, atque fatum alíolocoím| pleat. Nos veró deümíram deprecemur,quí ínopem Maríum& nudi extrudímusop| pído noftro. Itaanímatíadeunteum frequentes, ac círcunfufi ad mare educunt. Cum aliudalíus eí prompte preberet,& maturarent omnes,mora interponebaturtamé.Nam lucus Marícus appellatus,quem facrum habent, feruantd; ne quod ímportatum elt, i de exportetur,díftínebat íter ad mare,& círcuítusretardabat: quoad fenex quídamív clamauít,nullum ínaccefIum eíIe vel religiofum,quo feruaretur Maríus,íter, Atquehíc E.$ princeps arrípuít quíppíam ex ijs,quae ad nauem comportabantur, ac perlocum illum euaf it. Eaalacrítate omníbus propere fuppediítatís, cüm Belzus quídam Marío prz buíílet nauem,tabulam poftea illarum rerum píctam eo ín templo dedícauít, vnde cue cius Maríus velafecítínaltum. Fortefortunaeft ad Aenaríam delatus, vbí GraníoX reliquís amícís ínuentís vna ad Afrícam vela duxít.| Càm laborarent aqua penuría neceffe habuerunt adlíttus Erycínum Siícilíz appellere./Eratíjsín locís cuftodiendis quaftor Romanus íntétus, Acparum abfuit, quín egreffum€ naui exceperit Marium.| Aque| ad ÉÁÀ-——À t LO un MR o-—(9 0.9 m 0m 0 3. 979. XL Y iQ» Xa je "ns taf, CO» ten Im, de^ Ím ig la. JIi» aní |pa lí íma Ma ri^ 1s [uae 10 ufa iret 10^ da(us CO» no üm pe to, 0 In. en» lac qma po^ ues eft. jen ra^ bat 49 ert» tía enm im» ow Um lant ín» VD^ -híc 59 [um yate "Ue o«& Ifídy idís utile jus C. Marius. 349 Aquatoresínteremít ferme fexdecím.Maríus vero propere índe foluít, tranfmíflog; pe lago tenuítínfulam Menyngem:vbi prímüm certíor fit filium fuum cum Cethego faluü euafiffe(ter autem haberead regem Numídiz Hiempfalemad opemorandam, Exeo reípírans aliquantulum non dubítauít ab ílla ínfula decurrere Carthagínem.—Eratíd t£poris prttor Afrícae Sextilíus cíuís Romanus, de quo necbenenec male Maríus me» riusfuerat: fedalíquod expectabatab illo miferícordíz officia. Commodàm erat cum paucis Maríus ín terrà egrefIus,cüm occurrít eílíctor, qui eí:Interdícít tibi inquit, Sexti liuspraztor Marí Afrícam attingere Sinon parebís,aít fe ín te vt ín populí Romanihoflemexfenatus decreto confültutum.— Hís nuncíatis obmutuit Maríus prz dolore& 1o indígnatíone,líctoremdg intuens horrídée díu conticuit. Quícüm rogaret, quid refponlirenuncíaret praetorízrefpondít cum íngenti gemítu: Agenuncia C. Maríum te ín Car"Tm tdhaginis ruínís exulem confpexifTe fedentem. Appofite fimul& vrbis illius fortunam& ie) groom rerum(uarum conuerfionem pro exemplo propofuítprztorí. Inter hac rex Numídiz un d LL. Hiempfal fluciuans anímo habebat Maríum filíü ín honore. Sed quía dífcedereparans ,,., temfemperalíqua ex caufa morabatur,apparebat eum nulla beneuclétia m oram necte reTandem oblatum eft eí quoddam ad falutem compendium. 7 Aarfj mínorís, quód. Marius minor formavenufta effet,angebat afpera fortuna vnam ex regijs pellícibus. Commiferatio 0^4dit é manihacamorís fuít exordium& prztextus,]lle prímüm repulit mulierem, At vbi viam nul bus regis Hienye lam cernit euadendí alíam,& íllam magís ferío quàm lafcíuo adduciam amore agere, pfalis 1? complexus beneuolentíam eíus atqy ab ea emífTus cepít cum amícís fugi, atcp fe contu litad Marium. Vt ínter fe confalutauerunt, fecundum líttus ambulantes vídentpugnan tsfcorpiones. Quod prodigium Marío abomínato confcendetunt eueftígio nauem pí Katoríam,atgy ín ínfulam Cercínam non proculà contínente dírem ptam curfum dírexe rint, Commodüm ín altum euectí cernunt miíTos ab rege equíteslocum,vnde cofcendeanpetentes, In maíus eo perículum vifus Mlaríus eft íncídiffe nunquam. Interea Roma rumor erat$yllà ín Boeotía cura Mithridatís ducibus bellum gerere, Confules auem ex fedítíone cucurreruntad arma, commiíffog przlío ví ctor Octauíus Cínnam Cim eijcitur dominatum machínantem eíecít vrbe.In cuíuslocum CornelíumMerulam fuffecit,Cín«b Odauio vrmvero delectuper caetera Italíze habíto arma tulit contraeos, Hísad Maríumperlatís c. P vim eft properare, quantum poffet,ín Itatíam. Contractís ex Africa alíquot equítíbus Matufis& nonnullís,quíi ex Italía delati erant: quorum omníü numerus non plus mil lceratcum hís confcendit. In portum Hetruríz T'elamonem ínueci us, defceníione fa^ Gavocauit feruos ad pileum. Cüm íllíus orze aratores paítoresi homínes liberos concí itnomen Marij ad portum,affcítís quorum robur probauit, paucís díebusmagna con taxitmanum, ac naues quadragínta com pleuít, Quíavero Octauíum nofcebat optí mumvírum effe,& confulatum innocentífsímé gefturum: Cínnam contrà Syllz fufpe(um X przfentem reipubl.ftatum o ppugnare,cum hocfe copíasqy fuas decreuítfocía Marius coniutttlag míttitàd eum,oftendens eí fe vt confulí dícto audientem fore, EumrecepitCín. gi f Cinne. matq proconfulem appellauít, ad hzecfafces& alía mifit magiftratus ínfi gnía, Hanc * nmpam negauit ille fortunze congruerefiz. verüm fordídatus& fqualidus ab eo die, qioprofugít,annos natus fupra feptuagínta lento gradu íncedebat, íd quidem agens, videretur miferabilís: caeterüm huíc ílluuíeí natía& maíor vultuserat admiftatoru ls:prohtebaturtg anímum fqualor non demí(Ium,fed rerum volumine efferatum. Sa. lito Cínna& concíone ad milítes habíta mox accínxít ad bellum fe, erandemg fecit feum vicisitudínem. Prímó commeatum nauibus círcumcidens& depredansnego eubres annona habuit ín poteftate. Híncoppida marítíma círcumuectus cepít. INouifmt Oftia per prodítíonem potítus tum oppídum dítípuít,tum multos cíues interfecit, lictoty ponte fluuío commeatus d marí Romam fübuectionem ín totum ínterclufit, Mus: Inexercttum admouit vrbí,& Ianículum occupauít. Octauíus ínterímnon tantóm Odfauij tieligen P eorrmpebat ímperítia res,quantumlegum anxía cura parum tempeftíue eaque erant.(4i tuenda vr Axvíaneglivebat, quíppe químonentibus multis, feruos vt manumítteretznegauíríer P^contraCima qm ieeadonaturum cíuitate,qua C. Maríumleges defendens arceret. Poftquam Me,€ Manum. telusillius Metelli filius; quires gellerat ín Afríca,& per Maríum actus ín exilium fueBbadvibem venít: qui Octauío longe dux melíorhabebatur: deferto Octauío mílítes contulerunt fe ad illum orantes,fufciperet ímperium& vrbem tueretur. INam fi exper^ UümS promptum effent ducem nactíímpígre dímícaturos fe& víctoría reportaturos, uumftomachante Metello,atq; ad confulem eos ablegante concefferunt ad hoftes, "€ etui aptent cel Ofauius vati preftigijs umiun deditus, Odlauij cedes. Cinte ex Mavij ingreffus in vrbc. Bat diei ferui. Marius niagná Marij crudeli £V). Seruoriiin Cor uutum fides, M. Antonius or àcaupo J TO (us, Catuli cedes. Bardieori vio lentia, ob quam à fuis ducibus ceft. 350 Plutarchi AcMetellus quoq vrbe deplorata cefsít. Octautum Chaldaei, arufpices, E vates exli brís Sibyllinís,quafi omnía ex fententía eífent ceffura, Romze detínuere. Vídeturaute hícvír,quí Romanorum catera rectífsimus fuít,& confulatus maíeftatem certe ín vete; ribus ínftítutís atque legibus ficutíimmotís formulis retínuít feueram, ad íftas nugasim becíllítate aliqua delapfus:& plus operz dedifIe praftígíatoríbus atdy aríolis, quam ciui líum& bellícarum artium perítís. Hic prius quàmíngrederetur Maríus vrbem, àprz mifsís detractus ex roftrís& interfectus eft. Fama obtínet repertam ín finu interempti tabulam Chaldaícam.Fuítautem res plane caeca, quod ex duobus clarífsimís príncipi, bus Maríum vatícíníorum fíducía firmauerít, Octauíum vero euerterít. Inhocrerum ftatu conuenít fenatus,legatosq; ad Cínnam& Maríum oratum mífit, veniret ín vrbem i; Luo & fanguíni cíuilíparcerent. Cínna quídem vt coful fella curulí prafidens refponditle, gatís benigne. Maríus vero afsiftebat(elloe eus tacítus:caeterüm vultus aufterítate& o. culorum tríftítía vrbem fe mox fanguíne denuncíabat ínundaturum. Ita furgentes perre xerunt ad vrbe. Cínna fatellítíbus cínctus eft íngreffus. Maríus fimulate fubflítitadpor| tam,ardensq íra exulem fe eft cauíllatus effe,& patríafibi ex lege ínterdíCtum. Sí pra; fentía fua opus effet,abrogandamalíalege príorem. quafi vero obferuator ípfelegum efTet,& ín liberam redíret ciuitatem. Quare concíone aduocata antequam tres aut qua, tuor tribus fuffragíum tulííTent,abiecta fimulatione& exilij caufatíone ínfjt vrbem, j cumfeptus deleciís feruís,quífe contulerant ad eum,quos Bardízosappellabat. Mul| tos híad vocem eíus,multos ad nutum ímperantís obtruncabant. Deníq? Anchariumup 9 fenatorem& virum przetoríum, quía non falutabatur ab eo, gladijs fub oculís eíus con. trucídant, Cztteros índe,quofcunq; non appellaret falutantes,nec falute redderet.Eam| habebant confeftím interficiendi ín vijs tefferam. Vnde ingenti folícítudíne& horrore| tenebantur,quotiíes ad falutandum Maríumaccederent,amíci. Multo effufo fanguine| eratíam hebes Cínna& exaturatus cxdíbus. At Marij quotídíereces& fitíens furoro,| mnes peruadebat vtcung ípfi fufpectos.Omnes víc,omníaoppida percufforíbus& ve nantibus profugos ac deliteícentes referta erát. Ibi cognítum hofpítij& amícítíz fidem| rebus adueríis nullam habere ftabilítatem, quotufquifq; ením fuít, quí tum non prode-; ret íllís amícos,ad fequi confugerant. Cyuare operzprecíum eft exofcularí€ commen| dare Cornutiferuos:quí domiabdítum domínum cum haberent, cadauer homínísple»E. 5» bei ex collo fufpenfum,cuíus digito anulum aureum índuerant,oftenderunt fatellítibus| Maríj,ídg pro domino combulfere. Neq; ídaduertít quifquá, fed ea ratione Cornutus| à feruis fuis furtím eftín Grallíáam deportatus. M. Antoníus erator,quííté habebatfidü: amícum,offendít. Erat homo ille tenuis& plebeíus.Quí cüm vrbís I&omz prímaríüve rum domi haberet,eumq; ex prafenti copía tueretur: feruum mífitad vínum petendum avicíno caupone. Cum guflaffet feruus curíofius,& melíus poftularet: Quíd hocreilit| rogat:quod non nouum vtfolebat€ vulgare,fed exquifitum& precíofum emat: Qui | | — ÓÁá o ho e sn Dass ue Jn a Den m— to FL) vbifimplícíter vt familíari€ noto refpondít M. Antonium,quí apud domínum fuülati taret,ab eo ínuitarí:nefaríus& confceleratus caupo,fimulvt feruus eft dígreffus,ipfead Mariü contendítíam ccenanté. Ad quem íntroductus Antoníum fe oftendit eítradítu- 4f. 1o. rii. Quo nuncío exclamaffe dicítur,maníbusqs ex lztítía plaufiffe,Parü etíaabfuít,quin E—| exurgeretípfe,atqp illuc properaret. Ceterüm retentus ab amícís Anniü cum globomi, lítá mifit praecepítip,vt propere Antonij caputreferret. Vbíad des illas venere,reftitit| Anníus ad fores. Milites ver fcalís ín cubículü fcanderüt:ac cofpícientes Antoní&exd|— 1 tabantalíus alíum ad cedem,& fibí furrogabant.Nempehz veneres íllius oratíonís)híc| lepos erat,vt exoríum dícere€ necem deprecari nemo necattíngere nec fuftíneretafpi Í cere:fed defixo ín terram vultu íllachrymarent omnes. Intercedente mora afcendít A r níus,ati5 Antoníum videt dífTerentem,milítesqg ab eo obftupefactosacdelínítos. lo»| f tur íllos ínfectatus accurrít ípfe,atqg Antoni obtruncat. Luctatíus Catulus,quíMarj E. t fuerat collega,atq; de Címbrís vnà triumphauerat:cum otantíbus pro eo& deprecanti^|. sol bushocmodo reípondi(let, Moríendum eft:ínclufit fe conclauí,& multís accenfiscarboníbus eft(uffocatus. Proíectís ín plateas truncís atq; concultatís fpecíes eanemínem íam commiferatíone,fed horrore& tremore perfudit. Multo maxímé íllorum, quí Bar dízí dícebantur, populum ímpotens pungebat petulantía. Nam dominos ín ípforum íugulabant domícilijs, mox liberos eorum comprímebant,& ví conftuprabant do mínas. Horum rapacítas& latrocínía coercerí nonvalebant, donec communi conl» lio Cínna& Sertoríus fopitos ín caftrís adortíad vnum confodere, Interea tanquam C. Marius. 351 xli cueifione aliqua ventialternante vndiqpallatum eft Sylam confecto bello Míthrida ute tico prouínctjsty receptís cit multís legionibus adeffe. Hoc alíquantit requíetis& refpi. ete,|. ntionemattulit exiguam íneffabilíbus malís,quód íam ceruícibus fuís impendere puta iim|. rentbellum, Maríus ígítur creatur feptímüm conful. Progreffusín publícum ipfis Cal. Marij feptimus dui— 1— hmaríjspríncipio anniSextum quendam Liícíníum defaxo deíecít:quod& illís& cíuí confulatus. T— f— uüvenientíum malorum vífum praefagium.. Maríusautem laboribus confectus ,Cu pi—] rgquafi exhauftus& fatíícens animum erígere ad alíam tátam noui belli nouorumdq ipi, criamínum cogitationem non potuít experíentía malorum arumnarumip trepídante. um Roputabatfecum non cum Octauío fibíneq; cum Merula collectítíze cateruz& fedi. 'em ro jo tiokemanus ducíbus futuram cocertatíonem: fed Syllamadeffe íllum,qui patría ipfum tle aegerat nuper,& tunc Miíthrídatem ín Pontum Euxínum redegerat. Hiís conflíctatus Matij copita» o.|. inanimoagítationíbus, longoscp languores& fugas& difcrímína, quíbus fueratterra tiones ct puor, ete—[o maígíactatus,ob oculos ponens ín míras perplexitates,nocturnos terrores inquíeta pot(omníaíncídítfempertg alíquem vifus eft audíre,quí díceret: oÉ Sunt etenim Yel[eua abeuntis luflvaleonis. Jua, Quíaveró exhorrefcebat praefertím vígilías:velut refugium àfolícítudínibus fomnum cit, machínans,ad pocula& ad íntempeftíuam atcg míníme coueníentem zetatí fuz conuer Mul ti(etemulentíam, Poftremó vbínuncius adfuítá marí,recentesq eí fuperuenerunt ter ium 20. f rores: quametu futuri, qua pondere& ftatus naufea prafentís, paruo accedente moon. mentoínlaterís dolorem íncidít, vt author eft Pofidonius philofo phus:quiíngreffum fe JMarij patris am iilum íam egrum refert€ collocutü delegatíonís fuz negocijs. Verum C.Pífo quí-"ors, ore damhiftorícus Maríum tradít à coena cirm amícís fuís ínamb ulantem, fermonem de re. fíne busgeftís(uís habuifTe reductís à capíte,& crebrís ín vtramq partem vícíbus enarratís fo fortunz(uze,non efTe viri prudentis díxiTe vItrà eí fe committere: Inde(alutatís amícis, ve amdíes perpetuos feptem decubuífTet, decefsiffe. Nonnulli ambítíonem eius prorfus Marij infuna lem inmorbo autumant eluxiTe, atqj ín delíríum euafiffe abfonum., Bellum fe ratus eft cum ambitio, de- Mithridate gerere: Mox,quomodo ín ipfis folebat przlijs,varios geftus& corporís mo 'en- ttsvalído cum clamore crebrísqy íubílís edídiffe, Adeo flagrans& impotens ex ambi. ple» 3o T:otine& zemulatíone amor ei íllius erat prouíncizímpreflus. Vndeannos natus feptua 1s ambitiofos, bus gita quíínter mortales feptíes conful prímus fuerat creatus,cenfum op esq; multis fuf itus lentes regibus pofsídebat: fortem lametabatur fuam, quafi egenus& expers eorum, fid queappetebat, decederetímmature.| Enímuero Plato vícínus íam mortífortem S for. Platonis mori. 1v tinam(uam extollít: quod prímum homo, deínde Gracus non barbarus, neq; ratíonís bundi. dicium, lum apersbelua effet natus,adhzec quod ín Socratís etatem ortus fuus incídiffet. Et Aede eifit pulTatfenfem referunt Antípatrum ítem füb vítz exítum ea, quz profpere ei obtígifQuí lmtyoluentem ne fecundam quídem nauigatíonem Athenas obliuíoni dedifle: quafi ilatí piopitías fortunze donum quodlibet magna excípientem gratía,atque víq; ín finem meead] m conferuantem,qua thefaurum habet homo nullum firmíorem. Oblíuiofis verà litu- 49 X u&flolídis delata díuturnitate effluunt. Quamobrem cum plenírímarum níhilretíneàt: juín imorum femper ínanes,& affluentes f, perefpícíunt prafentíbus neglectis confequenmi à Etquamuís altera impedire fortuna, altera extorquere nequeat: hac tamen eiecta e^ (icit lu beneficentía vt aliena,illa fomníant ííncerta, Quod íurehís accidit. Príus cním quàm exci lites& doctrína fedem ac fundamentum íacíant bonís externís,colligétes X accumuyhíc lateseanon valentímmenfam aními fitím explere. Maríus ergo feptimodecímo fe- Furinors afpí liniconfulatus díe expírauit. Ac magna ín praefens letítía& fpes tanquam grauí do^"^1 5s Bn minatuliberatam vrbem tenuít. Czeterüm intra paucos díesfenem dominum fenferunt Igi Ítcommutauiffe tuuene& vigente. ítaatrocem filíus eíus fe Maríus& acerbum Optíma q avij minoris larij tibus príncipíbuscg necandis preebuít. Quí cum audax atque ad perícula adeunda ha-[euitia, 'antí$9. E sobre intrepidus, Martís filíus díctus fuit prímum. Mox factiís ipfis perfpectus, con» Cat- ttà Veneris appellatus filius. Demum PranefteáSylla obfeffus, vehemennem terty vite retínendae nequicquam anxíus,vbí euolare ne» Bat" quíuit, dum capitur oppidum, fibi ipfe con» tum Íciuítnecem, nfi, gam |guete 352 Epiftola. ILLVSTRISSIMO ATQVE EXCELLEN TISSIMO PRINCIPI ET DOMINO, D..4ALBERTO CQ. miti Palatino, duci fuperioris& inferioris Bauariz,Principi fuo clementufsimo Hermannus Cruferius S, D. D. Z NTEPRETANTIMiIbiex Plutarcho vitam Lofandni€? L.S5lle"yeni P209 18 ipmentem Illuflrifimé princeps praeclari veteris dili, Imperia demonirant v. Ad rum. Nullaeft enim res, qu perinde in genium Comores aperiat exploretà, bo. | LU magiflvatus€? poteslas, qued, ita df etus omnes moueat,(dete. | gatimprobitatem.| Lyfander emm, qui pre[lantifémo fuit mgenio, atque da plina Laconica inflitutus accuratifsume: L. Sylla tem^viv folertifSimus, C qui E. RA? praeclaris artibus"viam parauit ad honoves, bumanitatemá, fimeularem[emper pre fetulit: poflquám fummos mapiflvatus(gimperia funt a[fecuti, quia atrocifsimos[e prabuere: do. cuerunt Yelpotius eam inu erunt magna potentie labem, mores eamnon patiim priore bavere"voluntas te: fed Yecordes arrogantesa, veddeve qo imhumanos. Ita Alexander Magnus, quinatura"videbatufa. Elus co inflitutus ab /viflotele fuerat adomnem virtutem. gg humanitatem,[imul acverum potitusd, ya efferatus eftma, Ytin amicifSimos quo[que atque optime de fe meritos(euet. Hic cum Yirtutumexcellentia eg» verum gloria ve[larum effet im. coelo locandus, euafit omnibus deteftabilis. Quare effecit, n qui ante fuis chavifsimus e[et, ac pro cuims laude"vitam profundebant alacriter: eum pofl timerent, bo. verentá,. Nibil e|L emm atrocitate in. fumma pote[late execralilius, nihil contra commendabilius in pri cipe,lemtate c facilitate. Debetigitur princeps, ficut appellauerunt Iouem Yveteves Opt. Maximumyta in maxima potentia placidifsymus e[Je fad wmandum promptifSimus. Parit enim clementia amorem perpetuimaei[Irum officij s omnes"vt babeat clemens princeps populares fuos fatellites, qui pro[alute eiu eg: incolumitate LEUR ei optimà Yelint eg cupiant:nequeiam alere babeat opus lipatores.cu itànemine metuendum. Quippe omnium idet oculis, omnium audit auribus, omnes dem, deeoxt de fe laborant. Contra,crudelem metuunt: quem metuunt, oderunt: quem oderunt peri[fe cupiunt. Huic quid expectandum fit, Diony 7 tyranni, Alexandri Pherei apud Grecos: apud Romanos C. Calieule, Neronis, Domitiani, Commodi, Maximini,&«veliquorum caus tyrannorum docent. Qui quanquam diligentifSime corpus fepfevant cu[todis ,flationibus, e'gladijs: atque prouiderant"yndequaque, Yt vbantur, fecuritati fne, fexcentos omnibus in angulis babebant explovatoves: extorta ijs tamen per'yim "yita fuit Nec Yero stantum expectandus truculentis exitus efl:"yerum etiam dum(eunt in alios ciant femetipft, eg ammum[uum torquent. E diuerfo dum bene meretur de alijs humanitas, fimul'vr. tutis fus(e recordatione exlilarat perpetuo. Ita eft bis fuelenitatis c mdulpentie memoria perpetuum conututum illis carnificima qo» equuleus atvocitatis fus vemmifcentia. Iam pevfequitur crudelitatemal pofleros quoq,«terna infamia c9» dete[latio: Clementiam yero laus immortali€? gloria comitatur ,que eos etiam caelo locet. Ita Jdrtaxerxem primum, Titum imperatorem, Traianum, Antonium Pium, Ate toninum Philofophum amant homines,eos ample&luntur, ey fub talibus"viueve cupiunt principlbus.Hac snibibifloriam tratlanti Lyfandri e L. Sylla: qui cum fummi viri fuerint gres maximas gefferm, [plendorem egregiorum factorum[uorum omnem deturpauerunt qz deformauerunt immam crudditate, attingenda putau: yt humanitatis Yenu[la[peces cum borrove collata truculentie alliciat impenfun: cuins eft charitas fru&tus, e fecuritas,eo perpetua oble£tatio: cum alterius fit odium, pericula, perenni angor. Quicquid autem qi Jludij&& oper hoc in commentario vitarum. Ly[andri, cg» Sylle pofui,d nominis tui Princeps excellentifSime confecrandum fplendori duxi..quà impulit me coniun£tio inter t e clarifsimum principem meum animorum Q7 affimttatis, tum nomen bumanifimum familie tua:m quamulta humanitati, multa clementie nitent exempla: prefertim illuft vifSimus pavens tuus,cuis[ume ma pertotam yitam vefulfit lenitas: quam"yt heveditariam merit tu per[equeris. Quia ve Yo[peti ex turpinota Lyfandri(9 Sylle,quamvefuleat diuev(a virtus clemens ti4,n0n dubito fore tibi laudemiflam tuam dome| licam grato» rem. Valeilluflrifsime princeps. LY$AN LU 353 Lyfander. j cANTHIORV M Delphísthefaurusháchabet infcriptio ; nem:Brafidas& Acanthij de Atheníenfibus.Quod ín caufa ;l eft,vtflatuà marmoream,qua íntra templi eft ad valuas po- Lofandriima3[ita Braíidz efTe pleríq; arbitrentur. Verüm ea eft Lyfíandrí, go. & imaginem eíus egregie exprímes veteri more comati barba pl promíffa infigní.INec; ením,vtnonulli volüt, tonfis fecundi Come gerende jj magnü conflictü Argíuis qui victi erát, Spartíatz ex aduer. Spartiatis, LyHE fo comam victoría elati fummifere.INec cum Bacchíadz, quí crgus author, El Lacedaemoné ex Coríntho profugerunt,fordida& foedà fpe C JN WASE9! ciem tonfis capillís preferrét,coma coeperunt Lacedamonf ínhonorehabere.Czeterüm eft hoc quoq ex ínftítutis Lycurgí:que díxiffe aíüc, formo- Com«quid pre foscomam fpeciofiores afpectu,& turpes reddere h orrídíores.Fama eft Lyfandri patre fict,cam babcntArifloclitü non ex regíaftirpe,attamé ex gente fuiffe Heraclídari. Eductus Lyfander P^»s m inpaupertate eft. Híc prebuit fe praeter caeteros inftítutorü obferuanté, forte,& o iugis falmeriomas. domítore voluptatis, nifi quàm honores& fucceffus tríbuunt ex rebus praeclare geftís: paunias,&aaiusfiímpotentes íuuenes fint, no eft turpeSpartz. Nam liberos fuos mox à prím [ az. lj. , dae, I 5 zx*:;. fv 1o wv teducicupiatgloría:vt ínfamíjs íngemifcant,& exultent laudibus, Quem non tangat Lofádri mores. aneg commoueant:ís defpícítur vt degenerad virtute& iígnauus. Ita gloríz cupidi.: mm in ünsatq ambitio eí ex rudímentis informata Laconíicís inhzreícebant. INeqy fitídeo eíus infi eii rprehendendum ingeníü. Verüm naturae eíus hoc afsignes lícet,quod potentes pius, ie quam decebat Spartíate, coleret:& fupercilium praepollentíü,cum ex vfu elTet, ferret fa SE dlsquod quíde ín polítíca fcientíae nonullí non exigua ponunt parte, Ariftoteles, quí M4gta ingenia piacellentía íngenía dícít melancholica effe, vt Socratís,vt Platonís&* Herculis: tra- mdeinict ditLyfandrü quoiy non apríncípio,fed atate graufore melancholia correpti. q Id vero di probt. 1. preciput habuít& peculíare,quod fapíenter cum paupertate ferrcetneq, vípía pecunie 277^ ; Luque vua j:* Heracliti forlicubuerít pfe vel ab ea labefactatus fuerít: patría díuitijs& díuítíara impleuerít cupi affe. jo diategloríamt eí contemptarum díuítíarü ademerít: quí à bello Attíco ín gentéauríQX L»y[ander diuiagenti vim eo ínuexít,necp fibí drachma fumpfitvna. Cum filíabus eíus Di onyfius ty» tiarum contemnanus exquífitas tunícas mififfet, non accepit eas: addens vererife,ne viderentur ex i» Ptorfisdeformiores. At breui poftlegatusad eundem tyrannum ex eadem miffus cíuítate, obhtísab illo fibí ftolís duabus:cum iuberet ílle,vtra placuíffet,eam vt accíperet& ad fi lamfuádeportaret:iíllà aít í pfam potíus clectura,abítulítày ambas. Cumbellü Pelopon r»fandri didi ndiacum traheretur,& poft acceptam ín Sícilía clade expectatio effet fore, cofeftím vt. in DionyfijmwAthenienfes pellerentur marí,breuitg poft omníno concíderét: Alcibiades vt ab exilio nera. uerfus eftíncumbens ín has res magnam fecít couerfione, ac certamínibus naualibus ilidit Lacedemonijs Atheníenfes pares. Lacedamoni ergo deíntegro trepídantes, P ugexcitatídenuó anímís ad belli: quód duceopus effetacrí,& p paratu firmiore,L ylindrü clafsí prefecere,Híc Ephefum delatus,cum eam cíuítaté offendí(Tet fuí cupídam rfmder dafi Waiixefaciente cum Lacedemonijs:afflictàautem& moribus Perficís ex Perfarü com prefedus. nucis prope efferaram, vtpote Lydiz affine,& praefectis regíjs crebro ibí agentibus: ümmuniuit ibíde caftra,naues onerarías imperauit ílluc omnes decurrere, acnaualía Lyfander Ephe adlicandarü tríremía extruxit.Ita portus eorüfrequentauít merca toríbus,negotíatíoni fum amplificat, busforii, quaeftu aedes atq; offícínas compleuit, Vndeab íllo tempore prímüm vrbs hec indt opera ín fpem venit huíus,quàm vídemus,dígnatíonís& magnificentiz. Cer tori ctus Cyrá regis filíumapplícuitle Sardeis,illuc contendítad eum cónueniendum Karminandum Tiff phernem,cuí cum ímperatum eífet Lacedaemonijs opem ferre& P miexizere Atheníenfes:vídebatur factus per Alcibiade remífsior pígrefcere, ac praidomaligne ftipendío naualem manum perdere. Cupíebat autem deferrí& male au dre Cyrus quocs Tiffaphernem ímprobum homínem& príuatím fibi infenfum. Hínc Igitur& ex reliquo vfu charus adolefcenti Lyíander,& potifsímit obferuantia fua conci lütim eum excítauít ad bellum. Parantem difcedere Cyrus conuíuio excípíés rogauit, Nrtpudiaret munera fua:fed quícquíd cordí effet, pofceret& aperíret, omnía prorfus Wiperaturum. Cuí occurrens Lyfander:Quando adeó te Cyre, inquit, propenfum demonflras ín me: peto abs teatq; oro,vt nautarum flípendio obolum addas,vt pro ternís 3 "me 9M 4 L»[andyi de&&oria naualis. Lyfander coniu ration 30$ in oppi dis concitat, Callicratidas fuc ceffor Lyfandri d elaffem. prater aurum precarun. Callicratide p tientia. Callicratide mors, Pieearchi it ei decem míllíaDs, fi d uit clafi Tem ho ftiit, f plures ením SR eos, i eee um elem in iique Í, quí vero remane f gnes reddíti funt& fedítiofí,ac negocía ducibus Mine exhib MU E quamuis íta fpoliaui(er& prefsiflet hoftes Ly fander,prelium naua Ride n c ommiíttereiquod Alcibíademvíru im ímpígr d,& nauium numero fuperíorem, qui tet, d Eme omníbus przlijs euaferatínuíctus, metueret. V erüm vt ex Samo Alcibiades ó Phoceam tranfmifit prz zpofito clafsí gubernatore Antíocho:hícautem ínfultans ín Ly, e TM iH HE ns, tríremíbus duabus ín portum Ephefiorum ínuectus eft, ftatío,| n nem clafsís cumrifu& ftrepítuarroganter preuectus:íncenfus Lyfander deductispris| 10b mum paucís tríren níbus infecutus eum eft, Cuí vbi venire fuppetías Atheníenfes cernit, V compleuít alías, Poftremo concurreruntac pralíum convmíferunt. Víctoríam repor à- b uít Lyfander,nauibustp quíndecím captís excítauít tropharum. Ea de caufa abrogauit t Alcibíadi populus Athenienfis fremens ímperíum, C'uí cum etíam à milítí pue contem l neretur X maléaudíret,nai uígauít ex caftrisín Cherfonnefum. Hanc pug icette ü nonmagnam AI cibíadis cauí ifa nobilítauít fortuna. Dyer autem excítis ex xoppid à Et bhefümí fjs, quos maxíme: praeftarc caterís audacía€ animo vídebat, femína clanay b ks fpar(it coítíonum& nouatíonum, quz poftea fub eo extíterunt: íncítans& acce, f dens eos, vtfodalítía conftítuerent rripiendísi rebufpu Ibl. fuís adijcerent anímum: fv V mulatque opprefsí Atheníenfes effeni Molutosipfas forepepularimperio,& principa]. 2t tum ín patrijsíuís habituros. Huíus faciebat cuíque fidem reípfa prouehens hos, qui f adamícítíamíeíam ipfius contulerant, hofpite esq; ad magnas opes,& honores,& im, yu pería: atque íllorum caufa efferendorum focíum fefraudum&! flagítiori um przebens, p Itaque ad filum conferebantfe omnes, íllí ínferuíebant, illum defiderabant ,Íperantes n illo víctore níhil adeo effe arduum,qu rod non effent affecuturi. Quapropter Callícratidi h nequeab ín ítío, cum Lyfandrí fucceffor ad clafIem venifTet, viderunt libenter: neque| poítquam fpecimen víri dedít omníum optimi& iuftifsími ,ratío placuít imperij eíus: 0 quod Dorícamíd& mínime fucatam fimplícítatem haber et. Sedhuíus vírtutem vtl, E. b gnum heroicum fa i«brefactum extollebant: illius veró exoptabant fauorem, ftudíumg| à inamícos& bencficentíam requírebant:vt moerore€ lachrymís s profequeren turdeceg p Por dentem. Atille cum hos a Callícratida magís alienauít,tum datz fibíà Cyro pecuníead: ftípendíum nautícum remifit refiduum Sardeis, ipfum íubens Callícratidam petere,fi: eivifum efTet, X vídere qua ratione toleraret milites. Deníg; teftificatus apud afsiflen-] tes eft in difceffu claflem fe eímarís; potíentem tradere, Hícveró ad reuincendam arro, i gantíam íllíus& vanam ambitionem:Ergo finiftra, inquít, prater Samum nauíga Mile[ tum, atque claflem illic mihitrade. Nam fiobtinemus: mare,non eft quod prauectiSa p mum fedentem illíchoftem formídemus, Ad quz cum refpondiffet Lyfander, r, no fefed n ipfum przeefle clafsí:ín Peloponnefum vela fecít Callícratída ín magnís relicto difficul-] tatíbus, Siquídem neg c domoftíipendíum fecum attulerat, nep fuftínebat à cíuítatibus n exiz gere exprimere aff líctís, Ira rel líquum erat, vtmendícatum ficut Lyfanderiretad op. 49 praefectos regíos. Adquod míníme omnit erat accómodartus ingenuus vir magnv|—(2 nímus,qu ií quamuis acciperea Grzcís calamítatem honeftíus ducebat,quám adulari a fcctari homínes barbaros:quíbus aurí affluentía praeterea 1 nihil effet preclari, Atínopía i compulífus perrexít ín Lydia,ac confeftím domü ad Cyrum profectus, Callícratídam n nauarchum adeffe X capere eum conuentum íuf fsit fipnificari. Cuícum vnus ex admil e fionalíbusrefpondiffet: Non vacat nunchof, Ípes Cyro. nam potat: fimplícíter Callícrati n das:Beneh: abe cinquir,ego híc, dum potauerít,expectal bo. Atqp ibi opinione defepre t bíta ínfulfitatís de crífrs à barba arís recefsít. Iterü autem vbíad fores venít, neqp eftadmil m fus:grauíter ferens abícefs ít Ephefum. multum execratus ín capíta illorum, quil fc primi fe fummíferant barl arís,& quí docuerant eos ipfis ex opu ilentiía ínfultare. fur auít infuper E foin apudafsiftentes ,vtprímüSpartamrediffet,omnía molíturum fe ad reconcilíandos Git E cos:quo formídabiles effent ipfi barbarís,nec deínceps illori ín fe mutuó peteret opeti li Verum Callicratídas,q dígna Lacedamone volutauerat cófilía,ac íuftítiz, celfitudinis« animi,vírtutíslaude erat cü fummís Grecíz vírís cópara indus breuf poft caflidu nam di Ti ad Argínnufas fuperatus atq;€ medio fublatus eft. Labafc€tíbusrebus focij mí(sis Spar Wu tamlegatís nat rarchit poftulauer&üt Lyfandrü.Illo duce oftenderüt longe fere fufceptv p 'os alacríus, Mifit cü ij(de poftulatís& Cyrus, Sed quíabis eundé clafsivetab jatlex pte f Lyfander. 355 b fici necfociotü voltati deeffe Lacedzemonij volebat: nome praefecturae accómodaueA ritÁraco cuídà: Lyfandrü verbo legatüi, re cum fumma poteftate mifere. A duentus eius " fiitplurímís, quí quíde refp.admíniftrabant,& factiofis per cíuítates íamdudii optatus, ri Erxerant ením ín fp fe euerfa vbíqs ex toto popularí potentía maíores fe eo í nterprete t maurosopes. At illís,qui íngeníü probabantín ducibus fimplex& generofum, Lyfan ) dium,quando cómittebatur cum Callícratida,aftutü apparebat effe€ verfutum: quípi L»fander fube à Gurret perpetraretqy magna ex parte res bellícas dolís,et íínno centíam cópendf gratía qofus, |» clebraret:alías pro recto vteret vtilí,nec verum falfo duceret per fe potíus, fed vtrum q ^ mtíretur emolumento. Illos vero, quíturpe ducerent Herculís progenie ín bello adhíi 19 ibeedolum, rídículos exiftímabat. Quo ením pertínere Leonína nequeat,ibi affuenda t, vlpína, l'alem fe praebuiffe&& Miletí prodítü eft. Nam cum amící& hofpítes eíus,quíi. bisoperáfuam ad opprímendü populum& aduerfarios pellédos fuerat pollícítusmu, ít ntoconfilío rediflent cum aemulis fuis ín gratía:propalà gratularífe€ promouere fimu d "ü lbatvellereconcilíatíonem eorif, remotís arbítris atit profcíndens eos con iítijs& ínfe W' e dansftímulauít, vt multítudíné adorírentur. Vt prímà fenfit motum: accurrít propere is alfübueniendá,íngreflusqg vrbem ín prímos,ín quos incurrit, res nouas molíentiü ver ? biseitinuectus,appellauitq illos afpere,quafi fumpturus de js fuppliciü. R'eliquos co^ |. fimuítdicens, ne quicqua praeterea fe prfente expectarent mali, Hac fimulatíone& » vifitievíus eft, ftruens ne illi, quí maxíme ftatá popularem fouebat& príncípes fugam a10-] napdierentfed manerentín oppido,ibii; interficerent, quod euenit. Omnes ením, quí ri idem eíus erant fecutí,necati funt. Díctum efus cómemoratur ab Androclíde,quodle-, ? umprodit fuifle apud Lyfandri íurifiurandí religione. Síquidem confulebat, vt aiunt, L»fander iurifpueros talís,viros iureíurando decipere: Polycratem Samíum fub fequens, parum recte iurandi contem S tyrannum dux. INec erat cum dijs ficut cum hoftíbus a gere Laconícum.Imo vero ímpro Ptor,Polycratis ki biisNam fureiurando qui círcumuenit, hofte fe tím ere, deum vero fatetur cótemnere, S4ij exemplo, L e AtCyrus euocato Sardeís Lyfandro hínc pecuníam largítus eft, hínc promifsís onerat, cyri is L»fat. s: olievrans ín ipfius eratíá,finihil daret pater, fua fe ín ipfum profufurum: Quod fi omni. drum profuflo," T bisdeficeretur, coflaturum folium, quo fedebat, cum vacaret poftulationibus, aureü& y ignteum,Deníq; ad parentem perrecturus ín Medíam, vecti galía attríbuít efoppídoe, 30'nmprouíncíamg fuam eíus fideí comifit. Am plexus eum precatusg, ne claffe antere- j A d ditum fuum conflígeret cum Atheníenfibus, magnam(fe oftendit ínredítu ex Phoenícía fi XGilícíaadducturii claffem: atiy íta ad genítorem cotendít. Lyfanderautée, quicum s 1- prínumero nauíum nó poffet dímícare,nec tanta cum claffe defidere fegnís,prouectus L»faudri res ^ inatum nónullas infulas affciuít, Aegínam& Salamína depopulatus eff. In Attícam ter"ariete. e^ nmexícenfione facta falutatoq; Agíde( nam defcendit illead eum ex Diícelía) quo l^ patentibus pedeftríbus copíjs víres oftentaret nauales,quafi fupra votum polleret ma. d iivttamenaffectari fe Atheniefes accepit, fugam raptím medías per ínfulas íntendit ín I Mam. Quía vero Hellefponti offendit fine prafidío, oppugnauít Lampfacü claffe ex IS mii Terreflribus viribus Thorax eodem tempore occurrens murü adortus eft. Vibe d4o qM"tugnata cóce(sit milítibus praedam. Clafsís Athení eníium,quz nauíum erat centum V Wtogintaamodo Eleunta Cherfonnefi oppidum decurrerat. Ibí captum Lampfaci effe V«tiores factí, fuccedunt ilico Seftum.Inde commeatu fumpto nauígaueruntín Aegos a iium eregíone hoftíbus caftra etiamnum círca Lampfacü habentibus. Duces Athen Witlium ínter alios coplures Phílocles erat ílle, qui populum índuxerat prídem ad fcit [ Qndum,vt captís bello przecíderetur dexter pollex: quo lanceam ferrenon poffent,re, Í^ nire poffent, Curabantíd tem porís omnes corpora,pugnà ín díem pofterii expectáz C^ tS AtLylander,cum alíud ín anímo haberet:edíxít nautís& gubernatoribus, quafi prí Lyfandri aftus ibl "m modiluculopugnaturus,vt cofcenderent,etad ímperíü accípiendü fine ftrepítufilentío inpugna naua- WIE ni derent, copiae terreftres ite ínftructe quíefcerent. Oríentefole cum Athenícfes e licommittenda,| er$9 Pnnolie directa cum tora claffeadeffen t;prouocarent( eos: Lyfander ínfeftí ULM Ie ttS&tíam de nocte cOpletas tenens naues nó eft euectus ín altü: fed Il jo M lta naues, qua ín príma acíe ftabát, przcipíens ne mouerent fe, tantum ínftruct: Ini is tonfifterenr. nectumultuarentur vel irruerentín hoftem. Ita recipientibus fe fub vefpe- ll dí um Athenienfibus non ante egredíé nauibus permífit mílítes, quam duz aut tres na» l at I'Squasmiferat fpeculatum, redí(Tent:cum defcendíffe vidilTent ín terram hoft es. Idem li in E Dieux tertío die ví Co adquartum eft actum. Quare elatí Atheníenfes ca peruntho» e 3'sqfexterrítos paueícentes defpícere. Inter haec Alcíbíades, quí circa Cherfon. 356 Plutarchi Aldbiades a4-. nefum ín fuo praefidio agebat,equo ad caftra Atheníenfii aduectus reprehendit ducei; monetducs A- quod norecteneg; tuto flatíone ínlíttoribus haberetímportuofis& apertís.Inde pecca thenienfs.— rent,quí,pcul neceffaríapeteret ex Sefto.Debereípíos ad porti€ oppidum Seflübre, ui circtuectosreducerelongíus fe ab hoftibus: quí ímmíneant exercitu fuccínctíinvni intento ímperatoré,cunctag; cum metu obníxe figno dato exequentií. FTzec íllo docente níhil funt moti, Tídeus etíá contumeliofe refpondit,no ipfum fed alíos clafsí przeeffe.Ita Alcibíades fufpectos quoq; eos ,pdiítíonis habes,abfcefsít. Cuinto díe cum euecti Athe níenfes fuií[ent& remearet,vt folítí erát,fanequá folute& cotemptím: emifit Lyfande nauígía fpeculatoría. quorü praefectís ímperauít,vbí Atheníenfes defcenfione vídiffent fecí(le, pperevtrecurrent:ac cum ad medíü perueniffent curfum, füftollerét ex prora dy peum zreü,quod fignü íncurrendi effet. Inde gubernatores& nautas círcumuectusad. hortatur& excítat,vt quic clafsíaríos fuos, nautas,& mílítes copofitos contíneat: vbi Cbpew elatus, dati(ignüfit,impigre& acrítercócitent ín hofte naues, V t clypeus elatus€ nauíbus eff, pugne. naulis 8 tuba GC nauípreetoría clafsícü cecínít:íncurrerütnaues, pperauerunt copize terreftres figu. fecundülíttus occupare promontoriü. Interuallum eoloco ínter duas contínentes quin decím eft ftadíorü: quod cito eft ftudio& alacrítateremígit cofectum. Prínceps Conon prator Atheníenfis cofpecto ex terra clafsís incurfu exclamauít protínus,cofcenderent; anxiusq; eo malo hos cíebar,illos orabat;alíos cogebatnaues complere. V erum dilapfis milítibus nihil pficiebat fedulitas eíus.INam fimulatg; exierant de nauibus: mox vt qui I d f ( b I L1 —1 "a | li I o níhil expectaret tale,ambulabát in foro frequétes,alí) ín agrís vagabant,alij fomno ftra 1|?? d tí íntabernaculís íacebat,pars prandíü parabant, ducit ímperítíaremotifsími à futuríco, Atbenichfiit cl eritatione.Iam clamor exaudícbat& impetus írruentíü hoftíü: cum Conó octo nauibus de;abLofanáro(abduxit fe ex coflictu,faluusdqpín Cypr euafit ad Euagora. In relíquas coortí Pelopo, Pi ncíij partíám omníno vacuas capiunt: partím, dum cóplentur,lacerát. Milítes híncapud naues ínermesatg íncopofite fuppetias veníentes cadunt, ín cotínente ab hoftibus de Ícenfionefacta in fuga concidunt. Capit Lyfander cum ducibus tría míllía capiti ettoti claffem excepta Paralo& fjs nauibus, que euolauerát cum Címone.Nauibus puppíabfiractís& caftrís direptísrecepítfe ad tibías& cátílenas trítiphales Lampfacü: cumrem tenuíísímo labore preclarifsíma peregiffet.acbellum vna hora compleuiffetlongi(simi Z |;. maximedq variü, cladíbusig& cafibus pra bellís príoríbus fupra omne fídem nou6, Qé|.?? i cum fexcentas certaminis alternaíet formas& vicifsítudines,& tot Cirecíae duces,quot ne vníuería quide fuperíora, cofeciffet:vníus eft cofilío& vírtute perpetratü viri. Quare Caftoris& Pol hocopus exiftímauerunt quídà díuínü. Fuerunt,qui Caftoré& Pollucem vtríng; inLy lucis fielle i5 fandri nauí, vbi prímü portu euectus in hoftes eft;mícaffe fidera ín clauo ferant, Alíjet naui. d d lapíde delapfum autumant huíus dladísfuiffe oftentà. Decidít coelo, vt multorü fert opi Tape***? nio, ad Aegos fluuíiííngenslapís. quí hodie quoq oftendit,& habetur apud Cherfonhnaxzoore dg elitas magna ín veneratione. Anaxagorá prenuncíaffe perhibent, íncluforü cozlo cor fidis opinio, Porülubrícaalíqua íactatione aut fluctuatione vnumabrupti praeceps delapfuriü: Iam Dioc.lzert.li,, non effe quodq, fidus ín eo,quo natíiloco eft. Nam lapidea cum fidera fint& pondero, Diog.laert. li... I p Il fi WU 0 p I, fü ín d fa,reflexu& refultu fulgere ea zetherís. Ví trahí auté,vertígíne& círcumuectíonís aflri-4 E: « Ca ímpetu: ficutabínitío, cum ab vníuerfitate díflraherentur frigida& grauía, tetenta fuerunt,ne delaberentur huc. V erum opínío eft probabilior altera nonnullorü: qui volunt ftellarum traíectíones nonfluorem,nó ígnís etherei depaftionem effe ín aere reftin Gi dum accenduntur, nó aerís in fuperiorem regíoné copia difperfi fuccenfionem&í flammatíone:fed lapfum& cafum corporü coeleftíum, quafi remífsione quadam cóter tionis atq; motus círcularís ex tremoríbus non ad terram habítabile tendentít, fed extr fereín Oceanum delabentíi: quod ín caufa fit, vt ígnorentur. Suffragatur Anaxagorz Damacbide Là D'amachus:qui ín librís de religione fcribit,príus quam híclapís deflueret,vifum conti pide incenfo i^ nos quíng;& feptuagínta díes exímíze magnítudínís corpus ín ccelo ínftar flammez cxlo confpecto pibis Íígneü:nontorpídum illud quidem,fed huc ílluc ídentídem agitatii: vt fluctuatío| tlimoniim.— ne íactatíonetgauulía fragmenta ígníta ín díuerfas rapta parteís faerint& mícuerintas iectionís ftellar modo. Poftquam eo loci delatus efft,& remoto pauore cocurreruntít colz: nullü gnís índící nec tam grande veftigiüi deprehenfum eft. T'antü lapís facebat ingens ille quide, fed ambitus íllius flammei parté retínebat fermenullà. CzeterimD2Alia de faxo€ machumliquetbenígnosrequírere audítores. Quód fivera funt qua hic attulit: refellit «tlolapfo opi- egregieillos, quí dictítant ex vertíce montísalícuíus ventis& cellis defectum faxum, nio, fublatumg ínftar turbinis& cotortum,vbi vís rotans elanguít& refoluta fuit, laxatum Stellarum traiedliones quid fint. dí TEN th ipl tui ter nile tel ls. [ta he ler nt ly io bí ft, es ín n tt: [is ui de 20 0^ US Q^ id m 1ü )d 30 ot re il i [l4 t^ m Q4 rj. 49 ta Q^ ín fl^ I" ra [ae tí » : " at alít n, m €» Lyfander. 57 (idiffe, Nifi fane id quod vifum fuit ad multos díes,reuera ighís erat: reftinctio aüt& mco eíus mutationem praebuit aérí in ventos víolentíores& motus:atcp ítaaccidit,vt diclareturlapís. Caeterüm haec alío funt Ícribendi genere dífcutienda. At Lyfander, pílqua Ath eníenfes captíui tría millía de cófilij fentétía addicti vltimo fupplicío funt, RO Pilodlem przetorem appellauit rogauitqg:quíd merítü cenfeatfe,qui fententíze de Grae. Pbilodis pre: ditam atrocís fuiffet ciuibus author, Ille veró níhil calamítate infractus: Nolí Obifjcere foris Athenien. inguít,crímína, quorum fudex eft nemo:fed ea víctor age, quz eras paffurus victus.Lo. fisconflantia, usindeacfplendída amictus chlamyde prímus ad ceruícem prebenda, vt tradít' Theo. piraftus,cíues fuos antecefsít. Hinc Lyfander vrbes circumuectus,quos offendit Athe y tinfes, his imperauít,vt cócederentomnes Athenas, parfurum fe denuncíans nemini, quem extra vibem deprehendifTec. Id agebat, atqpín vrbem cunctos redígebat eo có(ilo quo breuííngentem famem& arctam annonam ibi efficeret, neaffluente cómeatu obidíonem ferentes, cam redderet fibí laboríofam., lam deleto pafsim populiíure& aliseipub.formís harmoftas Lacedaemonios fingulís oppidis reliquít,praeterea ex confuisab fe peroppída fodalítis denosrectores.^ Dumhzecagit apud vrbes iuxta foci- Lofandri cr. sachoftiles: círcumuehebaturlente ímperíü Girzecíze quodam modo fibi ftraens, INe- delta qieenim ex optimatibus vel ex cenfu creabatrectores: V erüm illís ex fodalí tijs€ ho. fibus fuis condonabat refpub.permíttebatty hís,víte& necís arbitrii, Quí dum mulrüipfe caedi ínterfuit,& praefto fuit amícís,cum aduerfaríos extermínarent:non plací^ püminftar Girzecís dedít Lacedaemoniorü ímperij. Imo comícum Th eopompünugarí Theopompicolias qui cum cauponiíbus confert Lacedaemonios: quod cum potum guftandum fua» mici de Laceds usimiprebuitfent libertatís,acetum ínfuderint. Mox ením fuit ingratus& amarus gu. 1nonijs dictunt, lisQyádo nec populos domínos reliquit Eyfander rerump.& paucortü tradídít auda. diimis quibufty& víolentifsímís vrbes. Haudlongo in hís confi unipto fpacío praemífIgLacedzzmonenuncijs ade(fe fe ducentís nauibus, coíunxít fe círca Atticam terram Adi Pau(anie regibus,breui fperans vrbem fe capturü.Sed cum defenderent fe for^ tirAtheníenfes:redijtín Afiam. bi ciuitatum refpub.demolitus eft aqueomntü,conliit decemuiratus. Multi pafsím necabantur,multi folum vertebant. Samíos vniuer Isatermínauít,oppída cocefsít exulibus. Seftum Athenienfibus adem ptánonpermí tlolere Seftijs, ted attríbuit gubernatoribus et hortatoríbus fuís oi pídü& agrum pot iltndum, Curem actum refciderunt Lacedzmoníj primit, Seftíosq; ín(edes reduxerit usEnimuero actiones illz gratze Ly(andri Grecis fuere,quod Aeginetzelongo ínter» iloreciperet oppidum fu&, Melijqgs& Scionzí reuocarentur expulfis Athenienfibus Voppidareddentíbus. V t íam laborarí Athenís íntellexitfame:Pírzeeum decurrít,com Athene Lyfinz lib vibem ad detítone,& cocgit pacem quibus vellet codítioníbus accipere, Atqui drodedite, acdamoníos audías dícentes Lyfandrü ad ephoros ín huncmodum fcrípfiffe. Capte inAdene, Ad Lyfandrü veró refcrípfiffe ephoros.Satis eft captas effe, V erum ea funt üfpetíem fubornata. Atgermanüt ephororum decretum ita habct. Magiíftratus Lace» tmoniorum haec decreuere. Pírzeum& longos muros demolímínor, omnibus Oppíe Pacis formula m liecedítoteagrum veftrum colítote.Fixc fi faxítis,pacem habetote.Qua o portet,da Atbenienfibus üt:fugitínos redditote, de nauíüinumero quícquid ftatuere videbit, íd facítote, Hanc ab LacedemoWyali Athenienfes Theramene Anconísauthore acceperit. Quo teporerogatü ferr fis data. tma Cleomene fuuene cócíonatore, num contra ac Themíftocles agere& fuadereau Ürt atgy tradere Lacedaemoníjs muros, quos ílle Lacedamonijs ftruxerat ínuítis: re^ fondiíTe, Níhil equíde adolefcens díuerfum ago ac Themíftocles.Quippe eofdem mu | iumillead cíuíü falutem excítauít, quam nos ad falute eorundem diruímus.Quando Wesfimoenia redderent beatas: Spartam,que murís caret,omníum effe oportet mifer Devrbium mu Ini. loy Lyfander nauíbus extra duodecim omnibus et muris potítus Atheníenfium 5 dicum egre leextodecímo menfis Muníchíonis:quo die fuperauerant quondam przlío naualíad 5$ o, 40 gi lamina barbaros: ilíco propofuít, vt rempubl.quoq verteret. Detrectantibusíd A. lenienfibus indígnantibusQ ,fignificauít pernuncíos populo comperiíle foedus fe ab Disviolatum. Quippeftare muros círcumactís díebus,quibus folo zquatos effe opor uillet Quare ficut pacefoluta de íntegro de ípfis fead confilium relaturá. Non nullí aulvere referunt eum ppofuiffein confilio focíorum de redigendis ín feruitutem Athe Wenlibus, Qro tempore Thebanáü Eríanthum fuafiffe,vt vrbem folo zquarent, agrum p hquerent defolatii. Poft tamen cüm epularent vnà duces,atqg; ínterpocula Phocen-, NRidam ex Euripidis Electra íngre(fum chori caneret,cuíus eft eordíum: JIMagice P i vd D dn [* Lyfander diruit muros Atbenicfium. Autolyci cedes. L»fander mittit Spartam, pecuniam. Gylippus furripitargentà publicum. Gylippi exilia. TCd, ndo recepeint tuimos ati rcos cz. dYgett€z morcs, pri uati. imitantur, Triremis ex aue ro c9 ebore. L»yfandribotnoves CJ arrogatttta, 358 Plutarchi Acamemnonis adeo 0 foboles Electra I unt Adapreflis culminis atriatua: TA fractos omnes fuíife,acrem cenfuíffe índígnam,tam claram talium alumnam vírorü de, lere X excíndere vrbé.Igitur Lye nihil recufantíbus Athenienfibus euocauítmul. tas ex vrbe tibícínas, omnes etíam"ex caftrís coegit. l'um muros díruít, nauesíncendt E^$a ad tíbíam fimul coronatís ouantíbusq focíjs, tanquam libertatísforet díesílleaufpici E— mi Moxrempubl.mouít: ac trígínta vrbi, decem Pírzo prpofuít rectores. Ardimpofuüt P tu prafidíum,cui harmoftem dedít CallibíonSpartíatem. quí cum Autolycumathletam P C ín quem condidit conuíuíü fuum X enophon,fublato baculo cedere pararet: híceru, p— di bus eumfublatum proftrauít ín terram,INec de eo doluít Lyfander.Imo etíam caftígauít o]. 1o ab iftum dícens ignorare Callíbium líberishomínibus ímperare. Ceterümtrigintaviríbre P— pe ui póft interfecerunt ín Callibij eratíam Autolycum,| AtLyfanderrebus hífce compo di fitís contendítín Thracíam. Quod reliquum erat pecunie,ítem quecungy munera&co E. fk ronas acceperat,( donauerant autem eí complures potentíísímo nímirum víro& Gre, E. pr cíz quodammodo domino) Lacedamonem per Gylippü, qui duxfueratínSíciliami E— Gi fit. Is, vt fama eft, facculorum futuras ín fundo foluít, acfurripuítexvnaquaqymagnam E— bi vímargenti, mox cofuít íterum eas,nefcíus addítumín fingulíslíbellum, quínumerum E lis índícabat.Ingreffus Spartam ea, quz interuerterat,condiditfub tecto domus fuz.Sau E. dí culos ephorís tradidít& oftendítíignatos. Quibus apertis& íníto numero cüm difae E— lo paretab índícíbus argenti(amma, haberetqy res ephoros fufpefos:feruus GrylíppifienisE 16g ficauít íjs per enigma, fub Ceramíco multas cubare noctuas. Nam xtezgoe tectum, Ce de ramícos locus certus Athenis dícítur, INummí autem íd temporís Athenienfium gratá ral erant noctua fere fignatí. Atq; Gylíppus quidem poft res geftas tam ínfignes& amplas pi tam faedo&€ pudedo facínore admíflo folum vertit. AtSpartíatarum prudentilsimie lic nomínevelprecipue nummorü exhorrefcentes vím, quae cíues labefactaffet non vulgy fir res,& Lyfandrum funtínfectati& teftato denuncíauerunt ephorís reijcíendit quafi p d ftilentes illecebras aurum& argentum. Hírem ad concilium retulerunt. Schíraphídam bi "Theopompus refert, Ephorus Phlogidà fuiffe, quínonrecípíendá ín vrbem moneta li auream velargenteam céfuít,fed retinendam patríam. Ea ferrea erat, prímüm aceto tít ti cta adhuc candens, vtneq; procudí neq; duci ob tíncturam, neg; poffettractarímalleg$E om ponderofa deínde& ad portandum inhabilís, cuíus effet magnus numerus& molesai và guíprecij, Ac vetus moneta fuítfortafsís omnís efufcemodí: quía obelíícís vtebanturfe TI reís nummís, quídá zereís. Vnde duratad hzecvíq; tempora, vt multái pecuníolz obol d vocetur,& drachma fex oboli, T'antü ením círcumplectebat manus, quod aed peu d dícítur. At quando Lyfandrí neceflarij ínterceflerunt,& ínftíterunt,vt pecunía illareti gi nereturín vrbe: vifum fuitin víum publicum vt admítterentíd genus nummos. Siquis fà eospofsídere compertus effet príuatím, ín eum poenam capítalem fanxere, Quafi vero Vo nummos Lycurgus formídaílet, non autem nummorít comitem auarítía& cupíditatt nu quz nó íta detrahebatur, quód non teneret eospríuatus:vt,quíahaberetrefpublineam[ d debatur,accedéte ad vfum eíus dígnítate& admíratione, Neq ením fierípoterat,cuil a 4o fe dígnationé cernebant publíce,íd vtrefpuerent pro ínutilí: atqg vt ad rem príuatam f; di bí quifq flocci faceretíd,quod publíce tanti effet& adeo chari. Imo vero mores expv ni blicís ftudijs longe cítius ínfluunt ín vitam príuata, quám príuate offenfz& motusren C pub. refercíunt vitijs. quippe rapit fecum vníuerfitas haud dubíe partes potíus, viver l gítín deteríus: partís vero in vniuerfitatem noxa multas correctíones& remedíaaci da píunta fanis. At hí ciuium zedibus,ne in eas penetrarent nummí,metum appofuerit cv eu Ítodem& legem,anímos veró eorum ínfractos à pecunía& ímmotos nó feruarunt: quí far ín diuitíarii quafiamplz rei& exímíz coniecerunt omnes admíratíonem. De hís ctíam Z0 alio quodá noftro fcripto perftrínximus Lacedaemoníos. Porró Lyfander Delphisfa flo tuam fuam zream& cufuíq; nauarchorü fuorum, ftellas quoq; aureas T yndarídarüfre i ft dic trü de manubíjs dedícauít, quae fueruntante pugnà Leuctrícam fublatz. In Brafida fus Achanthíorü thefauro tríremísfacrata bícubítalís fuít ex auro& ebore facta, quá Cyrus na ei víctoríz caufa gratulatoríà míferat, Alexandrídes Delphus depofuiffe ibíde tradit Ly Li fandrü argenti talenti, mínas duas& quínquagínta, infuper ftateras vndecím.Sed pari bu cóueníentía fcribít ijs, quz recepta funt de íllius paupertate. Porró Lyfander,cuíustác V erat maior potentía,quám cuíuíqua fuíffet fuperíorum Graecorü, maíorem potentíafua 8 vífus efLarrogantía& faftá vfurpaffePrímo ením Graccorü aras eí,vt Durís tradít, ciu tatc ^ IQ p 20 E : s Mw * iS L3 O l4 ? 30 49 $0 ——À ' | Lyfander. 39 ntesvtdeo erexerunt víctímasqs immolaucrunt.In eum piímum decantati pxanes fucrequorum vníus exordíum commemorant huíufcemodi: Ducem bone Pela(ote letis ab amplaplaufibus Sparta canemus mclytum. Samjfciterunt,ut lunonía apud ipfos Lyfandría dícerentur. Ex cíuíbus perpetuóín co mitatufuo Choeríllà habebar, quí res fuas geftas celebraret carmine, Antilocho. quí cer tumnumerum verfuum ín laudem fuam codídera t; laetus pileum deditareentí D lenum, Cum Antímachus Colophoníus& Niceratus quidam Heracleotes carminibus Lyn diaínhonorem eíus certarent, donauít Níceratum corona. Eare Antímachus offenfus yo dboleuit poema, Plato autem, qui íuuenís íd temporís erat,& Antímachum ob arteen. Platoriis diftum potícam colebat, ablatam fibi palmam molefte ferentem alleuauit excitauítq;, ígnarís!inoctos, dícensmalam efle ignorantíam, ficut czcítatem non vídentibus. Iam cítharcedus Ari finus, qui Pythis víctor fexíes fuerat,ín gratíam oftendit fe Lyfandri,fi rurfus víciffet pronuncíaturum vel dicturum Lyfandri feruum fe effe. At ambítío erat L yfandrí erii: dpibus modo& paribus odíofa. Cuuía ímmenfa arrogantía X fupercilíum vna umam. Lfatdri ambibitioneínfundebant fe ob clíentelas moríbus eíus,neq? honorum vel fupplicíorum ciuí tosfaperbia, ex lieratapud eum modus:fed amicitiae& bofpitij principatus ciuitatum folutí& efyena Crideitas. tí domínatus prem ía erant, irze autem vna expl etio mors ínímíci. Nam effugr non erat lxusImo vero íllí, quí apud Milefios poftea tuebantur partes populi, veritus ne profu. iogaent& quo extraberet delítefcentes:iurauít nó víolaturum fe eos. Quostide fua produntes tradídit íllís, quí de factione erant paucorum potentium ,necandos: q uorum€^ ntexambabus partibus non intra octín gentos numerus, Edebatur praeterea alíorüi po» piarum oppidatím ínfiníta czedes, Nempereprzfentabat non ex proprijs tanti offen. nibus necem:fed frequentibus odijs, frequentibus cupiditatibus amícorii, quos pat limhabebat,ea donabat facinora,illorumqg in hís eratfuffragator. Vnde cel ata vox dibteoclís Lacedeemoníj, Girzecíam ferre duos Lyfandros non potuíffe, Idem de Alci- Eteodlis in Ly. idt Theophraftus Archíftrati author eft dixiffe. Czeterüm acerbi Ísímtü ín hecpetus fandrum dit, lntaerat& cum procacítate coíunctus luxus.Lyfandrívero potentíá efficiebat amari. ubmorumhorrendà& atrocem. Atquí de reliquorü crímínationibus no laborabant jmpopere Lacedazemonij. Vbí veró Pharnabazusob íníurias eíus,quod prouíncía fua Lofander reuonlaret;mifit Spartam accufatores: infenfi ephorí vnum ex amicis Lyfandri& collegis caturabexerciTioracé quod habere eum domí copertum fuit argentum, necaucrunt: ipfimq; Ly[an fudomum. iummilfa fcytala reuocauerunt domi, S cytala aütres eft huiufcemodí: Cüm praefecti: Sotala Laconidafiis vel duce ephori míttunt ín expeditione: ligna bína parant teretía pari prorfus lon cequid, e» quo gudine& crafsitudíne,vt defecta inter fe quadrent. Horum alterü ípfiretínent, alter: P«ofieret. tadunt ei, que dímíttüt. Líona haec fcytalas appellát. Vbi íam arcana& ardua mandare inlunt: codicillos facíát inftar corrigi longos X ftríctos, hís fcytalá fuam circüplicant ulointerftítío relícto,fed facit eius amplectuntur vndíg codicillis.Inde qd'libucrit,in , Wüiecto fcytalà codíce exarác. Vbi fcripfere,detractos codícillos míttürad ducéabítg silii. Acceptos ille alids nequaquá valet legere: quód cómiffuram nó habeátlíterz. fed tini( lint:adhíber aüt fcytalam fua, fegmento cam círcumplícat codicillorii. 1ta fpi^ üineanderepofita ferí£, prímís cohzrentía fecunda ínorbe offerunt oculís coótextum, (wlicillus dícit item ac lignü fcytala, ficut menfuratit eodem quo menfuranomíne. Át Yanderallata ad ed ín Hellefpont& fcytala perculfus,& Pharnabazí potífsímü formíilscrimína,affectauít ad dírímenda controuerfià cum eo cógredí. In collequío orauit Unvtliteras defe ad m agíftratus alteras, nulla ipfum íníuria affectü efle, neq quícquá beret querí Caterüm ignorabat cum Cretefe,vt eft ín puerbío,cretízare Pharna ba L»fader liteom^ recepit fe facturü:atgy ínpropatulo quídé,quale flagitabat Lyfander,epi-«s citra fe fert, am co. ripfit, clàmveró alterá habebatíam exarata, ínterfienandit comutauít co» i'licillos nihil interfe fpecie dífcrepantes,tradíditqg Lyfandro illà occulte fcripti, R euer, s demone Lyfander,atg,vt moris eft,ad.curía profectus reddidit ephorís PharI5, pro certo habens maxímü crímen fuum effe fopítü. Pharnabazum ením tdemonij, quod ínter regíos praefectos fuiffet ín bello prom ptifsímus, chari habe. nt, tvero lectas literas ephori oftenderunt Lyfandro,& hicanímaduertít, Non vnü m e ef e calli di: in prefentía quí dévehementer perplexus díereffus eft. Pau "ipe us adijt magiftratus, propofuítiy neceflaríum fibi iter effe ad Ammonis den facríficía, qua: ante praelía vouerat,reddenda, Acnonnullivere aíunt, cum ín À hra« Lyfander. ad Ammoné profi JT enc. Apbytis vdl Aplote vrbs eft Tbracie ad Pal lenen, autbore Stephatioqg a, lijs. Atbenienfes fun dunt prelio triginia tyrannos. Paufatias recon ciliat Atbenien" fes,cum Spartaniu. Lofandri fulminians oratio. L»fander priuat Leottychidem regno. L»fandriopera creatur. Agefilaus rex. 360 Plutarchi 'Thracía Aphyteorum oppídum circumfideret,ín fomno aftítifTe eilomem Ammonem, E. fu V ndefoluta obíidioe velut dei íuflu precepit Aphytzís Ammonifacra facere, deumg P ue maturauítín Afrícam profectus pla are. Pleríq; credíderunt velam ento vfum dei, cum E. vi alíoqui ephoros tímeret,negy ferret ciuileiugü neq; parere fuftineret, oberrare expetiffe| qu & vagarí alícubí equíín modum: quí ex líberís pafcuís€ pratís ad preefeperedít,&aq P. ra folítas reducítur operas. INam quà Ephorus allegat huíus caufam peregrínatíonís,moy P in edifferam, Cum dímifsíonemzegre& non citra laborem ímpetrauíffet abephorís con, P fü dít. Reoes coabfente,quí confideraueruntfodalítijs eum tenente oppída perpetu te Ícendít. Rege ite, q Ti eU ímperío&€ domínatuí Grzecíz íncubare,ftruebát, vt expulfis familíaribusilliusrefpubl P— qj "0 redderent po pularíbus. Verum enímuero cum nouus hínc eflet excítatus motus, pi^ 1o li mum Atheníenfes ex Pyla mouentes trígínta rectores effent adortí, eosqy pradlío fudit he fent:regreffus propere Lyfanderfuítauthor Lacedamonijs,vt rebufpubl. quas admini, be trabantpaucí,fubuenírent poenasqp exígerent à populis. Prímo igitur trígínta redtor, nc bus ín bellí fubfidíum centum talenta míttunt,ac ducem praficíunt eís Lyfandrum, At Co reges malignitate& metu,neíterum caperet ille Athenas,(tatuerunt:vt alter ípforumfu ít fciperetexpedítíonem, Ac profectus elt Paufanías verbo cotrapopulum Atheníenfem ba protyrannís,reuera ad dírímendumbellum:ne amí corum opera redígeret Lyfander de- fit nuo ín poteftatem fuam Athenas. quod quidem perfecítfacile,reductísq; in oratíamA. tt theníenfibus atq; compofita fedítíione ambitionem Lyfandri prafcidit. Iebellantibu b breuí deíntegro Atheníenfibus ínfimulatus Paufanías eft, quod franato paucorumpo| 1o fü tentía populo ad ínfolentíam€ licentiam feneftramaperuiflet: Lyfandro veroadíumi|— fij exíftíimatíonem vírí nonad aliorum gratíam neqy ad faftum, verum ex vfu cíuítatís Spa Cu tanz feuereimperantís, Fuítetíam eíusferox& fulmínansad reluctantesoratio.fiqu,|— m demambigentibus deagrífinibus Argíuís,& veríora q uam Lacedamoníos ratísfead. ní ferreymonflrato gladio: Quí hocínquit,potítur,híc de finibus agrí dícítoptíme, Cüm d cíuís Megarenfis ín concilío libere cum eo agetet: Oratío tua,ínquít) hofpes índígetvr. tü be. Fluctuantes Bceotíos,vtrí partí adhaererent,ínterrogauít: directis haftís finesipfy]il rum peragraret,an ínclínatís. Cum Corínthij defcíuíflent,& accedensad murosLyün| in der Lacedaemonios fegnes cerneretad oppugnatíonem lepus aüt confpectus effetfot q fam tranfilíre: Ecquid pudet vos,inquít,eos formídarehoftes, quorum ob ignauíimo-?| yon níbusíndormíuntlepores. Porro cumrex Agísfato functus effetfratrefuperftitely|.— q gefilao€ Leontychide,quíhabebatur filíus eíus: impulit Lyfander Agefilat,cuíusfue P— 8j rat amator,vt íuftam Herculis progeníem,ad regnum afferendum. Flagrabat enímLe i ontychídes ínfamía quafi fufceptus ex Alcibíade:quí quo tempore exul Spartz agebat in ftuprí clandeftínam confuetudínem cum vxore Agídís T'ímza habuerat. Agiís aute, fe vtífama eft, collegítrem extemporenon effe ex fc pregnantem, Vnde Leontychíden dt neglígebatacnó obfcurereliquo tempore abdícabat. Atvbizgereft Here delati|— ra morti vícínus híncab ípfo adolefcente,híncab amícis obfecrantibus ínductus efft, vtal Wt híbítís multis filíum agnofceret Leontychidem:& cum orafTet afsíftentes, vc horá effent or apud Lacedaemoníos teftes, expírauít. l'eftíficabanturhi Leontychídi ea, ínfuperAgu/ E 4opi filaum ínclytum alíás vírum& fuffragatore fubnixum Lyfandro celebris vates ladebi tu Diopiíthes:quí hoc vatícínium ín Agefilaí cítauít clauditatem: vt Tu quamuis animo tumeds Ó Sparta fuperbo, n Te^Yyalidam pedibus provfus cimcum[pice claudum" Neledat vegnum.longitenama, laboves h Et fubiti ciment, Mavrtisd, agitaberis ndi. fü Igitur multís oraculo affentíentíbus atq ad Leontychídem verfisnegauit Díopithély[.— re, fanderfortesrecteaccipere. Neq; ením fi, quí offenfauerit pedem,regnetapud Lacedp|. mi moníos,íd deum auerfarí:fed eíleregnum claudum,fi adulteríni& degeneres ínterpo?| sona fteros Herculis agantregnum.His fuafionibus et opibus íngentibus fuís peruícítvrro|— dí falutaretur Agefilaus.— Igíturínflígat eum ftímulati Lyfanderad bellum Afianum,|— at fpem oftendens fore,Perfas vt debellatetatq; euaderetomníum homínum prímus.Saí[id plit etíam ad fuos ín Afia amícos, vrad mouendum barbarís bellum ducem pofcertt|— w Agefilaum. Cuíus illi ímpulfu legatos miferunt Lacedamonem cumhifce poftulatis ac Quod decusregno non inferíus apparetacceptum tuliffe Agefilaum Lyfandro. Atqii pr ambítíofa ingenía cetero non ínutilía ad ímpería funt, fedínuídentía parum glorízc!|— t fi Xp im fe bl, rí^ 19 linf». Tí» At fu em 1 leJUS | po 19 xit Jat ui^ idim ViÍo^ an ofa. 3? A, £^ 9^ at, m, em id ad^ ent ! I | ge 4 bat $9 Lylander. 361 finonmedíocres habent magnarum gerendarum rerum compedes, Efficiunt enim ad. ueraríos virtutis eos, quos habere queantadíutores. Agefilaus ergo duxítfecum inter riginta confilíaríos Lyfandrum,quo eílet pracípue et príncipe amicorum víurus. Poft. quam vero ín Afiam ventü eft: quo dcum íllo íncolís nullus vfus intercederet, paucí idqs Agefilai fimulrroadíbant eum, Lyfandrum veró ex magna príftí na confuetudíne, amící obferuantía, f4 cm Lofaníniquítímore domum eíus celebrabant affectabanturg; eum. Quod in tragaedíjs fere v, 4r? fueníthiftríonibus, vt quí nunctj perfona gerunt vel miníftri, plurís fiant& primas par tesagant: illius vero, quí díad ema& fceptrum fert,necvox audíatur vlla loquentis: ta ipud confilíaríum maíeftas ímpertj haerebat, regí orbum potentía nomen manebatre| ilium. Erat quídem bzecalíquantulum perftringenda fmportuna ambitio,& detrahendusad fecundas parteís Lyfander: verüm vtíemel progjceret& ludibrio haberet benedefe merítum& amícum,índigni vítium erat,quo laboraret Agefilaus. Primüm nonconcefsít ei reí vIlius gerende materíam,neqy vlli reí praefecít eum.Deínde quorum cmmendarerem vel ftudíofum Lyfandrü íntellígeret:eos fem perínanes,atg infra ab. itdifsimum quemq; dímíttebat honoratos. Atq íta fenfim illius labefactabat& diluebatauthorítatem,| Lyfandervbiíomnes cludí conatus fuos vídít,& ftudíum fuumfen Lofandri. prafitamícís detrímentofum effe: deftítit(ufcípere negocía eorum,rogauitq; eos,nefeadí, drntia. rentneu colerent: regem appellarent atgpíllos,quí prodeffe magis ín praefentí hís,à qui» bushonorabantur, valerent. Cüm hac audírenr, complures interpellare eum de caufis 1 fiis defierunt,obferuare non defierunt: fed afsíduítate fua ín ambulationibus& evymna ? fjslonge quamante acríus ftímulauerunt íllius honoríínuidentem Ageíilaum. Vnde ryfader diui«imrebus gerendís multos praficeret gregaríos milites, cosd vrbibus regendís praepo dendis carnibus niet: Lyfandro carníum díuídendarum attribuít munus.Inde quafi ínfultandi caufalo preficitur ab nibus: Eantnunc,ínquít,& meum carníum díuiforem colant. Quare vifum Lvyfandro 4. diinfermonem cum illo veníre, fitq; concífum eorum& Laconícum colloquíum, INze Lyfandri cum tübeneínquít,nofti Aeefilae amicos conculcare.Ibí ílle:Sane,fi me effe maíores velínt, Agefilao Lacollsquíopes meas amplíficabunt,harum zequum eft cos effe confortes. At íd tu dixi fli, nius fermo, itquit Lyfander, Agefilae potíus,quám ego feci. T'e veró precor vel externorum caufa, quicongcíunt ín nos oculos, eo meloco reponas fub ductutuo: vbi pofitum qudm míq VO» B E E E](-* yoninetibíodiofum& magis vtílem fore putes.Hinclegatus ín Hellefpontum mitfus efft. quíquamuis íncenfus ín Agefilaum effet, non praetermífit tamen officium fuum facere. Spithrídatem Perfam, qui offenfionem cum Pharnabazo habebar, praftantem vírum Wexercitufuccínctum impulit ad defectionem adduxítq ad Ageíilaum.Adaliam rem inbelloeft nullam adhibitus,verüm elapfo tempore Lacedemonem vilís redijt,cüm ín. itus Agefilao, tum totam rempubl. magís quàm ante exofus: fiatuitqpraeftructa prí^ Lyfanderresto dmSadornata ad mutatíonem acres nouas exequi tunc, nec procraftínare, Ea hzece- ws Sparte monnt.Expofterítate Herculís,qui cofufi cum Doríjs fuerüt,& ín Peloponnefum remea- litur, Wtnt, magna& clara gens floruít Sparte. Non admifsi tamenad regni fuccefsionem omnesfunt,verüm haefit íd penes duas folüm familías,quí Eurytíontide& Agíadaeap- Familie regum qiplibantur. Czeterí ex generís dí gnítate prerogatíuam ín repub.nullamhabebant, V ír. L«cedemonio ütSvero decora patebantomniíbus,qui obtínere poteràt ea. Ex hís cum eflet Lyfander, m. vtrebus geftís inclytum nomen cóparauft, multos; amícos& opes concilíauit: íní quo ktebatanímo, quód illa ín vrbe,quam ípfe ampliíficauerat,altj quí nihilo fe effent natalibwilluftríorbus regnarent: cogítauítqy ex duabus familijs reenum traducere& confer. Lyfatder regnis pio 25! e[-3 Ieimedium ad omnem Herculís progeníem:vel vt quídam aiunt, non ad Herculís fero fent po mcadiatur, Sfedad Spartíatas: ne przmíium íd ftirpis Herculís effet, fed eorum, qui fimiles et Herculís vírtute: quz illum quoq; ad deorum honores euexiffet.Sperabat aute fo^ '&cim de regno íta dííceptaretur, nemínem pra fe defignatum írí Spartíatem. Ac pri mum índucere cíues ípfe inftítít& molítus eft, atg; orationem edídícita Cleone Halícar folo compofitam. Hinc vbí reí,quam nouabat fmportunítatem& molem confilía ví. dítaudaciora flagitare:quafi ín tragoedía machinam ín cíues attollens, fortes D elphícas L»fanderoracu 3G oracula contexuit concinnauítq: níhilhabíturum fe ratus ex Cleonís artíficío prae^ da falfa concidj, nimetu aliquo deí€ fuperftítionepríus íctosoccupatosqy adoratíonem illam ci» nat:e vates té^ utsfübdole deduxi(Tet. Itag; refert Ephorus eum,vbí Pythíam aggrefTus eft peruertere, fatlargitione, &moxfolícitauít per Pherecle Dodonídas;& refectus ab hís eft, ad Ammonístemplá Protect oftenfa magna mercede cum facerdotibus egiffe. quos ex índignatíone Sparuimcertos ad accufandum Lyfandrumlegafle, Abfoluto illo díxííTe abeütes Afros.INos : H 2 Plutarchi veró fadicabímus Spartíatz rectíus,cüm apud nos ín Africa habitabítis: quod vetusva|. Ba tícínium effet mígraturos Lacedaemonios ín Afrícam. T'otam autem technam& aftutía|. d commentí,quz neg medíocrís fuítneq; à vulgari ducta fonte, fed velut ín díagramma, E te mathematíco multahabuít& magna príncipía, per fpínofagy& contortalématapro.|. ni greíla ad cóclufionem eft, fecuti(cripta cuiufdam hiftorící& phílofophi explanabímus,| ín Mulíer erat ín Ponto,qua pregnantem ferebatfe ex Apolline: cuí multi neg; immerít mentum fidem nonhabebant,multi etíam credebant. Vnde cum filium peperíílet,complures&|. le gut occipan- nobiles magnam nutrímentorum eíus atq; educatíonís egerunt curam. Nomen puero fi ! dum,.. alíquacerte ex caufa Sileno eft índítü. Hocfumpto Lyfanderexordíoreliquadefuoaf| m Mulier diditfe fuit& attexuit.INec veró paucos vel contemnendoshabuit fibí ín hac fabula fetuírepa;y 1o b ex Apolline V- xatos, quifamam puerínatalíum citra fufpícionem vllam aduexerunt. Aliumprztere| fi terum geflare.^ y o auerunt& difsipaueruntSpartee Delphís petítum rumorem, oracula peruetufiaà| À facerdotíbus ín arcanis tabulís conferuarí,neg, attrectare has vellegere fas e(fe,nifilon| m go zuo natus ex Apollíne veníffet:& generationís fue índícío,quod notum cuftodíbus|. ff eflet,edíto ijs tabulas,quibus fortes continebantur,accepiífet.Hiís preftructís veniendi|— re ficut Apollínísfilio Sileno eratad pofcenda oracula. Sacerdotes confcijfingulafeduo| d rimare de natalibus eíus& percontarí debebant. Poftremo hís adducti fcilícetlibellos| m " tanquam Apollínís filío oftendere, atqj hícín magna corona cümalía recítare oracula C: tum cuíus caufa hoc ínftítutum cómentum fuerat,deregno:praftare& fatíus effeSpar|. qi tíatís,vt ex óptimís ciuibus legerent reges. V tíam adoleuit Sílenus,atque ad rem agen-sj jo ti dam veníebat:ecce Lyfandera fabula excídít vníus ígnauía hiftríonís& admínifiraui| m cüm admouenda operí manus effet,obtorpuít€ tergíuerfatus eft. Níhiltamen,dumír| fi, erftes Lyfander fuit, patefactum eft, fed poft obítum eius, Decefsít ante redítum ex.| d fia Agefilaí,cum inbellum Boeotícum íncidíffet, vel potíus Gracíam coníecíflet, Nam| q BelumBooti- Obtínetvtraqg fama: atq altj ín íllum caufam,alij ín Thebanos, nonulli ín vtrofc confe m cun. runt. Thebanísobíjciütfacríficij Aulíde difsipatíionem,& quodredemptíspecuniam| pl gís Androclída& Amphítheoadlligandosbello Gracíe Lacedaemoníos fintadori le Phocenfesatq;fínes eorum depopulati. Lyfandrum ftomachatum ferunt, quod caterí tacentíbus focíjs decímà preda folí vendícaffent Thebani,mi(famQy à Lyfandro Sparí pecunia índígne tulífTent. Maxíme veró,quód exiímendi fe Atheníenfibus prímordiumj| 30A dediffent à trígínra tyrannis, quos ipfe conftituerat. Ad quos víríbus& terrorearmáds|— d decreuerant Lacedamoníj exules Atheníenfium vndíq; ducendííus effe: prohoftibu|. Kf habendos,quíobftarent ducentíbus. Aduerfus íd decretüfcíueruntaliud Thebani|— p enum& germanum Herculís& Líberi patrís factísomne tectum& oppídum B ocotíe fa Atheníenfibus,fi quibus vfus foret, patere. Qui exulí,dum duceretur,opem nó tulifla D talentum mulctz nomíne penfurtt. Síquís Athenas ferret per Boeotíam ín tyrannosa li ma,nemíne íd neq: vídereneq; audire Thebanorit. Neq; veró,qui haec tam Giraeca& hi mana fciuerant,factís decretanó funt executí. Imo Thrafybulus cum fua cohorteocu pata Phyle,conatus fuos ceperunt ex Thebís:quod arma€ pecuníà comparaffentjtg rem fecreto aggrederenturauxilío Thebanorum.Has caufas arrípuit contra Thebantit 4o Lyfander, Quí cum ob atrá bílem ex fenío turgentem íraarderet plane afpera, íncítait lí Lyfandri expe. induxitig ephoros:vtaduerfus illos mítterent praefidíü, ac dux creatus cum coptjspt E fi düiois Boots, ctus eft. Poft rex quoq; Paufanías eft cum exercítu miffus.Caeterüm hícambítuperO|. re thzrona ducens ín Boeotíá irrupturus erat, Lyfander eí per Phocídem occurfuruscm|.— ig magnis copíjs. Atq; Orchomeno potítus eft per voluntaríam dedítíionem.Lebadiio p.— d pugnauit dírípuítqg. Mox líteras mifit ad Paufania, vt fibi ad Halíartü ex Plataís ocat.& reret, Nam prímaluce admoturü fe Halíartíorum murís exercítü. Cua líterae, quodi»" cidíffet ín fpeculatores tabellaríus,funtad Thebanos delatae. Hí Atheníenfibus,quifip F.— m petías ipfis venerant, vrbe cómííTa príma vígilia eruperunt,& pauló ante Lyfandrüve F.— fy nerunt Halíartum,ac partím oppídà íngrefsi funt.Ille prímó caftrís ín tumulo pofitislifE 0g 15fander oppu. tuít Paufania operíri.Inde crefcente díe cii quíefcere non poflet,armís captis focijsqi|— or gnatHaliartu, Cítatís per víam longo agmínefuccedebat ad moenía. l'hebanorít pars, quze fubftitest ge Ciffufa fos, i». extra muros,finiftrü latus claudentes oppido ínuaferütfub fonte, quam Ciffufam ami à quo Liberpater Jant,extremum hoftit agmen, Hicnutríces fabulantur Liberum patrem ínfantémot e infans ablutus| edítumabluiíle. quíppecolorenítetvínum teprafentantelimpiídod,& eft potu git Q est. fimus,nec procul ftyraces Cretenfes nafcuntur pafsím. Quz veftigia Halíartij domi Ic lium ibí Rhadamanthü habuiffe íactant, Tumulü quog: eíus oftendüt, que Aleavoc? P.— po Lyfander. 363 và lim Alcmenze iuxtà eft monumentum: eam illíc autumant funeratam, cüm nupfiffet tíà dendo Amphytríone Rhadamantho... Porró quí intra muros Thebani erant, cum T Halíartijs inftructí non mouerunt fe ín prafentía. Vtvero Lyfandrum cumaantefi gna« 'Q. nís(uccefsifle viderunt ad moenía, porta repente patefacta erumpunt, íllum(p cumvate r»fandricedes. i interficiunt praeterea paucos alíos. N amm axima pars recepít fe properéadacíem. Sed ító cim Thebani eodem ardore ínflaret ijs:omnes terga dedere, collesty effufi petíere. Mil, & lcexíllís defiderati.Ex T'hebaniís ceciderunt trecentí,quos ímpetus ín confectandis ho "to| fübusínafpera& munitaloca abftulít.Hi fufpicione erant afperfi facere c Lacedzzmo. at nfs.quamlabedum eluere voluntapud cíues, neg; fibi parcunt: ín perfequendís hofti, 41:9] swbunequícquam períere. aec clades Paufanízín itínere Thefpias à Platzeís mouenti tà| nuncíata eft: qui ínftructo agmíne cotendít Halíartum. Eodem ex Thebis aduenít cum ad Athenienfibus Thrafybulus. Cüm inftítucret Paufanías per íínducías mortuos petere: n| mioresnatuSpartíatarü etapud femetípfos fremuerunt,et regem adeuntes teftati funt ns|. nófüblaturosfe per índucias Lyfandrü: verümarmís de corpore eíus certaturos,víctodá| nsgtumeumhumaturos:víctís vero honeftumfore ibidem occumbere cum duce. Tailà Gantíbus ea feníoríbus Paufanías przlío fuperare víctores modó"Thebanos ardui cír» los nasefle, X corpus Lyfandrí prope murum concídífle: vtlaboríofé ablaturi illud vel vila, Gorcs effent petitis per przecone índucijs retro exercitii reduxit. Lyfandrü abftulerunt: at^ quemvtprímum fine fuperauerunt Boeotíze, ín pacato& focío agro Panopaeorü fepul- Ljfandri epulm-i0]J wunafecere: vbinunc quog; monumenti eíus extat fecus viam, quz Delphis Chro» tr, Tuí namfert, Ibícüm haberent Lacedaemonij ftatíua:fama tenet Phocenfem quendá alte, fu riquínó ínterfuerat,recenfentem certamen hoftes díxiffe in ipfos incurríffe,cüm Lyfan A- diam Hopliten tranfcendíffet. Quo ftupente Spartíatem quendá Lyfandriamicum, am quemnam Hoplíten díceret,rogaffe" Neq; ením noffe fe nomen, Atquí illic,ínquit;prífe^ mosordínes noftros cocíderunt hoftes. quipperíuum oppido propínquii vocant Ho» Hoblilesomnit te pliten.Spartíatem eo audito ad lachrymas effufüm díxi(Te: Vt eft homini fati íneuítabi, Ter itelii.rti lt Nempefortes datze Lyfandro huiufcemodi fuere: ile,: "rís Hopliteniubeo cautum vitare fonantem ut Temgenumi, dolo fequitur qui terea, draconem. um 30 q vAlquinon Halíartum preterfluere Hoplíten, fed prope Coroneam torrente autumant los dit& cum Phlíaro amne fecundum oppídü coire, quem Hopliaolím nunc appellant »us lomantum.— Qui Lyfandrü interfecit cíuís Halíartius INeochorus nomine ínfigne cy díi- pdraconem habuít: quod cóíectura eratnuncíaríoraculo.| Ferunt Thebanis quog tíae libellum Peloponneliacü oraculum Apollínís Ifmenij editum: quod fimul pralíü ad fct, Ddionatq; hoc ad Halíartum commiffum, quod illí fuccefsit anno trígefimo, praedixit, at- ldfuithuiufcemodi: hu In[lvuis mfidias latebris fiquando luporum: cu. Oram confinem, Yacuum nec^yu lpibus Ynquam tq Orchaliden tumulum pariter"vitare memento. n05 49 4"lum íuxra Delíon oram confin£ vocauit, vbí Boeotíz& A ttícz eft confini, Orcha» orchalide tie uit ltntumuli, quem hodíenomínàat Alopecon:quí pofitus eft ínfinibus Halíartíad He» mulu. ofe lícona vergentibus, HuncL yfandri exitü Spartíate recentíre tulerunt íta grauíter, vt Ci Rm in capítís fudícíü vocauerínt. quod ílle declínans T'egeam íuít exulatum, atqríllíc Paufanie exium inédubro Míneruze fupplex vítátranfegít. Etenim detecta defuncti paupertas Lyfan. lium. ex? diludem reddidit eíus ílluftríorem: quí ex íngetí pecunía,potentía, vrbium clientela, L»yfandri pau cur Wrgno talirem familíaré,quodad argenti attinet,ne obolo quídé reddidítlautíore,vr Peri e abfliLin» tiit Pheopompus:cui celebrátí eum credas magís ij obterentí, Vítuperant entm ho"t4 : fup níntsqudm cómendant promptíüs. PoftealocíaítEphorus, cüm difceptatio quaeda Lofandri cófilia vC dE hdoriSpartz effer:& fcri pta,qua apud fe afferuauerat Lyfander,effent ínfpicíéda, do. de mouendo re» sfta$9 f fmimeiss Agefilai profectum. quem, vt codíce reperít,ín quo defcripta illa derepubl, 270 detecta. jine Witio erat; reon& Burytiontídís& Aocíadís eripiendü atq; ín medio effe ponendum leerat gendosg; Icges ex op tímís:ínftituilTe oratione ín lucem pro cocíone proferre,& Lyfanpd ünmaperíre, quí cíuisín operto fuiflet. Verüm Lacratídà prudentem vírum& prínciedo Wmephororii retínuífTe Agefilamm monuiffeqy, nerefoderet Lyfandrum, fed oratíoné atti-«mto defoderet íta artíficiofe& aftuté concínnatà, At Lyfandro tamen cümalíos ho Lyf«tdro mor: dde losmortuo habuerunt:tum procís, quí nuptías ambíerát filíarü eíus,mox ínopía eius 1/5 bonores P Wllvitz exitum erum pente renuncíaueruntillis,mulétà díxerunt:quód eum, cum atbí. sparte babiri, z Sylle genus, Syllain iuuentute tenuis, Sylle forma. Sylle dicacitat, Sylla voluptaYilis, &ylle que[tura. Sylle traditur Boccho lugurtha, trarent pecutiofum,coluiffent: iuftü& probum ex tenuítate copertum repudiaui(feng Hínc fuiffe Lacedzemonelíquet coelíbatus ferotínarumq;& malarü nuptíarü mulca, 5j Ea perfequebantur potífsímüm illos, quí pro bonís& neceffaríjs affinítaté cum opuley P. yi tis íungebant.Habes,qua de Lyfandro comperímus líterís mandata, A gi & Sylla. à bu .CORNELIVS Syllagentispatritiaefuit.Ex maíoribuse E. à Ja íusRufinum ad cofulatum aíuntafpíraffe, nobilioremi hoc y;o dt 17 honorefuiíle eiínflíctam infamiam. INam couíctus eft(upta riü | dectargentí czlatilíbras cotralegem pofsídere. Qua deca,|—(jo I] fa eft fenatu motus, Fluíus deinceps pofteríomnes humi| gi AE) fuere. AtgipfeSyllanonamplo ínnutrítus patrimonío,vbi E.$c ;;j adoleuít,in coducto habitauít haud magna penfioe: vtpof, P. qs | quodíndignustanta fortuna víderetur,fuít eiexprobrati, P. py :j quídem ad íactantem fe& gloríantéab expedítíone Afra, E. ji (ACE NETT 71] nafamatenetbonü& probum vírum dixiffe: Cut pofsistm E. yi probus effe:quí cüm nihil à patre acceperis,nunc pofsídeas adeo multar'CQuanquáme pie ním homínes íam morum íntegrítatem& ínnocentíà nonretíneret,fed deflexiffent, de-F iy licíarumig& luxus caperentur admíratíone: numerauít tamé hícíuxtà ínfames eos, qui qu facultates fuas abfumpfiffent,& quípaternam nonretínuiffent paupertatem, Indecim P. qi ^ Poilv 0 effetrerum potítus,& multos ínterímeret: quídalibertínus, qui dícebatur vnum profai F.— jj ptorum occultare, atq; ídeo erat defaxo pracípitandus, ímproperauit Sylla: quod dir fet vnaín domo coenacularía habítaffent, ac pependiffet ípfe mercedem fuperíorís zedifiqj" duo míllíanummüm feftertíorü, inferioris ille tría milla: vt ínterefIet ínter vtríufc fortu ip nam millenummüm:quí drachmís Attícís valent ducentís quínquagínta. Hacdefo. P— i tunís Sylla príoríbustradunt. Corporis etusrelíquaín ftatuís vifitureffígies. Oculos FP— 4i glaucos,quí perquám erant amarí€ truces,color facíeí magís efferabat afpectu.Efllore q fcebatením afpera rubedo albedíne fparfim interfufa, V ndefertur nomen traxilTe exco s jo dà loreappofitum.Et fannío quidam Athenís oblíque hunc verfum ín eum íaculatus efl; vt Mora f fparges farinastalis extat forma Sylla. rom pr Hísnotisnon alienum fit vti ín íllo, quem íta perhibent dícacem natura fuíífe,vtiuuens E— d etíannü& nondum celebrís cum mímís víueret& fcurris, focíumip fe ijs ín omnipro nc teruía praeberet: atq; cüm effet rerum potitus fcenícorüi& híftríonum ímpudentífsimis à quibuígy coactís praeter etatem& imperij maíeftatem potaret quotídíe cum eís, dide ter rijsq; dígladíaretur:cüm multa ínterím pofthaberetgrauía negocía, Neq; enímínterce|.— fe nandi Syllarei vlli vacabat feríze:fed quí alíás negocíofus effet& tríftíor,vt prímümc|— di tulít ad cóuíuíum fe vel ad copotationem:repente inuertebat fe, mímísq;& faltatoribus[|— d tractabilís erat& adítu promptus atq; dedítus. Vídetur huíus díflolutíonís morbusetisp ba effuíio ín amores fuifTe, ín voluptatesq; propefio, qua ne ín fenectute quídem fuitlibe, E.— in Metrobíum fcenícü conítanti amore eft íuuenís profecutus,isqy affectus cum zetatecte F.— rol uít.fiquídem cüm muliere Nícopolim nomíne meretrícé quídem vulgarem, fedopulkt|— wy tam ccepíffetamare:fuít ex cofuetudíne Sylle& forme venuftateíllaínamoremeíusía|— fu effufa,vt heredé moríens eum relíquerít, Fuítítem nouercaehzres,queloco filij dilext|.— m eum. Ex quib.hzrediítatíb.fatís lautus fuit. Cuuaftor creatus Maríü prímo cofulatudl|— pe in Afrícam comítatus ad bellum Iugurthín&. Poftquám ín caftra venít,probauítcümw| fa ljsrebusinduftríam fuam, tum oblata occafionerecte vfus amícitía fibíregis Numidv| di rum cócílíauit Bocchí. Nam legatos efus€ maníbuslatronti Numídarü elapfos excepit|. lio & liberaliter habuit, dona ínfuper dedit eís,atqg cum przfidío, quod eos ín tut& deduce l| qoae ret, dimifit.Bocchus aüt íamprídem focerum perofus erat& tímebat Iugurtham. Tunt|— pa fracto€ adípfum cófugienti infidías ftruens accíuít Syllam:quó per illum potíàsdipe|— fu fe corríperetur tradereturq; Iugurtha. Re cum Marío cómunícata prfidíühabenspu| 8 corummilitum maxímít fubíjt perículà: quód, dum barbaro neceflaríjs fuís coiundilsie|— mi mís ínfido cófidit,vtalíü accíperet,ín manus eíus comífiffetfe, Verüm habens Bocchus|. re vtrumg; ín arbítrío fuo,cüm fe ín eam necefsítudíne demififfet, fidem vtvíolaretínalte|— oj. xo,poft multos animiaflus tandem primà prodítíonem cóprobayit,tradidittg Syllelw| ng gurtham Sylla. 365 It; gri, Duxit quídem hac dere triumphü Maríus:fed facti gloría, quam Marij inuidía n, Sylleatttibuit,momordit ín occulto Maríum nóníhil.fiquíde càm effet fua fi ponteSyl Sjlle affcriptus v hiactabundus,K tunc prímüm ex víta abíecta& tenebrís ín lucem cíuía emerfiflet,ou capti Iugurtbe fium cepiflet bonorü: eo erupít ambtionis,vt factí huíus fculptá ín annulo ímagínem honor. glaren,qua etía perpetuo deinceps fi gnauít. Exprímebatur fculptura Bo cchus trades &byllaaccipíens Iugurtha. Quanquam atit ftímularunt ea Marium, mínüs tamen ad^ hucquam feratus ínuídíofum Syllam, legatü eum ad exercitum ín fecundo cofulatu ha^ buit ín tertio tribuni milítum, eíusq; opera multa praclare cofecít. fiquidem legatus : dicem Tectofagarüi Copillum cepit, ín tribunatu magná gentem& populofam ad amí Se e OC 10 y diam& focietatt à populo Romano petendà Marfos ímpulit. Inde infeftum fibi Ma^ ,;, fa ET anímaduertens,atq; ínuítü aliquid fibi deferrereí gerende,fed obfiftere íncreméto U^ fiyadcollega fe Maríj contulít Catuli, boná illum quídé vírum,fed ad prelía fegníore, es Hicdelegauít ef praecipuas quafqg& maxímas res, Ita paríter opes X oloría fuam amplí syll gefta fub bi faut, Acbello coplures barbarorü Alpínorü natíones fubegít, Cum ínopía coómea- Catulo. ft,| uslboraretur,ea fufcepta procuratíonetantá prafítítaffluentía, vt Catuli militibus aI|. buxdantibus etí praeberet Maríj copris. quare dícíturadmodü agítaffe Marii, Hic ae gtarfimultas ex tam leui fcaturíes& fríuola occafione atcy fonte,inde per fanguine cítu ulem& editiones atrocífsímas ín domínatü erumpens& totíusconfulion£ímperijfa-—— S e pentévirum Eurípíde fuilTe et morborà cíuilium ppbauit gnarü:quíambítíone iubet vt Ambitio fugien e-20 Jd uincílifsimü& ínfeftí(simü vtentíbus ea dzzmonia deuítare. AtSylla gloría,quambello 44 jui quliuerat,ratus ad negocía vrbana abunde effe, cofeftím à militía traduxit fe adpopum limambíendd,ac praetura petiuit: vbi repulfam eft paffus. Caufam affcríbit plebi. Aíte^ Syllavepulfam crí ninillam,q fuam fciret cum Boccho amicítía:& fiante praetura zedílís curulis factus ef- preture paffus, [iu(magnificas venationes et Afrícanarü beluarü expectaretfpectacula:alíos defignaffe s|. patres, quo cópelleretípfum ad zedilitatís petitione. Caeterüm haud vera repulfz ab tu ilopditacaufam apparetrebus ípfis couínci Sylla. Anno ením poft populi fauore par )rtimblandimentís partím largítionib.emerítus prator factus cft, Quare cüm ín praetura.$lle pretura, Os ilCafaré díceret íra íncen(us, fira fe poteftate ínillum vfurü:arridens Caefar: Kecié,ínre qiprturà exiftimas tud. nempe eam emífti, Peractaprzetura legatusin Cappado- Sylle legatio in Co 59 pümmíttitur Ípecíofo expeditionis título ad Aríobarzane ín regnüreducendü, reuerá. Cappadociam, |«multamoliente Míthridate, ímperiumd& víres adíungenté haud mínores dj effent pantes;reprímeret. Copías haud magnas adduxerat fecü:fed prompta vfus opera fo» is dümagno numero ípfor& Cappadocit,maíore Armeníorü,quí Gordío fuppetías ve (Qe uttinterfecto eíecít eum,& Aríobarzané appellauit regem. Agentéapud Euphrate Regis Partbori nís(uenit Parthus Orobafus regis Arfacíslegatus, càüm níhilante eam díem comercíj ín. legatus proficile tyramcy gente íntercefsíflet. Sed& id magnaefelícitatís Syllz videturfuiffe: cp inter fctur ad jlla. coe Nomanos cum illo príncipe ad focietaté& amicitia petenda congrefsi Parthi fint.Ibi dí (o^ durtres fedes pofuiffe, vnam Ariobarzaní, alterá Orobazo, fibí tertía, medíusq; ínter Jus üsfedens audíentíà dediíTe legato. Quamobré necauít poftmodürex Parthorü Oro1449. A ibam. Syllam alij pre dícauerüt, quód barbaros habuiffet ludibrío:alij vtatrogante& et, ittmpefliue ambítiofum culpauerüt. Memorízprodítü eft quendá ex comítatu O, r£» nbsfi Chalcidenfem ínfpecto Syllz vultu anímid;& corporis haud defunctoríe obferlen Utismotibus, atq; adartís praecepta expenfía eíusnatura przedícaffe fierí nó poffe, quín íta mmus híc vir futurus effet:mítari etíam fe, quemadmodum patíatur€ nuncnó efle o^ xit mWüprmus, Regreffum ad vrbe poftulauit Cenforínus repetundarit, quód magna Sla repetidaeft Kunü contra leges ex amico& focío regno cepífler. Flaud occurríttamen ad fudicía, tm cevfatus, 1 Waccufatione relíquit. Atdíffenfio cum Marío eíus ex noua occafione recruduit Boc la^ M tidono.qui(imulad demerenda populum& ín gratía Syliz igna víctoriz ín Capito. pit li dedícauít íuxtaq; lugurthà ex auro factà,vt Sylla ab fe fuerat traditus. Quadere exce-$9. qioxeburo Marío,& detrahere eafi gna parante,alrjs vero Sylle auxiliá ferentibus, cíuítas inc penceft ab vtrííg partíbus ínflammata. Caterüm bell focíale iamprídéaduerfus vrbe Bellum fociale, pet limans cm llagraffet, cóprefsit feditíon£ín przefentí. Eo ín bello, quod maxímü fuit, ju Vmaxime euaríauít, quodà; multavulnera populo Romano& grauífsima íntulit difcrí id ninz Maris, quí níhil preclaríi defignauit,bellícas artes docuít vígore€ roboreindige if Ieyllavero factís multis eximijs nomen cóparauit ducís apud cíues magní, apud focí^ míotfeus no; Ite maximi& fortunatífsímí apud hoftes. V erüm anímus eíalíus atqp T'ímotheofuít Co[uir fada fuatri lv Witlio, qui, cüm res plius egregi geftas afsígnarent emulifortunze, atqpíntabulís buifortune, inde m» "PI utarchi i vrbes implícanté:tulit hoc ínurbane, infeflust q É à E ude dixit tunc pro cócione] di vendicare in his fortuna valet, qi bel llo reuerf Nullam iy p mcum Tim n theo,quífe demoir nfiraittantope reambiítiofum,pari lícentía ferunt[i" vt deínceps gefferítínfi igne, fed aduerfa ceciderínt omnía: ítagp tande: i ài m exactus ín exílíü fuerit. Sylla vero nó modo lubens eam felícítatís fua f: rb m tung opíníoné recipiebat, fed eam etía ín maíus tollebat: fti udensQpvt propít]numíns P 7 fídema diungeret factaf afuafortunz tulítaccepta::iueper íactantía íd fecit, fiue eam fa. m E. buít de dijs exiftimationé. Quandoquídem fcripfit in cómentarí]s,que non conf: ite fed fi ie ex tempore aggreflus temere efl Tet,earectíüs cecidiffe, d qua deliberaffel fibi vífus fue n. 1o y rat mature. Adh accüm melíus dicitfe adfortunam cóparatum quám ad bellir,plus eum fe fortuna tribuere quàm vírtutía pparet. Breuííntotü videturie mancipaffe fortunz qui| i qui ide vel(uen cum Metello parís dígnítatís víro& focero cocor díam ad díuína aliqu m tate, A quo ením magnopere fatígatü irí expectauerat fe, eum collegàlenif T , Praeterea Lucullü ín coómentarijs, quos illí dícauít,a idmonet: nihil Ip D im off icat, acc quod ín fom níseínoctuíubeatdeus. Cümaütadbellüfocile P— y lé Ítteretur,tradí itapudL auerná iníngentem finüterrelabem defediffeex E.— ü'ígnem erupiffe& X lucídá flammam ad coelum extulífTe. INuncíafTe vero fati" Xq irum egregíü& forma pracellentéa atg; ínfignem prafentíbus procellís vrbem, ü ( cüm fummuft ím períü cepiffet,explícaturü. Huncfe aít efle Sylla. Nam facíeí fuze peai- ioq líarem effeaurí colorerutílantem com. Vírtutem veró nó erubefcere fe fifibi fumattan| m ) tís C tar m przclarísrebus g geftís. Atq; hactenus de eíus ín deosfiducía.| Caeterísmorí." bus difpar fuít& íncoftans. Rapere multa, largírí plura,tem ere honore habere& infula fà re:colere eos, quos vtiles fibi ducebat:morofus eeiaiss quí quid ab ipfo peterent: vt di neícías faftídíofior natura an blandior fuerit. INam de eíus ín ipuníendo varietate, qud& is de caufa obtruncaret homínes,€ díuerfo maxíma facínora leníter ferret: facileve f ia daret atrocífsímis, ex xíguas& leues offenfiones ce díbus& bonorti publícationibus d perfequeretur:íta: arbítreris, jracundü eum natura fuííIe& vltore anímo:fed deacerbit» c - remififTe,vbi ex vfu effet, Inipfohocbello focíalí cüm Albínum vír& praetoríu mlego b tum fut ü milites ipfius fuftibus& lapídi bus opprefsiffent,conníuít neg; víndícauítflags E 4o]; tíumtantit, Imo veró fermoníbus e glorías díftulit, promptíores ídeo eos sínbello habit f; rum fe virtute peccatü eluentes.INec eum íncufantes mouerüt, Sed cüm cepíffet íamop u prímendi Martij confilia,& bello focíalí ad exítü perducto cófulatus petendi:deliniebat f Sylle cofulatus. ynilítesfuos. Acreuerfusad vrbem coful cum Q.Po mpeío declaratur annos íam qui" intapatus,& nobílifsimit coníugíit contrahít Cecílía ducta Metelli Pontificis Ma I LOI d cecínit multa ín eum probrofe vulgus, multícy ex prímoribus ínuide" eiíndignü illa foemína ex ciftímantes,vt T ítus Líuíus aít, qué confulatu íudícauerit g Sylle vxores. i, INon tamen vnà duxit hanc vxoré.Prímam habuit admod( adolefcens llis qut b filiolà eí edídít:ab ea Aeliam,C celía tertía, quam vtínfoecundá miffam fecit, fed cítrano f tam& probrü addítís& m uneríbus. Ver üm qg paucís diebus poft Metellà duxit,appe4E— 4of ruít eum immerito iia i caufam ín Coelía pretédiffe, At Metellà coluit omnibus ínrebu$ coftantífsíme. Vnde populus Romanis cüm reuocare exules Maríanos defideraretje lí nuente Sylla recurrítad Metella,eamdq appellauít. In Atheníenfes quog quod M etd é lam ex muro perftríngentes fu iflentinfectati cou iíti]s, capta vrbe confuluít durius. Sd R eso. asso IM ecpoft lea. Id temporís confulatü ad futura: floccipendens; ceftientianímo affectabit 8 -Marijantiio Venom Mithridatici. Huícfe laris prz ínfana gloríz cupíd litate& ambitione fempa, infanda,$ deiub* s s ü s vigentíbus morbís opponcbat,vír quí tunccorpore eratinhabili,8& proxímís fuperior: p, bus expedítioníbus ob feniü ímparfuerat,externa& tráfmarína bella auens. Hic, du n e ad cóficíenda quzedà qua reftabát ei,profectus ín caftra Sylla effet, domi refes funefli(e fimáillam,qua maíoré pernícíépopulo Romano ínuexit, quám vníuerfa bella, feditiv E. 59& Prodigiabdlici nem fabríficauít, vtoftendít ijs deus,pdígíjs. Flamma ením fponte cluxítex fignod T vilis, haftís,quz egréreftíncta eft. Coruitreís pullosín confpectü homínü apporta tos deu p rauer unt,& rel íquíasretulerütin nidum. Mures auri ín templo facratü arroferüt. For fe máínam vná ex hís ceperüt zedítuí mufcipula, Ea ín ipfa mufcip ula quíng editís tresde d uorauit. Et,quod omníü fuit maximi, ex claro& fereno coelo vox íncrepuit tubeatv I f1. ta& lugubrís, vt obfl tupefceret& cohorrefcerent cíus magnítudíneomnes, Hetrufd fi vates müdií conuer(ione predícauerüt portendi hoc oftento& mutatione ínalíá atatt lit I^(———€—— 4E MN ^ IQ (eam PVT MÁS. P X [a le àt [at Q^ US (2 c ed at )Ct n Int i^ [O^ rü uo (^ le^ ( fci té. ffe $0 | P EC - Sylla. 367 Effeenimearum octo genera víta X moribus ínter fe diífsídétia. Vnicui dp prafiníitumà Hetruftorá vadeocertum temporum numerum,quí magni anní ambitu límítetur. Cüm vníus termí^ nusadíit ínflate alía,mouerí ex terra vel coelo míraculum: vt illís, quíbus haec curze funt, & quíhac percepere, perfi pícuum ílíco fit natos effe homínes, qui alia vítaalijs ftudijs vuntur,& quorum gerant dij maíorem vel mínorem curam. quippe cüm alía referunt magrias€x illorum generum capere vicibus no uatíones,tum vatícinandi Ícientíam modo indarefcere€ certa praefagire líquidís à deo& dílucídís ínfignibus praemífsís: modoaliaín etate abíectam efTe, quod fere claudícet,exilibusqg& inuolutís veftíeijs futu. rumattíngat. Heec Hetruríz perití(sími vates,X quí praeftare arte vídebantur caterís,fa i bulibantur. Dehís dum confulít fenatus fatiloquos,atg, ín aede Bellona habetur: patz (trinomníum confpectu cícadam ore ferens íntulitfe ín dem, cuíus parte abíecit ibi q idiquit,cum parte auolauít. vndeharíoli fedítionem tímebant& fecefsíonem ab vrba^ m&forenfi turba agreftíum. quíppe illam more cícade vocalem efTe& agreftes ruría. gr, lgitur Maríus affcíuit fibi Sulpitiü h omínem, quí níhil relíquífecerat ad fummam improbitaté:vt non quzeras quo effet alío fceleratior,fed vbi vínceret femet ipfe ímprobite. Btenim crudelítas& audacía& auarítía coíerantín eo: nec quam turpítudínem vdquodín fe admítteret flazítíum,quícquam penfi habebat. Nempe cíuitatem Roma, namlibertínís& inquilínís propalám venundabat, precium pofita ín foro menfa nume rabat,tría millía fatellitum alebat,manu ex equeftrí pube ad omnía parata erat ftípatus, ic qmmvocabat Contrafenatum.Híc cüm rogatíonem tulí(Iet, nequis fenatorfupra duo milla denaríüm zerís aliení contraheret:debuítipfe moríens v1s. c Xx x. Quiíà Ma. tioinpopulum emiffus,cüm rempubl, totá vi ferroqy mífcuilfet:& alías leges pernicío^ listulit; e illam deímperío IMarij contra Mithridatem. Ob que íuftítío à confulibus e díto,dum concíonem ad Caftoríshabent:mmifitín eos multítudínem, atqj ínter mul tosaliosfilium Pompetj cofulis adolefcentem ín foro ínterfecít. Pompeíus ipfe clám effigi Sylla vero, quí confugerat ín domi Marij,ínftantibus aduerfarijs coactus eft pro» üre&iuftitium foluere.C)ua de caufa cüm Pompeio abrogaffet honore, Sylla relíquit cnfulatum,tantüm ducatum belli Mithrídaticíad Maríü tranftulít. Eueftígíó íoítur trí binosmifit Nolam, quí exercítum ad Maríüt ducerent. Caeterüm quód prauertíffet Syl lhadexercítum decurrere,& milites, vbihec acceperunt,tribunoslapídibus cooperuit? lattricidauit Maríus vícifsim ín vrbe amícos Sylla, atq; bona eorum diripuit. Iamá tanfibant X profugíebant,hí ín vrbem ex caftrís,illí ex vrbe fe fi ubducebant ílluc, Sena tisnon erat fuí íurís,fed íufsís Marij& Sulpitij parebat. Ac Syllam audiens figna moue ttad vibe, duos pretores mifit Brutü& Seruilium,qui ei vetarét procedere.Hos ad Syl hmlocutos ferocíus parauerunt mílítes obtruncare. Fafces eorti certe cocerpferüt, prae^ txasdetraxerütmultíscy víolatos cotumelijs remíferunt. Hí íam vel ipfo cofpectu ínfi gibus expolíatí przetorijs ex feda moeftítíz fpecie non poffe vltrà fedítioné renuncía^ bantcomprímí vel fedarí. Erat ígitur Maríus ínapparatu. Sylla cum collegalegíones fxíntegras ducens mouit à Nola.Exercíti quíde promptüvídebatad petendá vrbem, V llutuabatanímo fecit& tímebat perículi. Hic arufpex Pofthumíus ad facrífícátem Siltinfpectis extís ambas manus protédit,vincírigy fe€ ín cuftodía haberi vfqy ad prae limpoftulat:& ní breui omnía ei cecídiffent ex fententía,nó deprecatur vltími fupplidim.Dicitur etía ípfi S ylle ín fomnís fe obtulífTe dea, quam ex dífcíplina Cappadocum Romani colunt:fiue ea Luna, fiue Mínerua,fiue Bellona fit. Haec Sylla vifa eft afsiftere, Kfulme eitradere,íufsí(ledp fingulís nominatis ínímícís eíus feríre, illi í&í cocídere atq tmedio dilabi. Hocoftento erectus narrat id poftrídíe collegze,ac Romá pergit. Apud icínas cüm occurríffent eí legatí,orauerüt,ne ínfefta fignaraptimad vrbe ferret fenatü mim eífatisfacturd: pollicitus eft fe ibi locaturü caftra, imperauít(q, vt folet militibus du GS, ea metari.Ita legati fide eíhabíta lzetí abíere. poft quorit dííceffum confeftím Bafillà »Mommíi praemittítad occupandé per eos portam& murum ad collem A efquili^ tum, Inde cítato fequitur curfu. CümBafillus in vrbem írrupiffet,portamá occupaffet: plebs pleraqy inermis tegulís€ lapídib.ex muro íncefsétes,ne progtedi valeret,reprefz ttüteum ac repulerüt ad murit.Interea fuperuenít Sylla: quí cernens íd,quod agebatur, Camauit, vt zedíficía fuccen derent:fumptaq ardenti face ipfe flamma prínceps fubiecit, Wüper lagittarfjs praecepit, fuperioribus tectís tela ignita ínfjcerent.Idg fecítnullo con llo; fed commotus auferendum fe permifitírze. Nempe aduerfaríos tantüm videbat: illorum, propínquorum,& neceffaríorum ullam ducebat rationem, neque mí» tum opinio de mundi tatibus ocio. Sulpitij tribuni plebis improbi(as. Marij ez. Supitij(editio. Sylla cum fex le gionibus ad vrbent iouet, Sylla flaumam inijcit vrbi. Mario aqua ez igni interdicitur. Sulpitij cedes, Cinna per Syllà confal creatur, ez iurat feel qmicum futuri. Sylla in Mithri datem proficifci tur, Mithridatis potentia, Mithridates ve. ijcitur à Chero fica, Sylla ob[idct Athenas, Syllatépla Gre cie[poliat. 368 Plutarchi ferationeeorü captus ingrediebatur per ígné.Sontes& ínfontes íuxtà ducebat, Inter, ea propulfus ad zedé T'ellurís Maríus feruítía vocauit per edíctü ad libertate, Caeterum itruentib.hoftibus oppreffus exceísit vrbe. Sylla coacto fenatu Marío cum paucis aliis, in quíb.Sulpítíus tribunus plebis fuít,aqua& igni ínterdícít, At Sulpítíus prodítus cüm eíIecá feruo fuo,obtrücatus eft.Seruü Syllamanumifit;índe de faxo przcipitauit. In Ma rij caput pecuníá pronuncíauit,parü grate tamen vel cíuílíterrvtpote cuíus nuper pote, ftatí domí eíus fe ipfe permiferat,fueratqy illafus dímiffus. Cuuem Maríus fi tum míffum nonfeciíIet,(ed interímendü Sulpítío condonaffet:potuiffet rerü potíirí, Sed tunctame pepercíteí:quí mox cüm in ídem íncidi(Tet dífcriminis, beneficentíam non eft expertus eandem.Qua ínre offendítfenatum Sylla occulte, populí vero indignationem& ínui, u díam reípfalíquido fenfit. fiquidem INonío Syllzefororís filio cómendatíone eíusfub. níxo& Seruío candídatísígnominioferepulfis alios defignauerunt,quorum angiíllum arbítrabantur honore.Quue fibi effe praetulít íucunda,quod populus pro arbítrío agens beneficio fuo líbertate frueretur. Ac quo odíum plebísleriíret,confulé creauítexaduer, fis partibus L.Cínnam deuotionibus& iureiurando adactum pro fe facturum. Ille fcan dít Capítolíum,lapidemq; manu tenens íurauít. Inde execratusín caput fuum, ní amícitíam cum Sylla conferuaffet,íta vrbe vt exígeretur ficut€ manu fua excídebatlapís:mul tís praefentíbus lapíde proíccítín terra. At íníto magiftratu actutum molírí coepít resno uas,acíudícium Sylla eft machínatus, accufatoremq appofuit vnum ex tríbunís plebís ac an td pr Co iui Tui V ergíníü. Quo ílle vna cum fubfelljs relícto contra Mithrídatem eft profectus. Memo] 10 la rant,quo tempore claffem S yllaab Jtalía foluít, ínalijs, quz agentí Pergami Mithrídati oblata fuerunt,míraculís víctoríam coronatam,quze à Pergamenís fuperne demiítteba, tur machínis,cum pené attíngeret caput eíus,labefactatam& delapfam coronà inthes, troad folum diíffractam:atg; inde horrorepopulum, Mithridatem íngenti fuifTe confler natíone perculfum:lícetomnía ei íd temporis ex fententía procederent. quandoquidé Aíiam Romanís,Bithynía& Cappadocíam regibus extoríerat: fedebattg Pergamio, pes,dynaftías,& domínatus amicís difpertiens. Filij eíus díuerfi, vnus ín Ponto€ Bo, fphoro vetusregnum víq; ad folítudínes fuper Maeotínlacum aduerfantenullo obtíne bat. Aríarathes íngentibus copijs l'hracíam€ Macedoníam ínfiftebat fubigere, Alias oras domabàat cum exercitibus duces eius:quorum Archelaus prínceps claíle fermeto, t tum obtinens pelagus ínfulas Cycladas ín dítíone redígebat,alíasig quotquot íntra Ma leam pofitz funt,ípíamq; tenebat Buboeam. Athenís fedem belli habebat.Inde Gracas gentes Theffalía tenus ab Romanísad fe traxerat. Nonníhil impegit ad Charonei. Il lic occurrit ei Brutíus Sura pratorís Macedoníz Sentíj legatus vírtute X cófilío vir fin. gularí.Hicínftartorrentís per Boeotíam ruentí Archelao fortífsime obiecit fe,ac pralíjs tribus ad Chaeroneà cum hoc colluctatus repulít eum atq; ad mare denuo redegit. Qui, cum ímperaflet eí Lucullus,vt Syllze,cuí ea prouíncía decreta erat, cederet: quamuisrebus eífupravotum fluentibus& Gracíaob probítatem eíusad mutatíonem pronacon feftím excefsít Boeotía& retro concefsitad Sentíum. Czeterüm hz fplendídifsimare geftz Bruttj fuere. AtSylla cetera oppída per legatos fuos ínuítatus ab íllís extemplo& recepit, Athenas vero manere ín partibus regijs pertyrannum coactas Aríftíonemma gna víadortus,Pírzeum vndíq: círcumfedit,machinas admouit omnís generís,vartjsy modiís oppugnauítíd. Atquifi paulífper fuftíneret,fedes potuifTet(uperíorem vrbe pa fam&tíam annonz ínopíaad extrema redacià capere.Sed quía feftinabat ad vrbem,mo, tustp vrbanos tímebat:multis perículís,multís certamíníbus,grandibus impenfis confi cere maturauit bellum, Cuí quídem prater reliquum apparatum, machínamentorum molítío decem míllibus íugorum mularíum,quz occupata quotídíe erát eo ín muncte, curabatur. Deficíente matería( nam complures machínas& fuo labefactatas pondere conuelli contígít, Gc ab hoftíbusimmiffo afsídue igní conflagrare)lucís íníecít manum, atq; nemorofiíísímam ínter fuburbía Academiam Lyceumy denudauit,Iam quía ingen /* tem pecunía bellum poftulabat,mouitfacros thefauros Greciz. Atque hínc Epidauto, hínc Olympía deferrí adfe íufsít pulcherríma& preciofifsíma dona, Ad Amphyáionas quoque Delphos fcripfit, recte facturos ipfos,fiad fe mififfent Apollinis thefauros. Autením hos in fecuríore apud fe cuftodía fore:aut fi confumpfiffet eos,non reddituri fe minus.Itaque ex amícís Caphím mifit Phocenfem cum mandatís, vt íingulaad por dusaccíperet. Venít quídem Caphís Delphos,fedattíngere dubítauit facra:quí etíam cora Amphyciíionibus maiore ín modd impofitam fibí necefsítatem deplorauít, Cüm facte pr d Tet bu ril da fe bu tic 10€ f H ín ( tà bí fü fi 4opt li lo fií fni pt mi f: da ny tome gu ur fur IT te uli q ), 39 a T Ll " js 1, gn es o 49 1a , q er D^ i^ [n " re n, en 59 | Sylla. 369 idatentnonnullife citharze fonum ex adyto audifTe:id, fiue credidit, fiue quo relígioné aimo Sylla offerret,fcripfit ad eum.Ille ludens mírari refcrípfitfe Caphím, quínoníntlligeret gaudentís eíle non indígn: antís cantum, IN eergo capere dubitaret vtpote deo propitio& dante, Acrelíqua quide, quae inde exportata fuere, vulgus prateriere Grae corum, Dolíum vero argenteum,quod refiduum adhuc erat ex donís regíjs, cumferre iumenta ob pondus& molem non valerent, coactí Amphyctiones íd concidere repe» tírantmemoría hínc T, Cyuintíum Flamíníum& M. Attílíum ,híncPaulum Aemilía, quorum Attilíus Antiochum Girzecía exegerat, alíj duo deuícerantreges Macedonü: necfoluma templís Girzecíze temperauerant,fed& dona& venerationem eís acrelí gio» y nemaddíderantmagnam, Atqui modeftorum illi& dicto audientium duceslegitími miitum,atqy anímís ipfi regijs praediti, fumptíbus autem reftríctimodícís vtebantur& temperatis expenfis:aflentarí vero militibus fcedíus ducebant quám formidare hoftes, Athuíus empeftatís duces,quí ví prímatü non vírtute parabant:& qui magís ín fe mu tinarma,quam ínhoftes quarebant: cogebátur ín ímperío obfequí.Inde precío,quod indelícías militum effundebant,mercantes labores eorum,totam patríam ím prudentes vaxlemjacfe nequíísímoriü feruos, quo imperare valerent melíoríbus,reddídere. Hzec diecerunt Maríum, mox contra S yllam reduxertit, Hzc Octauij Cínnam, haec Fímbría frcerunt Flaccí homícídam. Quorum malorum pracipue Sylla fons fuít. quí quó corumperet& ad tranfitíonem pellíceretalíorum miílítes, prolixus& profufus fuít ín fuos, ilagcum paríter alíos ad prodítíonem,& fuos peruerteret ad luxuríam: grandí pecunía prafertím ad obfidione illam opus habebat, Míro enim& ín(ano tenebatur expugnan. dimmardore Athenarum:vel quod aemulatione quadam vmbratilem pugnam fufcipe tifantíqua illius ciuitatis eloría,vel quod effet irítatus dicteríjs& fcurrilítatibus:qui^ buseum Metellamg afsidue ex murís derídendo& ínfultando exacerbauit tyránus A^ iilianhiomo cui ex petulantía& fzeuítía conflatus anímus erat,teterrímorumd; Mithrí ütícorummorborum& vítíorum collegerat ín fe colluuíem:atque eam vrbem, que ex (xcentis bellís, frequentibus dominatibus& fedítíonibus ante emerferat, quafi morbusletalís n extremum adduxit dí(crímen. Híc cum mille drachmarum medímnus trí» idinvrbe effet, GC homines tunc parthenío, quod ínarce crefcebat,fuftentarent fe,cal^ ptamentís& Lecythís elíxís víctitarent:víno comeffationíbusqy díurnís perpetuo con» fràus, faltans,& illudens hoftibus facram lucernam extínguí oleí penuría permífit. Tierophantidi trítícíheminam ab ipfo mendiícanti,alí quantum píperís mifit, Senatum Wlicerdotes,vt cíuitatís mífereretur& pacem faceret cum Sylla, fupplícantes fagíttís ingeltis difiecit, Víx tandem alíquando mifit ad agendum de pace duos aut tres ex cmpotoribus fuis. uibus nihil falutare poftulantibus, fed T'hefea, Bumolpum,parude Medis decora íactantíbus: S ylla,facefsíte,inquit beati atque verba ífta referte vo» hum. Ego quídem Athenas non difcendi gratía fuma populo Romano míílus, ve» timad domandos rebelles. Inter hzec ín Ceramíco fama eft verba à quibufdam excepta ilftcolloquentium fenum& tyrannum ínfectantíü: quod acceíIum& adítum ad Heippidhalcon, qui vnus facile hoftibus fuperabilís effet, non fepfiffet ftatione: illos autem litSylle renuncíaffe. Quí nofi contemnens íd contulítfe eo noctu, contéplatusQg capí lxüpoffe rem aggreífus eft.Ipfe commemorat ín comentarijs Sylla prímü ín murü eua llleM, Teíá: ac cum hofte, quí fe obijcíebat eí;feríret: ex víolentía ictus, quem cafsidí ntilitenfem fregíffe:non cefsiffeloco tame,fed ibi reftítífTe atqp eü retínuiffe. Ergo ca^ paexilla parte vrbs eft,vt Atheníenfiá antíquí(ísimi comemorauerunt.Ipfe Sylla quod mtlínterportà Pítaíca& Sacrá eft íntermedíum,díruto& folo aquato nocte cocubía Iugno terrore vrbe íngrefTus eft canentíbus tubís€ cornib.frequentibus,ftrepituq;& dmoremilítit ad praeda& czedé ab illo dímí(forü. V olabát firíctis enfibus per vícos,vt lumetus ínírínon poflet czforít,fed loco copíz ínundantís fanguínis etía hac memoría ] menfura agatur.INà vtprzetereá per partes vrbis reliquas interfectos:g factusín foro fan Wisell.totüi Ceramíco vfq; ad Dipyló merfit. Addit multí& per porta perfuditfe fub. ubbium, Quanquá auté numerus fuít tantus íta peremptorü:haud pauciores tamenfue» inbquilamentátes& dolentes více vrbís velutínterítura fibímetípfi manus intulere, Nnimad defperatíone& tímendü de falute adegítoptimos quofg: quí nihil dlemen^ Ibnihlmoderatíonis expectabanta Sylla.Sed ením hínc Midía hinc Calliphonte ex» tlibusoratíbus& geníbus eíus aduolutis,hínc quícung fenatorij ordínís caftra eíus feTWbitut deprecantibus,víndicta iam expletus;poftd veter Atheníenfiü pres eft audes, Sylla irridet Deos. Sylla primus mi litum RomanoTum corruptor, Ariflionis tyra» ni Atbenienfis infolentia, Annone ingens caritas Atbenis, Athette à Sylla capte. Atbenienfi: ce dcs vrbe capta, Tempn diluuij. Ariflion tyratitius dedit fc. $lla capit Pirecu. Armamentariu Pbilonis à Sylla inflammatum. Hortenfiu v» nus e Sylle duci bus, Tithora vrbs. Sylle commentarijerum à fe geftarum. Ducit Mi« thridatis exerci tis ingens, Sylle in suilites fcueritat. Cbalcafpide mi lites à fcutis ereis dicti, 370 Plutarchi laudes,multosaít paucís& defunctis víuosfe concedere, Cepiffe Athenasfe Cal. Nor E. jas tijs refert ín commentarij s,quídies plane ín prímum díem íncídít menfis Anthefterio. cuf nís:quo forte multaín memoríam illius ex ímbribus cladís€ exítij agunt,quod ínidem[^ qm illud potífsimüm tempus íncíderítdíluuium.^ Vrbecaptatyrannus ín arce, quóconfg|. req gerat,obfeílus eft:cuíus reí fuit Curíoní cura demandata. Cümobfidíonemilledíutole P(iu rauíffet,aquz penuría preffus dedidítfe. Diíuínítüs idaccídiffe comprobatumilícóeft- on míraculo, nam eodem& díe& momento deduxit íllum Curío ex arce, X coíeruntex| pt fereno nubes: vndeímber ingentibus fufus procellís arcem aqua ímpleuít. Necmulto| ca poftvenítin Sylle poteftatem Píraeum:cuíus plerag; ornamenta ínflammauit,ínqui,| ph bus armamentaríum Philonísínclytum opus fuit. Dumhzcaguntur,dux Míthridy uf ,o qu tís Taxilles ex Thracía& Macedonía centum míllíbus pedítum,decem equítum,cumi,| inf busfalcatís nonagínta moués accíuít Archelaum: quí ftationemadhucad Muníchíam| dia habebat,ned cedere volebatmari,neg; cóferere cum Romanís manusaudebat: verüm| pic ducere ftatuerat bellum,& íntercipereillis commeatum.Que multo Sylla quámillead;|—&l uertenslíquídíus,exregioníbus malígnís,qua neperpacem quídemadalendumexe,| hu citum eíus fufliciebant,concefsit ín Boeotíam,| Ibímultísparumrectevifus eftconfp|— bu luíffe,qui afpera Attícaterra& ínequítabili relicta ín planícíem fe& campos coníed?| ad fet Boeotíz patentes:cüm cerneretbarbarorum víres curríbus cótínerí& equítatu Ve| loc rümadvítandam, vtí dixímus,famem& annone difficultatem,adíigebatur dífcrimenfe, tur caríconflictus. Solícitabatínfuper Syllam Hortenfius vírrei bellicae perítus& peruiu| so nís cax,quem copías ad eum ex Theílalía ducentem ín faltíbus captabantbarbarí. Fiecag|— rur fa fuerunt,vtín BoeotiamSylla contenderet. At Hortenfium Caphis,qui noftras enati cul lufís barbarís alio tramíte Párnafo fub ipfam duxít T'ithoram: queeídtemporístant,| 5yl quanta nuncnon erat vrbs:verüm caftellum ín crepídíne pracípití atqgy vndíq: dirupa ct pofitum:quó Phocenfes olím, quí profugiebant Xerxis íimprefsíonem, contulerantít& & falutem fuam tenuerant, Bo locí Hortenfíus caftrís locatis ínterdíuretudit hoftes,no&, cte ín Patronidem perloca confragofa defcendit:vbioccurrentícumlegíonibusfecom|— ic iunxít Syllae. Hi íunctís coptjs tumulum ex medijs affurgentem campis Eleatícísocu E— M: pantfertilem& arboribus veftítum.cuíus ad radícem aqua eft,Philoboeotonappellant, p— ex Huíus indolem& fitum pradícatín commentaríjs Sylla mírifice. Caftrís pofitísperpauy[ your ci e(Te hoftibus vifi funt. Nam equítes erátno plus mille quíngentí,peditesminusqum| Bi decím millía. Quare expugnarunt Archelaum reliquí duces, ínftructaqgaciecampum E— bu equís,curribus,clypeísfcutísqg complerunt. Strepítum& vlulatim tam multarumfi. f.— da mulftantíum ínacíe nationum non capíebataér. Neq; veró ad terrorem fplendorísínfo li lentía& oftentatío ocíofa erat vel ínutilís:fed armorum fulgor ex auro& argento fabre nu factorum, Medícorumqg;€ Scythícorum colores fagorum zri& ferro confufi mícanti tet flammeam horrídamQ; ín motu& difcurfuobijciebantfpecíem: vt Romani contrahe|— iio rentfe intra vallum:Sylla veró cm pauorem eorti abftergerenulla ratíone valeret, ne Ne fuftíneret vím adhibere cofternatís, quíefceret dífcrucíaretur&p ílludentes ipfis cumít tut folentía& rífu barbaros cernens. Commodauitíd eí tamen plurímum. quando hofte 4| 4 de necalíás ducíbus,quód plures haberent, parentes contemptu Romanorumnihíl fern EN uerunt ordínes.Pauciín caftrís manebant. Plerag: colluuíes rapínís& populationibus fü íneícata díffundebatur multorum díerum ítinere à caftris, nullíusy iuffu ducís oppidi tes Panopeorum excídíffe perhíbentur, Lebadzorum dírípuiffe& mante& expilaffe. Syl int la,fub cuíus oculís oppída euertebantur,íd índígnée patíensanxíusdy non permifit feriv lix ri mílítes,fed admouít eoslaborí: Cephifumq; deríuare& foffas cogebat ducere, neq ci xamentum índulgebat vilí,elanguefcentes ftatím feuerífsíme plectebat: vt operumfv hr ciendorum confectilaboribus certamen concupifcerent. quod euenít. INam tertío die fuc quàm laborare cepíffent,cüm prateríret Sylla, cum clamoribus rogauerunt eum, duce Dai ret ipfos ín hoftes. Illeno pugnare cupíentíum, fed laborem defugientium effe bellide i! E P ne [ideríum díxit. Quod fi dímicare auerentiíufsít, vt extempló armati illuc pergerent. O qu ftendithís eam, qua arx quondam Parapotamíorum fuerat,tüc veró excifo oppidocol P^ qui lís reftabatfaxofus& abruptus,ab Edylío monte tanto díremptus fpacío, quantum hu din fus fluuíus occupat:quí deinde admiftus fub ípfam radícem Cephifo,reddítusq; cum o nal torrentíor munítum efficit caftrís ponendís cacumen. Quare vbí Chalcafpídas eo vídi tar Syllarapí:cupíebatlocüpríor occupare,& alacrítate militum vfus occupauit. Vt repu Un fus inde Archelaus petíjt Charone2,ac Charonenfes, quíínprafidíjserantRoman"[p— tui : fui, Sylla. 371 t mm Sylláorauerát,ne defereretop pídüfuum:vnum mifittribunii militum Geminium— - amvnalegione,& Charonenfes dímíttít. Quiícum cuperent, non potuerüt Cremíníü: Sylla Cberoneá 1 amenanteuertere, Adeo fuít ille prob us,& acrior ad Í ubueníendi, quam illi, qui opem feruat. I requirebant. Iuba non Gemíníum,f ed Herícíium ai cmíffum. l'antulüi abfuít oppídü no: firumquinín perículum caderet, À Lebadia« Irophonío tum rumores Íecüdi, tum ; oracüla profpera Romanís nuncíata: de quibus plura incola commemorant. Vt vero í K pícíndecimo commentario Sylla prodidit: Q». I ítíus no obfcurus ínter eos,quí ín Girae^ ) d incgocíabantur,adijt eum, cumiam ad Chzroneàa fudilfet hoftes: retulítiy eíà Tro, P phonio alteríus pugnze, quz ibídem ellet commíttenda breuí palmá í ponderi, Poft hüc » 16 1o quida ex cohorte prztoría Sal ueníus nomíne futurum reri Italícarum retulít ex díuína. Salueniur vates, e infpiratione euentd. Eafdé ením vterg; fortes annuncíauít. N am venuftate& magnítu1 dinclouís Olympij germanam fe narrabant vídíffe. Poftquàm Aflum Sylla tranfmifit, ] procefsitfub Edylíon,& caftra cotulít caftrís Archelaí: quí valli firmü ínter Acontíum ,&Edylioníuxta Afsía, quz vocant,iecerat. Locus, vbí confedit, nominatur ab illo ad. ; hucArchelaus. Sylla vno die íntermí(To Murena cum vna legione& cohortíbus duan busadlaceffendos turbatos hoftes relíquit.Ipfe fuxta Cephifum facríficauit.Sacrís pet; xisprocefsít Chzeroneà ad recipiendas copias eas,quae illic erant;atig vt Thuríon ,íta t5,yioy, ;|. lxüdicüt,cotemplaretur: quod praeuerterant hoftes occupare. Cacume eft afperáü,& in ;| unbinéfaftigíatá, quod defózeyey vocamus. Sub hoc Moríuslabítur& fani eft Apolli- Tburius Apol(20 J nnisThurj. Nomen híc deus à l'huro Chzeronís matre dicítur fortítus, qué condídiíTefe io, I| nntCharoneam. Alij vaccam,quam dederat Cadmo Pythíus ducem,íbi autumant oi| uliseiusfeobtulíffejaclocG ab ea nom ínueniffe:quód vaccá thora ppellétPhoenices,"bor, vacca | Sylzauté,cüm Chaeroneze ap propínquaret, tribunus qué praefecerat oppído,procefsít Phonicibus, 1 amarmatis militibus obuíàm,feres eí corona laurea. Qua accepta vbí milítes falutauit, : Waddictime(übeundum íncendiít: cíues duo Chzeronenfes adeüt eum Homoloíchus , VAnaxidamus.Hireceperunteí,fi paucos milites traderet fibí, prefidíum Thurij fe de; ituros, Nam callem effe hoftibus igaotum;quíà Petrocho,fic locum dícunt,fecundü i p Mufeumducitín Thuríon fupra illorum caput. Eam femítam fi iníffent,haud difficulter unfirosfe fupra illos,& faperne faxís eos obruíturos,aut depulfuros ín planícíc. Quo130 joumcim Gemíníus vírtutem acfidem commeédaret:íufsít Sylla, vtremagerederentur. ; lincaciem ínftruít,& equítatum díftribuit ín cornua. In dextroí pfe egít, Murenz attrí 1 E huiliniftrum.Gallus& Hortenfius legatí cum cohortibus fubfidíarijs nouifsímam acíé : E dudebant,& ín íugís montíum confederunt occulte,íntentí ne círcumuenitetur acíes, Vidobátením equitatus multítudine& pernicítateleuís armatura hoftes molírí,vtcor . nnflexibilía& agilía ad íntorquendum, porrí gerent€ círcumijcerent Romanos. In-: Í|"mcm Charonenfes,quíacceperant prfectum Sylla Erícíum,flexo occulte Thu, "|. tíoolendifTent fe:íngens turba& fuga exorta barbarorü eft, Íiragestg mutua pluríma. ;| Mugenímmanere fuftinuerun tfed precípites ín fuas ipforum fe índuerunt haftas,mu^ | uxyimpulfi deturbauerunt femetipfifaperne íngruentibus hoftibus& nuda terga ce ; 40 V dutibus,[ta círca Thurion tría millía cecí dere, Fugientes partím Murena ínftructaíam 1 Xktexcipiens conctdit obtruncauítqg:partímreíectíad fuor caftra,& ín phalangem ir^ lites tumultuaríe maxímá parté terrore& zftu con cíuere,díftínueruntd duces: quae : ttseís magni detrímentü attulít.INam ín turbatos Syllaacríter ínuectus,atq; ínteríecto sylle cum Avlttuallo celeríter percurfo currus falcatos reddídítírrítos. quippe polletpracip ue qp. chelao cóflitus lictate curfus,quí cocítatíoné& ím petü prebet ví perruptionís.fpacía breuía vanos effí ad Thurion, 1 dint laneuidos,telorü modo neruo arcus mínuüs íntenfo. Quod quídé tum vfuueníit ; abaris, Primos currus mollíter emí(fos aclenté ínuectos repellétes Romaní cum plau fu&rilü,vt ludis Círcenfibusfolent,alíos pofcebant. Hínc pedeftres copíz cóocurrerüt, / ubarílongas haftas infeftas pratenderunt,quo phalangem conferta acíc í ntegtà retí^ ,$9 ib Rerent, Romani ptoíectís extepló pilís ftrinxerunt eladíos, quíbus faríffas auerterunt: í quofagrantes propere manus cum illís cofererét. Confpícíebát ením ante figna hofti 4 quindecim millia feruorit, quos de hoftíbus ducesreogtj per edíctü manumiflos ínter or1 Itsmilitares centuríaucrát. Fertur hic céturío quídà Romanus dixiffe, nó nifi Satur- s, Saturnali , nalibus vidifle fc libertatem vfurpare feruos.Hos,cüm ob profundam& denfam aciem py; liberi, t ütdtab Romanís leoíona rijs ímpellerentur,& praeter íngeníum fuum tenere aufoslo. ( qnerandine mífsilium& fundís emiffarum glandíü fecunda acíes Romana auertít& , litavit, Cüm dextero cornu producto círcáueníre Archelaus pararet Romanos, emí^ $ Lit S3lle victoria de Mithridatis ducibus. Flaccus. conful contra Syllam pergit. Dorylaus dux Mübridaticus contra Syllam. Mela fluuius, ciusq; fidt ard, 372 Plutarchi fit Hortenfius cítato curfu cohortes fuas, ín latus vtaueherentur, Sed cumflexiffetif, le cító ínlatus duo millía equítum,quos círcafe habebat: preffus à multítudíne Horten, ]" 2, L:»::"E fiusrecepítfe pedetentím ad montana,auulfusq; ab acíe fua círcumueniítur ab hoftibus, Quo nuncíato Syllaab dextero cornu,quod nondum contulerat figna, expedito curfy| accuttít eó ad ferendas fuppetías. Archelaus ex puluere ab equítibus excítato fufpica,| tus íd quod erat, reliquit Hortenfium:atque vnde adueh ebatur S ylla,fe ad cornu dexte rum flexit fperans id fe fine duce ínuenturum. Símulín Murenam infert Taxilles Chil| cafpídas.Itaqg cüm clamor duobus exlocís accíderet,& montes ftrepítum referrentire ftititfüfpenfus Sylla,vtramad partem accurreret. Tandem vt fatíus vifum ad locumfui redire, Murenx Hortenfium cum quatuor cohortibus fubmifit: iuffo' que, vtfe quin, i ta fequeretur,properauítad dexterum cornu,quod íam aequo Marteper Íe praelíabatur cum Archelao. Atíllo confpecto Archelaum femel proflígauerunt. Fufos& ad flumen montemá Acontíum effufe fugientes infectatí funt. Porró Murenz perículumnon neglexit Sylla fed contendít ad ferendam illi partí opem. Quos vbí víctores confpexit, tunc ipfe ad confectandum fe cotulít hoftem. Multi barbari per campum cfi. Plutími, uos fuga ad caftra detulít,obtruncati. Decem millía folüm ex tam multís legíonibus Chalcídem effugere. Sylla de exercítu furo refert quatuordecím defideratos, quorume tíam duos fub vefperum adfuiffe. Vndetropharís Martem, Víctoríam,& Veneremin fcripfit: quód non mínus felícítate palmam eo pralío, quàm confilío& virtute tuliffet, Caterüm hoctrophaum fuit de campeftrí víctoría erectum: quo loco prímum Arche n] 10 pr lai copíz vfq; ad Molírípam pedem retulerunt. Alterum ín T hurt] vertice pofitumeft de círcumuentís barbaris. Id líterís Girecís Homoloichi& Anaxidami vírtute partam ví&toríam fignificat, Ludoshuíuspugna caufa Thebís extructaapud fontem Oedipo díum fcena edidít. Iudíces exalíjs Giraecíae cíuítatibus euocatí: quandoquidem ín The banosímplacabili exarferat íra. Eos dímídío agrí mulctauit, quod Apollíní& louiO. lympío confecrauít:atq; ex prouentíbusargetum, quod ceperat, exoluí dijs ímperauit, Hiíncnuncíato Flaccum, quí ex aduerfa factíone fuerat conful creatus,tranfmeare cum legíonibus marelonium verbo contra Miíthrídatem,reuera cotra fe:huíc vt occurreret,| contendít ín Theffalíiam. Vtad oppídum Meliteam venít: diuerfis exlocís allatumdt regíonem,quam relíqueratà tergo,ab non mínore exercituregío quàm ante conculc i! rí, Síquídem Dorylaus,quí Chalcídem appulerat grandí daffe,qua aduexeratarmato rum L X X X.millía, quíerantínomnibus Míthrídatís milítíbus optíme exercitati inftructi,confeftím Boeotíam íncurrít: atque ea ora potítus contendit Syllam addími candum elícere,.Necaudíuít Archelaum,quí ipfum deterrebat:fparfitig de fuperiorepu gnarumorem haud cítra prodítionem totlegíones czfas. Atqui regrefTus Sylla cito Do rylao vírumnon modó prudentem Archelaum,fed Romana etíam vírtutis demonflro uít perítísimum:vtipfe poft leuía quzdam przelía ad Tilphofsíon cum Sylla commifi prínceps author fuerít,ne acíe decerneretur,verüm fumptibus& díuturnitatebellíati rerent Syllam, Attamen nonnihil animí dedít Archelao locus ad Orchomenon,vbic fira habebat,qui commodifsímus ad praelíádum equitatu praeualentíbus eft.INamg oc campís Boeotijs optímus& fpaciofifsímus adíacet Orchomeníorum oppído, quífolu expandítur nudusq eft arboribus vfq ad paludes,à quibus Melas amnís forbetur. 0 ritur hícfub moenibus Orchomeníorumlargus, vnus Graci fluuíorum ex fontis nauium patíens.Inflatur Nili more fub folftitium aeftíu&, frutícesqg edít íllís germanos nífi quód ínfcecundi fintjneq; affurgant ín alti. Nec progredíturlonge,fed maxímafi tím parte ín paludes caecas€ fyluofas condítur. Modica tamen portione commífcer Cephifo,quo maximeloco ftagnum calamum tibialem effert, Poftquam caftra funda caítrís funt, Archelaus quíetus confedít.At Sylla foffas híncínde duxít,quó firmís e quítabilíbus campis hoftes exclufos coníjceret ín paludes. Id illinon tulere:fed vtfigni datum ab ducibus eft,acríter fe effufis habenis intulerunt.Ibí non modo ij, quí inopet? erant, dífsípati funt;fed& illí,qui ftabant ín acíe,pleríq; ín fugam effufi, HicSyllaipk defilít ex equo,arreptoq figno per medíos fugientes ruítín hoftes clamans: Mihi mili tes hicalícubí decorum eft occumbere. Vos rogantíbus,vbí ímperatorem veftrumpro didiftís,memínerítís refpondere, Orchomení. Hicvox conuertit eos,atqp ex dextero cornu duz cohortes fubuenere:quarum opeauertithoftes. R.eductís paululum ret? milítíbus& prandio refectís redrjt ad cíircumuallandos hoftes. quí compofite magi quamanté ex íntegro inuexeruntfe, Ibí Archelaí príuígnus Díogenes ín dextero er nufor 10 Il p Ta! lal fo qi pt & 10 0 fi ft yo th 49|; th go inf qu al n gà mu - Ati elt fes Fir yi: du tei itg 10 49 In T à E 4 Sylla. 73 mufortiter pugnans magna cum laude cecídít.Sagittarij prementíbus Romanís exclufi receptu Coferds fagíttís comínus quafi gladijsferíétes repellere conati funt Romanos, Tandem vallo ínclufi acerb amnocte ob vul nera€ funera tranfegere. Poftquàm dilu xitSylla eductís denuo vallo mílítíbus foffàm inftítít ab foluere. Ibi magnam parte exer: citushoftilís vtad certamen praegredíentem fignís collatís fudítfugauitgg. quorumtre. Sle vittoria idatoneomnibus auerfis caftra expupnauit, Horum fanguíne interfectorum paludes deducibu Miinndarunt&(lagnum cadaueríbus eft oppletum.Itagg noftro quoq; euo annís prope tbridatieis«d ducentis poft eam pugnam multi barbaríci arcus,galez, loricarum ferrearum fragmen Orchomenon, tagladij coeno reperíuntur ímmerfa, Atg ad Chzroneàa& Orchomenon quíde ad hüc modi fama eft pugnat fuite. Porro cüm Cínna K Carbo ín claríísímos viros Roma violentifsíme& faeuifsíme confulerent, declinantes complures tyránídem eor ficut ín portí caftra Sylla confugerunt,ac breuí Ípecies apud eum fenatus fuít. Metella quoque agr feliberosqg fubduxit, venitqg domü efus nuncians& villas ab íním icis infla inmae usatdjorauit vropem ferret vrbi. Aeftuantí acneq patríam fuftínenti affectam defere rene quemadmodü decederet rudi tanto opere relictob ello Mithrídatíco expedíen. tinegocíator Delíacus fe offert Archelaus fpem alíqua& mandata occulta ab regío du^ cArchelaoadferens, Ea res adeo fuít cordí Sylle,vtípfead colloquíü Archelai prope ret, Congrefsí ín marí funt círca Delium,vbi templüt Apollínis eft.Exorfus orationem ideauspoftulauítab Sylla, vt expeditíone relícta Afiana& Pontíca ad belli cíuíle syfle ey Arche poficifceretur, Rege eí argenti, nauíitmilítü quanti vellet prebíturum.Excípiens SyL. Li calloquim. l hortatus eft eum, Mithridate vt relínqueret,ipfeloco illius regnaret,appellaturü fe e (xci& amícit,i claffem regis fibi tradídi(Tet. Prodítíione Archelao deteftante:Et tu,ínqiit, Archelae, quí Cappadox es& regis feruus barbarí: autfí mauís, amicus recufas pamijspropofitis tantís fubíre turpitudínem:apud me vero Romanum ímperatorem &Syllam mentionem audes facere de prodítíonezquati nó illefis Archelaus,quí Chzeionezexígua cum manu de centum€ X X. míllibus mílitumfugifií: inde díes duos ín Ordiomeníorum delítuifti paludibus, atqy ínfeflà Boeotía ob cadauerüftragérelíquifi/Tumámmutatus Archelaus orauít eum fupplex,bell& vt componeret. pacemd pre [tet Mithridati. Etus poftulatis annuenteSylla foedus hís condítioníbus ínítü eft: Míz Pax à Sylla Mitridates Afia&& Paphlagonía abftíneret, Bithynía cederet INícomedi, Aríobarzaní thridati data.| Cappadocía, duo millía talétüm Romanis pederet,& naues roftratas inftructas L x x, dare, Syllaímperíum eíus reliquum comprobaret,focíumq;& amícum populi Roma niappellaret.Hís pactís dígreflus tendít per Theffalíam&€ Macedoníam ad Hellefpon tum Habebat honoríficefecum Archelaum. cuíus,cum grauí morbo eflet Larííe oppellus egit refiftens in ítínere ficut vníus exlegatís vel collegis fuís curam. Hacobtre(ationi caufam deder(üit haud bonafide pugnatum ad Chzroneam fuí(le:& quód Mí Arcbelaus de thridatí caeteros amícos,quos ín vínculís habebat,reftítuerít Sylla. Vnumtyrannum A. prodittone fe tilionem, quód alienus foret ab Archelao,veneno necauerít, Przcípue vero ager Cap- fpediu. mdocíín Euboea decem míliíum íugerum datus,& quod à Sylla focíus& amícus popu INomanifuerítappellatus. Caeterümhazecín commentarijs diluit Sylla. At cum Mi^ lidatíislegatiadiffent eum ibí,comprobarentq; caetera: verüm amittere nollét Paphla gonam,& naues nullo modo contenderent promíffas:índignatus Sylla: Quuíd dicítís, Slle in legatos init.Paphlagoníam afferít Mithridates,& de nauibus ítínficías" Quem ego,fi eírelín.| Mübridatis feqirem manum dexteram, qua tot millía ínterfecít cíuíum Romanorum,ad genua mea rias abittabarprocubíturum.Sed mox,vbi tranfmífero ín Afiam, alías voces mittet. Nunc Pagami defidens,quod nonafpexít,díípenfetbellum."Tum perculfi obmutueruntletLÀt Archelaus deprecatus eft$yllam,amplexusqy dexteram eíus& lachrymansírá mulitlmpetrauít deníq;,vt ad Mithrídatem dímítteretur. Nam autprzfcriptís ab fpfo legibus confecturum pacem:autní afTentíreturille,fibímetípfum manum allaturum.Ita Lu t op [^m] n3 ? Mtchelao dímilTo íncurríc Sylla ín Medícam, foedatod late agro retroín Macedoniam eiregreffus. R edit ad eum Archelaus apud Phílíppos, omnía nuncíans ex fentétía ef^ fecupere autem ante omnía Míthrídatem ipfum conueníre. In caufa potífsímum erat imbría, quí alterius partís cofule interfecto Flacco ac ducibus Mithrídaticís fufis illí í^ Miimminebat, Hoc IMlíthrídates metu pratulít Sylla amícítíam. Congrefsifunt Dar» S/lleer Mitbri üni Troadís, Habebat ibi Miíthrídatesfecum naues remigio inftructas ducentas, rer datis cógreffus. teltrum copiarum pedítes X. x, míllía, equites fex millia,& curruum falcatorum vim Injtem;Sylla quatuor cohortes& equítes ducentos, Cum eí ob uíam prodiífet Mi : T Ciuium: Roittdtiorum per Mitbridatem in Afíacedes. pinbrie cedes. Sylla durifsimé tradiat Afiam. Ariftotelis ez 'Fheophrafüi libri. Sylle podagra balbuties appel lata. Alei pifces, ex oppidum. Deboc Nompbeo,Plin, li.z. Cap.106, Stra, lib. 7. Dio. 43. Satyrus ad Syllám adductus, Syll in 1taliam reditus, 374. Plutarchi thrídates X dexteram porrexiííTet:rogauít eum,acciperet/ne, quibus conditionibuspe, pígerat Archelaus,paceme'Tacente rege Sylla: Atqui deprecantíü eft, ín quit, priorelo, co dícere,víctoríbus fatís eft tacere. Vbi exorfus Mithrídates excufatíone eft,conatug bellüpartím ad deosreferre,partím ípfos culpare Romanos: excipíens Sylla, íamdudi| aítfe dealijs accepiffejnunc vero ipfum íntellígere difertí(símum effe Mithridatem; qui| in factís adeo tetrís&€ prauís non deficíatur fpeciofa oratíone.Inde cü eíus facinora cos| guíllet& exagitaffet acerbe, quafiuititerum:Ecquíd hís, que cum Arch elao conueni,| fent,ftaret? Vbi flarerefpondítíta demü falutauít eum,ac complexu eft ofculatus, Moy Aríobarzane& Nícomede reges accíuít,ac cotroueríías eorü cum íllo díremít, Míthy. dates,vbí LX x. naues& fagíttaríos quíngentos eí tradídít, Pontum clafferepetíuit At, Sylla, quód anímaduertiífet offenfos ea pace milítes(INam ínfeftifsimum regem,quíq.| uíum Romanorum vno díe C L.míllía trucídarí ín Aíia curauerat,rem íntolerandamdg cebant dífcedentem vídere cum opulentía&€ praeda Afize: quam annos quatuor perpe,| tuos denudauerat exhauferatg.) allegauít apud eos,nó potui(íTe Fimbríe fe fimul& Mj| thrídati/fi coíffent ambo ín fe,fubfiftere. Ex eo loco mouít contra Fímbríam, qui cafti| íuxta Tíatira habebat. CümtetendiífTet ín propínquo, ad fepíenda munímentafoffam ducebat, Hic milítes Fímbriz fagatí prafídíjs egrefsi falutauerunt Syllanos,& ín oper! facíundo propenfeíuuarüt. Eam mutatíoné cernens Fimbría, Syllamip vt ímplacabit| tímens confodít femetipfe ín caftrís. Sylla mulcta publicam írrogauít Afize x: X. milla! talentüm.príuatím vero domos ínfolentía et vexatione flagellauít eorii,q apud quemg;:| diuerfabantur. fiquidem edixit, vt militi hofpes apud fe diuertentí tetradrachma índic quaterna daret. Coená ínfuper praeberet ei eíusqg amícís,quotquot vocareliberet, Ce turío acciperet quíngenas ín díem drachmas:veftem praeterea alíam qua domí, alíà qu ín publíco vteretur. Ex Ephefo cumtotam claffem foluifTet, tenuíttertío díe Pirzeum, Ibi myfterijs ínítíatus defumpfitfibi bibliothecam Apelliconís Tefj, ín qua plerig; Ari ftotelis& T'heophraftilibri erát haud dum fatís ín vulgus notí.Ex ea,vbí deportataRo mam fuítferuntpluríma ínteruertiíTe Tyranníonem grammatícum:à quo accepiffe A dronícum Rhodíum exemplaría,eatp ín lucem edídiTe& vulgaffe hos, quí nuncmani bus teruntur índices. Enímuero Perípatetíciantiquiores vídentur illi quídem clegáta| fuiife€ eruditi, fed Aríftotelís& T'heophrafti fcrípta neque plerag; neqy exacte volulf ji fe:verüm ob heredem NeleíScepfíj,cuí libros fuos relíquít T heophraftus,ea ad ínertes homínesrecídifleatg;índoctos.— Agenti Athenis Syll dolor cii grauedíne torpidus decubuit ín pedes,quem podagre balbutíem Strabo aít effe, Quare Aedepfum nauígauít.Ibíaquís calídís vfus cftferíans fimulg; tempus traducens cum mímís, D cambulanti ín littore obtulerunt pifcatores quídá eximíos pifces. Lzetus donís,vt audiuít Alxosc fe: Etalíquiís,ínquít, adhuc fupereft Alacorum? Cüm ením víctor praelío ad Orchome non confeciaretur hoftes, obiter oppídatría Boeotíe Anthedona,Larrymnam& Ales euertít. Obmuteícentibus pauore arrídens abire eos bono anímo iufsít, Neq; enímam vilibus vel cotemnendis ipfos veníffe deprecatoríbus. Alc erecti inde oppídumaiunt fe deíntegrofrequentaffe, Syllahíncper Theffalíiam& Macedoníam ítínere admo re factoínftítit mílle ducentís nauibus traducere ex Dyrrachío exercítum Brundufum, Prope Dyrrachíum eft Appollonia,& ín vícíno Nymphaum facerlocus:quí ex vitai valle€ pratísígnís venas dífperfas perpetuó manantis eructat.Ibí ftratum fomno Say. rum,qualem plaftz& pictores adumbrant, ferunt captum. Adductum ad Syllam pt» cunctatos multos ínterpretes,quí nam effet? Cum vocé tandem edidíffet non quidchi manam vel claram,fed afperam& omníno ex hínnitu equi et hírcí balatu confufam ol» ftupuiffe Syllam& monítrum auerfatum,| Tranfuecturus exercítum, Cum vereretut, ne vbiltalíam attígíílent, dilaberetur quifque peroppída: prímum adíurarunt vltro mé lítes ad figna(e manfurosnec[Italíam volentes vexaturos. Deínde quía magnd pecunia confiderabant eum indígere: íntulerunt obtuleruntQg ei pro fuís quifque facultatibus j argentum, INon admiífit tamen iftam munificentíam: verüm collaudatís illís& ex citatís tranfmifit, vt ipfe aít, contra quíndecím partíum aduerfarum duces: quí cohortes quínquagínta& quadringentas habebant. Verüm deus eí omnía faufta clarifsme pranunciauít. Nam ilícó facríficantí apud Tarentum, quo decurrerat, íecur coro nz laurez€ lemnifcorum bínorum ex ílla dependentium habere vifum eft figuram, Paulo ante quàm traíjceret, ín Campanía círca Ephaeum montem hírcí duo ínter díu vifi confligere, omnía'que facere& pati, qua víri ín pugna folent, Spectrum autem 4d p aut c ru fitt fus cu fcd eu hf 1o(Ul nu bü de ex a tar fis íll bi 10 fff fo bi li 19 [ 20 30 49 39 Sylla. 5 quod fenfim à terra elatum,índe ín diuerfas partes aeris obf curorum fimula^ drorum fimile dífsipatum eft, hínc tidem ex oculís elapfum.INecmulto poft,cum Mavusiunior& conful INorbanus eoloco exercítus haberent íngentes: Syllanonacíeín^ [rda, non compofitís ordíne copijs fuís communís ardore alacritatis atque ímpetu v» isardacíze militum fuorum profligauit hoftes: caefísty feptem millibus INorbanum ín» dfitmonibus Capuze. Hacre factum oftendít,ne peroppida milites fuí fpargerentur, (dcohererent hoftestg defpícerent: quamuís eo illi numero effent,vt multífingulis fuís manirent, In Siluínís feruum Pontij narrat fanatícum allocutumfe, quí nuncíare ipíià Bdlonadíceret fe bellí palmam& victoríam, Quod ní maturaret, Capítolíum cofiagra "mimidd eodem euenífle, quo ille praedixerat die, quí fuít prídie Non.Quuíntiles,quas "uncvocamus Iulías. lam M. Lucullus vnus ex Syllanís ducibus ad fidentíam coborti^ hsfexdecim aduerfus hoftiles quínquagínta rem gerens alacrítatí quidem milítum fi^ idatifed quod eflent complures ínermes,dubítabat. Dum hafitat& cunctatur,fl:res aampo propinquo herbído mollís ventus affatím vehens coniecitín exercítü,eu ma dpeitfponte adhzrefcentibus ijs,fcutaty& galeas cóprehendentibus, vt coronatí puuntarab hoftibus. V nde magis erecti(igna contulerunt,obtínueruntig víCtoríam cae fsoctodecím millibus,ínfuper caftrís hoftem exuerunt. Lucullus híc frater fuít Luculli ilisqui poftea debellauít Mithridatem& Tigranem. AtSylla multis adhuc exercíti bu&ingentib.coptjs hoftiü círcunfufum fe cum víderet,omnibus ímpar víribus,dolo wimitauit alterum confulem Scípíonem ad pacem, INon afpernante íllo, congreílus& alloquía crebra fiebant.Sed femper moram alíquam Sylla€ caufam íntjcíendo milítí uem fuit ET busfuisadomnem fraudem& praftigías,ficutipfe erat dux, compofitís exercítum Scí pioniscorrupít. Nam íngrelsi ín hoftium caftra,jsQqy admiftialios pecunia, poilícitís a losnonnullos blandímentís& fuafioníbus pellexere.Poftremo 5yllam vígíntí cohor» tbuscaftrís admotum falutarunt,fedg eí coníunxerunt, Scipionem, ín tabernaculo de^ (ttumcüm cepiffet,dimifit, Sylla cohortíbus viginti quafi auibus cícuríbus quadragin üinlaqueitillectas aduerfarías abduxit omnes ín caftra fua. Quo tempore Carbonem (runtdíxiffe bellum fe cum vulpe& leone ín anímo Sylla habitantibus gerentem ma gsinfeflaría vulpe. Ad Sígníum índe Maríus quínque& octogínta cohortíbus fuc»in&uslacefsiuít Syllam:quí perquám paratus erat íllo díe dímicare. Vífum ením ei íe» undam quíetem oblatum huíufcemodi fuerat: V ífus eft ei(eníor Maríus, quí íampri, (merat defunctus, Maríum filíum, vt íníequentem díem caueret tanquam ínges ei ín» brunium allaturum, monere. Erat itaque ea de caufa ad pugnandum Syllaalacrís:& Dolobellam,qui proculab eo confederat,accerfiuít. Caterüm hoftibus íter ínterpellan ibus&obmolíentibus Syllaní przelíantes& íter facientes lafsítudíne funt confedií, fi nl excipiens laborem largus imber vehementíus fatígauít eos. ItaSyllam ordínum diores adíerunt orantes, vt praelíum proferret, monftraueruntij ei fractos fatígatio^ tenilites€ inclinatis fcutís humí íncumbentes. V bí annuít ínuítus,€ fignum metan. lvaftris dedít;inftituentíbusqy militibus vallum facere& foffam pro caftrís ducere:ín^ günitferociter Maríus ante figna prouectus qua(i íncompofitos& tumultuantes difsi^ ptus, HicSyllze vocem, quam ín fomnís audíerat, expleuít deus. quippe inflamma tliamilítes eus omílfo opere pila defíxerunt ín margíne fofTx, ftrictistg gladijs& fub» ltodamore manus cum hoftibus conferuere. Haud díu fubftíteruntílli,(ed íngens ftra queditaeft fugíentíum. Maríus Praenefte fuga delatus, cum portas íam claufas offen. dift; demilfo ex muro funiculo allígauít fe, atque íta eft eo receptus. Quídam, ín quibuseít Feneftella, Marium aíuntne vídíffe quídem praelíum:fed,quod effet vigilijs labo tibus cofectus,humí ín vmbra ftratum figno pugne dato tradídilTe fe quieti, índe pro^ ligitoíam exercítu agre fuifTe excítatum. Quaínpugna X X 111. tantum aítSylla ex liisdelideratos, ex hoftibus cecídíffe x: x.millía,captos v 1 11.millía. Pareí fortunaa^ jiipudduces ipfius Pomperum,Craffum, Metellum, Seruílium refpondít:qui níhíl vel pa umtitubauerunt,& magnas víres hoftíum deleuerunt.Itagp pracípuum aduerfaráü par tii Carbo firmamentum relícto exercítu fuo ex Italía nauígauít in Afrícam, Atnouífsi. mocertamíne vt athleta exurgens ínteger defeffum aggreflus Samnís Telefinus non mitüabfuít quínad portas vrbís euerteret€ profterneret cum, Properabat ením vnà tümLamponío Lucano íngentí contracta manu Pranefte ad eripiendum obfidíone ltm.Caeterüm vt S yllam íntellexíta fronte, tergo ínftare fibi Pompeii, atq ínter^ «utffe(e ne progreffum haberetnecreceptü; bellator& magnis ingttereiuse eramini^ Capitolij incett dium[ub Sylla, M.Luculli vioria de Maria his, Sylla circumue nit Scipionem, Syfle fommut, Marius filius fis Cerbo fugit ift Africam, Telefinus Samnis adducit it fummum pericu lum Syllam. ot Sylle periculu. Apollitiis fieilliSylle amuleUA Sylle fuga ante vrbem. * Epitome Liuij habet Afcllam. Sylle crideliias, [it iubet Ro vue iugulari. [*] Quam difficile fitin magna potétia tenere modum. C. Metelli li-bertas apud Syl lam. Profcriptio Syl &tt4, 276 Plutarchi j bus noctecumtoto exercituad ipfam mouítvrbem:nihilg propíus factumeft,quàmy, f. pf neglectamíine prafídío& ftatíone ínuaferít, Cum à porta Collína mille ducétos quin, pi quaginta paffus abeffet;pernoctauít ibi propevrbem animo& fpeerectus,quódtotg E. vd tantís ímpofuiífet ducibus, Símul cum luce ex nobilífsímís íuuenibus ínuehentibusig doi eum& alios complures& Appium Claudium opprefiít clar& probum vírum.Cug p lim íam vrbem tumultus,qualem verífimile eft,& clamor mulierum& dífcurfus ficutvic p Pn ptam tenerentprímus aduolarea Sylla Balbus equitíbus cítatísfeptíngentis eftconfpe| D Gus.tantifper dato fpacío, vt fudor equorit exíccaretur, mox denuo ínfranatis eís pro, col pere ínftitít carpere hoftes. Interea fuperuenit Sylla, prímostq repente prandere iuffos bà ínfiruxítín acíem. Inftítítapud eum magnopere Dolobella€ Torquatus, ne confedig ij|. 1 t8 milítibus extremam aleam íaceret. INon Catbonem nec Maríum, fed Samnites Lucy rd nosá ínfeftífsímas vrbí€ bellícofifsímas gentes cum ípfocongredíverümrepulfüshig| le pracipitante íam fere ín decímam horam die clafsicitiufsit figna canere. Dum certat|. nif vtcumacerríme:dexterum cornu,quod tenebat Craffus, egregie víncebat. Síniftrolz. di borantí& ínclínato iuítfubfidío Sylla albo equo ínfidensferocí& pernícifsimoneum| li hínc cognítum duo ex hoftibus lanceas conníxí ad emíttendum dírexerunt. Idnonad,| a uertit ílle,fed verberato ab equifone equo hactenus eft przeterlatus,vt fecundítcaudam| equi fpícula delapfa defigerentur ín folum. Dicitur figillum habuiffe Apollinis aureum c Delphís fublatü:quod cum femper ín finu ínter dímicádum círcuntulifle, tumillotem|. ho pore exofculatus cífe,atqy íta fatus:Felícene Cornelia Syllà Pythí Apollo,que totfplen:|| 10 0i dídum& ínclyti euexiftí certamínibus,hucadduxiftí,vt proi] cías eum,& in patríz fori fuí bus vnà cum cíuíbus fuis foedifsime cadatzIta precatü Syllà atuntalíos orafíe, alismíni| fa tatum fuiífe,manu prehendiffe alíos:deníq; finíftro cornuobtríto permiftüfugientibu,| riu multís defideratís amícís& familíaríbus ín caftra effe delatü. Magnus numerusetex p) 9 vrbe ad fpectaculü pugne progreflorü perijt€ elífus eft:vtactü putaret efle de cíuítate, rd atq; obíidio pene effet foluta Maríj multís eo ex fuga delatis: quí Lucretium* Ofellam fir adcontinuandam relíctit obfidíone monuerunt ficut opprefIo Sylla occupataq;abho, im ftibusvrbe,vt fereciperet.Intempefta iam nocteveneruntin caftra Syll à Craffonon.|— cíj,ci milítíbusq; eius ccenam petitü, Nam fufos hoftes ínfecutí Antemná vícp caftraibi| li pofuerant. Quo audiíto,fimul hoftes prope omnesínterífle, contendit vbi díluxit Ante 9E 30€ mnam. quó cum tría millia mififfent ad eumlegatos ad venía petendá: promifit eísín Ir punítaté fi alíquíd cladís íntulífTent ceterís hoftibus,atg íta ad fe cómeafTent. Quí habi va ta fídereliquos funt adortí,atq; magna czdes extítít fe mutuó conficientíi. Nihilomi dt nus& hís€ quotquot effent ex alijs fuperftítes ad fex millía ín círco maxímo coadiifu im natum ín ede Bellonz índíxit. Símulatq dícere ínftítuít: trucídauerunt, quibus ídde- E mandatü erat,ílla fex millía. V ociferatione fcilicet à tanta multitudine, quz loco angw iu: fto íugulabatur, elata& patribus attonitis,eodem quo dícebat ímmoto& conftantivd pa tu aduertere patres anímü íufsít,neq; curare quíd agereturforis, INonnullos ímprobos for iu(fu fuo caftigarí Id vel ftupidifsíimü Romanorü docuit íntelligere mutatione facáno de liberatione tyrání. Ac Marius quíde,quía príma etateacerbus fuerat,intédítno ínuertít?|. 99 fü peteftate ingeníü. Sylla vero, q moderate tulerat ínítío& cíuilíter fortuna, exiftímati- ni nemd dederat príncípis optímatüreigy publícze ftudiofi,ínfuper ad rífum à iuuetutep- at penfus€ promptus venie danda fuerat, vt facile ei lachrymae manarét:meriító hanci- du ufsít magna potétíze maculá,mores ei nó patí ín priore haerere ftatu:fed vecordes,aro eu gátes,& ínhumanos reddere. Motío ea fit& couerfio à fortuna naturze,an infitz potíüs pi prauiítatís ín potétía detectío,alteríus fit cómentationís dífceptare. Poftig Sylla adm m e ctandü couertítfe,czedibustqy ínundauít vrbe ínfinitis& immefis:dü multi etíà ex prim tís fimultatíbus,quibufcü níhil Sylle íntercedebat,cocedéte eo et coníuente fuis obtrun n cátur:vnus ex fuuétute C. Metellusaufusfuit ín fenatu ex Sylla percunctarí: Quís tandé pd effetmalorü futurus finís,& quoufty progreffüm íftís factís expectarét teperaturücDe 9 P i precamur ením,ínquít,no eorü,quos tu tollere deliberaftí, fupplicía:fed dubitationem ftu corti, quos ftatuíftí conferuare. V bi Sylla refpondit,nondü certü fe efTe, quos effetínco Ms lumes relicturus,excipiés Metellus:Quín ígíturinquit,expromís,quos velís puníterld eia oftéditfe íllefacturü.Suntquí no Merellü,fed vni ex adulatoríb.eíus ferat Offidiü hoc fd poftremü dixiffe. Ipitur Sylla eueftígio re c nemine ex magiftratíb.cómunícata profci Àc pfitoctoginta, Omnibusíd indigne ferétíbus, alíos vno ínteríecto díe ducétos vioínti ái un mox tertio adíunxit rurfus no pauciores, Adíecít pro cócíone eos,quorü meminiflct,fe profai —-—— -—— A-—— Co 93 Z ) t40 $0 , I i Sylla. 377 profcripfiffe: qui ípfumnuncfugerent,profcrípturum deinceps. A(Tcripfit eí, qui recejiffet& feruaflet profcríptum, mulctam fe humanítatís capítalem fancíre, INecfratrem, velfilium, vel parentes excepit. PercuíTori praemium czedís bína talenta: etíam fi feruus domínum, etíam Í1 genítorem ínterfecííTet filíus. Quod vero omníum eft vifum íníquiffimum notauit profcriptorum liberos nepotesq; ínfamía ,omníum(y publícauít bona. Profctibebantur non Romz modoó, fed& per omnes Italíze vrbes. Nullíus templum Deía cede eratínuíolatum, non Dem tes hofpítales, non domus paterna: fed ín finu coniugum viri, ín finu matrum íugula abantur filij. Atque ceorum,qui ex íra vel odío neca. bantur, exíguus numerus eratpra íllís,quil diii caufa tollebantur. Imo poterant dí y cerehomícídze, hunc occíderunt amplz zd zdes,illum horti,alíum therma. Quíntus Au relius vír quietus, atque hactenus ílla mala dicii ad fe arbítratus ,quodalíorum doleretínfortunía: cumínforum venillet ,legít profcríptos, ac reperto nomíne fuo: Vae mifero míhí ,ínquit, fundus míhí Albanus procurat necem: paulum progreffus cum eilet: iquodam, qui ínfequebatur eum, eftínteremptus. Dum tocan Maríus filius, cumíamíam comprehenderetur,, confcíuít fibí necem. Sylla Prenefte j profeQus, animaduertit prímum caufa cognita ín(ingulos. Deinde quafi non vaca pet, cun&osvno ínloco contractos ad duodecim millíum numerum conficí iufsít. Vni hof pi tíconcefsít íncolumítatem. Qui fane quam generofe díxít ei nunquam fe patr íae Íuze homícídae gratías acturum de falute fua. Ita ímmifcuít vltro fe cateruz cíuum, vna' que 10 cum íllís trucidatus eft. Indígnifsímum autem L. Catilínze vííum eft facínus. ic i m fuftuliffetrebus nondum decretís fratrem,rogauít Syllam tunc, vt quafi íncolume pro^ (ciberet: 6& profcríptus fuít. Hanc obrem vtSylla gratíam referret, M, quendam Ma d exaduerfafactíone occídit, cap: tp ad fedentem ín foro Syllam retulit. Indead a^ lam fe Apollinís propínquam contulít, ac manusabluít. Porro extra neces erant reliqua quoque homínibus odíofa. Díctatoremením fe ipferenuncíauit, eumd magí. (itumab annís centum vígíntíaffum píit. Omníum praterítorum data eí fuít ex lege impunítas: ín futurum autem íus necís, publícationís bonorum, coloníarum de ducen^ darum,vrbíum condendarum& díruendarum,ius regna auferendí& prolibito condo. nandí, Haftam bonor: um publícatorum adeo fuperbe& tyranníce fedens pro roftrís jo«xercuít,vt ereptíoníbus efus erauíores effent condonatíones: quí venuftís mulieríbus, lyicinibus hiftríoníbus,& fceleftis libertis gentíum agros& cíuítatum concederet vectigalia, nonnullís nuptías inuítís ad connubía adactis foeminis. Pompeíum qui^ dem Mag gnum cum conglutínare fibívell et propinquae: cum vxore, quam habebat, imperauit eí vtnuptías"dírimeret, eig Aemilíam Scauri& Metella vxo orís fuz filíam, quam M. Gllabrione abduxit, cell it t prargnantem. V erümilla eft apud Pompeiumexpartu mortua... Cum Lucretíus Ofclla,quí IMaríum expugnauerat, confulatum peteret ambíret: vetuit eiprimum. Vbíiílle multorum gratíafubníxus defcendítin lorum: mifit vnum ex centuríonibus, quibus feptus erat, ad eum ínterficiendum: ac fc^ dns pro tríbunalí ín Caftorís fpectauit ípfeex edíto cedem, Centuríonem arrípue4 ntcíuesftatuerunti ad tribunal efus. Quibus filere tumultuantibus íufsít,& feíd aít madaífe;ac centuríonem ímperauít dímitti,| Acc umphus eíus maegnificentía& rarí^ ttemanübíarum regíarum grandís maíorem fpecíem& pulchrum Ípectaculum pra^ buitexulum caufa. Siquidem clarifsími virí& príncípes cíuítatis fecutifunt coronatí Qum Sytlze, feruatorem 8 X parentem eum appellantes:quodíil fus beneficio eflentín puram reduces,líberosq;& coníugesrecíperent."T'ranfacto tríumphorerum fuarum gellar umreddens pro oconcionerationem non mínore ftudio, quz feliciter fibí euenit fent,quán m qua fortíter feci iflet, recenfuít:& ad extre muminisith acde caufa nomínarí Q. Anrclij c« des, JAMarii filij Ce. Catilina fratré occidit, Sylla dictator perpeuuus cum rerum omnium arbitrio, Lucretij Oftlle cedes. Sylle triuphus. fc Felicem. Girzecís cum fcriberet vel refponderet Epaphroditon, id eft, Venerígratü ap s»lla nomen v pdlabatfe, Atque ín trophzeísapud nos ín huncmodum ef finomen eíus perfi m: P L,Cornelíus Sylla Epaphrodítus. Adhaccum gemínos Metella edídíflet,filíiu m E au^ flum,filíam vocauít Faufrtam. Adeoautemnon ítarebus geftis vtfelícítate nítebatur: Vt permultis abeo necatís,tam multís ín republ. ínnouatis mutatísg abdicaueritfe diclatura,& ius cofulum creandorun n populo reddiderit, neque íntertuerít ipfe comítijs, fedín Kio corpus cuilibet prebensadíníuríam opportunum príuatí modo verfaret aduertitquendam praeter fententíam fra n audacem homínem X hoftem fuu uem defienarí M.Lepídum,non perfe,fed f: iuore popul arí ob Pompeíit eíus ftu díc im& pro eo pr tenfantem,Quare c cum exultanté víctoría víderet Pompetum Sylla, ac JU E Sylla populo cSylle vxor Me tella moritur. Sylla fuas ipfe leges violat. Sylla Valeriam Hortenfij orá toris fororé du» cat. Syll.e lafciuia in Valeria. yxore anbienda. Sylla pbthiriafi correptus, phibiriafl qui interierint, i £l iz . Sylle ors, FI S»lle liberi, i Poflbuni. 4. ] 8ylle fonus. Plutarchi 4 3 E cerfiuit digredientem, dixitq:Praeclaram vero rem adolefcens gefsifti,qui priore Caty vi lo Lepidum omníum optímo ftolídi(símum fecífti confulem. At tu facvígiles: cumin P m te ipfum effecerís aduerfaríum tuum valentíorem.Sane íllud Sylla quafi vatícínatus eft, m Breuí ením oppugnauitín ínfolentíam erumpens Lepídus Pompeium. Patrímonf fui n vníuer(i confecrans Sylla Herculi decimam prabuít fplendídum epulum populo: tane lu tot; exuberantíor vfuapparatus fuít,vt quotídíe magna copía cíibaríoruminamnépro P m ficeretur,vínum diffunderet quadragínta annís vetuftíus, Medío hocepulo, quod mul h torum fuit dierum, decefsít ex morbo Metella. Quía veró vetuerunt facerdotes eí illam gt adíre vel funere domum eíus polluí:mífit eilibellum repudtj Sylla, íufsítyfpirátemad,| m hucín aliud domicilium transferri, Atquehacín relegescuríofe ex fuperftitionefenmy p jo uít. atlegem funeraríam, quam tulerat ipfe, conuulfit nullo habito fumptus modo.Per.| rupítítem ad leniendum luctü fumptuarías,quas de conuíuijs& coenís luxu íllecebrísg díffluentibus ípfefixerat. Paucís íntercedentíbus menfibus ludí gladíatorij edebantur nondum dífcretís cuneis,fed cüm ín promifcuo etíam rum víri foemínzeGp fpectaret. Se, debatautemforté prope Syllam eleganti mulíerforma X genere illuftrí. Meffalz filiae| rat foror Hortenfij oratorís Valeríanomíne,qua nuper forte diuerterat à víro. Eapr,| teríens d tergo Syllam,extendítín eum manum, floccoty extoga eius auulfo traníüjtín.| locumfuum. Cum eam Sylla ííntueretur mírareturq: Nihil eft ímperator,ínquit, quod te moueat:fed cupío ego quoq tantillum confors fieri felícítatís tuae. Fuit d noníngn, tum audítu Syllz,verüm confeftím prodídít nonnihil fe títíllatum.Síquidem mifit dan:|;o ali calum certos,per quos nomen,natales,& mores eíus difceret. Hínc oculorum inuicem ex anníctus,afsíduz ac leues ín fe mutuo vultus conuerfiones, rífus adiectiones, fponfili mi deníque& pacta connubíalía huíc fortaffe non pudenda: Sylla vero etfi caftamalias& T ínfignem,non ex moderato tamen& honefto duxít prímordio, more adolefcentísob, adi tutu& leporíbus,quibus folentfoedíísimi& impudentifsími excítarí animi motus,ille ma ctus. Atquí quamuis hanc haberet domí: cum mulíeribus tamen mimis cítharíftrist& v thymelícís viuebat,de díe cum ijs ín lectís potans. Hí erant ením ílla tempeftate, quiplu fe rímum apud eum poterat, R ofcíus comcedus,Sorex archímímus,& Mietrobíus Lylio, du dus, quemlícet exoletum nó dí(símulabat perpetuo amare. Vnde etíam morbumalut|— tw ex leui ortum occafione,& perdíu exulcerata vífcera fuaignorauít. Hínc putrefaQumg| oan corpus& ín pedículos totum verfum:vt cum multi ínterdíu& noctu tolleret eos, nulla mí parte potuerít tamen,quodr reijciebatur,zquare íllud,quod fuccedebat: verüm omne tío veftes,balneü,pollubrum,cibus illo repleretfluxu& tabe. Adeo fuppullulabat.Ideofz im píus díe íngrediebatur balneit abluens€ abítergens corpus. Ceterüm níhíl proficieba- qu tur. Víncebatením celerítate couerfio,fuperabatqg copía omnem purgatíone. Memo. fut rant ex prífcís pthiríafi Acaftü Pelíze confumptü:ex ínferíoribus Alemana poetá,Pher fed cydem theologi,& Olynthíü Califthene,dum ín vínculis fuit, Mutíü praeterea íurifcon ghi fult. Quód(i iftos quogz,quínulla quídem virtute, nobilítatifunttamen,cómemorae|— da oportet: fama eft eum, qui bellá feruile mouít ín Sícilía, fugitíui Eunumnominepofe| hic quam attractus Iomá captíuus eft, morbo pedículari abífumptü. Porro Syllanontav4?|. 4n tum prauidit fatum fuit, verüm etíá de eo alíquatenusfcripfit.Síquidé vigefimofecuv|— a do comentarío bíduo ante quám decefsit,extremá manum ímpofuít:ac predixiffeaítl- dii bí Chaldzos, vbi praclare víxiffet,in flore fe felícítatís exceffuri. Narrat etía filiumff tet qui pauló ante Metellà obierat, vífum p fomnü abfoleta ín vefte fibi afsiftere, patrem lix oraífe: deponeret folícitudines,pergeretig fecum ad matrem Metellam. Ibí quíete cum len illa ín ocío vícturüi. Ab negocijs publícis tamen non abftitít. quippe decem ante exitum im díebus,cum Puteolanoriü díffenfiones cópofuiffet, fcripfit ijs leges, quibus remp.mode rarentur. Prídie nuncíato Giraníi,qui magiftratt gerebat,reip.quod debebat,non ex Ad uere,fed diem fuü fupremü expectare:acciuít eum ín cubiculü,vbi míniftrís fuís circum hay fufum przcepít ftrangularí. Inter vociferatíoné& corporis íactatione dírupta vomía i! E bus vím magná profudit fanguínís. Hínc viribus defectus nocte per grauem crucíati trálz tem ctavitàreddidit. /Líberosrelíquít duos ex Metella ínfantes. INam Valería poft excl Gre fum eius edídítfiliolà, quam appellauerunt Pofthumià. Quí ením poft patrumfatani tíb. funt,hos vocát Romani Pofthumos. Porro cofpírauerunt multí cii Lepido, vt príuart ia íuftís exequíari corpus Sylla. verüm Pompeíus quamuís offenfus Sylla( Soli enim tíon mícoríi tabulís praeteríerat) partím gratía,partím precibus, mínis etí nonullos fummo tum uit,corpusg; Romá eff pfecutus,ac rríbuit funeri paríterfecuritaté& honore.Ferunte E.— li Vl Sylla. 379 vitanta aromaté fuifTe à foeminis cumvlatü:vt preter íllata decem& ducentis ferculís,fi^ i|. mulachrá ipfius Syllae grandefictüt fuerit, fictum etíalíctorís ex precíofo thure&€ cína'|| momo.Cumeffetá príma lucenubili ccelum: quía expectabant imbré,no nífi nona ho^ || mextulerüt cadauer, um ventoincrebrefcente& delato ín rogti, flammam excitáte | luculentitanto príus cobuftum corpus fuít: quatenus rogo ííam tabefcente atqj ígne e;| moríenteexcuffa eft larga pluuía, que adnoctem vícp tenuít. Ita perpetua felicitas eum ^| emfunereperagendo elt comitata. Extat monumentum eíus ín campo Martío,Epi^$ylle monumz| gnmmaautem perhibet delineatum ipfum reliquiffe: cuius eft(amma: A' nemínefea, tum, ez infcri| mícorum benefactís,vel ínímicorum malefactis fuperatum., ptlo, L10 0 Pl LYSANDRI CVM SYLLA COM PARATICG. XPLANATA vítaSylle pergamus nuncad collationem. Atgr iL lud quidem, quód exordio íncrementía femetipfis fumpto magnic uaferínt,ambobus eft commune:fed Lyfandrí propríü, quód volentibus cíuíbus fuís& fanís,quofcung gefsít, cepit honores, inuitís níhil exprefsít,necs valuít praeterleges, Verüm DifSidio m populicapit c fcelevatus honorem. ? 2|(icutíd teporís Romz corrupto populo& zgra ibírepubl.domínus dsaliunde exoriebat, Et quíd mirí, fi domínatus Sylla eft:cum Glauciz& Saturnini exigeret vrbe Metellos, conful filijín cocíone occiderent, auro& argéto arma pararet militesredímétes,ferro& ígnilegesfigerét vím adhibentes repugnatibuseEquíde non reprehendo eii, quí ín tanta rerü mole potentía fummá fibí cóparauít: verüm ín cíuítate adeoaffecta nó contínuó cenfeo optímüfuífTe, qui fuít prímus, Quí veró d S partatü vel Non cótinuó omaximelegibus floréce€ moríbus ad bella maxíma& ad res geredas míffus fuit:hic pe^ ptimusqui prineoptimorü optímus,& prímorü numerabat prímus.Quare qd' fepe reddíderatfepe"ws.— icpitímperíü, Perénabat ením apud eum primas obtínes vírtutís honos, Athícfemel L2fender Spardx exercitus creatus,annos cótínuos decé nunc confulé,nunc proconfulé, nunc dícta. f4"erwm opti torem femetípfe facíens€ femper tyrannüagésretínuítarma, Iam nouare,vt dixímus"^5 axttinftituít Lyfander reípub. ftatum leniüs& íuftíüs d Sylla. Inducendo ením, noar^ míscogedo, necp femel cuncta vtille euertédo: verüm ipfam emendádo regü defignation&, Bt quídé natura verum videbat, vt ea ín cíuítate, que vírtutís caufa non nobilitatis inperabat Girzecíze, ex optímís optímus regnum teneret, Vt ením nó quarít venator íd, : quod cane eft prognatü, fed canem:neg eques, quod equo,fed equi. Quid enim fi equa Quis quifa; fit, - mtusmulus fitzIta prorfus hallucinatus fuerit polítícus,ín przefide fi no requirat, qui fit, mon ex quibus, e|. hexquibus.Ipfi quídé certé Spartíatz nónullís regnantíbus vt nó regalibus, fed índí^ querendz, aim n gis femifsibus homíníbus regnü abrogauere. Quód fiprauítas eft vel cum generís muneri cfl pree daritateínfamís:neq; ex nobílítate vírtus,fed ex femeti pfaeftveneráda. Porró íniurías ficiendus. | licproamícís, ílle víqy ad amícos íntulít. Quíppe Lyfandrü conftat fraudes fere amíco- Lyfandriez$9 £49 qp Vumgntíaadmififfe,p illorum opibus et domínatu plerafg patraffe cedes.Sylla veró Lepeccata. :«trciti Pompeio inuídía adductus,& Dolobella claísís prafectura,quz dederat, ma. - diinatus eft eripere. Lucretíü Ofellam promultís& magnis merítís confulatü ambíen "oW-X wWCwO— V S. n 9 m o e p 2» o ^ l«minterfici ín cofpectu fuo ímperauit, ex amicí(símorü nece horroré omnibus mortay|. liu formidint inijcíes. Multó magís voluptatís& pecunízx ftudiü alteríus príncípa n lmalteríus tyrannícü declarat anim. L yfandrí ením nulla íntem perátía,nulla ín tanto Lofandri parftn Inptío X potentía proteruía apparet:fed effugit fiquís alíus,hoc vulgare díctum: monia, Cr tam ^ Domileones,at foris vulpecula.: perantia. l^ Adeo fruealem, Laconica,& aftríctà vítam egit vbíqs. Alter neciuuenís líbídínesrefrz sylle libido ex b Wuitab ínopía| necab zetate fenex. verüm leges connubíales& fumptuarías tulit cíui- profufio. a$0. AM P bus: cüm interim ípfeamoribus& adultetíjs, vt eft Saluftíus author,índulgeret. Vnde tempubl.ad mendícítaté tantà& pecuníz redegít egeftate:vt quamuis quotídíe publi. ' Gre& fub hafta vederet pecuniofifsímas et maxímas domos, foaederatis et fociis cíuítaii ti. tamelibertaté ímm inítatemqp venüdaretargeto, V erüm jpfundendiatg diífsípandi et Hadulatores nullus eratmodus., Quam ením verífimile eft ratione vel parfimoniá ínteV Eb'eeincouidu& largitionib. eius fuiffe, qui publícéaliquádo ín corona populíopulen o- tum patrimonii diftrahes, vilí precío íufsít vníamícorit addíci. Cüm att fuperaretílláa- sj tyranicii 5 itlictatione, S proclamaret praeco adíectíonem: ftomachagus eft,&: Quíd hocmalí di&um, lÓ 4 Sylla bellicis vebus, quàm Lyfander pre[tantior. Mors regibus e H ey unperatoriLL dioi bis digna. Sylla cum potetifiimis pugtaslt,cy vicit. Sylle magnaniSylla bellicis av» tibus Lyfandro: Lyfander temperantia, Syll anteponcndus. 380 Plutarchi Sylla. Quirítes,ínquit,qua hzc vis eft: quod praedam meam míhinonlíceat pro arbitrio meo díftraherer At Lyfander etíam collata ín fe dona mifit cum praeda alía ciuitati fue.Necfa cium commendo.Plus ením fortafsís pecuníz ínuectione attulít híc Spartze detrimenti, quám Roma ille extorfione. V erüm hoc flatuo viri íllíus índícíum abftínentize. Atpe, culíare quiddam fuz vterg cíuítatifecit. Nam Syllaluxuipfe diffluens fumptuofusQy d ues compofuitad frugalítatem. Lyfander,quibus ipfe temperabat vítijs;hís cíuítaté ín. undauit.Peccauerunt ítaqy:ílle,quílegíbus fuís feipfum praeftitít deteríorem: híc, quife cíues deteriores reddídít, quandoquídem docuít Spartam índigere íllís, quibus nonin, dígere fe ipfe didicerat. Igiturtales domífuere.| Dellicís vero certaminibus, factísim peratorijs,víctoríarum numero,magnítudíne periculorum íncomparabilís eftSylla,Si,, quídem alter duas palmas tamen pugnís duabus naualíbus retulít, Adtijcíam eí Athena rum obfidíonem facto fané haud magnam,fed gloría clarifsíma. At gefta ín Boeotíaatg| ad Alíartum,quamuts infortunío alíquo accíderunt fortaffe, ínconfultam praferuntte. merítatem tamen non operíentís íam íam affuturas Platzís valídas regís copías, fed bile & ambítíone ín muros ruentís íntempeftíue: vtopprímerent eum foede eruptionefada níhilíhomines.Neg ením vtad Leucira ínfiftens vrgentíbus hoftíbus Cleobrotus, ne. que vt Cyrus& Epamínondas ínclínatos premens acftabilíens víctoría, plagam incur. rít mortíferam. catterüm occubuerunt hídígno regibus& imperatoribus fato. Lyfar/ der gregaríj milítís&Cantecurforís modo turpíter vitam protjciens veteribus Spartiatís affípulatus eft,recte eos murorum oppugnatíones declínafle: vbínon folüm à víroabie cto,verüm etíam contíngat à puero& foemína vulneratum cadere vel fortí(símum:quo modo à Paríde Achillem aíuntínteremptum ín porta. Sylla vero quot fignís collatísreportauerít victorías,& legíones hoftium opprefferít, haud proclíuefit íníre numerum, Ipfam veró bís cepít Romam:& Atheníenfium Pireeo non vt Lyfander fame, fed mul. tís magnísq, pralijs Archelao ex contínente in pontum fummoto potítus eft. Multum ctíam ex adueríis ducibus accedítmomentí. locum ením& ludum exíftimo cum Alci bíadís gubernatore Antíocho praelio naualídecertafTe,& Philocle círcumícripfiffe con cionatorem Atheníenfium, In olorium, gerentem in ore cu[bidem.| quos ne cum equífone quídé Míthridates, nec Maríus cum líctore fuo dignatus fitcov tendere, Acex dynaflis, confulibus, ducibus, concíonatoribus, quíluctatí cumSyll funt, vtalíos pretercam, quís Marío erat ínter Romanos formídabilíor, aut ín regibus Mithridate potentíor,aut pugnacíor Lamponío T'elefinog ex Italíst'quorü Sylla illum extermínauít,hunc domuít,poftremos occidít. lam omníum,quam emorauímus,íllud meo íudício fummum fit: quód quícquid praeclare Lyfander gefsít, íd cíuítate fua gefiit opítulante. Sylla veró extorrís,& factione oppreffus maleuolorum, quo temporc cijct batur vxor eíus,díruebantur penates,ínterficíebantur amíci:figna cum ínnumeríslegio nibus ín Boeotía conferens atq; pro patría decertans ftatuít trophaeum: Míthrídatígyctraínímícos fuos focíetate fibi& copías offerentí nihilo vfquam remifsiorem fe autbati eníorem prabuit.Imo ne falutem quídem dedít,neq dexteram anté porrexit, quàma prafenteaudíuítrelinquere eum Afíam, naues tradere, regibus Dithynía X Cappad»| cía cedere:quíbusfactum Syllam pulchríus plane nullum,neq; anímo defignaffeiudio excelfiore: quód praelata príuatiís rationibus republ.& generoforum more canumno príüs morfu€ prehenfionelaxata quàm oppreffTo aduerfarío, tunc ínfurrexerít ín pria tarum vltíonem íníuríarum. Quod deníq; confultum ín Athenienfes fuiít,ad mor cori contentionem refert nonníhil.quando captam vrbem, qua arma fecum pro Mithridatis opibus& ímperío contulerat,liberam& legibus fuis relíquitimmunem: Lyfandertav to príncípatu& imperío exutam non eft míferatus.ímo vero republ. fpolíatae populat atrocifsímos violentifsímosqg ímpofuittyrannos. Vídeamus ergo nuncnum multum errauerímus à vero:plura praeclare facta fi Syllae efle, Lyfane» drípeccata dícamus pauciora:atq; huicabflínentía& temperantias,artíum íllíbellícarum& virtutís prímatum tríbuamus, Bi flf, S i dj i" lioe []J: — CLARISSIMO VIRO D. IOANNI LAVVBERMANNO IVRISCONSFVLTO CONSILI.ARIO CLI-« uenfi atque ornatifsimis viris,.Ioanni Effendienfi quaftori,Rutgero Rudenfcheidt magiftro rationum, Matthiz ab Egher praefe&o fan&uariorum, totid; confilio ac fodalitari cancellarize Cliuenfis, dominis& amicis fuis fingularibus Hermannus Cruferius S. P. D. IC V T mdomo priuata advem con[lituendam coadminiflvandam familiarem B puta fint officia; multi4, ed diuerfa obeunt, neque effe ibi oportet ociofum quenquá: tta invepubl.memo debet e[fe immunis, fed exemplo apum inid incumbere, vt fiteiquám vrllifSimus. Intev omnes aute profunt maximepatrie tum illi, qui pred cellentes prudentia fup verunt[alubria cg frueifeva confilia, tum quimagnitudine d k] animi praditi(2 robore tuentur eam ab iniuria vel amplificant. Neq, verà fuerit W: xia 451 hecolim difiincia genera,neq, eorum munera diuev(a. Yerim erant ydem,qui Con filerepoffent e» Yalerent armis,jdemá, dodli e pugnaces. Poft, rt fette coeperunt effe diflvatie philofohomm pvoratorum, qui fuerant anté ijdem co plilofophi(9 oratores: ita alij ceperunt effe, quiintra oimcdlos dandi confilij manerent, alij foris qui propul[avent bofles. In. bifce autem duabus nationibus lonz gmte praflat fapientia Viribus. Fru[lra enim funt arma fovis, mfi confilium fit domi. Ita celebrat Jia em ytfortem bellatorem Homerus, vt prudentem confultumá, Vly[Jem. Verum tamen longe bunc ma[7 em, femper prapomit /4iaci. Eft enim"irtus prudentia prima, imo Yero yirtutum omnium origo (rfonsveliquarum. Neq, emm weflus eJe fhaltus pig amens fortis Yel continens. quippe requirunt |. Otutestidicium qz dele&ium, qui e[Je profe&to in im prudente potefl nullus. Qui vero non valent confi loc funt pretevea ignaui bit fui veipub. funt non folum nulli jui,"Yerum etiam oneri. Eos nomina |. nHomernstelluyrismutile pondus folet:"vt de femetipfo apud eum Achilles,. AN uaa ripa vuvoip ezaetop&ylog aosont, Etalíoloco, oiop Jurswe T9 TO exerc ezriputsop Arun GÍrs gà iwa say gnuJUop sd en gym j 4 tarouoy ovd Bine RN. ci) rte GyU GP xosout, | Quosautem appellet tellurís ínutile pondus, declarat vbi aít, &dezo7 iy zr evatpiluuoi Sd" erri Bak. a. nti, domi confilio,neq, avmis profint veipub. fovis. /4c dicuntur merito hi fruges confumere nati, qui | nhlquim numeri[unt.. Inilorum fetla.qui Inxtà Qo mentis Yi Yaluerunt, e bello fuerunt boni, cen Jnwapud Romanos Fabius Masximus,Catones: apud Grecos Themiflocles,Pericles,Phocion:inter /Ale xindriduces Eumenes bellator mfienis fimula, eus(cribarum princeps,quem nunc Yocamus cancellarii. |(meo comparat Plutarchus Q. Sertorium eloria bellica non minorem, necitem confilio. qui Yyirtute inp heprefulfevunt ambo infi iori alia charitate Sertorius patrie, Eumenes principis eius, fHrpis, qua efl ea ! m.Repra[entat enim in vegno Qg* monarchia bonus princeps patriam. quippe dicitur is e efl pater pa! hbletm fouet, ei prowidet, ex eo illa quaft dependet."vt bonus ciuis oculos intentos babere perpetuo delatin Jalutem et vilitate principis, quibus continentur f patrie. Quia vero"yeflabumanitas t9 con| Wljo noflra familiaritas, multis officijs con[lituta mutuis po[tulauerunt,"yt nunc aliquid fg*multa, vt ; Impofibacad vos bonovati/Simi atque ornatiféimi domini(g* amia[criberem, Yfumá, no[lrum aliquo Wmento meo teflatum acpignus[ummifludyj erga Yos mervelinquerem poflevitati: non potutvetlius, quam Jummi prinaipis canceliavium;optimi principis noflri dicare cancellarie, i54, huic qu M prejuntata, In eá elucubrant affidue, defudantá, in procuranda eo tuendis| b negocijs principis eg» patrie. Hoc Yobismeum officiem"vt fit VEN gratum"valde opto.— Valete Campi. $0 PROOEMIVM IN EVMENEM ET Q. SERTORIVM, aw p snon eft ftupenda fortafsís, fitempore ímmenfo alíasaliter fluen; Similes cafus e» Itefortuna deuoluatur identídem ad cafus eofdem temerítas. Síuec. i| ucnire;e[Jc ne- SW 1 ním finitus nó eftaccidentíium numerus, largam habet fimilitudinis ecfum. ÀJ"NS! corum, quae efficiuntur fortuna fuppeditatrícem materíze affluent: Em Ws 1 fiue ex numerís quíbufdam finitis connectuntur res, ex dem neceffe Pa p 4 eft fubinde exiftant ex fjfdem abfolutze. Quia veró libenteralíquii| LA X. A fla, quz accideruntfortuito, lectione vel auditione percepta colle ul eunt,fiqua confilío& prouídentía vídentur facta: vt quód duo nobilitati fint Atties,v, similium euet- nus S yrus, Arcas alter, vterdg ab fueínteremptus: duo Act zones,híc à canibus, ille dif torexemplá.| cerptusab amatoribus: duorum Scípíonumab altero deuicií ante Carthaginenfes,ab| altero funditus excífi: captam Troiam ab Herculeob Laomedontis equos,ab Agame| Co mnone perlígneüappellatü equum, tertío à Charedemo, cum prolapfo ín porta equo, eam claudere cito Troíani nó potuiffent: plants duabus flagrantífsímís cognomínum| Homerit vbi| vrbium íi& Smyrna, qua fignificátvíolam€ myrrham, Homerum poetam ínvnany| natus, 7 Vbi tum perhíbeat, defunctum ínaltera, Agefubnectamus hocfuperioríbus, imperatorum marius. bellicofifsimos, quiq; pluríma dolo& calliditate perpetrauerunt,altero lumine orbaty Tresmaximi vi. faiffe, Philippum, Antigonum, Annibalem,& de quo nunc tractamus Sertoríü: quema vi,lufci. Philippo dícas ín amoribus fuiffe cótínentíorem, Antígono firmíorem erga amícos,de Sertorij laudes. mentíorem erga hoftes Annibale, nullí horum prudentía concedere, fed omnibusfor. tuna:qua fupra omnes illuftres hoftes fuos vfus multo vbícy acerbifsima adequauitills fe, bellifcientía cum Metelli vfu;audacía cum Pom peij, fortuna cum Syllze,potétía cm populi Romaní víribus exul& barbarorum aduena dux cóparatus.Huic ín Ciraecis p tífsimum equíparamus Cardíanum Eumenem. Ambo ením ínfignes fuerüt imperat res,& aftuti bellatores,extra patríam peregrínantes,alienigenarü ductores,fortunaco| flictati afpera,ad exitum& nouerca.. fiquidem circumuetus vterqy íníidijs, atqy quibui| cum hoftes vícerat,ab íjfdem eft opprefIus. Eumenes. Euntenis genus,[SZ ij] VMENI Cardíano tradít Durís patrem fuiffe, qui ob inopi ; amín Cherfonnefo víctü vectura exercenda quaritauít: ve | rümlíberale eum ín líterís& palaftra fortítum tyrocinium Quo etíamnü puero, cum obíter illucappuliffet Philippus ] perocíum eum adolefcentíum Cardíanorum fpectaffepae cratía& puerorum luctas. ínter quos excellentem Eumuti, / cumfolertem eum etftrenuum vídiffet, placuifTe Philippot! 3 infamilíam efus affcitum fuiffe. V erüm propíus fidem vió j| tur,quod illi dícüt, quí propter hofpitij necefsitudínem à ; WOCTNAWAVRUM) micítíam paternam Bumenem afferütá Philippo proucdi Ab huius exceffü, quód nec prudentía necfide vlli effet ex Alexandríamícis fecundis fcribarum prínceps quídemappellabatur, fed ín pari erat dígnationeac praecipui eíuse| míci vel familiares: vt etía dux ín Indía folus cum exetcítu mítteretur,& ín prouíncim Perdícca füccederet, cum defuncto Epheftione Perdíccas effet ad illius prouíncíà prv uectus, Vnde cüm fecundumfata Alexádriarmigerorum prínceps IN coptolemusant clypeo fe& hafta,Bumenem cum ftylo& tabellís íactaret Alexandrum fecutum: deri runt eum Macedones, quód preter honores huncaffinitatís quog; necefsítudíne fuil: rex dignatus. Síquidem Barfines Artabazifilíze, quam in Afia Alexander prímá cog Eumenis yxor uit,ex quafilium fufcepit Herculem,alteram fororem Apamá Ptolemzo, Eumeni Du Barfine. finen collocauít: quo tempore caeteras quoq Perfidas diíftríbuit,& amícís ín matrim nium collocauít, Offendit fubínde tamen Alexandrum ac perículum Epheftíonís cu fubij:prímü,cüm Euío tíbíciniattribuiffet Epheftion zdes,quas pueri Eumenis cípii res ceperant: adíjt Eumenes ad Alexandrum,ac cum Mentore vociferatus eft pradtar ais demanibus armís tíbía canere veltragcedías agere, T'ulít autem íniuríam 5 £P Eumenes regibus Macedonie quomodo conciliatus. proiecti ín 10 bu lun yodu dic uin cur Kc me ex par tus Án 4o den pra c] bti L« pe Ies. con lío.] ded $0 cisf vifu qua adr BO Utt fet, l5 £2 10 et 59 Eumenes. 383 |. Aleanderm olefté,lacerauíti probrís Epheftionem. Mox tamen mutatus flagrauit íra | inEumenem,quafí contumelía potíus aduerfus fe, quàm líberalingua effet aduerfus E^ phftíonem vfus. Deínde quo tempore Nearchum clám ad Oceanum parabat mittere, popofcít ab amícís argentum, quod non effetín zrarío. Vbi ab Eumene poftulauít tre. centa talenta, nec ílle nifi centum duntaxat dedit, eatp egre X dífficulter oftendit fe per procuratores fuos co egííIe: non íncufauít eum neq accepít pecuníam,verüm certís míniftrisocculteímperauit,ígnem vt Eumenís tabernaculo fubijcerent: quó ín exportan» dapecunía manifefte mendacem comperitet. At celerius quàm potuit exportarí,tabermaium íncendío hauftum fuit: poenítuítq eíus Alexandrü,quod monumenta fua fuífo fetabfumpta, Aurí vero velargenti, quod fuerat perflammam conflatum, erutum fuit plusmille talentís,ex quíbus ílle nibil abftulit:fed& fatrapis prefectísqy mandauit peri tasomníbus, vt exempla corruptorum mítterent, eaq; deferri omnía iufsít ad Eume^ nem, Concertatíone iterum de dono quopíam cum Epheftíone exorta, acmultís vltro itroqy íactís conuítijs ín praefentía quidem níhilomínus erat ín gratía: ceterüm defunüomox Epheftíone moerens rex o mnibusq, quos víuo illi ínuídiffe arbítrabatur, atq; diusletarímorte,ínfeftus& afper pra czeterís Bumenem ín fufpícione babebatmemoruítg crebro ríxas íllas&€ conuítía. V erum verfutus ílle doctusig accommodare fe tem poriínftitit ex eo, quo vulnerabatur,mutuari remedíum. Confugit ením ad Alexandrí indecoranda memoría Epheftíonís prolíxítatem& ftudi, fuggefsitg; eí honores, qui» jobusmaxíme ornare valeret defunctum, atgy argentüi ad excírandum Epheftíoni tumu^ lumlarge X benígne prebuit. Poftquam decefsít Alexander,€ legíones ab amícís Ale xndiifeceffere: anímo Eumenes ab hís ftetít, verbo medíum fe inter vtrofq;& príuatü gdisit: quafi fibí no conueníret extraneo nimíum fe implicare Macedonum controuer, ijs; Cumaütamíci Alexandri czeterí Babylone excefsí(fent, remanens hícín vr:bepe: litatum magna ex parte placauít,atq; ad concordíareddidít promptiorem. Vt veró co^ waerunt duces,& priore copreffo tumultu partíti funt fatrapias X prouíncías, Eumeni tst Cappadocia& Paphlagonía mari Pontíco fubíecta T'rapezonte tenus, qua tunc ínMacedonum dítione nondum erat. fiquidem regnum obtínebatibí Ariobarzanes. Thbebantautem ín mandatís Leonatus& Antígonus,vtmagna manu Eumené eó depdicerentfatrapamqy illi ore ímponerent. Czeterimnon obtemperauít Antígonus Per dice literis elatus íam anímo atqs defpícíens omnes. Leonatus vero ex fuperíoríb. pro» undis defcendit ín Phrygíam,acrecepit Eumení fe íllam expeditionem fufcepturi. Sed um Cardíanorum Hecatzeus tyrannus cum íllo congreffus oraret, vt Antípatro potíus Wobfefsís Lamiae Macedonibus íret fuppetías: ínftítuit traijcere: quo etíà ínuítauít Eu» | mnem,umq;recocílíare enífus eft cum Hecatzo.Intercedebat ením paterna inter eos «ciuilibus dilenfioníbus fimultas. Bumenes autem frequéter Hecataeum tyrannídem puteaperte ínfimulauerat,atq; Alexandrum, vt Cardíanís redderet libertatem, preca» üsuerat. Quapropter detrectante tunc expedítíonem ín Grecos Eumene,& tímere titipatrum fe dícente:ne qua ín Hecatzií gratíam íam prídem alienus ínterficeret fe: fi» iümhabens ei Leonatus níhil eum confiliorum fuorum celauít, Nam verbo dícebat& |]. Dtexebat(ubfidium felaturum Antípatro:verüm deliberauerat traducto exercitu ilíMacedoniam afferere,& epiftolas monftrauít eí Cleopatra Pellam fe velutad conu bumaccerfentís, AtBumenes,feu quód Antipatrum formídaret,feu quód vecordem Ltnatum& ím petu motum ínftabili przecípitiqg haberet pro deplorato,nocte cum ím pilmentis fuís dífcefsít. Habebat fecum equites trecentos,& ex miniftrís fuis ftipato, ItSducentos,auri ad argenti rationem quínq; millía talentüm. Itaad Perdíccá confugit, coníiliscs proditis Leonati ftatím multum apud eum potuít, atq; adhibítus eft ín con(i^ lo.Poft alíquantó ín Cappadocíam cum exercítu ípfo prefente& ductore Perdícca eft deductus, Capto Aríarathe& prouíncía fubacta declaratur fatrapa. V rbes cómifit amí pi dsluis stp prefectos cum prarfidijs impofuit. ludícesibídem& procuratores, quos fibí vifum fuit, relíquít níhil ín hís feíngerente Perdícca. Inde vnà cum Perdícca remeauít: quod tribuit eius obferuantíze,& neabetfetabaula. Atvero confidens Perdíccas,quas Wires pergebat, ipfum eas perfe confecturum:fed ad ea, quz relínquebat à tergo, impígox fido cuftode fc opus habere: ablegauít ex Cílícía Eumenem,verbo ad fuam pro llnciam;reuera quó confinem Armeníam à Neoptolemo cómotamín poteftate retíne, Rt Qué Eumenes quamuís anímí tumore& ínanibus fpiritibus peruerfum blandis ver biselborauítin officío retinere. Quía vero phalangem Macedonum ínflatam& fero» cem Eutteni Cappa» docia et Papbla goni4 prouincie decernütuy, Yuf lin.lib.1s. Leoti4ti cord» tus. Eumenes: ad Perdiccam. fe confert, Eumenes á Per» dicca contra Neoptolemun mittitur. — * 384. Plutarchi cem offendit:prafidium confecit contra eosmantü equeftrem,prouincíalibus,quí equis Ewnenisine- erantaflueti,vectígalíaremittens& immunitatem dans.Equos etíam emit, quos dili quitatu compa» buitijs,q uibus ex comítatu fuo maxime fidebat, largitionibus muneribusq; anímoseo. rádo, induftri&, vum ínflammans,corporag ítíneribus faciendís exercens aclaborib us, V ndeillí Mace dones obftupuerunt, hí redditi funtalacres: vbi exíguo fpacío viderunt apud eum coa, ctos equítes non mínus fex míllía trecentos. Poftquam Craterus&€ Antipater deuiig Grzcís in Afiam ad Perdíccz opprímendum imperíum tranfierüt, quos ímprefsionem facturos nunciabatur ín Cappadocia: Perdíccas,quí ipfe mouebatín Ptolemaum,;Ev menemlegíont,que ín Armenía X Cappadocía erant, ducé cum fummo imperío cre uit. Hac detelíteras mifit, atqj Alcetam cum INeoptolemo Eumení pracepit dícioas i díentes effe, Eumenem vero pro fuo agere arbitro, Bam expedítionem Alcetas aperi abnuit:quód Macedones,quibus praeerat, conferre cum Antipatro erubeícerentarm, Crateríatitadeo effent ftudíofi,vt etíam recípere effent eum parati. Neoptolemus ver) prodítionem Eumení moliebatur,verüm non fuit clám.qui cüm accerferetur,no paruit, fedaciem dírexit copíarum fuarü.Ibí primum fructü cepit Eumenes prouídentía ap Eumentsprofli^ paratus fui. quippe inclinata iam acíe peditum fuorü proflígauít INcoptolemum equin. ge Neoptole- ti cepítq; ímpedímenta eius. Indein díísipatà ín confectando phalangé conglobatoe. mum. quitatu fuo ínuectus arma cocgít eos ponere adegítty facrameto ípfum fecuturos.Neo| ptolemus paucís ex fuga collectis recurrítad Craterum& Antipatri. Ab íllís ad Eume nemlegatimífsi, quíínducerent eum, vt tranfiret ad ípfos retentis prouíncijs fuís,acce up 16 3 ptísqy ínfuperab ipfis alíjs copijs& p rouíncijs,redíretqg cum Antípatro ín gratíam, ne Cratero exífteret pro amíco hoftis. Quíb. expofitís negauit fe Eumenes Antipatroqi cum vetus fibiinimicítía íntercederer,nuncamícum fore,quádo eum amícos vídeath» bere pro ínimícís: ad Craterum vero cum Perdíccareconcilíandum atq; quis códít» níbus in gratíam reducendü omnem fuam offerreoperá. Quodfi incurrere affectetine um:non defuturum fe,quoad fpírarct,lefo,príusqp corpus& anímá quàm fidem amillr rum.Hiísrenuncíatis Antipatro defummarerum per ocium delíberauerunt.INeoptole mus,cum ex fugafe contuliffet ad íllos, fecít eos de praelio cómíl(To certíores,inftititgvt fuppetías ferrentfibi,maxímeambo, Craterus certe.Tllum ením defiderarí dícebatà Ma re ce uei ca éu cu xit ga uet qt gne adl odi inti eq det fim turi toll rel cid dct cat Cot vbi cit: t: aut [a Ed cedoníbus mírífice:cuíus fi caufiam modo cófpexiffent et audiuiffent vocem, cum armi j| 3 tul Craterus.M4-. illosad eum concurfuros. Nempe erat profecto nomen íngens Craterí,eíuscp defiderio jsumus. nes pro ipfis apud Alexandrü excepiffe, cum ad faftá Perficü retíneret fen fim delabev tem:moresty patríos,quosluxu& fupercilío coculcabat, víndícaret. Igitur ín prafenti Antipatrü Craterus ín Cilícía mifit. Ipfe cum magna parte exercitus focío INeoptolem mouit ín Eumenem,nec expectant ratus fe& fub recent víctoría cum íncondito ext Euntenis cdli^ cítu& poculis implícato oppreffuri. Quodaütaduentum eíus Eumenes prafenfit& ditas. fe preparauít:vigilantíz quídé duci,no eximia tamen folertíae affcríbas. Quod vero m folum cauerít,ne hoftes,qua re ípfelaborabar,fentirent: verum etíá vt mílítes fuos ign ros,qui cum conferrent figna, occupauerít ímmíttere ín Craterü,& ducem occultauait/ adueríaríi,ea fingularis videtur ars fuiffe imperatorís, Díuulgauit rumorem INeoptol: |. ,mumtíterüíngruere& Pígré cum Cappadocit& Paphlagonü equítatu.Cum pararet Eunenis fo» noctemouere,mox pdigiofa foporeoppreffo oblata vifio eft, Alexadros duos vifus d munt. víderead pralíü ínter fe comíttendum inftruentes acíé, acfingulas vtrum, ducerephi langes: híncvní Mineruá,alterí Cerere auxilio venire. Commiflo acrícertamíne fufun eum,à quo ftabat Minerua:víctori Cerere defeciís fpicís corona contexere. Hocvifun protínus coniecit fccundü effe fibí,qui pro optímo agro& íd temporís preclara habt te ín calyce fpícam dímícaret. Plenus ením totus fementis erat,& fpeciem prebebatpa fplendída magna comantibus vbertate campís. Iam magís erectus eft, poftquaá accep fignü pugna hoftibus Minerua& Alexandrü effe. Itag fignü ipfe quoq fuís Cererca Alexandrü dedit, praecepítq: omnibus, vt corona caput& arma fpícearedímíret. Qui uís atit conatü coeperat fzpe prefectis et ducibus fuís, quí cum decertandi eíTet,enüc re&ap eríre,neq apud vnum fetegere X fupprimere arcani tam neceíTari&:perftítitte Eumeniser Cra men ín cofilío fuo,& mentí fuzeconcredídít perículü. Cratero ex aduerfo nemínélocuít Macedonii, fed duas externorü equítum alas, quas Pharnabazus Artabazi filius 'Tenedíus Phoenix ducebant. Hís ímperauít, vt in hoftes, fimulatq ín cófpectuforen ínueherent extemplo,manusqy cofererent;nec darent íjs receptüi, neu verba caduceate ra :edonibus gr^. poft Alexandri obitü flagrabat vulgus mílítit,memores multas eum crebró índíonatio| | 40 &$0h J" U rif a Tilsi inte nen nen pat exh tuti Ttg c Ts Ti^ ce^ a» lís n n» "3^ IU- t9 rte 1a lit, p (2ee» 20 Ms 39 1o o^ IL tía 10 er & 10 |a» rit 40 €de (t ha m m n ax pit &$0 Id» Ía^ [4'ajm i reloco dímícabat,fed vulnera no inferebat lctalía.Percutfus aüt fecundum coll um,con» |^'ansrelaturum ratíonem,autrepetíturab ípfis. Círca Sardeísvifum erat Eumeniín Eumenes. 385 imuemiflum admítterent, Tímebat ením maí orem ín modum,ne agníto Cratero Ma «dones ad eum tranfirenr.Ipfe equitibus trecentís fortífsim Ísín agema centuríatís pro» uc&usin dexterum cotnu erat Neoptolemü adoríturus. Vbi tumulo qui íntermedíus catfüperato coníp ectí funt,ímpetumqg dederunt acríorem&€ cOcítatiorem:obftupefa &us Craterus multís conuítijs Neoptolemum, q ab eo eífet de Macedonum defectione dufus acerauit: adhortatusqg duces fuos ad pugná ftrenue capefTendam ínfeftus ínuextfcínhoftem,—Fuít durus prímus concurfus, lanceístg cíto defractís, vbi res gladijs gaicapít,non dehoneffauít Craterus Alexandrum; verüm multís cofofsí s,fzepiusqy aulisillis, quos cotra ftabat, vulneratus demum à Thrace ex latere ínuecto defluxitex. Cratericedes; » quo. lacentécumalij íncognítá effent praelati, vnus ex Eumenís ducibus Gorgias co» gnouít eum, defiliensqy ex equo cuftodíà corpori erauiter íam affeCtíanimam( agentis adhibuit, Congredítur ínterea cum Eumene Neoptolemus. Inueterato ením interfe. Neoptolemus odio& fimultate ínflammatí duobus cóocurfibus no percepítalter alterum, In tertío vbí 4b Eumene ee- E interfe cognouerunt, protínus ftríctís gladijs cum clamorea dmiíerüt equos. V tínfefti f4-" k quítriremíum modo acríter cocurrerunt:remifsís h abenísín jcíunt fibímutu« I detrahunt cafsídes,& díuellunt ex humeríslorícas. Dum íta fe ínuícemlacerant, eauí (imul(übterfugíentíbus ín terram delapfi& con exíprehenduntalteralterum colluctar turgy. Inde Eumenes príorí affurgenti Neoptolemo popli ^ t i f 1 n iuccidit, maturauitqg at^ "- d* tollerefeín pedes, Neoptolemus altero ínníxus eenu,altero afflictus ftrenue ex ínferio^ P t S: ! i | dditelanguitqy.qué dum Eumenes ex íra& vetere odio fpolíat atg increpat díctís:gla^ lé lioquem adhuc tenebat, ímprudente fubterloríca, qua attíngit ínguína,vulnerat.Ictus! übiliteradactus terruít qj lelit magís Eumenem. Detractis exaními fpolíjs grauíter cru|| datusfemorum& brachíorum traíectoriü vulneribus, equo ímpofitus tame ad alterum| crujatus íd adhucftarein acie,aduolat, Cade Craterínücíataaduectus ad eum,atg vbifpirantem& mentís copotem vídit,equo delapfus íllachrymauit, dextramq eí íníe^, drag hínc Neoptolemü acerbe probrís profcidít, hínc illius cafum& necefsitatem mí mtuseft(uam, per quam cum amíco& familíarí cómiffus aut accípere hanc calamitate utínferrefuiffetadactus.| Fuíus praelíj Eumenes diebus decé círcíter à príorí palmam Eumenis vittoy tulitacoloríam ea concilíauít illiíngentem:qp partím fapientia partím vírtute eam pe pe"iadeCratero tilt: edíuerfo erande coflauít eíínuídia iuxtà& odíum tam ápudfocios quàm hoftes;€ Neoprolemo. j 1 qidperegrínus& hofpes Macedont armís ac víríbus vírum ínter eos primarii& c limumfuftuliflet, Cruódfi maturíds allatus ad Perdícca excelffus efTet Craterí,nullus itereos príncípatütuliffetalius. Nuncdíebus duodecímanté interempto per fedíti wminAegypto Perdícca allata ín caftra eft huíus coflíctus fama:atqy extempló Eume- Eumeresà Mawminfenti Macedones capítís damnauerunt. Dux contra eum Antígonus cum Antí- cedonibus capipitrodeligitur, Cüm Eumenes ínregía equítía, qua ad Idam pafcebàt,incidiffet: acqg 05 damnatur, uhisfumpfiffet, quot haberet opus,ratíonemq procuratoribus fcríptam mififet: díci^ utiille Antípater,ac díxífTe:mírari fe cautione Eumenís,qui expectet ipfis fe de rebus ampís decertare Lydís, q ab equítatu firmus eflet, fimul quo d etíam Cleopatrz víres tasoflentare geftíret. Verdm illius ipfius adductus precíbus verentis,ne calumn íe fibi apud Antipatri foret,(uperíorem Phrygiam petiuit, hybernauitq; Celenís. V bí Alceta, Polemone,& Docímo cum eo ambígentíbus de ducatu: Hoc illud,ínquit,eft quod dicloletexitij nulla babetur ratío. Militibus íntra tríduü foluere ftipendíum pollícítus,fe dtlsvillarum íllíus regionis caftellorumqg homínibus& pecore refertorüi auctíonem, Quimercatus alíqua fuerat ordínü ductor vel mercenaríorti mílítum prefectus,tormen ts Xmachínis Eumene praebente acceptís expugnabat ea, praedam ín debiti ftíipenummilites partícbantur. Hinccepít Eumenesífterü effe charus,| Cüm alíquando re. i pettiin caftvís fuiTent lib ellí, quos duces hoftíü abtjcíendos pafsím curaucrant, centum ültta& honeftum ordínem pponentes eí,quí Eumenem ínterfeciíTet: exarfere graui- MODA ttt Macedones decreueruntq;,vt ex preftantífsimís mille effent afsidue corporís efus cu Nu liodes flationescy;& excubias vícifsím ageret. Obtéperabant illí,lzetíty praemía accípíe-| antab eo, qua arevibus amící. fiquidéíus Eumenít erat caufías purpureas& chlamy Vsciferendí: quod habebatur apud Macedonas ínter dona regía prcípuum,| Porró fcmdus quidem fortunze curfus eleuat vel natura pufillanímorá fpírítus, vt magnifice. lim faftum círca fe ex rcbus defpícientes excelfis reprafentent.at veré magnanímus K 415 visinrebus con. fus,dum confectantur fugientem, non deditfacultatem prod itori flantia, ad hoftes:fed arreptum fufpendít. Fugiens autem contraríaacillí tenebant, quí eumí Plutarchi & conftans,cüm títubauit X afpera premíturfortuna, excitans fefe magís elucefcit, ve Eunehis fpe- lut Eumenes.Prímüm ením ín Orcynijs Cappadocíe ab Antígono per prodítíonemfy J i, vtex fuga elabetetu fequcbantur, vía infcijs íllís conuertítíter:atqy prateritís hoftíbus,vtad locum venit,vbi fuerat pugnatum, caftra metatus mortuos coaceruatos círcumíectorum vicorum díry, ptís foribus cremauit,feorfum duces,feorfum gregarios mílítes,excítatíscg tumulís rec| Lin jit fe: vt Antígonus, quí poft eó peruenít,ftuperet audacíam atque ímmotum cíus anj, ROSA fi^ mum. Hincincídensín Antígoniimpedímenta,cüm capere ex facili valeret multali nibus:verítus eft,nerepletí compendío& praeda fuí euaderentad fugam ígnauí mollio. resq; ad fuftínendum errores actempus, ín quo potifsímüm fpem collocaueratbellí,v alió auerfurus Antígonum. Sed quía prorfus operofum erat opíbus íllís fub manupof; tis retínere Macedonas:íufsít,vt corpora curarent€ pabulum darent equís,índe hofte adorírentur. Moxínocculto ad Menandrü fuperhoftíum ímpedímenta pofítummit tit, quafi de eo pro veteri amícítía& confuetudíne effet folícítus, vt muníret fe monens, maturaretqy quamprimum exlocís equítabilibus& planís fead proxiímí montis latu rccipereínequítabile, vt cíngínon poflet.— Vt perículum Menander aduertít,&vily collectís ítínetí fe accínxít:mífit Eumenes propalàm fpeculatores,mílítibusi tanquim bera capíta X magnam vím feruitíorum opumdq ex tot collectorum bellís& populatio,, pg pi q E f fol la & fat 10 le D. to K C e: m nu qu Ü figna moturus ín hoftem edixit, vt arma caperent,& equos haberent frzenatos. Vbíve,] vo ha ro renuncíauerunt exploratores Menandrum ad loca afpera refugifle,nedy poffeoppri mí:fingens íd moleftéferreabduxítcopías.| Fama eft, cüm hzcteftaretur apud Ànti gonum Menander,atq; Bumenem collaudarent Macedones ín partemq; humaníora verterent: quód liberos fuos ín feruítutem redígere& conftuprare vxores cüm poffit ab(tinuiffet& praetermififfet: Atqui ílle, dixiffe Antígonum, non veftrí caufa bonívii abftínuítíftís:verüm netotfe pedícis fugientem íntrícaret.— Hinc vagabundusEume nes& fugítans magnam partem militum índuxiít,vt faceflerent:vel quod corumgerert folícítudínem: vel quód trahere eos fecum nollet paucíores quàm ad figna conferend, Eumenes obfcf-& plures quàmad tegendam fugam fuam.— Poftquámín Nora arcem ad Lycaonías fus. Cappadocíz pofitam confinium cum quíngentis equítíbus X ducentis peditibusrei; gít:quotquot amící eíus mífsíonem poftulauerunt, quód nó ferrent afperitatemlodivd victus anguftías:omnes complexus atq; omní comitate cos profecutus,mí(Tos fecit, Vt| Eumenis c— veró admoto exercítu Antigonus, antequàm obfidere Eumenem ccepíffer, euocauite| ntigoo collo t ad colloquium: refpondít multos Antígono amícos effe, GC fecundum Antigonum qume"9. duces:íllíis quos ipfedefenderet,poftferclíquum effe nemínem, Mítteret igítur,ficolo gnammi4&^— C Gi(ecü cuperet obfides. Mandante Antígono, ad fe ficut fuperiorem vt veníret: Ne mínem,ínquít,quoufcqg gladij compos ero, me cenfeofuperiorem. Vbí tamen fratrísl lium Antígonus Ptolemeum,vtpoftulauerat Bumenes,míifit ín arcem: defcedítac cm plexí ínterfe confalutauere amíce& familíaríter.quippe magnus ínter eos vfus& colit| tudo íntercefferat,IViulta càm effent dífputata, neg; mentionem Eumenes falutis fuziu veniz vllam faceret,verüm fatrapías quog pofceret fibi firmarí& praemía reddi: obli pueruntafsiftentes,admiratíq; funt& laudaueruntanímum eíus& fortítudínem: fini cocurfus frequentíum Macedonum fiebatvídere,quí effet, Eumenem cupíentium Dt nullo ením poft Craterífata tantus eratín exercítu fermo. V erüm tímés íllí Antigonus nequa vis ei ínferrctur: prémüm voce,nequís accederet, vetuít& lapidibus íncefsitíng| rentes fe. Poftremó brachijs Bumenem complexus, turbamd fatellitibus fummouts2| grereduxíteum ín tutum. Hínc Antígonus círcumuallatís INorís& ftatíone relicti de mouít.Eumenes circumfedebatur€ tenebat praefidíum, V bí frumentum quidem aqua copía& fal,verüm quod efuí effet, vel condímentí alíud nihil fuppetebat: exli tamen,quz fuppedítabant,víctum parauitfoctjslaetum, omnes vícífsim ad menfamlii: ínuítans,conuíuf: mg lepídís fermoníbus& comítate condíens.Erat vultu quoqhilri nonbellatorem€ ín armís volutatum referens,fed eleganti facie& florida, toto co? re concínnatus membrís quafi à natura ad exímíam fabrefactís cópetentíam. Acrísqi dem nó eratín dícendo,blandus tamen& allícíens,vtex epiftolis eius conijcías. Qui Eumenis in ob. vero milítíbus eíus per obfidionem pracípue erat locí anguftía ínfefta exiouísintc! fidione ind X locoínambítu duo ftadía patenti verfantibus: quí nulla fübacti exercítatione bun ftris. capiebant;pabulumdy obijcíebant equís ocíofis: quo non folüm languorem illis abf gu Eumenis forma Q facundia. tio ad cu qu ba qc ve R tu qu dí ea Qi pk ínc ren tur inc 40 COl ne lit fun qu i] tie lítc Ced Cor $c qu. Ípí atq ren fto. pat bar gr Ve» fu tur in^ vbi f^ ece ni Li Ío. io,vt Yi» les lt» ns, tus fis im Io V€^ 10 rí» i" em "irá neret da, |& fu. vel Vt te^ um Ilo Yefi^ om fue 'X lunul De Us, ge 32tán» 1X hís fua atí, rpo jut uía tis um ler^ ret ;0 4o r] ! Eumenes. 387 qetocio marcefcentíbus, verumetíam,fi ad fugam offerretur opportunitas, plané ex» «itisvteretur: tectum hominibus, quod ín caftello erat amplí(símum cubitos lógum qtuordecim, attribuítad ambulationem, przfcríbens gradum vt fenfim íntenderent, Equos fingulos magnís lorís adfaftígium tectírelígatís fuccínctos ex partibus antetío^ sbuseuchebat& leníter per trochleam fuftollebat, vt pofteríoríbus pedíbus ínfifterent foloanteriorü fummís vngulís attíngerent íd.1ta fufpenfos afsíftentes equifones ftímuhbant clamoribus paríter& flagellis. Illi ardore& irarepletí pofteríoríbus fubfiliebant &tripudíabant p edibus, fublimíoribus vero príoríbus affectantes ínfiftere ac fol pul^ fintestotum contendebant corpus,fudoreqy manabant& fufpiría míttebant, Ita no ma ulveadagilitatem vel ad robur exercítabantur. Hordeum obíjcíebathis elixum, vt& paficerentid citíus& conco querent melíüs, Dum trahítur obfidío, Antigonus alla^ tnuncio decefsifTe ín Macedonia Antípatrum acres conquaffatas ibi effe Caffandri et Polyperchontís di(lenfionibus,nihil íam fperans medíocre,fed totum ím períumanímo complectens Macedonícum, intendebat Eumenem concilíare fibi& adíutorem habetad res gerendas. Qua de caufa mifit Hieronymum cum eo pacíficatum fub certo íuramento, quod correctum Bumenes arbítrío p ermifi tcircumíidentíum ípfam Macedonim, vtrum zquíus foret. Antigonus defunctoríieín capíteregum facta mentionereliquum iurifiurandi ín verba fua conceperat. Eumenes facramento príncí pem aflcripfit Ülympíada cum regíib us.Indeíurauít no Antígono tantüm,neq eundem,quem íllum, vlabiturumfe hoftem& amícum, fed etíam quem Olympíada&€ reges, Quibus prove oribus probatís Macedones ín ídadacto Bumeneobfidionem foluerunt, míferuntg; il Antigonum, vt ílle quog; Eumenííd facramentum díceret. Interea Eumenes quotangínNoris habuerat Cappadocum obfides, reddidit js. A' recipientibus accepit equos,iumenta,tentoría: conquifiuítiy milites, qui effufi ex fuga per eam regíonem pala bontur.Ita equítes contraxít pauló mínus mille.cum quíbushaudab re tímens ab Anti» gnoprofugit. Quippenon tantüm mandauit ille,vt cum obfiderent& círcumuallaret, vuumetíam Macedonibus refcrípfit amare, quód íurífiurandi admififTent correctione, Fugientí Eumení líterze redduntur ab íllís,quíín Macedonía Antígoni íncrementüi meuebant, Olympíade orante veníret,et paruü filium Alexandri fufciperet educeretg ín» plidjspetitum:Polyperchonte aüt&€ Philippo rege imperantibus, vt przeffet exercitui, quin Cappadocía erat, acbellü cii Antígono gereret: vtq ex pecunía, qua erat Quín^ disquíngenta talenta ad res fuas reparádas: ad bellum vero, quanta pecunía vti liberet, umacciperet. Dehís Antíigeniquog;€ T'eutamo Argyrafpídum prefectís fcripferat, Quíacceptis líterís Eumenem verbis benigne exceperunt: fed ínuídía atq; emulatíone podíderunt ferumpí dedígnantes illí cocedere. Inuídíà Eumenes pecunia, quafi ea nó iMigeret)non accepta leníuít. At peruícacízz eorum&€ ambítíoni,quí neg; imperare fci iataeg: vellent fequi; íncufsit fuperftítíionem.| Alexandrum fibiaítperfomníü oblaumfuiffeac tabernaculum monftraffe regaliter ínftructum, collocatumd ín eo folíum: idefatum,fi illuc conuenirent& res tractarent, praefló fore fe& fecundaturum omnía guililia cceptacp aufpícijs fufcepta fuís. Facile hac perfuafit Antígeni& Teutamo: qui iicadire illum fuftínebant,& ille dedígnabaturafsiftere aliorum foríbus víderí. Ita pollotegío tabernaculo& folío, quod Alexandro nuncupauerunt, eó conueníebant de limmisrerum cofultantes.Poftquám ín fuperíorem regionem progrefsís Peuceftas, Qiamícus erat,cum alíjs occurrítfatrapís,ac contunxerunt copías fuas:armatorü nume DXapparatus fplendore cofirmauerunt Macedonas. V erüm quía lícentía ípfi difToluli vitamolles euaferant poft Alexandri exceffum,fpírítusq; tyrannícos& barbaríca altsarrogantía ín vnum contulerunt:erant ínter fe mutuó fuperciliofi& difcordes,IVIa tdonibus aüt effufe adulando, ín coenasQy ac facrificía profundendo reddíderunt breui Gameflàbundz popínatíonís caftra díuerforíum atq; ficut ín populari republ. turbam, ; fqueallícítur ad legendos ducesblandímentis. WVtaduertíit Eumenes ipfos ínterfe dehitere fe veró tímere& captare tempus ad necandum:fimulauit fibí argento opus effe, ilgab illís,qui erant fibi íafeftifsimi,fumpfit mutuó grandem pecuníam: quó& credeRntlibi& manus abftínerent de credíta pecuníafolícítí. Ita factum eft, vt corporís cu^ llides opes haberet alíenas.Et cümalíj ad falutem confequendam dent, fecuritate com^ puauitlibíaccipiendo. At Macedones tantífper dum metus abfuit, dantibus vendíta^ bintfe.attp illorum ianuas celebrabat,eosq; ftípabantímperare affectantes. At vbí AnlBnusmagno cum exercítu prope eos cofeditatqrres ipfa vocem Siem verum pok p Ewnenes. obfidione liberatur, Euenes á rege Philippo preficitur exercitui. Eumenis abi» mentia. Eunmenu come» mentum. Eumenis callidt tas vt periculis euaáderet, 4. MBBMMLL LE 388 Plutarchi ftulauit ducem: Eumenem n6 modo turba milítarís refpexit,fed& quifq illorumin pi ce& luxu magnorum manus dans przbuit fe íllí obfequentem ín eo,quem cuíque afi, gnaretordíne. Etením Pafitígrim amnem aggreflum tranf mittere Antigonum Ceteri, quí ín ftatíoníbus erant,ne fenferunt quídem.Solus excepít eum Eumenes fignísqy Col. latís multos occtdít de milítíbus eíus,& flumen cadaueríbus compleuit: cepít quatuor millía, Praecipue oftenderunt Macedones, cüm effet valetudínís ínfirmítate correptus íta fe exíftímare, comeflatíones& tempeftíua conuíuía reliquos apparare fplendide ímperare X bellígerare vnum íllum noffe, Quippe Peuceftas,quíín Perfide illís magni, ficum epulum prabuerat,& vírítím diuiferat ouem ad facra facienda, promittebatfiby primatum, Mox motís ín hoftem fígnís Eumenes forte ex ancipítí morbo extra agmen j quíeteínlectíca ob vígilías ferebatur, V bí aliquantulum funt progrefsi,repente confpe. E? Antigoni mil| xerunt hoftes,qui fuperatís quibufdam collibus ín campum fe demíttebant, Vtígitu tcs 4utcis riii aureorumfulgor armorum ex tumulís agmíne íncedente ínftructo aduerfus folem mi, tci, cuít,edítasq beluarum turres€ purpuras funt contemplati, qui ornatus ín pralíum em tíbus folemnís erat:refiftentes antefignaní vocíferabátur: Eumenes vo caretur,eradum fe nifi illius ductunon promoturos: defixísq; humi fcutís cohortabantur ínter Íe,neinde fe mouerent,X duces vt cofifterent,neq; fine Eumene commítterent pugnam, neucum hoftibusfigna conferrent. Eonuncíato Eumenes incítauitlectícaríos,currensq ade, os venít,ac reíectis vtríngy lectíca aulzis hilari excelfis vultu protédít dexteram, Quem vtvídere,corfalutaueruntílíco língua Macedoníca,fimulg; clypeos fuftulerunt,etfarf up dt | 3" fis concrepantes lzttum tulerunt clamorem, prouocantes hoftem tanquám prafentem habentes ducem. Antígonusautem ex captíuís audíens implícitum morbo Eumenen &llectíca geftari grauíter affectum, haud magni negocij duxít laborante illo alíos obte rere.quapropter maturauítacie dímícare. Vtvero hoftium ínftructorum preuedtusf guram& ordínem eft contemplatus, díu attonítus fubftítit. Moxlectíca cofpecta,qu Ántigotus Eu» ab vno cornuadalterum círcumferebatur, cachínnatus fuo more Antígonus aít ad amí menem conte» cos: Flecnímirum eftlectíca, qua ínfefta nobis ftat. Indeagmen ílicó retro reduxit, ac mnitegrotu, caftra metatuseft, Achí,cüm paulífperrefpiraffent, ex íntegro ímpulfi factionib.funt, & ducibus ínfultantes regíonem Giabenorum ferme vnfueríam h ybernís occupárunt: A,: E]: E;] vtpoftremorumtabernacula propé mille ftadía effent à prímís dírempta. ouo cognito y mouitrepenté íníllos Antígonus. Iter fecit vía laboríofa& fitíentí,compendiofa tamen & confragofa, fperans fi fuperuenifTet per hyberna dífíiectís, non facile íam cotracturos copías duces.Ingreffo regionem vaftam ventí procellofi cum ingenti gelu, quí fatígaue runt exercitum,iter ínterpellarunt. Itag;ad neceffarium remedíum crebri í gnes excita dífuere. Quod effecítne falleret hoftes: fed quí ín fpectantibus defertum montibus py fcebát barbarí, pyrarum míratí frequentiam nuncíos miferunt dromedís ad Peuceftam, Hicnuncij metu prorfus obftupefcens, cüm haud fecus reliquos víderet affectos, fuge confilium cepit excítaturus milítes przefertím qua íterfacturi erant, Quibus tumultum Eumenes& tímorem abfterfit, oftendens ínhibíturum fehoftíum cclerítatem: vtdíc Eumenis contra bus tríbus,quám expectarentur, tardíüs effent adfuturí, Sedatis hís cíircummiífit nücíos 4 Antigonum fira imperás,vt copíze ex hybernís& cateríproperé conuenírent: fimulg; cum alijs ducibu &gma.—, excurrens, X locumfacientíbus íter per defertum ex edito confpícuum amplexus&d, menfus, crebras pytas per ínterualla,vt ín caftrís fierí folet,pracepit extrui, Qua vbíal míníftrata funt,ígnibus ex regíone montofa Antígoni exercitui apparétibus, dolor Àn tigonum& maeror ínuafit.quí íamdudum exíftímabat hoftes explorato aduentu(uofi bí occurrere.Ne igítur fatígatus€ confectus exítínere cum mílítíbus cogeretur alacri bus, quí commode hybernauerant, dímícare: vía relícta compendiíaría per vícos duxit & oppídareficiens per ocíum exercítum. Poftquám veró eum, vt fieri folet collata cv ftra habentibus hoftibus,nemo fatígauít,& nuncíauerunt finítímí nullum vifum exerd tum, tantüm crebrís ignibus locum collucere: ab Eumene perfpexit ímpofitum fibi? Quod grauiter ferens progrefTus elt, conftítuitip fignís collatís confligere. Intereamv xima pars exercítus apud Eumenem coacta prudentíam eíus eft admírata, ac folíusiuffitím períum effe. Quare dífcrucíati& ínuídía affectí Argyrafpidum prafecti Antíge Virtttis cote nes&"'eutamustetendetunt eí infidías:contractísqy plerííay fatrapís ac ducibus,quan. inuidia, do€ quaratíonetollendus Eumenes eflet, delíberauerunt. Vbi omnibus vifum illius operaabutiad pralium,fecundum íd mox eum abfumere:Eudamus el ephantiís prapo/ litus€ Phadímus clám detegunt Eumeni confilium, nulla illí quídem adducibenevo ," lentia ent gen [ep n adn mtl mic adt fort dtu an fior fuei cgi bet dio por £x. oat yt con nih (3 im qu ced Ua cf ar o&i um tes. qu. dot co hic qu citi tis, 4o du mi cet inf tot qu um de thy ríta $9 qui né, run adi &i Ve me mí 4 H 39 49 , 59 bol o Eumenes. 389 lentiavelofficío: veràm vt preuenirent,ne fraudarentur eo, quod huic crediderant, argento, Quibus collaudatís recepit fe ín tabernaculum fuum,& ad amícos ín conuentu. Eumenes amife prafatus ferarum veríarí teftamentumr:condidit, literas confcídít& corrupít,neípío«orum literas defuncto ex arcanís hís crearentur illís, quí fcrípferant eas, perícula& calumniz.— Hís tt eis obfint, admíniftratis confilium íníuít,víCtoríam vt hoftibus permítteret,vel per Medíam& Ax corrumpit. meníam fugam íntenderet& ínuaderet Cappadocíam. Czeterüm níhil prefentíbus amicís definiuít.^ Sed cüm multa animo ín rebus aduerfis tortuofo verfaffet: inftruxít Eumenis confliadem, Gracostg€ barbaros acuít, à phalange& Argyrafpidibus ipfe excítabatur non fw eum Antioreíactantibus,vt hoftes ipfos fuftínerent, Quíppe veteranorum Philippi& Alexan. gone. driprouectifsimi aetate erát ficut bellorum ínuícti athletze: quíad íd temporis nufquám titubauerant, multí annos natí feptuagínta, nemo fexaginta mínor, Vnde ín íncuríu acdamaueruntad mílítes Antígoni:In parentes fceleftí peccatís. Atque ardentes ímpreffionefactaphalangem proflígauerunt totam: quód nemo fübftíterít, fed maxíma pars fuerítcócifa. Ea parte Antigonus fufus fugatusq; eft, Equitatu fuit fuperíor, Peuceltagg fteníter K ígnauíter certate omniíbus ímpedímentís eft potítus:cüm ín difcrimine praberet fe vígilantem,atqp àlocoadiíuuaretur. Síquídem vaftus erat cam pus, non profundiorjneque rígídus& durus: fed fabulofus& tenuís plenus arenze vt ín líttore. Hic temporepugnae a tam multorum equorum,tam multorum homínum calcatus curfibus pul uerem ínftar calcís edídít,ísqg denfauít aéra X profpectum turbauit. V nde occupauit fa^ io dleímprudentibus hoftibus Antígonus farcínas. Perpetrato przlío mífitactutümlegatos T'eutamus ad impedímenta repetenda. Cüm Antí gonus& ílla oftenderetíe Ar- Arpyrafbide; oyrafpidibus reftituturum,& caetera habíturü eos benigne, fi traderetur fibí Eumenes: milites Alexancnfilium Argyrafpídes abomínàdum íníerunt víui eius hoftibus dedendí. Ac prímüm dri, à fcutisarnihi fufpícantem ex propínquo afferuauerunt,partím amifTa lamentantes ímpedímen- gehteis appellataalj hortátes vt tanquám victor bono anímo effet,alij caeteros duces íncufantes: mox fi:4 quibus Euinpetuin ill facto eripuerunt ei enfem,& zona manus pofttergüílligauerunt. Poft,"ts eft proquàm Nícanor eftab Antígono ad eum accípíendum míffus: petíjt,vt per medíos Ma- ditis, cedonas ducerent fe, copíamq darent eos alloquendí: non ad fupplicandum vel depre. candum, fed quafi de commodis eorum efTet dícturus.— Facto filentio ftansloco edito ] f 1c E 10* 1|£4 1TÍ-^d"]::. E j;&manusvínctas protendens: Quod,ínquít, Macedonumteterrími opraffet trophae-. gusenis ad mi. um Antígonus de vobís erigere, vt vos de vobís ípfi excitauíftis, ducem veftrum deden lites fuos proditescaptiuum: Quíd vero, annon turpe erat víctoribus fateri farcínarü caufa vos victos: toresoratio. quafi veró ín pecunía non ín armís pofita víctoría fit:nífi ducem veftrüt iínfuperredimen wflinas lib.14. dorummercedem ímpedímentorum mítteretís"Ego ígítur ínuíctus ducor,hoftíum ví(orprodítus à foctjs. Vos vero per louem Imperatorem et deosfacramentiarbitros me hicipfiínterfícite. Omníno ením, cüm íllíc interficíar,veftrum íd erítfa&um. Nec quícquam queretur Antigonus,qui mortuum quazriít no víuüi Eumenem. Sín manibus par» diisveftrísvna manus foluta mea rem perpetrauerit. Quódfi míhí gladíum non credí. tisobijcíte vinctum beluis, Id vbífecerítís,ego vos,quafi víri fanctífsími& rectifsimi ín 4» ücemveftrum fuerítís ,omní dé mefoluo vltíione. Dum ítafatur Bumenes, catera multitudo angore premebat collachrymabaturg.. At Argyrafpides vociferabantur,du rent eum necaures przberecnuganti: neg effe índígnü,(i Cherfonnefitís peftís, quí intnítís bellís attríuerat IMacedonas,lugeat: fed fi Philippi& Alexádri milítü fortifsimi totexantlatís laboribus ín fenío defraudarétur praemijs, cíbumtp petíturiab alijs efTent: quorü coniuges tertíá íam noctem cum hoftíbus concubuíílent, Símul properantiüs eUmtapuerunt. AtAntígonus turbam metuens( INemo ením remanferatín caftrís) dephantos dece valentifsímos caftrís educi íufsit frequentesq; lancearíos Medos et Par thyzosad(gummouendum multítudínem.Inde ob fuperíorem necefsítudine& familia, nitatem nó fuftínuít,vt ín confpectum fuum veníret Eumenes. Cüm quzrerentautem, jo quibus tradítus fuerat, quemadmodit eum cuftodiírent: Ita;ínquit,vt elephitum,vtleos Amtigonidecuné Paulatím veró ad míferícordía flexus catenas grauíores eí praecepit detrahí,& pue. flodiendo Eume tmexfamilía eíus ad eum admittí,vt vngeretur: permífitQy amicis, quí vellent, vteum tecapto,refpon WirentX ferrent neceffaía, Dum de eo per plures díes confulitaadmíttebat oratíones f^. ponfiones Nearchí Cretenfis& filij Demetrij, quí coferuare ftudebant Bumenem, ttum ceterífere omnes íntercedebant fuadebantq; de medío tollendum, Fertur Euenesex Onomarcho, qui cuftodíebat eum, rogafle: quíd tand& Antigonus nó fn íní^ micum&hoftem, qu£ ín poteftate habeat,aut cító interficeret, aut generofe dímítteres? Lo(o ——— gtanimitás, Eumenis nmovs, Euttenis veliquie. Antigonut Eumenis prodibet. Sertorij genus qz inflitutio. Sertorij fub Ma vio militia, Sertorius fub Sertorius que flor Gallie circumpadane. Sertorius altera eculi amifit, 390 Plutarchi Cuí Onomarchus cüm refpondiffet contumeliofe: Non in prafentía, fed in pralio de,$y buiffe ipfum ad mortem effe imperterrítü: Etíam hercle,díxifTe Eumenes,tunc fui Pa. db cunctare illos, quí mecum funt cogrefsi. Verümín nemínem incídi,me quí effet fortior, fca Cuí Onomarchus:Ergo quandoquídé nuncreperífti fortíore, quín tempora eíus expe E. c Cas?— Vtígíturftatuit Eumenem Antígonustollere,imperauít cibum eidetrahítatg P— vi íta duosvel tres dies ínedía mortíadmouebatur. Cüm effentauté repente caftramou fet da, miflus intro quídam trucídauít eum. Corpus cócefsít amícís eíus Antígonus& e. à mare permífit, relíquíasq; ín vrnam condítas argenteamreferread vxorem& líberose. ual ius^ Adhuncmodüfublato Eumene nemínialterí deus poenas de illis,quíeumprodi P— fiy derant, ducibus€ mílítíbus delegauit fumendam: fed ípfe vt impíos& ímmanesabo., n mínatus Antigonus Argyrafpidas,tradídit eosIbyrtío Arachofie procurator omnibus à modis atterendos cóficiendosqg:nequís eorum ín Macedoníam rediret, vel mare Gra. fi] cum afpícerct,|.-:;j . P ci Sertorius. h ín. 4.SERTORIVSnhonobfcurifsimísnatalíbus ex Sabinis 0p bt í 2 pido Nurfia ortus fuít. A' matrevídua patre orbushonefle|— be [* 74 ductusgenítrícem dilexít mírífice. Nomen matrís Rheamii pi e. cunt. In caufis dicendis fatís fuít verfatus, collegeratqy adole.up o pt :(»] fcensnonullas ex dicendi facultate opes. Verüm ornament lír zi eius mílitaría& praeclara facta eo anímit deflexere. Prímafli, fol ed pedía, cim Címbrí& Theutoniímprefsíoné feciffentin Gil be ( líam,fub Cepíonefacíes, càm effent Romani ffufi fugatíg, v do vi s quo amíílo ac concifo vulneribus corpore Rhodani tranfní pii IC: ANCANLANLINLAACAA^ fitcum ipfaloríca& fcutoaduerfis íngentíbus vndis natans, tg Adeo eratrobufto corpore X fubacto exercítatíone. Incumbentibusiterüilisinfin|— mi tamultítudíne& terribílibus mínis, vt magní operis efTet milite Romantü tuncvllumor im dinestenere&€ dícto audíenté efle duci,( dux Maríus erat) Sertoríus fufcepit írefpea ad latum hoftes. V eftítu amictus Gallíco,& maxíme communíalingua ad congreffumerg] jo tépore doctus mífcuít fe barbarís. Vbi precipue neceffaría partím cotemplatus eftpa va tím accepítauríbus: ad Maríü eftregreíTus. Cuíusreí caufa donís milítaríbus efthono de ratus.Perreliquübelli multaprudentiz,multa audacie edidit opera. V ndenomen&f, ne dem apud ímperatoré meruit. Bello proflígato Címbrico& Theutoníco tríbunusmi fer litum ín Hiífpanía fub Dídío pretore miffus hybernauitínvtrbe Celtiberorü Caftulonc, ds Cüm veró milítes ín abundantía rer petulantes& feré mero proflígatos cotemnerent ds barbarí;auxilíü ímploraueruntà vícínis Gyrifznís, factoq; per domos impetu ínterfec fe runt eos. IbíSertoríus cum paucís oppido elapfus cótractís íjs, qui euaferant, círculaui! de moenía:et qua porta fuerátbarbari furtim íngrefsí,cüm patente eam reperífTet,no idéa: ai illifecít: verüm flatíone appofita, atq; occupata omníex parte vrbe omnespuberesoo|. 4o ui cidít. Quibus cótrucídatís imperatmilítibus,vt armís et veftíbus fuís pofitís etbarbarv|— tí rum fumptís pergantad vrbe ílla,ex qua fuerat mífsi, qui nocte opprefferant ípfos. Lv ne dificatís armorü fpecie barbarís offendít portas patentes,& multos mortales cepit, qi be amícís X ciuibus re bene gefta arbítrabantur procedere obuídm. Vnde multi funtáko de manís círca portas cótrucidatí. R eliquí dedítione facta fub corona veniére. Hínc Serto. pt rijíngésin Hifpaníanomefuit, Vtprímüm eft ad vrbéreuerfus, quazftor Czalliz círci- fit; padanz ín tepore creatur, Nam bello exardefcente IVlarfico iuffus delectü habere&ar-& ma parare,ftudio& feftinationerei adhibíta praeter czeterorü fuuenülentítudine& mol fej lítíá peperítíibiviriímpieriopinioneé, Atquinó decefsít de milítarí aud acía, vbíadd vil gnítate afpirauít ducís:fed& manu praeclara opera edidit, corporíqg ín certamínibusmigie 59 bg nüs parcendo alterü oculü,quí fuitet erutus,amifit. ob quod etía gloriabatur perpetuo, ai alíos no femper ftrenuítatís círcüferre fecü teftimonía, fed deponere torques,haftas,cv qu ronas:fibífortitudínís ínfignía permanere,quando eofde vírtutís fuze& calamitatíshv, für beatípeciatores, Habuit etíà eipopulus merítü honoré.Nam ineredíenté theatrü plu py fu excepít X Ietís acclamatíonibus: quod quídé nó temere vel bonoríbus& aetate pro fle uectís deferebat, Tribunatü plebís tam cüm peteret, tulit per Syllaná factionem repul v. fam, QuareSyllz fuifTe videt ínfenfus, Poftquáma Sylla Maríys víctus fugá cepít,& tía Syll| | Sertorius. 3? Syllaadbellum Míthridaticum eft profectus,confules autem, ctauíus in Syllanís par SES tibus perftitit, Cínna veró res nouas molíens labétem ínftaurauít Maríj factionem, huíc Sertorius adius feaffocíauít Sertoríus:prefertíim quód confideraret cüm iplumlanguidíorem Octauiü,$!t/e Cinna. tum Marfj amicis díffidentem.^ Commiffa à confulibus ín foro acrí pugna tulit Octauiusvíctoríam. Cínna& Sertoríus amifsís non multó mínus decem millibus ín fugam feproiecere. Cümveró milítesper Italíam adhac effent dif, perfi, plerifq; beneuolentía aflcítís breuí pares euaferunt Octauío, Ibí Marío ex Afrícaaduccto& Cinnzífe vt prtií^ Sertorius diffua uatum confulíageregare volenti, cüm czteríreci píendum confulerent, díffuafit Serto^ det Cine Ma rius:vel quód mínus fibí Cínnam exíftímaret viro prefente precellentíore tríbuíturum, riam recipere. io vel quód amarulentíam vereretur Marífj,ne omnía mífcetet, ím petentííra modum ín vi Cloría prztergrediens. Docuit autem par o perís ípfisiam fuperíoribusreftrare. Quód fi Marium admítterent, vniuerfum íllum gloriz& potentia laturü fructum:quíín ímpe rij confortío difficilis effet& ínfidus. Cuí càm Cínna díceret,recte ipfim reputare: fed erubefcerefe& haerere, quemadmodum Mari um,quem ípfe ad focietatem accerfiuíffet belli repelleret:refpondit Sertoríus: Atqui ego, quód Marium arbítrarer vltro veniffe inItalíam,íd quod expedíat,refpíciebam. T'e veró necab ínitío ponere decebat ín delíz beratíonem,poftquám venít,quem accíuiftiípfe: verüm recipere eumatq vtí,neq; de^ bebatvllum confultationí darefídeslocum. Ita accerfiuít Marium Cínna, partítísq; co pijstresilliduces fuere.— Bello perpetrato cüm Cínna& Marius nullum non exem1o plum ínfolentíze& crudelítatís ederent,oftenderent(y rem aurea populo Romano bel lí malaeffe:folus dícítur Sertoríus nemínem períram occídilTe,neg; fuifTeín víctoría ín- Sertorij modefolés:ímo infenfus Mario Cínnam príuatím appellaffe oraffetp, vt moderatíoré fe prae- ratio, RR beretSeruís deníqy, quos Maríus inbellofocíos& domínatus habebatfatellítes, Vali^ Sertorius Ma dosdyatqy opulentos effecerat, partím illius permífsione&(uffu,partím ví dominos op- rijfatellites occi primentibus,cüm ipfos íugularet, dominas víolarent,liberos eorum ftuprarent:rem ín- dil. tolerandam Sertoríus cenfens,omnes caftra eodem ín loco metatosnon íntra quatuor millia aculís confixít,— Vtdecefsít Marius, Cínna breuí poft interemptus eft, Maríus iuniorílloínuíto cepít contra leges confulatum: Carbo autem Norbanus, Scípío poft aduentum Syllze fecus cum eo gerebantres:quaz partím tímídítate& ignauía ducum dí jo libebantur, partím labefactabantur à proditoribus: ned ferre ipfe opem fua prafentía valebat rebus labafcentibus,quód mínus recte confulerentilli,quí plus poterant:caftra deníq Sylla Scipioni contulit, blandíendod&(imulanda pace infecit exercitum eíus: neccüm hzc praedíceret doceretq; Scipionem Sertoríus,audítus fuit: fpe femelabíecta fenrande vrbís contendítín Hifpaníam: quo,fi eam obtíneretprouínciam,refugíü amí^ Sertorius condsforetínItalía opprefsis. Cüm crebris tempeftatíbus íactaretur, exigebat ab eo ínlo. fertfeis Bifpads montofis barbarí vectígal ac mercedem tranfitus. Indígnantibus comitibus eius& niam. fedum effe díctitantibus proconfulem Romanum tributum fceleftís barbarís pen» dere: loccipendes íd, quod ín fpecie erat turpe:& tempusfe, quo níhil fit víro grandía Atiectanti caríus,redímere ferens barbaros argento concilíauit,& Hiífpaníam matura. fouttoccupare. Cüm gentes offendiffet multítudíne& íuuentute florentes: ob auarí^ tamautem& íníurías magiftratuum, quí quotannís eam ín prouíncíam mítteretur,pla. Dealíenas ab imperío I&omano:prímores comítate, tríbutorum remifsione leníuít plebem. Imprímisvero gratafuiít eís hofpítiorum prebendorum füblata necefsítas.fiqui^ Sertori in Hidemmilites hybernacula ín fub urbíjs coégít conftituere;ac tabernaculum fuumí pfe íbi /panos benigniprincepslocauít, Necín barbarorum tamen beneuolentía pofuítomnía:fed cíuít Ro(4manorum,quí fedes eo tranftulerant, armauít íuuentutem, machínast cuíufq: generís Q naues fabricare ínftitít, Atq íta ín poteftate retínuit vrbes, ín pacís negoci]s placidi fe fed terribilem prebens ínapparatu hoftibus,| Poftquám Syllam allatum eft potírí Vibe, Marij autem& Carbonis peffum íre partes: haudquaquam dubitans, quín ad de. ? bellandum fe ilícó effet exercítus cum duce adfuturus:faltum Pyrenzum per Iuliü Sali» Datorem fex millibus armatorum obfepít. INec multo póft míttítura Sylla C, Anníus. qui cüm Iulium videret ínexpugnabilem,ad dorfa montíum ínops coníilij confedit. Ve Tum quía Calpurníus quídà Lanaríus cognomíne[ulíum per ínfidías obtruncauít:íuga yrenza à milítíbus deferta fuperauít Anníus, magnam manum fecum trahens obi.: Antespepul, Quare impar víribus Sertoríus refugít cum tribus míllíbus milítum Sertorius füpit atthacínemnouam. Ibíconfcendi t, traiecto que pelago ín Afrícam eftad Maurita^ in Africam ex Bamdelatus, VIilítes incaute aquantes barbarís-adortis cüm multos emet; in Hi, Hifpanis, EA !um cedem rde LE. LL, diei i Infule fortutate. Canipi Ebfij. Sertorius occtdit Pacciatium. Antei fepulcbrum et magni tud 0. Tingi vrbs, lube rcgis genua. Sertorius uccitur à Lufitanis dux. Sertorij morcs. Cis tutis coffan 392 Plutarchi fpaníam retró vela fecit. qua cüm axceretur, adiunctis fibí nauibus píratícís ex Cilicia, libe decurrítadínfulà Pítyufam,expofitísq milítíbus praefidi Anníj opprefsít. Mox An, fert níus magna claffe& legíonaríorà quinq; millíb. adfuít: quí cum prelíü nauale Sertorius inftítít comíttere,qu&uis leues haberet atq; ad agilítate,no ad robur fabricatasnaues, At quía falum veheméte Zephyro íntumuit, nauescg Sertorij coplures ob leuítaté ínlittus Ícopulofum expulítoblíquas:ípfe paucís nauibus,cüm matí per t&peftate& perhofles fcca fummouereturterra, díes dece cum aduerfis fluctibus& fxualuctatus tempeftatem.. E. 0t enolaborefuftínuit. V bí cecíderunt venti, delatus ín ínfulas quafda eft diífperfas,(itin 80" tes, vbi comoratus eft.Ex quíbus foluens tranfmifsog freto Gadítano dextrorfum fip E. fe tens ad eam Hifpaníz orà,quz expofita Oceano eft, applicat paulo fupra oftía Betis;, Io m quíín Oceanü Atlantícii feexonerans círcumíecta Hifpaníz nomé dedít. Fiicnautz quídá coueníunt eurn modo ex ínfulís Atlantícís aduectí.Sunt hae duz perangufto di. fire uulfz freto,& diftantab Afríca duodecíes centena millía paffu&, Fortunatae appelln, p 4r& tur.Imbres habent moderatos,fed raros,plerumq; molles ventos& rorantes. Vndefo,| dit T — lum boniieft& vbernon fementí modó& plantís,fed& fuafponte profunditfru&t;g| 3 copía& fuauítate populüalere ociofum abunde cítralabore homini& fatígatíoné va. bat leat. Coeli ambíthas ínfulas tempori moderatione& vícifsítudinís mediocritateleng| fm Náquí ex hacplaga illuc perflant Borez& fubfolaní proptertant& ínterualliinlocum p€ delati vaftü difsipantur,& anted eó perferátur,vím fu amittunt, Quí círcunfundung,| dit maríní Cauriatq: Zephyrilentas pluuías ex pelago& raras afferentes, faepius autéhy x Fono mentibus ferenítatibus refrigerantes aluntleníter. Vndefidesvfqadbarbarosperhn p 9 firma eft campos Elyfios eoloco& beatorti fedes,quas decantauít Homerus,effe.Qui, E mw bus íntellectís mírifico defiderío Sertoríus captus eft illas ínfulas íncolendi atqj ín quie Lf te víuendí domínatu& bellís omníbus explícatus.Id vbi fenferunt Cilíces,quínó que p Q9 rebantpacem velocíum,fed pecuníam& predam:abnauígaueruntín Afrícam, vc Af p. tm lím Iphtha fili ín reonü Maurítaníz reducerent.Haud fuccubuíttamen Sertoríus,ve p mg rüm hoftibus Afcalís ftatuit fuccurrere:vt milítes fuí nouz fpei oblataoccafione&reü|— a8 materíaalíarü ne ínopía dífsiparentur. Cüm effet Maurís aduéetus eíus gratus,operím deg num admouit,víctumtq pralío círcüfedít Afcalim. Paccíantü a Sylla cum exercitumif pk fum Afcalífubfidío occidít Sertoríus ínacíe,victorqy copías Paccianí fibí adíüxít:oppi-pE 3e bat dumdq Tíngí,quo cofugerat cumfratribus Afcalís,expugnauit. Ibí Antaeü traduntA- alte fri condítü,eíusq tumuli eruít Sertorius non habita barbarís fideob magnitudine, Vc E. ka corpus offendit fexaginta cubítos,vt fama eft, longü: czefís ví&tímís tumulum adagge- dar rauíthonoresq;& famam eíus amplificauit. Fabulantur Tíngiítes, Antzo defundio lius vxorem eíus Tingen concubuifle cum Hercule,ex quíbus editum Sophacem regnum.|.— 8 ca íínregíone obtínuíffe,atque oppído matrís índídiffenomen, Sophacís Díodorum neb filium fuiffe, cui paruere complures Afríc vrbes,exercítumQg habuít GirecorumexO| p. m bíanís& Mycenzís,quosillic collocauerat Hercules. Caeterüm haec ín lubae gratíam| Stu dicta(intregum omníi híftoríci praftantifsimi.Illius ením maiores Díodorí& Sophv p$8 cís tradunt pofteros fuiffe, At Sertoríusomnía ín poteftate tenens, fupplíces& eos,qui| 4o ca fe permíttebant ipfius fideí;non violauít:ímo bona,vrbes,admíniftratíonemillisredd,|. Vti dít,neceffaría tantàm accepit ab vltró dantíbus.| Delíberantem,quo fe verteret índ,[nib Lufitani perlegatos ad fufcípiendum ímperíum accíuere. Quarebantením omnínoli| v cotra Romanorum terrorem ínfigní ducem authorítate& rerum vfu praedítum:fed vii ih itin eífidebant.quódab illís,quí habuerant cum eo confuetudínem, mores eíus didícílfent, Perhíbetur Sertoríus nec lzetítize neg; tímorí patuííTe, fuifTe natura ín perículis ímpev| 8 terrítus,€ fecundam fortunam moderate tulí(le,ad dímicandum fignís collatís nemine adm fui temporís ducum tímídíior:vbíiveró ínbello quíd preripiendum effet exocculto,au[Ua praoccupanda loca muníta,aut tranfeundum cum celerítate autcum dolo& ímpofte E."m ra,artífex ínloco aftutífsimus. In tríbuendís ob praeclara facta honoribus prolíxus exi! p js Uum tít,& ín fupplicijs ob delícta exigendis moderatus: quamuís ín calce vítae exemplum, feb quod edídit ín obfides ímmanítatís& feuítíze, íngeníü dícas aperuiffe eus nólene,fed[P^ refrznatum ob necefsítaté ratione, Miíhíveró fyncerá vírtutem atg; coníilío firmatam dam nulla vnquám fortuna videatur deflectere ín contraríü poffe, Alioquín probos anímos prof & ingenía magnís calamítatíbus afflicta índígne, haud mírü fitínuertere cum cafumo fus, res. quodaccídífTe exiftímo Sertorío,& deftítuéte e& fortuna rebus exacerbatü euafife Pral aduerfus perfidós tetrü, A ctunc euocatibus eii Lufitanis dece(sít ex Afríca,ac dux cum|&fo libera: Sertorius. 393 liberapoteftate delectum eorum habuit, finíitímam Hifpaniam fubegit, plerifig pra fertím ob placídos cíus mores ftrenuitatem que fe eí coníungentíbus: quadam etíam ipfceft vafre ad im pofturam& illecebras commentatus,| Prímumautem omnium íl^. fer Max.lib. lud decetua, quod huíufcemod i erat: Spanus vir popularís ex ijs, quí degebantrue wcap.;. ríincidens ín ceruam, quae recens pepererat€ venatorem fugíebat, non eít illam af Sertorij comen fecutus: fed hínnulum colorís rarítate obítupefacius( totus ením erat candídus) ínfe-. tum de cerua. axuscepít, Agebat forte illis ínlocís Sertorius, Cuí,cüm quicquid fibí exvena. tioneaut ex agrí foetibus offerretur munerís ,€xctperet comíter,& benígné remunenre fe colentes, donauit ílle hínnulum:& accepít eum Sertorius.— Fuit hic eí prip mümmodíce gratus. quem cüm tempore cícuratfet& domaffet adeo, vtaudíret vo» antem,€ pergentem alíquo fequeretur, turbamq;& ftrepítum omnem ferret cafienfem: traxitrem paulatím ínrelígíonem, donum Díanz ceruam ferens, multag; arcana íactabat ab ea fe edoceri. Quíppe barbaros fcíebat natura ín fuperítítionem à d:itproclíues,, Attexebatilleinfuper talía.^ Cüm íncurriffe hoftes occulte refcíuiffet 8. n diquo ín prouíncíam fuam, aut oppidum ad defectionem folicitaffe: ceruam finge i| latfeín fomnís allocutam monuíffe, vt paratas haberetcopías. Alíásíntellecta legatorumfuorum víctoría nuncium abícondebat, ac ceruam producebat ob fauftum nundumcoronatam, gratulari íubens& díjs honorem habere:quód breuíaliquíd effent au diuboni ltamanfuefactís víuseft vbique obfequentioribus: quód arbitrarentur )»sonabhomínís fe confilijs peregríni, led regí à deo. Quod confirmabant res ípfzeftupadoviríum íncremento. Síquídem duobus millibus fexcentís, quos nomínabat Ro- Sertorij e» Romanos: collectítijs Afrís feptíngentís, quí eum funtin Lufitaníam fecuti: cetratorum manorz ex adlufitanorum quatuor millíbus adíunciís& equitibus feptíngentísbellum gefsít cum wrfo copie, quatuor Romanís ímperatoribus: quí fub fignis habebant centum vígínti míllía pedi» um, fexmillia equítum, fagittaríorum& fundítorum duo míllía: cum vrbibus ínnumeabilibus, cüm vígínti folum ín vníuer(um ípfe initíó teneret. Attamen víríbustam Sertorij victo: ir | ulpícatus ínfirmís& exíguís non modo magnas gentes domuit,& vrbes multasre, fi: | duitínpoteftatem: verumetíam ex aduerfarum partíum ducibus Cottam ín freto a»/ | piMellaríam pugna naualí contudít: Aufídíum, qui Betícam cum ímperio obtíne; jot, fudítfugauít' que caíis duobus millibus Romanorum:Domítíum& L. Manlium dteríus Hifpaníze proconfulem per quaftorem fuum fuperauít, Thoraníum Metelli j i lgatum cum exercítu opprefsít. Ipfum Metellum fummum íllius memoríae vírum& darifsimum nonpaucís implícatum offeníionibus ad eas redegit anguftías, v(L. Lol^ liseGallia Narbonenfi cogeretur fuppetías ei veníre,ac Pompeíus Magnus ílluc cum werctuab vrbe propere mítteretur. INeq; enim expedire Metellus poterat, quaratío^ nebellum gereret cum homíneaudace quí omnife explícaret aperta pugna, atq; ín o» imemfpeciem verteret expedíto& leuí Hífpano milíte:cüm ípfe ín ftataríjs effet& le^ glimispugnís verfatus,erauísq;& ftabilís dux agminís. quód impellere coferentes figuhoftesac profternere optíme didícíffet: motes veró fcandere& tergís inhzrereíno M uluterfugiétium homínum pernícíum, famem tolerare, víuere fine pane& tentorijs itilinon valeret, Adhzec erat ípfeíam grauíor annís, feq; ex multis& magnís certamí^ liusadremíllam tranftulerat& delícatam vítam. Cum Sertorío autem commítteba, Sertorij milita» trviuídorum pleno fpírítuum, cui mírífice preparatum corpus eratrobore, agilítate, resviriutes, Wbrietate; Vínolentíae vero ne perocíum quídem fe dedebat.Ingenteslabores,prolíxa; Wxtaperpetuas vígílías angufto& vílí cotentus víctuaffueuerat perferre. Afsídue va gis venans,vbi per ocíumlíceret, quemadmodum eludendus fugienti fibí, quemidmodum cíngendus ínfectantihoftís effet.locorumdq auíorum& patentíum compara lttat experímentir, Quapropter Metello non facta pugnandi copía, quícquíd víctí pa p."inuríncommodí,ínferebatur:Sertoríus veró cómoda ín fugiendo habebatínfectanje ilum Aquationibus enim arcebat eum, frumentatíonibus prohíbebat,progredieti obfi l IJ"butinfeftabat fedentem,obfidentíalíos ímmínes ínuíce obfidebat ei comeatus íno» Wavtmilítes fatifcerét,& Sertorío Metellü,vt cogrederetur vnus feci, prouocante oc^ Vamaritaberentty: Dux cii duce,Romanus cum Romano vt cógrederetur, probrísig Nooinderét detrectante. quos merito derifit Metellus. Ducís ením, vt ait Theophra^ nh Een gicituo gregari mike Aduertés adt La gobritas,quíno pari Sertorius Meld 'àt, pi fiti pofTe( INà vnícus ín vrbeerat puteus.Ríuulíaüt f,54 apud Lago zs qui ín fuburbiis extabat& fub moenibus, ín poteftate futurí erant Sbdengn briias cludit, a 4 394. Plutarchi adoppídum mouit bíduo fperans fe capturum aqua penuría vrbem. Cuareedicum| bu fuerat mílítibus,vt quíng tandem díerum cíbaríafecumferrent.— AcSertoríushuici| mo prouídere maturans bís millevtres aqua fubetímplerí magno praemio ín fingulosvtes| cd pronuncíato. Quod frequentes Hifpani, frequentes ítem Mauri fufci píunt: exquíbus F- ntc delectos víros valentes paríter& perníces míttít permontana, edícítgy js, vbítradide, P«int rínt vtres illís,qui tenent vrbem, inutilem turbam vt educant: quo potus affatim fitop, E dec pídídefenforíbus. Quam rem Metellus,vt fuit adfe delata, moleftetulít: quod defice. E. net Sertorius Aqui- rentíam neceffaría milites. Itaque Aquínum cum fex millibus mílítum frumentatümi, P abd ' manfundi.— tit. ld fentiensSertoríus, infidet víam occulte, atqueínredeuntem Aquínumtrami, P. Me lía mílítum ex nemorofo torrentísalueo ímmíttít. Ipfeínfrontem íncurrens profliguuE yoafi eos, partem o ccidít partem capít, Metellus A quino recepto, qui cum armís equum an amiferat,foede foluít obfidíonem multis cóuitijs ab Hifpanís laceratus. HiíncSertoríum! qu habebant ín admíratíone& amore profequebantur barbarí:praeterea quód Romang|. eni armís,ordinibus,fignis,detrahens ípfis fpeciem víríum infanam& beluínà,promagm| tus SertoriusHifpa latronum manu ínformam exercitus redegiffet copías fuas. lam argento affatim pe poo die fos inflituit Ro bíto& auro galeas eorum exornauit,& cuta varijs díftínxít ornamentis, chlamydesg a mánomore^ pictas& tunicas vfurpare eos docens, atque íníd fuppedítans& feruíensíllorumglo,| bat " riz ínfluebat ín eorum anímos. Pracípue cepíteos puerorum dífcíplína.[Nam expara|. list tibusfibigentíbus nobilifsimos Ofcamamplam vrbem contraxít, ijsqg doctoresprafe|— cor cítlíterarum Graecarum& Latínarum. Ita íllosreuera obfides habebat, verbo erudíe u| 1olítk bat: oftendens,vbí creuíffent, cíuítate Komana eos donaturum featq; ad honorespro, Ícn uecturum, Quorum genítores delectabantur, quódfilíos confpícerent praetextatos,|— tem decoré ad ludum liíteraríum commeantes, pendentem pro hísfalaríum Sertoríum,ae| tv bró fumentem fpecímen,praemíagy merítís tríbuentem,& aureas bullas donantem.Ent con autem ín Hifpania mos,vt cohors przetoría vnà cum cadente ímperatore mortemob.|. lur Deuotio Hifba- tet: quod vocabant ílliusregíonís barbarí,deuotíonem. Caterosímperatorespaudfl,|— r& noriie7 inSer- patores& amící,Sertoríum multa millía mortalium, quí fefe deuouerant cum eo mori.|— rar torium mor. turosfequebantur. Famaeft,cimpropeoppídum quoddam eflentfufi,ínflantbu|— va hoftibusfuiímmemores Hífpanos, vt Sertoríum feruarent, elaboraíTe: humerísqem|— c " fuftollentes alíos praealijs extulíffeiínmurü, Collocato íamín tuto ímperatoretumde| 50 dit níg fugz quemque confuluíffe. Neque Hifpanis tantüm acceptusfuít,verumetíammi|— mi Perpenna. con- lítíbus Italícís. Quippe cüm M.Perpenna,qui partíum Sertoríj erat, ín Hiífpaníamem|— fuc iungit fe Serio" vímagna pecuníz atque ííngentí manuadueníffet,ac bellum ftatuíffet cum Metelopr p. fis rio. fceerere:frendebant milítes,multustg eratín oremilítum Sertoríusquod quídemPe|— aff pennam nobilítateínflatum& opibus mordebat. VbíPompeíum tandemallatumdi|— du faltuum Pyrenzum tranfcendere, milites captís armís& fignis legionum fublatis obfite dís: puerunt Perpennz,iubentes vt ad Sertoríum duceret: fin mínus ,relícturosipfumatg E.— tatí adSertoríum,qui& fe& alíos feruarenoffet, denuncíaruntfeprofecturos. Quonm p— Po poftulatis cedens caftra Perpenna mouit,& Sertorío fe cum quínquagínta tribusc-|— qu | hortíbus coníunxít. Sertoríusautem,cüm cuncti pro pecítra Iberum Hifpani tranfit E abis e adpartes eíus,numero quídem ingens erat. fiquidem confluebant coaceruab antuigidl mo xl eum vndíq::verüm confufione barbarica& ferocía clamantiü,adoríreturhoftes,Xm»| cn 1 ram non ferentíum commotus ftudebat eos verbís placare. Vt veró frementes vill pen & importune ínflantes: conníuít permífitip,figna vt conferrent eum hoftíbus:vbínm|— te femeloppreffos, fed caftigatos fperauitín pofterum magis dícto fibi audíentesfor.| xa Cümres,vt coníecerat,cecídífTet:(übuenít eís,effufosdp collegítacreduxirfaluosíncs| mi Sertorij comet-(ira, Quibus vt detraheretperplexítatem, concíone aduocata totíus exercítus duose| T mque doct quos íntroduxit,ínfirmum prorfusalterum& annís íam confectum,alterum íngente|— Po quan e e& valid um cau xp denfitate& pulchrítudíne fetarum ínfignem. A fsíftebat infirmo vit pow T LIA MAPA* íngés& robuftus,valenti alter pufillus& nulla fpecie roboris. Sígno hís dato fortísile PE folic un. seno caudà paríter ambabus manibus quafi euulfurus eam ad fe magna traxit ví: Imbecillus fca mínutím carpfit eam. Cum illeingentílaborenequicquam confeciffetfe,excítatogm.|—«um E gno fpectatorürífu fatigatus effet: Imbecíllus veró breui fpacio cítranegocit denudi^|— tm fet caudàfortís equifetíssexurges Sertoríus: Cernítís/ne,ínquít,foctj perfeuerátía plus geh effici quàm víolentía:multaqy, quae fimul opprími nequeunt,atterí paulatímzIntolenbi|.— qu lis vís eft perennítatís, qua omnes ínfequens tempus euertít& conficit vires, placídtg qu des i E " aísiftit hís, quí confilio eíus operíuntur opportunitatem, At íntempeftíge vrgenti« p— opr Sertorius. 395 buseftínímiciísímum.—"T'alía contexens Sertorius índies barbarís folamína accom modabatfe temporum artículís. Quod veró aduerfus Characitanos gefsit, nullí con. efsitbellico eíusfacto. Populus eftflumíni Tago ímpofitus, INon oppída incolunt necvícos,fed ingens eft collis€ excelfus,antra fpecusdy ín petrís Aquiloni obíecta ob. tinens. Subíectus ager omnís límum argíllofum& folum habet ob fungofitatem fríabí lequod nec íngredientes fuftínere valeat,& fi paululum contrectetur,calcís víuz vel cá neris modo late dífpergatur. Igítur quía barbarí,quoties bellí metu in íllas fpeluncas fe abdentes preda eo congefta conquíefcerent, ab omní erant vítutí:& Sertoríum tuncá Metello femotum& coníidentem círca eum collem vt víctum defpíciebant:fiue íra ex19 iaríit(iue ne fugere víderetur:primo diluculo aduectus eó€ contemplatus eftlocü.Quí | cüm nulla parte praeberet acceffum: nequícquam huc íllucfeferens anímo languído at^ | que inanibus vcens mínís,vím puluerís vídetà vento in illos ex terra fuftolli. Speluncze ! eimiínSepsintríonem, vt díxí,funtobuerfz. Cui vero ex Septentrionibus f; pírat ven. i tus,quem Czcía alíquí nomínant, domínatur maxime& frequentifsímus ínter ventos ilíceftxqui ex vlígínofis campís& níuofis collectus montibus afflat. Ac tuncadulta ae |. flateínualefcens, Septentríonalig collíquefcente coalefcens glacie gratífstmus afpíra ||. buillos X armenta eorum ínterdíu rcfocillabat. Id Sertoríus aduertens atq; ab ínco| d lsdoctusmilitibus ímperat,vt ipongiofz illius X cíneriítiz telluris auellant fragmenta, i| cmportataqy ex oppofito colliín tumulum excítét:quem agoeerís barbari effe ín fe mo20. d:litionemratiírrídebant eum. Actunc quídem,cüm ad noctem vfq; ín opere perfeuerat katmilítes,reduxít eosín caftra. Vbídiluxit, prímüm mollís afpírauít aura congeftze tra leuífsímum velutfcobem mouens díffundensig. Moxacricum fole íncrebrefcen | tventocüm collespulttereímplerentur: íntentí milítes cumulum ab ímo fubruerunt, conciderunt ímum. Alíquí equos furfum deorfum egerunt ad excítandam raram tel 4 luematqy ía fublíme vento dandam. Quuí excípiens,quícquíd commínutum eífet& fer , tetur ín aera,ín barbarorum conijciebat xdíficía ín Czecíam foribus obuerfa. Ita barba P| rmuumoculís( nempe fp eluncz vnumillum fpírítus ductum habebant, quaaccidebat vatus) cíto offufa caligo eft,cító fuffocante anhelatione correptí funtafperam multodg 1 ommiftam puluere hauríentes auram.Itaq; cüm gre duos díes fuftínui(Tent, certío de^30 9 Pütionemfecerenon tantum vítíbus Sertoríum, quantum gloría cumulantes: quód at^ á|| misinexpugnabilía confeciffet coníilio. Porró quantífpergefsít cam Metello bellum, 1 p. lüccedere eí plerungp res vídebantur ob feníum Metell(€ ínfitam eius tardítatem aduer t fusvirum ferocem,qui latronum potíus quàm mílítum exercítum duceret,non valentís ? illrgere. Arpoftquám traíjcíentí faltum Pyrenzeü Pompeio caftra contulít,fimulq; lu^ t darumbellicarum factum vtríngs perículum eft,technísqy ín hofte moliendís& cauen? distulit palmam: fama nomínís eíus late eft Romam vfq dífperfa, ínter omnes eíus ae y htisimperatores eum fcíentía milítari e(Te preftantífsimum.INecy ením laus erat exígua n Pompeii, verüm tunc ex obtentís bello Syllano víctorijs maxíme florebat ad gloríam: - qim ob rem cognome abSylla accepit Magní, honorestp affecutus etíamnum ímber^ t 49 ipbisefttrrmphales, Vnde multe, quz parebant Sertorío, vrbes tranfitíionem adíllum d molíebantur, mox ex ínfperato ad Lauronem cafü mutaueruntfententíam. Nam cüm » amvrbem obfideret Sertoríus, mouít có omnibus coprjs Pompeíusad ferendam eio. it pem. IndeSertoríus ad occupandum tumulum,quí erat aduerfus vrbem opportunus,al n«radíd prohíbendum properabat. Cüm praueníffetSertoríus, Pompeius admoto e. € Xucítu gauífus eft íta cecídifTe, ínter vrbem& copías fuas Sertoríii ratus deprehenfum: l^ milsísty ad Lauronítas nunctjs bono anímo eos eíTe iufsir, atque ín murís confidere fpe7 Qantes Sertoríum obfideri. Sertoríus eo nuncíato rífit:& fe difci pulumSyllz( Ita ením n ompeíum per ludíbríum appellabat) aít docturum, debere imperatorem plus refpífiy Cte quàm profpícere, Símul vt hzec díxít, oftendít obíefsís fex míllía peditum ab ferele 5? Plidain príoríbus caftrís,ex quíbus egreífus tumulum illum occupauerat,quo verfum ín IS fà tereoaeorederentur Pom peíum. Quod admodum fero Pom peius anímaduertens, 1a tumadorírí Sertoríum non aud eret:quod metueret,ne círcumuentretur, relínquere at^ ^ lemperíclítantes focíos verecundía deterreretur: praefens& defidens fpectator efTe co, JS.€ geuurpereuntiü. Deplorata enímre fua barbaríín dedítionem feSertorij permífere. bí quorum vita: pepercít, dímifiteg cunctos. Vrbem vero íncendít nuila quídem íra aut q qudelítate( Quíppe ínter imperatores míníme índulfit hícvirirz,) fed ad pudorem& i^ EL opprobrium corum,qui Pompeium ín admiratione habebát:vt íncrebrefceret inter bar gs baros Sertorius aftu capit Characité $0$. d. b Sertorij mira in barbaros machi Wd. L Sertovij geffa có tra Poripciun. Sertorius infbecante Pompeio Laturonen excindit. Sertorij de imperatoris mune re,dicium, d Sértorius per fe vbiq; inuitus, Sertorius Pompeik ad Sucrotem fugat, Sertorij in Pom peium fcomma. Sertorius barba ris per ceruam illudit. Sertorius occi» dit M emmium Ponpeif legatum. Sertorius ob[idetur á Popeio, 396 Plutarchi baros famaafsiídentem& tantum non calefactum fociorum íncendío non fuccurriffe i; ve lum. Clades quídem Sertoríus complures accepít,cüm tame vbíq inuíctumfe focios| tur conferuaret:verüm peralíos duces vulneratus fuít. Atquí exreparandís cladíbusfupg[pi victores celebrabaturaduerfaríorum duces: velut ín acíe Sucronenfi cotra Pompeíum, tt: iterumq aduerfus hunc& Metellum fimul ín Tuttienfi. Pugnaad Sucronem commi E. rat fa fertur prefeftínante Pompeio,ne confors Metellus palmz effet. Sertoríus veró que. adi rebat cum Pompeío ante Metellí aduentum conferre arma. Protelans autem praecipit pal íam ín vefperam díe conferuit certamen,peregrínís X locorum ímperítís h oftibus Yatus mo tam fugientibus quàm ínfectantibus obftaculo fore tenebras.Praelío commiífo accidit F^ bu 1 5. A- e. CN- s E n: vtín acie non Pompeio, fed Afranío effet initio oppofitus, finíflrum cornuobtíneni y del ipfeín dextero confiftens. Vtaccepit cum Pompeio congreflos vrgenteilloreferreog| tile dum,atcy effe ínclínatam acíem:cornu dextero alijs ducibus permiflo illi, quod labora, cuf bat,fuccurrít:atg alíos terga dantes,alíos adhucinacíe ftantes conglobaf iconfirmatg,| da redíntegratagy cum ínftante fugientibus Pompeío pugna effuffam fuga dedítrvbi pene ha oppreífus Pompeíus& faucíus praeter pé tamen eft elapfus.fiquide quiín prafidijsSa|— fui torij erant Afrí,vt equum illius auro adornatum& precíofis excultum phalerísfuntade|^mt ptí,dum pra dam partíuntur& altercantur ínter fe,omíferunt eum ínfequí.Afraníusad.| qui uerfum fibí cornu,fimulatg alterí parti fuppetías Sertoríus tulit,pepulítatqueadcafig| do ruít,vnocp cum hoftibus agmíne írrumpés dírípuit ea,cümíam nox effet, Erat Pompei| Ro fugz nefcíus,necreuocare milítes valebata praeda. Interea reuertítur cornu Pomperfus] ,, dd gato Sertoríus.quí ín Afrantj manum íncompofitam turbatamQp íncídens'íngenteme.| Im dit ítragem. Mane denuo armatus educít copías ín acíem.Inde vbí prope effefenfitMe|— ner tellum,cecínítreceptuí,ac caftra mouit dícens:Puerum hunc ego, nifi anusílla fuperue fim nítfet, verberibus caftígatum Romam dímififfem. Ateratmatoremín modum peral cup fus,quoód nufquá compareret cerua. Mira ením aduerfus barbaros orbatus erat machi, illi na,quí tunc vel maxíme confirmandi erant. Mox tamen nocte quídam forte erranto can offendunt eam,& à colore agnítam capíunt. Quibus Sertoríus, vt ad eum delatumeft, na grandem fummam,fi íd non vulgaffent,oftendit fe daturum. Ceruam autem cüm pav tan cis diebus occultaflet,procefsítín concíonem vultuadmodum remíffo,barbarorü pre nac fcctís rem lztifsímam ín fomnísfibíà deo exponens prenuncíatam. Hínctríbunalcong].;oflue fcendít, Dum adeuntibus vacat,ceruaa cuftodíentíbus eam ín propínquo dímífaet,|^ inu qua cernens Sertoríü, curfu hílarís ad tribunal fertur,afsíftensqy caput geníbuseiusím.|— tat ponít,dextramq; ore( quod facere etíam ante folebat)attrectat, Quam demulcentevi|— fitu císím ín fpeciem Sertorío,manantíbus quoq nonníhillachrymíis,ftupor prímüm def eu xítfpectatores:deínde plaufu€ acclamatíone vtfanctum vírum Sertoríum& dijsca|.— fan rum ad tabernaculum eíus profecutí funt& bona fpe erectí. In campís Saguntínis cóm peri ad extremas anguftías redegifTet hoftes, figna cóferre cum íjs praedatum& frumentati leg: proficifcentíbus coactus eft. Certatum eft vtrínque fortiter. Ibi Memmius Pompei|— Ant gatorum perítíísímus reí militaris, vbí conftítít acerrimum pralíum, cecídít, Superi| 8v 5ertoríus magna ftantíum adhuc ín acie ftrage ín ipfum íllatus Metellum eft. Hícprz-i|. 4,imp ter actatem fubfiftens,dum egregie dímicat lancea vulneratur. Id partím confpicients,|— tos; partím audientes Romanos reprefsít pudor,neímperatorem defererent,fimulgexe|— bit feruntín hoftem,obiectísq fcutís atqueillo vi exportato ímpulerunt Hífpanos. Cun mar íta couerfio facta efTet víctoría:Sertoríus,quó facilem fuis fugam machínaretur,& mo tius liretur fibínouum delectum,ín oppídumrefugít montanum& munítum: eíusqy muro| i obfepfit,& portas firmauít:quíduis potíus tamen quàm obfidionem medítans ferredi| hís, debat modo hoftes. Dum ením afsídent ei, vrbemq paruo negocío fperátfecapturos| Dit cüm fugíentíum barbarorum fecuri fuerunt, tum confcríbí permiíferunt Sertoríoals|— pop copías,quz cóficíebantur àlegatís illius, quos per oppída míferatpraeceperatggvbim[E— limi magnum numerum contraxiffent,vtfe facerent certiorem. Quod poftquam eífignifia!!E felibe uere:ex facilíper medios elapfus hoftes coníunxit fe cum fuis, redij tcp íníllos víribusat dític ctus. Commeatum przcidit íjs, terra ex ínfidijs& círcumuentionibus,& círcuncurli non tando ín omnes partes fubito premens:pelago,líttora nauigíjs pradatoríjs obfidende B«um V ndefubacii duces funt díuerfi,alter ín Giallíam recedere,Pomp eíus ob pecunía dili, Coh cultatem hybernareíncommodeé ín Vacceís: Ícripfittis fenatui fe,ni(ibí mitterentflipa den; díum,exercítum deportaturum, lam ením propugnando pro Italía patrímoníum fuum eno expendiíle, Roma autem ma gnus erat rumor, príorem Pompeio ín Italíam Sertorium ventu co | 130 m" C "" w* - 40 $0 Serto rius. 397 venturum, Eoprimaríos& potentífsimos duces folertía Sertoríj redegerat. Quan. tumvero hunc vítum exhorruerit Metellus,& quanti fecerit: declarauít hac re: fiquidé pronuncíauít ín caput eíus,fi cíuís Romanus illum ínterfeciffet,praemíum centü argen» titalenta& agrum vigínti míllíum iugerum:fi exul,redítum ín patríam.Ita aperte defpe ratíone victoria lícítabatur íllum per prodítíonem. Adhzeccüm lí quando Sertoríum aciefudiffet:vfqueadeo extulit fe X profpero cafu exultauít,vt imperatore fe fit falutarí paffus,facrífícijs autem eum oppida íngredíentematg; arís eí dícatís exciperent, Memorant eum coronas quog; ímponi capíti fuo permifitle,coenísg; índulfitle faftuofiori bus: ín quibus vefte triumphali amíctus potabat. Victoria fictz epídromíbus defcen, y debant, quae aurea trophaea& coronas transferebant. Chori puerorum& vírgínum can tilenas triumphales ín laudem eius canebant.— Quaínre rídículus merító erat: quod cüm Syllz fugitíuum&« relíquías Carboníanorum exulum appellaretSertoríum,íta ía, Gabundus euaferít exultaueríttg,quía mpuleratcedentem,^ AtSertoríj animofitatis hecfuere: Prímüm, quodfenatores Romanos patría extorres, qui in praefidiis erant fiis fenatum appellaret, quzeftores legatosqy ex íllís crearet,legibusqy omnía ílla adorna rtpatrjs, Deinde,quód quiarmis,pecunía,oppídís vteretur Hiípanorum, ne verbís quidem fummam poteftatem apud illos fummitteret: verüm daret eis duces& prafedos Romanos,tanquám R.omanís libertatem recuperans, non illos augens aduerfus Romanos, Etením vir lle eratamans patríz, magnod tenebatur ín patríam redeundi so deiderío, Caeterüm ín aduerfis cafibus fortís erat,neq; abiectum praebebat fe hoftíbus, Invicoríjs legatos ad Metellum& Pompeium míttebat paratü fe oftendens arma po. nere, redítu conceflo priuatam vítam agere. Malle ením cíuem fe Romz effe obícurif linum,quám exulem cunctorum alíorum declarari ímperatorem.Dicítur autem patríz aipídítate flagraffe maxímé caufa matrís,à qua eductus orbus fuerat, toto; anímo erat lliaddíctus.| Càm neceffarij Sertorijín Hífpanía ad ímperíum fufcipiendum eum vo arent, nuncíatis matris fatís profudit pene exmarore vítam. Quíppe diebus feptem neg fignum mílítibus dedít,neg ín vllíius cófpectum amící prodiens iacebat humí. V íx tandemrelíqui imperatores atque ín parí dígnitatis gradu pofití circumfiftentes taber naculi eíus co&gerunt eum ín publícum progredi& milítes appellare,atq; res profperé pflittes capeffere, Quare placídi viríngenij habítusapud multos eft& quíetís cupidus, ínutusqy ex caufis munera ímperatoría vfurpaffe:cüm vero obtínere non valeret fecuri^ ttem,fedab ínimícis ín arma cogeretur, ftatíone neceffaría corpus fepfiffe bello. Cel litudínis animi fuerunt etíam eius cum Miíthrídateacta, Cüm ením ex cafu, quo Sylla «m proftrauerat, Míthridates quafi adalteram affurgensluctam íterum adoríretur A. lam:inomenautem íam inclytum vbíq celebraretur Sertoríj, rumorí busq; de eo velut peregrinis mercibus ílli,qui ex Occidente aduehebantur, Pontum ímpleífent: parauit lgatosad eum míttere,excítatus potífsímüm adulatorum íactatíonibus: quí Sertoríá lnnibali, Pyrrho Mithrídatem zquiparantes negabant populum Romanum íngenijs Vvitibusrefiftere fimul tantis ancípití círcumuentos ínfultu poffe: vbí cum acerrímo qiliperatorerex coniunctus maxímus effet, Miíttít igiturín Hifpaníam Mithridates lega sad Sertoríum cum líterís& mandatís:per quos pecuniam& naues illíad belli pre iturum offert fe,ab illo poftulat vícifsim confirmari fibí omne Afiam, qua populo Ro. maotcedere cum Syllaicto cefferat.. Coacto concilio,quod Senatum vocabat,Serto liüscterís accípiendas has condítíones approbandasq; cenfentibus(cüm ením nome ibiplis& decretum ínane illís de rebus,quz non erátín arbítrío fuo, poftularentur:pro lísdemonftrabantfe, quibus maxime opus haberent, accípere) ímprobauit: verüm Bithyniam& Cappadocíam fi occuparet Míthrídates regí parere affuetas nec quicquá populo Romano attínentes, eas fe íllí aít non ínuídere, Enímueró qua prouíncía íuftiflimo pofsidentem título fpolíauerat populum Romanum ínuaferatqgy,cam a Fímbría íl. felibello extortam& foedere cum Sylla fancíto dímiffam negauít permií(Turum fe, in ditionem vt terum recíderet eíus. Amplificandam ením fuis victoris rempublícam, Ion cum eius prouíncíarum díminutionefibi víncendum. Namvirofortí optandam Um honore víctoríam, cum turpítudíne veró ne falutem quídem, Hís renuncíatís Chorruit Mithridates, ac ferunteum adamícos díxifTe: Quíd tandem in fenatu fe» tns ímperabít Sertorius, quí nunc ad Oceanum fummotus Atantícum fines re^ p noftro prefcríbit,& tentantíbus Afiam denuncíat bellum? Verumtamen foedus tKiureigrando fancítur, Cappadocíam& Bithyníam ceffuram Mei o Seer Sertorium Be» tellus plurimum timuit. Sertorij animi elfitudo. Sertorijin pa» triam. charitas, Sertorij in md» trem pietas, Mithridatis ad Sertoriumle gati. Sertorij 4d Mitbridatis poftulata,pium et má gnanimum ve» [ponfum. Sertorij cum Mi thridate fedus, 398 Plutarchi autem ducem ei militesqy miffurum. Sertorío inuicem Miíthrídatem tría míllía taletüm cum quadragínta nauibus prebíturum. Dux quoque ín Afiam míttítur adeumexío| M.Mdriu mit. natorijs exulibus M. Maríus:quí cum cepít Mithridates alíquot oppídain Afia. Inue, en titurad Mühri iumin vrbes cum virgis& fecuribus ipfe illum tanquám maíorem poteftatem& mig;| P' datcm. ftii fpecie vltró fequebatur.. Illealíjs libertatem dabat, Alíjs càm ímmunítatem conet," deret, beneficio fe facere íd Sertoríj dícebat. Itaque Afia, quae à publicanís vexabatury, m uarítía SCcontumelijs premebatur mílitum pra'fidíaríorum, ad pem erigebatur exo, b' ptabatq, expectatam imperíj conuerfionem.| Atín Hífpanía fenatores& paresSer. ji torío,vt prímüm ín zquali cum hoftibus fpe conftíterunt, remíílo metu liuor& ftolída Perpéne in$cr. inuafit zmulatío ílliuspotentíz. Perpennaautem fpírítibus vanis ob natalíum fplen. toriutt) iiidi, dorem animum adíecítímperío.Is pernícíofos fermones clàm apud idoneos femínauit Quís ham malus nos geníus ex malís ín peiora detrudít:quí Sylla totíus pene terrz&| marís tenentísímperíum ímperata fruentes patríafacere dedignamurz Huc verómalís| auíbus profecti,quó ínlíbertate víueremus,fponte feruímus Sertorij ftípantes exilium, & ridiculo audíentíbus nomíne fenatus dícímur: cüm contumelías, ímpería X labora nonfecus ac Hifpani& Lufitaníferamus, Huíufcemodi fermonibus compluresin butí metu illius authorítatís nonrebellabantaperte:verüm res eíus ín fecreto corrumpe| 10 bant,barbarosqg acerbe puníendo& tríbuto exígendo quafi Sertortj íuffuaffligeban|.|9 Hinc defectionesnatz per oppída& fedítíones.CQ)uí vero ad hec míttebantur leníenda In RE & medenda,redíbant pluríbus ínflammatiís tumultíbus& rebellíonibus príoríbusin; E Sertoriut occi». tenlis, Vnde degenerans ex humanitate& lenítate Sertoríus priftína Hifpanorumf qu ditliberosHi- lios,quí Ofca educabantur,violauít:ac partem eorum occidit ,alíos fub coronavend,|— y fpanorum. dí, Porró Perpenna,quí complures coníuratos habebatad Sertoríum adoríendum| Perpente con-. adiunxitinfuper ibivnum ex Sertoríanis ducíbus Manlium, Hiícdeperibatamoreft|. y, iati€? infi^. ofi adolefcentulí. cuíblandiens effutít confpíratíonem, hortaturg vt alios amatori E die inSertoril, poiega t,& fibivní,qui paucis diebus fit magnus euafurus,adhaereat. Adolefcentulusa.|. 4. teríamatorí,ín quem erat propenfior fermonem Aufídío enuncíat. Quí,vtaudíuí,ob| p, ftupuit. Quippe coníurationis ín Sertoríum erat confors,non cognouerat tamen part tit cipem eíus Manlíum effe. At vbí Perpennam,& Gracínum,& alios quofdam coníura eii tos,quos ipfe fcíebat,nomínauit adolefcens:perculfus eleuauít apud íllum ca dictamo| ,, sr nuítig, Manlíum vt vanum& íactabundum contemneret. Profectus autem ad Perpav"n nam,demonftrato temporís momento& perículo confuluít,vtrem aggrederetur. AL| Ger fenfi confuratihomínem fubornatum adduxerítt,quí epiftolam redderet Sertorio. Ep-|—£y ftola víctoríam cuiufpíam eíus legatorum& hoftium magnam ftragem figníficabt,|. i Quareouantem Sertoríum& lztí nuncij caufa facrifícantem cum prafentibus amit$|.—$5 (hiín coníuratíone erant) ínuítauit Perpennaad coenam, multísqy precibus obtínuit E. gi Sertorij in c. libícondiceret.. Coenze femper prafenteSertorío magna erant verecundía&hondi» P. ,, simodelit.— tecondítz: quód nihil vel vídere velaudírefuftíneret turpe: fed conuíuas pudícís& b bríjs iocís oblectamentísqy affuefecíffetvti, Ibíín medio conuíuío exordium quat Sr r1 : 2f xU V s: ovis3 4 S S,, Al oe s A s nfkrut| tes íurgt), propalam íncefta verba íecerunt, fíngentescp fe vino merfos, quo írítarent;, 40 huic íllum, multa defignauerunt ínfolenter. Ille vero, vel quód lícentía ifta offendere, Ne vel quód mentem eorum loquendi tardítate& ínfolíta diflolutíone aduerteret: figi hien mutata accubítus fupinum fe collocauít, quafi non attenderet neque exaudíret ea. V! veró phíalam Perpennaaccepít merí plenam, eamqp ínter bibendum€ manibus dini Sertorij cedes. fitvnde edítus eft ftrepítus, quod erat íllís pro figno: Antoníus,qui fupra Sertoríumit cumbebat, feríteum pugione. Z«d ictum círcumagente fe íllo€ parante exurgere cov . fjcíensfe ín pectus eíusambas occupat manus. lta cüm non valeret vlla ratíone fede.| fendere, multís eum cedentibus efttrucídatus. At Hifpani pleríqueactutümabh defecere, mifsís quelegatis ínfidem fe permifere Pomperj& Metellí. Perpennaat tem cum relíquís, quí apud eum hzferunt, agereífus eft alíquíd reí gerere, Víusap? paratu Sertorij hactenus, vtíneo turpítudínem fuam& quí vír foret, proderet, neq! Perpéna àPom. ímperare feneque parere ícíre,ín Pompeium íncurrít, A' quo breui obtrítus& capt pocipts,— nenouífsíma quidem fortunam,vt erat ímperatore dígnis, tulít: fed cim haberetínp" teftate chartas Sertortj, pollicebatur Pompeío líteras oftenfurum fe vírorum conful Pompeijincre. ríum& principü vrbís Roma manu exaratas:quibus Sertoríü acciuerant ín Italíimumandis Sertorij tosfignificantes effe,quí prefente ftat mouere,& res nouas auerét molíri, V erüm Pon literis pradéti, peius haud íuuenilís mentís, fed folida:& compofita fecít actum, quo vrbem inge me| / wA c Sertorius. 399 metu nouationibus que liberauit. INamepiftolas illas& codicillos Sertorij collectos omnes concremauit: eos quenecgy ípfe legít, nequepermifitalium. Perpennam veró Perpenna cum propere interfecit: quod tímeret, fínomína eorum edídiffet apud aliquos, fedítíones& fuis coniuratis motusexífterent, Ex Perpennz coníurationealij ad Pompeíumretracti& necatípars Pompeio. ín Africam fugerunt, qui à Maurís funt íaculís confofsí. INemo euolauit praeterríualem fefdus. Manlíj Aufidii, Hic vel quód non cognofceretur vel contemneretur,in víco quopíam barbarico ínops ínuífusip confenuít, o]43v EVMENIS CVM SERTORIO COMPARAÁATIO, $4 ABES, qua de Eumene& Sertorío memoratu dígna accepímus,* «V In contentíone autem commune hoc eft ambobus, quód peregri, | Bu A ní& alienigena& exules gentíum varíarum,& fortiumlegíonum :;,| magnorum que exercítuum fuerint ductores, Propríum veró Ser^ Eumenise Ser P 5 v4 torío, quód oblatum propter díenítatem fuam ab omnibus focijs tori imperia.| il imperíum fufceperít: BEumení, quód multís cum ipfo deímperío: 1i contendentíbus, acceperít ex rebus geftís prímatum: atque huic, h lé quiaerant ad ímperandum ínepti, vtílítatís eratía parerent: illum, quí ducem quz-, rbantíuftum, fequerentur,: Étenímalter Hifpanos& Lufitanos Romanus, Cher^| onnelites alter duxit Macedonas: quorum hí totum orbem domabant, illí feruie, u bant amprídem Romanís. Iam Sertoríus vt fenator& quíexercítum anté duxerat, authoritatem obtínens, defpectus vt fcríba Bumenes euafit dux. Neque veró hzc modo debilíora ad íimperíum admínícula, verumetíam trícas ad íncrementum habuit Eumenes maíores. Síquídem erant, quí eum& propalám ímpugnarent,& ínfidíarentr ín occulto: non ficut alterum palàm nemo, occulte demum& pauci focíj oppugmuere, Quocirca finís alterí periculorum ín hoftíum pofitus opprefsione erat, altríín victoría perículum ab ínuídís,| Res bello geftze zequae& pares funt. Cz j 1 teris moribus, bellorum& certamínum cupídus Eumenes, quíetís& tranquíllítatís Eumenis et Ser Sertoríus fuit fectator. Superíor eum, víuere cüm eilíceretfecure atque honorifice, fi torij res ge&e libducere fe voluifíet de medío:non deftítít cum principibus certare& períclítari.Ser^€ Jfudia comtorio negocía non querenti pro falute fua aduerfus illos, quí agere ipfum non finebant parantur. inocio, bellum fuít. Quippe Eumene Antigonus, fi omíli(Tet de prímatu certamína, &infecundo poft feloco acquíeuíffet, libentereffet vfus. Sertorío Pompeíusnevíue| Iquídem concefsít quíete, Vnde incidit ílle ínítíó fua fponte ínbellum: híc, quía |. Oppugnabatur, ínuítus ín ducatum. Sitígitur bellí ille cupidus, quífecurítati prímos hmores anteponít: bellícofus, quí bello quarít fecurítatem.— Iam mors oblata eft 49 4o hicnihil przeentíenti, illi etíam expectantí cedem. quorum illud placídí eft animi; impe amícís videbatur fidere: hocímbecill Nam dumadornat fugam, COmPIE- seriorij, quim henfus eft, IN eque veró Sertoríj vítam dehoneftauít exítus: cuí quafitum eft ab fo^ gumenis mors djs, quod hoftíum inferre potuiffet nullus. Alter, quí captíuítatem nequi» boneflior. uíteffugere,& viuere cupíuít poft captiuítatem,neque recte deuitauít neque tulítfata: verum dum fupplícat€ deprecatur: 1 ci,quíín corpus modo íus habere vídebatur,|a etíam anímí fuí arbítrium dedit hofti, 310 Danonis Peripolte mores qz facinora. 400 REVERENDISSIMO IN CHRISTO PX TRI.4dC DOMINO, D. IOZMJNNI GEBH.AÁRTO ARCHIE. pifcopo Colonienfi, facri Romani imperij perItaliam Archicancellario & principi eleGori, duci Vveftphalize& Angariz,&c. Domino fuo clementifsimo Hermannus Cruferius S. P. D, )IONYSIVS Syracu[anus Reuerendifsime Princeps Eletlor,cum adfilium Ifi yàp ereffus confpexiffet"vafculorum aureorum£9 argenteorum magnam"yim, exci. V mans: Non efl,mquitmte vegiius animus:qui his poculis, qu& à metam multa acce. piti nemmem tibi feceris amicum:vecté fentiens aba, bominum beneuolétia regni 4| non po[Je parari ned, teneri.Vehementer enim amor multitudinis commouetur ipf | fama c opinione liberalitatis co beneficentia. Ita, preclaré Alexander, cmm. terrosaretur, vbi(uos veconderet tbe auos: Apud amicos,mquit:fronificás facili c & tesnula tám reponitutius quam apud illos. Ciim enim ves poj Tulat,redeunt ad aliquem etiam cum fen. Ei demfuit"Agefilaus fententie. Ait enim iucundius f bi effe ft milites[nos ditaret, quam f dite/certti pfe."Atqyrex Adrtaxerxes Longumanus vegal ius eff€ dicere folebat,addeve quàm 4 dimere:docens pere. veimprimis ad viros principes, Yt munifices fint potius quàm rapaces. Quod.idem aliter dixit Bion, fev. prabilius me[Jem fuam lareiri alteri, quam aliena decerpere. quippe no est virtus vlla aliaque tantu fpa dorem nominis conciliat principi atq, munificentia. Quam aut ea fit principibus vtilisex contrario Wii intellicitur fordibus qo auaritia. Nam mihilenertit Per(en veg Macedonu aliu d,quam fovdes. Eedé exu. vant imperio Galba;necemá, ei cóciliauerunt. Cuius enim ita clau(fa eft ves familiaris,"yteam benignita á perire nonpo fSit,i5 omnibus odio venit:quód eum clau dat fonté,que hominibus aperuit inter bominesnitura.quahoci genuit hominibus, vt alter de altero bene mereatur. Itaq, multi praflantes bomines ducem fequentes naturam liberalitatem explicuerunt,ac fuis facultatibus aut captosá predonib us vedemerunt, aut&s alienum[n[ceperunt amicorum,aut in filiarum collocatione adiwwerunt, aut opitulati[unt yd tmn quavenda Yelaugenda. Alij ho[pitales e prabuerunt,dom uma, fuam omnium bonoru yirorii qg-dithrum] ecerunt quaj 1 Prytaneum,omniaq, babuerunt veferata Amació qa probis: Que res ijs magnum noni e gloriam peperit. Ita M.Seto honori datum e lapud Romanos, quód im caritate annona a[Je modump pulo dedit. Magnaenim fe eounueterata muldia,nec turpi la&ura, quando erat JAedilisnec maximale. vauit.Contrà Mamerco homini ditifSimo pretermifsto edilitatis propter auavitie fufbi cione con[ulatust pulfam attulit. Neq, tamen probandi illi funt,qui cupidi(plendoris qa gloria eripiant. alijs, quod alis la giantur.quod tantum abefl à virfute, yt nibil mais Yirtuti pofsit e[fe contrarium-Verum ca eft liberditat umsque pro it multisynoceat nemini. Quam legem egregi€ feruauevunt(pl endidifSumi yiri Cimonepud. Jthenien[es, cg apud Romanos Lucullus: qui cum amplifsrmas opes boneflis vationibus cópara[en, js vfi benignifSimé funt. Florum duorum"yirorum;qui precipue fuerit, bic apud. RomanoslleapudGn cos commedati, Yitas à me inter ceteras omnes alias Plutarchi nunc denuó in fermonem Yer(us Lamm, tus amplitudimi ReuerendifSime Princeps Eletlov Yifum et dedicare:quód imaginem tua prolixa nain illorum fummorum Yirorum veferat. Quos cum ex hac^virtute eximia con[ecuta laus fit, fequetur(pti munificentiam ex eodem fonte pay commendatio. FIutus mei muneris oblationem non dubito quim ati. fimaamiaitia co fumma Yoluntatis coniunctio tecum Illyflrifsimi Prinaipis mei fattura fit gratiam. Vale am p lifs ime Princeps Elector. mL. yLEARC PRAEFATIO IN CIMONEM BT LVCVLLVAM. A T E S Perípoltas,quíín Boeotíam ex Theffalíaregem Opheltam |& parentes eí gentes deduxit, claram familíam ínlongum auumre iquít: cuius maxíma manus Charonez,quam prímam tenuerunt Vt em exactís barbarís, confedít, Fluíus ftírpís pleríqo b ellícofi&fortes viri íncurfioníbus Mediícís& certaminibus Gallícís, dum nullam |! qu(fue|habent ratíonem fuí, abfumpti funt. Relíquus puer vnus fuit orbus t: i&491I parentibus Damon nomíne, quí Peripoltas cognomíne díctus fuit Hunc corporís venuftate anímítg maghítudinelonge aequalibus antecelletem iyu bus,| Ch i rtu nos mo ide qui i moi veti fec Cita fore 16 tetT rínl cani mín Rot obc pu uita mor tata, 3^ info tesf timi ct& mur nij fi nem quíd expn duum 4l filofü daud debe Cpti tos, bell dííco; tíasr feí coi fovetuf Rom belliu llem, dai Cimon. 4,OI bus fedrudem alíás& moribus afperum Romanus quídam cohortis, quz hybernabat Cheronez, ductor modo adultum amans, vbí precíbus& muneribus obnoxium fibi fa crenequíuít, vím pra feferebat allaturum. quippe patríe noftre nullz tunc Opes erát, obexilitatemq;& tenuítatem nullo loco habebatur. Id verítus Damon atque ex ílla ex^ candefcens appellatíone,ftruxít ei ínfidías, ac coítíonem ín eum zequalíum fuorü fecít, nonmultorum, quó clám efTent.Fueruntautem omnes fexdecím, Hi noctu ínfecta fulí gínefacíe mero onuftí príma luce facríficantem ín foro Romanum adoriuntut. Illo& nonpaucis,quí circa eum erant,obtruncatís profugiunt vrbe. Turbata cíuítate fenatus Charonenfis hos concilio habíto capítís damnauit, vtea fuppeditaret ipfisad Roma. p nosfatísfactio.— Vefperíautem magiftratibus vnà de more caenantíbus cohors Damonís facta ín curíam irruptione cotrucídat omnes,íterumq ex oppido fe retrahít, Sub (demforte tempus Lucullus cum copijs ín expedítíonem alíquam turus tranfibat illac, quifubftititibi;ac recenti adhuc facinore quaftione habita cíuítatem reperítnon folüm infontem,verumetíam paríter víolatam.Itaque milítes índefecum abduxit, Porró Da, monem,quilatrocínijs& íncurfionibus agrum oppido finítímum depraedabatur, ciues vafutís legationibus& decretís pellexerunt ad redeundum ín o ppídü, reducem pre. fecerunt gymnafio,índe vngentem ín fudatorío interemere, Quíaveró perdíuibifpeGraconfpicíebantur,& gemítus exaudiebantur, vt perhibet patres noftri, obftruxerüt foresfudatoríj: atque ín hanczetatem eíus locí vícini fpecíes illic verfari& vocesaudíri wteribilesarbitrantur. Illius pofteros( fuperfunt ením nonnulli potífsímüm círca Sti» rinPhocídís, quí am ín Aeolorum moremabíerunt) Asbolomenos Damonís caufà vo antquedillead cedem tínctus fuligine, quam deep vocant, erupit, Vtveró contermini Orchomenij, quibus contentíones erant cum Chzronenfibus, quadruplatorem Romanumredemerunt:qui ficut vníus homínís nomen detulit cíuítatís, adduxítg; eam (bezdemab Damone ínteremptorum in iudicium: cuius quftionis fuit Macedonize pratoríudex( Neque ením dum mittebant Romani ín Grzecíam pratores) patroni ci^ uitatisteftem laudauerunt Lucullum. Ad quem cüm prator fcripíiffet, perhíbuitteftimonium ílle verítatí. Ita cíuítas haec, quae verfabatur ín fummo petículo,fuít iudício libe rata, Quare ílli, qui tuncaffecuti fuerunt incolumitatem, flatuam marmoream Lucullo |^inforoiuxta Liberum patrépofuere. INosveró,etfi multís ztatibus illis fumus inferio^ rer PNE TEE tes hocbeneficíum ad nos quoque,quí nunc víuímus, ducimus pertínere:ftatuamq ra, timulto venuftíorem illa, qua corpus& vultum adumbrauit, hanc quz mores patefa^ dt& íngenium:inhís comparatarum vítarum commentaríjs res íllíus geftas complecte muracquám verífsime exponemus.Satením eft memoríz gratía. V eríautem teftimo njneilleípfe quidem praemium capere vanam& fictamrerumfuarum commemoratío nmdienetur, Nam vt píctores,qui decoras€ exímié venuftas píngüt imagines:fi ali^ quidinfit s leuís vitijo nolumus neque vt pratereant id prorfus, nequevt vndequaque aprimant: quippe hoc deformem, dífcrepantem íllud reddat effigiem: Ita quando ariumeftvel fierínon poteft potíüs,homínís oftendere vllíus vita, qua omní vacet maf ala pura fit: verítas ficut fimulachrum ín honeftís,complenda eft. Illas veró ,quzex motuanímíaliquo aut ex reípub, temporibus íntercurrunt actionibus offenfas& vítia, diudicationes potíüs virtutis alícuíus,quám ímprobitatís ea fraudes exiftíimantes,non dbemusnímíum diligenter X ad amufsím ín fcribendo explícare:fed tanquam rubore aptifortís humanae, que níhil boni fyncerum, neque mores ad vírtutem edat inculpa^ t, Videbatur autem íudícío noftro Címoni Lucullus opponendus, fiquídem fuerüt bellaces ambo,atque aduerfus barbaros ínclytí:contrá domi placidi, ac potifsímdm ab dilcordíjs inteftínis patrías fuasrecreauerunt, Adhzcerexiít veg trophza,&€ vícto. iasretulítínfignes.INeq; ením,fi ab Hercule& Libero patre dícefferís, aut fiquod Per. ftícontra Aethíopas vel Medos& Armenios, aut Iafonís verítatifactum confonum ex "vttuflatetanta ad memoríam delatum noftram fit: ex Grzcís Címone, vel Lucullo ex Smanís tam procul arma príor protulítvllus. lam efthoc quoc ijs commune, quod eum mutilum relíquerínt:atque fregerít quidem vterque, fed neuter opprefferit ho. t, Pracipué veró benignitatem& effufionem ín conuíufjs& comitate hac, fplendi^ dant& prolixam menfamac vitam quotídíanam afpícere ín vtroqj lícet parem, Praterímus fortafsís alías nonnullas congruentías, quas haud difficile fuerit ex ipfa colligere narratione, Damon per fide datam occidi fur, Afbolomeni, qui et cur didli, Historia mori ct ingenij efl fla tua quedam. Vite defcriben de modus, Cimon et Lucil lus quibus inre bus fimiles fue» rint, Cimonis genus, Herodot.lib.6 Thucydidis gema, 4 Miltiades i car cere obijt. Cimonis«dolefcentia. infamis. Cimonis mores. Elpenice Cinmonis foror impudica. ' Polyenotis pictor, Plin.li.ss.cap.o Cimon amorir busobnoxius, 4 Ed Cimonis forma. Cimon. aria) IMON Miltiadisfilius matrem Hegefipylam habuítnatig Cn Jis ne Threffam,filíam regis Olori, vt eft Archelai&& Melang E. 09 4 poématibus ín ipfius Cimoniís laudem fcríptís proditü, Vn. gil de&T hucydídes h íftorícus Címonís propínquus patrély.| ia buit Olorum,qui ad generís authorem retulít fimilem nomi, dic »| nísappellatíonem:& metalla aurí ín Thracía pofledit, quem pt j*| perhibentín Scapta hyla,íd caftellum eft in T hracía defun. ne "| ctum atque íbídem ínterfectum.|. Monumentum eíusof E io f ^. fium ,qua ín terram Attícam fuerunt relata,ínter monumen, gu i ta Címonis vífitur iuxta Elpeníces Címonis fororís tumulj,| n Caterim T. Kücydides cutía Alímufius fuit, Miltíades Lacíades. Miltíadesigituncum P—'" lís eíaeftímata quinquaginta talentis effet,& ad foluendum in víncula ductus; diem p; poÓ obijtíncarcere. Címonautem ad Imodum adolefcens cum forore adhuc virgine&ín n nuptaorbus ín príma ztate ad populum ínfamís fuit,& male audíuít ex luftrís& víno. fig lentía,quafi auum referensíngenío Címonem,quen n aíuntob mentís ftuporemCod, p. 9 mum,íd eft,fatuum,fuíffe díctum. Stefimbrotus Thafius Címoni fere cozetaneusn«| TK mufíca eum,nec vlla alía inftructum lib erali difciplina& Grecís víitata memoratfuifft|(f tq ab Astíco acumíne leporíbusq quàm remotiísímum:mores ver Ó infigni gena. jo il tate& fyncerítate tínctospotíusqy ingenium huíus vírí Peloponnefium fuiffe: m Et candidum fimplex4, bonum, 1 1» maximi: i vtapud Euripidem Herculís. Hzc ením Stefimbrotí elogío adijcíaslícet.— Adolefem inc tía eíus famofafuit,quafi fororí fuz ílluderet, Síq: E CUN eruntnec Calias omnino fuifle Elpenícen pudícam, fed€ pictorife Polygnoto fubíeciffe. Qi uapropter cum píngert Q in portícu Pífia nactía,vt tunc vocabatur, quz nunc Poecele dici(tur,'Troadas: facie pt: hibetur Laodíces adElpeníces reddidiffe imag ínem, INon eratín operarijs I'olyg 10, i tus, neque píngendam redemerat porticum illam: verüm gratuítam cam munifice f tíam exhíbuít publíce, Ita fcríptores memoríz tradítum reliquerunt, ac Melanthíuspo"E. 7?. taínhuncaítmodum: íi De prop rio ornauit diuorum templa forum, Pe Cecr opium heroum gr andis imaginibus. fit Sunt,qui Elpenicennon clám cum Címone,fed aperte ferant contractis nuptijs vtwo n rem habitaie: quod fponfum pro generís dígnitatenon ínueniret ob ínopí am, Vbíve bà ró Call s,quí Athenis inter] locupletes erat,, eíusamore ca ptus obtulít patrís eíusmu de ctam ai ucte, illam accepiífe condítíonem, ac Cimonem Callíz Elpenícen defp&di| pk i. Atquía apparetomníno» hafiffe circa mulierum líbídínes Címonem. Nam Arífle" a,qua d at Salamíne oríunda,& mox Mneflrz cuíufdam poeta memínít Melanthis gl-4o lr dr cum Címoneludens ab eo adamatarum, Tamnonobífcuro amore filíam Eu:: ptolemí Meg gaclís filij íuflam tamen vxorem eft Címon profecutus ,efusqy mortemtiit di zoerríme: quatenus confcerelícet ex fcriptísad leníédum luctum eíus elegfjs. quas?» natíus philofop hus cor didi(Te Phy ficum Archelaum putat,neq; abfurde éducitextmm poribusconíecturam, Relíquí moresboni Címonis& egregíj omnesfuere, Cun ením necfortítudíne cocederet Miltíadí,nec Themiftocli prudentía: vtroqy fuiffe cum conftatínnocentíorem.^ Accümvírtute bellícane tantillo quídem effet illís ínferíar, mírum quantum pacís artibus antecelluít fjs,íd(p íuuenís etíamnum& fcíentio risrudís, Cümením por pulo íngruentibus Medis confuleret l'hemiftocles, vibe& agro deíerto ín freto íuxta Salamína dímícaret& claffe certaret: omnib: jo tse Ce perCe quo od ma mé confilium tam ftupentíbus praeceps conpectus C Címon prínceps eft con alacrís comítantiíbus fodalíibus arcem(candere,: acfreenum equí, ferebat, Míneruz confecrare: quafi non requireret cíuítas eqt gehe rob ur fens ife d milítes pralíc»rum naualíum fcientes. Sacrae f freno fumpti ís que c m ypts ^T eno ex illís, qui ín tem xi lo pendebant, adorauit Deam, atque ad mare defcendit: qu re dedít non paucís animi Neque veró forma índecora fuit, vt poeta aít lor fed ftatura emínenti, capillo que& denfa capítís ínfignís coma,^ Cüm in pralo l ttc 10 Cimon. ftenue& fortiter dímicaffet, ilicó nomen quzfiuít apud ciues& beneuolentíam: multiq illum adibant,íncítab: antqy vtdígnaíam Marathone confilía€ facta fufciperet. C pilonrem rempubl.excepit populus lubens, eum faítídío' Themiftocis t quodacceptus plebi gratusqy ex x comítate& candore effet, adfummos hono ailrtus. Praecipue autem cuexit eum Ariíftídes Lyfimachí, qued índolem p inimoríbus eíus probam,& quo tanquam aduerfaríum eum ab: emiítoclís dacieobijceret. V tveró pulfis Graecia Me dís clafsí fuít praefectus nondi ' potiti Atheníenfibus, fed Paufaníam adhuc& Laced:-xmonios fequentibus n fectus ínt expeditionibus cíues mirífic Crib i sa gpalscntate omn Xbus praebet rzecellen i tes, Híncvc P de de prodítíoi ne cum barbarís ín fermonem vénit, Ícript»fitc gemliteras:cum focijs autemafperé& procaciter egít,e irri imc licentíam ex Ee IG madre hícexcipiendoc niter offe:nfos& humani terapp | impetum Garere non armis, fedbenígno fermone&€ moribusb abftulit. Cesplere: ením focij morofitatem& fuperbíam exofiPavünie agg: runt fead illum& Aríftídem.quífimul& hos rapuerunt adíe X: fignificauerunt: vt Paufaníam;quódinfamia inc iolueret Spartam K cor oncitzrctG iraecíd, reuocarent, Fama eft virgínem! Byzantiná illufiríbus ortam parentibus nomíne Clec | nicen, quam ftuprí caufa accerfiuerat Paufanías, áparentíbu 15 fuiffe necefsítate& 1: übudisdimi am. ET pro cubículo precatam, vtlumen auferretur, càm pertenebras Poxentinen, io fllentío ad cubile pergeret fopitííam Paufaniz, incurrííle ínuítam ín lucernam eamtg e"d uettiffe, At íllum ex ftre epítu obturbatü flríCto pugíone,quí propeíac ebat, quafi ab hoflealiquo peteretur percufsitfe: acproftrauíffe p puellam: quam ex vulnere mortuam non permifife Basente quíetem, fed fpectrü noctu fe offerens ín fomno huncveríum cum indignatione ad illum i protuliffi le: wv Tu coleiu] flitiam,te: d ttd,à lios anet vltov. Quodfactum focij cum Cimeneiniquo anímo ferentes, arcte obfederunt eum Byzatv tj, Elapfus tamen efi LE vifo illo,; vti fertur, exterritus Heracleam confugit: ad man |. onculum: cuocataty Cleoní es anímaoffenfam d deprecatus eft. Illaín confj ü Pau. ET finie venít,ac breui eum ill oft endít explicatum it, vbí Spartamvenilflet,obícu^ révt coníjcío immínentía eí fata defignans. FIzcimultí fcripta reliquere. At Címon, Cimonis expedi cümadíunxiffent fe eifoctj, dux ín T'hracíam eft profectus: quod nuncíatum eflet ex tio e vittoria Pefisvíros claros& reg ios Hioneo ppído, quodadStrymonem amnem po- in Thracia. litum eft, occupato contermínosí nfeftare Ca GRON Hicprímüm idi ítacíe Perfasípíos atcp intra mcenía op bídícom pulít vs indeàc s Strymonis T'üraessvride fupportabaurillís commeatus, fedibus expulit, ,toramigregi ionem ftationíbus cíngens ad eas re degitobfeífos difficultates: vtregíus dux Butes rebus deploratís Bammam fubderet id Bules pido, feg; cum amícís& rebus fuis concremarct. Itapotítus op ypído nullum cepitaliud fuis manpere compendium, quod fuiffent pleraque cum MESS irís íncendío ha(ed metu, cremauit, golztifsimum& amcenifsímum oppído círcumíectum agrum Atheníenfibus dedít ín. tlendum.Quare Hermas illos lapídeos populus ei, vt poneret,indulfit: quarum prímae Mercurij ffaeltinfcriptum: tue, 111111«Y Ont / fe cum Nempefuere viri maom quoq, pettorisilli T ui quondam Medos dra Ie Eionts vAffxere fame claufos ad Strymonis yndam: Qui primi Martis damna tuleve. grauis, Secunda: Hac yero ducib Crenpidef facti u^ vetuler unt py remiag erati 42 32 0Y Y re bonis. $0 Quo"yole t€x mp. lo 1t[4 215 m fortior iflo Bella fnbien magts, TA mort.'T'ertíae: 5^ ep?-. 3. Mgninacimq tonc lam Mnejleus dux i[fet Atrida Ex hac^vrbe^vn lata per arma p brysum: d Ince[sifle decus primum JJ ü 1 Inter Grecorum nomina clava d ucumz Sic etiam meritis primi dicentur Yt bia, Virtutein[igm Marteq, Cecro pida. Jo» n 4.04. p lutarchi Miltiadi poft Hoec quanquám nomen nufquám praeferunt Címonís, eximium honorem tamen illis vi&oridn neg& feculi homines ducebant effe. Neq; Themiftocles fimilem eft neq; Miltíades affecutus; t« corona olt verüm huíc coronam oleagíná petentí furgens ex medía concione Sochares Decelen. gine fis aduerfatus eft eíjvocemq; mífit non illam quidem z qua, fed populo íd temporis gra, tam: Vbí vnus,ínquit,certauerís Miltíade& barbaros vicerís, tunc etíam vnus peteho, norem, Quid ígíturtantoperefunt Címonís factum amplexi An quod caterís duci, bus de falute fua dímícauerínt cum hoftíbus,hoc veró duce ínferre etíam illís cladem fa. ctàín ditionem eorum írruptíone potucrínt, prouincías fubegerínt, ipfam& Eiona& Amphípolím colonías deduxerínt, ín Scyron ínfuper,quam cepít Címó ex huíufcemo, CimoncapitSc) dioccafione: Dolopes eam infulam tenebant ígnaui agrícolz. Hí praedando marein. roninfdam.—feftumantiquítüshabebant. Necà commeantibus deníg; ad ipfos& commercía fecum habentibus temperabant hofpitibus:fed mercatores aliquot T'heffalos negocíandícau. fa có profectos fpolíauerunt vínxeruntt. quí cüm ex cuftodía effugiffent, damnauerüt eam cíuítatem apud Amphyctíonas.Quía veró pendere vnà mulctam renuít plebs:eos autem,quií prz dam abftuliflent pofsiderentqy iufferunt foluere:íllí metu perculfi mittüt literasadCímonemyinuítantig eum,vt cum claffe adíitad oppídum capíendum, quod ei oftendunttradíturos, Potítus adeum modum Címon ínfula, Dolopas extrufit,& ma Cimon Thefei/ re Aegaeum pacauít,/ Cüm autem veterem accepiffet Thefea Aegeifilium profugum offa reportat Athenís cótulí(Te ín Scyronfe atq; ibiab rege Lycomede ex fufpicione dolo fublatum: , 7;»; 24- A:: Athenas. laborauit fepulchrum eíus veftígare. fiquidem oraculum erat Athenís, quodrelíquisio[i "l'hefeí ín vrbem referrí,eumtq pro heroe pracipíebat exímie col, Caeterüm,vbí condi tus effetígnorabant: quód Scyríj fateri nollent,neg concederentinueftígarí, Tunc ve, ró ingenti ftudio tandem inuenít Címon conditoríum, impofuítig naui praetori offa, : eaty omní magníficentía decorataín patríam annís prope quadríngentís poft reduxit, Sopbodis&^ Cuiamobremíummágratíam apud populum comparauit. Inhuíus quoq memoríam Acfchyli ceri ea o cedorum celebratum íudícíum conftituere, Nam cüm prímam fabulam Sophodes men Aibeni,— cc mnum fuuenís dedíffet,cotentío autem effet& concertatío fpectatorum: Arepfion archon non erat fortítus fudíces certamínís, V biveró Címon cum collegis ducibus thea trum íngreffus folemníalíbamína Deo fecit:non dímifit eos, fed illos decem ex fingulis tribubus fingulos coégít iuratos confidere& dífceptare, Excefsít autem ob dignítatem Acfchylus à So- iudicum certamen ambítionem. Víctore Sophocle Aefchylum fama tenet dífcrucíatü, phodevittusin atqy id íníquo anímo ferentem non díu Atheníshafiffe ,ndeprofectum fuiffe exíndi, Sicliamigra.| guationeínSícilíam: vbi defunctus quoqg€ círca Gielamhumatus eft, Ion caenatum fe cum Címonenarratapud Laomedontem, cüm admodum adolefcens ex Chío venif fet Athenas.Secundum líbamína cüm accubuiffet, cantafTe eum: quem, cüm nonillepi dé cecínilfet, commendatum fuiffeá conuíuís vt Themiftocle feftiuíorem., Illum ením fcire fenegafe canere vel citharam pulfare:vrbem veró amplificare& opibus augerejd tenere. Híncfermone,vtfit, ínterpoculaadres geftas Címonís delapfo, commemora Cimonis afluti tisqg maximís hoc vnum cofilium illum ipfum ex fuis vt folertifsímü propofuiífe: Cüm confilium in di- ením magnum numerum barbarorum, quí capti Sefti€ Byzantij fuerant, foctj denutv 40 udendapreda. cíaffent Címoní,vt díuideret: atqyíllehínc captíuos, illinc qua illi gerebant corporibus ornamenta pofuiíTet: íníquam partítíonem quefti funt. Ibi íufsit flle eís,alteram portio, nem fumerent, Quam ipfireliquiffent, ea fore ait Athenienfes contentos. Authores» mío Herophyto,vtres Perfarum pra Perfis delígerent:ílli ornamenta cepere, Athenien fibusreliqueruntcaptíuos. Atq ín prafentía quidem ridículus díuifor habítus Címon eít:quódfocij aureas armillas,catellas,torques,candyas,& purpuram ferrent: Athenic fibus veró nuda cederent corpora male adlaborem comparata. V erüm breui poft capti uorum amící€ propínqui ex Phrygia&€ Lydía venientes fingulos grandi precíorede - merunt, Vnde claffem quatuor menfes aluít,ínfupergy non parüreipubl.ex redemptío Cimonis liber4^ ne illorum fuperfuítauri, Iamabundans Címonímperij fuí compendía, quz prada litas. reab hoftíbus paraueratprazclariüs impedit ín ciues. Praedijsfuis fepta detraxit:vt& pe regríni€ cíues,quotquot quzrerent,liberé fumerent poma. Coena domíapud eumbu galís lla quídem,fed multis tame fufficiens erat quotidie ínftructa:quo quilibet pauper admíttebatur, vbí alimenta habebat cítralaborem fuum: vt vacarefolís negocijs publi cís poffet, Ariftoteles vero author eft, non omníbus Athenienfibus ,fed curíalíum eíua Lacíadarum cuíuís paratam coenam fuiffe. Comitabantur eum familiares adolefcentes honefte amíctí: quorü quifgp, vbioccurrebat Címoni ex cíuíbus maíor natu bsc veftítus, yd [us n no $0 pm Cimon. 40j véftitus,pallíum cum eo commutabat. Flabebat ea res magnificam fpéciem, Nummos (dem ferebant cumulate: quí ín foro adíungebát fe inopibus,fiquí honefti forent: eosqy hisfilentio ínfjcíebantin manum, Cuíus rei apparet Cratínum Comícü ín Archílochis memínilfe hííce verbís: Indulcibus votis mibi Metrobio evat Scribe fuauem tranfigere"vitam femi Summé bofbitali cum"yiro diuinitus Fatlo,melior inter Pela[gos quo fuit Nemo aut prior, Cimone. Sed fato gram í Defunétus abfcefsit prior. AdhzcGorgías Leontínus Címonem refert pecuníam quefiffe,vt vteretut:vfum,vt ho noremaffequeretur.— Crítías ex triginta tyrannís vnus optat ín Elegfjs, Diuitias Scopadum,prolixé fatta Cimonis, Spartani palmas fortis /Avefilai. Lidam fcimus Laconé nulla re celebrem alía ín Girzecía euafiíTe, quàm quód ludís gymnícíseflet folitus ccena excipere peregrínos. Enímuero Címonís prolíxitas veterü Athenienfium fup erauít hofpítalítatem& beníenítatem. Illi ením, vnde vrbs hzcíure glríatur, alémentorum femen edíderunt ínter Cirzcos, atque aquam fontanam accen^ ! 1» dendíq; copiam ígnís hominibus, quibus effet opus, largiti funt. At hicaedes fuas pro «natione publica aperíendo,& rurífructus tempeftíuos capiendos,ac quaecung; anní tempora gígnunt bona, fruenda fumenda peregrinís przbendo quafi fabulofam illam, queSaturníregno fuít,rerum communionem ín orbemreduxít. Qui blandímenta hec alvulgus X populares calumníabantur effe afTentationes, eos retundebant relíqua íllíusviríínftituta optimatum fectze confentanea& Laconíca. Quíppe Themiftoclí plus iis populi us euehentí reluctatus eft focío Aríftide,&& cum Ephíalte poft curíam Atopagíín gratiam populí moliente díffoluere contentíones fufcepit.| Porró capturis publicisalios extra Aríftíidem&t Ephíaltem omnes cernens ínhiantes, incorruptum fe Wintactum à quzeftu ín republ. praeftitit:omníag gratís& ínnocenterper totam vítam ; p Wlecit& dixít. Ferunt Roefacem quendam barbarum, quíárege deícíuerat, Athenas | ummagnapecuníafe contuliffe: Hunc, cüm fatígaretura fycophantis, confugiffe ad Cimonem, ac phíalas duas aureas ad veftibulum eius pofuifIe, vnam argenteorum Dacorum alteram aureorü plenam: Címonem vero, vbi vídit,arrífiffeatquehominem ro nfl mercenarío Címone, an vti malletamícoz Quí vtrefpondit, amíco: tum díxi(Te: Engoaufer ífta tecum. V tar fjs, quía amícus tuusfum, vbi opus habuero. Cümautem Waderent vectígalía focij: milites vero& naues completas, vt índíctum ijs fuerat, non jaberent: verüm effent íam ab expeditíonibus aueríi: atque bello abhorrerent, a^ gts vero colere& quíetam vítam geftírent ducere:quía hoftes receperantfe,nec quícqumfaceffebant negocíj:ad haec munera fubeunda cópellebant eos relíquí Atheníen^ 4lim duces, Non parentes íudícijs multísis coercendo ínuídiofum reddebàát imperíum aentenfium& amarum. At Címon díuerfa vía imperator íncedens vím nulli afferebu Graco, Pecuníam autemab íllís, quínomína dare nolebant,& naues vacuas accíibat illos ocío delinitos domí manere: agrícolasq;& negocíatores€ quaeftus fecta^ Weimbelles ex bellatoríbus per mollítíarn& vecordíam permittebat effici. Atheníen Áts vero magno numero vícíísim íimponebat in naues& expeditionibus fubígebat. Quarebreui fpacio eos focíorum dominos ípforum prabentíum ftipendis& nummís ttddidit, Hos ením, quí nauígabantafsíd ue,arma perpetuo tractabant, fuftínebant& &ercebant fe fuís exp edítíonibus, quía affuefcebant illi formidare& affentarí: euade^ hantimprudentes profoctjsvectígales eorum& feruí,— Jam Magníregís quídem ne^ ID mofpititus magís quàm Címon ínfregítatqp immínuit. Neqp ením fugatum ex Grzcía imilit,(ed quali veftigtjs ínhaerens príus quam refpírarent€ confifterent barbari: alía "Populatus eft& deleuit, alíaad defectionem ímpulít fubíunxítqy Graecis: vtín Afia iblonía vf ad Pamphilíam nufquam Perfica arma apparerent. Cümallatüad eum et^ "'teios dices m agno exercítu& íngenti claffe círca Pamphilía ftatíua habere: quoó íjs Wrequod íntra infulas Chelídonías eft,vndequag redderet ínfeftüi et ínacceffum:procus eft à Gnído& Tríopio nauib.ducentís.quz agiles vt efTent& verfatiles, optime Nütaptíncipío p Themíftocle parate, Tücvero effecíthíc patétíores quogr, po em q forís Liche Lcedemonij bofpitaliras. Cimón dureumi reduxit feci lum, Cimonis integri tas c7 abflinentia, Cinonis dictu, praeclarum. Cimon Per[as afflieite Cintoti pontes niduibus addit, beu — o—n(npn Dd dieit Pbafelis oppidur, Cimohis de Per» fis terra mari; victoria, Na4ues ducente à Cimone cape. Pacis cum rege erfarum condi tiones, authore Cüttone, Opera publica à Cimone extru c. Cimo eijcit Fer[as Thracia. 406 Plutarchi forís addídit: vt multis ínftructze armatis cum hoftibus concurrerent pugnaciote, Poftquam ínfeftus decurrít ad Phafelím, cuíus oppidí erant Girzecí quidem íncolz,| fed claffem ipfius non recípíebant, neque defcífcere volebantàrege: agrum eorum v] fit& muros oppugnauit. Chíj autem,qui erant ín eíus praefidijs,quod Phafelítarumas,| tiquítüs cupidi effent, hínc Címonem leníerunt, hínc líbellos fagíttís annexos fuper] uros míferunt,atque omnia figníficauerunt Phafelítís. Poftremó pacemintereoshis| concilíauerunt legibus: vt talenta decem numerarent, Címonem fequerentur,vna qu] armaferrentínbarbaros. Porro Ephorus quidem Tiíthrauftem clafsíregíz tradítprz. fuiffe,terreftribus copijs Pherendatem. Calífthenes vero Aríomandís Gobrie filij um, müímperíü ín exercítu fuííTe: Hunc claffem ad Eurymedontem in ftatíone habuiffepi fuíífead certandü cum Grzcís promptum: fed naues Phoeniffas ex Cypro aduentants| praftolatum. Adhzcprauertenda Címon ín altum prouectus eft: fí detrectatentcr, tamen,vi eos adacturus. Illí prímoó, ne cogí poffent,amnem fubíerunt. Caeterüm vbíit gruerunt Atheníenfes: fexcentís nauíbus, vt fcribit Phanodemus: vt Ephotus,trece tís quínquagínta occurrerunt ei. Enímueró níhíl hí marí pro tanta claffe edíderuntm. morabile: fed ilícó proras verteruntadlíttus, ac prímife eíeceruntín terram, atquead exercitum pedeftrem, quí erat ín propínquo ínftructus, refugere: czeterí opprelsivii cum nauíbus períere. V ndelíquet permultas fuiffe barbarís completas naues: vbimu. MM" tís, vt eft verilimile elap(is, multis obtrítís ducentas tamen captíuas abftraxerint Ado Bl"^ nienfes. Cüm veró pedeftres copiíz ad mare ínfeftz defcendiffent: arduum Címoní videbatur ví defcenfionem facere,defeffosqy cum integrís, qui multi effent fingulis con M" parati, commíttere Girzcos. Attamen viribus& victoríz fiducía cernens eos elato lll lacresqy ad pedem cum barbarís conferendum, pedítes ex praelío naualí adhuc calídos expofuít. Hí cum clamore& impetuirrueruntín hoftem. quos quía Perfz exceperunt non ígnauiíter, acrís commiíla pugna eft. Ex Athenienfibus fortifsímus quífque& di] gnítate prímus fplendídí(símus que cecídít, IMlagno tandemlabore fuderunt fugaue runt(g barbaros. Inde& relíquos ceperunt,& tentorijs omní opulentía refertis potiti funt. Címonvtínfignis athleta pralijs vno díe duobus victor, ac decus Salamínium terreftri pugna, naualí Platzenfe tranfgreffus ínftítítvictorijs. Atque naues Phanii fas LX X X. quznon ínterfuerant przlío, vbi ftaread Hydrum eft allatum: dírexito propere curfum: cüm demaíore exercítu nondum quícquam duces certi íntellexillent, M fed tidem nondum adhíbentes effentfufpenfi. Quo magís depreheníi omnesnaucv ME(in mífere, vnaq; homínes maxímaex parteínteríere. Hocfactum adeoanímum fregit M regis, vtnobilem illam pacem íníret: vt femper à marí Girzeco currículum equíabfiine ret, nequeíntra ínfulas Cyaneas&& Chelídonias longam nauem vel roftratam haberc( Calífthenes veró negat íta foedere pactum barbarum: fed re íd íllius metu víctoríz pr MIA ítífle, actam procul à Graecía fe remouíffe ,vt quínquagínta nauibus Perídes& E phíaltes trígínta Chelídonías fuperuecti níhil víderint clafsís barbaríca. Verümir ter plebífcíta, quz confarcínauit Craterus, exemplum eft huíus foederis quafi ítalact relatum. Aram Pacís quoque hac de caufa perhibent Atheníenfes erexí(Te,ac Callim d quí eam legationem obíerat, fummís decoraffe honoribus, Praeda fubhaflata cima| alios vfus polluít populus pecunía ,tum de illíus belli manubíjs auftralem arcís mun extruxít. Ad hzclongorum murorum, quos Scele vocant, quorum abfoluta po" y modum eft molítío, prímum fundamentum, cüm opus íncíderet ínloca paluftra? vligínofa: folo paluftrí multa chalíce grauibus que faxís aftrícto firmiterfuiflc à E: mone pecuníam füppeditante& prabente fuffultum. Item elegantíbus illis ext citationis& diífputationís líberalís locís, quíbus mírífice funt poftea obledati,^ bem prínceps exornauít, Forum ením platanís confeuít. Academíam ex fitíenti fqualída írríguum nemus effecit, inftruxít que planís currículís& ambulationibi E. opacis. Porróquía nonnulli Perfz excedere detrectabant Cherfonnefo, opem T[in euocabant fuperíorum Thracum defpícíentes Címonem, quí paucas naues ab Ate nis foluerat: fecít ín íllos ímpetum, ac quatuor nauibus tredecím deillís cepit: HE Que ctís que Perfíis& Thracíbus domítís redegit totam Cherfonnefüm ín ditionem 21"" níenftum. Hínc rebellantes Atheníenfibus Thafios praelío naualí fudit, tre$ S" bj gínta naues eorum cepít, oppídum expugnauit, aurí metalla ín oppofita conn m te pofita populo Athenienfi adíunxít. regíonem Thafijs, quz parebat ijs; m llínc cüm magnam facultatem íncurfandi Macedoníam, atqueamplos f Cimon. 407 kqoendihaberet: vbí vtí hac apparuit eum nolle,in fufpícíonem incidit quafi muneri^ pusibrege Alexandro delínítus, atqj aduerfaríorum coítíone ín íudícium eft vocatus. tíndefenfione fua expofuít íudícíbus,non cum Ioníbus fibí neque cum Theffalís ho. inibuslocupletibus necefsítudínem íntercedere hofpítij, ficut multís, quó colerentes, olg, Vo MOS diteícerent: verüm, quód Macedonas amularetur, eorum amplecteretur frut litem& continentíam, cuí nullas pracferret díuítías: augeret vero hoftium opibus shi kucs, gloríarí fe. Iftíusíudici Stefimbrotus mentíonem habens Elpenícen refert fup^ que Ure Utt Dec Dtes cet íítu cet Ic. pcm domum ventítaffe ad Períclem:quippe erat híc ínter accufatores acerrímus. Eum «oaridentem: Anus es, díxifTe, Elpeníce, anus es nímíum,quám vt res tantas tranf. pus. Infudicío fuiffe tamen eumleníísímum Címonií, atq; ad accufandum quafi defun(ioriefemel tantum exurrexiífTe. Ab eo íudício fuít abfolutus. In relíquísactionibus is infultantem optímatíbus populum omneq; arbitríum& authorítatem vendícantm dum domi fuít, retínuit ac refrarnauít. V erüm poftquám íterumad bellum gerenunnauigauít, tum femel effraenis plebs confufo praefentíreipubl.ordíne ínueterato(g us quofueratad eam díem vfus,eripuít duce Ephíalte Areopago íudícía paucís dem. isomnía: omnibusqy tribunalibus ad nutum fuum reuocatís rempubl. potentía Peri, i[is quipartes fectabatur plebis, ín meram demerfit populí dítíonem. Quapropter ín i MER nonem quia reditu ob authorítatem íllíus confilij fuggillatam ftom achabatur,etre^ do Ml icrciterum eo enítebatur caufas, illam fub Clifthene reft; ruere optímatum poten» oos confpiratione facta ínfurrexerunt dlamoríbus, populum exafperauerunt refri"o: ntesífta de forore efus crímína,ac ftudíum obijcíentes Lacedzmoniorum, In qua ílla )$2dos "unt LUC»] judrant Eupolídís de Címone decantata carmína: Haudimprobus quidem fuut, fed neglivens, Potatoratq, dormiens Lacedemone Sape Elpemcen liquit hanc folam fuam. fuififupinus& temulentus tam cepít multas vrbes, atque tot víctorias reportauft: qui ded e et Ve m Ml edo fobrij& intentí nemo neque príorísneque pofteríorís memoríz Grzcorum 2 E^"s E H. n lis ecastranfcendíffet,| Enímuero fuit ille Lacedamoníorumá príma tate ftudiícM it. Ácfiliorum quídem gemínorum, vt tradít Stefimbrotus,alterum La cedemoníum, lo,, H* H L Eeumalterum appcellauít, quos genuerat ex coniuge Clítoría. quapropter ímpropeTWSA M;;: 1*; tuit js crebro Perícles genus maternum. Diodorus Períegetes tam hos quàm tertíum sv| qeoro re sr à v nonis filium Theffalum Ifodiceait Euryptolemifilij Megaclísfilianatos.| Euectus o mn"2, n, nC:;" » aMili"tmab Lacedzmontis fuít uí erant l'hemiíftocli ínfeftí,& huncíuuenem Athenís Inc$ 13 pollere acpríncipem effe malebát. Eratíd populo Atheníenfi prímüm iucundum: MEM'"^»euolentía ín eum Lacedemoníorum magnum fructum ípfis ferret.Inítío ením E menti, quod effent negoctjs focíalibus ímplícatí, honore€ gratía Címonísnon [''ndebantur.fiquídem res Grzcíe plereque explícabantur per eum: quí comíter cum " E Y Lise cum Lacedzemonijs ageret gratíofe. Indefacti opulentíores, cüm Címonem Yer 4 4- H ifl«emoníjs non obfcure cerneret deuotum: fremuerunt. Etením extollebat fem per Ji í" 3: TAM-;; 4 i M ncione Lacedaemonem: przcípue vero fi quíd íncufaret eos, aut íncítaret, vt Ste": 2 M E; v ME rotusrefert, habebat ínore: Atquínon funt Lacedemonf certe tales. Vnde inui» ot niibi€ odium ad populum conflauít. Quz vero potifsímüm ín eum valuít calu "lax caufa orta eft huíufcemodi: Annoregníquarto Archelai filíj X euxídamí La. Frenonerun regís maximo omnís príorís memoríz terrzzmotu cüm Laconízlabes c A tos híatus defedít, tum Taigetus concuffus& vertíces funt aliquí eius colla. vA Pf conuulfa vrbs eft tota prater quínque zedificía, caetera terrae tremor labefe. i MM P"'edía portícu, vbi adolefcentía& iuuentus vnà exercebant fe, fama eft paulo bus P quàm terra quateretur, leporem percurrí(Ie: luuenes autem, vt erant vncti, e qu puc ludibundos ad confectandum: Adolefcentes veró, quíremanferant, gymna. "-A uma Oppreffos períffe cunctos. Horum tumulum vocant etíam hoc auo Sífimaae[quod c&ryóy terreimotum dícant, Porró Archídamus flatím ex prarfenií ínfehe|. sprofpíciens difcrímen, cíuesq; cernens ex tectís, quecunque charífsíma erant, ME 6: dafsícum cani tanquám aduentantibus przcípit hoftibus, vt quàm ocyfsíev|| imi Adipfum concurrerent. Hocfuítvnum Spartz ea tempeftate falutí. t Ilotze "A, Courrerunt vndíqueex agrís: vt Spartíatas, quí íncolumes effent, oppríme, CMM 115 vbioffenderuntarmatos& ínftructos, ín oppída fua funt dilapfi,bellum que (4 F ex Cimon accufatur ,€7 abfoluitur. Stefimbrotus bi ftoricus. Cimotie abfente mutat Pericles Ld rempubl. Atbetiis. Cimon Lácedemotiiorum flu» diofu. Terremotusti4 xünus L«cede mone,quo Spar ta corrutt. 1 llotz,idef feruiin Lace. demonios, Cim fuppetias fert Lacedeimonijs. Cimonis exilia, Cimonis fodaliis virtus, Cimon reuocde tur ab exilio. Cimonis fomum, Cimonis mortis grefa gia. 408 Plutarchi ex profeífo fecerunt afcítis nó paucís finitímis, ac fimul Spartíatas adorti funt Meffoy Wc: Mittunt ítag; Athenasad petendum auxilium Lacedaemonij Períclídam: quem oxi MES lans dícit Ariftophanes ad aras pallidum fedentem ín vefte punícea exercitum poftu E^" re, Hiccümadueríaretur Ephíaltes, ac teftato negaret fubueníendum, neq excin IS vrbem Athenís aduerfaríam: fed neglígendam eíle iacentem, X fpírítus conculcandos Lacedzmonís: Címonem narrat Crítías patríz propagatione vfuí Lacedamoniorm pofthabíta,ínductog; populo eís frequenti exercítuíflefuppetías. lon etíam verba, memorat,quíbus ímprimís ín adhortando populum Atheníenfem commouít; NeGr cíam claudamreddi, neu vrbem finerent deftitui focia. Poftquáàm opem tulít Lacedz| moníjs, atq; inredítu íter cum exercitu per fines Corinthiorum fecít: íncufauít Lacu, tus eum:quodpríus,quám cíues appellaffet,inuexiflet exercítum, fiquidem eos, quif, respulfantalíenas, nonante, quàm domínus íuflerít, dícebat íngredi. Cuí Címon: At] quí vos Lacharte,ínquít, Cleonzorum& Megarenfium non pulfatís foribus,fed reír,| ctís irrupiftís armatí,cenfentes omnía patere potentioríbus, Ita ínloco ínfultauit Cor thío,accum copijstranfij, Porro Lacedaemonij excíuerunt íterum Atheníenfescov tra eos,quí Irfhonam tenebant, MeíTeníos& Ilotas. Quorum, vbíadfuerütaudaciam&| alacrítatem veriti folos ex focijs pro feditíofis ablegauerunt.FHí cum índígnationereum fifunt,fueruntq; deínceps aperte Lacedaemoniorum fautoribus ínfeftí,ac Címonemle. uíanfa arrepta ín decenníum extermínauere."lantum ením prafínítum temporísent oftracíífmo. Interea cüm Lacedaemonij Tanagrz ínredítuliberatis à PhocéfibusDd phís confedíífent,eruperunt Atheníenfes ad manus cum íjs conferendas. Ibí Címona matus aggregauit fe ad tríbum fuam Oeneídem, eratqp paratus ad aggrediendumam] cíuíbus tuis Lacedaemonios, Verüm confilíum quíngentorü reíntellecta tímens, qui IE" eum aduerfartj calumníarentur turbare acíem velle atq; ínuehere ín vrbem Lacedamo] níos:edixerunt ducibus,nerecíperent eum. Ita abfcefsit Címon orans Euthíppum An] phlyftíum relíquosq; fodales fuos,quií erant potífsímüm vt facíentes pro Lacedemonis fufpecti: vt ftrenué cum hoftibus dímícarent, crímend diluerent apud cíues factis, Hil centum numero armis Címonis ín manipulo fuo receptís& globo ínter fefactorueit ín mortem alactíter,magnumgq; fuí defideríum& poaenítentíam populo Atheníenliinit fti crímínís reliquere, V nde non díuretínuerunt ín Címonem offenfam,bíncpríoruni] lius ín ipfos beneficíorü haud dubíé memores, hínc adiuuante tempore. fiquídem qud ingenti praelio ad Tanagram effentfufi expectarentiy in eftatem expedítioneminicPt] loponnefiorum, Címonemab exilío reuocarunt. R.edijtín patríam exrogationePet clíís. Adco cíuíles erátid temporis díffenfiones,adeo moderata íra atq;€ reipubl.víure uocabilís:ambítíoqo, quz affectus exuperat omnes,temporibus patríz coccdebat, At Címon(imulatque domum eft regreflus,fuftulit bellum, ciuítatesqy ín gratíam redux Pace compofita quía Atheníenfes vídebat octj impatíentes,& negocia quarentesqu? ftumq, ex bello:ne folicítarent Graecíam, neu vagantes magna claífe círca ínfulas&pe loponnefum, caufas bellorum ínteftínorum& focíalíum querelarum femína confcife rent cíuítatí: compleuítnaues ducentas ad ínuadendam denuó Aegyptum X Cyprum: quó fímul pugnando Atheníenfes cum barbarís exercerent fe,& opimi euaderenti/] fta ratíone,przedamà verís hoftíbus ín Graecíá deportantes, Omnibus íam paratis 7 elfet exercítus confcenfurus, fomníum vídit Címonhoc:^ Canís exacerbata vifatin| eft allatrare,atq; exlatratu míftam edens hbumanam vocem dícere: 1,mibi nam catulisá, meis vedderis amicus. k Exhoctamobfcuro vífo Attyphilus Pofidoníates vatíciínandi peritus, qui erat famil rís Címonís,docet eum mortem ei hocvífo denuncíarí,atqy íta explícat: Canís elt hom" ní, quem allatrat, hoftís. Hoftí autem nulla ratíone potíus quám defunctus amícus dv cíaris. Vocis commiftío hoftem denotat Medum. Medorum ením exercítus ex Grac eft€ barbarísmiftus. Secundum hancvifionem cüm Libero patri facrificaret, e|] Cimam arufpex profecuiílet: quod fanguinis íam concreuerat, íd examen formícarm rapuít,paulatímq; ad Címonem detulít,atq; eíus pollíci pedís círcumíecit. Díuhoc Miley eftanimaduerfum. Inde vtaniímaduertít Címon, adíjt arufpex eum€ iecur fine cop? à oftendít. Attamen, quía expedírefenequtjt prouíncía claffem, foluit.Naues mifit IN ginta ín Aegyptum. Cum relíquís rurfus prouectus afflicta Phoeníffarum& eM nauíum rcgía claffe oppida círcumcírca fubiugauit,€ Aegyptíjs ímminebat: nihi m" MM. díocre, verüm totíus regis imperij agítans couulfionem, prafertím quía Themifto" acety 1 Lucullus. 409 ieperitíngentíapud barbaros opinione& authoritate efTe: quód regi recepiffet, vbí bulum Grecis moueret, ducturum fe exercítum. Caeterüm T hemíftoclem feruntfpe Tbemiffodis Loicctabelli Greci, quía diffidebat Címonis fe felicitate€ vírtutem fuperare poffe, vo- mors voluntaBinaríaoccubuiffe morte,— Voluensautem Címon iíngentís rtudímenta belli& circa 14. Joyprum tenens claílem, legatos ad templum Ammonis mifit dere occulta Deum con^ fium. Nec patet vlli, quamobrem mífsí fuerunt. Neque dedit legatís deusrefponfum: heüm fimul vt adfuerüt, redíre íufsít eos. Iam ením ípfum Címonem apudfe effe. Hís Juditisrepetierunt legati mare, qui vt veneruntín caftra, quz tunc erant círca Aegypum, deobítu Címonís didicere. Supputatís autem ad oraculum diebus perfpexerunt L0 «t(ignificatum Címonís exítum, quafi am apud coelítes effet. Decefsítín obfidío^ Cimonismors. |iCitij, ve plerique referunt, ex morbo: alij voluntexvulnere, quod conflígens cum Dubarísaccepít. Moríens monuitfuos, vt extemplo dífcederent,& mortem fuam teIciint. Contígítautem,vt nemíne fentíente neque hoftíum nequefociorum íllíreuer» [rentur íncolumes ductuaufpicijsq; Cimonis,vt Phanedemus aít,díes íam trígínta de^ luni, Abillius fatís nihil vltrà contra barbaros preclaríab Girzeco duce eft vllo edí- Poft Cimonem un: fedà concíonatoribus& bellífacibus ín fe mutuó verfi, cüm íntercederetnemo,ín ribil Gre Ibrlum exarfere: aclaxamentum rebus regís dederunt, exítíum veró opum Graecíz ín. P'ecaricontra Juxeruntfupra quàm dícendo exzequarísgraue. Díupóft quídem Agefilaus armis in. P4rParos gd]e[Miam promotís bellum cum ducibus regt)s, quí prouíncijs marítímís praeerant, breue"* baut, necre magnifica vlla vel memorabili gefta Girzcorumfedítíonibus& tumulti busabreptus deíntegro exortís recepítíe: ín medíjsqs fociorum& amicorum oppidis Ioxdores reliquit Perfarum. quorum ne tabellarius quídem defcendit, nec equus cítra jruinquagínta míllía paffuum à marí confpectus eft duce Címone,— Relataín Attícam Cimonis fepuljlulfcoffa eius teftantur monumenta, quz hac quog; etate Címonía appellátur. Atco^ chrum. lint Citienfes quocg tumulum quendam C ímonís:quód deus fjs,vt Nauficrates orator CimoniamotuIndítinfame& fterílíitate praecepiíTet,ne defpicerent Cimonem,fed tanquám forte ma"etta. liem humana eum honorarent& venerarentur. Is Cirzecus dux fuit, Lucullus. JU MATAZDAZADASAZA] V C VL L V S auum habuit confularem: auuticulum Metel^ Luadliparen |») lum cognomento Numídícum. Ex parentibus eíus paterre» tes. 4 petundarum damnatus eft, mater fuít Cecilía ob vitam pro. | brofam ínfamis. Ipfe Lucullus admodum íuuenís príus, Lucullus Serui] quáàmad petítionem honorum defcendiíTet autrempubl.at^ lium accofat. | tigílfet;rudímentaín poftulando peculatus accufatore patrís | fuí pofuít Seruilio Augure, Ea vífares eft populo Romano magnífica, eamqj vtíngens decus celebrauít. Et quídem vi» debatur alíoquí vel non fuppetente caufa res non pudenda à ALTA E accufatio: fed delectabantur íuuenibus improbos vtgeneI'iscanibus feras confectantibus, Atquí ingenti exorta ín eo íudícío contentíone víq; «aliquorum vulnera€ czdes,Seruilíus eftlíberatus,| Lucullus autem eloquens vaL pulli eloquen « fuit atque vtraquelíngua exercítatus. Itaque rerum fuarum geftarum commentaríos tis, oleiriptos Lucullo dedícauít Sylla ad concínnandam& dígerendam politiüs hífto, tm. Fuitením eíusnon ad vfum modó accurata€ prompta oratío, vt ficutalíorum, eum, Vttunnus exaoiavet impetu falum. Vbi Yerà ex fovo difcefsiffet: laceret exuccus bonarum bicartium lenitate mortuus. Veumetiam honeftas hafce atque íngenuas, quas vocant, líteras parauerat etíamnum Lucullus ad phí ens, Aetate vero íam prouectíore mentem ex multís certamínibus laxatam ad lfphie ftudik M quietem detulít philofophíze, eamq; ad rerum cognítíonem excítauít, ínhíbes n" n rem te conftríngens ex concertatíone cum Pompeío ambitionem. Deíllíus e, hm, jecontuat, t prater caetera hoccommemoratur, Apud Hortenfium caufidícum& Si^ Ci? Lucullo, M Luculli in fratrem amor. Liücullus monete4 Sylla prefcu. Lucullus Cyrenel lcges feribit, Luculliin Áegy pii profectio, Smarágdus intfignis Lucallo donatus. Luculli[ub Sylla geffa mari, Fimbria ob[idet Mithridatem. Lucullus Fin brie ade[Je non vult i capiendo Mithridate eif. Alo Plutarchi fennam hiftoriographum cüm ex ioco in feríum iuuenis adhuc effet delapfus: profeffos eft propofito carmíne& oratione foluta Graeca paríter& Latína, vtram earum días. num fors dediíílet, eabellum Marficum fe confcripturum: atqe obtígiffe forte videtyg oratio Graeca. Extat ením bellí Marficí Graece compofitahíftoria.^ Huíusin Maram fratrem amorís cüm multa fint veftígía, Romani przcípué cómemorant prímum, Nam cüm natu maior ellet illo,folus capere honores noluit: verám illius expectatis tempori bus íta fibi concílíauit populü,vt A edilís vnà cum íllo abfens defignaretur. Bello Ma; fico audacía eíus íuuenis paríter& prudentia eluxít: conftantíze caufa potius tamen manfuetudínís comprehendít eum Sylla amícítía, eíusig opera maximís quibufg;inr, bus perpetuo vfus eft:ín quíbus fuit monetz negocium. fiquídem bello Mithridatio plerag ín Peloponnefo per eum fignata eft, quo Lucullía eft dícta,diuq; durauítinbd lo,ex vfu milítari cító permutata. Hínc Athenís terra víctor, quód pollentíbus daffeh| ftibus commeatus circumcíderentur marí,mifit Lucullum ín Aegyptum& Afrícamil claffem íllínc contrahendam. Medíahyeme foluít,tríbusqg Graecis myoparoníbus& di crotis totídem Khodijs ín tantum perículum fe demifit vaftí pelagi acnauíum hofti: quz quód marí potirentur, pafsím vagabantur frequentes. Attamen ín Cretam dear. rit eamip adíunxít, Cyrenzos cüm offendí(Tet cotinenter à tyránís& bello exagítator, recreauít eos X rempubl. eorum conftítuít, vocém Platonis,quam fuerat ipfis vatícin tus,refricans apud cíuítatem.CCüm ením illum fcilícetrogaflent: vt leges ipfis fciberi, populumqg; ipfum ad formam alíquam ordínaretbonam moderanda reípubl. Ardum dixit cfTe adeo fortunatís leges ferre Cyrenzeís. Níhil eft enim homine rebus elatofd dís cotumacius, neg; parentíus ímperío rebus adueríís deíecto. quod quídem Cyreos tuncferentíleges Lucullo tractabíles prebuít. Dum illínccurfum ín Aegyptund rigít, amíttít piratarum íncurfu omnia fere nauigía. Incolumís ipfe tamen Alexandrim magno cum honore eft delatus. fiquídem clafsís eí vníuería vt eo decurrente folet tji exímie exornata procefsítobuíám, eumq; adolefcens Ptolemaeus mírífica humanitut] excepít: X quod ducí extraneo ante eum delatum fuerat nemíni, díuerforium& com. B tíonem eíinregía dedit. Impenfarum vero& fumptus n6 quantum caterís,fed quadn-] plum tantum íllíprebuít.[Nec ístamen prater necefTaría admifit quícquam: necóo-] num,lícet mí(Ia fuerint, quz valerent octogínta talentís,cepit. Dícítur auteneg; Mem-] phím adí(Ie, neg; quícquam ex celebratís Aegypti míraculís vififfe: quod feríantishat] fpeciatorís€ delicati effent: non ficut ípfe,quí fub dío tendentem íuxta hoftium prati día reliqui(fetímperatorem.| Vtverobellíterrore Ptolemaeus focíetatem repudiaut] naues autem, quz profequerentur eum ín Cyprum attríbuít& confcenfuro falutandi| coledij caufa preciofum fmaragdum auro íllígatum dedít:prímüm recufauit Luailus] donum.Czterüm vbi ínfculptá imaginem fuam monftrauít rex,verítus eft reíjcerenol f díícedere ínímíco anímo exíftímaretur, infidízefibímarí pararentur. Cumnauiüime nu,quam ín praeteruehendo fecít ex oppídis marítímís,repudíatis quz fceleribus cont| cz przdatoríjs erantín Cyprum traíecít. Nuncíato hoftes fub promontoríjsftare&'| pfum captare: fubduxit claffem omnem, cíuítatíbusqy de hybernís fcripfit& annona 4 quafi íllíc ver expectatutus. Inde afpírante aura nauibus repenté deductis velafecit.lv] terdíu velís fubductís& cotractis nauígans,noctu ín altum datís Rhodum applícuit?] fpes. Nauibus addítís Rhodijs Coos& Gnídios induxít,vt eíecto prefidio regioferat| fecum arma ín Samíos. Chio regíos folus exegit. Colophoníos comprehenfo eorum! ranno Epígono, afferuítínlibertatem.| Eadem forte tempeftate deferta Míthridaté| Pergamo Piíthanz íncluferatfe. Ibí premente eum ex terra& círciáfedente Fimbríam| rereípícíens omneís vndíg; cotraxít& accerfiuitad fe claffes: quód cum acri viro 97 Gore figna conferre& bellare Fímbria dubitaret, Quod aduertens ille, quía afecte , T 1"7, 45 1 Itti ciebaturtmífit ad Lucullum oratum, claffem vt adduceret ac fibí praefto effet ad ini? fimum populo Romano atque atrocífsímum omníum regum capíendum: neínges multís petítum certamíníbus laboríbusg; decus Romanis elaberetur Míthrídates; d i L 84 Q," A, 2l,(S(at ín manibus fit& plagís círcumíectus. quo comprehenfo neminem gloríam maior f 1 41 EM-(p h p; uw. Ab laturum, quam illum, quí ínterclufiffet ei fugam,& profugientí manus íníecíffet. t e terraexpulfum,mari prohíbítum ab ípfo,ambobus prebiturü palmam. Illa veroadU Qr, 0$, chomenon€ Charoneam Sylla decantata geftainnulloloco Romanos numera Nedqp erat eíusabfurdaoratío,fed omnibusliquebat:íi Fímbríam íd temporís SK i^ 3/(^ Áio Qt Lucullus;& quínon proculaberat,naues illucflexiffet, portumq obfepfillet eom " ellatum -— bn (atc Iri. do"m. wc xli uit ndi ]lus cli Ta Tta WEG cu imeffet, dux defignat Lucullus. Al 9l elatum fuiffe,atég omnes infinitis malis exolutos. Sed fiue: quod domhnibus tam príua| isquám publicis rationibus fuam preferret cu m Syllanecefsitudínem:fiue nefaríum ho | minem,(Ui amie m nuper& imperatorem: nterfecerat ex ambítione,execraretur: fiue | diuina vrigp fortea liqua Mithridatem fibi fepofuerít& referuauerít aduerfarium, no au^ I(cultauít eí, Mithridatígg Copíam fecí ít máríclabendí& Fímbríae delud lendí exercitum. Eee prímüm círca Lecton Troadísregíam claffem fubito oblatam profli ga» i. Iterumad l'enedum appetentem fe maíore apparatu percipíens Neoptolemum, is uectus eftante acíem quínqueremi KRhodía,quam conífcendit: cuíus erat: Demaen, ] snauarchus vír cüm Romanorum cupidus, tum pralíorü naualíum fcíentíísímus. 1nalt purentemagno ímpetu Neoptolemo, imperantetg gubernatorí dírígere proram ín ho» B(iem:veritus molem Demagoras nauís regíz& roftrí aerei vím,non fuftínuít fronte co^ curere, fednauem Propere' circumactam detorquens ínhíberi íufsit, atq ibí íncurrentís (&uexcepto nó eft nauís afflicta: quód effet partíbus marí tectís íllífus. Intereafeciisade ehe ntibusimperat nac em flectí Lucullus. Ibí multís ediítís vírtutís operibus auertít ho (icsac Neoptolemü confectatur. Inde Sylla tranfmíiluro ín Cherfonnefo coíungens fe tan iti tutum pra ebuit,atq; ín tranfportando exercitu íuuit. V:tMithrídates pacepa &arecepít fein Pontum Euxínum, Sylla autem Afiz vígínti millía talentümmulctam iniuncto Lucullo munere huíus p s pecunía exigenda& fignanda monetz alleua io quzd am Syll z acerbítatís vídetur fuiffe cíuítatibus oblata.quód non modó ínnoce n tm iuftumfe, fed lenem etíá ít ftam sisse fli prarftaret prouíncía, Miítylenzos quidem, qui(aperte deícíuerant, cupí iebatreduceread culpama agnefcendamé& poenam moderatam vobadmifi la;quód fecu utifuiflent Maríum, pendendam. quos vt infanire vi^ dicinfie eos adortus eft, fudit, atqy intra mur os redegit. Dum oppídum obíidet, naugauit prepalàm díe verfus Eleam: verümredte cegreffus collocatís prope vrbem ínfi uíeuít, Vbi Mitylíneiíncompofite€ E REEHCHEUAE A caftra oppretfurí erupem bitoin eos coortus cepítingentem numerum.Ín iterfecít ex tjs,quí pedem feci conPERRA EE Seruilía fex millía& ímmeníam Siempre, At ca^ (bus,quas Sylla& Maríus ínflixerütin Italía mortalibus multas& varías,nequaquam esccabli ige líuína quadam forteín negocijs Afianís m oraretur, Nemini eft a7 y, P umnenab Syllaa liorum amícorum pofthabítus. fed dao lucubrat íonem íllí commenta riorum uorum exbbeneuolentía nuncupauit, mor iensip prateríto Pompeio tutoren ofcip(it. At; hínc manaffe ínter eos iuuenes& gloriz cupiditate fla irantesfo PLA mita tfimultatís& zemulatíonís, Dreuifub exceffum Sylla coful cum V[Cor tutt Oly ymp Diad efupra centelima: níextaX fepti uagefima. Eo olemporemultis bell Mihridatícum exagítantibus M. Cotta id non quíeuttfe,; fed ínterquieuife díxít. Qva propterfuít Lu cullor noleftum, quod ei t Gallía cí ialpína prouíncía c obtígiff: t, quac ma triam non habebat rerum ma; gnarum. I Praec pué veró gloría eum Pompeij ex rebus ín Hif nía geftís vc nullíus alteríu ilabat. quiomníum opíníone, Íí patratt mb eli& ir cotra Mítl add Quare cüm ftípendíum poftu! aret ni mi íttere etur, relictis H panía€ Ser rtorío deportaturum earum f b ret "siones:prefto eí fuít promptifs ime Lucullus, ,vt pecunía mitteretur, etnevila occafio ncinfu io cófulatu illereuerteretur. Totam ením rempubl.ín manu eíus, fi cum ibis addiete xercitu,exiftimabat fore. Nam ei, quíomníain cíuítate íd temporís pote: nat quód RitinO Su iceret c faceret popularíter, Cethego(imultas íntercedebat cum Lucullo: quí eltabatu Hd ivitamintamibus amoribus luftrísqg NS omníímprobitate delibuta, At cum hoc quídem propalám ínimicitías gerebat. L.Quíntíum alium concionatoeni; quac Syll vellicabat curbare molíebaturcíuitati ocíum,hínc príuatím mul. cendo, híncpi iblice monendo à ceptis deduxit& ambítíonem eiorefiexit, Ita magní orbitractauit qu uám prudentífsíme& falub berríme, Med ío temporís Octauij, inebat Cilícíam, mors adfertur. Glífcentíbus compluribus eíus p rouíncíz cupís&Cethe egum,vt quí eam conficere cuí vellet poffet, affectantibus: ipft: ? Lucullus no: sm errum ducebat ratíonem. verüm quod exiftímaret,f "ittis, quía adhzerebat eí Cappadocía, neminem alíum ad bellum cum M -"ndum mifTum írí:omn emlapidem mouit, neadalíum deuolueretur haec prouínc CN im denígy fi ubíre nechoneftum nec commendandum, expedíens tamen iiid Pre«quendum necefsita ate impt ulfusfaftínuit prater íngenium fuum. Mulíer quzdam tranomíne erat forma& facetíjsín vrbe nobilís,impudenti fcorto catera nihilo me "m M a [a UR| indue e Mibylenei à Lu cullo vici. Lucullus: prij glorie eui lus. Luculli ambitio deobtinendo inm perio cotra Mi"ridatem. Precia. infamis mulier Rome "AZ COMME. Lo NN Cetbegi domiatus Rome, Lucullo Cilicia €7 bellum contra Mitbridaté decernitur, Fimbriani milites, pro corrupiis. Mithridatis exercitus contrd Lucullum. Cott44 Mitbridate prelio[uperatus. Luculli pium di étum,de ciue fer wuando. 412 Plutarchi lior, Verüm quód vteretur ijs, qui cum ipfa confuetudínem& rationes habebant, 44;, mícorum voluntates& negocía: cum relíqua gratía hanc comparauit exí(tímatíonem vtamicorum ftudíofa€ negocíofa haberetur, V nde plurímum polluit. Ad quam, vta florentem authoritate tunc& ín cíuitate domínantem pellexít Cethegum, atqj cumq viuebatamante, opesreípubl. femel omnes recídere. INihil ením gerebatur publicenif interueníente Cethego necnifi ex Przciíe apud Cethegum authorítate, Inhuíus ergo| eratíam vt donís fe Lucullus&€ blandímentis infinuauit(& erat commendatrícem vj derí Luculli ín íllius petítíione magnifica mulierífaftuofz& pompofz merces)ilíco t thegum habuit laudatorem ambientemq eí Cilicíam. Quam vbí femel eft affecutusni hil iam Praecíam vel Cethegum opus fuít adhibere patronum: fed omnes eí paríterbd, lum Mithridatícum decreuerunt, quód perpetrari íllud ab alío nemíne poffet recu, Pompeio cum Sertorio adhuccolluctante& fatí(cente ob feníum Metello: quosíol faceres de illa prouíncía íuftos Lucullo competítores. Cotta eíus collega tamenmulrs precíbus ab fenatu obtínuít,vt cum claffe ad Propontidem tuendam et Díthyníampro tegendam mítteretur, lgítur Lucullus confcrípta ín Italíalegíone traíecít cum eaín fiam: vbialías copíasaccepít, quz ín vníuerfum íamdudum delícijs atq; auarítía erat corrupta. Inter quas íllze, quae Fímbríanz dícebantur, quód aflueuifTent(ine ímperíos. gere,íntractabiliores erant. F2 fueruntquaz confulem& ducem Flaccum authoreFin bría ínteremerant,& ipfum Fímbríam prodíderant Syllz, procaces homínes atg ínteftabiles: fed bellícofi, laborum milítaríum perítí& tolerantes, V erumtamenbrai: fpacio Lucullus€ horum pracidít ferocíam,& alíos correxít. quítum prímum meoir. dícío iuftum ímperatorem& ducem fenferunt: càm blandímentís ante& pro ipforum libítu fuíffentad bellandumínuitat, Apudhoftes vero ad hunc modumres fehabo bant. Míthrídates, quí vt multi fophíftze ínflatus prímo& euanídís oftentabundusv, tíbus, fplendídís tamen ínfpecie& pompofis adortus fuerat Romanos: índecumríi explofus& correctus,cüm effetíterum arma moturus,copías ad verum& íuftumappv ratum contraxít. Detraxít ením varíam multítudínem, díflonorum mínas barbarorum, armorum ínauratorum& gemmiís diíftínctor& inftrumentum: quód ví&toríbusidprz dz eflet,no adderent tenentibus neruos. Pro his gladíos fabrícauít more Romanojfcv ta olída compegiít,atqy exercítatorum habuít magis quàm comptorum equorum dde; &um,pedítum cC x x. míllíum ad Romanos ordínes ínftructorum,equítum x v Lmí lium prater currus falcatos, quí centum erant, Adhaecnaues non deauratiís tabernacv lis necbalneís pellícum& gynzcijs delícatís adornatas: fed armís, fed telis, fedftípendio comparauitrefertas: atqueíta impetum ín Bíthyníam fecít, Cíuítates autem iterum receperunt eum lubentes,nonhz folüm,fed Afia etíam tota. quam recídiuí príores mor bíínuaferant: quod intolerandís malís oppreffaa foencratoríbus& publícanis Rome nis e(fet. quos Lucullus poft vt Harpyías alimenta eorum rapíentes abegít. tuncveroc nítebatur caftígando eos moderatíores efficere, defectionesQgg difij ciebat populorum cüm nemo prope dixerím quíefceret. Dum hic díftríngítur Lucullus: fuam occi nem Cottaratus,conflígere ínftitít cum Mithrídate. Multís autem nuncíantibus Lual4 lum aduentare& íam ín Phrygía caftra habere:exíftímans tríumphum fe tantum noni manibus tenere,ne confors eíus Lucullus foret, maturauít dímicare. Catterüm afflictus fímulterra maríty fexaginta naues cum ípfis vírís,terra peditum quatuor millía amilit/ pfe Chalcidone ínclufus& círcumfeflus Lucullí opé refpectabat. Non deerant,quiLv] cullum ad progredíendum omiífTo fiímularent Cotta:vacuum oftendentes capturt^ thrídatisregnum. Fremebant maxíme hzc mílítes, non tantüm fe fuosiy malís confilts perdítum íui(Ie Cottam, fed ipfis etíam officere paratam fine fanguine victoríam habei tíbus. Hís Lucullus pro concíone demonftrauit, vnum mallefeab hoftibus feruarta uem: quàm omnía, quz effenthoftíum, capere.| Cüm Archelausautem Mithridatis quondam ín Boeotía przefec nís,fuo tantüm confpectu cófirmaret Lucullum toto Pontiregno potíturi: negauit Ve natoríbusfe tímídiorem effe,omifsis ferís vtad vacua eorum luftra cotenderet. Ira lat mouít ín Míthrídatem.Pedites habebat x x x. miíllía, equítes duo millía quingentos Vbícontemplatus eft hoftes,obftupefactus eorum multítudíne cupicbat abftínerep gna& tempus ducere. fed quía Maríus,quem ex Hifpanía miferat Sertorius cum COP| ducem Miíthrídatí,occurrítlacefstuitq; eum,inftruxit acíem ad coflígendum. Cum! 1:;: P. e» u$ 3 rat E pene concurrerent; ex nulla euídentí commutatione,íed coclo repente dírupte g? i is, quí poft defcíuítab eo,& tunc ín pracfidijs erat Romz?] I E( ! I I / Á ! | E ( ( ( à ( H f 1 Y [ MJ Lucullus. 4U aifacftflammea moles ínter vtramqp aciem delabí, Ea corpore dolium, colorereferebat andensargentum. Quod oftentum vtroftj perculfos diremit. Id prodígij ín Phrygía sint círca Otryas,quas vocant,accídífle. At Lucullus nullius humaní apparatus vel o. pulentíae exíftímans effe afsídentibushoftíbus totlegiones,quot habebat Mithridates, diualere: fubet ex captíuís vnum ad fe adduci. Prímüm percunctatur,quot contubernalsvi&itarent fecum, deinde quantum cíbaríj ín tentorío relíquíflet. Hunc, vbírefpondit faceffere ímperat. Alterum ítem& tertium excutít.Inde comparata cum vefcentium numero commeatus copía, comperittríbus vel quatuor díebus defecturam hoftes anronam, la potíüs tempus ftatuit protrahere. Atqueíngentem frumentí numerum ín i aftraconuexít: quo rebus omnibus affluens ipfe íllorumímmiíneretpenuríz. Interea inftitit Mithrídates capere accifos Chalcedonen(i Marte Cyzícenos. quippe cíiufi tría míllia& decem naues amíferant. Ergo quó Lucullum falleret, mox à ccena denfam& nimbofam noctem nactus caftra mouit, occupauitg vrbís ex oppofito oriente luce ín Adriflíe monte confidere. Lucullus autem cüm abeuntem fenfiffet, ínfecutus eum faishabuitno íncídiffe íncompofito agmine ín hoftem,& círca T hracíam quam vocant cmen caftra pofuit loco maxíme opportuno ad excludendas vías& regiones, qua&€ vadepetendus neceffarío erat Míthridatícís commeatus. Quare confequentía animo profpiciens nó celauít ea milítes. verüm poftquáàm munítís caftrísab opere redierunt: J ndoneaduocata gloríatus eft paucis diebus víctoríam fetjs íncruentam tradíturum. E t Cyzicenos Míthrídates denis ex terra caftrís cíncios, claffe perzquor freto, quod à I ontínente fummouet vrbem obthurato, vtríng: obfedit. Subibantilli quidem caetera ] fortianfmo periculum,& erantad omnía acerba pro populo Romano perpetíenda obfirmati: fed quód íncertí effent, vbí nam ageret Lucullus,neq; deeo quícquam accepit [knterantattoníti, quamuís confpícua effent,& fub oculís eorum pofita caftra eíus. ve rim decipíebantur à Míthridatícís. Hí Romanoslocís fuperioribus afsidentes fibi de, monfrabantillís, dícebantq;: Cernítís hos? Armeníorü& Medorum copíz funt,quos umilio mifit Mithrídatí"Tígranes. Ita Cyzícenítanto círcunftante bello trepídabant: acciiadeffet quídem Lucullus, locum rclictum videbant ferendi(übfidij. Verüm De. monax, quíab Archelao miífus in vrbem fuerat, prímus ijs adefTe Lucullum índícauit, Jj Qubusfidem eí non habentibus, arbítrantibusq; adleuanda eum przfentía mala ficta J«re pueradfuit captiuus,quí erat€ manibus hoftium elapfus. Hicrogátes, vbínam zucullum díceret effe,ludere eos putans, rídebat. quos vtferíó vídet agere, common» ]'intdígito caftra Romana. Ita ílli confirmatífuere. Inlacu Dafcylíte acatía fatís magna (ommeabant, quorum maxímum fubduxít Lucullus, ac plauftro ad mare deuexit. Eo, quet apiebatmilites,impofuít. Hi noctu clám traíecerüt, atqsímprudentibus hoftibus B opidumfuntínerefsi. Videntur Cyzícenos dij quoq; probantes eorum fortítudíne, J xcdaffe cm alíjs perfpícuís fignís, tum ínftante Proferpínz fefto. quí cüm nígraboue I immolandum deficerentur, farínaccam fictam admouerunt ara, Sacra vacca, quae B cxalebatur,trans fretum pafcebat cum relíquo armento Cyzícenorum, Hacillo díe JB mentorelí&to ad oppídum tranauítíola,& fe facrís admouit. Dea infuper publícoluümagiftro Aríftagorae offerensfeín fomnis: Equídem, ínquít, adfum vttibícínem A J| unintubícínem Pontícum impellam. Tu ergo cíues tube bonoanímo effe. Míranübushanc vocem Cyzicenís príma luce fluctuauit mare quafi ímmenfo íncumbente Vos admota: muris regís machínz ínfignía Theffali Nícomedis opera firídore& cre di primum, quid ínftaret, índícauerunt. Inde Aufter fupra modum procellofus coordo breuí momento cüm alía conuulfit machínam enta,tum turrímlígneam ín altiCCiaem cent Im cubitorum excítatam tanta ví concufsit, vt proruerít eam, lam memo odium eft compluribus Ilf fuiffe Miíneruam ín fomnís obuerfatam. quz copíofo .(it tudore,par temq pepli diícíllam oftendebat.Eam diíxiffe,modo veníre fe abo. ta T«lcenís ferenda, Columnam autem,qua decreta& líteras de hís ínfcripta habet, ) ntllien fes. At Mithrídatem,quoufg laciatusá ducibus fuís famem exerci, arfto u Dn oe*^1r M* M e,,: d, Ó.. mait,vrebat quód effugerent Cyzíceni expugnationem vrbis. Vt veró aduertít pi MHOTUHT dífficultatem,qua prefsi nonabftinebantmilítes humanís carníbus:am1Q^ A " MES eius cító ett ixit, quod nímírum nonad fpecíem vel pompam b ellum ge^ qui MEUS: verum, vt eft ín prouerbio, ín ventremlibi ínfilíret: omníaq; m olíretur, : Pracideret fibi cibaría. Quapropter dum oppugnat Lucullus arcem quandá: occa"cmaturans Ilithrídates vtí, dímifitín Bithyniam omnem ferme equítatum cum íuM; Flantmea moles inter duos exercitus, caclo delapfa. Mithridates C$ «icum obfidet, Milit. Mitbridatis[lratege» nds Prodigia Cyzi» cenis oblata. Lud imagiftri fomnium, Fantes in exerci tu Mitbridatis. In yentrem infilire, prouerbium, equitatum, Plutarchi métisatqy ex pedítatu mínüs vtiles,Eare nuncíata cotendít Lucullus de nodteincifiy Diluculo tepeftate fzuíete ínfecutus eos eft cum cohortibus dec et equitatu: quamuis Hígerentur atq alijsíncómodís,vt multi milites ex gelu fuccübentes fequínoy;. niue af1ií lerent, Cumceterís ad Rhyndacü amnem hoftes affecutus flrage edídít tanta, VtÁpq, lonia egreíTz foemínze diriperétimpedímeta& trucídatos fpolíaret. Multis fcilicet caf capta funt equor& fex millía& iumentoráü ínfinítus numerus, capíta millía quíndecim omnesq prater caftra hoftium duxit. Saluftí veró demíror,qui autumattum prímim vífos Romanis camelos.q ned olím íllos, quí duce Scipione Antíochü deuícerüt: neg hos,quíad Orchomeno&€ Chzroneá certauerunt cum Archelao,nofle putauerít came lum. AtcMithridates fuga quamprímüm ínftítuit arrípere.O'uo aüt trícas& morasLy cullo necteretà tergo,milit ad mare Girzecü praefecti clafsís fue Aríftonicum,quemüm íamfoluturü Lucullus perprodítionemín poteftatem fuam redegít cum decemmillibu aureorii, quos portabatad folícítandà exercítus Romani partem. Ibífugit Míthridata Luculu Mi^ admare: terreftres copíasrelíquítreducédas ducibus. Quosadeptus ad Granícüfluui tbridatis pedi- T ucullus permultos cepit,concidítmillíavígíntí, Perhíbentur ex vníuerfa tamlixari (atum czdll.— Quám militum colluuíe nó mínus trecenta míllía cotrucídata fuiffe.^ Lucullusprímüm Cyzicum íngreflus eft. vbiingenti lztítía€ magnifico honore exceptus efl. Indeid Hellefpontum profectus claffem ínftruxit. Troadem delatus díuertít in delubro Vene Lucili fo» rís.NNoctefopitus Deam vídere vifus eft fibiafsiftentem,qua diceret: htm Quid dormis amimofe leo,cum proximus adit 1 Hinnulus ecce frequens?: Surgens aduocatís amícis expofuítadhucnocte fomnit.Símul adfuerunt ab Ilio quid!,| quínuncíarent confpectas ad Achzorü portum quínquíremes regías tredecím, quain Lemná íntenderent curfum.Statím ígíturfoluit, atq; hís potítus eft,prafectü earumll dorü occidit. Mox infectatus eft ceteros nautas. Stabanthí ín anchorís, omníbusqg tcv reappulfis nauígijs ppugnauerüt exforortü tabulís,ac Romanis vulnera íngeffere N« círcüuehendí dabatlocus facultate, vel nauibus fluctuátíbus hoftiles premediterrzac cubantes X firmiter confiftentes, T'andé qua acceffum ínfula ín terra dabat, fortíísimos sn M^ quofgsmilítes expofuít. quí auerfos adorti hoftes partím eor ínterfecerüt, partim cópr &oridatis. lerunt precifis nauít orís fugietes à terra colliderenauígía atgp ín acíé Luculli íncurrae; Multíibiafflict.Inter captiuos adductus Maríus eft,q míffus à Sertorio duxfuerat. Al tero oculo captus erat.Edíxerataütante certamé Lucullus milítíbus, neque lufciinte ficerét: quà pbrís& cotumelijs vexatus necaretur. His cofectís pperauit ipfum infequ Mithridate qp ínfpe effet circa Bithynia fe íllá ínuenturüretentü a V oconío, qu£adinftandü fugiéti cum nauíib.miferat Nícomedía.Enímueró Voconíus,dum ín Samothre JMirbridates| ceínitíatmyfterijs& feftos díes celebrathaud occurrítín tempore. At Míthridatéqii ipolatesf^— íam cum claffe velafecerat& maturabatante, Gipfum peteret Lucullus,Pontii tenete, jue, corrípítatrox tépeftas:qua clafsís partím abrepta, partím eft depreffa, Omníaliíttoraet ctís fluctu naufragijs p multos dies copleta fuere. R ex ipfe,cüm nauís oneraría,quave hebat,necad terra appellí ob mol£ ín tanta pcella& cxcís fluctibus víderet gubernato- 4 ribus poffe,& aquáíam accepiffet atg; obruta effet vndís: trafereffus ín myoparontp/ ratícü corpore praedonibus permíffo íncolumís Heraclea Pontícà ínfperato& fummo Lucilli ambitio cum difcrímineperuenit. Porró Lucullus comendabili ambitione, quz fucceflumbv laidabili— puít,aduerfusfenatü eftvfus, Cüm em híc eíad claffem parandá tría miíllía talentümde creuiflet:negauít perlíteras ea pecunía fibi opus effe, íactans fine fumptu& táto para Mithridatem fe fociorif nauibus exacturü pelago.quod Deí ope praeftítít. Famatere Dianz Príapínz ira fuiffe tempeftate íllam Pontícis íÍmmiffam:qpfanü eius fpoliautittt Luculli in Pon-& fignülocomouiffent. Multís Luculli monentibus,vt jpferret belli, horürepudbd twnexpediti.. fententía per Bíthynía& Gialatiainregnü Miíthridatísínuafit. In príncípiolaborau. vfq; eo difficultate neceffaríor&,vt x x x.milliaGallogrecorü fequerent caftra, quimo ;;-£s; Hh T**, 2 e dm aria j^ dímnos fingulos frumétí humerís portabat. Progreffus veró omnía fubíugado ada . n4» 4: 4 i Wap^ 4le* ea Bos dradmu4— entíam euafittantá: vt bos ín exercitu drachma, mancípíü quatuor effet venale: cater emptus, predinullo refpectu alij relínqueret, alij corrumperet. quíppe diftrahere pra dá om ;;&:"n S*pmtone vid bus abundantibus nullivalebát, Sed cüm equítatu& excurfioníbus omne regione? E.^ad ^ loreral5 T I J' uouv ; lacerabát Luculli: q Themifcyras& círca Thermodonte vaftaffent foedaíTen'át dist ix mnes vibes per dedítíoné, ví cepíffet nulla,neq; díripienda concefsiffet militi. Imo i - 7.]" 1-— f.(actrice runt, nunc etíà Amifo opulenta& copiofarelícta vrbe, quàm nó fit operofum; 307" *^[4 r / ( ——M— i] Lucullus. 4I$ dtoppugnes, expugnate:ad folítudines nos Tibarenort& Chaldaorürapito, vt cum. Mithrídate coflígamus, V erüm quía no fperauerat hínc mílítes eó furorís pgrefluros, vrappatuit deínceps, conténebat& floccipendeb at ea. Apudillos vero malebat purga refe,qui culpabát cunctatíonem fua:g círca vícos& oppídanó magní momentí mult corrumperet téporís,& permitteret refpírare Míthrídate. Id ípfum,nquit, cupío& re« Luculli ad mili; F* r;^, A om: fcstruo: vt víres ífllereparet, copíasqy,quíbus fidere queat,contrahat: quo cófiftat, ned tesoratio, xdnofiríi profugíat aduentit. Cernítísne habere íllà à tergo folítudíne vafta& immen. [am:Subeft Caucafus montesqy multi& latí,quí ínfinítos reges valeatacíem declínates occultare€ tegere. Paucorum diíerü eft ex Cabírís ín Armeníam fter. vbífedetociofus Ic xregü Tígranes tanta fubníxus potentía,qua Parthís extorquet Afia, ciuítates Gra B asín Medíam deportat,Syríam obtínet& Palaftínam, Reges Seleuci fucceffores fu. fiolliteorum filías€ coníuges fedibus extractas abducít. Hic Míthrídatís propínquus dt& gener.Non profjcíet certe, vbi ad ipfum fe contulerit, fupplicem: fed arma nobíKum conferet.ac dum acceleramus Míthrídatempellere: verendum fuerit ,neaccería. mus T'igranem.quí ífamprídem pratextum aduerfus nos quzrít. V erüm haudreperíet pcioflorem,quám pro homíneneceffarío& rege coacto fibiferuíre. Quíd ergo,hóc, dne vrgebímus ípfi,& Miíthrídatem docebímusnefcíum: quibuícum focíanda eíad. utfusnos arma fint? ínuítumiy& dedígnantem vtprobrofum fibí ín manus agemus Tígranís? Non fpacíum eí dabímus ex peculíaribus fe ínftruendí atq; erigendí: accum ib Colchís,'ibarenís, Cappadocíbus,quos contudímus frequéter, potíus quám cum Me ] i53 Armenijs przlíabímureHoc confilío Lucullus ad Amifum lenta obfidione tempustríutt, Exactabruma relicto ad contínuandam obfidíonem Murena mouit ín Mí. dridatem, Isad Cabíra ftatíua habebat, certusibí fubfiftere Romanos exercítu conÍriptoad X L, míllía peditum,quatuor equítum: ín quíbus fummam fíducíam habeat Actranfereffus Lycum amnem ín campos patentes progreflus lacefsiuít Roma1s. Commiflo equeítrí pralío terga Romani verterunt.In co Pomponíus non obfcu usvirfaucius captus eft,atq; ad Mithridatem vulneribus grauís pertractus. Quem vbí Iogauítrex,anfiípfum conferuaffet, amícus fibi effet futurus:Sane, ínquít,fi pacé cum Luculli, I populo Romano fecerís:finfecus,hoftís. Cuíusrexadmiratus vírtutem nihil eumlz] nontanam regionemlongínquam,faltuofam,impeditam grauaretur: ecce Graci qui» im,quiabdiderantfe ín fpeluncam quandam,capíuntur. quorit natu maxímus A pollodorus Lucuflum recípítíe ducturum& locaturá tuta caftris fede, quz arcem habeat Cabirisímmínentem. Huícfidem adíunxít, ac príma vígilía íncenfis ígnibus mouit,faL E Upuneincommodo fuperato tenuit arcem. V bí diluxít,confpectus eft fupra capita ho l'iümetari caftra locís: quí dímícare volenti facultate eius dabat,& ne compelli poffet, Widcent Cüm ergo neuter ín anímo haberet ín prafentía przlío decernere: ferunt cnumperfequentibus regíjs íntercepta vía occurrífIe Romanos. Híncinítíum ortum I amínispluribus femper ad vtrofg; affluentibus,Poftremó fuperíores fuerunt regij. Eug Romanifuorá ex vallo defpícíentes fremuerunt: ac concurfuad imperatorem fa^ "orogarerunt,vt duceretín hoftem, fignumiy popofcerüt pugnz. Quí quo eís oftenE coquantí fit momenti ín ipfo certamine& dífcrímínisartículo ducis prafentía& cO Dus confe prudetís: edixit íllis,ne mouerentfe,ípfe autem defcendit ín campum, prímís dus in certanitens fuaíentíum confiítere ímperauít& redírefecum ín hoftem. His parentíbus"e magni cft mo Ipectus B Occur "fort n C F í zJ nr t-,, Gterí à fira fe reprímentes globofacto hoftesfacile fugat cofectanturq; víq; ad caftra,"tenti. B^areríus Lucullus eos,quí ceperantfuga, de more notauit ,acfoffam pedü duodecím J'cncos afsiftente& fpectantetoto exercítu ducereiufsít, Eratin prafidijs Míthrig us Dardaríora dynaftes Olthacus(Eft aüt Dardariorit g€s ex barbarís íllíis,quí Mao B palude accolunt)omnibus vir ín bellícís factís ínfignítermanu promptus& audax, X Conlilío cum prímís bonus,ín cofuetudíne preterea cíuilís& obfequíofus, Híc quod . uper cum alíquo popularía ford dynaftarü certame& emulatíoné de prímíshabe, RUTeCepít Mithridatiínges facti, Lucullá fe interfecturü, Collaudatus ab rege,a gets, H4 quo efLreceptus benígné, quód magni nomínís ín'caftrís eíus effet. Accító vfu infidiis, jn Da fagacítatem obferuantíamq magnifecít,vt adhiberet íubínde eum menfz& lio. Vbi Dardarío res matura vifa eft: iufsit puerís fuís, vtequum producerent "trà allá"Tum perrexít militibus meridiíantibus& quíefcentíbus ad prennr. nemí4^ Mithridates fugat equitatum Romani niilitis le s m. EINE Pda 3,] h ftíb l 29; p. it. Cumtímeret Lucullus praualentíbus equítatu hoftí us pianictem:petere autem capti coflantia, Dardarij, que Tai E tp Ín. Luculli pericu t Hemitebrobrís ab eo ex compofito fugeillatus equo arrepto transfugit ad Lucul. Ium, 4b oltba Lucullus fontto ánece feruatus. Luculli aliquot vittorie de Mi tbridatis ducibus. Mitbridatis fug4Mithridatis firategema. Mithridates fovores et vxores fuas occidit. Mommie vxoris Mitbridatis bonestas ev fortitudo. 416 Plutarchi nem ratus prohibiturü íngreffu fequi familíarís effet ímperatori,ac de re graui agere dj, ceret vellefe cum ímperatore.Etíngreffus libere erat:nifi quí multos perdidit duces Ly cullum feruaffet fomnus.Nam fomno operam dabat,& Menedemus à cubículis adimi na ftans,íntempeftíue aít Olthacum veníre,modó Lucullü quieti fe ex longis vigil tantís occupationibus tradíditfe, quí cüm íuffus non dífcederet, fed ínuíto eo oftendi fe íngreífurum,acrem relaturum ad eum neceílaríam& magnam: Ibí ftomachabunduy Menedemusnihil tantí effe aítac Luculli falute homínemé& ambabus manibus repuli, Quaremetuens íllefübduxit fc ex caftrís, atq; confcenfo equo ín caftra Mithridatisi infecta profugit. Ita quídérebus tempus vt medícínis falutís adferendze& necis tribui momentum. IndeSornatíus cum dece cohortibus eft frumentatü míffus,& ínfedant ul eum vno ex Mithrídatís ducibus Menandro reftítít,commiflo&p prelío magná ftragem & fuga edídithoftíü,Poftquám íterum miffus cum copijs Adríanus eft,vt cumulatta. ercítus commeatü haberet:non índormíuíit Mithridates: fed mifitín eum Menemadhi & Myronemattributo hístam equítum quàm pedítum magno numero,quí à Romani funt duobus exceptís omnes trucidati. Eam clade Mithridates diífsímulauítvtnontan tam,fed exiguam X acceptam ducum ímperitía. At Adrianus íterfecit magno fplendo re prater illius caftra,íngentemnumerum fecum trahens plauftrorum cómeatu& prz daonuftorum. V nde anímus íllíus plane eft deiectus, trepídatío autem& tímormilits incefsít, Itag; deliberatum eft dífcedere. Czterüm quía praemíttebantín occulto ílliqu precipui erantapud regem,precíofifsímas quafq; res fuas,& alíos prohibebantibiiamig infeftíad portas per ímpreísionem& vímimpedímentaillorum dírípuerunt, ipfoso, truncauerunt, Vbí Doryalus quog dux,qui preter purpuram,qua erat amictus, nihl habebat,eíus caufa perijc. Hermzusarufpex eft ín porta elífus, Ipfe Mithridates, cum nemo apud eumne apparitor quídem vel equifo remaníiffet, ín caterua fe caterorum extulit caftrís,acne equum quidem exregíjs ad manum habuit. Verüm cümfero and ín fluctufugz íllíus confpexíllet íactatum eunuchus Ptolemzus,cui equus erat:defilit prabuítg; equum regí.lam ením premebant eum ínftantes Romaní. INeqy defuítceei tas hísad eum comprehendendum, fed penetenebant, Atauarítía& fordesmilituts multís certamínibus magnísq; perículís díu captatam praedam R.omanís erípuere,Lv cullumg víctoríe premío fraudauere.Iam ením prope ín maníbus ínftatium equusqui Mithridatem auexít; erat:cümínterea mulus ex tjs, quí gazam regís portabant,conítdt fcinterregem X confectantes:fiue fponte fefe obtulít,fiue de índuftría rex obíeciteum infequentibus.Ita íllí rapíendo collígendod; auro,atque ínter fe dígladíando ceffauerit íllum corripere. Neq; hoc modó ex eorumrapacítate detrímenti fenfit Lucullus: fed quíregí à fecretís erat, Callíftratum duci Lucullus in caftra ímperauít. Qui vero illidu cebant,fuccínctum quíngentís aureís fentíentes occiderunt. Et hís caftra regís tamendi rípíendaconcefsít. Porró Cabírisalijsq; compluribus captísarcíbus grandesthev ros ínuenít& carceres:in quos condítí multí Girzcí, multí etíam regís necetiari] ran: quí cüm habuiflent fe iamdudum pro deploratís:non tam Lucullí beneficio funtcoltr. uatí,quam reuíxerunt€ quodámodorenatífunt. Inter cateros foror Mithridatis Nf fa capta eft magna ipfius falute. Illae veró,qua remotifsime à perículo& pacatolocore pofitz vídebanturapud Phernacíam forores& vxores,miferé perierunt. ad quasnet das eunuchum Bacchídem exfuga mifit Mithridates. In multís duzeregís forores runt Roxane& Statíra,qua annis prope quadragínta ín vírgínítate víxerant;& cont ces duzlonídes natíone,Bereníce Chía,& Mommiía Milefia, Erat huíus celebreintt Girzecos nomen. quód cüm eam rexattentaret,& quíndecím míllía aureorum miliict eatenus fuerítrenifa,dum fponfalijs factis miíffotg díademateappellauit reginam: Eus te quog ín perpetuo maerore egerat, deplorauerat(y corporís fuí venuftatem. que nínum fibí pro víro,pro nuptijs autem& penatíbus concilíaffet cuftodíabarbarorm. Iam quód procul relegata fperatís bonís perfomníum frueretur,& verísillis c fetfpolíata, Vbííam adfuit Bacchídes,eisqy índíxit mortem, qua cuíqy facílíma& d Íima víderetut:detractum capítí díadema collo aptauít, atq; ex eo femet ipfa fuípendt Quo citó abrupto:Execrabilís fafcía, ínquít, nehic quidem erís míhí vtilís? Tum i proíecít confpuítig, acíugulum obtulít Bacchídi. Berenice poculum venenífump'l cuíus portíonem matrí dedít praefentí& petentí: vnaq; ebíberunt ambae, Valuítautt? ín corpus imbecillíus vís veneni. Berenicen veró,qua mínus íufto hauferat, nonablt lit, Cüm díuanímam ageret, accelerante Bacchide ftrangulata eft, EF ermtenm ínnv 1 d i | 4 | E l l ( 4 o i 4 | ( ( t d l p U y 0 [— (1 U Lucullus. 417 innuptis illis fororibus, alteram poft multas ín fratrem execrationes& probra vírus e» potalfe: Statíram vero nihil grauífus aut abíectiuslocutam,fed collaudato fratre quod devítain dífcrímen vocatus ratíone habuífet etíam ípfarum profp exiíletiy, vt cítra con timelíam vítam ponerentlíbere, Hzc dementemnatura Sc humanum momorde. rant Lucullum Infequedo T'alautorum tenus peruenit, Vndecüm quarto íam díe Mí» hridates preuertíflet ía Armenia ad Tígranem fugere,retró concefsít, Subactís Chal oí& Tíbarenís,& Armenía mínore potítus,fubíugatis item arcibus& vrbibus mífit Appíum ad Tígranem Mithridatis expofcendí caufa. Hinc Amííum profectus eft; que xihucobfidebatur. In caufa praefectus erat Callimachus. quí Ícíentía apparatus machi» lb nilís C omnís vi verfutíze, cutus ín obfidione vfus fit, vehementiísíme fatigauit Romz nos.ob quod poft poenas exoluít.Hiíc tunc folertía& confilío eft víctus Luculli quí qua dicihoraabducere& reficere confueuerat mílítes,ea adortus eft moenía, Quorum cüm modícam partem cepí[fet:ílle, vel quod praedam inuíderet Romanís, vel quo facultate fibieuadendi ftrueret, deferuítíncendítQ; vrbem. Nemo enímm orabatur foluétes. Ve. rimvtvís flammae fublata muros comprehendit, accíngebant fe mílítes ad praedam. AtLucullus íntereuntís mífertus vrbís forís voluít prohíbere ignem atque ad reftínguendum adhortatus eft milites. Caeteràm nemo obtem perabat eí: fed eruebant opu latam, dlamantescg armís concrepab ant, donec víadactus,quo vrb em ípfam certe erí^ B paretexíncendío,permifit eís przdam., Illi veró díuerfum egerunt.C um enímad faces B rimarenturomnía, X omnes ín anguloslumen ínferrent:ípfi plerag zdiicía concrema uere, Quare íngreffus poftrídíe vrbem Lucullus adamícos lachrymabundus dixit,cüm aebro amfortunam fe Sylle fufpexiffe, tum eo díe felícitatem illius duxiffe admíranda: quodferuare vrbem Atheníenfem cüm vellet,potuíffet. Me huíus mulum inquít, ad Mummf detrufit fors exiftímationem. Attamen vrbem enifus eft ex prafentí facultate vígere, Flammam ímber,dum capitur vrbs,díuíno quodam cafu effufus extínxít. Ple» nqueipfe ante difceffum fuum, quz diruta fuerant, ínftaurauit. Profugos Amifeno, rm excepit, alijsqg Giraecís, quícunque vellentfrequentauít vrbem, agrumty íjs vígine ti& centumftadíorum attribuit.| Colonía haec cíuítas erat Atheníenfium,quo tempo. B relorebantopibus& ímperíum marís obtínebant,condíta. Vnde quí Aríftionís tyran^ ii nidem volebant defugere,eó fe habítatum contulerant, fuerantqy ín cíuítatem recepti, Quibus accídit,vt càóm domeftíca mala declínauiffent, íncíderínt ínaliena.. Czeterüm quotquot horum incolumes fuerunt,hos veftíuit Lucullus honefte,ducenasq; ín capíta drachmas largitus ín patríam remífit. Eadem tempeftate captus eft Tyrannío gramma^ ius. HuncMurena petíuítá Lucullo.Quem vt accepít,manumífit eum. Verüm vfus ; comunete illiberalíter, Nolebat enim ínfigní vírum eruditione Lucullus príüs ferud «rindelibertinum,| Quíppeereptio pracfentís erat illa fimulatz líbertatís donatio. "erümnon hictantüm oftendit fe ímperatore fuo Murena honeftate imparem. Lu B cillusveró conuertítfe índead vrbes Afiz.quó,dum à muneríbus feríaretur bellícís, aquid hísimpertíret íarís& equitatís. quíbus íamdíu carentem infanda atque íncredi^ Fuescalamítates opprefferant prouíncía. Eam publicani& foeneratores depopulantes » feruilem ín modum vexantes prouíncíales diftrahere príuatím filíos decoros filíasqg "ines: publíce ornamenta, pícturas, fíiona cogebant. Ipfis híc erat exítus, vt ad. Wi fervirentcredítorbus. Hunc qua antecedebant, atrocíora erant, fidiculz, car^ 776 equulei, ftationes fub dío per zeftum in fole, hyeme ín luto vel glacíe: quó 55 Compulerunt, vt feruítus hís nouz tabulze& malorum víderetur finis, Bas pe "tts cim Lucullus ín oppídís reperí(Tet, omnibus breuí Izfos víndícauít. Prímüm Cütelimam vfüram nec fuprá przcepít duci. Deínde eas, quz fortem excefsiffent, "'nduxit, TTertírm& maximum fanxít, vt accíperet credítor debítorís quartam Item prouentuum, Síquís vfuras capíti adíunxilTet, hís vníuerfi crediti exigendi I denegauít,[ta íntra quadríenníum omnía nomína di(Toluta,& poffe(siones funt "mnis reftitutzliberz, Erat publicum hoczszelíenum nomíne vigíntí míllium ta^ entun" d d t tOribi 1 m quie Afi ímperauerat luere Sylla. Huius fumme Giom rediens d uvelur moe v(uris redacta íam ab illis fuerat e X X. míllía íi en ll didi opiba. ga RE cH Lucullum Wein funt SA parque hine Rr prenalii Da tonmillos^ qui mune em emn Cem gore nt neperen in eum, As Luilis non r^ qui ín concionibus n aptotue bip o aic - antum à gentibus, de quibus bene meritus fuerat, diligebatur: ve um Statire fororis Mitbridatis for titudo. Lucullus capit Amifum. Amnifus incendi tur et diripitur, Luculli bumani ts in yrbé Ami Luculli dicum bumaniffitun, Toránio grdma waticus captus, Lucullus Aj veleuat à cru litate focnerato ruit. Lucullus App. Clodium ad Tigranem mittit. Antiochia,Epidaphne dicia, Tioranis faftus €" potentia. Appij Lucullile gatiad Tigrané q libertas. tia. Tieranis ey Mi thridatis coiunMetrodori Scepfijlaus, e mors. ratoris mors, Patitam| Delphu capacem non ejjeprouer bium. 4I8 Plutarchi erat etíam charus czterís prouíncijs: qua beatos ducebát íllos,quítalem naci effentry corem. Porró Appíus Clodíus,quílegatus ad T'ígranem profectus fuerat(fe tau híc Clodus frater eíus,quamtunc Lucullus ín matrímonío habebat) cüm prímo à idi busregtjs traheretur per fuperíores regíones víapre-ter neceísitatem tortuofa,flexuofo & prolíxa:quoufg libertus eíus Syrus: natíonerectam índícauit: deflexít ductoribusr; pudíatís barbarís de prolíxa ílla&€ captos paucisqg díebus Euphrate fuperato perue nit Antíochíam,qua e Epídaphne eft dícta. Ibí Tígrane operírí uffus( aberatenímfib, íugans adhuc nonnullas Phoeníciz vrbes) complures dynaftas,quí non ex anímo pare bant Armenío, concilíauit.ín quíbus Gio rdyenorumrex fuí tZarbíenus, Multisínf per domítís à Tigrane cíuítatibus, quz legatos clám ad ipfum míferant» Luculliopen, promifit, íufsís ín prafentia níhíimouere. Eratením Grzcís íntolerandum A Armeni. rum& durum ímperíum.Spírítus pratfertim ípíius regis íra arrogantes Qt inflati excu furerum tam profpero euaferant:vt quícquíd mortales optant& c(ufpi ícíunt, nonmodi in arbítrío efle fuo,fed& propter fe arbitraretur natum. INam à tenuí& cotempta exor fus fpe multas gentes ín dítíonem fuam redegít, Parthorum vt nullus alíus obtruitim períum, Mefopotamíam Grzecís íncolís frequentauít: quos frequentes ex Cilícia, fre quentes ex Cappadocia fedibus fuís extractos illíc collocauít. Mouít praterea exloc víuendíconfueto Arabas Scenítas,eosq traduxit ac propíüus locauít:vt eorum open teretur commercijs. Reges feruíebàt eí multí. Cyuatuor autem habebat ín comitatufio apparítorum vel fatellítum loco. Hi fi equo íncederet; pedíbus iuxta ín tunicís cum bant.Iníolío fedentí& refponfa gentibus dantíappareba int pectínatím corplicatisis teríe manibus,qua vídebatur effigies p[ precipue confefsío efle feruítutís, quafi vendítili bertate corpus offerentíum ad patiendi um quàm ad agendum paratíus. Hanctimm onformídans tragoedíam nequ xeattonítus A ppíus, vtprímüm eidaaerdi, enaete, ferte fe dixit ven nile, vt Míthrídatem I Luculli tríumphís debítum abducere i dicere Tíoranife bellum:vt T igtanem,quamuís vultufereno& ad rí dire verba Appíj eníteretur,notauerít corona iuueníslibertate commo annosferme vígínti quíndy;liberam vocé audiuit. Tot ením Feorauet fatus fuerat. Hefponfum dedít Appío,fenon deferturum Mithrída fibellum íntulíffent,reftíturum.| Lucul illo vero ínfenfus,quódr gemregum ín epiftola faluta: uiffet, nec ípí eímperatorem illum refcri na tamen Appío fplendída mifit.qua cum no caperet, lía adiecit plu ne ea víderetur offenfione alíquarepudíare,phíala vna acceptare curfu eft ad ímperatorem regreflus. Tigranes aut tem Mithrída admíttere,neq alloqui affine, quitantumreg gni amíferat, fuerat. ptím& fuperbe reieceratremotifsíme ínlocís paluftribus& ínfa do cuftodía fepta. l'unc vero accer(iuít eum ho onorífice& huma quodiabuenmtinregtiarcano m,imutuas fufp icionesin capítaleníerunt amico quos caufas detorfere. Borü de numero Metro dorus Scepfius fuítlepi idee vir fa: & varíz erudítionís,ín eum aut£ gradum prouectus amícitíze, vtparens regís díctr: AA Hunc Tigraneslegat&ad feà Mith hrídate cin ad petenda cótra Romanosfübli rogauit: Tuveró quid míhíhic Metrodore fuades:llle fiue ad íd quod Tig igraní cx ret,fiue quód faluum nollet Míthrídaté: Vt legatus ínquit, confulo: vt cofilíaríus, rco, Id aperuít& renuncíauít T'ígranes Mítl hrídati, nihil eum arbítratus de Me grauíus con(ulturi. At íllehunc interfecit protínus, T'igrane quide poenítuit non extoto pernícíem Metrodoro ínuexerat,fed momentü aliquod adíunxe" Mithridatis odío: quando íampríde oderateum, quód ín captis illíus fa ncuarijs eee prehentt nex commentaríjs,ín inus. czdes eíus eratínteralías decreta. Cada íus funerauít l'ígranes fp Xlendidéineq; vl la magní intus ria w víuum prodi derat. De cefsít etíam apud Tiígr: anem Amphiícrates orator,fihíc quoT"i memorandus Athenarum gratía eft.Exulaffe dícitur Seleuciz fuper Tígrím por i gantes autem cíues, vtludu m íbí aperíret,reíecífTe refpondens arroganter,ne ecp Delphini capacem'effe: cümveró inde contuliffe trad Mithridatis filiam Tig ptam, cíto preíTus calumnijs fuifle, atque ínterdícta fibí Girecorum confüctu: tam ínedía finiffe, quem ítem honorifice aiunt à Cleopatra elatum, ac fepult mis xta Sapham, caftellum quoddam íta appellatum. Porró Lucullus vbi ÀÍ fiammun fT ítates DÍ 2e etel I praclarís legibus, alta etíam pace confirmauit nec voluptates& feftíuítatesp "n verun / , Pttram quandam ,"rahuntur przeburr femetípfa Lucullo hoftíam. Lucullus. 4I9 verüm fpectaculis, feftís tríumphalíbus, munetíbus'que athletícís& gladíatorijs cí. uítates Ephelt refidens oblectauít. Hz celebrauerunt vící(sím in illius honorem Lu cullía, fucundíoremdqg eo honore veram przftíterunt(ll/beneuolentíam. Vt redijt Appius, bellum gerendum cum Tígrane apparuit,contendit iterum Lucullus in Ponti, motísty caftrís Sínopen vel potíüs illos, quí eam tenebant, regios obfedít Cilícas. quí multis trucidatis cíufum Sinopenfium atque vrbe ínflammata nocte ceperunt fugam, Quod cümfenfiffet Lucullus, vrbem íngrelus interfecít ex ijs quí remanferat octo mil. lia, Caeterís res fuas reftítuít,vrbemd cura habuit ex huíufcemodi praíertím víío: Vi, fis eft ei ín fomnís afsíftere quífpiam, quí díceret:Progrederepaululum Luculle, Ve. .",.*, A s jp nitením Autolycus,vt te conueníat. Vbi furrexít:non potuitaffequi coníectura,quo íd tnderet.fed vrbem íllo díe cepít,atqy ín perfequendo Cilícas,quí nauíbus fugam capef (oant,íacentem cernit ín líttore ftatuam. quam exportantes Cílíces non habuerant fà» tísfpacij,vtímponerent nauígío.Opus erat elegans Stenidís. Declarauítautem ei quí. piam Autolyci efle, qui Sínopen condidit, ftatuam. Fertur Autolycus fuiffe ínter Herallis commílitones.qui ex Theffalía profectíbellum Amazonibus íntulere, Deímachi fliss.Dumínde cum Demoleonte& Phlogio reuehítur, fregifIe nauem. qua ínlocum herfonnefi ímpegít Pedalíon appellatum:atg vbí íncolumís cum amícís& focis eft Sinopen delatus,Syrís ademife vrbem. Nam Syrí eam habebant Syro, vti fama eft, A^ polinís& Sínope Afopídis filia orti. Quibusauditís fubíerunt Lucullo Sylla praece; B pa. liquídem monetín commetaríjs ille:nihil perínde fidele duceret& firma ,acquod infomnijs demonftraretur, Poftquám nuncíatum eft Mithridatem& Tígranemíam im exercitum ín Lycaoníam& Cilícíam tranfportaturos, priores vtín Afíam írrumpe rent:demíratus eft Armeníum,quód,cüm ftatuíffet arma populo Romano inferre, Mi^ tridatenon fuíffetad bellum vfus florente;neg; cum validís illius rebus fuas confocíat (ttverüm vbí permífit eum períre& opprimi, tc demum affectaret frígída fpebellum viamrefurgere non valentibus pracípítem femetípfum agens. Vtíam Míthrída, stilus Machares,quí Bofphorum obtinebat, mille aureorum coronam Lucullo mífit paens,vtamícus& focíus populi Romaní appellaretur: prius bellum ratus patratü eC leSornatíum ibi ad ordínadam prouíncíam cum fex millíbus milítum relíquit,ac XII. ID nilibuspeditum, equitum minus tríbus millibusad fecundum bellum perrexít. Impe t autéappatebat eum przecipítí nec fano cófilio in getes bellícofas fe, ínfinítasqp equi» umturmasacvaftam regíonem altís amníbus& montibus perpetua tectís níue círcüWamconijcere, Hic mílítesnec alíás fatís dícto audientes reluctarí ei& grauatefequi. Roma obtrectare eí tribuni plebís, quírítarii bellum ex bello parum erepubl. feiere Lucullum: quó nunquam non cum imperio effet,neg; arma deponeret, neq; finem «aet quzrendz perículís publícís pecuniae, Atq; hí quidem, quod íntendebant, e£ kerunttradu,| At Lucullus magnís itineribus peruenít ad Buphratem. quem vbí xhyeme confpexitínflatum turbidumd:folícítus fuít,dum coguntur pontoncs,et ratí "pons iungíturmoram verítus& difficultatem ínterceffurá. Sed cüm fub vefperam Gxpíflet vnda fubfidere:per noctem extenuata,vbí diluxít,amnerípís fuís oftedít clau. im Incol autem vt exíítere ín alueo paruas infulas anímaduertere, curfumq; aquz cír (àeas placide ftagnantem:adorauerunt Lucullum. quód haud temere íd anteaaccídif «5 l'uuíuscs fe praeberet illi tractabilem& placídum,tranfitum(g praftaret expeditum S maturum, Ergo vfus opportunítate traduxítexercítum. Offertur eí, vbí traíecít, zumprodíeirm: Diana Perficze, quam eximíé venerantur batbarí trans Euphratem colentes facra, pafcuntur boues. Hísad víctímam folüm vtuntur, de cztero vagantur te;notam Deze ferentes facem. Ex quibus capere alíquam,vbí requírunt,haud fane Ponumeft nec paruilaborís Earum vna uangreffo Euphratem exercítu profecta ad quz facra Dez habetur,conftitit ín ílla: demífloqg; capíte,vt quacrefte 4 Sacríficauít Euphratí quoq; tranfieji raurum, Eodem die ftatíua illíc habuit. Poftero díe& ínfequen tibus fecít íter lui Toleteni. Incolas,quí dedebantfe& prompterecipiebant exercíti,nulla revio Ret eom milítes arcem,ín quaíngens prada putabatur effe,capere vellent: Illa arx, dei denanda potíus eít,oftendens procul Taurum.hzcpramía repofita funt víém a 1 Xtentís itíneríbus Tigrím tranfgreffus inijt Armeníam. AI igrani,quod n9, aeuentum Lucullí primus ipfi nuncíauit,pro premío obtruncauít,nemo poft ^um detulit quicquam:verüm ignarus defidebat igne íam flagrans hoftili, adulatorTescp Lucullia fefla, Lucullus Sinopen capit. Luculli(omnii, Stenides flatuarius. Autolyau, qui fuerit, Syri vnde dicti. Sylle preceptis de infoinijs, -Machares Mi tbridatis filius, à patre deficit. Luculliin Tigrd tici expeditio, Lucullus ad Esí pbratem venit, q traijcit, Diana Perflca, Prodigium Lueullo oblatum. Sopbene regio, Tigranes intey Luculli ad tun, 420 Plutarchi resq; audiebat dicétes,infignem ducem fore Lucullum,(i Tigranem operiretur Ephef; & non,vbííam innumeraslegiones afpexifet,extemploó profugeret ex Afia, Adeors eft neque cuíufuís corporis multum víni ferre,neque vulgarís aními ín magnís fucceíii Mithrobarza-. busnon exire depoteítate. Princeps ei ex amicis verum dicere Míthrobarzanes eftar nemTigráns— fus, Caeterüm ne hícquídem fauftum precium retulit líbertatís fuz. quandoquídem ili ducemin Luc. có cumtríbus millibus equítum& pedítum íngenti numero míílus eft contra Lucilii lui uittit. Cuíímperatum,vt ducem attraheret viuum, caeteros obtereret. Luculli copiz partim caftra metabantur,pars adhuc eratín itínere:cüm nuncíant eí fpeculatores adeffebarb; rorum. Itaque tímuít,ne díftractos& íncompofitos turbaret íncurfufuos. Quare(üb ftitítad caftra muníenda.Sextíliumlegatum cum mílle fexcentís equitíbus, militibusle , /», N, T2 ad* P gíonaríjs& leuís armaturz non multo pluribus mifit iuffum, cüm veniífet propehofti, confiftere:dum fe caftra permuníuiíTe accepi(Tet.. Ecvoluít quídem parere íufsis Sexti. Sextilius cedit n US dA I AER. k líus:verüm á ferociter ínuehente coactus eft Míthrobarzane manum coníerere.In con. Mitbrobarzanem. flitu Mithrobarzanes pugnans cecídít. Reliquíínfuga demptís paucís perieruntcu, Tigratocertá| Ct,"Tum Tígranesrelictis Tígranocertís grandi vrbe,quam condiderat ípfe, ad Tau vrbs, rum recepítíe:eó copías omnes contrahens, Caterüm Lucullus fpacíum eínópermi. tens ad(e parandum, Murenam mí(itad premendos& carpendos eos, quíad Tigra conglobabant fe;Sextílíum alio, vt ob(ifteret magnae Arabum manuií,ne coníungetent feregi, Sextilíus caftra ponentíbus fuperueniens opprefsít maíore ex parte Arabas Murena Tigranem ínfequens aípera€ arcta conuallelongo agmíne íter facientemop: portunítate dataadorítur. Tígranes obiectís omnibus ímpedímentis ípfe fuga capt? Lucullus Tigra. fit. Multí cadunt, plures capíuntur Armentj. Ineorerü progreffu Lucullus verfus Ti socertaob[idet. granocerta mouit,caftrísqp cínctam obfedítvrbem.| Erantín ea frequentes ex Cilica| excití Graci, frequentes barbarí eadem atque Grzeci forte vfi, Adíabeni, Ailyrij, Gor.| dyení, Cappadoces.quos excífis eorum patríjs deduxerat illuc, ac(edes figere coege rat. Eratilla vrbsopulentíz plena€ ornamentorum. quód omnes príuati& dynaliz| cum rege certarent ad eam amplificandam atque exornandam vrbem, Qua dea obfedít eam Lucullus acríter,non perpeífurum íd ratus Tígranem,fed íngratis etíamlii| mulante íra ad dímícandum defcenfurum, Etrecté cenfuít. Enímuero Mithridates mv gnopere eum perlegatos& literas á pugna deterruit: tantüm equitatu vt íntercipet; T4xiles Mitbri commeatum Lucullí.. IMultum Taxiles quoque, quí Míthrídatís legatus ín pralidis date. à pugt4 eíus etat,orauíteum:vt vítabundus fugz confuleret,rem ínexpugnabile effearmaRocum Romas mana, Acprímüm quídembenignehosaudíebat. Vtveró cum omnibus copijsíu committédade^« ecimtfe ei Armeni& Gordyení,adhzcomnenomé Medorum& Adíabenorum e bortatur, cítum reges íllarum gentíum adduxere: vti frequétes amari B abyloníco venerunt Vv rabes,multí item à marí Cafpío Albani& contermíní Albanis Iberes, nec pauci adAn| xem colentíum líberí populi ftudijs ín regem& donís euocatí occurrerunt:fpejferodi, mínís barbarícís omnía perfonaruntregís conuíuía, perfonarunt concilía: íbiín difci men vitz venit Taxíles,qui oblique repugnabatfententíz de committendo pradío. Vi debatut etíam per ínuídíam auertere T ígrane ab infigni palma Míthrídates. Vnden« push illum eft l'ígranes praeftolatus,ne ín focietatem veniret oloríz, ltag; progreditur cim Tigr4nis 4'T0^ toto exercítu perquám aegre ferens, vtfertur,apud amícos:quód cum vno fibi Lucul gadidut.— pon cam vníuerfis effet Romanís ducibus certandum. Nequeerat prorfus regísitiv Tu ee na ferocíaautab furda.quítot gentes€ reges in prefidijs fuís,legionesq; armatorum lum ingens. dítum& ínfinítas turmas equitum cOfpíciebat. Siquidem fagíttaríorum& funditoru habebat x x.millía, equítum quínquaginta quínque, ex quibus cataphractí erant x v 11. míllía, vtfenatuiícrípfit Lucullus: grauís armaturze pedítes partim ín co partím ín phalangas defcríptos C L. millía: víarum munítores,& quí pontes pe rent, flumínarepurgarent, materíaríos,& ad míniftería deftínatos alía, X X X V. la. Hipoftremamacíem claudentes fpeciem& robur prebebant. Vt Tauro fupcv ofimul cum tanto agmíne confpectus,& ípfe ex edíto circunfidentem Tígranoce? exercítum Romanum eft contemplatus:barbara colluuíes qua ín vrbe erat; vlulatu plaufu excepítregís confpectum, Romanís(g ex muro mínítantes commonftraut: ii meníos, Confulentide przlío Lucullo alij ducendum ín Tígranem omiffa obfidion: fuaferunt, alij non relínquendum à tergo tam numerofum hoftem neque íntermittt? damobfidíonem. Illevtrofq; díxítparum recte,fed ambos recte cenfaifeatquen m ertíto exercitu IMurenam cum fex millibus pedítum reliquít ad contingancaP P 1 dione — lorte oai Lucullus. 421 donem, Secum duxít quatuor& viginti cohortes, ín quibus legionarij non amplius E decemmillía erant: vniuerfum equítatum, funditores& fagíttaríos ad mille, atque íta I oocesí. Cümapud amnem ín campo fpacíofo confediffet: apparuit Tígrani admo. dum exilem effe, praebuítqg ludibriorum adulatoríbus eíus materíam, Hínamg írríde^ B bantülí de manubíjs íacíebant per iocum fortem, Vnufquifg; ducum& regum Tí gra» nemadijt,eam prouíncía fibí depofcens vní,ipfe vt fpectator federet. Voluítipfe quoq nonníhil vrbanus& facetus effe l'igranes:atque vfurpauit vulgare illud, fi vt legatí ve^ nifent,multos effe:fin vt mílítes,paucos. Actunc quídem ín íftis díctís& ludís perfti^ Bue AtLucullus prímaluce armatas copías caftrís eduxít.| Exercítus barbarorum "ES cutdpartem flumínisoríentalem. Flexum amnísad Occidentem habet,qua maxíme eat fuperabilis, Eó dum ínfeftam aciem cítus rapit: Tigrani vifus efl retró recedere,ap^ B pelatog Traxile rídes:Inuíctoshofce,ínquít, Romanos num ne vídes fugere? Ad que Taxiles: Vtínam alíquíd,íinquit,rex fortunze tuz praeter expectationem accídat. Acquí nonfumuntillíad íter fplendídam veftem, neqy tum fcutís terfis€ nudis galeis vtütur, viinunccoríaceis detractís armorum tegumetis.fed eft íplendor híc pugnareíntendentíum& ín hoftem íam euntíum. INondum fermonem finíerat Taxiles: cüm príma aquí B lifle&entísagmen Luculli eft confpecta,& cohortes manípulatím ín ordines ad tran» B(itameuntes. Ibí tandem tanquam ex magna vínolentía Tígranes emergens bísaut terexclarhauit: In nos illi, Ttaque magno tumultu acíes ínftructa eft tanta colluuiei, Medíam ípfe tenuít rex, Adíabeno attríbuít Izuum, Medo dextrum cornu, vbí cataphracti pleríque erant ín fronte collocati."Tranímiflurum flumen Lucullum qui^ damduces admonuerunt, cauendam íllam díem, quz ex nefaftís, quas atras vocant, eat vna. Illaenim díe exercítus Cepionís fueratà Címbrís ín conflictu oppreffus. Híc vero celebrato illo dícto occurrens: At ego, ínquit, etíam fauftam hanc Romanís diem efficíam.^ Fuitílla prídíe Non. Octob. Itafatus, cümbono anímo eos cfle iufsillet, amnem tranfmeauit, ac prínceps duxít ín hoftem.^ Lorícam índuerat ferram fquammís refulgentem& paludamentum fimbríatum. Giladíum ftríctum ex^ templó extulít, quó ftatím conferendum pedem fcírent cum vírís emínus pugnare doctis: fpacíum que, quo vtí miífsilibus poterant, íncurfus celerítate contrahendum, "WO Vtveró equítatum cataphractum, cuíus maxímus erat refpectus, conglobatum conpexitfüb tumulo quodam, cuíus planum faftígium& fpacíofum erat,€ afcenfum habebat quíngentorum paffuum non prorfus afperum necdíruptum: imperat equie tibus Thracíbus& Gallograecís, quos ín exercitu fuo habebat, ex latere vt eos ado^ rantur, enfibusqg detorqueant contos. V na ením ín repofitz funt cataphractorum vít5 conto, Praterea nufquam explícare operam fuam valent, nec hoftibus íncom^ modareob armorum pondus& rígiditatem: fed funt ín ijs quafi inclufi, Traxit fimul llefecum duas cohortes. cum quibus contendítad coilem firenue fequentibus ípfum militibus: quód ímperatorem quoque ín armis prímum cernerentlaborem capeffen^ E tem X pedíbus ín clíuum enítentem. Vbíin fummum eunafítacloco ftetít confpícuo: magna voce: Vícímus, exclamauít, vícímus commilitones. lta fatus duxít ín cataPiradtos,, precepit que vtomiífsís pilis comínus quifque aggrederetur hoftem, crura *lamora foderet, quz funt fola cataphractís nuda. Caterüm nihíl hac pugna o« pus tutt, Neque ením expectauerunt Romanos, fed fublato clamore fcedifsíme o^ mnium confecerunt fe ín fugam, feqy& equosarmís graues ín pedítum ordínes, príus quim puenam íníffent illi, coniecerunt. Ita finevllo vulnere, finefanguine tot profli, gx leciones funt. Cades autem íngens íam fugientium vel potíüs fugere volenümedita. neque ením poterant ordínibus confertís& profundís ímpedití. Tígra^ nc ínítio ftatím cum paucís effufo curfu fugam cepit. Filium cüm videret ín eadem fortuna, detractum ex capíte díadema illi profufis lachtymis tradidit, alía vía iubens, NW Nu poffet, vt feipfum feruarct.. Adolefcens quía nonaudebat díadema capeflere, deditid eruandum fidifsímo amico quíforte captus atq ad Lucullum eft attractus.Ita m iss ctteros captiuos díadema quoque Tígranisfuit, Pedítes cecídiffe fupra centum -m milli perhíbentur, equítum paucí plane cffugiffe. Ex Romano exercítu centum vul Yeratí, quíngue de(iderat, Fluíus pugna. Antíochus philofophus ín commentario — loda ic un s mentíonem facíensnegat à folevifam parem. Strabo alíus philofophus ín1i nitoríarum ipfos Romanos commemorat puduiffe& femetipfos derífiffe, quod | uicemodímancipía índuiffentarma, Liuíusait nunquám Romanosfigna cum hof | Luculli exercitus cotra Tigrá nem, Tigránis acies, Luculli prelii «um Tigrane, Luculli ingens de Tigrane vidloria, Tieranis fuga. Tigratis diadeia á Lucullo cá 422 Plutarchi ftíbus contulílfe tatito numero inferíores. Neque enim vigefimam propemodumpy, Lucllilau.. tem,mónecmínorem zquarunt víctores victorum. Romanorum vero perítilsini duces, diutífsimé ín bellís verfatí Lucullum ín eo celebrabant przecípue: quód dus clarífsímos& maxímos regesrationibus duabus pugnantifsímís celeritate& tarditue fuperauerit, Síquídem Miíthrídatem tempore& mora florentem attríuít, Tigrantm obtríuít accelerando, ínterraríf(síma omníum imperatorum exempla cunciatione(lro nua& audacía ad fecurítatem vfus. Quapropter necad pugnam properauit Mithr, dates, folíta Lucullum cautione& productíone bellum ratus admíniftraturum,|n. quelenté ad Tígranem pergebat. Ac poftquàm prímüm ín paucos Armeníos ind, dítín vía, qui perculfi metuq; exangues recipiebant fe: coníecít aduerfum cafum, Vry pluresíam exutí& vulneratí occurrerunt: audíta clade Tígranem requifiuit. Quem cüm femel defolatum& abíectum offendiffet, non ínfultauít eí vícifsim: verüm exe quo defilijt, deploratísqg; communibus calamítatíbus regíum comitatum, qui ipum fequebatur, dedít ílli, eumá ín futurum confirmauít. Inde alías de íntegro copíascu Lucdlu Tigr4 fcribebant, Porró dum ín vrbe Tígranocertis fecefsionem Cirzcí à barbaris atque tiocertácdpit. ad Lucullum tendunt dedítíonem facere, adortus muros ille potitus eft vrbe, The fauros regís, quí ibi erant, cepít. Vrbem milítíbus dedít díripiendam. ín quacumre liquaopulentía octo míllía talentüm pecuníz fignate inuenta. Infuper octíngenus drachmas ín fingulos de preda díuífit^ Cüm repertos ín vrbe accepiífet multo fcenicos, quos vndequaque conquifierat Tígranes dedícaturus theatrum, quod x: truxerat: hísad ludos& fpectacula tríumphalía eft vfus. Graecosautem prabitovitico remífit ín patrías fuas, barbaros item, quí eó commígrare coactifuerant, Itag accidit, vt vna conuulfa vrbe mult receptís cíuíbus fuís ínftaurarentur. à quibus Os, Penedeipfis merítus& condítor eft cultus Lucullus. Succedebant eí catera qu Luculli initia que, prout merebatur, quí íuftítíae& humanítatis laudes gloríz anteferebat luv Qr bumanidA. voe bellícarum. quippe huíus non exíguam partem exercítus,& maximam vani cat fortuna, Illze placídee& erudítze mentís documentum erant. quibus tuncabíqi armís barbaros fubegít Lucullus. Cuando reges Arabíz veneruntad eum, fua que ei permíferunt: adíunxít fe eí Sophenorum nomen.— Gordyenorum gens ita lit ín eum anímata, vt relí&tís fedíbus fuis illum fequi cum liberis& coníugibus velat; Gordyetorum| ex huiufcemodi caufa:| Gordyenorum rex Zarbíenus Tígranís grauatus tyran rexáTigras— dem ínterprete Appio, vt eft dictum, clàm cum Lucullo focietatem ínierat. vertm geedies, quía detectus fuit, interfectus eft, vna'queliberí& vxor eíus necatíante funt, quin ín Armeníam ínuaderent Romaní, Hzc apud Lucullum non erant oblíterata, profectus ín Gordyenos exequías Zarbiení celebrauít: pyrz que vefte,& aurore galí,€ Tígraní ínflructz fpolijs pfemet fubdidit facem, ac libamína cum amícs neceffarijs illíus ínfudít, amícum quoque fuum& focíum populí Komani appellauit Adhzc monumentum íufsit eí fumptuofum faciendum locarí, INam vis ingens cuníz, aurum que& argentum reperta ín Zarbíeni regijs funt, Frumenti ín hortis. decíes trecenta míllía medímnüm condita erant. Ita& mílesauctus eft, X Lua»! fuít ingenti honorí:quódne teruncío quídem ex zrarío accepto bellum ipfius bellifum Lucullus expe^ ptíbusfuftíneret, Hicetíam regís Parthorumlegatí eum adíerunt amícitiam& lov ditioneminPár tatem petétes.Fuitid Lucullo haud íngratum.quíínuícem fuos mifit ad Parthum. En tbosmolittr.— compererunthífluctuantem confilio,pofcentemq clám focíetatísá Tigrane premi Mefopotamíam. Qua vbí Lucullus percepít: Tígranem& Miíthrídatem ftatuit? ueríaríos confectos tranfilíre,& petíclítarí Parthorum víres, atq; expedítíonemimt? mouere:przclarum exiftímans vno bellíímpetu tres deínceps reges ficut athletam" Cta profternere,ac per tres totíus orbís potentíísímos príncípes perrumpere inuicim & victorem. Igíturín Pontum ad Sornatíumlegatum fuum( alíos militliteras Vi. LucWli milites pias, quze illic erant,adduceret:quafíi ex Giordyene ín Parthos figna moturus.]llí cum| fcátionem mo- antemorofos& contumaces milites habuerunt, tum ín prafentía cognoueruntpiot? sieht, uíam eorum: quód nullís blandímentís vel ímperío mouereillos valerent teftantcs* vociferantes neqy íllíc permanfuros fe,fed relícto(ine prefidío abíturos Ponto. 7 ad Lucullum relata ínfuper, quosfecum habebat, milites labefecerunt ob diuitias E & delícíaslanguefcentes ad milítíiam& ocíum quzrentes. Vtvero illorum accep ferociam: viros appellauerunt, ímítandos que íactauerunt, Multís enim faáis" fionem fe& requíem merítos, Hís& improbíoribus ad Lucullum delatis fmm Te m nc En h K 4i £g. c y | : |j / ] i li. Ex tribus regíbus,qui vnà ín hacacíe fuerüt, foedifsime fugit Pontícus Miíthrídates, quíne clamorem quídem fuftínuít Romanorum. Hí cüm perlongum fpacium tota noGehoftium tergís ínhzererent:non folüm trucidádís,verumetíam capiendis, pecuníadg Xprzdaagenda ferenda fatigatifunt, Liuius author eft priore pralío plures fuíffe, ín hocnobiliores hoftes captos& czrfos. Híncerectus Lucullus& fíducíz plenus fuperío rstegiones petere&& domare ftatuít barbarum. Caeterüm fub zequínoctío autumnalí guuestempeftates nec opínantem corrípuere.Ningebat fere,& fereno pruína cum ge^ luinfefla erat. Vnde equís erant amnes ex ímmodicofrígore parüpotabiles,ruptatp ela des X neruos equorum afperítate incidens zgré permeabiles cfficíebat. Tractus feré nemorofus faltuofusá; rígabat eos afsídue ex niue ín itínere effufa, atq; incommodelodshumidís pernoctabant. Igitur cüm no multos fecundá praeliis díes fui(Ient Lucullum Iccuti;inftiterunt ei obluctarí. Prímüm precíbus ad Lucullü per tribunos agere, deínde B'umultuofiüs cofre& pertentoría noctu coclamare:quod effe fedítíofi exercitus figni ipparet.Cüm etíam obníxe obfecraret Lucullus obteftans eos,hactenus vt occallerent aimís:dum Armeníorum Carthagine capta ínfeftifsimi hoftis( Anníbale defignabat) Sp'ictum deleuiffent, V bí nihil profecít,retró figna mouit:alijsq iugis traíecto Tauro gionem Myedonícam appellatam defcendit munifice& apríca.in qua vrbs ampla Populofa erat, Nifibín barbari, Girecí vocabát Antiochia Mygdoníca. Huíc praeerat "ihoritate Tíoranís frater Giuras, arte& folertía machínalí Callimachus ís, quí Amifi Puimünegoci exhibuerar Lucullo. Caftrís prope vrbé pofitís poftd; omnegenus op Pugnationís adhíbuít breui fpacío expugnauit vrbe, Giura,quí ín poteftate eíus fe dedi "Icomiter abut. Callimachü vero non audíuít, quamuís grandís pecuniz ferecondi osthefauros profiteretur prodíturü:verüm ín vínculís haberi ímperauítad poenas penCendasquód ínflammata Amifenorü vrbe gloría fibí& benígnítatis erga Graecos ma trii declarandae pracídiffet. Hactenus fortuná dícas comíté ín rebus gerendís LucuL li fuif, Deinceps quafi cadente vento cüm omnía vrgeret,vbíqg; aute incurreret:vírtutm quídem boni imperatorís€ longanímítate oftendit, fplendor veró rebus& gratía iUt, Imo etíiante collectà fortune luctibus& cótentíonibus fuís cum exercítu proNs dilapfa eft. Cufus nonmínímà ipfe praebuit caufam, quod non cócílíaret aní Divaleimilíarís;& quicquid fubíectis ímperío fuo blandímentí adhibebatur,feNa Lucullus. 423 busexpedítionem Parthicam depofuit,& medía xftate mouit in Tigranem.Poftquám fuperauít Tautum,& campos vídít virentes: deprehenfus eft. adeo funt íllíc ex algore fcrotína tempora. Attamen d efcendítín campos,ac duobus vel tríbus prelijs coortosín ipum Armeniosfudít, Indelibere vícos populatus eft:captoty,quí comportatus Tigra nifuerat,commeatu,quam ipfe extímefcebat,offudítínopíam hoftíbus. Quos cümla^ ceffendo ad dímícandum,caftrís eorum círcumuallandís,& foedandiís ante oculos eor& agris,quía fzpefuerantfufi,non mouít:exercítum inde ad Tigranis regíá conuertít Ar^ uxata,vbíparuiliberí& coniuges eíus erant, non facturum ratus Tígranem, quín pro corum falute dímícaret, Fama tenet Annibalem Poenum deuícto ab Romanís Antíocho contulíffe fe ad Armeníum Artaxam:cuí cüm alía multa vtilíter fuafiffe& docuiffe, tum notata eíus locí,qui íners neglígebatur, eximía índole atq; amocenítate formam íbí vibís delíneaffe,eamqg; deducto eó Artaxa oftendi(Te,h ortatumq; ad eam condendam., Quodregí cüm placuiffet, atque ab eo contendíffet,ípfe vt operís curam fufcíperet:am plam excítauíffe& magnificam vrbem, eamq accepiífe ab rege appellationem, atq; caputfadam Armeníz. Ad hancvrbem contendentem Lucullum nontulít Tígranes: fcd caftrís motis quarto díe prope Romanos coníedit, medíum capíens Arfamíam a^ mnem, quétranfire neceffe erat petíturís Artaxata Romanís, At Luculluspoftquám dijs acrificauít, quafí certus de victoría exercítum traduxit. Duodecim cohortibus ín lronte pofitis relíquos,ne círeumueníretur ab hoftíbus,in fübfidijs collocauít. Multi eMEOS nim X delecti equites ftabantín hoftium aduerfa acíc. ante quorü figna fagittís ex equo ventes Mardi& Iberes haftatí. quibus T'ígranes praecipue inter externos mílítes vt pu^ gnacífsimís fidebat, INíhil eft ab illis tamen edítum praclari. Paulifper cum equítatu Romano velítati non tulerunt ímpetum legíonum: verüm híncínde fuga díuulíi equi tenadinfequendum traxere. Símulatqy hí difsipati funt, prouehentíbus Tigranís equí ibus videns fplendorem& multitudinem eorum Lucullus,fübtímuit. Itag; equítem à confeandíshoftibus reuocat.Interím ipfe fatrapís cum praftantifsimo quoq; fibí op» politisoccurrítprímus.quos,antequám manum conferere poffent, confternatos pepu4 Arlaxate vrbis origo, Lucullus fundit iter Tigyane, Mygdoniaregio. Nifibis vrbs, que cz Antiocbia, Lucullus Nifibin expugnat, Luculli felicita tis conuerfio, 414 Plutarchi Milit 4 Lucullo alienatio. * C. Manlium tribunum plebi feciffe, lius conci tat milites contra Lucullum., Mithridatis victorie de legatis Luculli, Lucullum milites fui deferunt. men effe dedecorís ducetet& ruinam authorítatís fuz, Quod veró maximi efl.nepin. cipibus quíde€ dígaítate paribus poteratfe prebere come: fed omnes defpícicba y nihílíprafefacíebat,— His vítijs Lucullus ínter multas vírtutes fuiffe dícitur afperís quando procerus, pulcher,& eloques,& prudes íuxtá domi& mílítíz perhibetur q títifTe,A c Saluftíus quíde fuiffe milites mox à bellí exordío malé ait ín eum anímatos ad Cyzícum& íterü ad Amifum duas hyemes eos ín caftris contínuiffet, Fatieati fue & czterís brumís. Aut ením ín hoftíco hybernauerunt,aut apud focíos tetenderuntfjy* dio.Inoppídà Gracü€ pacatüne femel quídé íntulít pede cum exercitu Lucullus,[n anímatís maxímas occafiones przbueruntilli,quí Rome ín concíonibus regnabantHi per ínuídià Luculli crímínabantur imperij& pecuníz auiditate bellü ducere: vni yr, ME" pemodum Cilícíam,Afiam,Bíthynia, Paphlagonia, Galatíam, Pontum, Armeniam, 3i mnes deníq; prouincías vfqy ad Phafim obtinere:INüc vero etía T ígranís regías dep. datum:quafíad exuendos reges foret,nó ad debellandos mífTus, Id ením vnum ex pa, toríbus dixífTe aiunt L.* Quínctíum.à quo potífsímüm ímpulfus populus Romani prouíncíe fucceffores míttendos Lucullo Íciuít,multosqy milítes, qui fub eo merueray, mittendos.Hís tátís íncommodís accefsít,que maxíme res Lucullá euertít, P. Clodi homo íníolens,fummzqg díflolutíonís& audacíz. Frater erat vxorís Luculli, cum qu| vulgatum eratlafcíuífsíma mulíere ftupri eum confuetudínem habere. Hic ídtempois, fub Lucullo milítans non eumlocum,quem cupíebat,tenebat apud illum, V olebatay, tem primus efTe, Cüm veró multís effet ob mores fuos inferior: Fímbríanos milítesfübi;: uit,blandísqy verbis non ínuítos neq; ínfolentes blandímentorum conciítauitín Lua i lum. quippehíi erant, quos ante Fimbría índuxerat, vt occiderent confulem Flaccum, acfe duce caperent. Quó receperunt facilíüs Clodíum,& milítum cupidum vocauctit e o3 TU pom *, 1(*(7"- k quódvícem eorum fimularet dolere, fínís totbellorum aclabor& nullus effet, fedcun 1 omnibus gentíbus certando,omnes tractus peruagando exhaufturi vítam effent,ng" tantís dignum fudoribus pramíum relaturí:tantüm Luculli plauftra ftíparent& cane" V los aureís gemmatísqy poculís onuftos. Milites vero Pompetj íam dífcíncti cum coniv gibus X liberis certa fede confiderent,colerentqy vberes agros& oppída.qui Mithrit» tem& Tígranem nonín vaftas coégerínt folitudínes,neq; regías Afiz demoliti(intve| rüm cum exulibus ín Hifpanía, ín Italía ci fugitiuis bellauerínt. Sí ígitur perpetuo,iv ME d quit,eft mílitandá:nonne talí ducí,cuí pulcherrímü vídetur ornamenti milítüopulo- M d tia, quod relíqui eft corporís X anima referuabímusz Hís calumníslabefactatusLv cullt exercítus nec duce ín Tígrané voluit fequí,necín Míthrídate. quí confeftímexAt menia íncurrít ín Pont&,regnumgpfuü ínftítítrecipere,Ceterüm hyemis pretextutrali cebátilliín Gordyenetepus,& íamíam Pompeii velaliii quempià imperator£adíut dendü Lucullo venturü expectabat. Atpoftquám Mithrídaté nuncíatü eftfufo Fabo jJ ín Sornatíü& Tríaríü pergere,verectüidía(ecutí Lucullü funt. Tríaríus auté, dum quii i parata przripere cupít víctoría,antequàám adueníret propínquus íam Lucullus,inga! f: pugna fundítur.fiquídé mílítes Romanídícuntur fupra fepte millía cafa:ín quibus? MAE. turíones centum quínquagínta,tribuní quatuor& vígíntí, Caftra quog cepit Mithrió ME tes. Paucís díebus poftfuperueniens Lucullus Tríaríum,quem ínfenfi mílítes requie bant,clám eripuít. Detrectante acíem Míthrídate, quí aduentantem cum íngentín» nu Tígranem expectabat:prius qudm cóíungerentur ambo, ftatuít rurfus obuíamp n cedere& dímícare cum Tígrane. Progredíente ín itinere Fímbríani fecefsionefacile gna deferuerunt:quafi effent ex fenatufconfulto exauthoratí:nec,, cüm alijs decreta fent prouincíz, vltrà ímperíum Luculli foret. Nullam non hic índígnitatem fubitlv 9 cullus, fingulos orando& tentoría obeundo demiffus& lachrymis oppletus. No m nullorum etíam prehendit manus. 1llí veró preníatíonesrepellere, ínanes zonas obi p» cere: íactare que, folus dímícaret cum hoftibus,ex quibus dítefcere nofletfolus. Ta t dem caterorum quoque milítum Fímbríaní precibus expugnati receperunt fcillamz'i B. ftatem adíigna manfuros. Quódfinemo ínterea ad pugnandum fecum defcender diífceffuros. Hiísoportebat acquíefcere Lucullum, aut defertam prafidío relínqu barbarís prouíncíam. Contiínuit ergo íllos non íam ímperío, neque eos ínacíem elu xít:verum fatís huíc eratymodo manerét:patíebaturdp vaftarí à Tígrane Cappadodi & infolefcere de íntegro Mithridatem, cum quo ipfe ad fenatum Ícripferat elle debe tum, aduenerant(g ad res Ponti coponendas ficut pacatas legati, Quí vbííam adfuci d offenderüt ne ipfum quide fui íurís effe,verüm à militibus haberí Iudíbrío& gg & | Lucullus. 42$ Hiveró eo ín imperatore progrefsí ínfolentíz funt: vt exacta zeftate fumpferínt arma, gladij sq diftrictis prouocarent nufqua apparenres, quííam recep erátfe,hofles:íubilan EN brachía factantes inaniter excederent caftrís teftati completum tempus, quod Lucullo cómoraturos fe promíferat. Alíos euocauit perlíteras Pompeíus.Iam ením au^ rapopulari& concíonatorü adulatione bellá eí erat contra Míthridate& Tígrane decretum. Nam fenatuí quíde& optímatibus afficí Lucullá íníuría aj pparebat.cuí non bel li.fe dtriumphí mítteretur fucceffor: necbellís gerendís cogí,(ed rerum geftart praemijs cedereeag; permítterealijs.— Magísaute prarfentibus ibir es vifa inuidiofa, Neq; ením relitum Lucullo fuít vel pramíorum vel poenz pro cuíuíq; merítis ín bello arbitrium: linc cuiquam permífit Pompeíus. eum adire, vel rata effe acta eíus, vel qua ex confilio decemlegatorü dífpenfabat. verüm prohibuit ca per edicta,erati 2b maíorem exercítum quem habebat, formídabilís. Viífum eft tamen ami s. conuenírent, Conerefsí (untín víco quodam Galatíz atq ínter fe comiter confía! fare erunt, con: gae inuicem de rebus bene& felícíter geftís. Erat natu maior Luc ultus, fec dPompe etj e ribus imperij js& gemíno triumpho dígnítas fuperior. Faf(q laureatz vícto cauí RHONE Quía vero ven erat Pompeíus lon ocaarída X fqu alída: tot vidas laure as cibus eíus círcumíectas cüm coní üderareorLuculi íctores.bení igné illiuslí toribus largítí funt ex fuís recentibus€ vírentibus. Eam rem amící Pompes ín em erem Es Quippereuets huíu oii ifii gefte d decorarunt. Ex É D. lloquío níhilo funtínter fe zequíores facti,verdm dífcefTerüt n 1aeí i díemumuó alíe| natí, Hes lr acta refcidit Pompeíus. M lites ceteros e(ab xftulítfolos mille fexcentos ad iumphum relíquít,ac ne hos quídem ad eum fequendum promptos. 4 ERU fuít ad íd, welapurelin duce& fummum, íneptus aut ínfauftus Lucullus, Quod fi adiunctum dreliquas efus tot& tantas virtutes eflet,ad fortitudinem, vígilantíam, licit fiis m: nonhaberet Romanum imperium E Cupl hratem Afix termínui m,fed vliímaterre "s 1 ii H 1A ! potent ía, quanta Crafsí ímpertío enítuit, tanta fuítfub Lucullo, negra aque confentíens: verümob ínteftína& fínitíma bella ne Armeniorum quídem valebat prepull fareínfulus, Nunc vero vídetur Lucullus mihí plus, quam mpe'ríe patríe commodauit,íncommo Bus alios. fiquídem Armenicz palmze ex vícína Parthís prouíncía obtenta, Tígra nocerta Nifibis,opeshinc Romam deportatz,c iptum T'ígranís díadema atqj ín tríum / photranslatum Craffum ín Afiam(a nquam nihilalíud quam manubiz€ przda eífent barbariíncenderunt. At cító ín fa igitras incurrens] Parthorum Lucullum demonftrauít i non hoftium mul lierofitate€ mollitía, enia& confilio fu ro vícifTe. Verüm dehis ] j "poitagemus, P rà regreffusa dvrbem Lucullus offendít prímüm Marcum fratrem O»ea que ín quzeftura í atii u Syllz geflerat,accufatum.Q uo abfoluto ín huncipfum con |o MÓN le Memmius ínflamu irpepcitae quafi multa ínteruertiíTet de perder E fep bel lá fuafit vt eitríumphü denegaret. Cüm vocareturhicín magnü perículum Lu MER" ispriacipes X potentifsin ní ínferueruntfe tribubus, multis; precibus& conten E Bo. eoreíi iduxerunt por ppulum,vt tríumphiteíconcederet,"Triumphum non, vtalí^ ;ppompze pro líxítate rerum traductarum cop ía portentofum X faf idíofum duxit. darmíshof(tilibus quorum erat vís íngens,X machínís regrjs círcum Flamíníum exor Nuit, quoderat per fe haud contemn: ndum fpectaculü. Ipío ín tríu mp ho equítes cata» piractipaucí, currus falcatí dece tradu Ictí,amícíi& du esregi xa agiuta.Naueslógz ro trat decem fupra centum translatz. Ipfius Míthridatís au ümp edum ftatua& , scumís díftíncta(cutum. Fercala ví; icintivafo rumargenteorum:aureorii poculord, at^ , mon mé numm orum trígínta duo."H ecpe rvi'os traducta, Octo mulílectos aureos í'"Nüueruntrfex& quín]uagínta ar gentum ínfi ect, alij cétum€ fepté: argenti fignaA i S fins: vicies feptíes centena millía drachmarum. In tabulís breuíar lapecunie, ; quam Pompeío adbellum píratícum& quzftoribus dederat. Pratterea, q. 10d milítíbus t frin, gulos nongenos quínquag'enos denaríos díuifer rat.Sub hís fplendidá epul&popu a ieiieaisvicis aedi. Repudíata aute Clodíalafcíua& improba mulíere Seruilia a Sii uatonísforo Ore, quaítem nuptía: parü fauflze fuere. PPS MU Me M , Intamía ex fratribus. czetera paríterflagítiofam& impudíca vtferret Catonís T d trea vim íntulit fibi, Poftremó tolerare e no Vakrit Cüm veró míríficà fptoften, fenatuí quí hunc víri habere arbitrabatur fe aduerfus Pompei domínatione prr | din liim K propucmaculit optímatii: ingen c pui authoritate fubnixü:deferuít ab^ N 3 B mare Hyrcanum, quando catteras gente'santé d omi erat Tigranes: nec Parthorum: Lucullo fuccedit Pompeius, Lucullo illate à Pompeio iniu» rie. Luculli e» Por p Etij congre(Jue, Luculli e» Pom peij diffenflones. Liüculli reditus ad vrbem, Luculli triumphus, Lucullus repu» diat Clodi, ducit Seruiliá,Ca» tonis fororéla[ciuam. Lucullus deferit ranpubl. Luculli edificia q luxus. Lucullué ap pellatus Xerxes to gatus. t Horatius dicit quing; millia. Libr.1.Epifl.ad Numicium. Luculli cone Catonis in Lucullum,dictum. Cicero Luculli ditticus, 426 Plutarchi dicauítig rempubl. vel quód aegram íam dífficile retineri cerneret à lapfu poffe: vd y nonnulli volunt,quód cüm plenus effet honorum, ad placídífsímam& mollifsimamy. tam ex multís certamínibus& fudoríbus,quz non felící(simum habuerant exítum, de laberetur.Quam alij eíus commutatíonem tantam commendant, quód ín vítíum&z, rumnam non íncíderit Maríj. quia víctorijs Címbrícis celfisqy illis& eximiis rebusee ftis non contentus fummís honoríbus,quibus haberi poterat beatus, fed ínfatiabili olo, rízc& imperij fame cum fuuenibus ín republ.gubernanda certans fenex,ín horrendafu cínora ímpegítatq; ín clades facinoribus fuís horrendíores. R ectíüs ením Cíceronm quoq fenectutifuz confulturü fuiffe,(i oppreffo Catilina recepifTet fe:& Scipione Ca. thagíníadíecta Numantía,fi índe quíeuiflet. E(Te ením etía orbís quendá politícitermi, num.quandoquídéno fecus certamína polítíca quám athletíca vigore deftítuta&fl» recoarguí. At Craflus€ Pompeíus íntproperabant Lucullo, quod ín voluptates ly xum fe demerfiffet: quafi veró non magís effent delícíze à tanta aetate alíenze quámreip, cura€ adminíftratío bellí, Enimuero eft ín Luculli vitae(icut veterís comediíz exordio legere actiones políticas€ expeditiones:ín calce compotatíones,coenas,X tantümró comeffationes, faces, X omnegenusludí, Inludo equidem etíam reputo fumptuoli fubftructíones eíus,ambulatíonum& balneortt molítíones, plus y tabulas, ftatuas ftv díumq círca hasartes& opera.quz ílle grauibus contrahebat expenfis, profundebag inca opes,quas ex bellísgeftís paraueratíngentes& fplendídas, quando vel hacat teíta glifcenteluxuhortí Lucullíani ínter príncípis fumptuofifsímos habentur.Opífi: eius marítíma& ad Neapolím:vbí tumulos fufpenditfo(furis, eurípís& ríuís pifculav tís zedíficia fua círcumíecít,díetas marínas extruxit: cüm Tubero Stoícus contemplatus eflet,appellauít eum Xerxemtogatum, Iam habebat ín Tufculano díztas mediteme neas& fpeculas amcení profpectus. extruxerat ibídem laxa praetoría ambulationes, Quz cüm viferet Pompeius:reprehendit Lucullum,quod víllam optíme ad aftatécon paraffet,verüm habítatíoni brumali feciffetíncommodam.llle vero arrídes:Putas neni nus me,ínquít,quám grues& cíconías fapere, quín cum temporum artículís cómuten dictas? Prator quídam magníficos ludos edere parabat. Fícad ornandum chorm petíjtab eo chlamydas purpureas. Illerefpondit confideraturum fe: fi haberet, dztv rum. Poftero díerogauít,quot opus haberet. Quí cüm centum diceretfatís fore; iuit; eum t bís totidem capere. Cuíreí annectít poeta Horatíus epiphonemahoc: Exilis domus est, ybi non qz» multa fupev[unt, Et dominos fallunt. Coenz veró erát eius quotídíane ínfolentes no modó ftragulis purpureis, poculísgem| matís,chorís,€ acroamatísacceflorijs:fed& obfoníorum varíorum& bellaríorum(in.| gularí apparatu fufpícíendum fe vulgo facíentís. At commendatus eft Pompeius.qi zegrotans,cüm przcepí(Tet medícus eí,vtturdo vefceretur negarent autem ferui aiino| tempore eas víquam nifi ín Luculli víuarfjs reperírí: prohibuit índe peti, fed ad medici aít:Ergo ni(i Lucullus perdítus delícijs effet,non víueret Pompeíus? Acalíud, quodpi rabileeffet,iufsít parari, Erat Luculliamícus&familíaris Cato.verüm vítam& luxum 7 eius adeo ímprobabat:vt cüm ííuuenis quídam odiofam& prolíxam oratíonem ntn ; P EN. 3.^ ín ait tu de frugalitate& temperantía íntempeftíue haberet, exurgens Cato: Tace, inq" qui diuitijs affluís vt Craffus, víuís vt Lucullus,& dícís vt Cato.— Alij díictumquie hoc,fednonáCatoneferunt. AtLucullum ea vítanon delectatum mod0, verum" tíam gloríatum líquetexeíusdíctís, Dicitur Graecos aliquos, quí Romam comm| uerant, per multos díesinuítaffe. quí vt germani Grzcí rubore adducti abnien H 1«2f mg lus hisal re; quod tantum eorum nomíne quotídie fumptus fieret, Caeterum Lucu rídens díxiíIe: Aliquid horum Girzcí veftra caufa fit, pleraque fiunt tamen caufa Lv cullí,^ Solíccenantícüm vna menfa& ccena parata modica effet: accitum ferum ,], J1:-. 1112U fuperhís erat, obíurgauit. Vbííscaufatus eft, nemine vocato non ratum ferequit eoalíquem fplendorem: Quid aís,inquit:nefcíebas hodíe apud Lucullum coena ^"^ h$ L Le: 9.] Lucullum?| Cümdeeo nímírum rumorín vrbep ercrebuifTet: couenerunt eum roocíofum Cícero& Pompeíus, íllefingularís amicus& familíarís: Pompeio innt debat cum eo fimultas ex prouíncía, nihilo mínus vfus erat ínter eos& crebro colloq 21...;"i,»,;: annu familíaríter folebant. Cícero ígítur falutatumrogauít, vacaret ne eí colloqui Quo? 1 1 SO T Hu.;:, d caenatá ente€ ad fabulandum ínuítante: INos hodíe conftítuímus, inquit, apud t€ C^ s d^ T:.]^3 Hj ety] verüjm coena folíta tua, Hic recufare Lucullo fimulante, atq; ín díem pofterum 057 cicntts turum] £5 B ret ful 0 lu tt C tu & lt p là | js ie ín Mp b € u 4 im n d Da Cu e e 4 Lucullus. 427 cente negauerumt fe conceffuros,neg; allo quendi poteftatem ei fecerüt feruos,nequid praríquotídíano praeciperet amplíus, Id modo largíti funt petenti: palám vt vníferuo diceret hodíeipfum ín Apollíne coenaturum. Id vni ex fplendidis tríclínijs nomen erat. Quod eius commentum fefellit illos. Nam fingulis fcilicet tríclínis certa fumma erat in (enam taxata,peculíaresq; ímpenías& paratum habebant: vt audíto feruí, vbí coenare vdletfdirent quantum ímpendendum,quo eflet coena ordine& digeftíone ínftruenda, ComareinA pollíne quinquagínta millibus denaríorü folennehabebat,Ea tuncínfum^ pa fumma obftupefecít Pompeium ín fumptus ímmenfitate celerítas apparatus, Atg; ínhís opulentía velutreuera captiua& barbarz ínfultauít. At commendanda fuít eíus | Cperhibenda ín librorum fupellectilem íimpenfa. Multos ením& eleganter defcríptos I cumulauít, Erat etía eorum vfus quàm cóparatío líberalíor. quodbiblíothece omníbus paterent, atcp ín adíectas ambulatíones Ícholasg;reciperent omnes Graeci velut ad Mu (irum hofpítíum díuertentes tempusq ínterfe traducentes: vbílíbenter fe ab negocijs iljsreficiebant.Ingredíebatur fubínde ipfe ambulatíones, ac cum ftudíofis conferebat, ud negocía procurantíbus publíca,vbi operam ipfius requírebant, erat prftó.In fummaerant conuíuíum& prytaneum Girzcum omníbus Romam commeantibus eíus pe mte, Colebatille quidem ómnem phílofophíam,neg; ab vllo genereabhorrebat aut Catia in Apoll tie apud Lucullum, qualis, Luculli bibliotheca eo bumatiitas, Lucullus pbilodenus erat: propríe tamen ab íneunte tate dílexít& fecutus eft Academíam,no illam fophie fludioquam Nouam vocabant, quamuís eo tempore Carneadis praceptis per Philonem flo» f«* ME eec fed V eterem, qua acremantíftítem& facundum habebat Afcolonítem AntíoWR dun quem omniftudio amicum parauit& conuíctorem Lucullus, quó eum Philonís opponcret auditoribus. ín quibus erat Cicero, quílibrum admodum doctum pro fecta luafcripfit.ín eo dífputatíonem pro comprehentione Lucullo, fibi tríbuít díuerfam. Tí» tuluslibro Lucullus eft. fiquídem eranthí,vt eft fuprá díctum, fummi amicí et confilío, rumínrepubl.focij. Neq; enim femelreípubl.curá abíecerat Lucullus.fed de príncípatu Kíummapotentíaambitíonem contentíonemq, quz necperículo eratnec contume^ Iislibera delegauít ftatím Craffo et Catoní, Namgqp hos illi, quibus erat Pompefj fufpeCapotentía, propugnatotes fenatus repudiante prímatum Lucullo ceperunt. Verüm inforum defcendebat,fiquando amícorum negocía poftularent: ín curíam,fiqua PomP pajefletcontentío& ambitio conuellenda. Sanciones, quas ílle deuíctis fecerat regí» bus,refcídít:ac cüm rogationem de agrís milítí díuídendis tulífífet,yrem adiutore Catone impedíuít, Quod ín caufa fuít, vt ad Crafsí& Cacfarís amícítíam vel potíüs coníuratíonem confugerít Pompeius, completatg vrbe armís& militibus Catonem& Lucullum dcieceritforo, atq acta fua pervím firmauerít. Frementibus ob haec optimatibus fubor muere Pompeianí V ectíum quendam, quem ínfidias Pompeio feferebantftruentem cmprehendiffe, Híc interrogatus ín fenatu nonnullos alíos detulít,ad populü veró ap pdiauít Lucullum: à quo effetad ínterficiendum Pompeium ímmiffus. cterüm fides ibnemíne díctís eius habíta.Imo confeftím diluxit fuiffe per dolum& calumníamab iL B iseum productum, magísqy paucís díebus poft coperta res eft cadauere ex carcere pro als Co Vulgatum fuit quídem eum morte fpontanea períffe:fed quía veftigía apparebát E ncadauerelaqueí€ verberum, vídebatur ab íllís ipfis, quí eum fubornauerant, fubla. us. Hzcímpendío magís Lucullum abrepubl, abduxere. Poftquám veró Cícero eft exilium pulfus,atqy ín Cyprum mííIus Cato: íntotumobtorpuit.| Dicíturanteobiim emente paulatím emarcefcente labora(Te, At Cornelíus Nepos fenío vel morbo "gat Lucullo mentem motam: fed quód veneno effetà liberto Califthene potíonatus, Dediffe Califthenem illi venenum,vt ímpeníiusab eo diligeretur,quod amatoríum exi 'imabateffe: at íta íd foluiffe& alíenaffe mentem eíus, Vt viuentis etíam procuraretfaQ'atesfrater, /— Czeteriim mortem eíus, tfi ín florebellícarum& cíuilíium actíonum B csiffectulitpopulus grauíter: cocurfug facto corpus,quod ín forum à nobilífsímís E uenibus delatum fuít, ví contendit in comitio, vbi funerauítSyllam, humare. Quod "n przteromníum expectatíonem fieret,neg effet promptus apparatus: obtínuit fra &r eius precibus& obfecrationibus, vt cadauer funere parato efferriín TuÍculano pateretur. Nec fuit díu híc fuperftes. fed vt aetate& glo^ ría,itafatí quog; tempore paulo fuít íllo pofteríor vir ín vítafratrís amantifsímus, Lucullus Vedtiiz in Pompeii fuborna[fe dicitur. Luculli mors. Plutarchi CIMONIS CVM LVCVYLLO COMPARA TIO, Luculli ntors VCVLLV M exceffus caufa precipi ue beatum dícas. quódreipubl, beata. conuerfíonem quam moliebatur bcellís cíuilibus fatum ,morte praue nerít,vítac q excefferít patría quamuís zegra, libera tamen. Quodqui dem pra omnibus eí precipue cum Cinmoneco conuenít.Etením iller, bus Girzcíz haud dum commotiís, fed florentíbus vítam cum mort 3| commutauitín caftrís tamen& dx no obtorpefcens neclanguidu —à3l necrerum geftarum& tríumphorum praemíum ponens ín epulis Td potatíoníbus: ficut derídet Plato Orphea:quí aíthís quorum honefta fuít víta, paratum apud ínferos prazmíum eternam temulentíam, Imó ocíum,quíes, commoratío ínliteri , Vo Xuptatem& coómentationemafferentíbus honeftífsima feni eft& eí, quía bellisíc republ.abduxít, alleuatío. Ad voluptatem vero dírígere tanquam ad fom umbonum pracara facta,&€ íam dei ínceps Venerea ex bellís& rebus ceftís agente ludereaclua. Epícuri defcik cente.ld eo mírum eft magís.Pugnantem ením fuuentuté, Címonis ínf. vitia conftte- ad melius deflexit. Melíus eft ením íngeniü:ín quov ítía cofenefcant, X adolefcat virtus, fcere, virtutem. lam qui parímo»xdoopulentíá parauerunt, non paríter funt ea víi. INamq hai be adolefcere, pul- funt cum arcís muro Auftralí,quí parato à Címone fin nptu eft extru&its, ROLL ebran. ferenda Neapolítanaatgy círcunfufz vndis fpeculz. qua ex preda ba rbaríca excítuui V[sops.— Lucullus. Necveróíam cum Címonis menía illam Lua 1llí, cum po arí& benigm fumptuofam& fuperbam compares. q: uippe illa modícaímpenfa alebat t qu otídíe fre quentes; arcíngentí pecunía paucis luxuriofis parabatur OH fecítrerumtem pus díuerfitatem. Nam quís nouít,fi ex negocíjs Címon atq; ex rebus gerendis ín pacv tam€ remotamá repu ibl. fene NARREEECA ni(iff. et,an ne multó magís faftuofam vo luptaríam víurp palfetvitamzINempe víno deditus ettempeftiuís conuíufjs,atqplibídine, yeeft cien umís, Precatinautem domímilitízq; actíones voluptatum compota il alíarum ib deteríoribus cupídiníbus mentem auocant earum afferunt poli iícis S gh; ; ríz cupídís ín: genij: sobliuíor nem. Quodfi Lucullus item fitín expedítionibus& bdls [4 gerendís de ft 1emo vel líuídífsímus cauillator& Momus anfam ín eoobtie S andiméod: iln perhat vlbmy Hactenusdevíta. Inrebellíca vtrumqyfuiffetem Vicorie Citto- maría; fortem certatorem ín confeffo eft. Caeterüm vt athletas, qui vno di e lucta fimi his.& pancratío coronantur,vocantnouo more víctorias:íta Cí inen;quí paríter vno odicpt defirí& naualilaurea Gracíam corona auít,furealíquam habeatínter duces pra rogati Lucdligz Ci. uam. Iam M ur patría, Címon patríz fue ímperíum tribuit.& fuperior dominant monis diuerfa,| focios adiceitiitiones hoftium: híc eí, quam alíasfe uentem acceperat, fim: i&Cimpe rium ín focíos€ de hofti ibus tradídít palmam. Siqu ídem Perfas víctos expulit armísm rí. mm zemon iios veró permouit, vtfuafponte imperio cederent, Po rr fiofícum Íummum ímperatorís eft obfequentes beneuolentía efficere: Lucullus à militibuslii i contempt ptus, Címon apud focios:s ín ad míratíone fuit. S rídem ad hunc cranfie RUP illo defecer(üt. Ille;q uorum dux profectus fuerat,ab íjs redijt defertus. Híc, cum quias ili rendum emífTus ,hísípfefignum dans domum eftreuectus: cüm tría c fecilletreipu EO nníum difficilíma,a»pud hoftes pacem,ímperíum ínterfocic E qm Lacedamontjsconcordíam. Iamvero cüm vterc quemagna regna e Jere& fubit gare totam Afiam aggreffus effet, non potuerunt res pe rducere ad effect mon prorfus perfortu RS namimpero torínfecundo rerum curfu fubla oiii: Lua . lum non extoto ilpa:fiue ígnorauít,fiuenon leníuít exercítus fui offenfionest querelas,quiíbus fu ueade cóab ipfo alíenatus. Anveró hochabetcum C/ mune? quippe cíues& vocauerunt eum ídentídem ín íudícium,& ín exilium deniq nes m ei usani nos decem vt Plato aít, addirefit, Érenimgra ría opum "cent, vt corn E: "t h [a »l — runt ficu ERES OG; quamuis ín ere Um fuos hacrep* ue ígíturfitfortaffe hacnoxa exímendus.| Atlong íüs promout í tra ie l'aurum cun m exercítu Romano fuperauít prí m us, Ti igrim! "fà gum oculos, T'ígranocerta, Cabíra Sínopen,X Nifib incu lt ría diffluere,hec dígnano funt preclara ílla Academía neq Stenocrátís emulo,verümal| , mem X folutamluxu apparerfuiiie, huíus verà literatà& modeftam.P rftataitile qui Címoncc d r3 Lucullus. 419 vitinflammauitdg, Tractum Septentríonalem ad Phafim vfque, Orientalem ad Me E dam, Auftralem vfque ad marerubrum& regna Arabíe fübegit. Vires regum obtrí^ uit, So'aeí elapfa corpora funt quafi ín de'erta ínuíasqs€ ínacceffas aufugientium fyL. vs, Huíusreifit magnum íllud índícíum.Siquidem Períz quafi nullo accepto à Címonedetrímento repetierunt extemplo Graecos bello, magnasq; eorum copías in Aegyptofuderunt opprefferuntqs. Tígranís vero& Mithrídatís poft Lucullum factum aliud | extitítnullum, V erüm híc eneruatus íam ac pralijs fractus príoríbus ne femel quídem Pompeío offendere extra vallum fuftínuít aciem, fed ín Bofphorum fuga delatus expí^ nuit Tígranes ad genua fe Pompetj nudum& ínermem abíecit, detractum que capítí dademaad pedes eius depofuít, Pompeío non ornamentís blandíens fuís: fed illis, de quibus triumphauerat Lucullus. Quare putauít actum fecum preclare,cüm ínfieníaregia redderentur fibí, velutante ijs exutus. Itaque dux celfior ílle ficut athleta fit quí fuc cllorí fuo debilítatum tradít aduerfaríum. Adhaec Címon, cüm regís obtrítosneruos xcepiffetíngentibus cladibus effufifsimísq; fugis& fpiritus fractos Perfarum Theniftode, Paufanía, Leontychíde, ínfultauit ín eos:& quorum anté opprefsí deíectígs fuerantanímí, horum fuperauítfacile corpora. At cum Lucullo Tigranes pralgs ínui2 dusmultís atque índe elatus figna contulit. Numero veró haudquaquam zquíparandi mtcum illís,quí contra Lucullá fteterunt,hi quí proflígati fueruntà Címone. Quamobrenomnía ínuícem zeftímanti difficilís fit explicatu difceptatío. Nam vídentur& dij B vig fuiffepropitij. quívni ea, quae perpetranda effent: alteri, qua praecauenda, prz »uncíauere, Ita dij quoque teftimonium ambobus vt bonís& natura pradítís díuina dedere, CLARISSIMO ATQVE AMPLISSIMO DOMINO, D. IO.4NNI I.4COBO FVGGERO, IN KIRCH.berg& Vueiffenhorn Comiti,&c.fingulari omnis eruditionis Moscenati, Hermannus Cruferius S.P. D. | N paradoxis Stoicorum clarifsime Domine efl, In quo Yirtus fit, ei mibil deeffe ad 3] beate Yiuendum: itemá,, Solum(apientem diuitem effe que duo eandem habent 3d fententiam. Neque enim(apiens effe fine"urtute quifquam poteflneq, 77] deeft ni^ 2x39 biladbeate Yiuendum, non diues el. Ita diues fui[Je videtur mubiille, qui aurum 6d i qp argentum, cum offervetur,non accepit à Samnitibus M. Curius contentus Yabii 3 f isfi£tilibus qrapis. Ita-"Athemenfis Aniflides: cui cum liceret céfis Perfis vi&loc n cemox cen[enti totam Gr&ciam facile opes accumulave: tenuior quam profeUnt[t,redijt domum. Ita etiam Phocion:quimi[Jaamicitie gratia ab Alexandro MaenoingentiamuBM F'orpdar, lezatosá,"vt eaadmitteret in[lantes inuitauit ad cenam. Quos cum frugalibus epulis e B ommuribus excepi[Jet,illi autem aneu[lus per[pettivei familiaris eius acrius"yrgerent eum, t ad lautius tdum tanti amicus vezis dona ca peret: Nonintellexiflis, inquit, ex beflerna coena nibil me ftu mndige"f hocfirmficans, Eum emum e[Je dutem, qui nulla reindiget. Non Indiget autem, qui contentus rebus J Jitjus: qu nihil quarat, nibil appetat, nibil optet amplius. ,JAnimus enim tuus oportet feiudicet diuitem, ji ommum fermo, neque po[Jefstones tug, It qui propter auiditatem pecunie nullum qua[tum tur^ » putat, qi quo tidie fraudat, decipit, po fcit, paci[citur, aufert, eripit,fo ctos(boliat,evarium expilat,tepnta 4micorum expetlat, aut ne expectat quidem, at ipfe[upponit: bicmon abundare»fed fienificat i ere. Cum admodum locupleti L. Minutio Bifilio fal[um teflamentum quidam in Gracia febieaffet, | Y i confirmandi gratia otentifimos ciuitatis Romana Ymros M. Cra[Jum& Q. Horten[ium,quio MUS te0545 uevat, tabulis heredes imferwi[Jet: quanquam euidens fraus erat, tamen"yterq, pe!"£Copidus Kactmoris alieni non repudiauit munus.Ita CrafJus, qui antà quám cótra Parthos exercitum LGOTE epe mills eg centum talentorum ummá,que^yalet quadragies bis centenis L X millibus co"n vum,m cenfu babuiffe tradituv: chm etiam decima facultatum[narum partem Herculi cófecraffet, RPG epulum dediffet populo, adhec trecentos denarios ciuibus yivitim dififfet: nó contentus tantis LUTIPUI 75 i0ribis:"yr tandz ob mexplebile auaritiam fe precipit davet. Qui fi infuper Parthorit opu TIS hanfilfeg p effet diues tamen, ed maneret pau per. Neq, enim e[ümatione cen[us, Yerkm viClu 2b [471147] 0 Tigranis«bie» clio, 439 p lutarchi cultu tevminatur pecunie modus. Non effe cupidam pecunie, non effe emacem,"Ye&lisal efl. Co,| tum Yerà fuisvebus effe, maxime funt certifSimad, duitia. Fuit pitur M. Curius, fueruntetiam Af, des(2* Phocion longe Cra[fo ditiores. JAcquiewerunt enim vebus[uis quantum"yis tenuibus, fuenmtia, ob quietam mentem C animum à ia£latione cupiditatis tranquillum, quantum fieriin bac potefi ni tali vita, beati.— Nequetamenveprebendendii[it para[Je aut amplifica[fe probatuvatiombus factas, f modus adfit, C? ea, qu&quafieris ,"ytaris[plendidé€ bond[lé. Ita partas copias Cimon c Lucil quia liberaliter pofuerunt in innandis ciuibus[uis q9* do£tis"iris, im coelum feruntur.— Qua yg quando eximie m familia tua clarifSime Domine, eg ex tuis precipue vefulfit inte, qui fineuari pad. caris fludiorum fautor c altor boneflovum: olus partem laborum meorum, quos pofuum reden de integro latine Plutarchiilluflrium"virorum Yit, tuo nomini nuncupare: tum quà CEYTHS, quantite fuerit Quiritium locupletifeimus egentiov CrafJus, quanto que fplendidiov famili tue fit moderatio y. neficentia queillis vmpro bitate c7» fordibus, ea quetibi tua dome[lica laus indies placeat maris: tum yt ifLam virtutem pro meo modulo extollerem, tuum que pracomum inter medios Jummosreges ac prs.| Cipes, quibus fmau la paria nuncu paui"yitarum Plutarchi, quod yel"yna merebatur prolixits moy t "yirostua,collocarem. Hocmeum officium"vt pro tuabumanitate boni confulas,valdé te clanfüme n. WB br mine etiám atque etiam vogo. Vale. PROOEMIVM IN NICIAM» z3 VANDO vifumnobisnonabfonum eft, vt cum Nícía Craffum, X vi clades Parthícas contenderemus cum Sículís: prímüm deprecandi |& obfecrandí míhi funt horum commentaríorumlectores, vtínhx 8 híftoría, ín qua Thucydides fupraíngeníum humanum explícanà,| &| affectu mouendo, íllufiratione& elegantía feipfum fuperauit:ne] E| mo ímiítarínos Tímeum fufpícetur velle. quí dum Thucydidísfefv| JA Py 9 perarecloquentíam fperat poffe& illepidum plane oftenderePli,| líftum rudemq: per medías ruít víctorías,& przlía naualía, concíonesq;, quas dci| píeruntillí, ne herculeíuxta Lydíum quídem currum pedibus íncedens, vt Píndansv| ít: verüm oftendít feprorfus ímpolítum, ínfantem, atquevt Díphili verbísvtar,piv guem& Sículo oblítum adípe:fubínde veró ad Zenarchum delabítur:vt cüm omenty Laus"Tbucydi-| dis. IÉ Timei ineptie. v, ctum Atheníenfibus narrat exíftímare fe ex eo: quód dux, quíà víctoría nomen hobo M: bat, repugnaretnefibi mandareturbellum: atque ex ftatuarum mutilatíone praiign Ma a ficaríà díjs clades íllosbello ab Hermocrate Hermonís plurímas accepturos.Adhecv Me pe rí(imile fuiffe Syracufanís Herculem Proferpínze gratía, à qua acceperat Cerbenm| fuppetías venturum,& ínfeftum fore Athenienfibus: quód Aegeftzos Troianorum| fobolem tuerentur, cümíníurfjs ipfeab Laomedontelacefsítus fundítüs euertiltv| C. Timew Plio- bem Troíam. Caterüm huic fortafTeab eodem íudícío haec fubit fcríbere,& dicio| nen cr Ariffo- nem reprehendere Philíftí, Platonem que atque Aríftotelem ínfectari, Mihi qe tdem pr^ dem de ftylo cumalijs certamen& zemulatío plane pufillíaními& cauillatori] vide.| bendit. tur effe: ín js vero, qua ímítarí queat nemo, etíam prorfusinfulfi.—XQuuasígíturreg| ftas expofuerunt Thucydides& Philíftus, quando eas praterire nonlícet, prac MK. quídem, quz íngeníum& motus illíus vírífub calamitatibus recondítos multís& m] gnís detegunt: has, ne femel habear íncutíus& fegnís, quatenus rés poftulabít; p Mi-. firíngam. Quz vero vulgus fugíunt,ac quzalij dixeruntfparfim,autínmo— MI. numentis vel plebíícítísantíquís extant, ea contrahere ftudebo: a. non quo híftoríam confarcínam ínfrugíferam, fed e. am,qua índolem eíus& mores ob oculosponat, tradam, Nicias. RIMV HM deNiíciahabeo dicere, quod fcriptum reliquit Ariftoteles, tres extitife optímos cíues, quí patría erga popu lum beneuolentía€ amore fuerüt,Nicíam INícerati, Th ucy» dídem Milefij,& T'heramene Agnonís: verüm hunc quàm | illos mínüs.Etenim ob pudeda natalía,vt hofpes ex Cea pet| firíctus efl:atg; ob inconftantíam,quodq; modó harum mo. 4 do illarum partium ínrepubl.effet, Cothurnus díctus. Thu3 cydídesfuit íllis etate príor, diuty Periclís actionibus popu. 35; loaffentantís pro optimatibus propugnans reftítít. A etatis WAS Nicíasinfetioris. Habuítautem nomen aliquod etíam víuo BDcide,vt collega quoq eíus ín bello geredo fuerít,& ípfe perfe exercítuí pracfuerít cre» Ebro. Defuncto Perícle flatim eft ia prímum locum elatus à 1o cupletíbus potifsímdüm& Bnobílitate.quí arcem eum aduerfus Cleonís fecerunt fcelera& audacia. Attamen& po^ pilitenuít beneuolétíam,quí eum ítem prouexít, Siquídem pollebatmultum Cleon ex t, quodadgratíam emerendam populí fenectutem componeret fuam,etlargítíones eí ^n H H* d, L,,^ n Bobiceret.Immodícam tamen homínís cupídítatem,impudentíam,et audacíam cüm víÜ Pcr atqueadolefcentem manumiífit. aX relieiofa munera, &rentíllipfi,erga quos effet ambitíofus,pleríq: amplectebantur Nícíam.NNeque enim plusfatís grauítas huíus auftera erat vel odíofa,fed cum certo téperata metu populí. quí 43 Nicie equales. Cleon bonto peruerfus. oipfo,quod vereri putaretur multitudine, illius fauorem allícíebat. Nam cüm natura ef. Nidtinidat. Bittimídus& díffidentiz plenus, tegebat ín bello tímídítatem felícitate. Expedítíones Boineius habueruntomnes fucceffum,| Atformiído ínrepubl. gerenda atq; aduerfus almníatores eíus trepidatio videbatur etía popularis, magnasq cíopes ex populi ftudioconciliare, quód eos, qui fe defpiciat habeat fufpectos:euehat vero illos, quí metu» ant. Quíppehíc habetur à potentioríbus honos plebí maxímus,cüm non contemnítur, AcPerídes quídem,qui folida vírtute& ví dícendí cíuítatem gubernabat,nullo fuco ad Eniltitudínem opus habebat nec gratía artíficío collígenda. Quuibus Nícías cüm defice "" n rr» k H ittinprecelleretautem opíbus,hís delíniebat plebem. Quiía vero eratad Cleonem,quí luitate& fcurrilitatepopulum Atheníenfem mulcebat,(imílibus aequand&artíbus ine» pts: oble&tabat choragis, gymnafiarchijs,, muneríbusQ huíufcemodi alijs populum flendoreantecedens& munificentia qua príorís qua fuz memoríz omnes. Extítít ex donís eíus etíam noftra zetate fignum Míneruz ín arce, auro quo inductum fuerat, dePerdíto: atque ín zede Líberí patrís fubíecta menfis choragícís zedícula. Choragus ením quenter vicit, faperatus eft nunquam. Fertur in choragío quodam íferuus eíus ornatis Bacchi perfona tranfi(fe forma& procerítate corporís exímía etiamnum ímberbís, Commoto eíus afp ctu populo ac díuapplaudente, exurgens Nícías nefas díxít arbi iile effe, vt corpus, quod deo omníum vocibus effet declaratü fimile, ín feruítute teIam commemorantur eíus ín Delo magnifi Nam cüm chorí,quos cíuítates ad canendum míttebant in Apol inis honorem,appellerent promifcué: X quía nauíturbarepente occurrenté canere íu» Bibehans; 25:5.; Jo A B oatur, nullo ordíne,fed nímía feftínatíone incompofite fimul defcenderent de riaui, ron fumerent& veftes:ill €cüm theorus effet,traíecít fecum in Rhenen chorum, viz B imasc Xrelíquum apparatum trahens: ad hzc pontem Athenís paratum competen^ Bnatque exímíé excultum | iter Rhenen& Del Bum ficra, ludos; B, o qued decem millibus drachmarum comparauerat. cuíus vectígal impenderent ín Bun fube(fe auto, píctura, fertís, tapetíbus deportans, nocte fretum eo um medíum, quod non eft latum, íunxít. Mox vbi diluxít, pomm deo& chorum magnifice comptum cantantem'que traduxit per pontem. Secun, |& epulum palmam zneam Apollíni pofuit, prdármm que facra» £x enne epulum Deli, multam felícítatem ab dis Nícíz precantes. Id eftením ínciz .../1 plam, quam pro donicuftode relíquit ín Delo, Palma ílla ávento elifa in INa. «n Gcelfam ffaruam prócídít atque eam deiecit. His non obfcurum eft mul^ hin gloríz captationem ambítíonem que plaufibilem& forenfem. vim em«us moribus que fídes tibí fiet relígíonis fuifle eam magníficentíam& esasis comitem. Oppídó namque expauefcebat deos,& füuperftítioni, vt aít "FIides, eratímplícitus.- Vtrelatum autemín quodam Pafiphontis díalogo eft, quotídie Nicielargitiones ey magnificentia, Nicias feruum manumittit, ob Bacchi perfofiant. Nicias fuperfti: 432 Plutarchi quotídiefacrís operabatut, Arufpicem autem domi tenens pratexebat perpetuofed, republ. deos cófulere.at quarebat fere de rebus príuatís fuís,maxime deargentifodinis, fiquidem tenebat ín agro Lauríotíco multas& fructuofas:verüm eas non cítra periculi exercebatmanum magnam illíc alebat ergaftulorum,ac facultates efus erant fereínan Nicitimprobis gento pofita. Vndenon paucifectabantur eum petentes& accipientes, quippenonfe obmeunlar^ cushís,dquíbus metuebat:quámillís,quí erátbeneficio digní,largíebatur. Breuiveai, gunr, galís eratímprobís tímidítas eíus& humanitas probís. De hís accípías vel à comíciste ftimoníum. Teleclídes enim ín quadruplatorem quendam hofce verfus fcripfit: Charicles minam necobtulit,fibine dent probro: Quód fatus matri fit écrumenulapre fratribus. Lt quaterminam dedit,Nicerato qu natus eft, Nicias. Cur fecerit, quamuis fciam,non dico tamen. Efl enim bicamicus ac fapit,mift mens fallitur. ile, quíapud Eupolidem ín Maríca perftríngítur, índucens placidum& inopemqua.| damaít: Dic,quando demum es allocutus Niciam? Non^yidi ego,nfi flantem nuper in foro. Fatetur ifle Niciam"vidiffe fe. Sedad quidilli vifus eflyni proderet? "Audifus equales in ipfo Niciam fatto preben[um effe. : 1 Vos fcilicet Yirum prebendatu bonum infani vel vllo m crimine? Cleonapud Aríftophanem mínítabundus ait: Osobflruam ovatoribus,tum Niciam mouebo. Innuítítem anímum trepidum efus& attonítum Phryníchus hifce verfibus: Nam quód bonus ciuis fit,certó fcio: Nec fuftulit trepidos pedes,^it Nicias. Nidectuio, Cümítatimeretfibi à calumniatoríbus:apud nemínem cíuium coenabat, non confabu ,] H;] A sul, latíonibusnon conuerfationíbus ad tempus fallendum dabat fe, nec omníno eíuicemo 7 divacabat oblectamentís. fed archon hzerebatad noctem vígi ín praetorío: curíampri mus íngredíebatur,noui(simus egredíebatur. Níhíl fi haberet in publíco negocij, diti cilís aditus ad eum erat& conueníendí copía: domo autem ínclufus defidebat, Amícid/ loquebantur eos,quí ad fores ventítabát precabantur(p,veniam vt darent:quod dite tus etíam tum Nícías effet publícís negocijs curísqg. Erat Hiero praecipue huíusadmi Nicis Hieronis nífter tragoedíce, faftumqg& opínionem eíadtungebat. Hic eductus apud Nicamlue magifter. rat,ín líterísqy ac mufica ab eo ínftítutus, Filium aut& ferebat fe eife Dionyfij, qui dicis Chalcus fuit.cuíus extantadhuc poemata,Dux ís coloniz fuit ín Italíam deducendz,t "thuriorum có-"Thuríos condidít. Híerohícarcana cum arufpícibus Nícía tranfigebat, feront ditor. diísipabat ín vulgus, reípubl. caufaeum zrumnofam& miferam vítam agere. Cut ín balneo& fuper coenam femperalíquid obijci publíci negocij,& folicitudinereipu procuratíonís príuatam negligentem víx prímo fomno íncípere eum dormíte: corpore effe eum affecto,amícis nec placídum nec íucitdum, verüm hos quoq eni refamilíari ín republ.gerenda amífifIe, Czeteros parare amícos ex fuggeftu quatum] Nide yit,— facere,atgp hosin delícijs víuere,€ rempubl.ludos facere, R euera autem ea vítafuiti cía,vt defe ipíeillud poffet Acamemnonís dicere: Faftus quidem fpecie veliquis precellimus: Verum minfhimultitudimis[umus. Porró populum anímaduertens difertorum& infigniter prudentum abutí aliquot confíilijs,fed formídare femper& fufpectas habere eorum facultates, fpirítibusq o. & authorítati frenos ífmponere: vt ex damnatione Períclís patebat, atcp€x deccnn? Damoniís exilío,€ populi aduerfus Antíiphontem Ramnutium fufpicíontbUS F7. pue veró ex Pachetís cafu eíus,, Lesbum quí ín dítíonem redegit: Hic ratíones miam geftimperfj,ínfoín tríbunali ftrícto gladio femetípfe confodit: mínutas et opero Qe , peditiones elaborabatreijcere. Quod fi quando dux effet, fecurítatí ftudebat, atf! nímírum fuccedebant eíresplerumq;. quas nullí fua fapientig vel confilio vim cribe uíiaità 4 vn&t| horum] bus, pra" Nicias. 43 [cibebat V erüm eas, quó gloríz declínaret ínuídíam, cGtentus de ea decedere,ad For» aloonddugebact 2t ad Deos confugíebat. Etres ipfa aftipulabantur, Nam cüm fzüsid temporis cíuítas Ath eníenfis& grauíter cefpítaret, ín nullíus venit ille confor» tum dadís. verüm à Chalcidonijs ín'Thracía Callíade& Xenophonte ducibus czfi Kin. Aetolícum vulnus eft imperatoreacceptum Demofthene. Ad Delium mílle ciíLsamiferüit ductu Hippocratis. Peftís collata caufa fere ín Períclem eft, quód turbam xreftembellí gratía ín vrbem contraxí(fet, atqy íta ex locí mutatione& ratíonevíuendí uueta contracta effet lues, Omníbus hísíntactus INícías permanfit. Suís autem au^ Ride res prefrictjs Cythera cepítínfulam opportunifsímam aduerfus Laconíam, que ab Lacedae- erégefie. Wien colebatur. Multa ítem ín Thraciíaque defecerant,recepít fubegitgr. Megarenfi. Ius oppído fuo ínclufis cofeftím infula Mínoa potítus eft, breuíqy poft híncmouensre^ igit Nifeam ín ditionem, In fínes Corínthíorum facta defcenfioneacíe victor magntt | oimnumerum cum prztore Lycophrone occidit. Ibi ille duos forte ex fuís, dum fufillitcadauera,mortuos relíquítímprudens. quod vbi reícíuít,inhibito ftatim curíu ca B uceatorem mifitad hoftes recuperádorum cadauerum caufa: quamuis de more& vfu," qui per índucías czíorum corpora petíffent,renuncíare víderenturvictoríz:neg legíti^ numerat, vtíd qui feciffent, erígerent tropharüi. Quuíppe victores efTe eos, quí praualetnt;necpreualere,quí peterent, quod capere non poffent. Maluit tamen profundereil lauream& decus,quám duos cíues relinquere ínhumatos. Depopulatus oram Laco Ms maritimam,fufisfugatísgy qui arma contra tulerant, Lacedamontjs,cepít l'hyraa, qum Acgínetz tenebant, captiuosdy attraxít Athenas, Poftquam muníta à Demohene Pylo Peloponnefij có cum terreftríbus& marítímis copijs contendere, pugnagz ommiffa relí&i funtín ínfula Spactería Spartíate ad quadríngentos:operzpretíum,íd quoderat, Athenienfesarbítratí(unt eos capere. Caeterüm cp difficilis effet& ardua ín lo i üslitientibus obfidío,que zeftatelongínquáa haberet magni fumptus círcumuectíone| ncellaríori; hyeme vero etíam ancípitem& omníno impofsibilem:angebantur,poeni^ thátg eos, quód Lacedaemoníorülegatos,quí de fcedere& pace pacifcenda venerant, rpulillent.quos reecerát repugnante potíísímum Nícíe caufa Cleone. Nam quía alíeallo einhuncanímo,vídebatautem eníxé eum preftó effe Lacedemontjs: obtínuítad Mili ropuli,vtpaxantiquaretur. Cüm obfidio traheretur,& magnís coflictari neceffarío^ tum difficultatibus exercítü audírent: Cleoní erát ínfenfi. Quo detorquente ín INícíam ! ; ; auam, ínfimulanteque tímídítate eius& mollítía elabí e manibus milítes illos: Sí ípfe a redlecexercítui,non fuiffe ctandíu reftituros: extemplo fubiecerüt Atheníenfes: Quín: ueram nunc claffeín illos pergís? Exurgens aute Nícías ceísít eí prouíncía expeditío, Nictas cdit nisad Pylon,íufsíteg quatum vellet copiarum, fumeret:negg verbís,vbíabíit perículum, Cleoni. ; infolefcere:fed rem memorabile preftaretreipubl. llle prímüm re ínopínata percul(us tagiuerfabatur, V erüm adhortante populo Atheníenfe,& Nícía ei obftrepente excíta ]'usincenfusqg ambitione fufcepit imperíum,adíecítq fe íntra vigefimum díem d foluiftaut hoftes ibioppreflurü,aut víuos adducturü Athenas. Id díctum líbuít populo rí^ Mirepotius quàm credere. quippe folítí erantalíoquín homínís leuítatem etínfanía pro Jl uiro non íngrate ferre. Siquide ferunt eum, cüm populus ín concione confidens díu Cleonis factum tim expectaflet;accefsíffe tandem coronatt atqj oraffe,vt in díem pofterüreijcerent có ridiculum. B ionem. Nam míhi;ínquit;non vacat hodíe,g(acríficio facto hofpitibus epulum prebi| xus fim, Ita populá Atheníenfem cum rífu furrexíffe,ac concíonem dímiífiffe. At vero i; Bees fortuna tunc vfus bellum optime fecundum Demofthene gefsít, ac Spartíatas l'osquotquotno cecíderüt ín przelío,armis exutos captíuos duxit Athenas.Id Nícíam ;Egllauít magnopere. Neg ením clypei vifa ea eft abíectio,fed turpíus quíddam& foe "us:quod prouíncía tímiditate vltro proíecí(let,atq; ínímíco prebuiffetabdícato fpon^ ttimperío tantze rei perpetrandz occafiones, Qua dere Axiftophanes rurfus in Ornifin Mali nordeteum hífce verbis: ! Non bercle tempus dorptiendi fallicet Nicias ob met carpitur.|| R Nobis datur,nec Nicie cunclatio. In Georgis íta aít: Munus colendi aevum volo. Quisimpedit? Vos. Offero fed mille drachmas,fi mibi Detraxeritis munus hocimpen. 434. M utarchi Placet. quiabis mille funt cum Nia Drachmi. Cleonis lies, INecveró parum infuper cíuítati íncommodauit, quítantum permiífit Cleoni glori tia. opum accedere. Vnde fpírítibus magnís atqueímpotentí fumpta audacía cümalisg publ.ínuexit calamitates,quarum ín ípfum magna pars redundauit, tum decorum, lítín fuggeftu,ínter cócíonandum exclamauít prímus,pallíum aperuit, femur peraríi & curíu ínter dícendü eft víus:atq; híncea, qua poftea cofudit totam rempubl.líceng & honeftatís contemptuiímbuítrempubl.gerentes.| Eadem tempeftate cócionu BE lius fuccrefcebat Athenis Alcibíades non perínde íimpotens,verüm ficut Aegypto lE" telius vbertate dícítur edere fímul i e Pharmaca multabonis multis permifla maligna: P Alcibiadis inge Itaín partem vtramg exuberans Alcibíadis íngeníum& excellens ad res multasnoyy m niim va^ aberuitfeneftram. Vnde CleoneNicías explícatus haudquaquam opportunitaten il» buit componenda& tranquillandz cíuítatís.Sed cüm ín víam rempubl, induxi(fa(ig[ tarem,impetu et vehementía Alcíbíadís ambitionis eft ea eiectus, atq iterum ínbelil] 5a pracípítatus. Idad huncmodumgeftum eft: Cleon& Brafidas erant praecipui, cis" pacem Girzcíz díftínerent. quorü bellum huíus ornabat vírtutem, íllíus tegebatimpy" bítatem. quíppehuícínclytarü rerum anfas gerendarum, illí íngentíü fcelerum fugea bat.Quí cüm fímulambo vno ín przlío ad Amphipolím occubuiflent:cofeftím Niiy ze* M Rl e" P 2:-, X Fucat Spartiá- quod Spartíatas ínueníret pacís iamdudum auídos,& nó ítem anímatos ad arma At t4 Atbenienfi- nienfes.ambosautem feflos& manus vltró demíttentes, elaborauít vtrecócilíaretdus D. burconclia,— pas cíuitates,caeterosqy Grecos malís liberaret& reficeret, atq íta ftabiliret nomen liE fterum felícítatis. Aclocupletii quídem maíorumqg natu& agrícolari protinus. ad pacem propeníam cateruam. caeterorum pleroíg; príuatím appellando monent lil... reddídítad bellum tardíores. Inde íam fpe Lacedzemonijs prebíta ad querendáadt v tatus eos eft€ excítauít pacem. Qui fidem eí cüm ob alíam eíus moderatíonemhibu lE... runt,tum quód captorum ad Pylon et víntorum curam agens fouensq eos eleudfltll... lamitatem. Fecerantaütante ínter fe annuas índucías. quibus ínter fe conueníentege flautesqy iterum, quàm dulcís fecurítas& ocíum, hofpítumq& familiarium effevi MM[c vítam exoptabant íncruentam ac quíetam, Iam cupíde choros audiebant hac cane Ml, uie(cat bafla avanei telis veuin£la.[d Meminerant etíamlibenter huíus dícti,In pacefopítos nó tubís,fed gallorá gallínacolln: rum excitarí cantibus. Infectabanturaüt& íncrepabant eos,qui ín fatís dícebant elm: ter nouenos annos duraretbellü. Ita inde inter fe omníbus derebus collocutí paceniv lino cerunt. Ac fperabant pleríq; planefe€ malís emerfiffe,babebantg ín ore, Nícíam quali dicebant virum dijs charü effe,illiusq; relígioni tríbuiffe deos,vt traheret ab eo maxi: & fummumbonum nomen.R euera aiit pacís exiftímabant INícía authorem effe vi Mil: ríclem bellí.fiquídem hícleuibus ex caufis ín magnas clades coíeciíTe Gracciamvíddv tur:INicías contrá índuxit eos,vt grauífsímis obliteratís iniurfjs redírent ín gratiam V PxNide— depacemíllam vocátetíamnü NNicieam. Quía veró cautum ín fcedere crat:vt pralil & oppída,que erant híncínde occupata,& captiuos redderet, vtqy forte ducti reddadt prímí: fortem Nícías,vt tradít Theophraftus,clám pecunía redemít,prímí vt reftituit Mio Lacedzmoníj. Cüm íam Corínthíos& Boeotíos appareret aueríosab hís,qu& age tur, claborarevt críminationibus& querímontjs bellum denuó exufcítarent: permoyt Atheníienfes€ Lacedamoníos Nícías, pacípro neruís& vínculo vradijcerentíoct? tem;qua terribilíores defcifcentíbus& firmíores ínter feefficerentur. Dum bacag!" tur, Alcibíades necad ocíum appofitus,& ínfeftus Lacedaemonijs, quodadharere^ Mae 7 attenderent Nícíz,fe veró defpícerent contemnerent(g: mox d prímo fuerat aducrat? & repugnauerat paci, verüm níhil profecerat,. Breui póft cernens non períndeíam? tísfacere Athenienfibus Lacedemoníos,fed facere víderifraudem, qp focietatem fun fent cum Boeotijs,nec Panactii íntegrá tradídiffent nec Amphípolím: has arrípult fas, inflammauítqy ad fingula populum. Tandem euocatis legatís Argíuorü focíaree? Alcibiades deci- molítus eft cum Atheníenfibus. Vtveró legatí Lacedzmoníorü cum libera pote pitlegatos Lac? aduenerüt,ac prímó ín curíaaudítimandatavifi funtzequi(síma habere: verítus Alan demonioru,| des,neeadem oratíone ínanímü populíínfluerent, círcumueniít eos fallacía& iore do, oftendit fe praeftó ipfis futurit,fi dífsimularent& ínfícías irentlíbéra pouf qt e Nicias. 435 bere. Ita enim, quae cuperent facillime obtenturos, Quos vbi induxit atqr adfe ab INíaía Braduxitproducens eos ín cocíonem quzfiuit prímo loco, haberent nefolutà de omnipuspoteltatem? Quod cum negarent: prater exp ectatíonem eorum varíans curíam di^ liorum teftem aduocauítmonuítdg popul&, ne tam aperte mentíentíbus,& modó hoc odo illud eadem dere dícentibus aures preberentvelfidem adhíberent. His noním Bncrito attonítís, càüm nó haberet INícías gd, díceret: fed effet ftupore& rei nouítate de. jixusinftitít cofeftím populus Argíuos accíre,focíetatemqs cum ijs fancíre. V eràm termotus, qui ínterpellauit& difiecit cocionem, opítulatus eft Nícíz. Poftrídíe populo Eumcoacto multa mo!íendo& dícendo egre obtínuit,vtfocíctateé cum Argíuís proKucerent;mítterentqg fe Lacedaemone, o mnía oftendens ex fententía confor, VtSpar[m venít, caetera vt vír bonus atqj ipforit ftudiofus cultus eft:fedre ínfecta, quod fupera fus feta facientibus cum Boeotijs,reuerfus eft non modó turpís& ínfamís,verüm etíá llormidans offenfum& índiígnantem populü Athenienfem: quód authorefetot& tanBsvirosreddídiflent. Quippe íllí,quí adducti Pylo fuerát, ex prímís familijs erant Spar Biamícosqy& neceffaríos habebant principes cíuítatís, Nihil tamen ex flamma confuJucrunt ín eum grauíus,fed praetorem defignauerüt Alcibíadem, Mantín eosq;& Eleos küerfus Lacedemoníos rebellantes focíos cum Argíuis affciuere,praedatoresg; Pylon v Terremotus Ni cde opitulatur, Bbdincurfandam Laconíá míferunt.vnderecruduítbellum. Porró flaerante Alcibíadi irum Nícíafimultate, atq» irrogatione ínftante exilij decennalis, quod folebat perinter- Offracifui vpilainfligere populus,& aliquem fufpectü vel alíds ex gloría aut díuítijs inuídíofum o- fu. jiraco ín decenníü exterminare:íngens vtrumq; pauor p erículumq occupauerat, quód Bliriipfort omníno putarent exilium ímmínere. Quippe Alcibíadís execrabatur vi tà, giudacíam vero trepídabant, vt latiüs fumus ín hiftoría illius executi. INicío opes íínuídía fjonflabant,maxíme mores nec humaní nec populares:verüm vt ínfocíales& à plebea lleiímportuni vídebantur.& quía magnopere íam cótra eorumíententíam reluctatus liorum libidini fuerat, ipfosqg ad íd quod in rem foret,adecerat, eratodíofus, Breuí iu» Ium erat& bellandí cupídor& aduerfus pacíficatores& feníores certamen: atqp hí exí Min ín hunc, illí detorquebantínillum, At | Difsidiom po pulicapit e fcelevatus bonorem. [tridem díftracta& tuncín duas cíuítas factiones deditaudacifsímis& verfutifsimís: Blxum.ín quibus Hyperbolus erat Períthoedes,homo ex nullís audacia fumens opibus, P»perbolus, Iddexaudacía ad opes promotus: factusQy ex eo,quem habebat ín cíuítate honorem, í ginominía cíuítatís.Hicremotum fe íd temporís ratus ab exilij tíémore: Nempe potídsad Blucam pertínebat:cdm fperaretaltero íllorü cíuítate exacto parem íeforemanenti, de. aiti ^: AÍleal. A hi T, 1," rut "MEN traba aperte gaudere eorum dií(sídio fe, ftímulabatig íneospopulum. Cuiusa- H»perbolus ia "Maahimaduería Nícías& Alcibíades nequítía, ín fecreto collocutíínterfe vtramq; factione. q5:,,,,1. exili: 5 has untín vnum.ítacy effecerunt,vt neuter pforum, fed Hyperbolusín decennium "Miliocleretur. Atg íd ín prefentía quídemíocü& rí(um excítauítín populo. Poftmodü "RE"ouleruntmolefte, quód eamrem per homínem foedatá arbitrarentur índígnü. Effe "Mililinaliquam& huíus díonítatem poenz., Imo veró poenam ducebant decennale exilía S hucydidi, Aríftídi,& fimilibus effe: Hyperbolo veró honorem atque occafionem ía^ "MEE"nt: quod effet ob improbitatem fimiliter atque fummivírí mulctatus,vti de eo Pla pulju. "Mal comícus quodam loco díxit: i Quamuis quidem fit moribus dignum malis " Paffustamen non digna fe(noti fui. f« Namnon repertum flus eft Cau n oj lracum. d ENS peftHyperbolum nemo omníno,fed poftremusillehoc exilij cenere eft puní Exilij decennaAE Dus,: rímus fuít Hipparchus Cholargeníis propínquus tyranni. Incertaveró resfortu- lis abolitio 4MEl cone ratione coprehenfibilís, INicías ením,fi de exílío aleam íecifTet cotra Alcibía^ tbenis, " Bem, velvi&tor fecurus íllo expulfo ín vrbe maníiffet, vel victus Ípfe extremas clades exí E o declínaffet, atqj exíftímationem retínuíffet optímíi ducís, Non me praterítá Theo. Y Á ifto narrarí actum ín exíliá Hyperbolum Phoeaco n6 Nícía cum Alcibíade concert» tu. e, Verum maíor pars ítaauthores funt. INícías ígitur, cüm Segeftlanorum& Leonü| umlegati adueniffenr, atq; Atheníenfes ímpellerentad fufcípienda expeditionem di re refragatus eft hís,fed ab Alcibíadís confilijs& ambitione víctus eft. quí etia É"Iéictum populi concilí&, tenebatíam plebem fpe& fermonibus fuís corrupti: vt rD 436 Plutarchi & ín palaftris iuaentus,& fenes ín officinis hemicyclisgp confidentes figuram Sici narís círeumíecti mores,portus€ loca:qua obuerfa Afríce illa habet ínfula, defini; Neg; enim belli premíum ftatuebant,fed fedem Sícíliam, ex qua arma Poenis inoturi f mulq; Afrícam& mare eflent vfq; ad columnas Herculís occupaturi. Eó cüm íntentie fent: INícías, quíaduerfüs tendebat, neg; multos habebatneg pollentes fuffragarorg, quando pecuniofí metu ne munera€ ímpenfam in tríremes viderentur defugere, pis, teraními fententíam quíefcebant. Hícveró non defatígabatur neg fatífcebat, Veri lidias dux i^^ poftquám populus bellum íufsít, ac prímüm ipfum ducem creauít cum Alcibíade&L, Siclia eret. ya cho,ínalía concíoncá cceptís eos teftato deterruit, Alcibíadi denídg exprobrauitpri uati quzftus&€ ambitionis caufa in graue conijcere eum cíuítatem& tranfmarinumbdq Ium. At nihil profecít.Imo quód ob perítíam haberetur accómodatíor, magnamty pre biturusfecurítatem, cum Alcibíadís audacía& Lamachíi lenítateillíus commiíftacauti ne,magís roborauitfuffragía. Exurgens ením,qui prcípue ex concíonatoríbus popt lum ad bellum íncendebat, Demoftratus Nícíam aitfe caufantem repreffürum, promi gauitqy rogationem, vt ducesbellí domid liberam& in confilíjs capiundís& rebusge. vodipi4 deter- rendís poteftatem haberent. atq; eamlegem pertulít, Atquímulta díraetiamafacr. rentia Atbenien. dotibus aduerfus fufceptam expedítíionem memorantur obnuncíata, Sed alios habui fcsb exptd-— Alcibiadesvates,atqg ex vetuftís quibufdam vatícinijs magnum decus prenuncíauit! dontSicdt.— tb enienfes ex Sícilía deportaturos.Legatos quoq, fubornauerat, quí ab loue Ammon: reuerfifuerant cum fortíbus,quíbus figníficabatur capiendos ab Atheníenfibusomne: Syracufanos. Aduerfa veró verentes male omínari occulebant. Neg; ením dara&paStatiarit be^ fpícua prodigíareuocabanteos, necftatuarum quas Hermas vocantlaceratío omníum siswutilatio.— eadem noctetruncatarum, vna dempta,quam Ándocídís vocabant, à tríbu pofita Ae gcide pro domo,que tunc Andocidis erat:nec quod patratum fuerat ín duodecim do. rum ara. Quídam repente ín eam infilfjt. Inde ínfidens eí cruribus vtrínque demifsisde fccuitlapidepudenda fua, Delphis aureum Mínerug fignum in palma pofitum anae rat,à cíuítate Athenienfe de manubijs Medícís facratum. Hocper multos diíesínuolav tes coruítotonderunt,fructumq palmz aureum abroferüt deíeceruntqy. At Atheníti fes commentahazcDelphorum dictítabant effe à Syracufanís corruptorum. Eratorai lum,quod Míneruz facerdotem adducí ex Clazomene Athenas precípíebat,quamac; cíuerunt. Ea Hefychía,íd eft, Quíes vocabatur. Atqy id haud dubie fuít, quod cíuitatem admonuiít deus, in prfentía vt quietem agerent. Síue igitur hocveritus eft, fiuehum» JMetont afro» nareputatione hocbellum horruítaftrologus Meton, quí praefectura certam habebit logus infsniam. finxítínfaníam, ac domui fuz ignem fübíecit. Alij negant praetexuiffe eum ínfaná:fd fimulans, domi cüm noctu domum ínflammaflet,progreffum ín forum fordidatü contendiffea ciuibus fuamineendit.| vt(ibitantaícto calamitatefilium,quí nauígaturus tríerarchus ín Sícilíam erat, facrame to foluerent. Socratíveró íllífapíentí damoníum cíus folítis fignís íftud quoqueiti cauít, expedítíonem íllam ín peftem reipubl. verfuram. Ille familiaribus& amicishe aperuit. quí rumor dímanauítín populum. lam conturbauit díes, quo clafsís foluitnon Adonis, femi- paucos. Namagebanttunc Adonía foemínz, atque expofita pafsíim per vrbem fimulz 4 neclebran, chra, eorum que exequíz& planctus muliebres edebantur. vt íllí, quialíquamhonm rationem ducerent, angerentur tímerentque ,neílleapparatus& exercítus exm2g| ficentía€ florefplendido cító euanefceret.| Quód ígítur.ne fcifceretur ífta expedit obítíterít Nícías,& neque fpeelatusneque magnítudíne obftupefactus delatí mper de fententía decefferít,víriboni fuít& conftantís, At poftquám populum auertereb Nicie fulta ti-|o,& precibus amolíríab fe enítens prouínciá nihil obtinuit: fed ípfum quafi impuim tuiditas. populus ducem exercitui ímpofuít inuítii,non íam vltrá locus nímiz iftí caution& 0 Ciatíoní erat: vt puerí modo ex nauí refpectans, ac crebró quód effet confilijs víctus a petens anímog ver(ans, fimul ardorem hebetaret collegarum firorum,et rerum com peretarticulos. verüm ílícó oportuerat hoftes adorientem íjsqp inftantem ín íplis cta míníbus períclítarí fortunam.| Atquí cüm Lamachus plane cenferetíní(as eund Syracufas,ac fub ipfis vrbís murís decernendum: Alcibiades autem retrahen: Nideconfllim: cufanís cetera oppída,índeín ipfos mouendum: hic,qui ab íllís difTentijt fualitg, vt deinuadendis| fim littora círcunquaque legentes Sícilizarma& claílem fuam of A Syracujis. cto Segeftanís aliquo de milítíbus fuís praefidio recíperent fe Athenas: cümín pr? tía illorum confilía peruertít& fregit animos, tum breui poft Alcibíadcab/ fibus ad íudícíum reuocato, verbo declaratus alter dux, authoritate vero folus ípfas eunaun Syr finer trepi cibía pror pep tabat ína uenti inget io cilet. alíoí fis, p cibía integ Athe ferret atchc fente. mus gb periti meal oppi nam. dit, V vendi racuf; rent; tandc pedin Bb nunci d vtflat pído, Occup vnum tis vrl tebus preffu aníac tulít.e hibere LH Hem [v2] nt, milfur ibido, flriare "3 litímay Velo v P litis di gente: bant, In cofu US, Ver Vit yn icis, hiret, ürijfi ntíef totes, pio» erüm &l itpri mbdy j pro auti popu 'omu Usge. fact. labuit uit mont mne X pc fum aAo 1deoyis de neat Tolatv "niet orat mac; tatcm lum» ebat: á:fed 1íbus, rame endi is hoc it,nof mulz4 yorurn agn » ditio, npe cabd ulfum us, 1t yrum cera ndun »elono vtia Nicias. 437 finem fecit cen étandí& circumuagandi& deliberandi, donec vigor ei[pei confenuft, uepídatíogg& pauor,quem íncufferat primus copíarü afpectus,hoftibus excidit. Al. dbíade adhuc praefente nauibus fexagínta ín Syracufanos mouere, ceteras fuftínuerunt proportu ínacíe inftructas.Decem fpeculádí caufa ín portum írruperunt, Leontínos. perpreconem adredeundü domum euocauere,Cep erunthz nauem hoftílem,Ea por» abattabellas, ín quas nomína fua Syracuíanitríbutim perfcrí pferant. Hz procul vrbe ínzdeIouís Olymp fuerant depofitze: tuncautem ad conquiíitíionem& delectum íuuentutís deportabantur.Quaz vt captae ab Atheníen(ibus& ad duces funt delatzsatque ingens numerus confpectus eft nomínum: tor(it res vates,ne fortefatum hic impletum yb clit oraculi, quod dícebat, Atheníenfes capíent omnes Syracufanos. Verumenimucró P uíoídactuaiunt confummatü Atheníenfibus fuifTe, quo tempore Calippus Athenien. fispoftquámínterfecít Díonem,tenuit Syracufas. V t decefsit exSícilía cum paucís Al cibíades, authorítas íam penes INicíam omnís erat. Lamachus erat quídem vír fortís integer;& manu ín certamíníbus promptus,fed vfqueadeó ínops& tenuís:vt populo Athenienfi, quotíefcung; dux effet, exigua pecuníolz ín veftem& crepídas expenfum ferret, Nícíae veró cüm alíás erat grande, tum ex díuitijs& oloría faflígíum. Fama cít archontibus alíquando ínter fe ín curía cofultantíbus iu(Tum ab eo So phoclem príruum fententíam dicere, quód effet eo ín collegío antiqui(simus: Equidem,ínquít,natu maximusfum,fed tu antiquiífsímus,Ita tunc quoq; Lamachum fibi fubíungendo reí milítarís p peritiorem,bellumqy tíimíde& cuncianter admíníftrando, dum líttora Síciliae remotiísí, meab hoftibus círeumuehítur, dedítijs animum. Mox quod obfederit Hyblen exíguü oppídulum,& príus quam ceperít íd,abfcefsit,eft maiorem ín modum defpectus.Cata^ nam demum recepítfe nulla re gefta, nífi quód Hyccara barbarorum oppídulum exct. Lamachw, di. Vnde Laidem meretrícem aíunt virginem etíamnum fuiffe inter ca ptíuosfub hafta Laismeretrix vendítam ac deportatam ín Peloponnefum, ; l2 2s. Da Aeítate exacta cüm nuncíatum effet Sv» ex Sicliain Pc^"".*, 13:, fuss P» rcufanos erectos ipfum petíturos príores,eq uítesqy fuperbe caftrís obequítantes roga. loponnefum ic rentadfupplendos Gatanenfibus cíues veniifent,an ad Leontínos cultoribus fzequenandos? híc tandem ínftitit INícías claffe petere Syracufas, Quoautem tutó& cítra fm» pedimentü caftra collocaret, mífit perfugz fpecie certum homínem ex Catana. quí de, r n^$ 1 jp nuncíaretSyracufanís, fi capere vacua milítíbus caftra a tq Atheníenfium arma vellent, B vtilatadíe Catane cum omníbus copijs adeffent:& quía agerét fere Atheníenfes ín ope y pido ftatuíffe Syracufanorum amícos,vbiaduentum eorum intellexifient, fimul portas occupare€ claffem íncendere. Multos íam cófpiraffe, atg illorum períri acceffirm. Id vnum illeín Sícilíarecte gefsít, quíppe víres omnes elícuit hoftium, defolataty pené vi B risvibefoluit exCatana,potítus; eft portubusetlocum cepit caftrís:vbí hoftes, quibus B rebus preftabant,niíhil eípoterantíncommodare: quíbus autem fuperior erat ipfe, hís preffurumfe fperauít cítra ímpediímentumíllos. Poftquámregrefsià Catana 5yracu, B aníaciem pro portís inftruxerunt,adortus cum Atheníenfibus eos Nícías víCtoríam reB ulí.exhoftibus tamen magnum numerum nó ínterfecit,quód infltare fugíentíbus pro& hiberetur ab equítatu, At dum pontes flumínís rumpít& refcíndit materiam przebuit E umocratí actandíad confirmandos Syracufanos,rídículum Nícíam effe, quiídage«ne pugnaret, quafi uon ad dímícandum appuliffet. V erumtamen Íngentem pauore 3 tepidatíonem íncufsit Syracufanis, vtloco quíndecím pratorum, quos tunc habe, portata, Nicias occupat portum Syracu fanum, "15 treís defienarent alíos, quibus populus íureíurando promifitímperíü feipfisper» milfurum liberum. ibidona aurea&ar lttiateficíés tem litímans, fi dire V€rQ vío E litis die gentes. cüm latifani ín fe recafuram,| Nobilíautem ílla Propínquum erat louís Olympi; fanum.quod capere, quía multa gentea erant,cupiebant Atheníeníes. Czeterüm rem Nicias de índu 75284.- y. QC,] ore exclufus eft;permífitq; eó przefidium Syracufanorum ínoredí: ex , q$ usrecepítfeilíco Naxon. vbi hybernauit,fum Nicias Iouis fani fboliari proe bibet, Aui pteàmilitíbus ille opes effent,zraríum nihilo locupletíus fore,ínfamíam victoría nihil vfus,paucís ínterpo, tusqp fecít cum táto exercítuín, Tes gereret haud magni momenti cum nonnullis Siculis,quiad eum deficíe sunt Vnde Syracufaní recepto anímo excurrerunt Catanam.finesq vaftauerunt,& Ca j at henienfium incenderunt, quorum conferebant omnes ín Nícíam culpam:quod by, ndo morando,& cauendo tempusrerum gerendarum corrumperet. N amín s, Rerendis nemo eum culpet. quippe ín ipfo impetureigerendz ímpíger€ flrenu, i i Um ad audendum cunctator erat& tímídus, Vti gituriterum cum exerciru mo. Nicia ob[idet "yicufas: tam duxit(cienter, tamd, velocíter& círcumfpecte fz hoftibus fuperfu. Sra, L] Li] Nicl4t f. j 45 00j« 10 circumdat, atacbi cedes, Gylippus Lce dan Janis. IE T 418 $7 dít, nemo vtatímaduerterit eíus ad Thapfum appulfum vel excenfionem, prauertei eres etam occupare Epípolas: delectos milítes, qui occurterunt ef, fuderít, cepetíttrece, buftío tos, ium quoque ínuíctum habítum equítatum proflígauerit,| Quodveró(y, nmutL praomnía perculít Sículos,& Graecos obftupefecít: modíco tempore Syracufas cir. ius po cumualiauit vrbem Athenís non anguftíorem, fedafperíoremlocorum ínz qualita lenam matís vícinitate& propinquitate paludum adeam muro tam longo ín orbem circu, fpectt ficiendam., confecít autem propemodum totum homo,quínec firma valetudíneadtan, Vero tas curas vteretur, verümlaboraret renum dolore. cai quod refiduum operís nonfue onol títexactum, íureferenidum eftexpenfum. Ego veró predícandum arbítror ducísfcl cede cítudínem militumqy fortitudinem fjs ín rebus, quas praeclare geflerunt. SiquidemEo WEM. n.(u. ripídes poft eorum cladem& exítium carmen hoc füfrebre fecit: Gong O£to Syracufios fudit per prelia victor dema Fic miles,[peclat dum&quus vytrofa, deus. que : dé a: que i Non octo víctorías,fed plures reperías de Syracufanís hos ante retuliffe, quàm ex deo. vtillís rumreuerá voluntate vel fortuna Atheníenfes,quorüm infurgebant pluríimüm opesjn coru afperítatem rerum íncíderent.— Atqp corpori Niícías vím adhibens íntereratrebusge mnes. rendís plerunqy. Cüm vero morbus alíquando eflet ín fummo artículo, decumbebatipít lgir paucís cum feruís ín caftrís. Interea Lamachus ductàris exercítum pugnauítexciani MIR(cc: bus Syracufanís Atheníenfium muro oppofituim ex vrbe alium,quií ínteríectus circum ills reuoc uallarí vrbem ímpedíret. Achícrelictus ab Atheníeníibus, qui víctoría elati fufiüsinfo| rem, quebantur hoftes,ínferentemífe equítatum vnus excepit.Euectus ante caeteros Callíca uidiai tes cft bellator ínfíenis X anímofus. Cum eo Lamachus ex prouocationefolus eft cov pofui greffus. quí cüm vulnuspríoraccepiffet, inde Callícratem vulneraffet concídiíffetgy,v mept nàcum eo expírauít Huíus corporearmísqp Syracufaní potítí;abftulerunt ea: atqad colleo murum Atheníenfium,in quo deftítutus prefídio.Nícías erat, cítatí perrexere.Isnead& Me fitate tamen excítatus, cüm anímaduerteret dífcrimen, íufsit íllis, quí círca ípfum erant, eti cla omnem materíam,quz pro muro ad machínas excítáridas iacebat comparata,ípfas que Tera machínas fubíecto ígni íncendere.Hocreprefsít Syracufanos, Nícíam veró& muros tion ci ftipendíum Atheníenfium protexí. Flammam ením, quam elatam in medío confpox:Miso mni p runt íngentem, declínaueruntSyracufaní.| lamhísactís vnus fupererat ex prattoribus Nicia NNícías,& erat magna ínfpe. quippe& vrbes tranfitíones ad eum faciebant,& onultz tenen commeatu naues vndíque veniebant ín caftra: quód fecundís rebus eíus fauerent o tionef mnes. ac faciebant Syracufanííam de vrbe defperantes verba apud eum de pace. Quan fed qi do Gylippus quoque, quí ex Lacedaemone fuppetías íllís veníebat, vt ínter nauig?". Mike sic dum círcumuallatos muro Syracufanosatq; eorum íntellexít difficultates, íta relíquum fe dic ínftítuít curfum, quafiamiffa íam Sícilía vrbes Italícas, modo hoc faltem líceret, defe» hes fe Á í 1: j, in furus. quíppe magna percrebuerat fama omnía tenere Atheníenfes, ducem que ha nandr bere obfelícitatem& prudentíam inuíctum. INícías ípfe ilícó etíam praeter ingenium MM vium fuum pra'fentibus víribus& fortuna fretus, potifsimüm veró ex occultis Syracufino AMIME(iper, rum colloquíjs nuncíjsq, quos ad ípfum miferunt, mox vrbe potíturum fe per deditio rire oj nem exí(tímans,nullum refpectum adueníentís egít Gyylíppí, neque acres excubías. l. Vt pra le autem, quód femel defpíceretur ac cotemneretur, clam INícía pontone eftin Sícilin venti delatus: appulfusq; quàm remotifsíme ab Syracufis magnas copías confctipfit,nec- Terun entíbus quídem adeffe eum vel expectantibus Syracufanís. Cuapropter índictars ii fuiffet cío erat de foedere cum INícía faciendo. Et p ergebant íam nonnullí ad concíonem^ Portu té cenfentes íungendam pacem,quám vndequaqy claufa muro vrbs eflet. i: UM un: parum fupererat operís, atq; ín íd omnísíacebat parata matería. In hoc prafentis art üNtoft culo dífcrimínís decurrítvna tríremí veníens Coryntho Gongylus. Ad qué fcilicet cum aU us concurfusfieretomníum, Gylíppum ille figníficauít breuíadtore, nauesq fabfidianis OM imme aduentare alías. Haud dum fatís Gongylo credebant,cüm nücíus adfuita Gylippo:q am d iubebat, vt fiboccurrerent. Itaqueanímís erectí arma fumpfere,mouítc; eucitiglo^ du lippus figna,atqueex ítínereacíem ad dímícandum cum Atheníenfibus inftruxit, quo] Mu cüm ex aduerfo inftruxi(Tet INícías: ftans ínfefta ín Athenienfes acíe Gylíppusmilt Sume duceatorem. per quem Athenienfibus fignificauit, dare fe fjsfidem publicam, f zie EE decederent. Eum non eft dígnatus Nícíasrefponfo. Ex militibus uer nente E UU afiffentrepe^ mere nilium Atbe- ludíbríumrogauerunt,Ex vníus ne prafentíalana& baculí Laconici euaii: "teri Ctt of, $ Cit. "Um tt» foli, Ey! deo. cs in sg tipfe anti "um 10 infe llícra cot pv qa ec, rant, qu os pexe gi ibus ufiz t 0 Quan gat uui fe e ho fur ano 4f litio s.l (líam cde con cum atas yqui 9 Uy quos (ciii Ini Nicias. qresSyracufanorum tam valídz, vt contemptui haberent Athenienfes ,químultó | buftiores Gylippo magísip comatos trecentos, quos ín vínculis habuerant, reddíde^ rnt Lacedamoniijsz"l'ímaeus veró neque Sículos aít vllo loco hab uifie Gylíppum. cu» | iuspoltearapacitatem quoque& fordes improbauerínt: acvt prímüm confpectus eft, lenam eíus comam que deríferínt, Inde tamenídem aítad íllíus tàn quam noctuz con fpeium frequentes eos aduolaíTe prompté nomína dantes. Atque hzc príoríbus verorà funt. quíppeín baculo& lzena ínfigne€ authorítatem intuentes vrbís Sparta conglobabantur.— Huic quoque quícquid ibí geftum eft,vní affcribít Thucydídes,& vero etíam Philiftus cíuís Syracufanus illarumqg rerum fpectator.| Prímo conflictu j.fuüfunt ab Athenienfibus Syracufani, pauci tamen ínterfeci, ín quibus Corínthíus Gongylus: verüm poftero die Gylíppus,quíd valeret vfus, demonftrauít. fiquídemijt demarmís X equís& locís non fimilíter, fed forma mutata aciei pepulit Atheníenfes, quí cüm ín caftra fugiffent, conuertítad opus Syracufanos:lapidíbus que& matería, que illícongefferant, excitauítopera.quíbus díuulfis interícídítig murum illorum, níhil viillísex victorijs fupereffet. Hínc alacres Syracufani compleuerunt naues, fucq;& fo» dorum equitatu círcumuagantes multosexceperunt. Gylippus oppída ipfeadiuít,o^ mnesqy concítauit€ íncendit. qui enixe fuerunt eí dícto audientes,& auxilia dederüt, lag; relapfus eft INícías ad príora confilía,aduertensi rerum conuerfionem coepítlaba (cere anímo,atds Atheníenfibus fcrípfit: vt vel alías Copfas mitterent, vel has quoque kc reuocarent ex Sícilía. fibí vero omnínó míttipoftulauit ob fonticam caufam fucceffo^ B iem. Statuerant Atheníenfes& anté alium exercítum in Siciliam mittere.fed cüm ínuidiarerum príorum geftarum, quae tam fecundz Nicíz fluebant, multas moras ínter» pofuiffet;tuncproperarunt opem míttere. Demofthenes erat magna claffe exactahye: meprofecturus,. Burymedon medía hyeme przcefsit ad ftipendíum portandum& collegas Nicíze declarandum, quí creatí erant ex js, quí fub eo merebant, Euthydemum &Menandrum,— Interea Nícías,cüm terra maríq; coorírentur ín eum repente hoftes, etidaffe primüm ínferior fuit, profligauít.tamen& depre(sít multas hoftium naues. Taraveró non potuit fuccurrere ín tempore, verüm Gylippus prímo impetu Plemmy tioncepit, vbí multís nauíum armamentís X pecunía,quz ibírepofita erandís erat, o[ li p mni potítus eft: multos'que milítes occidit& cepít. X quod maximum erat, ademít Nic facultatem commeatus. cuíus fecura fubuectío& expedita erat arcem íllam tenentibus Athenienfibus, eiectis ardua& non nifi pugna cum hoftibus, quí ftatonem ibí habebant, conferta.^ Adhzc claffem fuam Syracufaní non vírtute ratí, d quód effet ínfectata íncondite, fuperatam: íam íterum apparatu ínftruxere ma^ Sicentiore, Ceeterüm claffe detrectauit Nícías confligere, perquám abfurdum et lc dicens, tantam cm ípfi claffem expectarent,& copías recentes, quas Demofthents feftínus adducebat, mínoríbus& malé ínftructís pugnam capeflere. ActMenandrum€ Euthydemum nouos duces ambitío& aemulatio occupauerat aduerfus «umque imperatorem: vt Demofthenem re praeclara gefta alíqua prauenirent& P'UPergrederentur Nícíam.— Pratexebant cíuitatís gloríam, quam concidere& pe"t omnem afebant, ínfultum fi extímefcerent Syracufanorum, Itaque exprefferunt, "t pralío naualí dímícaretur. Athíab Ariftone Corinthiorum gubernatore círcum uet infiniftro cornu, vtfcribit Thucydides, fufig& fugati func /. Multos defidera^ Unt; X maena anímí confternatio íncefsít Nicíam. quíclades accípetet,cüm prauiletíolus, atque iterum collegarum ímpulfu impíngeret. Interea oftendítfeante Nen hoftibus Demofthenes fplendídífsímo apparatu& formídandus. Aduehe^ , nàUDUS L X X[1 I, pedítum quínque millía, íaculatorum, fagíttaríorum,& fun. Uo nen mínus tría míllía.armorum fulgore, nauíum paratu, numero hortatorum ]^ Ubicinum pompefe atque ad hoftíum exornatus terrorem.^ Fuerunt Ícítur non | trito abud Syracufanos omnia denuo perculfa, quód nullum fínem vel exítum, N Dequicquam fudare fe& períre íncaffum cerneret, At Niícía haud diuturnum attu», 405 COpíarum gaudíum.verüm vt prímüm ín colloquíü venít cum Demoftheés amprimdm adoríendoshoftes cefebat,& quamcitifsíme de fumma decernen .. aprendasqg Syracufas ac penates repetendos:verítus€ admiratus przcípítantía d*Wdacíà eius orauít eum;ne quó temere& íncófulte progrederetur. ac ínfefta often morieffe hoftibus, quos deficeret pecunía& breui relicturi focij effent. Hos,(i pre.-urinopía éítà ruríus ficutante, ad codítíones pacísabípfo pecédas fe couerfuros, a * — * ^r nienfium dicta in Syracu[anos, Goti^5li Corin tbij cedes, Nicie naualis victoria, Dertoflbenes cum exercituad. Syracu[as, 440 Plutarchi Siquidemnon pauci erant Syracufis, quí fecreta colloquía habebant cum Nícia, my. nebantQ; eum, vt maneret: quód íam quoque fatifcerent bello,& Gylippum grax, busc rentur, Quódfi paululum íntendereturínopía, omnem eos animum abíecturos, E; sr quía partímambagibus Nícías ínuoluebat, partím nolebat propalám denudare; Opi, Pis níonemapud duces íncurrít tímíditatís. atque eaídem ipfius reponi fibi predica EIS gu cunctatíones, moras,& nímíüm exacta confilia, quibus corruperat articulum: quod Po. non fubító fuiffet hoftes agereífus, fed cüm refríxi(let fam& defpectus effec: ali den . funt Demoftheni,Nícíam vero agre adegerunt, vt admitteret efus confilium, IraDu Dore Demoftbenis€ mofthenesaffumptiísterreftríbus copíjs noctu adortus eft Epípolas. actanta víus ct. ie ibis rítate eft: vtpartím hoftium priufquám fentírent, conciderít, partím fe defendens ME. A pepulerít, Nec víctoríz modum fecit. verüm progreflus eft, dum incídítin Beoio, MEE. em Hínamque globo facto prímí ímpetum dederunt ín Atheníenfes. eostg ínfeftislo IE ie ceís& fublato clamore ímpulerunt. Multos íbí obtruncauerunt, totumg, confeflin kar pauore& tumultu perfuderunt exercitum, fugientibusgg permífta pars adhucíntegn qr & victrix, quíq; deícendebant atque accurrebant, à perculfis ínhibíti ín femetipfosin," currerunt ratí eos, quí effufi ín fugam erant, inftare:& focíos pro hoftíbus ducen. ied tes. quippe incondita ínter ipfos confufio cum ceco metu, coníp ectusQy pernodem Me incertítudo neque plané opacam neque perlucídam: fed qua-faceret(Lunanímirum(m iam inoccafum przcípite, ac cüm effet frequentium armorum€ corporum ínumbr, MM ds ta íactatíone, non fatís lumine fuo figuras oftendente, vt cognofcerent ínterfe)me dila, ii tu hoftíum etíam focíos fufpectos, ín graues difficultates atque calamitates conicit MM Ashenienfes.| Adhaec habebant forte lunam à tergo. vnde femet ipfi ínumbrants MI mm |. multítudínem fuorum& fulgorem ínuoluebant armorum. Hoftes veró dypei bio IE.... Athenizfium MESZ refulgentes luna multó piures reprafentabant& fplendídíores. Pofiremo pv ME Pi vete Or mentib Us eos vndíque, vbi pedem retulere, hoftibus terga dantes partim ab illís, pa Fh e tím ab fe mutuó funt opprefsi, alij ex locís abruptís delapfi. Alíos difsipatos& p- MM m: lantes orta luce equites oppreílerunt occíderuntg.. Cecíderunt duo míllía, reliquo:| e rum paucí cum àrmís íncolumes euafere.— INícías haud praeter expectatíonemidus MM..... Demofthenis ínfectabatur temerítatem. Ille purgabat fe dehís, fuadebatgy, vt quam tan prímüm índereciperent fe. Neque ením expectandas ipfis copías alias, neque pr dili«s. fentibus víribus fuperaturos fe hoftem. quando fi vel fint eo fuperíores, demigrav Mi ne dum& vítandus íslocus effet, femper ille quídem, vt fama ferret, grauis& exercitii M ss infalubrís: tuncveró etíam, vtexperírentur, propterjanní tempus peftifer. Nam E E tumní erat príncípíum, ac cüm multí íam morbís tentabantur, tum fummíttebanto MM... mnes anímum., Enímueró grauíter ferebat INícías mentionem fieri fuga X decl: IM i... non quín tímeretá Syracufanis, fed quod populum Atheníenífem plus, illius iu^ MM oe. cía& calumnías formídaret. Nihil autem ferebat fe íbí grauíus expectare. Sínqui B Du accíderet, malle ab hoftibus fibí quàm cíuibus ínfligi mortem: non ídem fentíens n Leonis Byx4t^ poftmodum Byzantínus Leo eít apud cíues fuos locutus: Przopto, ínquít, per 5 MM c. tnivir4.^ quàm vobífcum mortem oppetere. Atdeloco& regíone, quo caftra transferret, MME per ocium díxit deliberandum.— Ita fatum Demofthenes, cuí príüs confilium mit dimíc cecíderat, deftítít vrgere.. Catterís vero vifus eft Nicias expectatione& fide, qu" MM icr, habebat certís ín vrbe, tam pertínacíter dereceptu repugnare. Quare etíam íplid«& fa fenfifunt. Vttamen nouz copíz fubueneruntSyracufanís, ac grauís morbus faut figo: in caftrís Atheníenfium: tunc comprobauít Nícías quoque confilium difceffus. i centi que edixit militibus, vt vafa collígerent. Omnibus his pratís cüm nullushoftm MM 5; afferuaret eos: vt quí nec expectarent íd, nocte luna defecít magno metu Nícia d que I liorum, quí exímperítía velfuperftítíone ea expauefcebant. quippe folís quidcm c^ IM rni. ca trigefimum menfis díem deliquium intellígebat aliquatenus etíam vulgus fübeuv ME nn Lune défechu tefierí luna, Ipfa vero luna non erat compreheníu proclíue, cuius obíeciu& qum"MM(cn. diuincognit&. Admodum ínplenilunío repente tenebrís obducatur, varíosqy fumat colores. verum dem, abfurdum arbítrabantur effe cladíum'que oftentum ccaelefte magnarum. Etenim 9! M no; prínceps dílucídífsimam omníum contidentifsímam que, vndeillumínetur atquc^ MIA def. umbreturluna, doctrínam fcrípto prodídít Anaxagoras, neque ípfe erat antiquus, n^ fies, Atbenienfesphi que cclebrís doctrína, fed abdíta, atque verfabatur cum cautíone vel fub fideinter p^"(xam lofopbos perfe» cos. INeque enim ferebant phyficos&& ueregoAiyar tunc appellatos, íd eft, difputi loqui quintur, tes de rebus cocleftíbus, quafi rationibus abíurdis atque improuifís potentijs pa|OEEX mo. au^ n opi, nte uod [nfi De cele. Dites ig tíos, latv fim " S iv Cen. lem rum bt» mei fecit ntes bie pie par, pi quo Qus Tm.| pz Tat cítui 1l nto (Tus: iudi quid ns ac ' v0$ rent,* malt uam (iif ult i lium &v 1 Ci eut jcm H1 rufi (a ,no6 pa 1taft^ bri» ug o Nicias. 441 busq; coactís aftringerent íd, quod deorum eft. Qua de caufa Protagoras ín exilium iii, Anaxagoram ín víncula coníectum magno labore liberauit Perícles. Socra» tcsautem, quamus effet ab í(tísremotifsimus, tamen philofophize nomíne füblatus di. Tandem Platonís effulgens authorítas ob vítam eíus,& quía prínciprjs fubíugauít vincula naturalía díuínís potentíoríbusdy, calumnias hís preeceptís deterfit, ac difciplinis mathematicis víam ad omnes muníuít, Iraque amícus eíus Dion ,quotem^ pore exZacynthofoluens contra Díonyfium profecturus erat, níhil fane defectione lunz commotus vela fecít, exegit que delatus Syracufas tyrannum.— Atquí accídít Nici tunc, vt neperítum quídem haríolum haberet. INam familíarís eíus, quí mul tum dettahebat eí fuperftitionis, Stilbídes paulo ante deceflerat. Prodigium erat aloquín id, vt Philochorus aít, haud foedum fugíentibus, ímó admodum faufium, liquídem occultarí, quze geruntur cum metu, quarunt:lucem habent ínfeftam. Et quídem ínfolís& Iunze laboríbus non nifi tríbus díebus, vt annotauít ín commen. urijs Autoclídes, folítí erant fibi cauere,& eos fufpectoshabere. Nícías veró alíum fiadebat expectandum lunz ambítum. quafi veró non vidifTet ilícó illuftratam, vbí locum ínumbratum& à terra obftructum prateruecta eft, At ílle relictis alíjs pene omnibus dígreflus facríficauít refes: quoufque fuperuenerunt ipfis hoftes, quí copijs terrefiribus murum& caftra eorum obfederunt, nauibus portum vndíque cínxerunt, neque hí modó ex tríremibus, verüm etíam puerí omní ex parte conícendentes par^ lc uis nauículís& fcaphís aduecti lacefsiuerunt Athenienfes, eísqpínfultauerunt. Eo» rum vnum puerum clarís natalibus Heraclídem nauigío ante czteros euectum na, uis Attíca ínfecuta pen€ comprehendit. Cuius perículo patruus motus Pollíchus decem tríremibus, quibus praeerat, ínfeftus occurrít Caterí Pollícho tímentes parimodo euectí funt. Acrí commiffa pugua Syracufani ví&toriam obtínuerunt, at. que Eurymedonta cum multís alijs occíderunt,^ Atheníenfes igítur non vltrà paf i moram, duces íncefferunt conuítís, ac terra fufferunt fe abduci. Victores ením Syracufani extemplo obfepferant& excluferant fauces portus. At non eft ijs Nicas aflenfus. Siquídem durum erat magnum numerum relínquere nauíum oncrararum& tríremes paulo mínus ducentas: fed ímpofitis fortífsimís quíbufque pedí. "um& faculatorum robuftifsímís compleuit centum& decem triremes. Nam cate, rz erantremígío nudatz, Relíquam turbam defertís magnis caftrís& murís ad fa^ nm Herculís pertínentíbus collocauít Nícías ín littore. Itaque quód díu folennía acra Herculí non feciffent Syracufaní, facerdotes& duces afcenderunt có ímmola. utrunt&. Nauibus íam completís renuncíauerunt Syracufanís lata exta& víctoram arufbices: fi non commítterent conflictum, fed vím propulfarent, Etenim fi pealle omnes Herculem fe defendendo príüs víolatum. Atque íta prouecti funt. "rzlium hoc nauale multó fuít maxímum& acerrimum neque mínores praebuit .:;*-] 7T» motus& perturbationes fpectatoribus quàm przlíantíbus: quód effent ín confpí, |"o omnía facta. ín quibus magnz inclínatíones atque ínexpectatz extítere. Suus partus Athenienfes non mínus quàm hoftís offendít. quippe confertís nauibus imícabant& grauibus aduerfus expeditas. quarum alía ex parte alíz íncurrebant: iclapidibus petítí equabilem habentíbus vndique í&um contrà íngerebant íacula X fagíttas, quorum detorfit fluctus dírectum íactum, ne fpículo adígerentur. Id lugeefsit Syracufanís Corínthíus Ariífto. quí ín ipfo conflíctu ftrenue dímícans vín. (entibus iam Syracufanís cecidit. Ingenti clade& firage data, Athenicnfibus fuga mat prcilaeft, quí cüm terra ítem difficilem falutís expeditionem cernerent, ne» que hoftes, cüm abftraherent ex propínquo naues, arcuerunt, neque corpora petíce rt ad fepulturam, quando egrorum& faucíorum, quí deferendí erant, quàm íllo| uminfepultorum fortem ducebant miferabiliorem. Qua cüm ante oculos haberent, tmetípfos etiam íllís calamitofiores exíftímabant,quí per plures erumnas eodem tan «em elentomníno recafurí, Molíentíbus autemhís noctuab vrbe mouere figna, cerYtn5 Byracufanos Giylíppus facrificijs& poculís ob víCtoríam& folenne immerfos deperauítvel monendo& cogendo exciítaturum fe eos, vt abeuntes adorírentur hoin AtHermocrates dolum ex femetipfo ín INícíam commentus mifit ad eum certos S imtcis fuis, qui veníre fimulabantfe ab illís, quíanté con fueuerant clám cum eo col. ,J^ Himonuerunteum, nefenocte moueret, quod ipfis locaffent Syracufani ínfi "Sanguftíascy quibus tranfeundum erat,ínfedi(Tent, Ita círcun(críptus INícias rem m. ns Diot rerum n4 turalium peritus, Nicias pbyfice ignarus, Atbeniefes pre lio nauali à$yrácu[anis fufi. Arufbices vi&oriam Syracta fnis promittat, Atbenienfes iterum claffe victi 4 Syracu[anis, Nicias deceptus ab Hermocrate, 442 Plutarchi fit(implícíter: ac veritus eft, nenon vere ín hoftium retía íncideret. fiquidem prímaly, ce praecurrerunt, faltus obfederunt, vada fluuíorum muníerunt muris, pontesre(cído, runt,locís planís€ campeftríbus equites locauerunt, nullus vt efletrelictus Athenien. Atbenienfisca- fibus locus fine dimícatíone progredíendí,^Atheníenfes cüm& íllum díem& inj, lamitates apud. quentem noctem ibí commorati effent: ob neceffaríorum ínopíam& ímbecillos amj. S44.^ cosfamilíaresqp,quosrelínquebant,quafi ex patría mígrarent non ex hoftico, cum iy, latuperrexerunt€ lamentatíone. Attamen prafentía mala ducebant ímmiínentibusle, Nicie calamita uíora. Cüm effentautem acerba fpectacula ín exercítu multa, nullum ípfo erat Nic tcs, zrumnofius tum valetudíne corporís affecto, tum indigne contracto ob víatici exigui tatem ad curam anguítam corporís,quód multa morbí caufa requirebat, cüm faceret| men ín hac ímbecillítate& toleraret ea, quae multí vix fuftínebant valentes.quem pez fpícíebant omnes non fuí caufanec vítze cupíditate in illís perdurare zerumnis,verümi, píorum caufa fpem nonabíjcere. INam cümalijad lachrymas& gemítus ex tímoreatg maerore conuerterentfe:íllum,(iquádo effeteó compulfus, líquebat maculam& defor, mítatemreputare huíus expedítíonís cum magnítudíne& gloría rerum, quasfperaue rat perpetrare. Neq; veró cüm fpeciem illíus íntuerentur, verüm etíam cüm dictorüro míníícerentur ac monítorum eíus,cüm ab ea expeditione deterreret populi: multóca Íebantíndígníorem eíusfortunam, neg fpem in Díjs vllamreponebant, voluentesfe cum vírü relígiofum,quí prolíxífsimus in Deos fuerat,nihiló forte vtí clemétíore, quim teterrími ín exercítu& abíectiísími. Verumtamen enítebatur Nícías voce,vultucomí: tate contemnere videri calamítatem,atq ítínere toto, dum per díes octo íaculís perci Demofbens tur& vulneratur:copías,quas iple ducebatferuauítíntegras. donec captus Demofthe capiturà Syra- nes eft, X manus, cui ílle praeerat, ad Polyxelíam villam ínter dímícandum& eftitav cu[anis. dum circumuenta. Demofthenes quídem díftrícto enfe percufsit fe ipfe, fed í&unola. talíitquód cító eum cíngerent& comprehenderent hoftes, Vt INicice Syracufaníat uectí cafum nuncíarunt íllíus,atqy híc míísis equitibus illas copías cognouit ín deditio nem venífTe:petijcà Grylíppo índucías:vt Athenienfes ex Sícilía dímítterentíncolums obíidibus acceptís de impenfa,quam eo bello fecerant Syracufani,| Athí cümidrcie cerunt, tum fuperbeatrocíterg mínitantes profcíndentesQy íaculís omníum íamrerum egenum petíerunt. Suftínuít tamen illam noctem, X poftero die procefsit ínter bo i3 ftium telaad Alinarumamnem. Illíchoftesalíos víámpulerunt ínflumen. Alf oc parunt pra(ití abijcere femetipfos.| Atqueibíín fluuío, dum fimul& bibunt& cov trucídantur, maxíma ftrages X cruentífsíma edíta eft. quoufque genibus aduolutus Gylíppí INícías: Mifereat, ínquít, vos Gylíippe victores, nequaquam meí quidemqii extantís cladibus nonien& famam comparauí: fed Atheníenfium relíquorum, memo resbellí communem eíTealeam,ea autem moderate cementerg; adueríus vos ín rebus fuísfecundísvíos Atheníenfes. Ita fatí Nícíae nonníhil eft Gylippus confpecdiu&e ratíone motus. Scíebat ením ín componenda pace bene meritum de Lacedzmo nijs Nícíam. Magnificum fimul ad gloríam putabat, fi duces hoftium captiuos ab Nicias dedit fe Gylippo. duxíflet, Itaque Nícíam comiter excipit& confirmat, edícit que, vt caeteros capiant. d Caterüm perlato tardé ad omnes edícto, longe mínor fuít captorum quam ínterio Corum numerus: quamuís multos fubducerent milítes,^ Contractis omnibus, qi propalàm capti erant, pulcherrímas& excelfifsimas arbores fecundum amnemfpili captíuorum exornauere, Ipfi coronatí equis fuís eximie excultís& hoftíum tonlis vv bem funt ínuectí: quod ex nobilífsimo certamine, quod Girzcícontra Graecos dett tauerant, folídam víctoríam maxíma contentione& fumma ví ftrenuítatís acvírtuli reporta(fent. Indetotíus populi Syracufani& focíorum concione aduocata Eurydó concíonator legemrogauit: Prímüm, vt diem, quo ceperant INícíam, feftumaget cog; facrificarent atque ab operíbus feríarentur, eumd; diemfeftum, à fluuío appli Afinariun fe- ent Afinaríum,| Diesfuit decímusfeptímus menfis Carnei, quem Meragítneona/ i ftum. theníenfes vocant. Atheníenfium feruitía& alij focij fübhaftarentur. Ipíi& fiquic fent eorum focij Sículí, ín vínculís haberentur,& ín Latomías conderentur, excepti ducibus:ílí vt necarentur.— Scífcente hzc populo Syracufano Hermocrates, C" commemoraflet bene vti victoría praftantíus efle quám vincere, non medíocrí elt t multuexceptus. Giylippum veró duces Atheníenfium depofcentem fibí condon?? quó ducere eos Lacedzmonem poffet, luxuríantes íam rebus fecundis ínfectati 99? ft, ertum, cufaní funt, alíoquín eíus etíam ín bello afperítatem& Laconícum perl impe pvi* Sord quo hic([ cto r torí: felit runt: mifif E(ciui Bio lum í quen Ath deih: num runt, deftí dom: res C mína 3? fecoi Euri cm & pc ferun noni detui prop Ícenc gefti j? vibei pidat re.) cíuít: demi illís p du, de en. Ye mi. eit ;le Ícía JU, tt 1 et mi it(y for, ue ite cen fe làm mi 1g cuti he eu Ja ad ti^ me ci. rum bo; ccu. ote itus qui 'mo bus Xo. fo ab, ant, 4 tfo qui olns vt ce utis res 'cfify cll a M j iid "ptis u cum t ti^ va^ uf Sot" M. Craffus. Sordes queque eius, vt aít'ímzeus, auarítíam que damnaueruntvitíum paternum. cb quod Cleandrídes ítem pater eíus repetundarum damnatus exilij caufa folum vertít.& hicipfe ex mille alentís, quae Lyfander Spartam mi(it, depeculatus trígínta, qua fub ce. áorecondíderat:índe detectus foedífsíme confcíuítfibiexílíum. Caterüm hazcínhí^ ftoría Lyfandrí executífumus fufius. Degofthenem& Nícíam perí(fe Tímausre^ fclitlapidibus ab Syracufanís coopertos, vt Philiftus&"Thucydides fcriptum relíquerunt'fed certiores factos ab Hermocrate,quíd ageretur,cüm nondum dímiílà concíone mififfetad eos certum, quíab vno fuit ex cuftodibus admiffus, fibímetípfos morte confiuffe. Corpora tamen ante portam proiecta ín publícum ad cuíuslibet fpectacuIo lumfuiffe. Accepi Syracutis etíam hac xtate oftendi ín templo quodam fixum clypei, quem Nícíze autumant fuíle auro& purpura affabre ínter fe contextis compactum, Atheníenfes pleríque ín Latomijs morbo& víctu prauo abfumpti funt. fiquídemhordeihemínze bínze, fíagulze aquae íllís ín díes praebebantur. INon paucos furreptos ve^ numdedere, aut non cognítos pro feruís diftraxere equo ín fronte compunctos. acfuerunt,quí prater feruítutem hoc etíam tulere. Verüm fubleuauíthos verecundia& mo^ detíafua. quippe vel breuí manumifsí fuerunt, vel ín honore habíti remanferüt apud domínos. Fuerunt X nonnulli Buripidis caufa conferuatí, INam przeter caeteros ínterio rs Grecos defiderauerunt íllius verfus ht, quí Sicilíam íncolebant. Quód fiqua fpecimína& guftus horum adferrent íj,quí quotidíe appellebant, ea edífcebant, latíQy inter I^ fecommunícabant. Plures autem tunc commemorant, quí fofpítes domi reueríi(unt, Euripide benígnefalutauiffe,ac praedícaffe alíos fuiffe fe manumíffos: quód quz ipfius armína tenuerant memoría,íllos ea docuiífent: alíos palantes poft puenamfuiífe cíbo &potuadíutos,cdm verfus illius canerent. Neq; íd nouum eft. quía Cauníum nauiígit fcunt, cüm líttorí appelleretSículo prementibus nauibus pradatorijs, Sículos prímó nonrecepiffe,fed repulitfe:tandé rogatos,noffentne cantica Euripidis* vbi(círe often derunttum applícare nauígíum permififfe. Atheníenfesferunthanc cladem maxíme propter nuncium noluíffe credere. fiquidem peregrínus quídam, quí ín Pyrzeum decenderat,& ín tonftrína fedebat,quafi re Achenienfibus iam nota fermonem habuit de | ecttisillis/Tonfor,vbi audiuit, príus quàm díuulgaretur apudalios, curfu contendit ín J^ vibem:ac cüm ad archontas contuli(let fe, detulitílícó ea dícta ín forum. Pauore& tre» pidatione haud ímmeriító ínfecuta,archontes aduocata concione hominem produxe rQuiínterrogatus,de quo accepiífet: càm níhil certí haberet dícere, pro mendace& ciuitatis turbatore ín rotam delígatus& diu tortus eft:donec aduenerunt, quítotam cla demordíneannuncíarunt, Itatandem fides habíta Nicíz eft,cüm ín eas, quas crebró ilis przdixerat,incídiffet calamitates. M. Craffus. i^ .CRASSsVS patremhabuitcenforíum€ triumphalem. E^ ductus eft anguftís in edibus ín duorum fratrum contubernío.Fratres eíus vxores fuperftítibus adhuc parctibus duxerant,vtebantürque menfa omnes eadem. Ob quod vel maxí4 me víta temperàsfuífIe& moderatus vídetur. Altero defun Cto fratre vxoré eíus duxit líberosq; fuos ex illagenuit: neqg ín hís contínentía cuíquam cefsít Romanorum.lícet aetatís progrefTu ítupratz vírgínis V eftalis Líciniz afperfus fufpi! cione fuerít. Czeterüm Licínía Plotíno quodam accufatore s io S5 eftabfoluta, Pofsidebat villam ílla fuburbanam amoenam. ] Qum dum auferre Craffus vili precío cupit, eam affectando& colendo ín iftam incídít ii onem atcp auarítía quodammodo crímen ínceftus díluens à iudicibus liberatus *-üniam tamen non anté dímífit, quàm przdio eíTet potítus. Perhíbent Ro Tni multarum Crafsí virtutum vnum hoc vítíum luminibus obftruxí(fe auarítíam, ^ Pede quídem erat vnum: verüm omníum ín eo vitiorum cüm effet valentí(símum, "Hlcuit cetera, Indícía eius auarítize haec potífsíma cenfent, ratíonem quaftus AA -^ pF CH Y *T 443 Golippus aid» TUA, Cleandrides reprtundarum damnatus, Nicie cz Demo fibenis cedes. Euripidis poemata multos A^ tbenienfes in Sicilia feruauerüt, Atbenienfiit ca lamitatis nuncius torquetur, Nicias Atbeniefim: calamitates predixit. Crafsi emus e adole(centia, Crafsi auaritia, id 444. Plutarchi & facultatum amplítudínem. Nam cüm ab ínítío non excederent feptuaeiesbis.1$ fpelur Crops, inde rempublícam tractans decímam facultatum fuarum partem Herculi facraffet;pra, jam dc buí(fet etíam populo epulum, adhac fingulís cíuibus Romanis tefferam annon; neo ríam tríum meníium de fuo dedí(Tet: tamen antequam ad bellum Parthícum profici. namq fceretur,fubducto fecüm fortunarum fuarugn calculo reperít ín cenfu míllíes feptíngen, curiof Craffus quottó cjesquateri-1 s... Harum díuitíarum pleraque, fi cum íllíus proferenda ignomínia ve, teolte do dics fach. vitas eft ex igne& bello conflauít, ex publíciís calamítatibus maxímum quzftum faciós, dunt; fiquídem cüm Sylla capta vrbe bonaab fe ínteremptorum fubhaftaret;predam eamfu; WII««c & cenfens& appellans,idg; agens, vt quàm plurímís ex potentifsímís cíuibusílludin, divd ureret píaculum:nullum donum vel fectíonem repudíauít, lam confiderans peftes vo MO noxio bísRomz cognatas€ familiares, zedificíorum propter molem& frequentíam,ínce, ME on 7 día acfedímenta,feruos comparauítarchítectos& fabros.C)uíbus ad quíngentospar, WIE pct tís emptítabatínflammata& vícína ínflammatís, que domíní metu& íncertítudine cy viditv fus vilí precío dímittebant.Ita pars vrbís maxímaín illíus recídit mancípíum. Quiícüm Canna manum tantam haberet artificum, nííi propríam domüníhil ipfe zedíficauit, cupídosd, WEM rom cens zdiíficandí,à femetipfis euertífine aduerfarijs. Cíuíbus vero,quí zdificare vellent, fpicer operas eorülocabat mercede,ac fimul area fpacíü cuígy pro fuo arbítrío ad edificidum BB i5 vendebat. Multas pofsídebatargentífodinas,agrum pretíofum, multosqj, quieumex. MM cbati ercerent. Veruntamenomnía hzcmínímé funt cumferuorum pretio comparáda. Tam. MI cd multos tamqy habebat excellentes,lectores,amanuenfes,argétaríos, difpenfatores, firi: M ncing Craficircafer-.&bores. Aísiftebatipfe difcentíbus,attendebat,atqy etíam docebat eos. Breuí putabat prodit Nos cura, feruorum quafi víuorumrei familíarís organorum pracípue ad domínos pertínere av B rent ram: R ecté íd quidem Craflus, fi vt dícebat, íta fentiebat, caetera per feruos, ípfosveo MI"1c Oecowomia— effeperpatremfamilías regendos feruos, Quíppe oeconomicam, quz eft dííciplinatu ugnu quid et quib. endze reí familíarís, cum(itín ínanímatis quacftuaría,ín homíníbus artem efficividems MM^^; contr.^^ polítícam& cíuilem. Illud parum recte,quód nemínem cenferet vel przdícaret díuitt quam Crafiindido, efe quifuís fructibus exercitum alere no poffet. Bellum ením, vt aít Archídamus c pit; pl quis diucs, tum modum non habet pabuli, Itaq; opes ad bellum defínírí nequeunt. aclongeà Mv ousm ríjfuitfententía remotus.llle ením,cüm vírítím agrí íugera quaterna dena díuiliflct,plu niputt, raautem milítes cognouíffet flagitare: Abfit,ínquít,vt cíuís Romanus vllus eum, qui i MEME 77 lereipfum queat,exíftímetexíguum.—Eratín hofpítes tamen prolíxus Craffus.fiqu^ MM 777^ dem patebat omníbus domus eíus, atq; amícís mutuó dabatfine foenore, Verümd» á api iem pfo tempore,ín quod credíderat, repetebat przcííe,€ euadebathoc gratuítum multi Cidsicene.| odiofiusvfurís. Menfaeíus,cüm quosad coenas ínuítaffet, ciuilis erat& popularís.at habebat mundícíem& comítatem íucundíorem hzcfrugalitasfumptuofa, Exlítw Cráfii cloquett- yum ftudío arté oratoríam& eam, qua vti ín publíco poflet, potífsímuüm eft meditatus ti fudit.— Qui quanquam effet ínter Romanos eloquentífsímus, fedulítate tamen€ laborefop MI cn! rauitfummead eamartem factos. Nullam ením referunt caufam fuíffeadeotenuem MM«c leuem,ad quam ímparatus accederet:fed Pompeío frequenter& Cafarerecufanted Es cereac Cícerone ílleabfoluebat defenfionem.^ Qua decaufa imprímís gratus fuit MEM PP quàm folícítus& ad fuccurrendum promptus. Grata fuit etíam cíus ín complectendo Om & falutando humanítasatoy popularítas, Nullí ením cíuí Romano occurrebattamoy m fcuro vel abíecto, quem falutantem non nomínefuo refalutaret, Perhibetur hiftoriz dini quog; fuiffe(tudíofus,& veró etíam aliquíd philofophíz operae dedi(Te addictus Arillo Pequ telís fcríptís,quorum habuit Alexandrum doctorem.Is facilítatís& manfuetudinisdv M em cumentum ex Crafsí contubernío dedít. quíppe nonfacile díxerís, egentíor adíllum puo, venerít,an apud eum factus fit. Solus ením ex amícís peregrínantem femper comin M Tua lectícam accípiebat, quam repofcebatur reuerfus.Hem patíentíam: cüm tamen paupe di Craffus fügit^ tatem profefsío huíus míferínon numeraret índífferentem. V erüm hac infi Cm ME^" MariketCinná. Cínnze& IMaríj arma valerent,protínus ambíguum eratnemini redíre hos non ad falu i Uum tem patrizefed plane ad cedem&€ pernícíem optímatíum.quorum pars, quos illi ocv pauerunt,necatífunt. Inter eos Crafsí pater& frater fuere.Ipfe íuuenís pracfens detugt perículum. Caterüm quía à tyrannís fe vndíq; cínctum captarí aduertít: tres amícos feruos decem fecum trahens profugit íncredibili celerítate ín Hifpaníam: quód pridem íllic ín parentís praetura fuiffet, amícosip fibíadiunxiffet. Cüm vero reperíffetp omnes confternatos,atq; euítíam Martj quafi praefentís exhorrefcentes: apud nullum aufus fuít fe detegere:(ed agrum marítimum Vibij Pacíaniíngreffus, in quo m dm quote nus uite Ce Ma pla WERL qui da jltis s, at eta tU$, upt na edi tan. 4 ndo ob oria rilto ; do um tans pe ^um fal, 51 ccu fugit os& dem uote flum erat uv T M. Crafíus. 44j I odlunca,eo abdiditfe,atd ad Vibíum períclitandum vnum feruum mifit viatico quoq; imdeficíente, Víbíus re nuncíata exu!tauít eíus íncolumitate,acceptoqy comítatus nu |*(fo n&* b B seo&loco,nonínuifit ipfe eum. verüm accíto procuratorí predíorum pracepít,vt coe : nam quotídíe appararet,eamdj ad petram deportaret, qua ibi relícia filentío abiret:neu airiofe rímaretur vel Ícrutaretur,denuncíata nece i id faceret:&(i fe adíuuí(Tet, líberta" H, t:; teoften, Eafpeluncahaud proculabefta marí, quam rupes coéuntes vndíque clau B unt tcnuemg& lenem auram íntromíttüt. Vbíingreflus fis,altítudo exurgít íngens, aqueínfpacio ínteríore finus haber ínter fe peruíos mírelaxos. Neq; veró aqua exors dtvellumínís, fed fons delabitur ex rupe amoeaífsími latícis. R ímae petra natiuze, qua | maxime coit, lumen extrínfecus excípiunt, eftiglucídus ínterdíu locus. Interíor sér non madet, fed eft purus: quód liquorem& madorem ín fontem exprímat denfitas pt, Agentíibi Craffo atferebat procurator quotídie neceflaría. neque hícillosvel | vidit vel cognouit: fed confpíciebatur ípfe ab íllisqui tempus fcícbant& obferuabant, | Conz paratus velad voluptatem afiluens erat, nedum ad necefsitatem. quippe ftatueB ncomnibelígnítate profequi Craffum. Nempe venít eíín mentem ztatem quoq re» picere,quod admodum effet adolefcens Craífus, atque alíquíd etíam índulgendum ze utísllori. Nam extra ea quibus opus haberet, nihil fuppedítare, neceílarij potíós du» cbatquám prompti effeoffícij. Iraqueancillas duas venuftasaccer(it,ac cumhís pergtad mare, Vbíadlocum ventum eít, monítrato afceafu ímperat,vt fine trepidatío, Pneiíngrediantur.. Aduenientes Craffus confpícatus, metuítne cognítus locus& ipfe podituseffet, Igíturrogateas, quid quaerant, X que fint? Vtrefponderunt dociz, htentemfe ibí dominum quzrere: Perfpecto Craílus Vibg cumípto ludo& comitaterecepít puellas: easQp, quoad íllíc hzefit, retínuítfecum. Hae, quibus haberet opus, ignificabant€ renuncíabant Víbío.^ Barum alteram ait Feneftella fe íam anum viüille,accrebro ex ípfa audiffe libenter hzc commemorantem& narrantem,— Poft? quam íta Craffus menfes octo delítuit& tranfegít: fimul atque exitum Cínnze acce^ pit, prodijt ínlucem. Ibífrequentes mortales concurreruntad eum, Delectís duobusmíllibus quingentis adíjt eppída, atque vnam Malacam, vt multí tradídere, dí» tipiít, Ipfum Craf y^ 1 t Ium tamen aíunt íd ínficíatum,& fiquís díceret, repugnare foliz jum Hínccontractís nauíbus traífecít ín Africam, contulitq; fe ad Metelium Pium Carum vírum, quí non contemnendum exercítum conícrípferat. INon diutamenhze lit apudillum, fed díffeníioze ínter eum& Metellum orta ad Syllam contendit, apud quem fuítínfummo honore. VttranímifitSyllainltalíam: omníum iuuenum voluit, quiipfum fequerentur, opera vtí, atque alium alie reiprzefecit. Hic CrafIus, cüm n Marfos ad delectum deftínaretur, przefidíum poftulauít, Erat ením ei prater ho^ s tranfeundum,| Cuí cum ftomacho Sylla& acríter refpondit: Do pracíidíum tibí Pzrentem, fratrem, amícos, propínquos, quorum indigne& inique interemptorum xifequor ab homícídís poenas. Ita commotus& ftímulatus Craffus confeftim pro» ] ictus eft, fortítergg permedíoshoftes perrupít, magnasq confcripfit copías, atque ot : 5 : mpígrum íncertamíníbus feSyll prebuít.| Exhísfactis ortamreferunthuius cum *ompeio degloría contentíonem& zmulatiíonem. quíppe atate eo inferior Pompe I5, cus pater ínfamía Romz flagrauerat,& ín fummo fuerat ciuium odío, illís ín bellis eitulítt& eluxit magnus: vt Sylla, quz etate maioribus ac dígnítate paribus Perquàm raro tribuebat 2 affurgeret adeuntí, caput aperiret,& faluraret imperato» "m. Ea vrebant€ mordebant Craffum, lícet non immerító poftponeretur P Pdo, Nam& v(u deficiebatur,& factorum cíus infitíi morbi prodentes fe aufercbant anritía& fordes oratíam.Etením cüm oppídum V mbríz Tuder cepíllct, praedam peY totam habitus eft ínteruertíffe, qua de caufa apud Syllam eft delatus. At magno , o nouiífsimo, quípro portis vrbís commí(fus eft, conflictu Sylla pulíus fuít pro!&uisillís, quiin cornu eíus ftabant, alíquatenus& obtrítis. Craflus vero, quilaum cornu tenebat, víctorfuit, atque hoftes ín noctem vfque ínfecutus mifitad Syl 3 enam mílítíbus petítum& nunciatum víctoríam. In profcríptionibus& fe» "onibus rurfirs malé audíuít, quód exíguo pretío magnosredímeret cenfus,& dos Pokeret, In Brutijs profcripfifle eum quendam ferunt ínfcío Sylla ,tantüm quz ?8ntía. Ouapropter re comperta, ín nullo vfus efteo pofteà publíco negocío. qim autem effet ad omnes homínes Craflus aífTentatíoníbus fubígendos peri5, idem erat tamen vicifsím adulationibus opportunus omníum, Peculiare P 1 vihij in Craf[um bumanitas, Crafsi fbeluttca, Vibius puellas duas in fpeluncá «d Craffum mit üt. Crafsi in Afri cam profectio, Craffas mittitur 4 Sylla in Marfos. Aemulationis Craft ci Pom pcio,origo. Cráfsi virtus, Plutarchi infuper de eo hoc narratur, cm effet ipfe íntentifsímus lucro, odío S conuitioper, Craffusinsidet/ cutum faf f fimiles. Ág ítabateum Pompetj inrebus gerendiís fucceffus,& qudd] Fonmeio, príus, quam effetín fenatum leds, tt íumpharet a appellaretus rip ciuibus Magni n. om cum sis ceret quif iam Pom pem Magn um adeffe: rídens s quae fiuit quam dio copáré- magnus? Caeterümabíecta pe illum rebus bellicis zquandí confugítad togam: arg Sj een fioníbus, mutuum dando, com mendando8 e: fuffragand do can didaton 'etítíoníbus opes& auth|ioritatem comparauít parem, atque ex multís magnís que | NER Po: ompeíus habebat, Fuítautem quíddam íníllis fingulare. Maius ex] s Pompeíj nomen€ potentía ín vrbe obres eíus bello geftas.Prafensveró con US io equenter Craffo: quód ex faftu& grauítate mo rum multitudinem dedinz; ret,& deuítaretforum,paucis autem& zgre[ petentíbus aduocatum fe praberet: qui| fauorem haberetvegetiorem, vbi pro fe ageret. Craffus veró, cuíus patebatperpetus| fructus, quirarus non erat, neque dífticilís aditu, fedín me díjs vol uebatur negocijs:: uílítate ac humanitate antecelli uít illius fupercilío. Corporís maíeftas, facundia, ori blandítia fuppetebat, vtíferunt, vtríque ex aequo. Adinimicitíam tamerautfimui deduxit haecae emulatío Crafli um. Nam Po ompeíum& Cafarem zgreferc ídem ín maiore honore eífe: verüm eiambítioni offenfionem vel em T adíunge bat. lícetc captus d píratís Carfar atq ín cuftodía afferuatus exclamauerítQua audi ifTe perfunderís nuncíata mea captíuitatez Caeterüm intercefsít poftmo. ere^os vfi IS, Accüm Cin Hifpaníam praetor profecturus folu ntíbus credítoríbus,& impe edímentís eíus manum ínijcientibus:fucruin i c raífus, líca uít que eum intercedens pro eo centíes nonagíes nouies Ls | FadtoncGRo^ In frmmac m dn tracta cíuítas Roma na ín tres factiones efTet, ,Pompeij Cefaris, Crdfs nanetra. men maíus quám opes,erat,& opínío vírtutis eíus plus po lebat) X conftantíor cíuítatís Pompei um colebat, praeceps& le-uís fectabatur 2efat is fpes, ínter masc raflus vtraque vtebatur. In actionibus fuís fuitvaríuspl Crálfis iacong- Tunque eque m cus firmus, neque ímplaca ibilís ínímícus: fed vtilitate obíecia dioi flans oratí tía& íra dil iÍcedebat. Vnde fzepé homínes, f: epele; es paruo ín nteruallo eafdemde fendít& oppugnauít. Valebatgratía€ metu, ve rüm metu pre ecípue. vndequiplui mumnego S itemporís magiftratibus atq; ducibus populí ex xhíbuítSiciníusroga MEN id vnus n nonl laceileret Craff lum, fed huncomitter et? Foenum! habet, ínquit, ^ juo obuíj(ibi cauerent, ctr na ín corni So nt nu fenoc cir nh ^11 ei alíze(11120 índe fecuta df, €C 4 kac 121 ] modí eft caufa orta: Lentuus it, ex m v Sparc m nom ina id T i 1 fatu díato etum faritistmal ebat. h'naexp ces. quí nullum bfc elus,fed íniuría domíní vincti& compulfi erant adartem gh ríam difcer pain orum ducenti de fuga confilíu minfere Quo detecto duodeodiogi » ta,quíf idre ia rerant SPISUCD EID atque€ ex popína qua dam cultris coquinatr) jsvenv :»usq correptís eruperunt exoppído. Offenderunt ín ítínere plauftra,qua arma già :adalíud. opt EUREN it Hec rapuerunt armau firmo prz(idío» duces tre'slegere,q: uorum fuit Spartac us primus ex 1 nerepaftoralí, F uit hícnon folü: n anímo& vii ábus i gens fed d& eiusq; ingenium.(3 prudens modeítu sq& cíuilíor quàm pro natío ctus eft, draconem dormientis dircumiediu m faciem popularís Spartaci fatídíca€ numíneafilata Liberí patrís annuncíau sisi horrer MdamQg,: qua d Fa gram ictum exit Wis portendí que cum eo et: C inores. mamvenai lís di 1 1 11m tfiDU or contr ahos ex vrbe cum tri nfum,quemob fet D í autem labrufca it fc Hain Ícaue ertínerenta« Ipknieem, d His ine latt ipei omanos. is caftra cepere, HT :ex ea] n2 almítes, q JS;€3 ye f io ernee xtup au er vnl Im, qu à -— firenu po al mA profi fum n. vag ]pfum gensi opes] nsiup & elat gnita: nume mani r If il, I comit danz ipea p impel míciti Mom Quín genus efLini litibu p preda mato; dum! mune RI tec facíu: flibu: uifpa tt pei fundi Cerar títfe; Occu fpe ent ut deci petfo, quod us A quam l:atfy torum s que IS erat 'O con dina; qui tuus ijs 1, Oris nulta, "rebat à non Qua (tmo yluet s:fucBo Crafsi ebat) ibatut us ple citoà m de plut »ganti nquit, t, Ct Ita dfi, ntulus Thr adíato logit ; veru gladia autcm ; degt onc imM entem cquo M. Crafíus. 4.47 frenui vírí& perníces aggregauerunt fead íllos. quorum partím armauerunt, partím xo antecurforíbus& leuí armatura funt víi, Alter índe aduerfus eos dux míttítur D, Varínus.cuíus prímo legatum Furíum cum duobus millibus milítum fignís collatís | profligauerunt, Hínc confilíaríum eius& collegam Cofsíníum cum valída manu mit | lumpíhil propíus factum eft,quám vtlauantem ad Salínas Spartacus círcumuenerit& opprefferít.quem, cum egre& difficulter aufugiflet, extemplo exuít ímpedímentís ,ac vdtigiisínftíttmagna caede perfequi,caftrag; eíus expugnauit. Cecídít etii Cofsínius, Ipfumpratorem crebrís alijs praelijs fudit. Cepít deníg; lictores eíus& equi. Vnde íngensíam& formídabilís erat. Veruntamen ínftítuit cofilíum fuü fapíenter. Cüm ením opes Romanas opprimere díffideret fe poffe,mouít cá exercítu verfus Alpes:cenfuit& is fuperatís domü cuíq; abeundü,altjsín T'hracía,alijs ín Gallia. A t íllínumero fubníxi | idatianimís nó aufcultabat eí,fed Italía populabundi percurfabát. Igítur noíam india gnítas& curpítudo rebellionis folicitauítíenatitverüm ob meti& perículü quafi ad v» num ex grauifsímís&& maxímís bellis ambos cófules mílit.quorü Ge!líus cohortes Gic manicas cotemptu et arrogantía díuulfas à Spartacíjs repétíno aduentu omnes oppref. it: Lentulus magnís copijs círcumuallauít Spartacit. quí huíus legatos adortus pugna (ómilfa fudít,atq; omnib.exuít ímpedímentis. Contedenti ad Aipes Gallíz círcumpading occurrít praetor Cafsíus decemillíbus mílíti,atq: acíe fufus multos mi!ites amifit, ] ip(czgrefuga quaefiuícfalute, Flís nuncíatís fenatus ínfen(us íufsit cofuiibus nihil pro b inperioagere, A belli Craffo mandauit,.Eum multí ex nobilitate authorítatís eíus& a| micitize caufa fecuti funt. Híc pro agro Píceno cófedít teadenteillucSpartacá exceptu: rus Legatií Mommíit cum duabus legíoníb.circummif(it,ímperàas vt hoftes fequercetur, | ignanon cóferret,neq; laceffereteos.llle veró, vt prímum oblata fpes eft, manü confe| rit,etfufus eft. IVlultí cecídere,multi abiectis armís fuga falutem petíere. Cra(lus ipfum Mommiüafpereíncrepauít. Milites iter armansfponfores exegítarma no amí(luros. | Quingentos prímos,à quibus ínítíü fugae ortum fuerat, dectmauit, quod vetus fupplícij ] geuslongo ínteruallo reduxítín exercitu. FIuícenímgenerí poenzeadíuncta ínfamía tinfpeciantibusq; omníbus horrendum& tríftefpectaculum editur. Ita correctís mi. ] liibusduxitínhoftem.|^ AtSpartacus cefsít per Lucaníam ad mare, Infreto nauígía predatoría Cílícum nactus anímum adiíecít ad tentandà Sícílíam,ac duobus míllibus ar mitorumín eam ínfulam coníectís bellum Seruile íllíc denuo cócíuít. quod non íta du. dumfopítum facile potuít peftíferís facibus refufcítar. AcCilícesínito cum eo pacto | muneríbusqy acceptís impofuerunt eíac fubduxerunt fe. Itarecepítfeamarí,atqueín | Rheginotum confedít penínfula.Ibí fuperuenít Craffus. quívidens naturam loci, quíd | xciundum effet, fubijcíétem, fauces muro ínftitít fepire,fimul vt ocium milítibus,& ho[libus commeatus facultatem adímeret. Quod etfi grande effet&€ laboríofum opus, bre ]"lpacíiotamen preter omníum opíníonem perfecit X abfoluít,foffamtg ex mari ín ma. ]!tperceruícem trígínta feptem millía quíngentos paffuslongam, latam& altam quín. decim pedes duxit, Super foffà murum excítauít míraaltítudíne& firmítate, Ea SparGtsprímdm floccipendebat& contemnebat. Vbiíveró deficiente preda, cüm vellet ] P'ogredí;aduertítfeínterclufum muro, neq; ex penínfula quicquam capere valuít: no» «tem niue ínfeftam ac ventum procellofum profe capíens, exíguam partem foffze com P'euíthumo,matería,& arborum ramís:actertíam partem exercítus traduxit, Hicti» muit Craffus,ne impetus Spartacum Romam raperet.verüm cóofirmatus eft,quód mul, t'exdillenfione defcíuiffentab illo,& caftra feorfum fuper ftagno Lucano pofuiflent, 0ccertís temporibus varíaríferunt, ac modo dulce, modo falfum nec potabile fierí, 50s Craffus adortus repulítà ftagno:fed ne delere eos vel confectari poffet, per fuperVnientem propere Spartacum& fugam fiftentem factumeft.. Pcenítuít autem eum, . imd fenatut Ícripfiffec, Lucullum ex Thracía& Pompeium ex Hifpaníavt excírent, Taurabatcsanteillorum aduentum patrare bellum. quod fcíretfore, vt ei, qui(ibí ad, unctus effet& fubuenitffet,non fibí;attribueretur decus. Certusigítur íllos, quídefeCrant&(eorum pofucrant caftra,quos C.Cannícíus€ Caftus ducebant,aggredi:mít titfex millia militum ad occupandum collem quendam. Hiís ímperat, vt quam pofsínt ectultfsime íter facíant. quí ftudentes hoftem fallere galeas frondíbus contexere:con Pctlautem à duabus mulíeríbus,que facríficabant pro falute hoftíum,in perículo fuit fent:ní celeríterínterueniens Craffus pugnam commififfet multó acerríma. in qua duo««mmíllibus trecentís caefis folos duos ínuenít, quí auerfa vulnera haberent. reliquí ín 2 1 Q, Varius, ha bet epitomeLi Spartaci victo rie de Varino., Ambo confules contra Sparta cum mifi. Spartacus fundit Caffiurr. CrafJus mittitur contra Spartaeum, Spartacus fundit Mommiunt, Decinatio legionum, Stagni Lucani mira natura, Spartaci militk vyirtid, Spartacus à " Cra[fo ce[us. Cra[fis cum Po peio conful. * In Pompeio eft, C. Aurelius Crafüi c7 Pornpeij reconciliatio, Crafii cenfura. Craffus fufpe&us coniuratio1 nis Catilinarie. T Locus eft me dofus in Grzco. Cra[fis Cicerotis inimicus, 448 Plutarchi acíe omnes ftantes& dímícantes cum Romanís occubuere, Spartacumi poft hong, 1 clademrecipientem fe ad montes Petilínos C)uíntus Crafísilegatus& quzftor Scropha ii tergo ínharentes carpebant, V erüm vbí ílle agmen tandem conuertit, foede fugeru; b ki Romaní, atque xgre faucío erepto quaftoreíncolumes euafere,. Hacvíctoría» quod E nímíos fpirítus fecilTet fugitiuis, perdídít Spartacum. INolebant ením vltrà pugnamde, e trectare,neque ducibus dícto erantaudíentes: fed ín itínerearmís cínctos Coegerüt re, S Dl tro per Lucaníam ducere ín Romanos, eodemd quo Craffus properauere. lamením nilo adeífe nuncíabatur Pompeíus. Frequentes autem íam íactabant ín concíonibusadil ii^"i sol lumpertínere huíus palmam bellí: quem, fimulatquehoftem vídiílet, pugnaturum MEME 5] B alii: debellaturum. Maturans ígitur cum hoftibus dímícare, ac caftrís hoftíum caftra con, lH. enr ferre, ducebat foffam, ad quam eruptione facta feruí ínfeftabant operiintentos, Pluj. rs bus femper hínc índeaffluentibus cernens Spartacus necefsítatem omnes copías expli e cauít. Prímüm(lrícto gladío admotum equum,fatus victorem multos fe& exímíoslo ifs S ftíum equos habíturum: fin víctus effet,non fore fibí eo opus, cofodit. Deíndeimpré Va fionefacta per tela multa€ vulnera Cra(lum petens,íllum non eft affecutus:verüm dy cidit os centuríones,quí manus cum eo conferuere,ínteremit. Poftremo effufis ín fugamij, ceni quí círca eum erant, dum ípfelocum tenet€ hoflíum globo cíngítur,pugnans truci femd tur. Quamuísautem Craflus fortuna vfus eft fecunda, bonídg ímperatorís& militis reca Ílrenuí munus praflitít:víCctoríz tamen non fuít Pompetj gloría exors.fiquídem quiox riusó przlío fugerunt,ab íllo fuerunt opprefsí. V nde fenatuí fcripfit, fufos quidem à Craffo, ME. quen enis collatís fugitiuos, fe veró radíces belli excídiífe, Pompeíus de Sertorío X Hifp, BIB;..., nis clarum tríumphum duxít.| Craílus tríumphum neipfe quídem fuftínuit peteret lütati ouantem ex bello feruili íniffe vrbem abíectum vífum& putídum. Quíd autem hocib busa íllo differat,atque de vocabulo ín víta Marcelli dí(feruímus.| Hínc cüm vocareturili[bnti co ad confulatum Pompeíus:Craffus, quanquám ín fpe effet vn fe cum eo cófulemfo- fief re, non dubítauít tamen Pompeíumrogare.(Quam occafionem íllelíbenterarripiens(epei ( defiderabat enim quocunque modo Craffum femper beneficijs fuís obftríCtumbibo MM aiu re) adíuuíteum eníxe, atque ad extremum pro concione díxít, non mínorem gratin Ger de collegafe quàm deípfo habíturumhonore. Iníto magiíftratu tamen haudínexin MM ooiá coftiterunt beneuolentía: fed ferme ín omníbus díffentientes,mutua vbique acerbi MM:(io. & cocertíonenihil domí velforís gefferütín cofulatumemorabile. nifi p Herculi Co IM nen. fus pollucens populo epulum dece millibus menfarü prebuítac frumentá ín tresmer- hacé fesadmenfus eft. Cümabíturi am magiftratu concíonem haberent:eques Romans MM c... ex obícurioribus quídam ruri agens& à republ. remotus* Onatíus Aurclíus confcev Ium dítín roftra,progreffusqy vifionem narrauítfibí ín fomnís oblatam:lupíter, ínquít,mhi MM.(usi obuerfatus precepít,vt pro concione vobís nunciarem: ne príüs deponereconfuleo MM ii; norem,quaám ín gratiam redíerínt, permíttatís.| Ba vbi díxít,& iufsítpopulus rcov IM. cni cilíatíionem,díu Pompeíus immobilis filuit, Craffus veró príor dextera ílli porredzN MM r.i. hilarbítror,ínquít, Quirites demíffum aut me índígnum facere, quí beneuolentàmY MM Nec amícítíam exordíar cum Pompeio: quem vos ímberbem adhuc Magnum appellau 4 li quifi ftís,& nondum ín fenatum lecto decreuiftís tríumphum. Hec funt ín Crafsiconfuy IM. proc memoranda. Cenfura eíus ígnaua plane€ fegnís tranfacta, Neq; enímfenatum hufra| Eug uít,ned recognouítequítes,neg) recenfum populí egit. quamuis Romanorummo MM plc; ftí(simum Luctatíum Catulum haberet collegam, At fama eft acerbam actíonem(vo Comr lentam fufcipíenti Craffo,vt efficeret populo Romano vectígalé Aegyptum,eníxt Cr aS D tulum reftitifle:hínc díffenfione exorta vltró eos magiftratum depofuífle. In magna" libi£ la Catilínze coníuratíone,quz prope Romanam euertít rempubl. nonnulla afperiusi taten fpicíone CraíTus fuit. Atg; extitit quída,quí eum ínter coniuratos nomínauit, verum Tun dem hominiadhibuíit nemo. Cicero tamen ín quadam oratíone aperte Craffo& C NAM nib. tí eam notam ínurít. fed edíta eft poft vtríufcgfata eaoratío. In oratíone de confulat"a con Craffum noctu dicít cum epíftola,t qua Catilina faceret mentíonem, adiffe fe licvtc? Atqu íuratíonem, de qua quzrebatur, vt certam íam confirmantem, Quamobrem Cícaon! Uerar Íemperínfeftus Craífus fuít:verüm ne propalàm eumladeret, eft per filium mpeditus eius Publíus ením,quí eloquentíz& literarum ftudíofus effet,cupádus erat Ciceronis, ao paral vtcumreo veítem mutaret,acrelíquam íuuentutem ad ídem facíundum ímpelleret lv(de duxit denique parentem, vtredíretcum Cíceroneíngratíam. Jam Carfar ex poU vt(ib cía reuerfus parabat confulatum petere, quí vtnouum ínter Craffum& Pompei In pr; idíua rn pha tunt uod de tte 'hín dil ma SUITE! luri'Xpli oret du 11js, 'ídailítis T ex nn lO ll 2 pa, cab I1 ili nfofeng| abe tíam dem itatt j "rb nen anus (cet mihi sho con^ ; N m& Jauir 4 lati ullra odtX vio Cv nail ist imo ada latu j t "roni litus, adco "ur yuift« 1 dil Jíum o o M. Crafíus. 4.4. d (dium vidit,noluítadíuncto altero contrahere fibi alteríus odíum, neque fperabatn eu voopítulante voti fe fore compotem. quare reducere eos ín gratíam molítus cft, fedu^ loadmonens eos femetipfos euertere: Cíceronesautem, Catulo os, Gs itones augere, e quinullo numero effent,fi collatís ín vn&ü partíbus& fac tionibus ,Vhís y RO usreípub L aque vno moderarentur coníilío. Quibus fuafu fuo reconcilíatís,potentíam contraxít & conflauít ex tribus ínuíctam. qua fenatum& populum conuulfít: neq: emutua ope, ríllos maiores fed per eos fe effecít maxímum.INam extempló viriufgyfa Cíonís fulira ssgleriofteftconfal declaratus.Cuíconfulatum egregie g zerentílegíones FRMRR. Ga liiamq tradiderunt, atque ítatanquám ín arce collocauerunt:rati Vipresinetmmit ner firmarent: relíquafe nullo negocio ínteríep artíuros, Pompei m quic lem ímpulíteó immodica dominandi cupído. Craffum ve trÓ cüma d ínueter atum morbum fuum auarítíam nouam affectatíonem affumpfifi et& aftum ex Cafarís victo ríjstrophaeo rum€ tríumphorum: quod quíceeterí s rebusantecelleret,, rornonremífit ante ftudium neque conquíeuit, quàm ín foedu cidit publícas. Nam cüm Lucam Cafar ex Ga illía veniffet, freque dicat profectcPompeíus quog;& Craffus spríuatím cum eo cc fummam rerum capeflere, ac totamrem publ l. fuí furís facere:( ret, Alias prouincías exercituscy Pompei us& Craflus capere rius confulatus petítío. cuíus illos Cearc rcanc dídatos adíuuare » quentes milites ad comítía mittendo debebat. Fiaedere bemregrefsi ílíc oín fufpici onem venere, erat S ínomnít lutarís c: aufa congreflos. m fenatu Marce busan petíturus c confulatum de Reipondi f tantibus illís aít,equís cíuibus petíturum fe,n [usellet& arroganter refpon: dile::moderatíüs peituraminn nínus,quíeturum. Quarealíquí,qr"TO'mitíus, a» ninum fumpferunt ad Coe aatitamidend s Ve rame Fai Mípro cefferunt, cuerimetu deterríti abíecerunt petitíonem. Domitíü Cato propínquü& amícum fut conürmauít,adhortans& íncítans eum:vt,quí pro EC NOT ip ropugnaret, fpem fequeretur fram, Neq; enim Pompeíum vel Craffüm confülatá querer e,(ed domínatío nem:neuídagi Emicat peterent fed vt pro'uíncías legi onesra aperent, Itadiíces it ifs f foret infe, m& cladesré. -omaníad eum orum di et e hzc&í(entíens Cato; Domítium deduxittan itüm non ví ín forum,mu tiqzfeadil gregauerunt: necpaucí mírabantur ,quíd nam íterum hí confulatum pe eterent:quíd rum viia: quíd'ní cum alijsz Atquí multos dícebant e(l Ienoníndi ioni SS. quí quid em c fulatum cum Cratfo& Pompeio ca iperent. HínctímensP'ompeij factio no 1temper uitáfumma índígnitate t violent PERS aeter alía locatis ínfid: ijs Domítio, quíai fitciu: cmíncomítíum cut m alijs d deícendeb tÍeruume cí praelucentem occídit, mu sltos SV un rauit atq ínterh os Catonem. MECHAET gat ís& domo ínclufis cofules Necmulto poft cíncta denuó armís Domit ád omo,Catoneforo c uifübftiterunt ibi ,interfectís prorogauerüt Ca sm quía juenníu: procuratunt prouín 1Ccía is Syriam ROIORU oli ant am. rtentíbu S: ti peio Hifpanize obuenere, Sorsfuítomn nibu: IS D[ lebsab vrbe Pompeii,& vxorís Pompeíu commoraturus. Cratius fimulacío ors exíjt,exul in rztente accidiffe fibi fpl endídíoremnullam: víx v lib X. Apud íntetíores vero multa vat na ía(olcatafm tatem c ingenium fuum qui mínímé gloríofi is autíactabundu: Uncver Omírum ín modum elatus& díflolut usnonSy 1 nabat fire? profperít atís, verüm proludo habens Luculli —-—n " e "P 2 o 1 — rue fe tU t3 Ciuiild "c3 e cotra] Mithridatem Pompe j, vígs ad Bactros& Indos 8 s fu: Atquí, quz de ímperío eíus ta ox fi bellum Fachi cumnon compl:Ctebatu sf td no .rantomnes geftíenti animo íd aí ffectare Crafft um ,& Cafarex Gallía líterís ardorem tus commendauít ínflam imauíté eum ad bell m. Quiavers A tribunut ple is NURSE TNR cius ínterpellare, multíqy coiba es, quod pac atís& *«atts gentíbusbellum m lorurus prof AM RS CANNMEC rauít Pom tbi praefta effet& profeque rereturíe, Erat ením magna eíus adple eeesen»rítas. ids !Preefentia fi irequentes ad ímpedíendum& conuitijs lacerandü Craflu: Poimpeij, Craffic» Ce[aris co iunctio, TE, Ponbei Íuber: acraiun, Eu p 4$0 Plutarchi fpe&us ante Craffum placido intuitu ac vultuleníuit Pópeíus,vtfilétio loc darcto mp díos poredientíbus. Atteíus veró occurrít eí.ac prímüm,neprofícifceret,verbis íntcrdi, xit& teítato denücíauit. Deínde víatoríííufsít manu corpori íníeCta eü retinere, Aliis qi bunís íntercedentíb.nó dímífitviator Craffum,et precurrít ad portà Atteíus.Ibifoci, c€dít.quó cüm puenifTet Craffus:fuffitibus íníectís factísq libamínibus díras capiti irs atroces€ horredas ímprecatus eft adhaecimmanes deos& tetros ibi inuocauít& appd lauít. Has Romaniarcanas& vetuftas deuotíones ea przeditas ví ferüt:vt nemo,adua,| fus qué coceptz fint, euitare íllas queat, nec bene cedant etíá concípíentibus eas, Vnd: neq qualíbet de caufa has,neq; ínultosímprecari. Acttüic quoc Atteíü reprehenderi, quod cuíus reípubl.gratía Craffo infenfus erat, deuotíoníbus eam tanta obfirínxiffere., i ligione. At Craffus Brundufiü peruenit, Pelago at etíamnit ex tepeftate turbídonom| expectauit:fed cofcendit,magnumiy numerumnauígíorü amífit. R'elíquís copijs ppc.| rauít pedeftríítínere p Gialatía. Ibí càm reperíffetrege Díotari, quí aetate ía grauísv;,| bem códebat:diícto incefsít eum,ac:Duodecíma hora,ínqt,rex adíficare exordiríszCui| Galatarídés: Atquíneg tu,ínquít, ímperator admodit matutínus cotendísín Parthos, Exceílerataüt annü Craflus fexagefimit, facie tamen apparebat dj aetate grandíor, Ad, ueníenti res prímó jp ipfius expectatíonerefpondere. Etením nullo negocío Euphrt 'Euphbrá ponte íunxit,exercítü traduxítfine impedimento,oppídís multís Mefopotamíefeviro| tetránfit.— dedétibuspotítuseft. Vní,cuíus erat Apollonius tyrannus,vbí milítes centi&amifitad.| mouit figna,captamq díripuít,& captiuos fub corona védídít: Zenodotía Graci dic: Cr^ffis Zetodo bant. Qua capta cüm falutarífeab exercítu imperator fuftínuiffet: magnam fubijtínfy| auci,— míamjabiectusq; eft habítus,nec maíora fperare,fucceffu quí tam fe efferret tenui Poo quámoppídis,quz dedítionem fecerant,ímpofuít prafidium, quod fuít pedítumfot míllíum& mille equítum,retró ín Syríam hybernatum cefsít. Ibívenientemex Galla| à Cafare excepítfilíum.qui donís mílítaribus ab íllo ornatus mille delectos equitesat| duxit.In eo prímó vífus eft ímpíngere Craífus fecundü expedítíonem ipfam,in quam xímze offeníiones extítere: quód cüm progredíendum vltrà& Babylon effettentanà Seleucíag Parthís femper ínfeftz vrbes,fpacíum dederít hoftibus ad fe ínfiruédos Do índe commorationes ín Syría eíuslacerauerüt quaeftuarías potíus quam ímperatorías, Non ením luftrauít exercítum,non ínftítuitad exercendos mílítes certamína:fed vedi; galía tantüm fupputauít,Dez Híeropolítanz thefaurü ponderíbus& trutínis permu/ tos díes examínauit, índícebat populís dynaftísqy militi delectus, mox pecunía cau remíttebat. Hísrebus malé audíuít& contemptui fuit. Omen prímá eí offerturabhac Hieropolitata Dea:quà V eneréalíj,alíj unoné,nónulli eam,que incunabula& femína omnib.exhu De mido praebuít, caufam& naturá arbítrantur effe,& que príncípiti omni bonort doct| mortales. Nam templo cüm excederét,prímus ín foribus adolefcens Craffus lapfus efi *,-—..-— 1"& D"""-—-! índeíncurres ínilláfenex. Cüm íam ex hybernís legiones euocaret,adíerüt eum Af» partborum le- císlegaticü breuioratione. Eahzcfuít:Sí miíIus à populo Romano exercítus effet,ge gatiad CrafJun. ftuxa ill ímplacabile& ínexpíabile bellü.Sín patría ínuita príuati Craffus quaftus gre tía arma Parthís intulíffet,& vrbes occupaffet:acturü Arfacé moderate,& Crafsimier dd cordíà fenectutís capturü,populog; Romano remiflurum mílítes: quos obfeflos tenet potíus,d ín prafidijs locatos. Ad ea Craffo íactate Seleucia ferefponfum daturüzedt gatís Vagifes,q catteros ztateanteibat,rídés manus fupinz oftefa vola: Híncpríüs/v Vagifls didum, 5^9*^2. p dope a» Z oftenfamams| Quit; pilí Craffe exoríétur, dj tuafpicías Seleucia. Ita ad regt Hyrodeé difceflere bdlav vola, dumrenücíantes. Exoppídís Mefopotamíz,vbí Romana prafidía erat, euaferitqu dam magno cum perículo.Hi nó leuía nuncíauerunt, quód nímírü ipfi hoftídacpralià eorü oppída oppugnantíü fpectaffent: atqy, vtfieri folet,omnía ín grauíus extollentes, vbí ínftarent,nullá effe effugiü,nec fugíétes affequí vllà poffe:tela ínaudíta, quz 0c? rum acíé anteuerterent,& ante quàm confpíceretur ís,qui emiferít, quícquíd obuíütr. fet,penetrarent:arma cataphractorum partím ad omnía perrumpeda, partím nevllira 7 cedetét,fabrícata. Ba audíentes milítes cecíderunt animis. Pérfuafi ením níhil Parthos praeftare Armentjs vel Cappadocibus, quibus agendis ferendís fatigatus Lucullusiue rat: dífficillimum autem eo in belloratilongínquum íter fore homínumdqy ínfectationt comínus nó pugnantíit,prater expectatione certamína& ínges diífcríme cernebát pro pofíta.Itaq; quidà etía ex prafectís fubfiftendü Craffo cenfebát,atgy ex íntegro dein ma reri cofilíá aduocandü. In hís quzftor erat Cafsíus. Arufpíces quog nücíaucrütte éi€ Craffo nund litare víctímas& dira femp denuncíare, Ceterümneg hís suut " ^ M negv Arat fatellí fumpt mía tcs div tudín mano lo crebr: re: vel magn cao t merfu fuiffe. tut, pr appot nauít. oport Cacía[ fpíce e Eaadl cundt quatu | axfpe roínfi Ípes, c fter& aliqua b men$ tatura oppor tem C quí or Hanc habítt Ttumre flumír uis eni ?" ut(X ll mor pedib: lifsim Quit: Quáde atur, exerci quide inter] prefic batef] & cite thorit porís í m ille( Cm,| tes in fe Istri ie eiu pd uet, nde erüt, LIC-| non pe SV, B Cui hos, Ad, rat Atto jd líce- 1 nf» oft opté allia ad im inda De tía$, qu L nul aua hac chuycuit »efi, ufo gu ty Sn 5 neat axle s iv []av qui ada ác lire j thos fue íoné pro [uttt* itte aui, neg ] peg vlliquialiud dj ad maturandü hortaretur. Imprimis erexiteum Armeniorum rex Arabazes, quí ín caftra fex millibus equítá venít, Dícebantur hí effe regís ftipatores& futellites, Alía pollícebatur decem millia cataphractorum& x x x.millía pedítum,quí Armeniei:4famptuíeínon forent.Suadebataute Craffo,per Armeníam vtírrueret ín Parthíam. O.. ffr44 Crafjum mniaenim affatim fe fubmíniftraturd exercitui, tuti etía íter fore: quód montes frequen tcs& cótinentes colles,regíonemtq afperam obiecti habíturí effent equítatuí, quo Par. dívnopollerent. At Craflus collaudata modice promptítudíne eius& fubfidtj ampli tudíneducturum feoftendít per Mefopotamíam, Vbí multos& egregíos milites R.o, manos relíquiffet, Ita difcefsit Armeníus,"Traducente exercítü iuxta Zeugma Craífo lo crebra eruperunt& atrocía tonítrua: frequentía fulmína ex aduerfo exercítui emícaue| re ventus cum atranube& preftere procellofus ín pontem eíus temporarít& íncumbes magnaex parte couulfit& dírupít eum. Locusítem,vbí metaturus erat caftra,bís eft de cxlo tactus, Equus ex prattorijs ínfigniter exornatus ablato vírectore ín flumine fubmerfusatq; ex oculís eft ablatus. Dícítur príma aquila cim fublata effet,retró conuería fufe, Adhzecaccidít, poftquám tranfmifit amnem, vt cüm milítibus frumenttü metíreurnpraberetante omníalentes& alem.quz Romani habétpro feralibus,& defunctis apponuntur, Iam ipfi Craffo excidit concíonanti vox,quz maiorem ín modum cóftetnauitexercítum. fiquídem pontem díxít ferefciffura,nequís eor regrederctur. Ac cüm opottuilfet,vbí aduertít dicti ímportunitate,leníre id X dedarare apud trepídos:ex puí do aciapoftmifit. Poftremó cim luftraret folenni facrífício exercítum,porrecta eí ab aru] ficeexta exciderunt manibus. vnde vel maxíme perculfam coronam cernens rífit, ac: Faadfertfenectus, ínquít: verüm haudquaqua elabantur maníbus meís arma, Hínc fe. kndum flumen progreffüs eft. Habebat fub fignís feptelegíones,equítes paulo mínus | quatuor míllía, leuís armatura zequabat equítatü. Speculatores alíquotà cotemplanda | xfpecularegionereuerfi nullum homíné nuncíauerunt víquá comparere: íncidífTe ve^ iinfrequentíd equorü veftígia fe quafiad fugamretrocedentíi. Vnde aucta Craffo eft pes, ceeperuntqy milítes Parthos vt manus no conferturos cotemnere, Cafsíus tamen iter Craffum conuenit monuítq,maxíme vt,dum aliquíd de Parthis allatà effet certí,ín liquavrbí, ín quibus praefidíi habebat, reficeret exercita. Sín minus, vt fecundum flu. Ip nenSeeucíifigna moueret. Commeatus enim naues frumentarías facultate fuppedi, ] ans, fimult caftra fecuturas:& przftaturum amné,ne círcumueníri poffent, fed pari opportunítatefemper dímícarent cum hoftibus.| Hzecvoluentéadhuc& perpenden tem Craffum adit prefectus alze Arabii Aríamnes nomíne, homo aftutus€ verfipellis, quomníum, quae ad exítium Crafsí coaceruauítfortuna,malorum maxímá fuit caput, M. Craffus. 4.5I Artabazet ves yenit, Preflioia Craffofacta. Vox deficit Craffum. cócionantem, Craffus decipiturab Ariamne Arabe, Ms aliqui, quífub Pompeio meruerant, memínerant muníficentía Pompet affect, 1b iumd Romanorum cupida. V erüm ís fuerat tunc ín Craffümex confilío przefectoIumregiorum fubornatus& míffus:vt comítans eum,quamremotiísím e fiqua poffet,à tumine& locís inzqualibus ín vaftü campi cogceret,vbí cingi valeret equitatu. Quuíd^ |"sením Qj fronte cocurrere malebàt cum Romanis. Barbarus ergo,vbi CraíTum accef2 t(&eratfacundus) Pompeíi extulítvtbene defe merítü. Copías veró miratus Crafz mora eius ímprobauít cunctantís& ín apparatu occupati: quafi armís,no maníbus& Pdibus opus effet habíturus ín homines, quííamprídem pararent rebus ereptís pretío, simis et corporibus ad Scythas vel Hyrcanos euolare.Et quídefi vel pugnandá fit, in» Wit; properandit erat priufqua refumpto rexanímo víres ín vnum contraheret omnes. qrido nunc quide Surenas vobís et Sillaces obiecti funt, quíab ínfequédo funt vos mo nurí.Illeveró apparet nufqua, Fíctaheceratomnía.quíppe Hyrodes bípertíto ftatím Qerctuipfe Armenia vaftabat Artuafdem vlcífcens,Surena Romanis ímmíferat:nulla quid vt nonulli autumat, defpícíetía. Neq; em vt Craffum dedígnaretaduerfaríá vira Iter Romanos prímaríum, coueníebat, cum Artuafde veró bellaretatq; Armeniorum : Praíidia expugnaret. verüm quí meo íudícío ímpenfé tímeret pericula, fpectator vole: P cile K expectare euentü,Surenam aiit príorem praemíttere ad períclíitandü prelíum dirciuenfendos hoftes. Neq; ením vulgarís vír Surenas erat:fed opíbus, genere, auMr. rege fecundus:vírtute veró& cófilío fuze aetatís Parthoriü primus, adhac cor E no... ur2 emínent(€ venuftate nemíni comparandus. Solus femper íterfacíebat leid impedímenta cíus portantíbus, rhedasiy fecum ducentas trahebat pelli^ Mi quites eum cataphractí mille, leuis armaturae maior manus comítabatur. Equiumma quí effent clientes fui& feruí, non mínus habebat decem miíllía. Praro^ P. — Surenas mitti tur cütra Craffum. Surenas qualis fucrit, Artuafdee fiue tbi e 452 Plutarchi eatíua etat eí antiquitüsg centilítia,regi Part! hori d lefígnato vt ma.Huncípfum Hyrodem reduxít exact umiín Parthos,ac: tem eíus redegít, qui in muri euafit primus, hoftescy fua manu orís annos nondü natus trigínta cofilío atq; prudentía prímu: i müm euertít CrafIum, ex auc lacía& cofídentia prímüm, per pauorem deín impofturís opportunii. Tunc ergo barbarus, vbíí mpulit cum, à flumin dijs duxit campís,vía lení& 1 facíli initi, índe fuccedete alta arena nudistgé yilionis campís,qui terminar nufqua oculís poterát,odíofa.INectant üm fitis 8 siti norofi tas torporem íínduceba at mílítíbus, fcd prebebat etí profi»ectus triftítía BET TISR nx nullam cofpicientíbus,non ríui,non n nontís fu ipercíl ife fummient isnonvi rente he! bam: verümreuera fluxum quenda marínum vaftz arenz exercíti amplectentís, Ert íam velhíncfufpectus dolus. Atvbiriuncij quod ab Armenío À AH) xduenerunt bello eum grauí premiruente in ípfu rm Hyrode,ídeo míttere nó pofle ílli auxilíazmone reautem Craffum,maxíme illuc vtfe couertat,func"tísq: cum Armeníjs coptjs vnà dec nant cum Hyrode. Quod fino placeat:ítafemper ínce dat,& locum capiat caftris, Vtt 2o hí Ire"fcripfit, fe'd refpondit, Armeniis feín praefentía no vacare: verüm póftadíturü eos de Artuaídís proditío neexpetatpaenas. Port S Ciiskeremfiensi CI fac Qnistem. grew infenfum ibi defit monere e barbarü ver lus eertíus,in igt,hon o fceleftifsíme ince ddu S, 51 Cra Ium fafcina flit coíecto ín vaftam& prc, tur Arabílatronü duci magis dj imp»xeratorí R.om pellí: SN fupplicíter age ns cc Te nat uít illum, b orretus y cít,vt paulífperadhi E ret. Milites veró fimulfubueníens& fuccurrens derid lebat: Quíd vo níam íaquít,iter facere putatíst fontes,ríuos,vmbras, b inea fcilicet Sd d Non venítín mentem Arabum€ Aflyríorü pe ragrare vos confir verüm& hoc epe rfuaferat,exercitü fe hoftíum círcumuenrurü X pertu rbaturum. H ma e(t Cr affi im illo díe no,vtfolennel Romanís umperstorin rs eft;paludamento] reo procefsííTe amíctü,fe dto ogapulla,eam», vbíanímaduertítmutai MM A vy ) SttTl^ dam velut ímmolít avix magno labore am fign íferos conue llere.quos Crali der ns vrgel jatite ncogensagmen curfu m a quare equiti. quo ufq; pa auci fpec laors v currentes reliquos nunciauerütab hoftibus c occifos,fe zegré claj»fosthoftes adeffeíngan tí mul hitudincs/ anímo a id dimícandum. Ibíomnes perculfi funt. Craffi plane: bliu nit,ac pra properatione no fa tís fui cOI posín(iruxítaci z Pt mür exe ordi neslegíonti, aecircundarétur xim longífsíme per camptü[ E 2.5 tín cornua. Moxco nfilí mutauít,ac cotractís copijs ancipitéaciema(pro jua m atamip fecít.Er itínfingulis laribus du IOC cohortes, A díunxit cur orti alam eq; uiti. nequa parse que ftri fubftdío careret, d concurreret vi tà ob oieptus.£ Mterü cornu Cafsío,alterum Craflo filío attribuit, ípfe in medíaacíe con tic. It: i proceffer runtad ríuü, Da! iffus appellatur, no magnum neclarc n,verüm ínta í qualore& eftu per víam n relí quilaboriofam à&(itientem, eratíi tamen co temporc qa Latest ipl eríqp du Ices ca aftra ponend da& pernoct: andum cenfuerunt exploranc quatenu fierí po(Tet, quàm magn z hoftíum copíz effent& c EEUU iln inde príma i luceíní llosmouendum.| At Craffus filío fu Io atq? equiti 1 1 e hiberelll perentca DIDCIUP cíc'ntíbusí etus imperauít,vt ín acieftantes qi uíbuslíberet,cibum ca Príus quamhoc peromnes: ordine factum ied let: procefsít noi ncompol vtadp pm ínterquíefcens,fe MP re hoftes quín« eqpr wumerofi, vtexr títudíné poft prímá aciem«»cculuerat Surenas, plendoremqp armorü d ceís, quibus edíxerat, vtfevelarét,|Vbía Pprapiaqumertt&cfigntt? luce eft, primom grani fen M edotniie mitu terríbilí compleuerunt C?! pun ením cornibus auttubis clafsícum canunt,fe ed clauas ex corío concau: s aeramenitl íntentas refonantíbus pulfa ntvndic qp Hx fufcum cla angore m& dírum edunt velit um.Acrecte aduerteri Grabaud ítus fenfu apm , PME. IT deítatu mente nó Iq oci Ye cierí affe Gus xp otifsimum de entem. ectabàt t;neq; pompol 1 vif ii Re omanís funt.^ e latu beluíno et onítrui afpe T1 ate miii [] 1 irparimaxime, Pu gio ERU RLANE dicdabiict,& montofasífequat. Craffi us prae ftoma cho& fatuítateni, arb'arus delinieb: at,qt ií príus, Qj compertus« dolí e(Tet,aufugit: onm decal x] i: f tententta du rit, equite Gg nt? B V g (^"ih um» epitu expauefcentibus IRomanís repentea btjcíunt armoru nte gu menia» li E M": lírutila rnt nufl ati ren fu modo: pellere mobili prius q armati b malta multus iuxta c fe, coep Roma lidasq xura ír dines í rent,p ídfacit p pugna lis telís (ogno mium num c tifsimt | millet (xpro cumfu fido m Tunt,v Tent: hcilín vulnet Tupera trante Bl quide, biles,( pantil ade S| 3 Citq tem ides me bus rof) inx Der! Ent juites Ji qu(Qv ij M. Craffus. 453 (irilare vifi galeis lorícisqs ex Margiano ferro factís coruftante& refulgente. Equi euntareis& ferreís operti velamentis. Ipfe exímía ftatura Surenas ac pulcherrimus venuflatís mollítía opiníonem nO zequans fuz vírtutís;verüm erat potíüs ad Medorü morem fucata facíe X coma redímítus dífcríminata, cüm caterí Parthí etíam tum Scythíco modo horrerent capillo íncompto. Inftíterunt prímüm infeftís haftís antefignanos ím pellere& mouere.caterüm vtaltítudíne conferta acíeí& milítü vídere ftabilitatem im^ mobilitatemqg: gradum retulerüt, Dífsiparí aüt atq dí(loluere ordínes cüm víderentur: prius quàm aduerterent Romaní, vndíg fe ípforü acíeí círcumfudere. Cüm veró leuem amaturá Craffus procurrere íufsifTet haud longe funt progrefsi: fed grandine fagíttarü male accepti& clanguefcentes retro feíntet grauem armaturá receperunt ínítíumq tumultus& pauorís prebuerüt cernentibus vím& robur íaculorum arma lacerantíium& iuxtaomnía penetrantíü,fiue dura arma fiue molle foret corpus. AtParthídíuulferunt f, corperuntq; emínus vndíg; fagíttare, non exacte dírícentes tela. fiquidem efficiebat Romanz acíei fpifsitudo ac deníitas, vt ne de índuftría quide ictu poffentaberrare. validasqp plagas& violentas íncufferunt grandibus atq firmís arcubus, quí ex tortuofafle xuraímpellebant magna ví telum.Erant íam hínc res afflictze Romanorü. quando fi or dinesfetuarent,couulnerabantur:et fi conferre conarétur pede,cüm nihilo magís lzederntparíterípfi ínfeftabantur. quíppe fugíebant, atqj ínterím íaculabantur Parthí, atqg idfaciuntfecundü Scythas perítifsime. quod quídem egregíum eft commentum, dum b pugnantad euolandum, demendi fugz turpítudíne, Quoufg autem fperauerunt effuistelis temperaturosíllos pugna autad manus venturos,pertulerunt Romaní. Vt veró cgnouerunt multos camelos íllis przeftó efTe fagíttís onuftos, à quibus círcumuecti prí milumebantnegs vídít Craffus fine:obtorpuit,íufsítqg per nuncios filío: eníteretur ma. num cam hoftibus ante conferere,quám eum círcumuaderet.lllum ením íncurfabat potísimum,illig círcunfundebat fe hoftíü cornu, vt auerfum adorírentur. Igítur adolefces o | nilletrecentos equites, ex quibus adduxerat mille à Cafare, fagíttarios quíngentos,& exproxímís fcutatis octo cohortes orbefacto infeftos duxitín hofte. Parthi, quífe círamfundebant,vel q ín compofitam acíem íncurrebant, vtí díctítant nonnullí: velartí^ do molientes,vt Publíum quámlongifsime retraherentàa patre;retró fugerunt. Ille vep o camás terga hoftes dare,fubdit equo calcaría. Sequuntur eum Cenforínus& Megasachushícaními celfitudíne et ví corporis ínfignis,illefenatoría dignitate& eloquenta clarus, Crafsi fodales& aequales. quí cüm traherent fecum equítes,non conceflerunt spedítes alacrítate& fpe elatí: Vincere enim putabantfe& confectarí hoftes. quoad Peceperuntlonge progrefsí dolá,círcumagentibus fe íjs,quos fugere putabant,€ pluibus aduolantíbus alijs.Itag; fubftiterunt íbi,rati hoftes cum ipfis paucís manus conferturos.Enfmueró cataphractos illí ín fronte oppofuerunt Romanis, relíquo equítatu ín» condito círcumíecerunt€os, campumdq conturbantes cumulos arena ex ímo excítaue» iint, vnde íngens edíta eft puluerís vís,vt nec dífpicere comode Romaní necloquí vale ient: volutatí atit ín angufítoatq ín fe mutuo íncurrentes configerentur caderentqy non Paclineg celerímorte:fed couulfione& dolore íntolerabili crucíati factatíy ínter íacula vulneribus tmmorerent. fiveró eníterentur cufpides hamatas,quz venas& neruos perTperant,elídere lacerarent ínfuper& dílaníarentfemetípíi. Ita multís occumbentibus (ant etia fuperftítes ad dímicandum ínutiles. Cüm hortaretur eos Publíus,ín cataphra (165 vtdarent ímprefsíonem:manus fuas oftenderunt fcutís affixas pedest traíectos& lolo altrictos, vt neq; fugereneq valerent przelíarí. Igitur concítatís equítibus ipfe maSuvtintulít fe ín hoftes, dímícauitq; cum ijs. Caterüm haudquaquá par erat certamen Vdinferendís ictibus vel declínandís. Nam ímbecillibus& breuíbus lanceis cdebatlo Tasex corío crudo cofectas velferreas. cotrà praebebat contorü ictibus expedíta& nu icorpora Grallor&, Hís em fídebat ímprimís, horum vírtute ínfignía facta edebat. fiB oanud5-z a, A: e.;€, dude cótos prehendebáathoftesq; coplexí deturbabàt ex equís armorü pondere ímmo biles. Coplures equís fuís relíctís hoftíü equos fübeuntes ventres eorüfodiebant.Exilíe "ntíliprz dolore obterentesd; fimulfeflores& hoftes pmifcuos emoríebantur.Pra s afligebat Giallos zeftus&€ fitís, quor& vtríufcg cagens eft impatíétífsíma. Equiple d«rütín cotos ínfeftos admifsi. quare coacti funtad pedítesferecipere. Habebát ?medio Publíi vulneribus iam grauiter affecta, Cofpicati aüt ín ppínquo clíu& fabulo mS Cotenderüt:religatísq; ín medio equís, forís fe clypeís contegebant, atqjitacom 105 putabát protecturos fe aduerfus barbaros, verüm longe cecidit fecus, V bí ein ín plano Surene Partbo rum ducis forma, Partborum psgnatidi mos. Cenforini ex -Megabacchi lau. Mifera Rontdtiorum contra Parthos pugtta. Gallorà virtus, XX Tchnas habet Appianus. Pullij Crafii flij cedes. Crafíi. filij caput. circunferüt Partbi, Craft ad milites oratio anini plena. Parthorum. in Craffum in[altatio, 454. Plutarchi plano cófiftunt,prebetaliquatenus ín fronte collocati fecutítate pofterioribus, Ibis exlociínzequalítate alij alijs editiores,prioribusg pofteríores excelfiores no poteit, la deuítare, ed omnes íuxtà figebatur morte fuam deplorantes íngloriam& ípnau; E, rant cum Publío Grzecí duo, quí eo ín tractu Carras colebant Hieronymus& Callim, chus. Hífuadebant eí, vt cum ipfis fubduceret fe& confugeret* Ifchnas oppidum par| tíum Romanarum, quodnon proculaberat. V erüm ílle nullam aít tam acerbam occy, furamfibí mortem,cuius ipfe metu deferturus effet íllos, quí fua caufa occumberentiigf| foscp, vtfuam ipfi falutem expedirent, complexu dímifit eos, Mox quód ímpotensm» nus effet telo traíecta, latus armígero praebuit& haurire íufsit. Pari fato aiuntcecidift Cenforínum. Megabacchus femet pfe interemit, fimiliter nobilifsími quicy. Refiduo; d fubeuntes barbarí collem contis confodere pugnantes, Víuínon am plíus quíngentidi| cuntur ín eorü poteftatem veníffe. Capite detruncato Publij cotenderunt ílícó in Cr.| fum.Eíusres hocínftatuerant| Poftquám filío imperauít ínuehere ín Parthos,c qui píam effufam acríterínftante Publio fugam effenunciíaffet, cerneretautem fibi obíeáa,| non perínde ínftare, quód pleríq; eorum illuc concurríflent: recepit alíquantuli animi,| & conglobatum exercítum adloca fubuexa retraxít,mox regrefTurü à confectandisho ftíbus expectans filium, Quuíimifsi fuerantà Publio, poftquám ín difcrimen venca, prímià barbarís,ín quos inciderunt, trucídatí funt: nouifsimi, quí magno labore eudfe, rant,actum efle nuncíauerunt de Publío,nifí mature& firmum fubfidíum ab ipfo mítto retur, Craffus autem multís vno tempore díftínebatur motibus, ac cófilío íamnihilex|l pedíebat: verüm metu fimulde fmmarerum& filij defiderío íncítatus ad ei fuccurra.| dum, ínftítit deníg; cum exercítu progredí. Interea fuperuenerüt hoftes clangore&vi| Ctoríalibus carmíaibus formidabiliores:fimul crebra tympana íterum obftrepebitRo, manis alteríus pugna expeciantíbus exordium. Quí Publi caput fuffixum hafta fec. bant,propíüs aduccti oftenrabantíd Romanís, acperludibríü parentes eíus& gentem quarebát. neq; ením oportere Crafsi patrís ignauifsimi& foedifsími tam fortem& vir| tute preftantem filium fuíile. Hocfpectaculum fupra reliqua omnía acerba anímosdo bílitauit& ínfregit Romanorü. INeq; enimíraadvíndictam,vt decuerar,fed horrortre mordg íncefsít cunctos. At CrafIum ferütín ea acerbítate fupra quám anté celfumani mum prz fe tulifle. Vociferabatur enim círcumuectus ordínes: Meus eft milites prímtus hícluctus. Inclyta fortuna& gloría vrbís Rome ín veftra confiftít íncolumiítate ínte gra€ íntacta.Quodfi quís meam quoq; vícem dolet omníum optímo filío orbatíjdir ín hoftes oftendat. Extorquete his exultationem,vindícate fauitíam, Nolite obftupdf reacceptís cladibus. Alíquid etíam perpetiendü magna affectátibus. Nec Lucullus Ti. granem(ine fanguíne peruertit,nec Antíochum Scipío. Mille naues maíores noftri ci. ca Sícilíam amífere,in Italia multos imperatores X duces.quorü ante oppreffus obftitit nemo,quo mínus ílií fuperarentípfos víctores,INeg; ením fecttda fortuna res Roman, fed tolerantía X virtute afperís rebus obnítentíü ad tantas opeseuafit. Dum híícedi-| Ctís eos excítat Cra(lus, raros anímaduertít commouerí, Sed& cüm tollere imperi T eis lamorem:anímiü deíectum exercítus comperit, vbílanguídü& tenuem& inzqu» MIMP lem edídere, A barbaris vero clarus refonabatatqy animorum plenus. Cüm íamadien| gerendi conuerteretur,equítes ex latere obequítantes ingeflerunt fagittas, antefignini contís Romanos ín anguítü coégerunt:nifi quí,ne conficerentur fagittis, temere ínilo aufi funt ruere. Atqui parü bí quidem hofti íntulerunt detrímentí,verüm celerifatofunt defuncti, quód ampla vulnera& letalía ípfis ferro adactus ínfligeret craffus contusqi fubínde duos viros fimulípfoímpetutráfuerberabat, Itacüm eífent pralíati,appeter te noctereceperuntfe íactantes vnam noctem fe Craffo largiri ad lugendumfllium:nil rectíüs falutífuz confulensmauelitiread Arfacem quám portari, Atque híín propi quo pernoctantes magna ín fpe erant. At Romanos tríftís nox excepit. quínullamc] gítationem fepeliendorum mortuorum, nec curz vulneratorum& algore expírant/f um habebant ratíonem: fed complorabat femet quifque. Neque ením euadere fev debant poffe, fiuelucem ibi operírentur, fiueín campum fe noctu conijcerent vaftum Iam adferebant faucíj perplexítatem, fi auferrentur, fuga celeritatem moraturi:linTo linquerentur, fugam vociferatione fignificaturi, Craísí veró, etfi omníum eum av thorem exíftimarent, confpectum& vocem defiderabant tamen, Ille vero capit obuoiuto ín tenebras abdíderatíe. vbí exemplum íacebat ín vulgus fortuna, fapicre tibus pracípitante& ambítíonís, cuinon fatísfuit, quod effetín tam immenfo mini HÉ minut T led uc mate lenti 1 eui ati hoftíb css qi ter tue o lati ona J rau af Y M i0 P p citur infe 1€ m 42 Là petatc "t Ple n CU cupar fim » coll ir ec medíc Car illos,q fa ] tur vic lis Cai ransa Veli e, tum, hi. benoi Cup en fncolu Videre poi ui díunti 10: Quctas tum fi cen tes tuiffet itinerí I0 Par to feri Í itte ieqi TT IC! machi M. Craffus. 45$ "tt minum numero maximus: fed quód ínfra duos duntaxat víros exiftímaretur omnium NE tte fcducebatínfimum. Ibí Octauiuslegatus eíus& Cafsíus conatifuntalleuare& confir- TUE LE, mareeum, qui cüm plane obtorpuiflet:ípfi centuriones etmanípulares conuocauerunt: Crafsi fuod, ma ug vbíin contilío vifum eft capiendam fugam, excítauerunt exercítum fine tuba, ac fi-. pat, lento pímüm: mox relínqui fe debílíbus fentientíbus ínges tumultus& confufio cum cur, dulatu& comploratíone occupauit caftra, Inde perturbatio pauort ficut inftantíbus iuf hofibusinuafit progredíentes, Crebró autem deflectendo,crebró aciem ftruendo: fau» m cisquifequebantur,;partím fuftollendís partím deponendís morà ínterponebant:pre^: liffe tertrecentos equítes,quibufcum Ignatius nocte cocubía peruenit Carras ad muros. Ibí uos Ml: coc appellat excubias. Vbi exaudiere, íufsit przfecto Coponio nuncíarí íngenté putídi gnam Craflum cum Parthís coómifiífe, Nihilo praeterea addíto,nec quí effet ipfe,propeTaf. nuítadvrbé Zeugma.Seruauít híc quidem(uos,fed maleaudíuit,quód deferuí(Tet m. uif peratoré, Profuít CrafTo tamen ea vox ad Coponíum coníecta. Intellígens ením ínfau1o ilamremnuncíantís tam properà& confufam effe oratíonem edixít, vtmilítes extemími, plóarma caperent: atqg vt prímüm Craffum accepit veníre,occutrés excepít eum,exer^' ho, dtumq ín vrbe deduxit. Parthí quanquam fuga nocte fenferunt,haud tamen funt eos Tat, infecuti, V t vero diluxit, in caftra Romana profecti relictos nó íntra quatuor míllía oc» afe ciparunt cotrucídaueruntqy. Multos ín campo palantes exceperunt equítatu. Quatuor ito limul cohortes, quz deceflerát de vía, Varguntínus legatus adhucnocteauulfit. Has ín c Ml cllecircumuecti pugnantes oppreflerüt praeter vígintimflites. quos ftríctis gladtjsper viginti militum tn. medíosperrumpentes admiratí,ceflerunt eís,€ locum dederunt euadendílento gradu Rontanorum vb Caras, Porró ad Surená falfus perlatus rumor eft Craffum cum prímoríbus euolaffe: virtu. Ro ílos,quí Caras cofluxiflent,colluuíem mifcellaneà effe níhili hominum, Exiftimas igi ere. turvi&oríz faftígíü fibí demanibus elapfum, anceps tamenadhuc& volens rem ípfam tem cognofcere: quo vel fubfifteretibi& vrbem obfideret,vel Craffum confectaretur omi vit iis Carrenís:fummittít quendá ex ijs, quos fecum habebat vtríufqy línguz perítos,ímpe de rnsad moeníavtlatíneípfuim Craífum aut Cafsíum euocaret, colloqui Surená cum tjs ttt vele, Vbídícta eius, quíambas linguas callebat, funt Craffo annuncíata, accepít obla. ani, um, Mox adueneruntà barbarís Arabes:quí,quod ín ca(trís ante prelíum fuíffent,pro^ iu: MEMO benoícebant de facíe Craffüm& Cafsium. Hi confpecto ex murís Cafsío nuncíauerüt "^ MEM cpeeSurenam pacifcí cum ípfis foedus& dare,(i iungere amícítíam vellent cum rege, líra incolumitatem: modó excederent Mefopotamía. Id ením ere fore vtríufq: partis illum cce videre,níft experírivltíma vellent. Quod vbi eft Cafsius amplexus, locumqg& tempus Tt potulauit,quo Surenas& Craffus congreffuri effent, prafinití:íta facturos fe fatíregre, d. MEM duntur Surenasigitur, quodímplícatus Craffusoblidíont effet, exultans poftero díe uit MM simouítParthos oppído vehementer ínfultantes Romanís ímperantestp,fi cupiantín, n2,| ducías obtínere, vt Craffum& Ca(síum dederent fibí vinctos. Fremuerunt hi ímpofi^ :di- tum fibí efle,míttendamq; longínquam€ ínanem fubfidij Armeníorum fpem Cratfo dí i fet cntesfugam íntenderunt, Id cüm nullum Carrenorum íntellígere antetempus opor^ v» MEMO: tuilletintelligit ex Craflo perfidifsimus omníum Andromachus,quem ínfuper delegít 4,4,,,,,4: i| ren tinerís ducem. Itaque níhíl Parthos fefellitenuncíante fingula Andromacho. Quía ve Craffum perfi* ni IO Parthís denocte pugnare nefas eft& dífficile, Craffus autemnocte mouít: nemuL dis, los(oieríus ínfequerentur, machínans Andromachus, duxít eos alijs atque alijs vijs. Po. i MEA emo ín profundas paludes& locafofsís concifa deflexit iter laboríofum& caecum qui*quentibus, Erant ením nonnulli, quí ex ambagibus X círcumflexíonibus Andro» ttv mahínihil fani confjcíentes nollent eum fequi. V erüm Cafsíusretulítfe Carras. Du i «nili qbus itínerís( Arabes hí erant) vt operíretur monentibus eum, dum effet Scorpío^ piv| nem imma praeteruecta: Atquí Sagíttaríum ego, ínquít, magís quàm hunc exhorre^ Cafii, in angu [o, o«tàcum equitibus quíngentís abrípuítfein Aff; ríam, Alij fidos nactí ducesloca ft, vrbs qi. nti ME ontofa, quae Sínnaca dícuntur, ceperunt peruenerunt que antelucem ín tutum. Hí ét, ev"ant quinquemillía; quibus vírfortís praeerat Octauíus. Craffum Andromachí ínfi. v MEE")sImplícatum ín locís íllís difficilibus& paludeoccupauítdíes. Habebatfecum co"^ EM"Uteslecionaríorum quatuor,equítes plané paucos,& quínq lictores. quíbufcum ma v| 8t labore tandem ín víam peruenit íincumbentíbus íam hoftíbus.quí càm non plus pit"t quingentos paffus abeffet, quó mínüs fe coníungeret cum Octauío: ín alíum col^ ín ,..contugítnon perínde ínequitabílem vel munítum, fubíectum tamen Sínnacís, ac ^» MM"So derlo permedíum exporrecto campum cum illo commiíffum. Jgítur eratín con^] m fpectu| Militum Ron. pro Craffo imperatore,magnanimitas, Crafii verba ad fuos, dum ad imorté vaderct, Surene dolus in Craj ume Oo &auij cedes. Crafii cedes. Ceforum ev ca ^ P [s NN ora numcrus, 456 Plutarchi fpectuOctaur illius perículii. Prínceps autem cum paucis decurrit O ctauíusad opem eíferendam. Mox relíqui femet ipfi infectantes aduolant:factaqy ímprefsíone deíjciunt ex cliuo hoftes, ac Craífum ín medío fepíunt, circumijcíuntq; eum fcutís, nullum telum factantes Parthís effe, quodanté attacturum corpus imperatorís effet, quám ípfipro v; propugnantes omnes occubuíffent. Confiderans ergo Parthos Surenas fegniüs pugna re:€ finox ipfos opprefsiffet, tenuifentg; Romani montes, plane fore eos explicatos; dolum nectít CrafIo. Captíuos alíquot dímifit,qui Parthos ín caftrís audiuerát ex con, pofito colloquentes,nollebellum fibi regem cum Romanis internecínum, verüm ami. cítíam benehicío velle redíntegrare benigne cum CrafIo agendo. Símul fuftínuerütbar, barípralíum. Surenas autem cum príncipibusad collem fenfim aduectus neruumar." cus remittít, dextram protendít, Craffumad pacifcendum ínuítat, inuíto regeferensfe vírtutem& potentíam eíus ípfis oftendí(fe, nunc lenitatem& benignítatem vltrà velle índucijs facíendís& falute concedendaabeuntibus oftendere.— V erba Surenzcatei magno cumatfenfu audíuere,maíoremég ín modum erexeruntanímos. At Craffusqii nuíquam non ímpoftura eorum círcumuentus impegiíTet,& mutatíonís repentínzar. biítraretur nulfam fubefle caufam,nolebat aufcultare,fed delíberabat, Ceeterümvbimi. lites conclamantes voluerunt, vt colloqueretur cum Surena, índe conuítía& probrad ingefferunt: quód obijceret(e ad pugnandum cum illís,quíbufcum congredi ípfe ineo nibus non fuftíneretad colloquium: tentauit prímüm orareac docete eos,(i quodfu, pereffet díet; pertuli(fent,pofe nocte ipfos adloca montofa& afpera reciperefe, Offenig dítvíam, hortatusq; eft, nepropínquz falutísabtjcerent fpem. Vt vero infenfi& armis concrepantes funt eí commínatí: exterrítus pergít ad hoítes, actantüm ait conuerfüs: Vos Octauí X Petroni& quotquotadeftís prafectí Romani, ítínerís met cernitis nc. ceísítatem, teftes eftís índ ígne me& violenter tractarí. V erum czeterís mortalibuso, mnibus nuncíate,vbí íncolumes fueritis, deceptum ab hoftibus Craffum, nonácíuibus deditumad fupplícíum periffe. Non hzfit tamen íllíc Octauíus, verüm defcendentem de colle eft comítatus. LiíctoresfequentesabegítCraffus.| Prími ex barbarísoccune runt duo femígrací, quí Craffum ex equís defilíentes adorauerunt, ac Graceappellav tes dixerunt ei, vt certos pramítteret, quibus Surenas fe comítesq fuos ínermesollev deret& pacatosaccedere,. Hís cümrefpondiffet Craffus,fi vel mínímam víte fueratíojd nem haberet, non facturum fe fuiffe, iplis vt committeret fe: duos Rofcíos fratresmii percunctatum fuper quibus conditionibus& quot conuenirent. quos extemplo correptos Surenas detínuit,ata; cum prímoribus equo aduectus: Quid hocrei eft, ínquit pedes Romanus ímperator& nos equo vehímurcSímul iufsitadduci ei equum, Cum refpondiffet Crafius neq fe peccare neq; ipfum, quód congrederentur more vterg pv trío:iam tum Hyrodíregi cum Romanis ait foedus& pacem effe: verüm adlegesíarbendas progredíendum ad fluuium. Neque ením foederum,ínquit,vos Romanimem res eftís: porrexit(g ef dexteram. Iubente Craffo equum adducí, negauít illeopusclie. Namrex, ínquít, huactíbi donat, Símuladmotus Craffo equus cítaureis exornatus phalerís, ftratoresds fuftulerunt eum in equum& afTeciati funt verberibus equum con-4 cíitantes, Ibí Octauíus prímusarrípuit franum,& fecundá íllum vnus ex trbunisPetroníus, mox relíquí círcunfufi ínhibere parauerunt equum, atque íllos, quí exvtraque parte vrgebant Craffum,retrahere, Tum impulfufecuto& tumultuatíone,mox vabe ribus, firícto Octauíus gladío occidit vníus barbari equifonem, alius Octauíum, àtt" go feríens. Petroniusnohabebatfcutum. Hiícpercufílusínlorícamrefilitab equoillzfus. Craffum Parthus Pomaxzthres nomine interfecit. Id alíj negant,alium autemalie runt percufforem fuiffe,hunc veró íacentís caput& dexterá detruncaffe, Caterümhat coníectura potíus quàm certa verítate feruntur. quando quí prafentes erant, partíimpy gnantes círca Craflum confofsí funt, partém confeftím ín collem recurrere, Hos Parti fecutí Cratlum díxerunt poenas exoluíffe, reliquos Surenam iubere bono anímo cffc& defcendere.Ita alij de colle dígrefsi dedideruntfe,alij nocte dilapfi funt: quorumfaluíe uaferunt omníno paucí. Cateros Arabes venatíaffecutiq; peremere, Summa intet Corum X X.míllía dícítur fuífTz: eorum, qui víuíín poteftatem hoftíum venerunt, de cemmilla, Caput Crafsí& dexteram milit Surenas ad Hyrodem ín Armeníam. p rumore per nuncíos Seleucia dífperfo fe Craffüm viuum adducere,pompam quanem wrene de Craf ridiculam ínflruxit,quam contumelíz caufa appellabat tríumphum.fiquídem quí nc [otriumpbus,| ptíuís conlimílímus Crafsi erat, C, Pacíanus amículo barbarico velatus, doctus Cn , [us 2 fis incan tumr multa culun dis,IV ment diRo tem v pend. thícai Íentai equis repre liacas da, Cuius acto? rudis latze€ chís] em M. Crafíus. 457 (is& imperator vocati, ínfidens equo ducebatur. Eum tubiícines& li&tores quidam incamelís precedebant. Dependebantex vírgís zonz& allígata fecuribus Romano^ R rumrecens defecta capíta. Poné fequebantur Seleucíades meretríc es cantríces vernilía do multa ti dícula cantílenís ínmollitíem& ígnauíam Craáfsi modulantes, Hoc fpecta" culum publice fuit edítum,; Senatu coacto Seleucenfium intulítlafciuos libros Arífti » BI io lciacos ínfcríptos. Nedy fuit hoc commentítíum. Fuerant ením ín Rofcij impedi "i mentis repertí,praebueruntqg Surenz argumentum m ultís modis fugeillandi& eluden ui diRomanos: quod nec ínbello temperare ijs rebus& fcriptis valerent. Atqui fapíeno M oviunhabuerunt Aciopum,cum Surenam contemplarentur,Seleucenfes:ante de" 1 pendentem qui gerebat Milefiacarum mantícam laícíuíarum, pone vero Sybarím Par" thicamtrahebat tam multís pellícum curríbus,víperas quodammodo& Icytalas reprae i EM ienontem:qua partes praferret confpícuas& anteríores fzcuas& feras haltís, arcubus, " qquisextremo aütagmíne ín Ícorta,crotala,cantus, luftra termínaret.. Dígnus quídem vi nprehenfione Rofcíus: verum ímpudentes Parthí, delícías qui reprehendeb ant Iv lile c NM ocsapudquosregnaueruntcóplures ex Milefrjs& Ionicis natí meretrícibus Arfac^ lí de Dumhzcaguntur, compofueratíam pacem Hyrodes cum Artuaíde Armenío, " aiusfororefilio fuo Pacoro defponfa agitabant ínter fe epulas& conuíuía, quae multís u acroamatibus Grzecís ínterpolabant. INec eratlíngue& líterarum Hyrodes Graecarum o EB rds.Artuaídes etíam tragoedías fcripfit. Orationes quoq;& híftorias cómentatus eft, o rmn adhucextant quzdam. Vbííam allatum caput Crafsé ad foresfuít,nondü fub» ns htzerant menfze,& tragcedíarum actorlafon cognomíne Trallianus recítabat ex Bacs diísEutipídeis Agauen.quí cüm placeret: íngredíens couíuíum Síllaces,poftquám re. M. gem adorauít, proíecít ín medíi caput Crafsí. Ibi Parthís plaufum cum clamore& grai tultione tollentíbus, míniftrí Síllacem regís uff ínuítaueruntad accubandum. Iaíon i" uitem tradíta vni de mímís Pentheí perfona corripuit caput Crafsí, corporísqy fanatíca ki üatione carmina illa cum furore& cantu pronuncíauit: tb Ex monteferimus nos vecéns cafum. I Ceruum bonam predam domum. m" Atq hecomneis oblectauerunt. Dumveró fequentesalterni verfus ad chorum de * cantantur:| * Cho. Quis occidit? " i dr. Meum decus eff. in biexiliens Pomaxeethres, quí tunc coenabat, apprehendit caput, quafi fibi ifta dícere, »v quàmilli,potíüs conueníret. Rex laetus donís eum de moreauxít,lafonílargítus eft ta^ " lentum, In huíufcemodí aíuntexodíum Crafsi expeditionem quafi tragoedíam termí» ME ule DPonastamen& crudelitate Hyrodes& períurío Surenas pependit dígnas.Su dc. ram enimbreuí póft inuidía gloríz eíus necauit Hyrodes. Hyrodíveró poftquam a" militacied Romanís fufum Pacorum,implícíto morbo,qui ín hydropiííim defrjt, Phraa»- UMS tes liusad marurandam mortem aconítum dedít. Id venenum cüm morbus vícifTet,at v BE qevnicumeoeffetexpulfum,corpus aütrecreatum regís:ad celerrimam víam Phraa^ ut«5 conuerfus fuffocauít eum, X s NICIAE CVM CRASSO COM E PARATIO. " ac 3! N collatione prímim Nícíc opes cum Crafsi compatateopibus,acpu quiífitíonem habent ínculpatíorem. Nemo alíoquí quzeftum probet mf.| exmetallís,que fere perfacínorofos& barbaros,nonnullos etíá vín^ d ctos& fatigatos locís ínfalubríbus peftilentibusQy exercentur, Híc e quzftus tamen fi opponatur hafta Syllz& redempturís ex ííncen. ^: dijslongé eum dícas probíorem.Eas ením Craflus aperte vt agrícul de: turam& foenus exercebat. Qua vero ínficías ibat obíecta,fenrentía iie fuam ín curia ipfum quaftuí habere, focíos expilare, pafsím mulíerculís adularí, defen^ m lionem fifcípere improborum: horum níhíl Nícíz eftnefalfó quidem exprobratü vn» Cà» quam, Imo veró quódargentum donís profunderet ex tímidítate in delatores, derífus is«t. Quzresíndígna Períclefortafsis& Axiftíde fuiffet, verüm neceffaría illi, quí natura Q. Crafíi caput ad HByrodem all4tun, Hyrodis e?$u2 rene exitus itt» fex. Nicie cy Craft opes. q uro 7 Tx oit Giu, e Nicie ez Crafsi in Republ.acta. Tbenmift ac] lis e: Catonis virius, Nici integrit4, Nicie ez Craft difsinulitudo. Í. e effet metículofus. Quod etíam Lycurgus orator pofteaad populum íactauít: cümim, properaretur eí,, quód fycophantam quen damredemííl iH audeo, ínquít, quódtm cias cíuilior,quí fu ii donis díis Quz vero Craffu sabíumpfitt im mut homínum multítudíni epulo,inde teffz, ra frumentaría prebenda: eorum INí nihil nifi portíonem, annuieratis illis Xqueím pendit, potledít. vtmírum fit, fí quem pretsreat improbitatem nequaliteng uan. dam efl emorum& diflfonantíam: cüm cernat eos,quí turpiter quaefiuerunt,mox effun derebenígne. Atque de di uítíjs hactenus. Ad tiones ín republ. INícíze nulla veríutia nulla iníquitatevel violentia fa ffufz funt necferocía.Imo potíüs ímpofitum fuit eía ab A], cibíade,atg ciipopuloa agebat modefie, Crafsi veró ín varíandís amícís& ínímícís per fidiam anímumqy fucatum accufant. V í veró ne ipfe quídem abnuebat confulatumpe tifIe conductís homíníbus quc atonem& Domitium violarctit, Iam ín comitíjs spro, uincíalíbus multi vu Ineratí, cecíderunt quatuor. Ipfe quod ín narratíone nos prterij L. Annalíiofenatorí populi Romanifibi aduerfanti pugno os cecidit, expulitgy cruenti Requivtiiiss dolemus CrafIus& tyrannícus:íta contra íllíus ín republ, gerenda trepido io& pauor,e& quódfceleftisimís fubm itteretfe ,imprímís funtnotanda, Craffus vero celfus hiccerté&-magnanímus. qui, cüm non cum Cleonibus eí negycum Hypetbolis fane certamen foret; fed cum Carfarís fpl endoreatep tribus Pompetj tríumphiís: conto. dítcum vtrog potentía, dígnítate quídem certe cenforía etíam Pompeiü fuperai. D cetením eun nq rempubl.. gerítín maxímís rebus non fi ínuídíofz funt, refpicere:f d fi praeclare, atqy o ruht Glo eb, ed ínuídíam.QX Quod fi fupra omnia fecuriate X ris, atq; Alcibíadem formídasin fuggeftu, Pylí Lacedz moníos, Perdicá FREREAUE cíuítas latum campum. ín quo remotus de medío fed ere quen ic ntexere tranquillitatís coronam,vt nonnulli fophiftz aíunt. Nam pacis quide erat prof ectó diuínü i delideríd, atqp bellum dírímere ímprímís humana& cíuilís aciio, cuíus facti caufa INícíze nulla parte eft equípa wandus Crus, 1€ fi ad mare quídem Cz fpem Qe anum ÍIndícum termínos promouííle t Romani imperij. No on debetta men ís,quí verfatur ín cíuítate fenfum ha ibente virtutis& pol lentíor eft opíbus, darelo, cum malís,nec magiftratum príua um necfidem fufpectis. quadq den adt d quí Cleone cuis in cíuítate níhíl emínebat praterquám pertrícta frons& voci tío, prouexítad ímperíum. Equídemnon przdíco Craffum quí bell VERE AGER ríusq tutíus conferre properauít figna. VOR N anímilaudis auidi erat vereri ne decusíibí Pompeíusaduentu fuo eriperet, quomodo Metello Corínthum eripuent Mommiíus. AtNíciz bf um piane ictum& callídum. necp enín m cefsitínímico íe campo& prouíncía,cuíu appareret fpes& facultas conficienda: fed cü la ín expedítione perículum tímeret, cotentus fuit rebus fuis ín tuto collocatisreml. protjcere. Et quidem'Themif locles nebello Perfico vílis homo& tur pís duci uo perderetrempubl,eum pec unía remouítà prettura, Catoautem trí Fits plebis cüm i Vero fe Míno»z, Cítherís,miferís Milefijs referuat ducem:fin conferenda cum Lacedz monijs: nanus fint, chlamyden n ponít: Cleonís autem ímperítíze& ferocítatítr adít dif n, mílites,a1 ma pro ouíncíàa, qua fummum vfum requira it non laudes hicnegligitfus as fed patríz fecuritatem& Í alutem. vnde PS mansnoensg bellum eft cum Sículisg rere cópulfus:quód nonvtilítatís publícze,fed quíetís& mollitíze rationerempubl qu in fe erat, Sícilía defraudaret. Illudtamen íngens eft íntegrítatís cíus fignum: E abhorrentem fempera bello atq; ducatum detrectantem non i deftíteríat tanquam exer Í| P líe c AL diu veftrarepubl. gefta prius datz pecunia íze B argearee uàmcaptae. lam fumptibusN; inafíarchijs,& chorís prolíxus exhibendis ."T rt| ín I hra cf: pfe co 1 gran-et mi CI25, 4g implicitum eum yide SORREGEA& perículis, reípubl, caufa petíuit. Quia cítatíísimum& optímum defienane Rent híans perpetuo prouíncíz non valuit cam Craffus con BO nifi ex necefsitate bell oSeruilií Pompeio& Metello& vtr: oq; Luci lo abfentib Eecenidie po orís fummo ín honore efTet SERIA imum. INNamme? Sus ovidebss rvelftudiofis eíus iuxta Comicum is c&te Ya ej(Je niji in] fcuto ille ma XIDAMS. Quodnihil Romanís| profuit spins expugnatis cupídítate prouíncíz atq aml INícíam ením Atheníenfesad bellum tepugn antem miferüt, Craffus ín bellum Rc nos duxit repugnantes:atq doe IS caufare Ípubl illereípubl.ín calamí ítatem incidit Vcruntamen Niétncitias hietammendes quam improbes Craffum.Ille enímperítas l onfili s mo otus prudentís ducís no eft vnà cum cíuíum fpe ín errorem detractus, C77 dc[pera j »ittone 0mmà^ defp: thícu Brita tíone ríatq fnitit Cafa tuta ínqu b eo ei ras dt degil cij fut cind« teícu nequ xand día ce prac Bour:n uium aliqu thort fagío pron fax in exi M. Craffus. 49 dfperauit& diffifus eft poffe capi Siciliam: híc ficutad rem'procliuem ruens bellü Par, m dicumimpegít. Atgrandía concupíuit,& Carfare Occidentem, Gallos, Germ anos, Ni Britanníam fubígente,ad Orientem ipfe& Oceanum progredí Indícum, Afiam ín dí dís, tonem redígere:quae Pompeíus aggreffus eft,& quo contendit Lucullus.qui placídí ví (fo, riatginomnes boní permanferunt: cum eademac Craffus fufcepíífent,& idem haberet m inftitutum, Nam Pompeíum quog, cum daretur eí prouincía,fenatus impugnauit: ac an. Calar calis fugatísqy Crermanorum trecetís millibus, author Cato fuit, vt víctis dedere» im uracvíolate pacís in íllíus caputverteret vltío, Verum populus falutem dícens Catoni ti ínquíndecím dies fupplícatíones decreuít,atg; ín magna fuit gratulatíone.Quui fuiffet er A1 MES co ciusanímus,& quotdíerum fupplicatíones decreuiffet: ex Babylone fi Craffus lite, iin nsdeví&oría mififfet: hínc progreffus IMedíam, Perfidem,Hyrcanos, Sufa,Bactra re"n dcgíffetín formam prouíncíarumzNam fi íus víolandum eft,vt aít Eurípídes:hís, quio» tw violZ4íome " djfuntíimpatíentes, neque fruí przfentibus noruntbonís,non Scandía,no Mendz ex fit? c ,quam ob Tt dndendz, necprofugí Aegínetz, quí relícta patría auíum modoin alíena regione delí- rem, it, tícunt,captandí: fed magnum pre míum quzrendum íurís víolandi: non facilé autem d neque qualibet de caufa vtres humilís& vilis íuftítía negligenda. Enímuero qui Ale. er xandri expeditionis impetum ín coelum ferunt, et Crafsí obterunt:hí par recte prímorJis diazftímant ex nouifsimís, Iam ín ípfis gerendis bellís facta extant non pauca INícíze Law nice à o. El poda. quippecrebrís przltjs hoftes fuperauit,ac Syracufis parum abfuit quín potíre rcbus geftis, ol ur neque fua culpa offen(auít ín omnibus, fed valetudíni eíus partím& vrbanozum cifd uumexpenfum feras ínuídía. Cra(lus ob erratorum multítudínem locum fortunz ad Craffis fua tal. liquidboní defignandum reliquítnullum:vt mireris ftolidítatem cíus, non quódáPar itis Romasori "* E by M UNE- H H thorum fit viribus vícta, verüm quód felícítaté vícerít Romanorum. figio Nícías nullo neglígendo, alter omníbus contemnendis fimiliter 11b Quía Vero pra- fdliatatem labe perierunt: haud. /4d4uit. pronum quídem fit,neque cettum de íftis iudicare: benígnius tamen in ijs eft cum vetu n.r e, for LU: h.? IX recepta opíníone perrelígíonem peccare,quàm contra mores& peruicacíter. At. Crafli exitu; inexitu mínusreprehendendus Craffus. qui(emet ipfenon dedídit,non vín&tus,non a£. qw Nice, fectus contumelía fuít:verüm orantibus cefsít amícís,ac contra íus gentium laudabilior, víolatus ab hoftibus fuít. INícías turpís& ingloriz falutís fpe fupplícem fe prebens hoftíbus,mortem fibí effecit foedíorem, Q. a 460 SERENISSIMO ATQVE POTENTISSIMO PAINCIPI.4C€ DOMINO, DOMINO FREDERICO SECyyx. do, Danize,Norvuegize,Gotthorum& Vuandalorum regi:duci Slefvuici,Holfatiz, Stormarie,& Dithmariz, comitiin Oldenborg& Delmenhorft, & c. domino fuo clementifsimo Hermannus Cruferius S, P. D. chus bos viros illuflres defcribit, fed"vt nobisproponat exempla, ad quatanquid ( normam principes qoi, qui prefuntveipu bl. divigant fe c7 actiones fuas: dua v. | miuntin Pompeio con[iderande ymrtutes. que eum,cum nec fenatov necilluflr fiT7 A milia e[fet,fed equeflri, in[ummum gradum prouexerunt ciuitatis, moderata yu X eT crfidesmorum. Quamuis enim patrimonium lautum habuerit e habere pau. LE ntex belli gets e fubattis proumcijs ops lentis, fi ei libuiffet,lautius: non abiegt tümen fe in luxit, Yerum in moderato tenore perfuini fplendoris:^ytetiam libertus eus Demetrius domum babuerit d uám ille[plendidiovem. Fides vero babita eft ei tanta, yt dilexerint eum Romam IL vapnars qgin[ecutos omnes. Eam fidem comparauit fibi: quód exiflimatus fuerit babere comiun&lam cum ulta prudentia. Nam his fidem habemus,quos plus intelligere quam nos arbitramur, in quibus nullacfradis imurieá, fn[picio. Nifi emm copulata fibi mtellisentia iu[litiam babeat,non conciliat fidem, Multi vunt ingenio folertifSimo, vt Lyfander(gy S5lla, quibus non efl tamen habita fides. EfL itaq, imprimidabvandum principi, Yt fibi fides babeatur:e fs baceibabeatur, Yt tueatur eam, quód fit ornamentum proa pis fides primum.quam femel fi perdiderit, iam yiuendum ei erit foli: quód nemo fibi quicquá Yeit cimniflo intercedere aut yllas vationes babere:fed vefu eant eg decliment eum."yt ybi femel ce(bitauerit nons leat inde ve[urvceve. Populus Romanus, quod conflans effet im diéiis eo fattisneg, defereret focios:"yerim innouifeima pericula abinde demitteret fe pro is,mult« gentes multis, veges dediderunt fe in fidem ausa que amicitiam contrabere cum eo expetimerunt. Contra Athenien[es; polla um ceperunt fraudeagen, nónne[ocy deferuerunt?— Porro ficut befuerunt virtutes, cuv dilieeretur Pompeius, cau[e: taambit y fatiabilis eius cum ipfum perdidit,tum Ymiuev(am vempubl. Romanam[u buertit. Dum enim omnana cu patur olo rim, ned, In eius communicationem admittit quemquam, ac yi£toriam delibat de Spaisa Cra[ei, dum intrudit fe im Yi&lorias Luculli Ponticas qo J4rmeniacus, ac previpereleuem ex piratisglome lam Metello tentat,atq, Ynus effe omnia, Ynus facere omma infifht:alienait ab fe optimum c7 pridentjfimum quema. Vndedum laba[centem fulcire parat potentiam fni;adiunxit ibi C. Cearem,quieum pn flrauit. Itaq, mi[errima omnino efl ambitio honorum, contentio:de qua praclaré apud Platonem es[im liter facere€05,quI inter fe contenderent, vtey potius rem publ. admini] lravet: yt f nauta certarent,qui toe vum potifsimum gubernaret:deniq, pracepit, yt eos aduer[avios exiflimemus, qui arma contra ferant: non eos,qui fno iudicio tuerivempubl. velit. Quám multos aut£ vidimus noflro euo principes,qui, cim pre« uincias ampli[émas tenevent,nec ijs effent im[lru£li artibus,eas"yt regere recte atq, ordine Yalerent, conci piernt tamen e? per bellaalienss— Cum audi[Jet"Inaxagoram differentem Alexander iamimerdils effe mundosjllachrymaffe dicitur. Ro eantibus,numquid accidiffet lachrymis diemum:.An non dej quit,meritó flere: quód cum mundi fimt innumerabiles, nos nondum"nius domini fatti[amus d Quid vepe injamus,qui tantum quemadmodum[ubi igandus orbis:non qui e[fet,quod domut[Jet, cittuendam (gregendum, perpendebat?/ Quantó parens tuus magis perbibendus? qui cim legitimé Yocatus[ i regnum id per totam Witam egit quemadmodum componeret q& ornaret ditiones(uas, eas4, bonis Ign vegeret atq, im pace con[eruaret.— Hoc Maie[las tua quia babet exemplum dome]licum, atq, abeo ipe tre adomnem Yirtutem[eduló mflituta,cuius iam Ydiieia meref[Ja est ,non expectant homines ab e"j fumma. Quare ficut ego Serem[simo Regi Hi[bame principi patrie mea exordium Yitarum Plutarchic* ditorem yrbis Rome Romuli atq, authorem principatus Roman Iulium Ce(avem com paratosá, cum e. mulo befea eo Alexandru Magnum cum Cefave nuncupaui:itá Mateflati tu& exitiu libertatis Romn Pompeium Magni eg collatum cum eo Agefilaum, fub quo expirauit imperii apud Gracos Lacedeme niorit, p re[lantifsSimos tamen Yyiros:ittemá,"Artaxerxéi regem Pev(arum,.Avat um Galbam, Othonen, qui concludunt vitas Plutarchi,que quidem extant,dedicaui: yt à nomine duorum maximorum e(pte morum vegum interpretatio mea[umat aufbicium. Rogo autem Maie[latem tuam áemiJet bocmeum[ludium c officium, quo eam"veneror, eifit ovatum. Hocmihi dani beneficium non poterit maius. ValeSeremifsume Rex,—— Ae v IAmnondembilo Serenifsime Rex Domine clementifsime plnlofo phus Plutay, Bo omnt B: buic] mitos I ho propt prínc In gre pueir io busm upera perat. cíust caret dis cu ditate finge nand.: VOCÍS 10r! let. vil tun uri ade (fei sol onc tz e- Ó5us'[2 33 nil—| fefilit & plt adad quod Diop uinís dum, 4.6I Agcfilaus. ELO RCHIDAMV SZeuxidamifilius,quí magna eforía re 3) gnauít Lacedemone,filíum ex vxore probata foemina Lamkj pride Agím& multo mínorem ex Eupolía Melifippídze relí 1 quítAgefilaum.| Cümregnum autemlege Agidiveniret, acpríuatam vítam A gefilaus putaretur acturus: difciplina ínp] ftitutusfuítilla viuendí, qua Lacedaemone&yvya vocatur,riS gída quídem& zrumno(a,verüm erudíente ad parendum íu SE uentutem, VndeSpartam ferunta Símonide Damafimbro. 3X7 tonnomínatam: quód maxíme peraffiretudínem parentes le UA E A gíbus ciues manfuetosqr, fícut equos mox à príma ztate domitos,redderet.Hoc vínculo foluítlex pueros,quí ad regnum educantur. Agefilao verhocfuppeditauit fingulare, quód non rudís parendíacceffcrít ad ímp erandum. Quapropter przbuít fe longe prae regibus omnibus cómunem popularibus fuis, quód cum principali&Cregía índole popularítatem& humanitatem ex ínftítutíone coníunxifTet. Ingregibus appellatís puerilíum contuberniorum amatorem Ly(andrum habuit, prcí pueingenij eíus modeftíam ftupentem. Cum ením obftínatífsimus exiífteret ín íuuenit busmaximícs anímí,& vbiq; peteret príncípatü, aeftudg ac feruore praeditus effetínexuperabiliatque ínuícto:facilítate tamen& placidítate ís fuit, qui metunihil,pudore ím^ prrataomnía faceret:pluscg probrís doleret, quam grauareturlaboríbus. Claudítatem tiustegebat corporis florentís decor:€ quod hanc facile hilaríterg ferret, prímusq io^ aretur€ rideret femet ipfe,íd haud medíocrís eratíllíus vítij emedatío, ímo vero ídlau discupídítatem efus magis declarabat, quód nulli labori vel operi faccumberet ob clau diatem, Formae eíus ímago non extat. INoluít ením íd,€ moriens interdíxít, nequís fngeret vel piageret corporis fui effigiem. Dicitur autem pufillus fuifTe& fpecie afper^ nnda, Czterüm hilaritas eíus etalacrítas omnibus horís vrbanitasq aliena ab omni vel vocis vel vultus morofitate& acerbitate amabilíorem eum ad fenectutem vfq; prebuit J'omnibus formofis, Archídamo vero, vt Theophraftus author eft,mulctam díxerunt e^ phorí, quód paruam vxorem duxííTet. INon enímreges dixerunt, fed regulos nobís gígxt. Porro Agide regnante Alcibiades exul ex Sicilía venit Lacedazmone. Necdum invibe diu hzferat,cüm ftuprí cum regis vxore Tímzafitfufpectus,& filíolum ab ea editum negauít Agís agnofcere fe,fed eíTe aítex Alcibiade fufceptum. Neq; id Tíimzam Durísaitadmodum zgré tulíffe, verüm fufurrantem domi cumpediffequis fuís Alci» badem ínfantem,non Leontychídé nomínauiffe. Etveró ipfum quog nenlibídine dí^ x(leímpulfum fe confuetudínem habuifle cum Tímza,fed ambitione:vtapud Spartíaasobtíneret(tirps fua regnum. quare Agídístímore fubduxítfe Alcíbiades Lacedaemone Puerautemreliquo tempore fufpectus Agídi fuit, neq iuftífilij apud eum ha^ P ouitlocum:donec egrotum cum lachrymis precans induxit, coram multis vt appellaret filium. Atdefuncto AgídeLyfander,quiíam pugna naualíi deuicerat Atheníenfes, X plurimum Sparte poterat, prouexít Agefilaum ad regnum, caufatus non fpedtareíd atadulterínum Leontychidem. Simul frequentes alíj cíues A gefilao vírtutís caufa,& quodín contubernio fuo eductus inftitutusq, effet, ftudebant& cum eo faciebant. Sed E opitheserat Spartz vír fatídícus, qui veteres fortes tenebat, habebaturtg ín rebus dí?, tinis piens€ doctus. Hic nefas oftendit effe, quenquam regnare Lacedaemone cla Qumjatque oraculum ín fudício hoc recítauit: lici o ls n ll Tn quamuis animo tumeas 0 Sparta[uperbo, Tereclam pedibus províus circun[bice,claudum Ne ledat venum. Longitenamq, labores Et fubiti cimgent, Martisa, apitaberis"yndis. [9] — o : vi carefpondit Ly&Gnder:fi oraculum hoc magnopere Spartíatz religioni hab erent, PAR UT Djs Leontychídem. Neq; ením fi ís,quíoffenfaffet pedem, regnaret, id Deum m FAS üm fi adulterínus& alíenus foret ab Herculís gente, hocclaudumregnum vd. LAUS vero etíam Neptunum oftenditillegítímorü natalium damnaffe Leon. PIcen:quodterremotu Agím thalamo exegillecinde menfibus plus decem poftna 3 Age[ilai genus. Agefilai inflitutto, Agefilai modeftia. Agefilaus claudis, Agelilai forma. Alcibiades ftuprat regis Agidis'yxorem.— Agefilaut opera Lyfandrivex creatur, Claudà regnis, 462 Plutarchi tum Leontychídem.Tta& hifce de caufisrex renunciatus Agefilaus fimulhzreditaten les quod cteuit Agidís reíecto vt adulteríno Leontychíde. Ille càm propínquos Agids Bl i: Qu: maternos honeítos homínes víderet,fed ínopes:ad beneuolentíam& laudem pro inyi, guitoIT Ageflldipotet« día& maleuolentía captandam, femiffem hís haereditatis concefsít^ Vtautem Xen, Wil biu ? tis, phonrefert,quód patríz obtemperando plurímü polleret,omnía vt ageret proarbítrio, odíofa íd híncfuit:Ephororum& fenum tunc fumma ín ea republ, erat authorítas,ex quibus fa| cantib períorum annuus tátüm magíflratus eft, fenes perpetuo eo honore fruuntur ínftituti ad| uera ort à licentíam refrenandam regum, vt ín víta Lycurgí demonftrauímus. V nde contentione eximp: ; femper cum íjs& díflenfionem íam índe antíquítüs reges cum regno haredítaríam acd ioribus piebant. Agefilaus veró alía íncefsít vía, omííIoqs cum illis certamíne& offenfioneob, S concur feruabateos,omnem ab hísactíonem aufpícás. Sí accerferetur, ocyus quám gradupro BI«iau perabat. Quoties in regío folío fedebat& refponfa dabat, fuperueníentibusaffurgebat| caver ephorís. Vt quífq lectus in fenatum fuit, femper eílzznam& bouem donabat. Exhi, MIM cif dumreueterí& extollere maíeftatem vídetur illorum magíftratus,clám opes fuas auge Deínd: | bat,acregno amplítudinem adijcíebat ex illori erga fe beneuolentía permíffam, Cum MM:iorun Agefilau reti- reliquis ciuibus itafe gefsít, vtínculpatior ínímícus quàm amícus eflet. Inímicosenim Wi buur:r ^ or inimi, nonledebatiníufte,amícís erat prefto ín rebus etíam iniquís, Atq ínímicis,fiquidreae MIM iui qumamics gefsilfent,erubefcebathonorem non habere: amicos corrípere ín peccatis non fuftine] uclle: bat. Imo veró gloríabatur, hís cüm fuccurreret& opítularetur ín delínquendo, Obfe E dua quíum ením ín amícos ducebat turpenullum. Aduerfaríorum rurfus vel offendentium:aills dicisp primus vícem dolendo,& fi rogaretur, enixe fouedo allícíebat& demerebaturomne, BMIM«ier Quod cüm ephorí notaret, tímentes íllíus potentíam mulctam eíírrogauerunt, adicto MM foxuit caufa,quód communces cíues redderet propríos fuos. fiquidem vt opínanturphylici, i MM luitd. Contentions| contentionem& litem fegreges ab vníuerfitate, fore, vt corpora cceleftía confiftanto- WEM osire prinipum,as mníum ítem generatio& motio conquíefcant propter mutuum mundi cum hís concen ere c vtiles(int. re^. tum:íta Laconícus legíslator vídetur vírtutís facem reípubl. fubieciffe ambítíont& con diteum | publ. certationem, aliquod femper ínterbonos certamen& pugnam machínans:íllamveo MM cola ! mutuó conníuentem ínnon coarguendo gratíam, quz íners fit& ígnaua, parumreát ntAg odflibs,| dicíconcordíam cenfens.Nempe vídiffe íd Homerum quog; nonnulli arbítrantur: Ne finder que ením facturum fuifTe, vt V lyffe& Achille ad conuitía prouectís verborum afperi MP dinem tate lztumfinxifTet Agamemnonem ní(i magnopere cenfuííTet reípubl. interefle mv legatu tuam príncípum aemulationem& díflenfionem. Hoc tamen noníta fimpliciter probes, quitib: quippe funtnoxíz contentiones cíuitatíbus, fi fintímmodícz, grauíady perícula fecum fenfus trahunt, Porró cümregnum Agefilaus modó iníffet, attuleruntaliqui ex Afiaregem ique; Perfarum Lacedamoníos parare magna claffe mari expellere. Flic auens Lyfanderíte fcafior rum ín Afiam mítti& fubueníre, quos ípfe ciuitati rectores& domínos reliquerat, am! ambit cís: quí,quód ímprobérefpubl.& víolenter admíniftrarent,exigebantur necabanturj fuitLy à ciuibus: perpulit Agefilaum,eam expeditionem vt fufciperet,tranfportatog exercitu rabaty & apparatu occupato barbari quàm remotífsimé à Girecía bellum gereret.Símulaimids&gloi fcríplitín Afiam, mífsis Lacedamonemlegatís ducem poftularent Agefilaum. Pro- MP rator: xtemophon de. greíTus igíturín concionem Agefilaus fufcepít bellum,modo trígínta fibilegatos&c(ipio 4 Criexpeditio- Vilíaríos Spartíatas adíungerent,delectorum libertínorum ex lotis manumifforum duo milfur L ne, míllía,& focíorum manum ad fex míllia.Scíuerunt omnía íncumbente Lyfandroprom- ME*«cep , Ageilaexpe-. pte,atqy Agefilaum confeftím dímiferunt addítís x x x. Spartíatis. ínter quosmox fit ME decem ditioin Afiam...| y(ander prímus,non ob fuam authoritate modó& opes,verüm etíam ob coníun&io- MEM ila, nem Agelilaí,cuiregno maíus exíftímabatur decus confeciffe illam prouincíam. Dum T copía Geeraftum conueníunt,profectus Aulídem eft cum amícís Agefilaus,atq ibi per^ M 4d Agefila omni; 10 cantem vifus eft quídam ín fomnís compellare: T otíus Graecíz rex Lacedamont. ii Aulide, rum defignatum ducem,quam antehac Agamemnonem& nunc poftíllum te,nem* Ma ewm haud dubíe íntelligís. Quando íam fjfdem prees,cum rjfdem bellum facis,atq; fídeme) AE locíspergís adbellum:debes immolare Dez víctímam,quam lle hic príüs quàm folue/ ii retímmolauit. Símul fubíjt cogitationem Agefilaí vírgo hoftía, quam ex vatumrefpo-| pedi fis paterímmolauít. Haud fuít confternatus tamen:fed poftquáàm furrexit, expofuitam! RD cis vifum,ac Deam feoftendítveneraturü hifce rebus, quz gratae Dez forentexitinv.| iss rat VIC MD, dz ,non ímítaturum iíllíus rudítatem ducís, ac ceruam corona redímítam ímpe v x: mam cxdere arufpici fuo,non íllí, quí de more erat à Bozotíjs delegatus, Quo nuncia Nes ; Arr AL(orum Ui fX Bootarcha excandefcentes, perftatores ínterdíxerüt Agelilao, ne contia Bag quu j 9 n is i^| j^ 3 t d ie d d Q^ n nm t: e "? md 5 a on T) t [2 [^3 U^ f, m n tt^ mí : ftu cis 0- 4d (T Uo ) Agefilaus. 463 leges S moremfacra facetet. Iflí cüm hoc nuncíauere,tum coxas victimae exata difiece» i, Quod factum grauiter ferensíoluít Agefilaus,fuíttg Thebanis ínfenfus, ac fpe elanaitomínis caufa velut ín irrítum cafurís coeptís fuís, neg; debítum exítum expeditíone hbiura VtEphefumappulitmoxfaftigium apud Lyfandrum ingens, potentíagy L»fatdri. glo2 odiofa& grauís fuít,frequentantibus afsidueíanuam eíus coetibus,omnibus íllum affe» ria minuitur, Gantibus& colentibus:quafi nomen apud Agefilaü ímperíj& fpecíes ex lege efTet, re^ vriomnía ín arbitrio effent Lyfandri, atq; ílle omnía& poffet& faceret, INemo ením eximperatoribus, quí mifsí ín Afiam fuerunt,potentíor fuit íllo velterríbilíor, neg ma oribus beneficijs amícos alius affecít, vel magis afflíxit ínímícos. quorum adhuc re, entium recordantes homínes,praefertím veró fimplícem& demiffum ín colloquijs A^ gdilaum popularem vídentes, ín íllo vero eandem acrímoníam, afperitate,& pra daverba manere,fubmíttebant prorfus eí fe, atque vní aufcultabant. Hinc prímum ateriftomachati funt Spartíatze Lyfandrí fepotius affeclas quàm cófilíaríos ete regís. Deinde& Agefilaus ipfe,quamuís nullo effet líuoreafperfus,nec honoribus angeretur Agdfilai Ly diorum:quod tamen perquám gloría eupidus foret, neque ea cederet cuíquam, vere-[ádro fimultats huuneliquíd geftum preclare effet, Lyfandro íd propternominís ipfius celfitudínem iKuiberetur, lraqueficagit: Primüm confilijs illius repugnabat:& quacunque vrgentilleceepta maxíme, hís omífsís€ repudíatis fequebatur alía. Deinde fiquí cum pre» | dbusadirent fe, quos praecipue níxos fentíebat Lyfandro,eos dímíttebatínanes. Iníu b ücisperinde:quos ílle infecaretur,his abeundum erat cum víctoría:é díuerfo, quibus xuertebatur ftudere;hí, praeclare agebatur, nífi infuper mulctarentur. Haec cám noni | fortuito fierent, fed ex compofito€ ex quo vbique:percepta Lyfander caufa non ce; luitde eaamícos fuos, veràm demonftrauít fuí caufa ipfos haberi ludibrio: monuítqg osítent& regem obferuarentatque íllos,quí plus quam ipfe poffent. Qua facere& di ttecüm videretur ad concilíandam Agefilao ínuídíam: quó magís eí ínfultaret,pracfedteum ille carnibus díuídendís, proiecítg multísaudientibus hanc vocem: Eant nunc Kcolantmeum carníum díuiforem, Id Lyfander molefteferens, aítad íllum: Nofti fa» wAgefilaebene amícos premere. Nouí,inquít,eos: plus me quí volunt poffe. Cuí Ly. inder:Enímuero tu hocjínquít,fortaffe díxiftí potius, quàm ego feci. Afsigna míhi orp dinem€ locum, vbí cítra ínuídíam operam meamtíbí przftem. Inde ín Hellefpontum I litur, Mithrídatem Períem ex Pharnabazí prouíncía cum magna pecuníz ví& e^ qiiibus ducentís ad Agefilaum adduxít. Haud depofuit tamen fimultatem:verüm o£ fnusíam de caetero delíberauít, quemadmodum duabus famílijs regnü extorqueret, itqueín medíum poneret omníbus Spartíatís. Acvídetur magnum motum ex hac ot^ ] lalione excítaturus fuiffe,ni(i ant per expeditionem ín Boeotíam motá expíraffet. Ita unbítíofa íngenía ín rebufpubl. modum egreffa, plus habent malí quàm boní.. INam fi Ambitiofa inge ui Lander, vt fuítímportunus: quód ambitíofior efTet quàm pro tempore:nonígno i, i, MER tbatvtique tamen ratíonem commodíorem alíam corrígendií eiTe Agefilaus clarí vírí perniciofa. Xglorízauídítate peccantís. Caeterüm vídetur eadem anímíímpotentía nequeímpe, ?ntorísillepoteftatem nouíffe,neque hícínfcítíam tulíffeamíci. Ac T'í(faphernesín prín Agefllaivesim | ipio Agelilaitímore foedus ícít, regem eí cíuítates Girzcas immunes fuíslegibus per^ Afi«gdte,cr nílurum.Poft exiftímans fatís fe firmas copias habere,bellum parauít:quod Agefilaus Tufphernis Xcepit haud ínuítus, Nam magna erat huíus expectatío expedítíonís, turpe ducebat perfidia, icem millia mílítum peruenílle duce Xenophonte ad mare: cüm quotíes íp(i volu, (lent, toties profligafTentregem:fuum vero ducentis Lacedaemoníos, quíterra maríq Inperarent, factum extare apud Graecos memorabile nullum. Itaque confeftím, quo lliphernis íufto dolo vlcífceretur períuríum, fimulauít mouere fe velleín Caríam. Vocüm barbarus copías contraxíffet, vafis conclamatís íncurfauít ín Phrygíam. Ibi : complures vibes cepít,& ingentem pradam abegiít: oftendens amícís fidem ín foclice fallerenihil aliud effe, quàm deos contemnere: hoftíum veró círeumuentíonem Yn cum íuftitía modo, fed& cum magna laude& íucundo coniunctam effe com» PWdo. Cüm effet autem ab equítatu inferior,& íecur eflet fine capite inuentum: «pit fe Ephefum, atque equitatum ibi conícripfit: edíxítque pecuníofis, fi mímm denefisent: vt pro fe quífque equum& vícaríum darent. Multi íd fece» Agefilai callidi ii a factum, breuí vt Agefilaus pro vilibus pedítíbus frequentes haberet& cu. t6 equites, Conduxerunt ením hí, quí abhorrebant à caftrís, cupidos belli,& T! nolebant equítes effe, eos quídefiderabant, Quippe perhibendum dicebat ille Q. 4 Agamemnonis €qua Actba dicla, de qua Homerus IHiad.lib. 25. Agefilai de Tiffapherne victoria. T iffaphernes obtruncatus, Agefilaus à Lacedemoaijs ctiá ela prejciur Aoefilaus exuit eajtris. Agefilal turpis amor, 4.6 4. Plutarchi Agamemnone efTe, quí probona equahomíni imbelli& díuití milítize vacationem de, dile ditlet. Cüm illius íuflu captíui detractís veftibus fub corona venítét, veftitautz exito MM 757 rent coplures emptores,corpora veró ex vmbratili víta cádída& prorfus mollia deríde. is pet rent, vbínudara fuerüt,vt inutilia& vilía:afsíftens Agefilaus:Hi funt, ínquit, quibu: MEM 9 dímicatis:illa,pro quib, dímícatis. Poftcg maturü fuit, vt iterü ín hoftícü agrüirrumpe MIB^ ret:przedíxítín Lydíà fe ducturü,nó íam círcunfcríbens Tiffapherne: fed ille femetipfe| lübttra Ageíilao ob fuperíore fallacía no credens círcunfcrípfit, Caría tunc certe inuafurüran; BB fub ínequitabile,quód longe ínfirmíor effet equítatu. Vbí,vt denunciauerat,venitín cam, uere, pos fubíectos Sardibus Agefilaus: coactus eft Tiffaphernesraptím eó fubueníre at mila] equitatu íncurrens multos, qui íncódíte fines populabantur,concidít. At cüm volui: BE 5^7 fec Agefilaus nondü cóíunctü effe cum hoftibus peditatum, copías auté adeffefuaso, BIB^7 mnes: maturauít cofligere,miftísqy ínter equítatü cetratís imperauit,vt admitteret qui| rica tum poffent,equos,& cócurrerentcum hoftibus,ipfe legiones propere índuxit.Fugi BM"17? tíum barbarorü Girzcí tergísinhzrétes caftra eorü cepere, multosd trucidauere, Hxc(oc pralíum tantí momentifuit,vtnoó modó líbere depopularentur regis dítíonem, verum ingen etiam poenas dantem T'iflaphernem fpectarét ímprobum homínem& natíoni Grae qn infeftíisimum.fiquídem mílit confeflím ín eum rcx Títhraufte,qui eum obtruncaui, BE I7» apud Agefilaum egit,vt pacto foedereremearet domum, mifit eam ín rem legatospe MEM gm cuníam quí ei offerrent. Verümrefpondiítillepacís penes cíuítatem fuamarbitriumef.| Inm fe:fe vero malle milites dítare,quám ipfum dítefcere,€ haberialíoquí praeclarum apud M vim Grecosnon dona,fed manubíasreferre ab hoftíbus.Quó Títhraufti tamen índulgeret, e quod Grzcorum hoftem puníuiffet Tiffaphernem, ín Phrygíam índe figna mouítvia- de tíco accepto ab eo trígínta talentorum. In ítínere accepit à magiflratibus vibanis yo MEE 7 lam,qua delatum ínfuper ei clafiís ímperíum fuít. Hocvnus omniü obtínuit Ageflilaus, e quícum cítra controuerfiam maxímus effet,omniíumd memoríz fuz clarifsímus ,vte en tiam teftatus eft l'bcopompus: voluittamen ex vírtute potíus, quàm ex ímperíoglo aid ríarí, Atqui peccare eft ín eo vifus,quod pracfecerít clafsí Pifandrum, quí, cüm feníores dii & prudentiores prz manuforent,non ducens publícz vtilitatís ratione, fed propinqui s tatem honorans,atq vendíansfe vxorí,cuíus erat Pifander frater lli clafsis prafecui ME di à permíferít. Atmotis in Pharnabazí prouíncíam caftrís no folüm in omnium rerumaf effe fiuentía egít,verüm Ingentem ctíam pecuníá coegít:progreffusqg ad Paphlagoniá víg, à regem Paphlagonum in fe círcumegít Cotyn, qui amicitiam cíus virtutis& fidei iplius me caufaappetijt. Spíthridatesautem, vt prímum à Pharnabazo defciuit ad A gefilaum, bis ab a(síduus fuit profectionis& expedítionis eius comes.Erat huíc venuftifsimus filius. Nin íus pueri etíamtum A gefilaus amore flagrabat, decora etíam filía vírgonubilis, Honc B e: impulit Cotyn Agefilaus,vt duceret:acceptísq; ab eo equítíbus mille& cetrátorü duo M or bus millí ' Nc y Z", s-** X lib.retro ín Phrygiam recefsít. Vaftauit prouíncía Pharnabazí.qui eumnonce Hiero pectauftneg; fidit przfidíjs:fed trahes feci plerafqgres fuas pretíofas& charas vítabun dus ceísit callrís modó huc modó íllucmutatís,quoufq; cofectatusPharnabazü Spiri. BM, EN datesadíuncto Eríippída Spartíate exuíteum caftrís;ac prada eft omní potitus. Ibíacer d&ifsim bus interuerfx predze Eríppídas fcrutator,barbaros eam cogensreddere,omníagínfpi Gotes cíens& excutíens,afperauít Spíthrídatem,vt extempló cum PaphlagonibusSardeísdi ies fcederet, Id Agefilao omnium dicítur fuiffe moleftífsimum. INam cüm dolebat,quod paratu Íítrenuum virum Spíthrídatem& cum eo non modícam manum amififfet,tum pudcbat diei eum nota fordíumQ illiberalitatís. quibusnon fefolüm,fed& patríam femper ftudue- pe ratpreftare mundam.— Extra hxc, qua ín propatulo erant, pueti illius inftllaus MI e. mor eum pungebat non medíocríter. quamuís íllo prafente tota anímí contentione admodum valíde eníteretur líbídínem comprímere, Ac Megabatealiquando adeun tead ipfum falutandum& ofculandum,declínauít. Cüm autem erubefcensilledefifte Bii. vo. ret id facere,ac procul deínceps falutaret eum:rurfus índolefcens& poenítentía ductus MIM(ie c. quod refugi(fet ofculum,fingebat Agefilaus mírarí:quíd nam caufa effet, quamobrem àmari non falutaret fe Megabates fuauíoc Ac tu, ínquíunt, ín caufa es, familíares: qu! non Iac fuftínuífti, fed fugifti& formidaftí formofi illius complexum. Nam nunc quoq cona inducetur il'e, oículum vt tibí offerat, modó ne tu deterrearís ignauía. lbicim ME onu Agelílaus alíquandíu cogítabundus& tacítus conftitiffet: Haudquaquam efi illo inquít,a vobis índucendus. Ego ením illam de ofculo pugnam íterum pugnare maim quam omnia, quzcungy video, míhi fieri aurea, Is erat Megabate praefente, Ab efusve, IO (le, de. ui, un hrí cer 4 fpí ;dí od bat ye Y ne im le U$,( em on lut Jp yc4 Agefilaus. 465 v difceffuadeo flagrauit:vtnon aufim dícere, fi iterum tranfitione facta ín confpectum dusveniffet,an complexu effetíllustemperaturus. Inde Pharnabazus colloquíum eis petiuit. Congreffum hofpes vtríufq; Cyzícenus Apollophanes concilíauit. Príor ín lum conftítuti venít Agefilaus, ac fub vmbra ín altam herba fe abíjcíens pracftolatus dtPharnabazü. quí, poftquam venít,víllofis mollíbusq pellibus& verficoloribus fibí (ibftratís apetibus íta recumbentem erubefcens Agefilaum,etíam ipfe, lícet vefte mí» nfübtlíate& tínctura efletamíctus,neglectím humí decubuit. Vbi ínter fe confaluta vrenondefecít Pharnabazü íufta querímonía: quód quí Lacedaemoniis bello Attíco multa preftítilet&€ grandía beneficía,nuncab fjfdem ageretur ferretur. Hiccernens A. gdilaus, quos círcafe habebat,Spartíatas caputín terram ex pudore demíttétes& per^ plexos,quod ímmeríto víolatum víderent Pharnabazum: Nos Pharnabaze, ínquit,& tincamíci regis vtebamur íllíus rebus famílíaríter,S nuncfactí hoftes hoftiliter. Igítur (quoq cüm ín mancípío confpícíamus efTe velle regís,íure per te íllum ínfeftamus. At quo exdíe Girzecorü maluerís focíus& amícus quàm feruus regís effe,hancducíto phalingem,arma,claffem, atq; nos omnes tuarü effe poffefsionü ftípatores& libertatis, fi^ ntquanihil mortalíbus honeftá vel expetendi eft. Inde Pharnabazus explícat ei mentm üà:Equide,inquit,(i ducérex miferít alíà,ín partíbus veftris ero. Sín aute ímperíü mihicredat,nullam ad vos repellendos& vexandos pro illo pratermíttam índuftríam, Hisdi&tis delectatus Agefilaus eft, dextram íllíus complexus& confurgens: Quám vdim Pharnabaze, infit, ís cüm fis, amicus nofterpotíus efTes quàm hoftis, Digreflo cimamícís Pharnabazo filius eíusa tergo relíctusad Agefilaum accurrít, arrídensqy: Hofpitem ego te,ínquít, Agefilaefacio. Símulíaculum, quod manu tenebat, eí donar. Acepítillud Agefilàus,íncenfusg; adolefcentís fpecíe& comítate círcumfpexit aftan^ ttsecquís haberet quícquam, quo decorum& egregíum adolefcentem remuneraret, | equum aduertít* Adei fcribae phalerís exornatum, eas repenté detractas adolefcentidonat, neq deftítítín pofterum eius memíní(Ie, Imo poftmodá quoq; domo pulfum ftrum íníuría atq; ín Peloponnefum profugü magna cura fouít,& vero etíam ín amo^ icprzftítitaliquando ei ftudium fuum. Amabat ille athletam adofefcentem Athenís o^ rundum, Cüm ís vaftus effet horrídusq;,atq; ídeo ín perículo foret, ne Olympísretjceb ttr: cofugit ad Agefilaum Perfes commendans cí adolefcentem.llle nolens vel híc eí lle, vixid magno negocío obtínuít, Caetera enim ínteger erat& rectus. Pro amícís | pztexium exíftímabat effe nimium argutze íuftítiz allegatíonem. Affcríbítur eí epifto hadldríea Carem huíufcemodí:Nícíam,fi nihil admífit;abfolue: fin quíd admifit, no» bis abfolue: omníno veró abfolue. Atque ín amícorum caufis Agefilaus feré ís fuit, Nonnunquam tamen, fi ex vfu effet, tempori fe potíüs accommodabat. vt declarauit, Qm tumultuofiüs caftra moueret ínfirmum relínquens amícum, Nam cüm precíbus il libeuntís ímploraret opé,auerfa facíe: Vt arduá eft, ínquit, fimul miferari& fapere.Id ironymus phílofophus fcriptum reliquít. Círcumacto íamaltero ímperíj anno íngnsde Agefilao ad rege perlata fama eft;ac mírífica exiftímatio eius contínentíz, can ? doris, moderationísapud omnes erat. T'endebat ením,cüm íter faceret,folus in fantifsímís delubrís,ac quíbus rebus paucos adhíbemus arbítros,earü deos faciebat ínfpe Wores X teftes.In tot militi millibus no temere torii videres quàm A gefilai obfoletiottm Ita erat zeftus& algorís patíens,tandj folus ad varíetates annía deo téperatas com^ patus ferendas, Gratífsim& Afiam íncolentíbus Graccís fpectaculi erat,cüm füperbi, ütolerabiles, díuítisds& delícfjs díffluentes przrfectí ducesq; tímerent& venerarentur min? ín obfoleta ínambulantem lzena,atq; ad vnum fe concífum& Laconícü com po Ktent onuerterentás díctum.vt multís ín mentem veníret Tímotheí verfum v(urpare, Mars tyrannus,auvum Gracianon timet. : Not Alia& pafsím ad defectionem fpectante cüm cíuítatesibi ordina(Tet, resq; publ. 'neczde€ extermínatíone hominum recte compofuifílet:ftatuít progredí,ac reducto mari Greco Marte de víta cum rege€ deEcbatanorum Suforum(y felícitate decerta^ 'acdetrahere primüm ocíum eí,ne fedens bella dífpe(aret Girecís,& corrumperet con "omtoOres, Interea venítad eum Epícydidas Lacon, quí Spartam bello ímplícatam s'auannuncíauít,accerfere ephoros ipfum fuberedp,patríz vt ferretopem, Hem Graciam,tbi que parafli barbaras Clades, Agtfilai ex Pharnabazi col loquium, Agefilai dictum bumanum. * Idzi,habet Xenophon. Agefilau in 4 micos qualis. Agefilai Laconi ca pro amico epito... 4 Agefilai dicti, Age[ilai virtue tes, Timothei ver» fe. Agefilaus veuocatur ex Afia, 466 Plutarchi Quí ením inuidiam iftam coniurationemq& confpiratione Girzecorum cíuilem appd. ..(^ H", hoftC les alíter'qui fortunam fuam ín fublíme euolantem retraxerunt, armadq ín barbarosin, Ae fefta& extorremíam Gracía Martem íterum ín vífcera vertere fua.INeq; enimequíden 3 vt , Coriínthío fuffragor Demarato,quí magna voluptate fraudatos aít Girzecos, qui feden.": I CIU, ! tem ín Darfj folío nó confpexerant Alexandri. Imo profundere eos merito lachrymis exiítímo debuiíTe,cüm anímo reuoluerent Alexandrofe& Macedonibus hacreliquif amus Agefilai ergsci fe: qui duces ín Leuctris,ad Coronea,ad Corínthü,ín Axrcadiaabíumpíere, Ab Agi." ái " uitae fu obe 1a0 tamen nihil eft íllo receptu geftum vel rectíus vel excellétíus, negy exemplum exat E. m| dientia. obtemperantíz& íuftitize claríus, Vbí ením Anníbal,cüm attrítus íam Italía pelleretur, roflíp B zgré obfecundauítad bellum domeftícum cíuíbus reuocantíbus: Alexáder vero etim| ae E derifit nunciatum Antipatri cum Agide conflíctum íactans: Apparetamici,cümDarii MM^... nos hic vínceremus,quandá íllícín Arcadía cómiffam muríü pugnam:num Spartamne BM ,., | merító beatam dícas,cuí tantum Agefilaus honorem,X verecüdíam legibus tribueiit? Él Quíi fimulatg allata fcytala eft,táta fortuna& opib. propofitís, tantag fpe dímíffa ay cai | elfufa duce ilicó decefsítrudiopere,apud amícos fui defiderium relinquens,& egregie BM... Demaratí Phaacis filij dictum refellens,publíce Lacedaemoníos, priuatim melíoresct| din A fe Athenienfes.quandoquídem cümregem& imperatorem fe optímum prarftítít tum erae meliorem etíam& iucundiorem ín coníunctíone prebuit amícum& familiarem. Qui MS i Aerfilai eni- veró nummi Perficifagittario crant(ignati:deportás exercitum, mille fagíttartjsaitAfia portat gna. feab rege íummoueri. T ot enim delatis Athenas& Thebas díuifisqy ínter cocionatores MM m populíillíad mouendü Spartíatis bellum incenfi funt.Hellefponto tranfmiffo dumpe- ME... neat Thracíam,nemíni fuit barbarorü fupplex. Mifsís ad fingulos legatís quafiuit, p» MIE t er catam,an hoftílem terram tranfiturus effet? Czeterí eum omnes receperunt& profccii IM... funt amice, Illi, quí Tralles dícuntur, quos Xerxes quoq; redemerat,vtí fama eft, donis, MM Apis; tranfitus mercedem ab Agefilao popofcerunt centum argentí talenta totídemq formi MM...— Agefilau con- nas.Quos ludensait: Quín ergo ftatim adfuerüt accepturi eacTta procefsítjillosyfionis MM i... ! temptis ac dece-. collatis fudic,& multos occídit, lífdem cum mandatis mifitad regem Macedonumle: IM n... pis barbaris tos, quicümrefpoderet deliberare fe velle:Delíberet ergo,ín quit,nos ínterím uan MI... per fines eoru diemur, Huíus admíratus& pauensrex audacia, pacaté petíuit vt tranfiret,'Thefilo, MM hitidis Ker eai. rum,quód hoftium focij effent, depopulatus eft fines. Laríffam Xenoclem&Scythun M... adíungendamamíicítíamlegauít. quíbus comprehenfis& ín cuftodíam datis ceteríi M fenfi cenfebant debere Ageíilaum eo conuertere agmen, Larí(fam obfidere, Acl, MM c... cümtátífacere negaffet fe vniuerfam T heíTaliam,vtalterutrum eorum amiítteret,padis inducijsrecepit eos. Neq; fuítíd fortaísís mirum ín A gefilao:quíallato nuncío illuftrit fimos víros przelío círca Corinthii commiffo occubuiffe ín acíe, Spartíatas aute cecidille perquám paucos,multos vero ex hofiibus:nullam lztitíam vel exultatíonem prz Íetu. ürdr Talem fententia líc ied íngentí edíto gemítu:Heu Grraecíam,ínquít,qua tot víros ípía perdidifií: quoti i&isL babet Lucanus incolumes fint,proflígareacie cunctos queantbarbaros. Prementibus auté eum i— AN Pharlüllb... tígantibusagme Pharfalís, quíngentis equítíbus fecü ímprefsíone dare íufsitín eos, Fu lis dift Agdilaus fun- fis fugatísQpillís trophaeum fub Narthacio excítauít. Eam víctoriam fecit maximí:quo ; lerent, diPbardos,| equitatum ipfe perfe confcripfiffet,atq; hocfolo plurímüm gloría equeftri elatosfupo MIM(1.(. raile. Hic Díphrídas ephorus,quí Sparta mí(fus occurrít ei, praecepit vt cofcftim bo? MM c. tíam íncurfaret.quod etíi facere maíoreapparatu poft ínftítuerat, non putauíttamt o honor: luctandü magiftratibus:verüm fignificauit fuís eam adefTe díe, ob quam ex Afiaven M... fent:ac duas cohortes de exercítu,quí círca Corínthtü bell gerebat, euocauit, Lacedt deprel monij,quí domi erant,pronuncíauerüt honorís eíus caufa per praeconé;vt íuuenes, qui Aocfil ftra regi ferre vellétopem,nomína darent. Càm alacres nomína omnes edídiflent:mag?] involi | tus delectos, quorum ztatem& robur maxíme probabant, quinquaginta mifere. Ag ME 1 P ud filaus Thermopylis fuperatís€ peragrata Phocide,que pacata erat,vt prímum Doo? MIM c» ! Solis defectu, attígit,ac círca Chaeroneá eft caftra metatus:fimulfolé deficerelunatamq; forma cop" SIN Ln Pijander natali. xit reddere& Pifandrifatüaccepità Pharnabazo& Cononeapud Gnidü naudlí peo ME nas prelio viu. vi Ai."'ulitfaneíd cümillius,tü reip.caufa acerbe.fed ne progredíetibusad pugoamili B duce bustorpor& formído incefferet:illís,quí 4 marí venerat, diuerfa íufsit nüciare; victo? E: fuifTe illo prelio naualí 4 Lacedemonijs.Ipfe procedés coronatus latí nücij cauíal Acefilai pugna. cauít,portíonesty facríficij mifitamicis, Poft peruenit Coroneá,atq; ibí fimulbolté «it Thebanis. cofpexit X ípfe cofpectus eft:ínftruxítacie, aclzuo cornu permi(lo Orchomenrs!p^ T zi 7 j aqu 3 m^ C ud; 1 X eno B dextrü ínuexit,'hebaní dextrü ipfi tenuerüt,finiftrü Argíui, Illa acie author diae 1l Pu acri yoftes uía Mia| p ef. p» cuti lis, mi nis gà Tt ilo» em s (it^ lle, Ais ril xa Fa 10d pe Tiu ob» nit da» qui ftra ge otia pe f clio jilíti ori rif fles Í pt 0 of iffe| tu,| oti| | mdilciplina ímbuerentur parendí& imperandi— Defuncto Lyfandro cüm fac [am moxpoftulatís rurfus opemferendo& patrocínando, exalíenís nec Agefilaus. 467 phon qui ex Afia regreffus interfuit conflíctui,& ab Agefifao ftetit,vt nunquá vllaalía, ggnatü acriter fuifle. Nechabuít prímus concurfus magnam conflictatíonem vel certa me.verüm Thebaní Orchomeníos extemplo auertere X Argíuos Agefilaus. V tríq vero,vtnuncíatum eft finiftra cornua laborare€ dare terga, conuerterunt eófe, Hic (im víncere extra aleam liceret ei,fi cocurrerefronte cá T hebanís fuperfedere, X pra^ | icuntí cedere terga líbuiffet:ob nimíosanímos& peruícacíam ínfeftusín íllos per» | xit, quà eos funderet fugaretgy.Illíhunc non mínus fortíter excípíunt, pugnatur to^ | uacieacríter, fed multo acerríme círca ipfum A gefilaum manípulo llo quínquagena^ | rio ftípatum. cuíus alacritas regí ín loco fuifTe vídetur falutarís. Híc ením, quantumuís 1: z":-,(^: pugnaret ftrenue, atq pro eofeobijceret,íllefum quidem no valuit feruare,fed faucíum amis eius crebrís lancearum& gladiorum íctíbus traíectís egre víuum fuftulít:globog D... rocofaco multos obtruncauít,multí cecíderunt vícifsím ex hoc manípulo. Qyuía vero |;^^ 2: | duum erat Thebanos proflígare,eó decutrereneceffe habuerunt, quo nolucrant íní» | io. quippe panderunt íllís aciem,acfe dímouerunt.Inde vt tranfiere:mínus compofitü | am ínfecutí funt(llorum agmen,atq; íd adortí exlatere carpferunt, non tame ín fugam 64d.;* Y 4: m x dedere, verüm Thebaní ouantes victoría velut,quod ad fe pertíneret, ínuíctíad Heli onifereceperunt.— Agefilaus quatumuis multitudíne vulnerum corpore affecto no piüsintabernaculum contulít fe,quám ad acíem delatus mortuos vídiílet ín armís de^ pratos, Quotquotvero hoftes ad fanum confugerunt, imperauít vt omníbus parce» uu, Namprope eft Miíneruz Itoníz fanum,& pro eo trophaü.quod Doeotíj quom dimSpartone ductore cüm fudiffent ibídem A theníenfes,interfecerantig Tolmidem, wxerant.^ Prímaluce Agefilaus ad tentandü,an certare Thebaníhaberentín anímo, pacepit militibus, vt tandj víctores coronas fumerent,tibíze canerent,excítarct X ador miittrophaet, Caeterüm vbi petierunthoftes,vt tollere mortuos líceret, dedit ijs índudascóftítutaq; eo modo víctoría Delphos deportatus adludos A pollínares feftii Apol linicelebrauít,ac decímá parte de manubíjs Afianís, quz centi calentorü erat,(acrauít. Reduxín patriá mox ín oculís fuít cíuít,ex vitagp et víctufu(pícíédus.neg; ením,vt pletí(yomnes ímperatores, alíus i$ profectus erat, peregré redijt, vel alíenís motusrítibus hitidiuit& refecit domeftícos:fed perínde acílli, nunquam quí tranfmeauerant Euro; ampatríos colens X amplectens non coenam varíauít, non balneum, non vxorís cu. ol t/Ünmnonornatum armorum,non fupellectilem: verüm fores quoq relíquít adeo vetu» ] ast haseafdem diceres, quas adiecerat Aríftodemus. Accanathrumaít Xenophon nihilo fuiffe illius filíae quàm alíarum magnificentius." Canathra appellant gryphorum Ktragelaphorum lígnea fíimulachra,quíbus puellas ín pompatransferunt. Xenophon c 5, t ]'"0nomen Agefilaí filíz: non reliquítfcríiptum. Stomachatur autem Díczarchus, A qiodneqy Agefilaífiliam,neq; Epamínondz cognofcamus genítríicem. Nosvero ín tis Laconicís Agefilaí vxorem díctam Cleoram comperimus, filias Apolíam& Pro, |ram, Adhzchaftam eíus ín hanc díem feruatam Lacedzmone videas, quz nihil ab a. "sdücedit./ At veró cüm cerneretnonnullos cíues,quod equos ad facra certamínaa"rentín pretío haberí& fibi placere:quo fübijceret Girzecorum oculís nullíus vírtutís |"'oledopum,fed fumptus illam ví&toríam:fororem fuam ímpulít Cyrífcam, vt currum Rrenderer c Olympíjs certaret. Xenophontiillifapienti, quem fecum magno ín imore habebar,líberos fuos fuafit vt accíret€ Lacedamone educeret: quo pulcherri tione deprehendiffet frequentem:quam ílle,fimulatq; ex Afia regreffus fuerat, contlauerat in o Agelilaum:ftuduít oftendere, qualis illeín víta cíuís fuiffet. AccüámoratíonemleoífTet olumíne relíctam,quam a Cleone Halícarnaffeo fcríptam habere memoríter ftatue^ B"t: 1; zd:; OM RARUS PEN, f Lyfander ín concíone derebus nouádís& reipubl.mutatíone:ínftítuít eam ín publi : landrum refoderet fed potíüs vna cumíllo orationem defoderet:paruíft acquíeuítc p Wm proferre, Quam vbilegít, quídam ex feníbus,X verítus oratíonís neruosfuatit,ne Seri 1 A65 rectores mítterentur peregre. quorum detegendo ín poteftate nequiti didit ata adfetraxít,vtínfeftum haberetneminem. INam rex alter Age . lus exul parens effet,& zetate ípfe adhucímmatura, íngenío quoqglení modefk ^ d nos?" A is, 1. 1 P'óítusinon admodtum fe ín republ.íactabat.quem tamé etíam fibireddídit obnos Cpulanturteoe* M2 1145 à: Sg cges,cum ad vrbem funt,eodem ín tríclínio, quí autem teneri ící Agefilai virtus, Minerue Ito» nie fanum. Aotfilai conti» tentia, Catatbra,que We dicantur. Apolia ez Prouls BSopol?! 4 bita, Ag nat j I; uz, Xenopbot,comes Acefilai. Lyfandrimachi tatio de regno Lacedemoniovum transferen do. v atíos fuos ín aperto quídem nonledebatfed efficiebat,vt emper illorum alíquí^" 1 p, 0x "Teleutisà: Agefilai frater claffipreficitur. T Annuiffe,Xenophon ait. Agefilaus fundit Acarttands. Antalcide pax. 468 Plutarchi polím ficut feamoribus,fermonem afsidue de formofis adolefcetíbus inferebat ,eodem illum ímpellebat,(ocius; erat eiín amore& adiutor. Suntveró amores Laconícinil la cum turpítudíne coíunctí; verüm magno cum»udote, honorís ftudío ,& emulation| tione vírtutís,vt ín Lycurgi hiftoría expo ofuimus. Quarecum plutímum ín cíuitate poffet, perfecit: vt przficeretur frater fuus vterínus T eleutías cl afsi, motatpín Corínd hioseg| dítíone terra cepítlongo smuros& Teleutías ex marí,. Cüm Argiuís, quí Corinthum id téporis tenebant,& Ifthmía agebant, fuperueni(let: illos modó àfacrís: oido il git omnírelícto appara iu, Corinthíorumautem exu libus quí aderant,orantibus eum| vtludis ipfe preeflet,t íd abnuít:fed íllís facientibus eos&( celebrantibusremanfitfea: ritatis praeftádz gratía. Poft vbi recepit fe, ínftaurata ab ArgiuislTfthmía funt, vbínon i null iden victores fuererpars, quí ante víctores fuerant poft íntervíctos relati MN de tímídítatem fuam manifefte yrodere aít Agefilaus Argíuos. qui cüm rem tamauor. re] gu ftam& praeclaram cenferent íllorum ludorum arbítríum,; dímícare de eononfuftinuif, fent. Ipfe moderatum ftudíum di ucebat ín íjs oonendá, cho oros& X ludos pattíos afsi, i 1-; P Í duítate fua,cotentíone,ftudío ornabat, neq; à yero vel virginum certamínefeab, P] 2 ducebat.quorum veró teneríalíos Ítupore cernebat,ea fimulabat nec noffe, Atq trago díarumhíftrío Callípídes, cuius ínter Ciraecos celebrenos me& famaa udomncsine 65 ;, Sc erat alíquando occutrens pt(müm falutauit eum, deinde fiftuoft inferens feambulni bus oftentauitfe,exorfíurum ratus eum alíquam ín fe comítatem: poftremo aít:Nonm rexnof(cis? Ille eu umrefpiciensref pondít: Tu ne Callipides es dícelíctas ille? Ir Mino d aretur adaudíendumc quen« lam,quilucíni: am ímitavo E ie batur:detrectauit,ac:lp a infitau n Menecrat es medícus, q! zí quód indepl Oratis quíbufdam morbís cura ndís habuiffet fuccei flum, lupiter appellabatur, odíofe vfurpauít cam appellatíonem& vero ad íllum fuftín iita ihuncmodum fcribere: Menecata lIupíterregí Aacíilao fali utem, Hh t: Rex Agefilaus Menecratifanitatem, Dum fedetín agro Corínthíaco,& i ís expugnato praedam afpícítmilitesege rentes:aderant ex Thebísleg epace. Híc,quíillam cíuítatem odifitt, tunc veró etíam ere effe céferet eí ínfultare, difsin nulauít eos ví dere velaudireall oque tes fe. INec defuít eí diuínaíra.[Nan ndi m digrefsi erant Thebaní, cüm nuncíatum ei eft cohortem ab Iphícrate czefam, quanta clade non fuerantlongo ínterualloidi Mulj 4 tos enímfortes milítes amife'tüt fufos dleuíbus armatos atqi à mercenaríjs Lacedamo níos.Exiltjt ergo properead opem hísferendam Agefilaus, VI bí cognouit rem tranf actam:ad fanum lunonís regret us accoiuitune]"hebanos, eísqp dícendí poteftatem fecít. Quí cümrepofíta contumelía mentíonem pacis nullam facerent, fed copíampe terent fi RERUM ARAM ORNA NE Agelilaus refpon ndit: Sivtiqamias veftros auetís exíipforumrebus fecundis latos afpicere, íd vobís cras tuto licebit. lug r pel ftero díefecum fines Corínthíorum egaftauít, exercítumq ípfiadmotís cüm oftendiíTetanímü non efle fua. tuendi Coría thijs, dímifiteos.n'erí fiibuses ílla cohorte Lacedaztmonemexercítum reduxít. Caftaav ISCp poft tenebras metatus eft, neínuídi& obtrectatores Arade: íncín Achzorun 1gratíam exercítum cum íjs ín Acarnaníam tradi i przdam fecit,&' Acarnanas acíefudit. Inftantibus Achats villi 1v Xit.V nde: hyberna ns ín npedíret, ne facere hoftes valerent fementem: contrá aít fe fa&urum.! penfius ení mÉormidaturo os illosbellum,ficonfitum agrum ín aeftatem haberent. qu euenít. Nam motaíterum ín eos expedítíone fecerunt cum Ache eís pacem. Vt non& Pharnabazus clafTe regia mare obtínentes vaftauere marí tímam Laconíam,à e ^ * X T í Q^ vrbs Athenienfis murofepta eft fumptum prebente Dharnabazo: vifum Lacedzmo ntis eft paciíficarí cum rege,legarun tty ad Teribazum Àn bia fcedifsíme& teterri./ nàt ecos,pro quíbus bellum gefferat Agefilaus, regí prodentes. ao,vthaudq ie Ai milliusiafimi« ad eum c« ontagío perueníret. fiqui ; Ant: alcída as ínímícus,quí pacem hanc vel maxíme vríit: qt juod bellum Ag iltuftcarct,&fa pr: aomnes extolleret, Veruntamé eí, quí díxitfen 4 | tÁge[ilaus, ímó Medos fentíre c& Lacedamonr ftans& denuncians arma, omnes compulita t (símum Theb banorum cauí(a:vt Bocotía immunifuisitg* aoís dec clarauit. Ne cümrem pe^ T(^ omnes autc y tire Jincaret i, icedzemoníos, r icem approba fi MICE XAR rentur debi ores.*. quod poft team od f autet erant que n áum rim: Jg ncret vfum Mag B cenie B pa publ tur hi B ilaa: rip ripu (em, dil Agefilaus. 469 m MEN uen Graciftomacharentur,& íníque íd ferrent Spartíatae: precípue veró alíení qui ul, gantab Agefilao, rogarentinfenfi Phoebídam,cuíus nam hoc iufTu feciffet,in íllum tor one M quentes fulpicionemz non dubítauit defendens Phoeebídam propalàm dícere, ipfum fa^ flet, üum, quatenus ex vfu foret, fpecandum. Nam quz eflent e republ. Lacedzmoníoxpe rm:eavtnemo mandet,debere vltro fieri: quamuís íuftítíam ín omni fermone decer, um MENÉ nuctomnium príncípem vírtutum. fiquídem fortítudínis, vbi abfit iuftítía; nullum effe "Xe vum, Quód fi omnes íuftí effent, níhilrequíri fortítudínem. Ad illos, quí ferebant, íd un MEM Mignoregi placere: Quid melle eft, nquít, maíor, nififitíuftíor? recteatque probé o MEM cnlens(icut regío modo íuffítía excellentíam metíendam maíorís. Quas eí compofi, o Ml«pic Rex dehofpitío& amicítía militliteras, non accepít, fatís effeferens amicitiam V» BE publicam: qua manente níhil opusforepríuata, Enímuerofaciís non femper tucba» Qu.| urhancopíníonem, verüm abreptus frequenter ambitione& contentione, prafertím uif, ilaaduerfus Thebanos, non modo Phoebídam feruauít: verüm etíam vt crímen in fe fi, MEME ieciperet, Cadmíam'queretíneret ímpofito prae(idio,índuxít ciuitatem: regíminisqy ac a MEME ropubl.Archíse&€ Leontídze, per quos ingreífus Phoebídas fuerat& occupauerat ar» o BM cms permitterecarbítrum. Quare fuit protínus quídem fufpicío facínus illud factum v MEM dic Phoebídze,conlilíum vero Agefilai, Átea, qua ínfecuta funt, crimen reddiderunt antí cufeffum. Vtenim preefidíum Thebani expulere, cíuítatem que afferuere ín libertaime ttm: ínimulansíllos,quód Archíam& Leontídam ínteremíffentreuerá tyrannos, ver25 MO——IR bo polemarchos,íntulit ijs bellum:& Cleombrotus, quííam defuncto Agefipolidereí2- MEM cnibat, ín Boeotíam cum legíonibus mí(fus eft. Ageíilaus ením zetaus praetextu, ais MM quodápubertate maíor effetannís quadraginta,& milítíz vacatíonem lege haberez,il- BM lndefugitexpediítíionem: erubefcens, qui paulo ante pro exulibus ín Phlíafios arma uc MEM ulerat, nunc Thebanos víderítyrannorum gratía quatere.. Erat Lacon quidamSpho m, IMMM dasfacionis Agelilao aduerfze Thefpijs prefectus, virhaudíners aut degenerísani «t MM nifedíemperfpeímagis quàm mentis fanz plenus. Hícíngensaffectans nomen,& ic MM Phohidam exíftímans ex illo ín Thebanosfacinore ílluftrem€ celebrem euafiffe, lon^ x MEE qpulchríus€ fplendídius adductus eft effe:ex inopinato fi terraadortus ipfe Pirzeum tum MEM occupauíflet, acmare Atheníenfibus pracídíffet. Foc ferunt commentum PelopíMu Mills i: X Gelonís bozotarcharum fuítfe. Submiferunt hícertos, quí facerefefingerent »» MEM um Lacedzmonijs. Illí Sphodríam celebrantes extollentesg; tanquam vnum tanan^ MM todignumopereíncitauerunt& íncenderunt eum ad rem fufcipiendam prauam períntem catqueillam& foedam, verüm audacia& fortuna deftítutam. fiquidem díes eum ín | pe ampo Thríafio occupauit& ílluxit. fperauerat autem tenebrís aggredí Pírzceum. icos Czterüm vbílumen ex templís quibufdam ab Eleufine confpexere milítes,memorant 0$ MMM c:horrore€ pauore obtorpui(fe. Excídit& íllíanimus, vbi íam non poterat effe mo- MIM dim, rapta que modiíca przeda foede& deformiter recepitíe Thefpías.| Híncaccz In. MM fitores Athenis Spattam misi. verüm magiítratus offenderunt accufatoribus ín Spho la tíamnihilopus habere, quí occupauerant eum reí capítalís arceíere. quod íudícíum ide M non eftau(us ille expectare, quía iram formídabat cíuíum, quí verecundía Atheniadu MM nium, ne affines viderentur íllius ínfuríz non míausfe víolatos fimulabant. Erat ilic MM phodria: Cleonymus filíus, cuíus pueri etíamnum& formaflorentis amore Agefilaí I» MM ilius Archídamus deperibat, accum íllo tunc nímírum laborabat de patrís perículo: juod rdadiuvare aperte& opem ferre, quód ex aduerfaríjs eflet Agefilaí S5phodrías ,non Co habebat, quem cüm Cleonymus adííIet, precibus que& lachrymis ínterpellaffet, vt aug Picáret Agefilaum: Illum ením prater cateros effe ípfisformídabilem: tresaut quamo Ut díes verecundía& tímore parentem tacítus affectatus eft. Tandem inftante «i MM cii die(uftinuit exponere Agefilao Cleonymum fupplícem fibí pro patrefuiffe. A^ nd güllaus licet eum. amare fcíret Archídamum, non prohibuit. quíppe Cleonymus qu: SM 0x3 puero fpem defe fiquis alíus, preebuerat magna vírtutís. Nullam tamen baAgt| 13m velbeníenam fpem orantí dedit filío. tantàm confideraturum oftendit fe, quíd ntire cte honefte facere poffet: atque íta abfcefsít.— Itaque verecundía Archídamus 075 MIM"iemifit Cleonymum inuífere, quamuis id quotídíé facere creber foleret, Sícamiic" MM"quoque Sphodríze falutem eíus magis pro depofita habuere. quoad ex Agefilaí alcgi MEM ricis Etymocles ín colloquío quodam fententíam íllís aperuit A gefilai: Factum euU et^] nir 1 3,:.". 3. p^ MM"m illum quám maxime ímprobare, alíoquí ftrenuum vírum habere Sphodríam ac "d"latem cernere talium vírorum defiderantem.— Hacoratíone vbique Agefilaus ín Jt R Agefilaus lauda uit iuflitiam. PolentarchiTbe banorunt, Sphodrias cona tur Pireeumoc cupare, Sphodrias vei capitalis poftut» latus. Spbodrias quo modo feruatus, Agefilaus indul gens in liberos. Agefilai expedi tio it Bocoliam. Agelilai callida con[ilium ad fo ciorum detegets dam ümbecillita tem. Age[ilaus in gra uem morb repente incidit, Epaminondas Lacedemonernt miffus legatus. Aerfilai et Epa miaode deBoo tie libertate co ientio, 470 Plutarchi gratíam fi[rj fuí de iudicio vtebatur. Vnde mox ftudíii Cleonymus percepit Archidimi €^ 1; 23:; p N AUSSER y & neceflarij Sphodriz fumpto anímo eííam prafto fuere, Fuítíndulgens pater(ipy; mod Agelilaus, de quo hücludum cómemorant,cum paruis libetís ín arundine quafi| equítantem domi colludere folitum. Confpectus aute ab amíco quopíam orauit necyl .£*] 1.; ij., id príüs enuncíaret,quam ípfeliberorum paterforet. Abfoluto Sphodría Athenienfj busqy,vbírem íntellexere, arma fumentibus laceratus eft maíorem ín modü Ageíilas,| probrís.quí ob ímportunam& puerilem libídínem íntercefsíffe íufto iudicio videretu,| atq; cfuítate tantis ín Girecos admiífsís flagítijs allígaffe. Porro collegam regni Cleom, brotum quía mínus propenfum ad bellum cum Thebanís gerendum cernebat:moxlo ge,cuíus nuper pratíidio praetenderat vacatíonem,abíecta Boeotíam ípfe íncurrit Bao: ttjsdp clades íntulít& víciístm accepít. Hínc cüm vulnere alíquando fuiffet affectus, An talcídas:INe tu przclaram,inquit,mercedé refers à Thebanís,qui inuítos& ígnarosdo cuífti pugnare. Et profecto bellacíores ferunt tunc Thebanos quàm vnquamalíás eu», fiffe,compluríbus Lacedemoníorum ín ipfos expeditionibus velut trítos. Cyuapropte in tribus retrís appellatís ínterdíxerat Lycurgus Prifcus ín eofdem ídentide belli mo, uerí,ne bellare addífcerentilli. Flagrabat ítem apud focíos Agefilaus ínuídía.quodnul la quídem publícaoffenfa, fed felle quodam atqg ambítíone euertere quaereret Thebv] nos. Fremebantautem nulla premente necefsítate íta enecarífe,quí hucatqy illucfingi ls annís paucos tammulti fequerentur. Hic Agefilaum memorantad detegendumeo "".,*(7^ uU rum numerum hoc machínatum: Omnes focíos iufsít promifcue confidere,feorfumav j tem Lacedzmoníosfolos:índe pronuncíarí,vtfiguli prímí exurgerent. vbí hí confune. f xere,mox excítauitfabros zrarios,hínc materíaríos, poft zedíficatores,& relíquosper fingula artífícía.Ita cuncti prope íocíj furrexerunt,ex Lacedaemonijs nemo.quippevei tum hís fuit artem exercere X difcerevilem. Ibíarrídens Agefilaus: Videtis, ínquítfo, cij,quantó nos quàm vos plures milites prebeamus? Megarz,exercítum exagro The. bano reducens,dumad curíam ín arcem fcandít,conuulfione& íngenti crucíatu fanum rus eíus correptü eft, mox íntumuít,& fanguíne dí(tenfum apparuit, ímmanemg ad tauít ínflammatíone. Cüm medícus quídà Syracufius vená ei fecuiffet fub talo, dolora ^. n V H^"«C8""] fedatifunt:caeterüm copiofo manante& prorumpente fanguine, quí fiftí nequibat,ve hemens anímí defectus,& preceps índe perículü círcunftetít Agefilati, Supprefsitit; dé tamé medícus curfum fanguínis, Delatus aute Lacedaemone Agefilaus perdíuimbe| cílla valetudine fuit,necbello potuít intereíTe. Interea Spartíatae ídentídé terramarígii tubauere,multo maxíme apud Leuctra, vbí prítmüm acíe fufi fugatít à Thebanis funt, Igíturomnibus placuit pace ín vníuerfum cóponere, aclegatí ex Gracia Lacedamont conuenere ad foedus facíundum.ínter quos Epamínondasfuiít vír erudítíone& fapiertía ftudío clarus,verüm armortü haud dum dederat documentü. Hiícomnescernéás a ge(ilao fe vendítantes,folus grauítaté cum dícendilíbertate retínuít: habuítqy oratíont non pro folís Thebanís,fed pro tota Graecía communem, demonftrans bello íncreutiie Spartá, vnderelíqui erantaffifctí cunctí:ac pacem cofuluít,zquabílítate& fure vtcon ponerent,ita demü fore eam conftantem, fi pares omnes effent. Cuí cüm omnes Grz cos Agefilaus aduerteret mírífice affentíri& aures praebere, percunctatus eum eft:verum ne X zquü duceret Baeotía ímmune fuis legíbus efTez V bí eum ínuíce Epamino das prompte& confidenter rogauít:num ne& ípfe cenferet equi Laconía immunem fuis legibus effe? exilíes cum ftomacho Agefilaus íufsít expromere eum diferte ecquid Bootiamliberam relinqueret? Cüm ídem ínuícé requififTet Epaminondas, ecquíd Lv coníam dímítteretliberam:?vícqs adeo eft exacerbatus Agefilaus:vthacarrepta anfa con feftim Thebanorünomen expungercet ex fcedere indíceretdy js belli, Caeteros Graecos íco fcedere domü íufsítredíre:& qua emendari poterant,pací:íncurabilía delcgarebd lo.quando omnes excíndere& dírímere cotrouerfias,operofum erat. Ad Cleombroti aute, qui forte íd teporísagebat ci exercítu ín Phocíde, pperé míttüt ephorí cum ma datís,exercítü ín Thebanos duceret:círcümifsisqy legatis fociorü delectá habuere. Erit fegnesilli quíde atq; à bello abhorrebant, nondü audebat tamenrecufare vd obluctat Lacedzmonitjs. Cum crebro tetra pdigía effentfacta,ficutín Epamínonde hiftoriade| ;: MAE( x F laus monftrauímus,& Prothous Lacon huíc expeditíoni aduerfaretur:nó remilit Agel? tamé,fed vtbellá decerneretur,effecítfperás,cüm ípfi vniuerfam haberet ímmune s berá Graecía, ex fcedere auté exemptí Thebaní effent, loci expetendíab rjs pocnasc^ Belli íllud plus ra confultricefuiflz quàm rationefufceptü temporum artículi indicant Ert g o Siq H« ced. 1 quii dit ad con jo! vit rum cit.I virQ gita the fpic pen pin B:(un bor Agefilaus. 47I Siquidem díe quartadecíma menfis Schítrophorionís pact Lacedaemone foedus eft, ni Hecatombzeonís quínta díerum ínteruallo viginti apud Leuctra cafi funt. vbí mille La. Lacedemonij Tn demoni cecídere,€ rex Cleombrotus,círcady eum Spartíatarum fortífsírni quícy. ín. apud Leutra i quibus Cleonymum Sphodríz aíunt íllum formofum, cüm ter ante regís pedes conci- cf. i difeztotíesqp erexiffet fecum Thebanis pugnantem occubuifie. Hacictís ínexpccta^ Cleombrotus ei a dade Lacedemoníjs,& Th ebanís fecunda ad gloríam fortuna víis, qualis certátibus iip ür contra Graecos Graecis nulla obtigerat alía:nihilo minus commendares& admirarerís; a icrcduitausquam vícricis virtutem. quíppe habere Xenophon ait bonorum viro» " E vd pervínum& ludum míffas voces iocosqg aliquidmemoratu dígnum,& recte dí o aM: d. Eftvero non mínus,ímo magís operzepretium cotemplarí€ perpendere bonorum BB oun dictís& factisreflantefortuna decoram conftantíam, Fortefeftum diem a^ sparte conftans à girabat ea cíuítas,& peregrínís referta erat, Nam ludi gymníci edebantur certantibus ín tid, n. theatro chorís,cüm ex Leuctris nuncij cladís adfuerunt. Ibi ephorí, quamuis ilico per^ " fpicuum foret,actum de fumma rerum& amítfum etie imperium, ned cgcedí chorum en penmifere,neqg formam immutaría ciuitate feítí:verüm mifsís domum ceíorum ad pro « pinquos nominibus ipfi ludos& certam en chororum curauerunt, Pofiídie manecum by jam omnibus conftaret, quí íncolumes eflent& quí occubuitlznt:defun ctorum geníto^ - nsaffines X propínquí ín forum defcendere cófalutantes ínter Íe vultu exporrccto,aníQ. moi erecto& hilari:fuperftitum,ficut ínluctu cum fcemínís domife contínuerunt, Sí EK: connecísias in publícum fubigeret prodíre,cum& habítu& voce etobtutu demi, " lum videres cotractumqp. Multo magis ínter mulíeres cernere X audire erathanc,quae. Mulierum Spar pt ilum filum ex praelio expectabat,moeftam& tacítam:íllas vero,quarum perííle díce^ tanarum fortitw «ei banturlíberí,publíce ín facrís edibus ver(antes,hilarítertg fe mutuo& celío anímo ínuí do. [9(entes, Verumenímueroó plebí,vt focij defciuere, victor que Epamínondas X fuccellu uu. fiblatusínuafurus expectabatur Peloponnefum,oracula recurreruntín mentem de A^ i edilai laudítate, atq; íngens perculít eam moeftítía religíocp, quafi refpub.ídeo affi: ext d:tquód rectum regno deíecifTent, claudá vero luxatumqlegíffent. quod deus ípfos MA inprímís erudierat perpendere& deuítare. verüm propteropes eíusalías vírtutemtg e&nomen nó modó rege& imperatore ín rebellíca,verüm etíà cíuiliü dífticultatti vfi eo ww a ncdíco& arbítro:cüm dubítaretillís,quí exacie fugerat, quos T'refantas, íd efttre Trefantes,id eft be pídátes appellat,gp multi X potetes foret, verítí nequíd nouaret, legitímas ínurereígno trepidantes, gi MM ninos. Non tátüm ením omnib.arcétur honoríbus,fed& vxor illorü alícuí collocare Pemeexacie fa un MEN uucpereprobrofum eftab illo. Pulfandi eos quíuis,quí ín eos íncíderít,íus haber. Ili 8e«pud oM oericiqualidi& demifsi círctmeantes ín lenís pannolis colore infectís. Barbà partím Laccaemontos, i EN düspartim pmíttunt. Tales proijcere multos ín cíuítate,qua no paucos quzreret mí vr lites,eraue erat. Ita legislatore Ageíilaum creat.Ille nullalítera nec adiecta nec detracta oc MÉR necorrectain cocionem Lacedzmoníorü progreffus, fíinend& aítleges ílio díe dormi? afe| Ieatqy exeo vím fua recipere ín pofter&.Iragy fimul& cíuitatíleges,& cíuíbus íllís cofer o MEM Uuitiama.quivtprefenté cofternatione& moeftítíam fuuentuti detraheret, íncurfauít xv MEE" Aradia. Signa quídé enixe declínauít coferre cum hoftibus. fed oppídulum quoddam ve MI Montineorü cepit fínesqg depopulatus erectíore fpe aclaetiorem reddiídit cíuítate quafi ov MEM"ovndequag deploratà. Sub hecírrupít Epaminondas cü focíjs ín Laconia. Habebat Epaminondas nem|(ub(ignis armatos n6 mínus quadragínta millía,frequetes etía leui armorü X ínermes Laconia incuryid Pradandí caufa fequebatur caftra:vt vníuerfum agmen, quod ínuafit ín Laconia, miliía fat Jeptueginid Lo| leptuagínta efficeret. Spacíü erat aute no mínus fexcentorü annorü, d; Lacedamonem milibus miri icon orfj tenuerant, Toto hocínteruallo hoftís tum prímüm eft ín finibus eorü confpectus. eC Anttaufus id fuerat nemo:fed integros atq; íntactos íncurfantes ígne populationibus? ebd quevíqy ad Burotà& vrbe foedauere:neq; arma cótrá tulít quifquam.IN cq ením permí 2 M fi Agefilaus cum tátís,vt Pomponíustradídit,belli fluctibus€ vndís Lacedemoníos Pomponius biTT d«car;verüm medía& praecípua vrbís locaarmís ftípauit, Thebanorumtp mínas& ía^ floricu,. Erit Cantíam tulit nomínatim fe ficut face belli& horü authore malorü laceífentíü ac de fodar loiubentíi decernere. Nec mínus quàm hac, obtundebàát Agefilaum vrbani tumultus, T Camores,& dífcurfus:cüm fenes zítuarét pracfentí fortuna ,nec conquíefcere foemínae [laus Pellent:fed prorfus amentes ad clamores& íncendíü hoftile círcunferrétur. Mordebat Lconum trepi &li Inlupereum gloríae fuz» macula. quód quam cíuítatem acceperat maxímam& potenti. datio. ete. mam, eius afpiceret cotractá dígnationé& magniloquentía repreifam,qua ipfe quoq; i Vus fuerat(ubínde:cüm gloríaretur foemina Lacznafumü non vidiffe hoftile.. Fertur v R a Did aliquot cuta. Coniurationes Lacedemone fub Agefilao. | Hifforton Diane reuplum. Thebanorzex Laconia recef[ie. Agcfilau Spar tam coferuauit. Archidamus fanidit Arcadas. Laced emonij mon foliti exultare obtenta victori4, mefene reftitui tur ab Epamit911da, 472 Plutarchi Antalcídas quoq; Athenienfi quoda de vírtute fecti ambigenti, cüm díxiffet ife: Atqui nosfepé à Caphífo vos fugauimus:occurríífe: INos vero ab Eurota vos nunquam, Ar, oíuo ite refpondít quidà ex obfcurioríbus Spartíatís, cum ille díxí(Tet: Multiín Argoli. de veítrates íacet: Atveftras ín Laconíaíacetnemo. Tunc Antalcídà, qui ephorus er fama cítlíberos prae metu clàm ín Cytherá deportaffe.. At Agefilaus,cüiageredere turamné tranfmíttere hoftes atq; ad vrbe perrüpere, defertís cterís partib. pro medi & editioribus inftruxít acíc. Burotas tunc ob pracedétes níues longe copíofifsima vim aque vehebat, vndajg Thebanís ex gelu dj ex afperítate moleftíor duríor(y erat tranf. ítu,[ncedentemín prímaacíe oftenderunt quídam Epamínondam A gefilao.quí,vtf, ma tenet,perdíuíllá íntuítus,aciemq; ab eo nufquá deflectes,hoc vnum díxit:O homi, y nemmagníficá. Cüm contenderetauté ín vrbe Epamínondas pugná conferere to, phaum excitare:non valuit clícere neg; excitare Agefilaü.Itag mouit retro ab vrbeex ercítum,& agrum depopulatuseft, Lacedaemone veró quídà íamprídéperuerfi X t. tríhomínes ad ducentos globo facto occupant Hifloríon(Díanzeíd templá eft) muni. tum& firmülociü.In quos ítruere cüm extépló Lacedzemoníj vellent: veritus Agefilus fedítiont ímperatrelíquís,vt quíefcant.Ipfe pallio amíctus& vno comiítatus feruoace dít clamans,fecus eos edíctum accepifTe. Neg; ením huc coire neq; omnesfe íufsilfe.fed partímillac,oftendens alíülocíi,partím alíaín partem vrbís. C) uo audito lztí, fallererz tí,ac diftractí adloca, qua ílle demonftrauerat, dífcedunt.Hiflorío Agefilaus ilíco aci, tos alíos ímpofuít. Ex illís,quí cofpirauerant,ad quíndecím corrípuit& nocte necat,:d Maior inde detecta coníuratío X concilíabulum cíuíum Spartíatarum ad res nouandas clàmín certas des coeuntíum.quos& íudício perfequítanto ín motu, conníuereír fidiatibus anceps erat. quare deliberatione cum ephoríshabita A gefilaus& hos quog índícta caufaoccidít.cüm fupplícíum de Spartíate ante eam diem nífi audíto nulloíum ptum fuíffet. Quía vero multí accolze& Ilotze quos centuríauerant ín ordínes militare, ex vrbe transfugiebátad hoftes,quod quídem confternationís magna erat caufaappa ritoríbus fuís przcepít,vt toros diluculo adírent,atqg arma eorum,quí transfugerantau ferrent reconderentig,quó numerus ín occulto effet. Sígna mouiffe ex Laconia The banosalíjhyeme fuperueníente compulfos& íncípientibus íncondíte digredi& div Tz wo [2j bi Arcadibus afferunt: pars tres folídos menfes fuifle íllic moratos, finesq; peneomne;3 euaftafTe. Theopompusauthor eft,cüm íam boeotarchz moliri índe coftituí(lent, Phrí xum Spartíatem eos adiffemercedemq ab Agefilao deportandi exercitus decem tala ta attulíffe.íta exequentibus ífamprídem deliberata fuppedítatum ínfuperab hoftibus víatícum. Id ego haud fcío,qua ratíone fefellerít alíos,folus autem refcíuerit Theopon pus. Enímuero tuncíncolumem ftetílTe Spartam omnes affcribendum fatentur Agel lao:quódab ínfitís fibí motíbus dífcedens peruícacía& ambítione fecurítati ftuduerit potentíam tamen atq authoritate ciuitatis nequíuit ex ílla ruína excítare: fed ficut cov porís falubrís, quod victunímiü exquifito& exacto eft afsídue vfum, vnü peccatum momentum felicitate cíuitatís totà inclínauít:zneq; ímmeríto. fiquídéreipubl. ad ocium & virtute€ concordía optime ínftítute quía Ámpería& potentatus adhibuerant violen 4 tos,quorü nullo arbítratus erat opus efle cíuítatíad beatà vítam Lycurgus, collapfifunt Porró ipfe quídem ob grauem íam zetatem Agefilaus bellí munera abdícauerat. Filius eíus Archídamus accepto ex Sícilíaà tyranno auxilío Arcadas víctoiía ílla appellataincruenta proflígauít. Nam nemíne de fuís defiderato magnáftragem dedíthoftía, Dete xít praecípue haec víctoría cíuitatís fllius ímbecíllitatem. ante ením vfqueadeo vütatum ducebant&€ competens ipfis opus víncere hoftes,vt necímmolaret víctoría cauiatn vr be díjs preterquam gallum gallínaceum,nec gloríarentur imílítes,nec exultarent quia! diebát.Imo veró commíífa ad Mantíneá pugna,quam defcrípfit Thucydides, primoVr Ctoríz nuncío magíftratus,quód lata attulíllet, carnes ex conuíuio,preterca nibimie re. Athocnuncíato conflíctuad Archídamiredítum fe cótínuít nemo:fed p ter manantíbus gaudíolachrymís obuíám eí procefsír,& fecundu Senes mulíeresq; frequentes ad amne defcenderüt mauus ad cce m 1* Y 7t*, cíentes,quafiíndíenas maculas eluí(let Sparta, clarum quandoante eam díem referuntnec viros fuftinuille vxores fuas contueri offen! Ato fuarum rubore. Cümrefítítueret Epaminondas Melflenen,confluerentqy ad eam vn0^3 " , ;": 3-3"? lantur veteres cíues:decernere przlío non audebant,neq va!cbant prohíbere.Indignabar (1l angulo oJ vero,& infeníi Age(ilao erant: quod cümregíonemne ampl uel (d rit, 1d las iv X I zx pa al lU la» c5; hri en Jus un rit, ot^ & m en 4i nt, [u$ n o Agcfilaus. 473 im, vero eti longe totíus Grzcía felicitate prímá,quam tenuerant& tanto vfurpa» verantfpacio,eíus regno amififfent. Atqyhincoblatam à Thebanís pacem nonaccepít Ascfilaus. Qui càm permittere verbo agrü illáre obtínentíbus nollet, fed de eo alterca «urcümíllü non recepít,tum Lacedemonem ínfuper pené amífitarte bellíca círcumuentus, Poftquàám ením Mantínzi íterü à Thebanís defecerunt& acciuerüt Lacedzmonios:Epamínondas,vbí A gefilaü refcíuít cum ínfefto exercítuab vrbe profectü ac cere ímprudentibus Mantíneis nocte ex T'egea vafis coclamatís ín ipfam mouit La. cdzmone.ac níhil propíus factá eft, dj vt preterlatus alía vía Agefilaüi vacua caperet vr bem Verüm cüm Euthymus Thefpienfis,vt Callífthenes tradit: vt X enophó, Cretenb isquída Agefilao rem enuncíaffetpraemífTo ,ppere equite fignificauít rem ciuibus, nec multo póft ipfe eft vrbe ingreíIus.Poft aliquanto Thebani fuperato Eurota vrbe oppu^ qnauete, fortifsíme& fupra aetat€ ppugnante A gefilao.INeqg; ením fecurítatí vt ante& autioni videbatlocum efle,fed magís defperationi& audaciz.quibus fuperiori tepore nunj fretus vel vfus,hís ín praefentía folís ppulfauít perículii,ateg erepta ex Epamínon dzmanibus vrbe,tropheoqy excitato puerís& foeminis oftendítoptíma nutrímentorü premía patríe Lacedaemonios perfoluere, ínter prímos ínfigníter certante Archídamü: inimi vi& corporísagilítatecítate per vías eo, vbilaborabaturín pugna, puolauít,o^ maibusqylocís hofti c&i paucís fe obíecit.Ifadà Phoebídae ería hoftíbus,nedü cíuib. pra:duaiuntvifum& admiírandü fpectaculi. quíppe corporís erat eximía forma& proce P| 77 1-:,-—. T » riatetetate,qua gratífsíme efflorefcüt homínes,cüm ex puerís tranfeütín viros. Nudus iitquib.tegeretfe,tum armís tá veftibus, cüm vnxíffet corpus oleo, vna manulanceà, iier gladíi tenes proíecit fe ín publícü. V íaper medíos facta pugnantes coíecitíe ín» trhoitesobuíum quemqp feriens& profternes. vulneratus fuità nemíne,fiue deus ob vitutt tutelam efus egít fiue amplíor homíne& auguftíor eft vífus. Huíus reí gratía e^ phoros fama eft corona eum donaffe, mox quod fine armís fui(Tet decertare aufus,mille drchmarit mulctà ei díxíffe. Paucís poft diebus ad Mantíneà dímicatü eft.Ibi Epami^ nondá, dum prímaíam acie fufaínftatatqy vrget confectatíon£ hoftíi, Antícrates Laco axipiens lancea, vt fcríptü relíquit Díofcorídes,ferít. veràm Lacedaemontj Machzerio^ i5 etíá hacaetate Antícratís nepotes nominant, g percuflerít íllum machara. Adeo e. jo nim eumfufpexere& amplexi funt víui formidíne Epaminondze,vthonores illí ac prz mia decernerent,& ftírpi eius ímmuniítatem:quam noftra quoq; memoría Callícratídes obtinetvnus ex Antícratís fobole.Sub pralíum& letum Epaminonde pace ínter Gir Gsfancítaà íureíurando Agefilaus Meffeníos,quafi oppído carerent,fummouit. quos Vbícater( omnes admífere,& facramentum ab ijs accepere: diífce(lerunt à foedere Lace izmonij folíqy ín armís fpe Meffenen recipiendi manfere. Quare víolentoingenío& pratracto habítus eft& bellí ínfatíabili cupiditate Agefilaus. qui commune foedus o^ maibus neruís ínterpellaret prolataretqy:ex altera parte ob reí pecuniaríe difficultate fo litare amicos vrbanos, ees alíenum accipere,& cogereà cíuibus necefle haberet pe^ qníam.cüm oportuí(Tet íllís fe malís extrícare,quádo eo tempus recíderat:nec cüm tojum imperium, quod fuerattam grandeterra maríq,vrbes que de maníbus emififlet,de poffefsionibus& vectígalibus difcruciarí Meffenícís. Longe grauítis improbatus eft, quod duci Aegyptío fe Tacho dedídítfec. Indígnum ením cenfuerunt il vírum,quí to ius Gtzecíe numerábatur prímus,laudíbusq; fuís orbem terrae ímpleuerat,homíni bar biro, qui defecerat à rege,corpusfuum commodare,nomeng& gloria addícere argen. (munus obeuntem mercenartj ac mílítum ducís conductítiorum. Sí ením ille, quí an nismaíor octogínta erat& corpore vulneribus concífo,honeftà illam denuo pro GrzC libertate& ínclytam fufcepíffet prouíncíam:haud vacaret vndequacy reprehenfio^ leztatís tempus atqz ambítío eíus. Honeftí enim etíam tempus congruum& xtatem teceteffe, Quínimó diftant à turpíbushonefta modo. Horum tamen morabatur Agefi, umníhil:neo; praeter dígnítatem vllum munus publícá, at focordem domí vítam exi» we refidem expectare mortem, íd potíüsarbítrabaturfeíndígnum.ltag; eoftípenuoquod fibi míferat T'achus,mercenarium mílítem confcripfit: copletísq; nauibus atq i&iunctís confilíariis Spartíatís vtanté trígíntavelafecit. Vtin Aegyptum eft delatus: moxprincipes praefectorum& procuratorum regíorü eí honoris caufa occurrerunt decendentí, Fuít frem aliorum Aegyptíorum ob Agefilainomen& clarítudinem ingens fudium& expectatío,concurreruntqy ad eum fpectandum cunctí. Vtfplendorem vel "PParatum círca eum nullum confj pexere, tantum fenem ín herba ad líttus decumberne R; Epaminonde fecunda in Spar tam expeditio, A adilaw reijcit Epaminondam 4 Lacedemone, Arcbidami for» titudo. lfadee Spartiate fortitudo. Epaminonde cedes. Macberiones, qu. Agefilaus. belli cupidus, Agefilaiin Aegoptum profe» Giocx cum T4 cbo coundlio, improbata, ileus qua cafione 4 T4clio dcfciuerit. Agrfilaus deficit à Tacho ad Nedlanabin, Qui maxime obnoxij fint doli, cz quinon. Agrfilai in Acg»ptios flratege mna. 474 Plutarchi $ tem,íncomptum corpore X pufillum,horrído& obfoleto amictum pallio: ibuitiflist, rídere eum& illudere,atqy dicere hancílla fabulà effe,parturíre montem, mox muér. ia fcí. Multo magis inful(itate eíus funt míratí, càm hofpitalibus muneribus allatís& ad, Mo: duciísfarinam,vítulos,& anferes accepít:bellaría,cupedías,vnguenta reíecít. Cüm juu ínflarent precarenturg,vt admitteret ea:ad Iotas ferrí ea atcp hís iufsit darí. Papyroco, fuc ronaría tamen delectatum ob coronarum fimplícitatem fcribít Theophraftus, eamq ín(lcs diíceíTu petiife& accepifTe ab rege. Ibi,poftquàm cum Tacho fe ín bellí apparatuocu cult pato coníunxít:non pro fpe fua totíus exercítus ad eum delatus ducatus eft, fed merce& di naríorü tantüm:clafsí aute Chabrías Atheníenfis eft praefectus, fummx veró rerüipfe híca prafuít Tachus.Id prímàm Agefilaü torfit, Deínde reliqua Aegyptij ínfolentía& vani IE, ui tate fatígatus ferre cogebatur,ac comitatus eft nauígante ín Phoenícía praeter digniut MES nun fuam& íngeníum obfecundans illí atq; imperans fibí,dum eft ei oblata occafio. Ned,&m nabís ením l'achípatruelís,quí partem copíarü ductabat, defecítab eo, acrex ab Acgy temp pttjsrenuncíatus mifsís ad Agefilaum legatis petíjt,vt fibi veníretauxilío, Idem cgit, locu pud Chabríam,magna przmía vtríg oftendens. Ea cüm Tachus odoratus praberetfe tuor illis fupplícem: Chabrías Agefilaum confulendo& leníendo retínere ín amícítía Tachí tioí ftuduit. Cui Agefilaus: Tibi Chabría,ínquit, quí fponte tua huc venífti, tuo vtendicon,| pug filo facultas eft. Egoà patría datus fum Aegyptijs dux. Quare ímprobe fecero, fiad bide quos míffus focíus fum,hosíimpugnem:nifi alíud ímperet patría, Ita fatus certosable- ES gauit,quí T'achum infectarentur€ commendarent Nectanabím. Míferüt illi quog o- MSc Fi ratum Lacedatmoníos,hícvt íamprídem focíus& amícus,ille vt ftudíofum fe& pron iem ptíorem erga cíuíitatem Lacedaemoníiorit prebíturus, Lacedaemontj audítís Aegyptiis propalàm refponderunt Agefilao eam rem curz fore. caeterüm illi per líteras mandauc, runt,ageret quod erepubl.foret.Ita abductis mercede militantibus tranfijt à Tachoad Nectanabím,;abfurdo& índígno facínorí commodum pratexens patríz. quandohoc quídem velamento detracto nomen íítíus facti verífsimum erat prodítío. Lacedamo, nij autem prímam honeftí partem reipubl.ratíonibus tribuentes neq; difcunt neq(cíüt quícquam íuftí,nifi quod amplificaturum Spartam putát.Ita defertus à mercenarío mílite l'achusfugz fe mandauit. Indealíus Mendeftus rex defignatus ínfurrexitinNeCanabím,contractísq centum homínum miíllíbus ínfeftus ímmínebat, Agefilaus cim;ai INectanabís eum confirmaret, allegaretqy numerofos quídem hoftes efTe, fcd collediti os& opífices,atque vttyrones floccíipendendos:At nonhorum numerum,ínquithorrco: verümrudítatem& infcitíam, vt qua ímpofturís non fit opportuna. quíppedoli hos,quí fufpícaces& praeuídentes moliuntur occurrere, prater opíníonem círcumueníunt.INíhil quí przuídet,neg; fufpícatur:hícnon dat captantí anfam: ficut necluctanti momentum ille,quíftatímmotus.. Hinc Mendefius quog per legatos Agefilaumfo lícítauit. Vndecoepít Nectanabís metuere. Atquevbíille quàm prímüm fuítauthor, vt prelio decernerer,nec díuturnítate cum homínibus bellaret:quí effent quídem belli rudes,fed multítudíne círcumueníre,círcumuallare,praeuertere multa& antecapereve lerent:multó magis eum fufpectans& formídans ín vrbem fecefsítfirmís& amplíslori B JT catam moenibus. Indígnatus eft Agefilaus fidem fibi non haberi, íd(y tulít moleftefed quía erubeícebatalteram de íntegro defectíonem íníre& renulla gefta dífcedere, fcc tus illum eft& cum eo ínclufitfemurís. Ingruentibus hoftíbus,vrbemqy círcumualln tibus, tímens denuo obfidionem A egyptíus ftatuít prio decernere. Idem flagita tes habebat Graecos. quía difficultas annonz ín oppído erat. Quodvbinon permít Agelilaus ,fed ímpediuít: multo íam peíus quàm nuper apud Aegyptios audiuit, 3€ proditorregís appellatus eft. Ferebatíam zquíore animo calumnías,íntentusqínoc cafionem erat dolinectendi. Is fuíthuíufcemodí: Foffam hoftes forís altam círcu i ite: IUiti I ha l ant cebant muro,vt vndequaque eos íncluderent. Vbifoffz ín ferecurrentis& ambíents? LE ínorbemoppídum pene coníunciz extremítates fuerunt,expectauíttenebras:10557^ MI" xin arma capere Grzcís profectus ad Aegyptíü: Tempus adolefcens;ínquít,(alutís hocer luam quod ego,ne corrumperem íd,non ante declarauí,quám veniffet; Quía vero ipfinobis tac hoftes fuís manibus fecurítatem parauerüt tanta ducta fofTà: cuíus quod eftabfolutum, hum íllorum eft multítudíni obítaculo, íntermi(fum copíà faciet parí numero& fufto moo tm a; c C 2 4 z*-€ A la--etipiun Vor cum fjs dímícandí. Agenunc,prafta te vírü forte, nosq curíu fequésferua temetipi? i Verdi , TEAM eU lj 1: j: fus(Y,«5 vdente v & exercítü.INeg; enímn frons nos fuftínebithoftíum,& czterí impediti fofia no iden lttríc INectanabís ígitur folertíam Agefilaí admiratus ef:atgyíntermedía Grocorumar làtef ivi Pom peius. 475 » frfecollocans in hoftes ruít, pepulittg facílé eos, quí ípfum exciperent. Vtfemelfidem :«cepitapud Nectanabím Agefilaus eadem fallacía tanquam lucta hoftes adortus eft. l Modo ením fubterfugíens attrahensqy íllos, modo ínfeftís fienís hucílluc mouens, colli luuíem eam coníecitín molem,quz altas habebat ín ciles, quibus ex vtraq; parte praeter» » fluebataqua. Huíus obftructo medío& fronte acíeí fuae occupato equauít numero ho» "| fis, quí manus erant conferturí, ademítcg eís circumcurrendi& circunfundendí fe fa^ ] altarem.Iracy cum non díureftítí(Tentproflígati funt. Multí cecídere. Alij fuga difperfi ,& dilapfi. Ex eo Aegyptij res ín bono& ftabilíad fecurítatem ftatu fuere, Contendit - WM hicbAgefilaoamice€ ambítíofe,vt fubfifteret ibi, fecumip hybernaret. Verüm fefti^ i Me nouit illead bellum domefticum, certus rempubl. fuam zraríj ínopía laborare,& exter TN t nummilitem alere. Igítur honorifice€ munífice illum profecutus prateralíoshonores Neansbis ve"&muneraad bellum domeftícum argenti ducenta trígíntatalentaei donauit,| Porró fs" Redi 1 tempeftate per hyemem orta cüm terram íam nauibus teneret, ín ora Africa delatusad piis ^ Bl lundeertum,quem Menelai portü nuncupant, decefsit: poftquàm annos víxít qua-^97* e] tor& octogínta, Lacedaemone regnaíTet vnum fupra quadraginta. ex quibus amplius i MEM uicina maximus& potentifsimus fuit, totíusqy pene Gracia imperator& rex vícqy ad ^ BE FpurnamLeuctríicamhabítus.^ Morís erat Laconící aliorum peregre defunctorum i2 ! BM biencorporafunerare& relínquere, fed regum domumreferre. Át comites Agefilai Agefillai cada: : Spartíatze mellís penuría cadauer eíus cera condítum Lacedzemonem reportauerunt. uercera condi. "M Hlius eíus Archelaus accepítregnum.quod ftíirpi permanficad Agím vfq.quem paran tum, mellis detrm vetera reducere ínftítuta quintum ab Agefilao Leonídas ínteremit, fetu, * l. Pompeius. , t o PVLI Romanímox ádprímo eundemín Pompeíumani^ Ponpeij pater . mum apparetfuiffe, quíín Herculem apud Aefchylum fuít none odio ba. Á Prometheí.cuíus ab eo conferuatí hzc verba funt: bitus, EL Hoflis patris natus mili charifsimus. j Neq ením odíum extítít populí Romaniaduerfus ducem a^ ^ lium adeo graue& fuum, vt aduerfus parentem Pompetj s Strabonem. cuíus pauentes ín armís vím( fuit ením bellator ^ fortifsimus) poftquam fulmíne íctus expírauít, corpus eíus, dum exportatur, ex lecto detraxere atq omni ígnomínía afx]: fecere. Neg; ftudium verfa více ardenttus vel maturíus Ortü, Romanorum in "Ml vnicumíuccefsibus eius eflorefcens, Vel comítans collapfum Romanorum quám Pompeiizanor. kg ompeíus fidelius habuítvllus. Odij caufa illi vna inexplebilís pecuníze cupíditas fuit: NH ocurdiligereturmultae: vitae temperantía,rei miílítaris(cientía, facundíaín dicendo, |" tides morum, comítas ín conueníendo:quí nemine mínus importune rogabat, vel hílaz riuslareíebatur roganti. Oftendebat ením ín dandís benefíctjs ferenitatem& grauítate 4 z nacipiendis, Vultu ínítíó pradítus fuítnon mediíocríter gratíofo,quí prauenícbat e. Porpeijforma, ga onem. Nam Veneres eíus grauitatís erant cum humanítate coníunctz plenz, "ginvigore floreqs fuuentutís fenilís elucebat& regía maíeftas. Iam modice furrecta NÉ"S odnlerum que lenis modulatio reddebat faciei eius vfurpatà magís fermonibus | qum Ieprzfentatam cum Alexádri regis ftatuís fimilíitudínem. ob quam nomen etíam : vatis ei Alexandri ín príncípío tribuentibus non defugitíd Pompeíus, Vnde appella j Bm quídam eum íam per ludibrium Alexandrum.Quap ropter L.Philippus vír confi A. NRI RERS pro eonihilaítfacere fe abfurdí, quód Philippus cum effet,cupidus foret Ale n loram meretrícem aíunt natu íam grandíorem fere femper commemorátem Flor4 meretrix : am cm Pompeo confiretudinem dícere folítam,non potuiffe fe ab íllius cocubítufi^ dilexit Pom! Xcu:eo difcedere: narraffe praterea Floram fuí defiderío familiarem Pompetj Gemi- prium, ^ Mi nun / FOI..^ ni.^ V E pax flaeraffe multum(g ipfam attentando fatíga(Te: cümnegaffet Pompei caufa fe eumadn Tr,:Y TI P DEP s:: dmilfüram,eoiffe cum illo GCremíni&: ac concefsif rY* 20 H** H le quidem íd Gieminio Pom peíü, Verüm nunc pof tea ipfam,quamuís amare víderet,attígifTe vel conueni(fe.Id fe no me" lttricía lev. 2*; m j; fr x iq 4 5 icta ieuítate tulífle,verüm ex maerore& defiderío perdíu«orotalie, Et quide llo» rfe me latelerüt vc»^(Y. C. x:" i, i oq 95 t CRT vKp adeo floruiffe ac fuiffe celebratà;vt Cecilius Metellus,cüm fignís& tabu. ci: Pompeij in vi&u facilitas. L. Terentij in Pompeii prodi tio, Pompeius pecie latus poftulatus. T4lafsio,vt clamaret in nuptijs Romani, caua, Potttpeius Anti» fiiam ducit. Cinne cedes, Pompeij primus ducatus ub SLla. 476 Plutarchi lis píctís d Caftoris exornaret, vnà illius pictam itiaginé ob venuftate ibi dedícaret Pompeíus etíálíberti fui vxorem Demetríj,quí apud ipfum polluit plurími,& admi. es HS, ín cenfurelíquít, praeteríngenium fuum nec benígnenecliberalíter habuít, me.| tuens ne íncomparabílí eíus forma& decantata elegantíz haberetur obnoxius, quili,| cettam anxíc€ procul círcumfpectus fuít& fufpenfus, non effugit tamen iniquory| hacínreínfectatíonem, verüm vxorum caufa laceratus eft multa de publíco ambitione inillas condonare&largír./ Invíctu quámfacilís& communís fuerit,etíam hocrei.| o tur dicto: Medícus valetudíne tentato& cibum faftídíenti turdo vefcí imperauit. quem cüm non ínuenirent venalem: quód íntempeftíuum effet, quídam autem fubfceretig.| uenturos apud Lucullum, vbí per totum annum alerentur: Et nifi, ínquít, luxuria dif.| flueret Lucullus, Pompeíus non víueret? Ita falutem dícens medico víus eft cibo pata, bili. Sedhzciínfrà.| Cüm fub patre,quí bellum gerebat contra Cinnam, adhucadmo dum adoleícens mereret, L. quodam T'erentío vtebatur familíari& contubernalí. Hic pecunía à Cinna redemptus fufceperat Pompeium occidendum, alíj ínflammandi dr. cís tabernaculum, Ea re Pompeio fuper coenam nuncíata nihil perculfus,fed largioree tíam víno víus efl, atqueín T'erentíum profufus hilaríüs. Vbi cubítum dífcefsit: fübdu. xitfe clám tentorío, acmuníto ftatíone patre, quíetife dedit.'T'erentíus, vtresmatun ví(a, diftricto enfe furrexit, accedensq; ad torum Pompeij quafi fomno firatí multosia ftragula dedítíctus. Híncíngens motus ducis odío exortus& ardor ad defectionemi,| litum tentoría reuellentíum& arma capíentíum. Dux tumultus terroreno eft prog; fus. Pompeíus veró coníecít feín medíum illorum& fupplex eos cumlachrymis eítdo precatus. Pofiremó pro porta caflrorum abíecit fe ín os, atque íbí íacuítobítaculoplo, rans,& exeuntibus iubens, vt conculcarent fe. Ita verecundía quífque deterrítusteceg fit, omnesqy octíngentís exceptís mutaueruntanímum atque cum duce ín gratíamre. diere. J SubrecenteaStrabonís deceffum Pompeíus nomíne eíus peculatus poftul. tus pecuníam publícam maxime ex parte deprehendit, atqp ab vno líbertorumfuonm aueríam Alexadro ín iudicio probauít. At plagas& líbros cum Afculí captos obíectum fuít habere. Acceperat quídem ea expugnato Afculo à parente, fed amiferat: quoda fatellites Cínnz, càm ín vrbem íilleredíret, impetuín ipfius domum facto diripuiffent, Huíus íudíctj non paucas habuít cum accufatore prolufiones. ín quibus acrem fe&fu 4 prazetatem conftantem probans tantum nomen& fauorem comparauít:vt prator An tíftius eius iudicij quaefitor Pompefum ín oculís ferret, filiamqy fuam eí nuptum offenet, deqg ea reageret cum amícís eíus. quam condítíonem accepít Pompeius. Quamuisav tem facta ín arcano effent fponfalía, non fefellít res tamen propter ftudium ín eun Àr tíftij plebem. Tandem cümfententíam, qua íudíces Pom peíum abfoluerant, pronu cíaffet: populus quafi figno dato acclamauit illud, quod de moreantíquítus ín nuptiis acclamari folet, T'alafsío. cuíus morís hancreferunt orígínem: CümSabínorumfilias, qua: Romam ad fpectaculum ludorum commeauerant, primores vírtute R omaníad connubíum raperent: abduxerunt ignobiles quidam capiartj& bubulcí puellam de gantem& proceram, Hí,ne eam alíquís occurrens ex principibus eriperet fibí, ínter cur qi rendum Talafsio clamauerunt.Eratautem ex probís& darís T'alafsius. Vnde quíaud'uerunt nomen, applauferunt conclamaueruntág quafi congratulantes& comprobar tes. Indeaíunt( quía feliciter ceffere T'alafsio hae nuptíe) plaufum hunc ducentíbusv xorem daríperludumfolere, Hzc míhi híftoría ex ijs,qua referuntur de T'alafsío,pro píorvero videtur. Paucís poft diebus Antíftiam fibí Pompeíus matrímonio adíunxit Poftquàmad Cinnam ín caftra profectus ex crímine quodam& calumnía metuerefii ccepit, cítoty fe índe fubduxít: càm nufquam compareret, per caftra rumor&fermo peruafít, interfectum Cínna adolefcentem effe. Hínc íamprídem illum grauati& infenfi imprefsionem ín eum fecere. Illefugíens& occupatusa quodam manipulidv ctore, qui ftricto enfe ínfequebatur eum, fubmiífit fe huic ad genua, cí que figillum: fuum magni pretij obtulit. llle cüm eum íncrepaffet perquám ínfolenter:: Átegonon adfponíionem fignandam adfum, fedad nefaríum& fceleratum tyránum puníendum: eum obtruncauít. Ad hunc modum ffüblato Cinna ímperíum fufcepit& adminíliraut longe íllo tyrantus vecordíor Carbo. Iam aduenerat Sylla ob prafentía mala dc deratus à plerifque omnibus, quí non medíocre bonum domíni mutationem dixe bant. Eo recíderat míferíarum cíuítas, Vt líbertatís defperatíone feruítutem quar rent quam lení(símam, Agebat íd temporís ín Piceno Italíz Pompeius. Hier quide B c B Bn quídi , Jue B [iu n B c tui It p anu ded pun impe! palet bi tu In sfr md de« quía t I] o0 necef file beret lu á li Ir tC CUT I$€ antef. Spr gi dai terí Tuntt tra tranit B ui ] uma ulta $mi tet, [lli ne ili On fer. em ín. lib; t "m lic| lu. f te| lu.] m jin| lb di [A It u" [ f Tl» Pompeius. 477 quidem illíc etíam przedía, verüm magís, quód municipijs ducéretur, qua familia ía plius fludíofa& cupída erant, Quí vt claríísímos& optimos quofque vídít relíciís fortunis fuís vndíque tanquam ín portum ín Sylla caftra concurrentes: noluít ipfe fi ax profugus, vel vacuus, vel auxilíj indígus: fed cum beneficío fplendidé ac cum manuadillum proficífcí. Iraque folicítauít mouit que Pícentes. quí propenfo anímo fe didederunt, reíecerunt que míffosà Carbone.— Cüm V indíus quídam íactaffet Pom pium ex ludo ínter íllos fubító concíonatorem emícare: vfque eó exaríerunt, vt flatím inpetufacto Víndíum trucidauerínt, Hínc Pompeius annos natus tres X vigíntí capiens mperíum tribunali ín foro Auxímí magna vrbís excitato príncípíbus íbí duojbusfratribus Ventídijsres ad Carbonem trahentíbus edícto excedere vrbe imperauit, | um delectum habuít, manípulorum ordínumq; ductores figillatim ordíne conftituit. Indecircumíecta oppída eodem confilio adijt. Fugientibus&€ cedentibus omnibus, quíà Carbone ftabàt: alíjs eife libenter adíungentibus,breui fpatío tres íntegraslegíossconfcripfit: commeatum, íumenta& vehícula portandís ímpedímentís, omníadg nceflaría expedíuit. um ad Syllam íter íntendít, non raptím ,neclatíbula quaerens: fdlentísítíneribus hoftes premens,& quamcunque adíbat[talíz partem, cam tetra» buetentansà Carbone,| Ín eumtres vná hoftíum duces, Carínna, Coelíus,& Brutus |(it coortí, non áfronte omnes neque eadem ex parte: fed exercítibus tríbus vndíque irunfufitanquam femel obtríturí eum, INec expauit ídeo, fed cunctís ín vnum contra» iiscopijsín vnum Druti exercítum impetum conuertit: equitesqy, in quibus ípfe erat, atefignacollocauít.| Paríterab hoftibus ínfeftus euectus eft Gallícus equítatus, cu» isprinum& valentífsímum occupauit comínus lancea feríre& profternere. Tum tergants peditatum quoque conturbauerunt. Itaomnes ín fupam effufi. Hínc duces uere difiractí,& quo quemque fors tulít, funt dilapfi. Pompeío oppída feadíunxernttanquám metu díuulfis hoftíbus. Mox confule eum petente Scípione, príufquám uapilorum factum veniffent acíes, Scípíonis mílítes falutauerunt milites Pompeíj,ac unionem fecerunt, Scipío cepítfugam. Ab ípfo deníq: Carbonead Arfiam amnem multas tutmas equítum ímmí[fas fortíter excepít,proflígatosqy ínloca íníqua et inequiübilíateraa eorum caedens omnes redegít, quí falutem nullo modo explícarívídentes pile: dedíderunt fe ei cum armis& equís. Nondum haec nuncíata Sylla fuerant. Ad primosnuncíos& rumores ílli timens a tam multís et tantís círcumuento hoftium ducíbusproperefuppetíasíuít, Eum appropinquare Pompeíus certíor factus,legatís ím^ WGtvtexercitum arment& ínftruant: quo quàm pulcherrímam fpeciem praebeat ímpeatorí, quíppe magnos expectabatab eo honores, a(fecutus eft autem maiores. Nam vteum vidit Sylla accedentem,& exercitum praeftó delecta infignem íuuétute,tantís y Ius perpetratís elatum& erectum: deíilitex equo. Salutatus, vt par erat, ímpcerator Pompeium vícífsím imperatorem falutauít. quod expectauerat nemo:vt íuuení€ nonuminfenatum allecto hoc nomen, de quo cum Scípíonibus& Martis bello certabat, Pa] e |"etpartícípaturus Sylla. Príma comítatí czetera confentanea fuere. Adeuntiaflurge. ];" 1: poutPompeío€ caput adaperíebat. quz non temere deferre eum cerneres alterí, quamüsmultícum eo& egregij víríeflent. INihil eft tamen his inflatus Pompeíus.verüm «mab eo mitteretur ín Giallíam, quamobtínens Metellus nihil vídebatur dignum viIiDusr 515, quz ibi erant, efficere: non recte nequeordine dixít maiori natu& dignítate Pacelentí extorquerí ab fe prouíncíam. Sín peteret& vellet Metellus vtauxilíum& | Poneiferret, paratum feeíTe. Approbante íd Metello& perlíteras, vt veniret, con|"dente íruptíonem ín Gallíam fecít, vbí cüm ipfeperfe edidit facta mirífica, tum bel| licum Metelli vigorem ardorem a feníoíam marcefcentem denuó excítauít& ínflam |"ut: quomodo fufüm& candens zs; ft concreto& gelído círcunfufüm fit magís qm ienís dícítur íd dífloluere& colliquefacere,- Sed ením vt athletz prímatum Iter alios tenentís quíex omnibus certamínibus femper claram reportauit palmam, 10n numerant pueriles víctorías, neque eas líterís mandant: íta quas tum res Pom| tus gefsic, quantumuís períe exímías,ínfequentíum frequentía€ magniítudine cer. Biminum bellorümque obrutas veremur attíngere, ne prioribus díu ímmoratí maxi"UK potiífsíma, ex quibus íngeníum& mores eíus elucefcunt, non affequamur faSÉ I oftquám ergorerumín Italía Sylla potítus atque díctator eft dicus: cateros -ünerauít legatos& duces fuos, opibus augens eos, ad honores prouebens, lar9"55 cumulate& liberalíter ea,qua quifqipoftulabat; Pompeíum vero ob virtutem f. lUipi» k k Pompeius ditz 105(res c7 yiginti natus ca^ pofiit inperiz, Portpeij de M4 rianis victoris, Porrpeius coniungit fe Sylle. * Ve Pompei à$jl" perator, — rt Me» prete l tello in Galliant, Pompeij vitforiz innumerá-« biles, 478 Plutarchi fufpiciens magnum; ducens rationibus fuis prarfidíum elaborauít quouís modo eim" | propinquítatefibí conglutínare. Comprobante id vxore eíus Metella índuxeruntD5, dd Pontpeiu dimif peíum, vt dimifTa Antittia príuignam Syllae Aemilíam Metella& Scauro genítam dy,"s fa Antifia A^. ceretvxorem,qua alterííam nupta vterum tunc gerebat, Fuerunttyrannica hà atque" i milià ducit$l-. Sy]lae potíüs temporibus, quàm Pompetj congruentes moribus nuptía: dum grauida a le filiam. Aemilia abaltero ad illum abftrahítur,& expellitur Antiftíaignominiofe mifereg:v, em 1n qua patre quoque nuper vítí caufa orbata effet. Antíftíus enim, quód Pompei caufa" Au dU. Antiflijcedes, ftareab Sylla putaretur,fuitín curía ínteremptus. Matereíus hocvídés mortemfibi. IM i. " tró confcíuit, Ita hzc quog; íftarum nuptiarum tragcedíz accefsít calamítas,& vero c. Led ! tíam mox paríentís apud Pompeiü interítus Aemiílíae. Inde nuncíatur Syll Pero. ME T nam Sícilíam tenere, atqj adueríarum partíum relíqut]s praebere illam ínfulamreceps, MI... | culum: fufpenfum ibidem cum claffe Carbonem,€ Domitium ínuafiffe Africa, alios MM... I frequentes claros exules, quí profcríiptionem fuga anteuerterant, eó contendere,|n" ]8 Poncius à$1 hos Pompeíus magnis copijs míflus. Perpenna ftatím eí Sícilía cefsit. vbiaffiíctas ciu, MIM a lainSicliamif- vates Pompeiusrecreauít, omníbusq; praftitit fe humanum extra Mamertínos Meí, MM iet [u. nz. Detrectantíbus ením tríbunal fuum& iurífdíctionem, à qua contendebantveteii f MS . populí Romaníformula fe efTe exemptos:NNon definetís nobis, inquit, gladio accíndiis pad citareleges? Adhecvifus eft parum humaniter Carbonís míferijs ínfultaffe.Sienimno BE«ci s. ce(sítas eí erat,vt erat fortafsís,íllíus interficíédi ímpofita:ftatim, vbí ceperat eum,opor Lim Carboniscedes tear& effet illi qui iufferat,affcriptum.Athtcvinctum produxít vírum,quíterRomv MA. Ho: nus confülfuerat, ac de eo pro tribunali pofito ipfefedens quaftíonem habuítíndignan f| bus te& grauiter ferente corona. Inde abduci íufsit eum X trucídari. Abductumaíuntvtvi MEM ip: dít gladíum ftríngí, locum& fpacium breue ad exonerandam concedíaluumflagitatl, BI nic Q. Valerij ce^ Addit C, Oppíus Cacfarís familíarísfzuum Pompeíum etiam ín Q. Valeríumextii? BI hi2 des, fe: cüm ením fcirethumanítatís& líterarum ínter paucos ftudíofum Valeríum, vt» ficfe ctus ad ipfum eft, feduxifTe illum& deambulaffe vnà: vbi accepít& dídícitabeo, que MM pui ! cupiebat, ímperaffelíctoríbus, vt ílícó auferrent eum& interficerent. Caterüm Op quà pío,cüm deCafarís hoftibus vel inímícís agit,non temeré adíungenda fideseft. Porv BEBM ven peíus veró ín Sylla hoftes, quorum príma dígnítas erat, X aperte capiebantur,nect IE vc fe habuítanímaduertere. Catterís, quotquot lícuít, conníuítlatentibus, nonnullorum MEM. dic ! ctíam fugamadíuuit Càm Hímerenfes, quiín hoftium partíbusfteterant, delibere MI mo, tum haberet punire: Sthenís multítudínís dux peftulata dícendí poteftate: inique f» Afri |i Sthenis liberé^ turum Pompeíum ait, fi miffo facto authore plecteret ínfontes, Quarente Pempéo MIM ip didum, quem nam uthoré íactaretr femetípfum nomínauit Sthenís, quí cíues fuí ftudicfosi poft duxiffet, alienos coégíffet. Delectatus libera íllíus oratione& fidentía Pompeius hunc nem 4T prímüm, deíndealíos omnes crimínelíberauít, Milites cümaccíperetín itinere M ET tía commítterc,gladíos eorum obfignauit.qui fignü amouíffet,ín eum con(uluit. Dun MIMI tion hacín Sícilía gerít& adminiftrat, fenatufconfultum& ab Sylla accepítlíteras: quibus tm pracípiebatur eí,ín Afrícam vttraíjceret, X Domitiü acríter bello perfequeretur. Co^ MM iue geratílle longé maíorem manum, quám non ita prídem ex Afríca Maríusin[ralíar llo cupi tranfportauerat, rem que publ. Romanam míifcuerat totam ex exule factustyrannus MEM phu Pompeíus ergo omníbus nauíter comparatis Sícilíae Memmíum, quifororemfuamia perl Pompcijin fri matrimonio habebat, prefecit. Ipfe foluitlongís nauibus centum vígínti: onerarijsyqu^ Certa cam fub$llacó bus commeatus,tela ftipendiü,tormenta portauít, octíngentis. V t decurrít parteci lavi tra Domitius| fis Vtícam,parte Carthagínem: feptem millíaab hoftibus defecere atq adeumtraniio MEM non expeditio. re, Habebatipfe fub fignísfex completaslegíones. lbieíprodítum eft memoríziem hon, accídífIe rídículam.Incíderant milítes aliquot,vt fertur,ín thefaurum,ac magna víarge Ump i tíerantpotiítí. Re vulgatalocum eumalíj omnes exíftímauerüt argentí plenum effepat epi i fuperíores Poenorum clades ibírecondíti. Níhil ígiturvtí Pompeius milítíbus potuit quar per multos dies thefauros fcrutantibus: fed obambulauítrídens, càóm contemplaretut E lano tot millía in fodíendo& vertendo campum occupata, quoad depofita fpe dixerüt Pon toga :, A 4*:; jx? olt Pompeis Do^. peío: duceret quó liberet, fatís fepoenarum dediffe ftultitíefuze,— Stabat cum ínictà "|! i: miti cim eX. acie D'omítíus, atque conuallem pratentam habebattranfitu arduam& afpcram E e t dituconddi,—|arous cum vento ímber diluculo exorfus occupauit eos. Ita Domitíus íllo dic nc! on m»? E Ud expectans przlíum vafa conclamari íufsit. Id fuum tempus Pompeius ratus, raptim? a€ ttum gmíne facto tranfmifit conuallem. lllí íncompofiti& tumultuantes, neque v ER;",.,: 1 U^ Quar mnes neque paríter mprefsíonem excepere,veritusq; círcumagens fe procellaminc" E t Pompeius. 479 m ficilisaduerfam. T'urbauítautem tempeftas Romanos quoq, non fatis ínter fe confpia 9 cientes,atqy ipfe non agnítus pene ínterijt Pompeius: quod quarentí fignum milíti tar» v diisrefponderít. Fufis magna ftrage hoftíbus( feruntur ením ex vígíntí míllibus effuue gílle folàm tría míllía) Pompetum exercítusimperatorem confalutauít. Qyuo negante à MEM nunhonorem fe&gnofcere, dum ftarent hoftíum erecta caftra: fi ea feappellatíone diz v gnarentur,príus illa conuellenda. Igítur ruuntad vallum. Pompeius príorís cafusmetu á MEM inegileapralíatur, caftra expugnantur,cadít Domitíus: vrbes partím extemplo ín de«. ME üionemconcedunt;partím expugnantur. Capít etiam regem Ilarbam Domítij focíum. cC MI nusrconum Híempfalí permitut. V tensfecundafortuna& exercítus vírtute Numi^ 1- EE. dam ínijt, multorum dierum íter prouectus omníbus,qua canfijt,fubíuga tís:€ Ro. " maniímperij tímore, quí apud barbaros íam oblíteratus erat, denuo firmato& terríbilf 9 MEE«ddio:necferasaít Afrícam íncolentes ígnaras vírtutís& felícíratis Romanzrelínla MM quendas. Iraque ín leonum& elephantorum venatíonem paucos ínfumpfit díes. oi MEM nnbus,vt aiunt, quadragínta annum tuncagens quartum€ vígefimum hoftes op^ v MM pi, Afícam fubegit, regnaregumg negocía compofuit. Regreffo V tícamliterae ci MEM oSyllareddunturímperante, vt reliquum exercítum dímíttat, atque vna cum legione i MEM pultoleturibifucceflorem. Ea res occultetorfit€ grauíter momordít Pompeium. Ex c MI iusvero apertefremuít, atqueorante Pompeio,vtín Italíam proficifcerentur,& Syl " MEE lnínecatífunt,& illumnegaueruntfereli&uros, monueruntg ne crederet tyranno. v WEE. Hos Pompeius mollíreprímum& leníre enifus eft. Vbi nihil profecit, dígreffus de tri^ i MI bmilíintabernaculumfelachrymabundusrecepit.Illí eum corrípíunt, atcp ín tribunali vi rponunt: magnag; díeí pars confumpta eft hís commonentibus, vt maneret€ ímpe EE niet: illorogante, vtobtemperarent nec mouerent fedítíonem, quoufque ínftantíbus ^ MEM hi damoreínfurgentibus iurauit,(i pergerent vrgere, feípfum ínterfecturum, víxgg V icfedatifun.| Ad Syllam prímümallatum eft Pompeíum defeciffe.Ibi íactauit ílle az MEE puamícos,e(Te omníno ín fatís fibí,ín fenectute vt colluctaretur cum puerís.propterea d quüd etíam Maríus eí admodum adolefcens plurímum negocij exhibuiffet, at; in ex^ " MEF ttumadduxiffetdí(crímen. Poftallato vero nuncío,cüm omnes mortalesanímad^ t E uneerad excipiendum benígné Pompeíum& procedendum obuíám effufos, tetenn Mille diteos víncere, progreffusqy prodijtillíiobuiam, ac complexus eum anímo propenfifsi7 MME n, Magnumalta voce appellauit;aftantibusq; hocnomíne eum íufsit falutare. Alij ín v» MM Aiaprimümferuntítaei fuiffe ab vniuerfo exercitu acclamatum,fed fuiffe eamratam ^ ME:pellationem, vbífuit ab Sylla comprobata. Omníum ípfe tamen nouifsímus díuq '" MK poiproconful ín Hífpaníam contra Sertoríum miffus nomínís ínuídía ob confuetudi* MEE nmimabolita ccepit ín epiftolis€ edíctís fe Magnum Pompetü fcribere. Vndeme5 NE commendes X ínadmíratíone habeas prífcos Romanos, quí eiufcemodi appella^ m MM tonibus X vocabulis non bellícas modó& milítares remunerauerínt palmas,verüm e"s tamactiones& artes vrbanas..^ Duospopulus Maxímos dixít: Valeríum, quód dit x p ldentemab fe fenatum ín concordíam fecum reduxiflet: Fabíum Rutilíanum,quód lo. 5? AM: cupletes nonnullos libertínze ftírpís ín fenatü allectos eo ordíne mouíffet. Indetríum. 5 MEE Dhunpetenti negauit Sylla.(iquidem confulivel pretorítantüm eum,nemíni praterea ^ MME Klegempermitti. Quamobrem Scipione fuperíorem, quí maíoríbus& nobilioribus " gy"Uuninbus Poenos víceratín Hífpanía, quód nec conful effetnecprztor, nonpoftu i MEE luilittriumpha. Quod(i Pompeíus penéadhucímberbis qui fenator propterztatem v" Donlit, tríumphansán vrbem ínuchatur: ínuídiofum plane& fibi ímperíum& illífore m worem, Hzcapud PompeíumSyllaallegauít,non permíffurum fe oftendens ei trí Unphum, fed fi pergeret contendere,repugnaturum& interceffurum, Enímueró níhíl " MEM Utpidauitídeo Pompeíus, verüm reputádum praedícauitSyllz, Plures folem oríentem | uam occídentem adorare:innuens fuam íncrefcere, illius decrefcere potentíam. Id Syl [:non fatis intellexít:fed cüm víderet eos,quíaudiuerant,vultu& geftu obftupefactos, ,"guit, quid díctum effet V bíaccepit, Pompetj audacía defixus bís deinceps exclaa mit Trifmphet tríumphet. Multís indígnantibus& fromachantibus, quó magis,vt " SCHADE, cos pungeret Pompeíus: aggreflus eft curru elephantis íuncto vrbem inire. ei omplures enígy derege arba captos ex Africa adduxerat.fed quía erat anguftíor por2^ D. deftie 7; hs"M,--- ao T veltitit tranfijtadequos. Cum milites przmía nó pro fpefua cófecutííínterpellare " Pemphi& obftrepere ei vellent:non morarídíxítfe,verüm cítíüs dimíffurü triumphi, [^ U"mipfis affentaturà, Hic Seruilius vir illuftrís, quiimprimís fuerattríüpho Pompei] aduete Fotttpeitiá capit rcgem larbant, -Mlitz in Pons pelum amor. Pompeius à Syl la Magnus appellat. Maximi,d populo Rom, duo dici. Pontpeius ttottz dà fenator contra legem triiphat. Pompeij fauore Lepidus conful ercatur, $ylla à Pompcio alienatus. Lepidus refufci tat belli ciuile. Brutus pater à Pompeio occi[72 Lepidi mors. Sertorij in Hi[pania virtus. Pornpeij in Hifpaniam contra Sertortum exe pceditio, 480 Plutarchi aduerfatus:Nunc,inquít, Pompeium video& Magnum vere& triumpho dígni, Non ambigitur,vt ín amplifsímum ordinem cooptaretur,facile eum obtínere,fi voluiffet po tuiffe. ceterüm non ínftítít,vt perhibent,gloríam exre inaudita captans, Nequeenim fuiffet mirum, fi fenatorante ztaté factus Pompeíus effet: fed fupra fplendor£ oimnem quód tríumpharet nondum fenator, Id etíam ftudium plebís eí maíorem ínmodum qs. cílíauit. fiquídem gratum populo fuít, quoda triumpho ínter equítes cenferetur, A; Sylla premebatur,cernens ín quantum gloríz& potentíz ínfurgeret.caeterüm ímpedi, re erubeícens quíeuit,extra quam cum vi& fe inuíto Lepidipetitíonem adiuuit.illum prouexít ad confulatum,populií eiftudíü fua gratía adiungens. Digredíentem cumm;, gna frequentía Sylla cernens per forum: V ídeo te adoleícens,ínquít,fublatum victor Egregíum veró et przclarum factum Catulo omnium optimo teterrímum omniumLe pídum te populum ímpellente confulem renunciatum priorem fuifTe,"Tu tamenmodà caue dormías,fed íntenderebus tuís. Aduerfaríüi ením tereddídifti valentíorem, D clarauítautem non obfcure Syllaalienum à Pompeio animum teftamenti fui tabulis, quippe caterís amícís legatum relíquit)liberísq tutores nuncupans Pompeíum proras prateríjt. quod híc tamen perquám tulítmoderate& cíuilíter, Atq; vbí cum nonnulli alíjs Lepidus obftítít,ne corpus illius ín comitio funeraretur,nec publíce efferretur:au. xilío fuit, decusqy& fecurítatem prarftítítexequíjs. Poftquam mox fub exceffumSy, la illa vatícínía ín lucem prodíere,& íntrudens fe ínillius domínationem Lepídus,nul ;"n A, Uu.^»^ L^ circuítione vfus eft vel(imulatione,fed repente arma cepit: exulceratasqy íamdudum eme Syll elapfas partíum relíquías excítauít de íntegro, atqp hís fe fuccinxit: collegaautem eius Catulus, ad quem aggregauit fe integra& faníor pars fenatus populíd, modefliz ac íuftítiz exiftimatione ín cíuítate id temporís precellebat: verüm rector toga accom modatíor habebatur quàm caftrís: rebus ipfis Pompeium requírentíbus non díuillefi fpenfus fuit, quo fe conuerteret, fed adíunxit fe optímatibus, ac dux exercítus eft conta Lepídum defignatus. Illeíam magnam Italiz partem fubegerat,& duce Bruto obtíne bat exercítu Crallíam cífalpinam. Pompeíusrelíqua quídé fuo confpectu facileopprdtfit. verüm Mutínz ín Gallía perdíu caftra collata Brutí caftrís habuít, Interea Lepidus Romamtuít,€ moenibus aísídens fecundü confulatum poftulauít magna colluuíeterítans populum. Hancformídinem allatz à Pompeío literz difcuffere,bellum finece;d tamíne effe perpetratum. Brutus ením,quíavel exercítum ípfe tradídít,vel tranfitíonem ille càm faceret,prodítus fuít:vítam fuam in Pompefj permifit fidem: acceptísq; equite bus,quí fe comítarentur,ín oppídulum quoddà Gzallíz círcumpadanz receísit. vbípo ftero die ímmíflo per Pompeium Gemínío eft interfectus. Qua de caufa veheméterdít laceratus Pompeíus. quí enim mox ab ínítío tranfitionis fcripferatad fenatum Brutum vltrà ad fe tranfgreffum, mifit denuó alterasliteras, quibus ínfectatus eft ínteremptum, Huíus Brutus,quí cum Cafsío Cefarem occídit,flíus fuít,vír patrís neg; ín bello gerendoneg ín morte fimilis, vtín íllíus híftoríaexplicuímus,| Porró Lepídus confcítinltalía eíectus profugít ín Sardínía.vbi morbo correptus expírauit, fractus anímononob res perdítas,vtautumant:fed cm efTet nactus epiftolium, ex quo ftuprum vxoriscom-44 perí.| Lepídilongédifsímilís Hífpaníam tenebatSertoríus, ac R omanis terribilisim pendebat.ad quem ficut extremum bellorum morbum hoftes domeftíci confluxerant, Hic multos íamínferíorís ordínísduces ínteremerat. tuncveró cum Metello Píocollv Cabatur daro illo quídem& firenuo viro: fed qui(egníüs ob feníum artículos bellive gere,lentíusqy videretur ínflare rebus,que torrente pernícitate rapiebanturSertorn.qui B profecta audacía€ latrocínantís potíüs more cumillo agebat, ínfidijsqg& círcumcurl tationibus virum perftríngebat certamínum athletam legítímorum atq, exercítus ftatarij X grauís ducem, Eó Pompeíus, quód exercítum haberet fibí permiilum, enitebatur vtad opem Metello ferendam mitteretur. INec quamuis przecepít Catulus, dímifitex ercítum:fed hafitín armís círca vrbem,femper habens,quid przetexeret: donecL. Phí, líppo referente íllam prouíncíam eí decreuere. Quo tempore aíuntrogante quodamin fenatu& mírante, Pompeiuman pro confule Philippus effetín Hifpaniam míflurus: Nontantüm,ínquít,pro confule Philippus, fed pro con(ulíbus, notans ambos ílliusan' ní confules nullo numeroefle, Vt Hiífpaníamattigít Pompeius,& vtifolet,ad noutm peratorís fam am noua fpe homínes erexit, ac quz non arcta fide cum Sertorío coíerant gentes,motz funt& tranfiuerunt.Arrogantes fermones de Pompeio Sertoríus diísipauit,& per ludibrium ferula íactauítfe& loro puerum hunc caftigaturü, nifi imm o form cíut m fium adíut dum autet opu víus, , oppi milit ampl ncín vefp ille alter dift imp man num iufsi so fulai dete enin fcol do,: día, quí. níar tem effe TEN lem tut, fücc b )^ ft m n l« [ b l- 4di X^ i53 Pompcius. A81 ormidaret, Metellum fignificans. Reuera tamen vehementer cauens& timens Pom dumbellum gerebat círcunfpectíus. Etením Metellus, quod nemo expectaffet, ad^. JMetelli deli modum delícijs diffluens folute víuebat,magnat extíterat apud eum& repentínaadfa dec fafus. ftum luxumqy mutatío. Ita ca quogires fingularem Pompeio cumlaude beneuolentía aliungebat: quod vítae frugalitatem intenderet.ín quo non magnopere tamen elabora. dm habuit. fiquídem fua fponte temperans erat X moderatus ínlibidínibus,^Cüm Pompeio infbez attem varía bellíforma effet: nihil Pompeíum magís pupugit, quàm cüm Lauronem(Hteexpugnaexpugnauit Sertoríus. quíppe cinctum ratus, cüm ínfuper effet certa magniloquentía wit Sertorius víis femetipfum confpexít fubito vndíd círeumuentum:atcp ídeononauíusfemouere Lauronem, jo oppidum illud fub oculís fuís afpexitínflammari. At Herennium& Perpennam viros Pompeius Hemilitares, quí ad Sertoríum confugerant,huíusdg legatos fudit círca Valentíam, occidít renntu et Peranplíus decem míllía milítum. Hoc facto elatus& ínflatus ín ipfum mouítSertoríum, penam fundit, ncinfocíctatem víctoríae veniret Metellus. AdSucronemamnem przcipite íamín Pompcijct Ser» vefperum díe fignis collatís concutrere,vetítí nefuperueniret Metellus: híc,quo folus: forij conficius, il quà cum folo dimícaret:fed praelium íncerta victoría díiremptum aft. V tríuíg; eníin dierum cornu vícít. Inter duces tamen laus penes Sertoríum maíor fuit. quíppe híc fu^ ditfugauitq; oppofitum fibí cornu. In Pompeium veró vír vaftus equitem pedes cum inpeuintulitíe. Vbí congrefsí funt& pedem contulere, enfium íctusín vtríufque manum defluxere,fed ímpari modo.Pompeíus tantummodo vulnus accepít,& illi ma. Lo num detruncauít. Cüm ín eum complures coorirentur, fuís íam terga dantíbus praeter Pompeius à Scr [pem euafit. Hoftes equum efus comprehenderunt aureis phalerís& ornatu exquífito toriofugatus. ifudum., Dum hac partíuntur, atque de hís dígladiantur ínter fe,amiferunt émaní» bus Pompeium. Príma lucevterque víctoríz obtínendz caufa inftruxít ex íntegro adem, verüm quía fuperuenít Metellus,Sertoríus dífsipato exercitu digreffus ef. Ita enim dilabebantur milites illius confluebantqy: vt crebro Sertoríus palaretur folus, cree biórurfus inftar torrentís repente íntumefces centum quinquaginta armatorum míllí2 buíngrueret.| AtPompeíus,vtfecundum przlium Metello cbuíàm proce(ísit, atque Pompeijet Me» inconfpe&tu vtrínque fuerunt, honorís IMetellí caufa dígnítate príorís fummítti faíces tellimodeflia, ivfsit, ld prohibuit ílle,praebuítqg caetera moderatum fe Pompeío,negr vllam fibivt con yo fülari& atate maíorí fumpfit przrogatíuam: nífi quód fignum, cüm vnís ín caftris ten» derent, toti exercitui daretur à IMetello. Nam caftra ferefeparata habebant. Dírímebat aim& diftrahebat eos hoftís anceps& mírus artifex ín breuí momento díuerfis locis coftendendíab alíjsqy ad alía certamina traducendi. Deníq; commeatum íntercipiene do, agros faedando, mare infcftum habendo vtrumque ex ipforum ín Hifpanía prouín» da expulit coegítqy neceffaríorum anguftijs ín prouíncías refugerealíenas. Pompceíus, químaxímam facultatum fuarum partem ínbellum ímpenderat& erogauerat, pecu» níam poftulauítá(enatuaddens,ni mitterent, deportaturum fein Italíam exercitum. Id temporis conful Lucullus erat,à Pompeío alíenus. qui ambiens bellum Miíthrídatícum ditcít, vt ei mature ftipendíum mítterctur. Tímebat pretextum cupíenti Pompeío dalc teSertorium omíttendí,& conuertendi fe ín Mithridatem ílluftrem ad gloríam fací^ lmqg, vtapparebat, aduerfarium. Interea círcumuentus ab amicis Sertoríus ínterficítur, quorum fummus Perpenna coryphzeus íllius facta exprimere aggreflus eft, ídem uccínctus copijs& apparatu: at quod paríter moderareturillís, confilium defecít eum. Perpennam cofeftím perfequens Pompeíus,& ín rebus gerendis nutantem íntellígens Pompeium Per» (cam eidecem cohortes obíecit, quíbus iufsít fefpargere per campum. Eó6 cüm illefe penam vincit vettifet captaretig hanc predam, repente incurrens przlíum commifit,ac fufo fugatcqs€ occidit, ilius exercítupleríque duces ín acie occubuere. Perpennam adfepertractum oc cidít, noníngratus nec ímmemor, vt quídam exprobrant, ín Sícilia actorum: fed magnaratione falubritoti reípubl.confilío.fiquidem Perpenna cüm líterasSertorij ín potefta^, 3^ tehaberet, epiíftolas protulít potentífsímorum in vibevirorum, qui przefenté rerum flaumm mouere& verfare rempubl. cupíentes Sertoríum acciebantín Italiam. Qua tímens Pompeíus, nemaíora, quàm reítíncta erant, excítarent bella, Perpennamneca^ uit,& literasne ínfpectas quídem concremauit. Inde tantífperín Hífpanía moratus, PUER dumgrauífsímos tumultus fedaffet, vlceraq; tractaffet& compofuíflet maxímetumen- Pompeio, i: exercitum ín Italíam reduxit, aufpícató fuperueniens belloferuilí, quod tum max. mtvigebat, Quapropter dux belli íllíus Craffus maturauit praeceps pugna aleam, ví» ctori tuít trecentís fupra duodecím míllía caíis. Verumtamen fortuna etíam hoc deS Potttpeius litevas Sertorij cott Pompeius veliquias fugitiuo vum dele& Pontpeius popularis. Popeij ex Craffiprimus confulatus. Pompeius vteques Rom. yacationem militie petit, Portipeius cetifa v4 fe[ubijcit. Pompeius e Cra[fus redeunt in gratiam, Ponpeij iatantiaet oJlentatio, 482 Plutarchi cus ex pattead Pompeium trahente quínque míllía, quz ex acíe fugerant, in emn ; delata. Quibus femel deletís occupauit ad fenatum fcribere Craffum gladítores 4c fudiffe, fe veró bellum radícítàs plane extírpaffe. Atque haecfecundo populo Roman illius ftudiofo audíebantur& dícebantur. Hiífpaníamveró& Sertoríumne petíocum quidem alterí quifquam nífi Pompe£ virtuti ín totum affcríbat. In tanto Pompeijhon; re X expectationeínerat quzedam fufpício& metus tamen non dímiflurum eumex,;| citum,fed armís€ domínatuaperte ad Syllz perrecturum actiones, quarenon pauci, res tímore adductí quàm beneuolentía redeunti falutandí caufa prodíeruntobuía, Quam opínionem cum amolítus effet Pompeíus declarans átríumpho exercítumfzi míílurum: vnum relíquum ínuídís erat vellícare, quód populum magís quàm fenatyg, oleret:& cüm Sylla tríbunos plebís fuftulíífet, reftítuere eos plebí& índuleereeíin;| nímo haberet. quod verum erat. Níhil ením populus Romanus ínfaniore cupidítate| profecutus eft, neque vllum magiftratum recuperare atque eum defiderauit ardentis: vt Pompeíus pro magnafelícítate reputaret illius actíonís occafionem. quód bencfci umnon putaretfealíud, hoc fi alíus praerípuiffet fibi, quà cíuium repenfarerf, uorem. Igítur decreto eíaltero tríumpho& confulatu non perínde fufpiciendus& m. gnus eft habitus. verüm íllud pro ínfigni habuerunt eíus fplendorís, quód omníum o tempore rempubl. gerentíum opulentífsímus, eloquentífsímus, maximus, ípfiusq;de Ípíciens Pompeij atque omníum alíorum non ahite confülatum petere aufus effet Cr fus,quàám Pompeíumrogaffet. Et(ane placuítíd Pompeío; qui íamprídem eum aliqu officio& obfequio auebat prouocare: populum eníxe prenfauit orauittg,, oftendas| haud mínorem gratíam fe collegze quam fuí honorís gratía eí habíturum,— Verume nimueró decaratí confules vbíque díflenferuntoccurfarunt(p fibí mutuo, In curíaplu Craífus pollebat, ad populum multü poterat Pompeíus. INamtríbunos plebís eíreddi dit, permífittg vt fudíciaíterum legetransferrenturad equítes. Gratífsímum vero fpc. c um populo fe ipfe prebuit, cum militie vacatíonem poftularet. Mos eft equitibus Romanís,vbílegítíimum tempus ftipendíorum expleuerüt, vt equum ín forumadcer foresadducant: enumeratísQy fingulís ducíbus& imperatoribus,fub quíbus meruetüt, F3" ii I icreddíta mílítíz ratíone petant vacatíonem. Ibí& honos habetur& ígnominía proci [que víta acta. Sedebanttuncpro tríbunalí magna grauítate cenfores Gellius& C«-j] : lu [9] £f 2 tulus,& tranfuehebant equites. Pompeius autem conípícíebatur fup ernéín forum de fcendens. Eratalijs quidem magiftratus ínfignibus ornatus, fed equum manu trahebat, Vtpropeaccefsít€ cognítus eft, líctoribus víam fibi facere iufsíis equum admouítro firís. Stetit populus ftupore&(ilentío defixus. Cenfores veró ex ea fpecie fimul vere cundía€ gaudium occupauerunt, Inde maíor natu ínterrogauít eum: Quero exteMague Pompei,ecquíd omnía ftipendía ímpleuerís? Cuí Pompeíusalta voce: Omníaím pleuí, ínquít,€ meípío íimperatore. Quodaudíens populus conclamauit, nequefed» ri prz lzetítía clamor poterat: fed confurgentes cenfores domum eum deduxerunt po pulo profequenti& applaudentí gratífigantes. Inftante iam confulatus exítu,ac difs dio cum Craffo eíus ínualefcente quídam C. Aurelíus ex equeftríordíne, quí procilà negocijs etatem egerat,cüm haberetur concío,roftra confcendit. Progreffus aítlouem fibiín fomnís oblatum íufsi(Te confulíbus nuncíare: vt príus quàm magíftratuabírent, redírentín gratíam. Hís díciís ftetít tacítus Pompeíus. Ibí Craffüs prior dexteram por rígens,& eumappellans: Níhil,íinquiít,meíndígnum facere Quiírítes, neque abíectum reor, quí príor concedo Pompeio: quem vosadhucímberbem appellare Magnum,& necdum fenatoríduos tríumphos non dubítaftís decernere. Hínc reconcílíat depofucruntmagíftratum., Et Craffus quídem ín príftíno vítze currículo perftítít: Pompes vero aduocatíones plerung; defugíebat,& forum pedetentím relínquebat,rarusg po dibat ín publícum,atq; íd femper magno cum comítatu. Neq facile exinde erat(inch | quentía eum vel conueníre vel vídere: fed delectabatur cum multís& magno comítati 3 fe oftendere,quóveneratíonem índe& maíeflate prafentíae fuze concílíaret,ratus à 0^ loquijs€ confuetudíne cum plebe feruandam dígnitatem fuam illíbatam. quíppevi ! ríabhorrentzequabilítate,ad contem ptum eftlubríca. Volunt vtíllíc,íta hfcquoq; prímum locum tenere.At illíc quífuntiv feriores,tjs hic certenon exuperare durum eft, V.nde íllum ín caftrís& tríamphísfpla togata ith;Qquiper arma creuerunt, atga popucr dídum vbíín foro tenent, domant& premunt. Manus dantí& cedenti caftrenlem .. 231;;,": 1 2f n roD. norem X potentíam ab ínuídía relínquuntíntactam, Id breui pofl res ípfa compro»: A* 111 vn vit fic & oc gisa B runt, mod B natali E ciet! locís! B ddec uum remi fat.5( mnia tio et quad B oan Cala E Poe bant ic lim B ida prat Xete, pta f B fecil geni plice tuf, dío f do tum frum mare fis, fi nimt quag exci tetea B due » litum taefi fupr. imp tij; Taba dedi Cont mult belli jc hun. deft folu; fucc Vix fed re, À prof Pompeius. 433 "»*..AÀ M.,"m, uit iquídem piratarum potentia prímum ex Cilícia erupit,oríginemd habuítaudacem piraicib:ti ini Koccultam. anímos vero& confidentiam bello Mithrídatico ceperunt, obíequijsre- tium. funt acie| mM gísaccommodantes fe. Deíndedum bellís cíuilibus Romaníante portas vrbís concur "MM rnt vacuum cuftodibus mare fenfim íllexit íllos& íncítauit: vtnoníam nauígantíbus i modà effent infefti, fed& ínfulas&& oppida maritima vaftarent. Tam pecunioti etíam, Piratarum po» i: natalibus clarí,vírí prudentía praece lere habití naues przedatorías confcendebant& fo^ tentiae info d deatínomína dabant, quafi ea res laudem adderet€ gloríam. Adhac erant js multís lentia. 7 MM lrisnaualía portus piratíci,& fpeculae muníta Pharíq;. Claffes íncurfitabant no folüm ed ddecta militum clafsiaríorum& fociorum naualíum íuuentute,gubernatorum arte,na. MEM on pernícitate€ agilítate ad munus fuum ínftructae:verdm etíam fupra eorum terro» 7^ MM eninuidiofus ftímulabatfaftus. Autatís ftylidibus,p urpureís cortínís, remís ínarzen*MMM nanfifceleribusgeftiebantgloríabanturg. Tibíz, cantus, cempotatíones pero» ". RP littora,princípü in captíuitatem raptus, vrbíum redemptiones captarum fugeilla17 M iceantRomaníímpert. Erant nauígia praedatoría fupra mille, capta ab ilíís oppida" ic quadringenta, Inuíolata& íntacta ante íd fana adortí expilarunt Claríum,Dídymgum, Piratrum fe EE Samothracium, T'ellurís Hermíonetemplum, A efculapij Epídaurí: ín líthmo, l'enaro, crilegia, Heo Cilauría Neptuni: Apollínís ín Actío€ Leucade: Iunonís Samí, Argis,ín Leucadío, de Paegrínafacraílla,que peraguntur ín Olympo, faciebant& myftería quzdam pera geB bantarcana, quorum Solís, Míthrem dícunt,etíam hac memoría manfere prímüm ab íL n1 t lismonftrata. Maíorem in modum R omanís ínfultantes etíam vías eorum excenííone fiainfeftabant€ víllas marítímas excíndebant. Corrípueruntalíquando etíam duos prztores Sextílíum& Bellinum pratextatos,accenfosq;€ lí ores cum illís ipfis abdu» id xee, Capta fuít Antonij virítríumphalís filía rus profici(cens,& grandí pecunía redem MEM po Quodautem omnium fuit contumeliofifsimum:vbi quís captuscíuem Romanum Píratariiin Ro» Ícdile clamauít, SE nomen edidit: perculfos fe fingentes trepidare, femora percutere,&& manosà fecai ME nuibuseiusaccídere, fupplícesg: vt venia daret, precari. llleabíectos bona fide& fup, ptosludibris, » plicsarbítrari, T'um alij calceos eíínducere, alij toga velare:ne vitra fcilicet ígnoraretur. Vbíad eum modum díuhominemilluferant€ derí(erant, poftremó admotís me. ^, MIB"oinfilofcalis defcendece& abire illafum iubebant. Quí nollet,hunc ipfi przcípítap undemergebant, Hac manus mare noftrum habebat ínfeftum penetotum, prohi, «| boxatginauigationem,€ commercía emouebat.. Id potifsimüm preffos Romanosrei et frumentaríae anguftijs ecmagnam famem tímentes ímpulit,vt ad víndícandum à piratís—— T mremitterent Pompeíum.Legem Gabíníus Pom petj familíarís rogauit,quz non laf, Gabinijlex de h. fis; fed planeínomnes mortales ímperíum& arbitríum concedebatlíberum. Dabate imperio Pomimeiímperíum ea lex omnis íntra columnas Herculis maris,cotinentís totíusad quín- Pt/ cotitta pi^" iv qugínta amarímíllía paffuum,| Hocfpacium Romaniorbis plagz fané quàm paucae"4f. adudebant, verüàm íd maximas gentes, potentifsímosq reges complectebatur, Prae rapermifiteiex fenatu delígerefexdecím legatos, quibus fingulas prouíncías deman n daret, Argentí exacrarío& à publicanís,quantum liberet,nauesqy ducentas fumere:mí NE infeciorumg naualium, quantum vifum effet,confcribere. Eam! egem vbírecítaii iit populusmagno ftudio comprobauit. príncipibus vero fenatus& potentífsimis s"prainuidiam quídem viía eft, fed formidolofa illa ímmenfa& infiníta poteftas. Itaque U m Ml"Pugnaueruntlegem Cafare excepto. Híclegi fuffragatus eft,haudquaquam inPom"u M Peijgratiam,verüm quo populum fubiret atque in fe círcumageret. Czeterí acerbe lace-! bant Pompeíum. Alter confulum,quíad illum dixit, Romuli veftígía(zctantem non| B iuinxturumillius exítum,fere à multítudíne diífcerptuseft. Procedentead dícendum cniralegem Catulo magnum filentíum tenuit reuerentía eius populus. Poftquám híc mutís Pompefi laudibus candídé commemoratis fuafit, vt parcerenteí, nec perículís& bellis alijs ex alijs talem vírum obrjcerent: Autquem nam, ínquít, habituri eftís alium,| l«hunc(lamiferítíse Omnes vna voce fucclamauerunt: T'e. Ita Catulus,vbi nihil profecit, ag«fnt. Rocio incipientí dícerenemo prabuít aures, tum ille digitis fignificauit, ne C » M"mn fdadditocollega defignarent Pompeium, Ibíoffenfum populum adeo ferunt. A4 populi Ro; iv xcdamaffe, vt fuperuolítans foro coruus caligíne captus atque ín turbam fit delapfus, clamorem,cedi" Venon probo aerís fci(Iura& díuifione multüm agítatilabafcereaues,quze decidit: dit coru, o M"odspercuflasictu,cüm effufe& víolentermiTa motum fluctusq; excítauerít in ae« "T—N Atquetunc dimiTa eft concio. Quo die íturí in faffragía erant, Pompeius clám rus i, MES P ieetus eft Nuncíato legem effe perlatam, vt frequentia occurrentíum ínuídíam dee 975 484. Plutarchi | clinaret,nocte íngreffus eft vrbem. Vbi diluxitprogreffus ín publicum factificauit aq; LO: | uocata(y concione prater ílla,quzefuerant eílege conceífa,multa obtínuít, gemínauty MEE(uio! | pouiptij 4ppa- peneapparatum,Síquídem naues quíngentas com pleuit, peditum centum vieinti mij Met vatuscontrápi- lía, equitum quinque míllía confcrípfit, praetoríos,& quí cum ímperío fuerant, exíen, WII uu . fata, tu vigíntí quatuorlegatos delegit, quacítores addítí eí duo. Mox pretía venalíumlay. dixer talatz plebí fermones przbuere, ipfo nomíne Pompeij debellatum.| Porró partis li lis | maría& ínteríorís pelagí ín tredecím fortes ípacíum, certum cuique nauíum numerum MI d MT.& ducemattríbuit, dífperfaq; quoquouerfum manu íncídentes cateruatím circumue, E níens píratícas naues,confeftím euerrículauit eas atque ín portus detraxít, Qui matur, Él! uerant diftrahere fe€ euadere, hí ín Cilícíam ficutaluearium vndicp delati abdiderunt MEM. p. ir fe: ín quos ípfe nauibus fexagínta praftantifsimis contendit, Necanté tamen intendi; MIMM«x | ín íllos curfum, quàm latronum cíteríoribus globís vndequaquemare Tufcum, Afi. verür Li cum, Sardoum, Corficum, Siculum díebus folum quadragíntaímpígro fuolabore& MIMM 5»: m ftudio enixolegatorum expurgafTet, Roma cüm conful Pífo íra€ líuore apparatum mam «du| eíus labefactaret,& dímítteret clafsícos: cíircummifit claffem Brundufium,ipfe perHe. Man EI truríiam Romam perrexít. Quo nuncíato obuíám effufi omnes funt, quafi non paulóan| prio. ^|...., teeumemififent. Faciebat ínexpectata conuerfionís celerítas gratulationem foro o. Tigr 12 Pompei P^ tsniumrerum copíafuperfluente. Vndeabrogatuspene eft Pífoniconfulatus. Habe. Ml pera fonem bunati- bot ea de rerogatíonem Gabíníus íam confcriptam. czterüm ínterpellauit& íd Pom, pru id peíus. atque vbírelíqua cum moderatíone ad populum retulít, ímpetrauítqy quede, MM. Cic derabat, Brundufium profectus foluít.| Cüm tempore vrgeretur, vrbesqy properans ribus praterueheretur: non eft pretergrefTus tamen Athenas. Eo profectus dijs facrificauit, piste accüm populumappcellaffet;mox diíícedens monaftícha ín laudem fuam fcriptalegít,w batb num íntra portam: ducel | Quatenus te hominem putas, veré deus fis ha&enus. mína I Alterum extra: tem |: Preftolatite, Yenerati, Yidimus,profequimur. cuer Quoníam veró ín quofdam ex ijs, que conglobata adhuc vagabantur ín marí, przdo incre num examínibus fupplíces clementer confuluerat,acceptísqy in dedítíonemnauibuset MIM feo i homínibus nulla re ferat eos:alij fpe gratíze concepta legatos refugerunt,& Pompeio Mil: Ale : fe cum líberís& coníugibus dedítum íuere. Ille omníbushis pepercit,& pracipucho MM nil rum opera delítefcentes adhuc,quód atrocíísímorum fcelerum fibí confcij effet;indags MIME lec |i uítaccepít. Maxímapars horum& przualentífsíma proles fuas, opes,& ínutílemtur tibus | bam ín arcíbus€ oppidulís munítís ad montem Taurum fepofuerant. Ipfinauibusc^ MM t pletís ad Coracefion Cilícíz ínftantem excepere Pompeium atque acie fufi mox obíd finur ... fifunt. Poftremó mífsis caduceatoribus fe, oppidag,& infulas, qua fepta prafidjst- MM nun Pompeij de pi^ n ebant expugnatuafperaatque ínacceffa ín deditionem eíus permifere. Ita debellaum MM bito ratis IHorlA.— eft&& predonum manus vndíque mari nó maiore quám tríum menfium fpacío exacte exult : INaues complures alías, rofiratas nonagínta accepit. Ipfos przdones plus vigintímili MEM milit neque interficere ftatuít: neque vt díísíparentur, aut coírent de íntegro inopes& bell MI:«cis : Homines quár4 tores multi, finere exí(tímauítfecurum. Reputans autem hominem naturaneque naíd hoc d tionc domandi. neque eíIe índomiítum anímal velferum: fed efferarí,fi vítfs fe praeter naturam dederit auth. confuetudíne vero locorumqg& vítz commutatíonibus cícurarí, vel beluas vicus viu Con mítíorís ferítatem& fzuitíam deponere: deliberauitillosa maríín contínentem tran" Kato ferre,& vita tíngere humaníore, aíTuefcentes vrbes& agros colere. Flosergo parum Mau raa exigua X mínüus frequentía Cílícíz oppída acceperunt atqueín corpus fuum contribue ü Lu runtagro aucta, Solíorum vrbemnuperab Armeníorum rege defolatam Tiganem cip: ") ftaurans complures ibi collocauít. Multís etíam fedes dedít Dyma ín Achaía, que E Ti temporís orba cíuíbus erat,agrumq pofsidebatlatum& opimum. Atquehacquicm aa ne ! Pompeij factum. ínuidivellícabant, llludveró, quod ín Metellum perpetrauítín Creta, ne fummi qu) Wu contra Metel- demamiciprobabant. Metellus enim illius gentilís, quí Pompetjín Hifpanía collega rati lym improbat. fuerat, praetor eratín Cretam príüs miffus,quám defignatahzec prouíncia Pompeo.: oed fecundum íllum ín Cílícia,alter fons erat píratarum, multosqy illíc deprehenfos cpitat" que interfecít. Superantes adhuc,quí círcunfedebantur, caduceatoribus miísís Pompe d ium ín infulam accíuerunt vt illius prouíncíz partem atque íncídentem ín pracícriptum iis E. àmarí modum.llle precibus eorum admífsís ínterdíxít Metello perlíteras bello.nuf? gue fcripfit cíuítatibus, ne Metello dicto effent audientes, vnum que ex legatis id m à tcbu * Led! ^w -—" TOES E Pompcius. 485 d LORauium.quíi cám obfefsis íncludens fe muris, atq; cum hís arma focians non modo ty E uioum X ínuídiíofum, verüm rídículum quoque Pompeíum reddidit: quí ínuídía ín n Metellum& zzmulatíone homínibus nefartjs€ ímpijs nomen fuum accommodabat& o aS suuamuletumappendebatauthorítatem. INam neque Achillem viri functum officío Achillis improQ« dixerunt fed adolefcentulí plane ftolidi& anímiad gloríam ímpotentís:quíabnuereta- batum factum, us EM lisXveret petere Hectorem: Iliad.zz Fi Ne decus aufevvet belli fi"vulnera quifquam v InflixifJet en ferret"vero ipfe fecundas.: nt MEME. Pompeium veró etíam conferuare armís ínftítifTe hoftes publícos tueríqz, quà detraheit MEE repoftlabores exantlatos multos prztori triumphum. Haud cefsít ei Metellus tamen: i- MEME«unpiratas expugnauit fumpfitg de ijs fupplicíum. O ctauíum multis contumelíjs &&probrís in caftrís affectum dímifit.| Poftquambellum píraticum patratum effe Ro-. Powpeiw fucIt mmeftallatum, vacuumá; negoctjs Pompeium vrbes vífere:vpus tríbunorum plebis ceffor Lucullo s le. Waniliuslegé rogauit, qua legíones& prouíncías, quas Lucullus habebat,dabat Pom. datw. an peio, Addebat Bíthyníam, quam Glabrío obtínebat: vt illebellum cum Mithridate& 0. Tigrane regibus gereret, retíneretQy claflem& imperium marítímum, vt ab ínítío acce» c BEM pua Hoceratvnifemelfubijceretotum imperium Romanum. Quas ením vídebatur 1» prouincías priore legenon obtínere,Phrygíam,Lycaoníam, Gialatíam, Cappadocíam, li, MEE. Cüiciam(uperíorem Colchídem, Armeníam: hae adijcíebantur cum exercítibus& viz ns BB iusqubus Mithrídatem X Tiígranem deuícerat Lucullus. Ceterüm Lucullí,quí ma. lt, gsrerum geftarum gloría& tríumphí honore fpolíabatur, quam fuccefforem accípíe^ " btbelli, quamuis affici íníuría illum atque íngratítudine putarent, mínorem rationem ij ducbantoptímates:Pompefj veró potentíam íníque ferentes tanquam exoríentem do ninationem,cohortabátur concítabantg fe mutuo, vtlegí manum ínijcerent,nec líber utem profjcerent. Inftanterogatíonis díe concíderunt populí metu aními eorum obti» acruntg; populi meturelíqui. Catulus folus legem grauiter díffuafit, atque populum catuliin diffualo, icrepauít. quí nemínem cüm permoueret, fenatum monuítídentídem ex roftrís voci» dendalege MaI: frtusmontem& rupem ficut maíores quaererent, ex quo refugio libertatem tueretur, nilia, pertinacio ME: Aclexomnium tribuum, vt fama eft, fuffragijs eft perrogata,abfentis que Pompei per» cia. » BM niliabitrío funtpent omnía, qux armís€ bello fubacta cíuítate obtínuerat Sylla. IL. "n leacceptís ea dere líterísnuncíatoqy plebíícíto dícítur amicis aftantibus& congratulan ut tibusfrontem cótraxííTe,ac femur percufsitle, dixiffegg, quafi molefteíam ferens& per^ o NE uüsimperijfufcipiendi:Heuinfiníta certamína: quàm praftabat vnum fuiffe de plebe, k^ MEM linnquam finis erítbellandineque hac depofita ínuídiarurí cum coníugeagamz Ea c ME undiceretneper quídem familíares ferebant díísimulantíam eíus,gnarí eum, quí amunt bitionis atque imperandi cupidítatís fimultatem cum Lucullo haberet ígnículos, magis a aultare, nempe eum etíam ipfa facta cító detexere, fiquídem propofitís vbíque ediíctís pompeij ez Lulla nilitesreuocauítad fe,dynaftasq;& reges pacatos euocauít, prouíncíamq íngreffus ex culi difenfiol^ MEM: ciis Luculli immotumrelíquit níhil. Imo poenas etíam multís remífit, prazmía ademít, nes. fd f hecdenique fummo egit ftudio, vt admíratoríbus illius demonítraret, nullíus rei efle eí rt MM suhoritatem. Quo per amícos expoftulante cum eo vífum eftín colloquium veníre. ví Conerefsí funtín Galatía. Vt maxímorum ímperatorum& maxímís rebus geftíslau- Pompeij ez Lu nf ritos fafces lictores gerentes ínteríe occurrere. fed veníebat exregíone Lucullus ví cwlli congrefjus um MEE roti vmbrofa: Pom peíus díu per nudam& rígentem íter fecerat. Igitur contempla. in Galatia, ue üLucallili&toresretorrídas Pompetj laureas marcídasdg plane, ex recentibus fuís par^ it tiícipantesexornauerunt& redímíuerunt illius fafces.quod ín omen vertere, Lucullí ví. vid Coriatum praemía& ornamenta Pompeíum ablaturum. Erat Lucullus confulatus or» «c MM eX atate príor,verüm amplítudo duobus triumphís maior Pompetj. V erumtamen i Ti M" primus eorum congreffus ínuícem res alteríus geftas ín coelum ferentíum ac de víctorijs| eg gratulantíum quammaxíme cíuilís fuit& comís. Atín colloquío nulla modeftía vfi vel . Ís moderatione,imó ínterfe vícifsím ínuectí funt,híc ín Luculli auarítiam, ín ambítíonem Pompeijer Lutap llePompefi vt ab amícís xgre díremptífuerínt. Hinc Lucullusin Galatía díuifit pro ar culli contentio.. pe litio captum de hoftibus agrum,& donaalía dedít. Pompeíus paulo longíds caftrís po um MEM ütsinterdixíc. nequís eí pareret, imílítes abftraxítab eo omnes prater mille fexcentos. pe quos ob contumacía fibi ínutiles& Lucullo ducebat ínfenfos. Ad haec palám obtrectás dn Tus geftís eius. cum tragaedijs íactabat& vmbris regijs bellum à Lenis: geftum: fibí e| 3 * A96 Plutarchi aduerfus germanas& eruditas vires relictum certamen, ad fcuta; gladios; equosrefu ciente Mithridate, Lucullus vlcífcens fe pergere Pompeíum aítad luctandum cumbgji hab timulachrís€ vmbra,alíenís cadaueríbus folítum vt ígnauá auem ínuolare,& relíquias laníare bellorum, Ita títulum fibíSertorij, Lepidi, bellí Spartacij aflcripfiffe: cám hoc i Crafsi decus, íllud Catulí, prímum effet Metellí. V ndehaud míratífe,quód laudisbq, at lorum Armeníacorum Pontícorumqy fuccídaneum fe ínferret, homo ín tríumphum de nm Pottiprij expedi fugitiuís quouís modo íntrudere fe machínatus. Inde decefsít Lucullus. Pompeíusto, B Par i! tioinMübridt- tius clafsis ftationibus,quod ínter Phoenícíam& Bofphorum eft mare amplexus movit tum E E i* ipfeín Miíthrídatem. Habebatílle pedítum x x x. millíaín phalangem decuríatorum per | equitum míllía duo: verüm acíem nonaudebat. Ac prímüm cüm montem validum a i E! munitum, ín quo caftra habuerat, quafi aridum relíquiíílet: eum ípfum occupauit Pon, ml peíus,atque ex frutícum indolelocorumq; conuexítate conijcíens fube(Te ibi fontes in, | perauiít puteos pafsím deprímí, fuítt ín caftrís ftatím aquae affluentía: vtmírareturm ll Hir | díuíd Mithridatem fugi(Ie.Deínde munítíoníbus cínxít& círceumuallauit eum.llledies quing;€ quadraginta obfeffus,cum firmífsímís copijs,cüm ínutiles& zegrotos occidit vint fet, clam confcíuítfugam. Moxtamen eum círca Euphratemadeptus Pompeíus caftra a . caftrís efus contulít: metuensip ne anteuerteret Euphratem tranfmíttere,intempeftano BI(i Cte inftructas copías ín hoftem duxit. Quo tempore famafert vídifIe Mithrídatemin [t! Mithridatis| fomnis fpeciem,quz futura ei prznuncíaret. Videbatur fibi ín marí Pontíco fecundona m [omniut,— uigare vento,Bofphorumq íam profpicere€ comiter vnà vectos affari, vt quí cea ME. s indubítata íncolumitate gaudeat: verüm repente ab omnibus fereperiffe defertum ac Is) fragmento exíguo nauígij íactarí. Flís occupatum motibus& ímagínibus afsiftentesz. oj mící excitauere, Pompeíum nuncíantes adeffe, Pugnandum ígítur neceífarió pro vallo Dau erat,eductísq; copijs ftruxerunt duces acíem. C)uos parare fe vbí Pompeíus anímaduet rit tít: dubítauit per tenebras difcrímen przelij fubire.tantüm círcunfundendos,nefugert, am arbítratus eft,acfub lucem exercítu fuo, quífirmíor erat,agerediendos. At maíoresm- MI(i tuordínum ductores precando& adhortando concítauerunt eum, Neg ením proríus Ma caeca nox erat, fed luna przcípitansfatís clarum corporum afpectum adhuc prabebat, alla quod ímprímís elufitregíos. Síquídem íncurrentes Romaniauerfam habebantlunam, Cy Lunaautem ín occafum declíui vmbrze longe corpora pracurrentes íncumbebant ho- ME. c. .. flíbus,quínon valebantínteruallum exacte cognofcere: fed, vt fiad manusventumd? IE v.i Pompeis Mi^ fet haftís íncaffum emifsís nemínemattígere. Quoanímaduerfo Romani cum damo mm thridaté fundit. vc ínuehuntur,hoftesq confiftere vItrà non audentes,fed perculfos et pedem referentes&f caedunt. Ita longe plus decem millía cecídere,& caftra capta funt. Ipfe Míthrídatesini- qa tío octíngentorum equítum cuneo per Romanos erupit. Mox czterís dilapfis folusre Dor Fopficratia Mi lí ctus cum tribus eft. ín quibus Hypficratía fuít pellex.quz femper quidemvirílis aud- MM 1o thridatis pellex. cize fuerat,quare Hypficratem eam rexappellauít. Tunc veró vefte amicta vírili Perla pra & equovectanec corpore ex fugz prolíxitate fatífcere vifa eft, nec curando regís corpo tere re& equo eft fatigata:vfqg dum ad arcem Inora ventum efl, vbi regia pecunía& thefauri a" erantcumulata.Inde fumpfit Mithridates veftes pretíofas,quas confluentibus ad ipfum"TM ex fuga diftribuít. Praterealetale vírus cuíd? amícorít ferendum fecum dedit, nequísin Ind ] manus hoftiles veníret ínuítus. Inde ín Armeníam ad T'igrane cótendít. Quodillecum mai eí ínterdíceret,ac centü talenta ín caput eíus pronücíaflet: przeterítís Buphratís fontíbus üs íntendícper Colchídem fuga. AtPompeíus Armeníaaccerfitus à mínore Tigraneitv mif Araxes fluuius. evefTus eft. Defciueratíam hícà parente, Pompeíoq;ad Araxem amnem occurrit. Is ori ar tur ex fjfdem, quibus Euphrateslocís: fed deflectens ad orientem ín mare Cafpíum c" bus fundítur. Dum hi vnà progrediuntur,vrbesQ ín fidem recípíüt: rex Tígranesnupera» tes. MH Luculloobtrítus, quód mítemanímo acplacídum Pompei accepiffet effe, praidium t. du inregíaaccepít, atqueípfe cum amícís& neceflaríjs ad deditíonem faciendampero MM d x^, 7; La:(1. Y^ 1£3. 6 f::£0 T ofr et»,€ 5 re Pompeio Tig4 xít, Vbíequo eft ad caftra aduectus:przftó ei fuerunt duo Pompetj lictot es,acdelcen] Ii e fe dedit PES^4 a.] T;",]^ft. n, no[ededi.— dereeiexequopediíbusq iufferuntíncedere, Nemínem ením mortalium ín caftrís Rc manís vnquá vífum,quí equo ínfideret. Obtemperauit ín co Tíeranes,e dium dila ipe Tig*aties diade- xittradíditqg eís. Vt deniq; ad Pompeium peruenít:detraxítcapíticítarin.quam ínititt r R* ma edes cíus deponere,& abijcíes fe omníü fcedífsime ad genua eíus procumbere v4 teg prj deponi,— teràümanteuertít Pompeíus, apprehenfaqg dextera fuftulít eum,& federe iufsítad latus EN x altero filii, l'um caetera Lucullo oftendítímputanda.Ab illo ením 5yría, Phoen doi tía, Cílícía, Gralatía,Sophene ípfos exutos; qua hactenus retínuifTent, ea ferelícturum (Dlis, DE ell ías ioc d de (Q^ uit in na f &ig ac g 1? llo let et, 1 [us at, 10- 18 tes ni Ie daka po uri um ai sí üm Jus ít» Pompcius. 487 iplis Intaríari illataruim mulcta fex millia talentüm penderent, Sophenes regnum filíus haberet, Has condítíones Tígranes approbans, lztuscg quod effet ab Romanís rex sppcllatus, pollícitus eft femímínas argenti fe ín mílítes daturum, centuríoní minas de cm, tribuno talentum. Id filíus eíus:egre tulit, vocatusqy ad coenam refpondit facile fe aere Pompeío,, quítales honores fibíbaberet. Namalíum fe ex Romanís ínuentue rm, Indeínvíncula coníectusatque ad tríumphum(feruatus eft. Haud multo póft Darchus Phraates legatos mífít adolefcentem vt generum fuum repetítum& poftulaum,vtimperíorum Euphrates termínus efTet, Pompeíus refponfum dedit Tígranemín patrís potíus quam foceri fure efTe: termíno autem fe vfurum íufto, Relícto |j: adprafidium Armeníze Afranío per gentes Caucafum círcuncolentes neceffaríó con^ ta Mithrídatem íteríntendít. Maxímz natíones Albaní& Iberes funt. Iberes ad mon. tem Mofchíum& Pontum pertínent. Albaní verguntad Oríentem& mare Cafpíum. Hiprímó petentí Pompeio tranfitum dedere. Caterüm eo ín tractu bruma occupato exercitu& inftantíbus Saturnalibus agerefsí funt íjfdem díebus non mínus quadra» giatamillia barbarorum Cyrnum fluuíum tranfmeare. Oritur illeex montibus Iberi dsauusqp delabente ex Armenía Araxe duodecím oftíjs ín mare Cafpíum fefe effundi. Alijcomíttícumeo Araxem negant, fed(olüm prope eum euolui ín ídem pela. qs HoftesPompeíus,lícet tranfitum eorum ímpedire potuiffet,permifit perocíum , uajcere. Inde illatís(íenís ingentem numerü eorum fudítfugauitiy. Regi fupplící, quí | lgatosad ipfum mifit, dedít veníam,ictoqy foedere ín Iberas mouít nec numero paucío | nsXalijsbellicofioresmaiorem queín modum cupidos de Míthrídate bene mereríac | propulàüre Pompeíum. quippeneque Medis neque Perfis paruerant Iberes. Declína^ muerunt Macedonum quoque ímperíum. quódraptím Alexander Hyrcanía excefIe. rit, Quibus paríter íngenti prlío proflígatís, ín quo nouem miíllía occubuere, capti amplius decem míllía, regionem Colchícam ínijt. Ad Phafim eíSeruilíus cum claffe, quatuebatur Pontum, occurrít, Ac Miíthrídatís ínfectatío, quíín gentes Bofphori& Mootidisaccolas abdíderatfe,magnas prebuít Pompeío perplexítates, atq; Albanos alatum eft denuo defecílfe.ín quos ira& peruícaci vlcifcendí ardore ftímulatus vertít, Cyrnumg iterum íngenti dífficultate& perículo tranfmífit. Eum magno fpacío valla^ J'urantbarbaripalís. Fic càm eum longa, arída,& afpera vía exciperet, decem míllía vium aqua ímpleuit, atque ítaín hoftem duxít. Offendítad amnem Abanta pedítummillía fexagínta,equítum duodecim millía ín acíe inftructa, magna ex parte malé Vferínis tereoribus armatorum.quosregís frater Cofis nomíne ductabat, Híc,cüm fign collata etfent,ín ípfum ínuectus Pompetü percufsitíaculo lorícze eíus comíffuram. Pompeíus illum hafta transfíxít€ occidit. In hac pugna Amazones d montíbus Thermodonti luuío accubantibus profectz auxilío venílle perhíbentur barbarís. quippea prelío,dum fpolía barbarorum legunt Romaní,peltas ÁAmazonícas cothurnosq; repe: itrecorpus vero mulíebre reperere nullum.| Caucafum íncolunt, qua ad mare Hyranum fpectat, non contermínz Albanís, fed ínterueníunt Gela& Leges. Cum hís [^ nenfesbínos quoque anno adamnem Thermodonte congredíuntur& concumbunt. dedigreffze feorfum degunt. Pompeius cüm fecundum pugná geítíret Hyrcanía& mte Cafpiü vífere: à pernícíalium ferpentiü ví,cüm abeffet tríum díerà ítinere detetrí^ us diuertítín Aymenià mínorem. Elymeorum& Medorü regíbus,quílegatos ad eum nierunt;benienerefcripfit. Parthum Gordyenen íncurfante,& Tíeranís fubditos valant millo cum exercitu Afranío expulit ínfectatusQy eft vfqsad Arbelitín. Ex omnt bus Mithridatis pellícíbus,quz attractz ad eum fuere,nullamattígít: omnes ad paren5 propínquos remífit. INà ducü fere& dynaftarí filíze coiugesq: erat. Stratoníce ve Do quzapud eum fumme erat authorítatís opuletífsímad arce feruabat,cantorís cuíut ]AtY H- E" Au»i 3 p Tr n 3 dam, vti fama eft,nó abundantiís& fenís fuit filía. Adeo hzc repente pfalles ín conuíuío B0 Cepit| Mithridate,vtcum ea ílícó cubítü dífcederet ,fenemip ablegaret molefte fer&tem, quodne appellaffet quíde fe benígné. V t tamen fub diluculo expergefactus domí consxitaureís X areenteís poculis refertas menfas, frequente famulitij turba, eunuchos * pueros, qui(ibi exquifita pallía offerrent,atqp ín veftibulo ftant& equ&i exornat, ficut Icgis amícis folet: derífuí& ludibrío fe haberíratus,efferre fe oftío voluít.verüm retíneus eum míníftrís exponentíbusq, díuitís nuper defuncti opímá hereditatem eí d rege "Aarbhatcy tenues has prímítias& documenta effe reliquorii bonorum& poflefsíonü: "à Vix ande hís fíde habens purpura induit, ínfilíensq ín equa per vrbe vectus eft cla» ^ Tigranis filius vinctus, Parthorum legatiad Pompeium mifi,-— Iberes,qui, Albani,qui. Cyrius fluttett; quem Cyrum Plin. appellat, Portpeius Alba nos fundit, Pompeius be^ r4 fundit. Albanorum defcttio à Pompeio, Pompeius Co^ fim regis Albaniorum fratre occidit. Amazones, Gele,c7 Leges; populi. Stratonice. M tbridatis pellex e MDC CLERI 488 Plutarchi mítans: Mea hzcomníafunt, Ad derídentesipfum, nonfiocaít effe mirum ,fedquoq M n gaudíj impotens obuíos non incefferetlapidíbus. Hísnatalíbus& fanguinefuitsu, MIME i6 Pompijdbfli- tonice. EaPompeio& arcem tradídít, S multa munera obtulít.ex quibusillequeo; ME"t i nentia, natum templís& triumpho exíftímabat preebítura fplendore,fola accepít: reliquisSu, MEM teda tonicenfeíufsítoblectare. PeríndecümrexIberumlectum, menfam,& fellam eio, den mnía aurea mififfet,precaretutg ea vt acciperet:hzec quoque quaftoríbus ,vtrefere BE UU " in tabulaspublícas,tradídiít. In arce,quod dicebatur Coenon,arcana monumentaPom. man |||, peius Mithrídatís nactus eft;nec ea ínuítuslegit, quod careillíus fenfum patefacere, Bil.^! E.|[in Mithridatis có- Exant commentaríj, ex quibus veneno cüm alíos complures tum filium comperíteum M(5! " mentarij, Aíarathem fuftuliffe praterea Sardíanum Alceum:quód ín ludís ipfum aurigandoin e"^8 tecelluiffet, Significationesitem perfcriptz erant fomníorum, quz partím ípfeparim ll 7^ b] nonnullz coníugum eíus víderant. Adhac Monímesad eum,& ad hanc íllíuslafciu B aa Rutilisbiflo- epíftole."Theophanes etíam Rutilij ínuentam prodít orationem,qua eum ad ciuium qu 13| riograpbs.— Romanorum cedemiín Afia inflammauit.quod recte plerique à Theophane confjcit hem - malítíofe confictum,quí níhil fui R.utilíum fimilem profequeretur odio. Probabíleei bun | fit Pompefj caufa,cuíus patrem homínemteterrímum oftedit ín híftorijs Rutilius. Hinc bt ^, Pompeijpecca-. Amífum profectus Pompeíus eft, vbíambitione ímpulfus rem defignauit inuidíoam, que tum, Quíením acerbe Lucullum vellícauerat, quód hofte víuo prouincías compofuilla, clt pramía que& honores effet dílargítus, quz facere patrato& confecto bello folet kt 000€ víctores: ipfe domínante in Bofphoro Mithrídate, quí contraxerat manum haud cong temnendam, quafi omnibus confectís eadem egit, prouíncías ordínauit,& dom Kc contulít, Multí duces, dynaftz, reges etíam duodecím ad eum conuenerunt barbari, pid Vndenec Parthumrefcribens voluit ínaliorum gratíam regem regum ficut cateríap, pas pellare. T'enebat autem eum defideríum& cupidítas Syríz recipiendz, atque pe jd | Arabíam penetrandí ad mare rubrum: vtad Oceanum, quo orbís terre vndíqueciv dum lu gítur, perueníret víctor. Etením ín Afríca victoríam víque ad Oceanum princgs e || protulerat. Iam ín Hífpanía íterum ímperium Romanum mari termínauerat Adan, Re tíco. T'ertíó confectandis modó Albanís pene attígerat mare Hyrcanum. lítr, s quo expeditíonís fuze committeret marí rubro orbem, figna mouit, Quippe Mi- IAE pf | thrídatís alíoquín arduam vídebat capturam, eum'que ín fuga quám certamíne gn- si dos Ponpeij in$)- uíorem. Itaque valídíorem hoftem fatus relícturum fe eí famem, ftationes nauium ail riamexpcditio. dí(pofuít contra nauígantes ín Bofphorum mercatores, poenam que captís capitalem EA indixít, ac trahens fecum magnam exercítus manum íter eft íngreffus, Ibi incíditia s cadauera etíamnum ínhumarta íllorum, quí duce Tríarío improfperé cum Míthriv MM^7 te pugnauerant cecíderant'que.. Hosfplendíde& magnifice omnes tumulauit. quod M se neglectum: milítum anímos ímprímis putatur ab Lucullo abalíenaífe.—Subíugatis E . Pompeius Syris per Afranium Arabibus, quí Amanum accolunt, defcendit ín Syríam. quam vt ív m informam pro- Íto rege vacantem ín formam prouíncíz redegit, poffefsionem que fecít populi Ro far wincieredigit. maní, ludzam fubegít, regem que Aríftobulum cepit. Vrbes alías condidit, alia pm fecít ímmunes puníens earum tyrannos. Plurímum temporís ín iure dícendopofuitil[ue vrbíum& regum controuerfias dífceptans, Quo non aditet ípfe,amícos mific.Ita q Armentjs€ Parthís, quí de certa regíone ambigentes caufam eíus notíonípermilo B Nin ",""m""] n 1 NaI rant, tres íudíces& arbitros mífit. Ingens ením nomen erat eíus potentíz, nec vi tutís& manfuetudinís mínus. quo pleraque amícorum& familíaríum fuorum vda(on bat admiffa, mínímé factus ad coércendos aut puniendos facinorofos, verüm fcfe I" eum przbebat adeuntibus, vt illorum ferrent aequo anímo auarítíam& acerbitatem EN Demetrij Poin- Plurímum apud eum líbertus poterat Demetríus, non infipiens caetera íuuehis, fcd"d "T peij liberti poté ínfolenter fortuna vtens, dequohoc refertur:— Cato phílofophus iuuenís tum qu'"i :n tisctinfolentia, dem, fed magnae íam opíníonis& aními Antíochíam abfente Pompeio ad vifendam| WE perrexit vrbem. Iterperpetuó faciebat morefuopedibus. Amíci, qui comítabantur MM i eum, vectabantur equís, Híc contemplatus pro porta vírorum turbam ín vefti i bus candídis, atque ex vno latere víz adultos, exaltero pueros difcretos ftomachatus"P eft, ratus honoris fui& officij caufa hzc, quz non morabatur, facta: amícos tamcn is ad pedes digredí& fecum íufsít incedere,^ Cüm prope veniffent: occutrit scum M"n Catonisexd4. Corona& vírga defignator, quí omnía ílla componebat, quzrens de ipfis: vbi Do il " matioinDeme, metríum relíquiffent,& quando effet adfuturus?— Ibí Catonís amicís ín rífum ci triunlibertum, fis Cato ait; O' miferam ciuitatem, neque alío dato refponfo prateríjt, Sed e iiic Tit e; E naminüsapudaliosinuidíofum hunc Demetrium ipfe efficíebat Pompeíus.qui íllíus 8 incinfolentíam non egre ferebat, Memorant ením operíente ín conuíufjs atqj excípíAl etealios Pompeío fubinde íllit iam accubuifTe faftuofe aures& caputhabens toga obN«dà, Nondum ín Italíam reuerfus amoenifsima füburbana Romze comparauerat. Pul. m diría gymnafía,horticy pretíofifsimi erant, quí Demetrij dícebantur. cüm vfque ad Y qum triumphum Pompeíus modícam& cíuilem domum haberet. Poft populo R.ont mano eximfum illud& celebratum theatrum extruxít,& iuxtá velut appendícem zedífi Á auítdomum príore fplendidiorem,fed ne hác quidem ínuídiofam:vt ille,quí domínus i dus poft Pompeium fuít,eam íngreffus obftupefceret& quaererer, vbi/nam Pom peíus 7 Bi. ULeuscenaffet? Atq; hecítareferuntus. Rex Arabíz Petrez contemptís ante Ro T MM ruisarmisunc magno metu perculíus dícto audientem fcripfit fe eífore& ímperam Gfadurum. Quo magis autem huíus confilium Pompeíus exploraret, mouit Petram. m quexpedítio apud multítudínem caftrenfem non carebat reprehenfione.Declínatio* nemením putabant eam ínfequendi Mithrídatís, atque ín illum vertenda arma cenfem bat veterem hoftem, quí íam bellum ínftaurabat& parabat, vt annuncíabatur, per E orhame Pannoníam cum exercitu íínuadere Italíam. At Pom peíus proníus fibi fa^ "d Gu exiftímans víres opprimere bellü gerentís,quam corpus capere fugientis: cüm non T EB dtciconfilium nequícquam fefe fatigare ín períequendo illo; alías bellí diígreísíones v B icitNtempus duxít, At difToluít fortuna eum nodum, Cum íamnon proculà Petra » aM ibeffetatq; adeo íllo díe íam efTet caftra metatus,corpusty círca vallum ex equo exerce» E roobeliar accurrerunt ex Pontolztum nuncium afferentes. Id ftatím lancearum cu^ i É odbusdemonftrant,quas laurífrondíbus exornant. Hiís confpectís milítesad Pom, p|| prium concurrerunt. Cum perficere vellet ille exercitationem, vocíferantíbus& precan xt tibus illís defilijt ex equo,líterísqy acceptís progreffus eff. IN oneratíbi fuggeftus,neque o a unerecus fuerat caftrenfis, quem facíunt grandibus cefpitíbus excifis& accumula"7 El nímía properatíone X ftudio cogeftis fumentorü clítellís tumulü excitaT ire, Eopoftquam conícendít Pompeíus nuncíauít íjs Mithridate decefsííTe. quí quod - fecefsitfet ab ipfo Pharnaces filius, manus fibi ipfe intulerat. Omnía illíc Pharnace occu 1 i rdongibi& Romanisfcripfiffefacere. Inde exercitus haud ímmeríto quafi ín Mí» 2 MEN idtiscorporefexcentis extínctis hoftibus ouans conuertítfe ad(acríficandá& conm M Uus Pompeíusímpofitafactis futs& expedítíoníbus, quam haud íta expectauerat m B idancoronídeextempló fignaretroó ex Arabía mouit. Prouíncías íntermedías cur^ we Imemenfus Amifum peruenit, inuenitQy multa dona à Pharnace allata, multa corpora dy familia regía,ípfum etíam Mithridatís cadauer no admodum ex facíecognítü, Nam od MM"IDrum;quíicorpus curauerant,omiferant macerare: verüm agnouerunt eum ex cíca» iís f (O7 lías fuit f la tícibus quííd fpectaculi defiderabant. Nam ipfe non fuftinuitid vídere Pompeíus, ve^ timauertens deorum inuídíam Sínopen amandauit, Veftem, qua amícite folítus erat | fzarmorumig molem& fplendorem míratus eft. At gladij vagínam,quz conftíterat üntís quadríngentis Publíus furatus venundedít Aríarathi, Cítarín Caius Mithri. ? datis collactaneus Faufto Syllz filio petentíocculte dedítoperís mírifici. quod ín prz. at Pompeíam fefellit. At Pharnaces, cm poft reícíuiffet, ín íllos, quí ea auerteifc» wanimaduertí.^ Ordínata& compofita prouíncía tum fecít maiore pompa iter. itr"mque poftquám peruenit Mítylenen, cíuítatem ímmunitate Theophanís gratía t Onauit, ínftitutum que à maioribus poétarum certamen; qued vnum habebat ar(cfe smentum ípfius res geftas, fpectauít, Delectatus theatro, delíneauit effigiem& m, üguram eíus, quo Romz fimile excitaret grandíus& excellentíus. Rhodum profe(d MM omnes fophiftas audiuit, donauít que fingulís talentum. Pofidoníus etíam de^ A fcripfit difputatíonem, quam illo audíente habuít contra Hermagoram Rhetorem am| ie quaftione generali, Par extítít Athenís aduerfus philofophos Pompeij munifi uM V. Ciuitati ad vrbís inftaurationem quínquagínta talenta largitus fperabat o^ fi. MM Dim mortalíum fe in Italiam fplendidifsímum rediturum, defiderabat que víderi tus Umefticis defiderantibus, At deus, cuí curze eft fortunze fplendorí& magnificenx"lemper alíquam admifcere mali portíonem, hoc cláàm domí íamprídem ftruxerat un MM Us eitriftiorem regreffum.— Mutía ením eo abfente gellerat felibídínofz. quam Je 1 Procul Pompeíus fuít, contempfitfermonem: vbíappropínquauitItaliz,, ac vacua fu, mente fcilicet delata verfauít, nuncíum eí remifit, Quamobrem autem repudíaue. v MM"neque tunc fcripfit, neque poftea verbo prodidit: verüm caufa relata eft ín xn epifto^ Pompcius. 489 Portipeio rex Arabie Petre [c dcdit. Mitbridatis fior, Vagine pladij Mithridatis&flimatio, Pottpcij ex Áfarcditus. Ponpeiut Ma tiam vxorcng repudiat, dde tmc us S. SS]... il 5 9 490 Plutarchi epiftolís Cíceronís; Potró rumores de Pompeio varij przecurrerunt,& ingens tay fuam tus fuít quafi exercitum Pompeío vrbiadmoturo& domínatum fibífirmaturo, Cr,&c fus(ane,vel quód reuera íd formídaret:vel quód videbatur verífimilius vt calumniz 5, Wl i" demfaceretatque ínuídíam excitaret Pompeio acerbíorem, fubduxitfecum libe il^ Pompeu ex. fortunís ex vrbe. Igitur Pompeíus fimulatqueattigít Italiam,aduocatís ad concionem Me Afla rurfus militibus conueníentem tempori oratíonem habuít,ac benígne eos profecutus iuísit v pi exercitii dimit- ín patríamfe quifque recíperet, domum rediret, admonuít autem vt ad triumphum qua tit. fuum adeffent.Ita foluto exercítu,cümid vbíque percrebuifTet, res mírifíca áccidi, t, B 07 Pompejcle- quidem ciuítates Pompeium Magnum cernentes íínermen€ cum paucísneceffari;(. BI"7 briex Afiadd Cut ey alía profectione tranfeuntem,effufz magno ftudío acprofequétes Romam em M"^ vrbem rediit, ire frequentíareduxerunt;vtfiquíd mouere vel nouare cogitaret,níhil tum rain]| que retexercíitum fuum, Quando vero ante tríumphum vetítumlege eratíngrediviben: ll ni mifit ad fenatum petitum, vt comitía confularía proferrent, acfibíhoc darent benefi; Ht quó Pífonís petítionem commendarefua prafentía poffet, Caeterüm renitente Catone Kcti nonobtínuit,quod poftulauerat. Catonís autem admíratus líbertatem& vím, quibus remi folusaperté prolegibus vtebatur,affectauit omnino illum fibi adiungere: atqueexdu peo bus fratrís& fororís filiabus, quas habebat Cato, vnamipfefibi nuptijs copulare,aio BI«9 Pompeij affini- vam collocare cupiuitfilio. Atquía Cato íd,quodattentabat Pompeíus, fufpeGumha nc tatem récit C4 bebat;tanquam ad corrumpendá fe fpectaret labefaciendumdq per necefsitatem:foror peni to, eius& vxorzgreferebant, quod affinítatem repudiaret Pompetj Magni, Interea quo i:"6: rens Pompeíus Afranium confulem facere nummos pro eo ín tribus pronunciauit, at EM s! ad eos accipíendos venerunt ín hortos Pompeij. V ndere euulgata fuítaduerforumore BM 7? Pompeius:qui quemmagiftratum ob res praclare geftas fuerat vt maxímum premium ioni adeptus,eum non valentibus vírtuteaffequí proponeret venalem. Atquí mulieribus f C Cato:In harum veníendum,inquit,nobís eratcommuníonem macularum, fi necéísit nist . dínemcontraxíffemus cum Pompeio. Quod vbiaudiuerunt: agnouere rectiüscum um porpeij tertiis quam fe,quid deceret,expendere. Tríumphi quamuis ín duos díuifi díesnon cepittem MAC triumphi.— pusmagnítudiínem:fedapparatus magnapars,quz ad decorandum& exornandumz Wo líum tríumphum fatis fuppeditaffet, non fuitfpectata,"Títulis precedentibusgentes, igitu de quibus tríumphabar,figuificatae, FIze fuerit, Pontus, Armenia, Cappadocia, Paphla Mie P gonía, Media, Colchíis,lbería, Albania, Syría, Cilícía, Mefopotamía, praterea quecit, MI diem ca Phoeniciam& Paleftínam íacolunt gentes, ludza, Arabía:Píratze terra marig debd. lati. Inbíscaptz arces non minus mille, vrbes non íntranongentas, naues octíngentz píratíczfrequentatz cultoribus vrbes, quz fuerant defolatz,vndequadragínta.Adhrc tabulísoftenfumvníuerfa populi Romaní vectígalía ante íd bellumbis millies fuiflciox íjs vero,que populo Romano ipfe quafitís addídilTet,redíre ter millies quadringenties In zraríum retulít vafa,aurumargentumqy fignatum ad vígínti míllía talentüm, pratct ea quz díuifa funt milítíbus. quorum qui mínímum accepít,pro rata mille& quíngt Captiuiintri- tos denaríostulít— Captíuííntríumpho ducti extra archipiratas Tígranis Armenijtv apu wnpbam tertii]ius cum coniuge& filía,ipfius Tígranís vxor Z ofime, ludaeorum rex Aríftobulus, TT— dM Boupeij 4ddt- haec Mithridatis foror cum quinque filíjs& Scythícze mulieres. Iam Albanorum&L a berum obfides,& Commagínorumregís."Trophza permulta numero omnibus para pugnís, quibus aut ípfe autperlegatos palmam tulerat. Quod autem excellentifsimum ad gloríam eíus erat,& quodnemo vnquam obtínuerat Romanorum, tertíum trium phum ex tertía parte orbís duxit, INam tres etíamantealijegerant, Ille prímocx Afri cayaltero ex Eutopa,tertío hoc ex Afia ducto,quafi de orbe terr tribus críumphísinue cus eft vifus. Aetatetuncerat,vtillivolunt,qui ín omníbus cum Alexandro illum em P» tendunt& conferunt, quatuor& triginta annís mínor, reuera attíngebar quadngo" MIM 7 pompeij forty. mum. quí vtínam tum vítam depofuíffet, quoadfortunam habuit Alexandri, Vires MIM^7 necroloie tempus plenas ínuídiz attulít ei profperítates& acerbífsima ínfortunía. Quamenmw conuer[io, merítís fuis obtínebatín vrbe potentía,hacpro alijs abutendo, quantum illis cóciliabat X opum,tantum fuam ímminuens gloríam,imprudens potentíz fuz vím X moleme" MM— tit. Atquevt firmífsímze vrbium partes& loca,vbí hoftem acceperunt, illis fuumaclc untrobur:ítaper Pompetj opes fublatus ín rempubl. Czrfar,quíbus viríbus aduerfus? m lios pollebat, ijfdem ipfum euertít& proftrauit.. Baadhuncmodum gefta funt Lv D. cullum, vbi ex Afiaremeauít, omnígenere íníuríz à Pompeio affectum X ftatim fena, tus honorílice excepít,€ Pompeío íam prafente monendo excítauit, vt authonte. Pompeius. 491 (iamaccommodaret ad rempubl. capeffendam.Elanguerat& obtórpuerat quidem ille d decatero índuflría,atg oci] voluptatibus díuítijsa; fruendís dedíderatfe. In Pompe f im vero confeftím ínfurgens atqy acríter eum adortus decreta(ua, quz aboleuerat ílle, r obtínuít& plus ín fenatu potuít adíuuante Catone. Ita explofus& íactatus Pompeíusnelle habuítad tribunos plebís confugere atqy applícare fe ad adolefcentulos, quorü " petilentisímus&X audacifsímus eum Clodíus recepít& obnoxium reddídít populo. quemíndignís modís volutatum ínforo tenens& círcunducens adhibuit rogatíonum, qus ad demerendam& illíciendam plebem ferebat, authorem: ac mercedem ínfuprpopofcít,quafi non macularet eum,fed beneficijs afficeret, quam accepít poft: vt a a ; micum& eum,quí multas pro ípfius dígnitate fufcep-rat actíones, proderet Cícerone, A quemín perículum vocatum& opem petentem ab ípfo neín confpectum quídem ad» e milit fed vílla exclufít venientes, alío oftío extulít fe.Ita Cícero íudícij metu vrbe cef à(i, Eademtempeftatereuerfus ex prouíncía Cafar negocium fufcepit, quodín prz " fatía magnum eifauorem& ín pofterum addidit opes ingentes, Pompeium Vero& b«mpubl. perdidit. Petebat primum confulatum, Confiderans autem ín Crafsíà Pom "- NN alienatione, ad alterum fe applícaffet,alterum h abíturum Íe inímiícum, ad ambos rconcilíandos conuertit anímum,rem praeclaram alioquín& cíuilem,fed ex caufa pra^ à incutetpab illo& ínfidíofe commétatam. quippe víres reípubl. quae ficutín nauí proDt paliones ad equilibrium redígebant,vbí coiere& vnítz funt, quod quídem eam op» v: sit enertitfundítus,inexuperabile reddíderunt momentum, Vnde Cato eos, quí y| ibinftcuto Pompetj cum Carfare díísidio rempubl.praedícabant proflígatam, errare di EMO concquireprehenderentnouí(síima. Neq ením diffenfionem vel fimultatem, fed ci^ i tionem eorum& confenfionem primum reipubl, vulnus€ maxímü fuiffe. quippe cond il Car eft defienatus,ís&p mox blandíensinopí& egenz multítudinilegem de colom njsdeducendis€ legemagraríam tulít, maoíftratus fui excedens maieftatem, confula» EM unpquodam modoín tribunatum plebísvertens. Repugnante collega eíus Bíbulo, nl Cuoneautemadfortífsime Bibulo fuccurrendum parato Cefar Pompefum propalàm » all"oiiaadduxi,eumq rogauítnomínatim,probaretneleges fuas?Quo annuete: No s BÉ susiquisiquis vím legibus adferat;ad populum auxilío erís?Maxíme,ínquit Pom h Mili osconua gladíos mínítantes adero cum gladío€ fcuto.. Eo Pompeíüníhíl ad eam i M onnegdixiffe nequefeciffe exíftíimauerunt odíofius. Excufabantamíci eíus excidit di lcilieximprouifo id verbum. at rebus illis, quz confecuta funt, oftendítíam totum fe c E cuulilead Czfarísnutum. lulíam ením Carfarísfiliam Caepíoni pactam& nuptu lec imíntrapaucos díes nemíne expectante duxít, Adleníendam veró Capíonís fram a flam fram defpondit ei Faufto Sylla: filio ante deftínatam. Ipfe Cze(ar Calpurníam Pí & tnís matrímonío fibí iunxit. Inde Pompeíus vrbem milítibus compleuit, remq; publ. tct vitotamoccupauit, quíppe confulem Biíbulum, quí cum Lucullo& Catone ín forum v» BE"endebanrepentéadorti fafces fregere. Quidam cophinum ftercorís plen&in ipfius fv aput Bibuli effudit. Duo tribuni,qui Bíbulum deducebant, vulnerati funt. Itaaduerfz d Mill"sioro eiectíslex perlataagraría eft. Hac delínitus efca populus híncad omnia illís 1, Pauit;neque íntercefsíonem eft moratus magnopere: verüm obnoxíz fcíuit rogatío5-ME"* Iancomprobata actafunt Pompeij, de quibus Lucullus altercabatur.| Czefarí m villa cifalpina& tranfalpína cum Illyríco ín quínquenníum atque quatuor legiones m«cet Confules ín proximum annum fecere Pífonem Cafarís focerum& Gabíní ju ME"adpemínterPompeij adulatores.. Dumhzcaguntur, abditus domí Bibulus non lut P'odntocto confulatus fuí menfes ín publícum, edícta tantüm propofuít maledíctoon Jum X probrorum ínambos plena. Cato quafilymphatus&€ numine afflatus denun, i Quttín curía quee reipubl.& Pompeío ímpenderent. Lucullus elanguefcens quieuit ius"edunceps adrempubl.non opportunus. Quo quídem temporeaít Pompeíus: Sení in MEM: Cu gereluxui quám rempubl.gerere effe íntempeftiuius. Breuítamenipfe quog; v^ bat Xurisimenculze emollítus eft amore,acferé afsíduus cum ea rurí& ín hortís egit. Poft, tt"Htetiam neaocía forenfia. vnde Clodíus, qui tribunus plebís tum etat,eíus contem. icio racinxitfeadaudaci(símaquaeq:.| Poftquàm enim Ciceronem exegít,€ Catone if j,.&tendi colore ablegauítín Cyprum, Cafareín Gallía profecto: populum autem iil» omníaínftituentíad ipfius libídinem vídet addíctum, confeftím ínftitít quedam » ME"UpPeunacdarefcíndere. Tígranem captum carcere extraxít, quem fecum ducebat, em f«cis Pompef fudicia díctabat,quó perículum ín illis faceret Pompetj potentíz, De4m j nidi Portpeius cotiiungit fe Clodio Pompeium ez CrafJum recon.ciliat Ce(ar, Lex dgvaviad Cefare lata, Ponpeius Yuli Cefaris filiam ducit, Pompeio adiutore Cefar Bibulum fo ei. bulum joro eifet, Cefa Art Gallia e£ ricum de» ercía, um i, I-J 4aoTi uv, 492 Plutarchi níg cümhícad caufam quampiam accefsíffet: parentem habens colluuiem homing proíectz petulantíz& díffolutíonís,atque ipfe loco confiftens confpecto íta quafiir Pompeius 4cer- Quis eftímperator proteruus? quis vír vírum quarít? quis vno digíto caputfcalpit;], b iclodiono- livt chorus alternos verfus concínens concutíentetogam íllo ad fingula magno dam, tatus, xerefponderunt: Pompeius... Pungebanthzc quídem Pompeíum conuítiorumínfy lentematquehuíiufcemodírudem pugna: fed magís mordebatut, fenatuí cüm fentire] ínfectationem fui gratam effe poenas pendentis prodítí Ciceronís, Cüm veró confi; ctus ín foro effet víq: ad vulnera progreffus,& Clodi, feruus ín turba per círcunfan| prorepens cum gladío eft deprehenfus:hocfumpto praetextu, formídans alíoquiCh, dij ínfolentíam& contumelias, dcínceps dum tribunatu abiíTet, abftínuit foro& doni contínuít fecum amícís agítans,quaratíone índígnationem ín fe fenatus& optimaii reftingueret, Suadentí Culleoní,vtIulíam repudíaret, atque à Caefarís amícítía tranfi retad fenatum,nonparuít. Quíiveró confuluerunt, vtínfeftifsímum Clodío& fenaui charífsímum ab exilío reduceret Cíceronem, hís affenfus eft: deducensq ín forumn;. gna manu fupplícem illius fratrem multo fanguíne ibi fufo ac nonnullis interfectis(pt Lex frumenta-. rauít Clodium,| Reuocatuslege Cícero mox placauiít Pompeío fenatum, defendens vialatade Pom. legem frumentaríam, denuo imperij Romaniterra maríty dedit Pompeio quodamm peijimperio.^ do arbítrium. quippe ín íllius nutu erant portus,emporía,frugum commercíabreun:. uígantíum& agricolarum negocía. At Clodíusnon propterannonzanguftíaslega| latam: fed vtlex ferretur,annonz anguflías illatas crímínabatur, quo Pompeíus quí ex aními defectu marcefcentes víres nouo ímperío repararet€ collígeret. AlijLenu lí Spinterís confulís bocfuílle volunt commentum:quí maiore imperío aftrínxít Por Ptolemei regis peíum,vt ípferegí Ptolemzeo míttereturauxilío. Etvero etíam tulít Canídíus tribuns Aepyptiredu-. plebíslegem,vtíine exercitu Pompeius duobuslictoríbus comítatus regem cum Ale eto, xandrínís ín gratíam reduceret. Quz lex nó videbatur dífplicere Pompeio.verümem fenatus honefta fpecie explofit prz fe ferens eítímere. Inuenti funt autemlibelli perf rum& ín curía dí(Temínatí, quíbus fignificabatur Pcrolemzum pro Spíntere dari Pon. peíum fibí ducem petere. Iam Tímaus fine caufa Ptolemzeum& nulla compulfumne ceísítate difcefsi(Ie demonftrat,ac Theophanís fuafu Pompeío quaftus occafioneml nouorum bellorum materíam parantís Aegyptum relíquíffe, Czeterüm hocnon ítife cít Theophanís ímprobítas probabile, vt íncredíbile nulla malígna vel ílliberali ms pompeij procu fum Pompefjíngeníum. Procuratíoní& admíniftratíoni przpofitus frumentaríadi] ratio frumenta mifit quoquouerfumlegatos X amícos. In Síciliam,Sardiníam,& Afrícamipfe prole ria,&us frumentum congelsit, Soluturus ex portu,vento vehemente ín falumincumba te dubítantibusq; gubernatoríbus foluere confcendít prímus, ímperansqy vt anchoni molírentur,exclamauít:Nauígare neceffe eft, viuere non eft. Éa audacía& alacritatc& fecunda fortuna vfus frumento emporía,nauibus mare compleuit: vt peregrínís quog Cefirisinere-. fufficeret illius affluentia apparatus,atqueredundaretficut exfonteadomnes, lntv mentáin Gallis ea Caefarem bella Gallíca euexere.quí cüm remotífsíme ab vrbeabefTe,& Belgis, Sue uís, Brítanníscg putaretur ímplícatus:clàm aftutia fua medio ín populo& pracipuiste busPompef potentíamlabefactabat.fiquíde víres milítares velut corpus índuensnon] ínbarbaros,verüm ficutín aucuptjs& venationibus certando cum íllis fubigebatexe] cítatíoníbus has,ínuíctasq;€ tremendas reddebat, Aurum,argentum, relíquam qX praedam& opes ex tot hoftibus fuperfluentía ín vrbem mittendo, labefactandoqplugl tíonibus& prebendo zdilibus,pratoríbus,confulíbus, atque horum coníugibusar Concwfusad thorabatfibícomplures. ltaquead eum,poftquám Alpes tranfmífit, Luca hybermu] Cefarem Luce tem cüm ingens virorum fimul& mulíerum certatím confluxitagmen: tum fenatort bybernantem. inter quos Pompeíus& Craffus fuere, ducenti. Confpectí fuerunt pro Cafarís fori is bus proconfulum& pratorum centum vígíntífafces. Ille alíos omnes fpe numm fatíatos dímifit. Craffus vero& Pompeíus cum eo pacti funt;illi vt confulatum petit Cefarad comítía frequentes mílítes fuffragádi caufa mítteret. Sí defignati effent,quit prímüm vtcurarent prouíncías& legíones fibi decerni, Cafarí vero fuas prorogan quínquenníum. Hac vbíperuulgata fuere,tulerunt molefté príncípes. Marc ,*;"^ 14 noni ín concíone vtrumque corámrogauít,an petíturi effent confulatum:z Ad quodaptr lo refpondere íufsí,prímus Pompeíus díxit fortaffe petíturum fe,forta(Te non petit s elfdní^. /1C. 0 M, 4 nelumg cíuíliàs Craffus,íd facturumaítfe,quod érepubl. duceretfore. Exagítante Pompe" ;, 7,,; n, Dum m 7,]vi vcelli Marcellíno& acriter dícere ví(o Pompeius omníum díxít íníqui(símum effe Mare nul ian Bunab QULT ellínus num, hmc Jom eiie CU vniue (i; vti trice fendit r mt n omi; B corru (sadi Parth leoio: rac Vidt Ton | lcbrai Wwe &ieu mis n dilicr B feuis de B Ade vbit: noni fibir Conc trai tenr du Pompeius. b - MN ieratíam nonhaberet, quód dífertus ex mutoper ipfum fadus effet,& anté: ui Mllodicus nunc quotidie vomeret, Actalijsà coní(ulatus petítíone tempe rantibus L. zl di Cat o perpulít& V excítauít, neflaccefceret. INeque ením de confulatu, fed nnís aít delíbertate certamen. Hic Pompetj factío vím Catonís tím ens ne Pompeij violen no, ccumtyra Yo, siuerfo fuccínctus fenatu abduceret& ímmutaret anam populí partem, baud permit tia in obtinendo iret[info rum defcenderet Domítíus:verüm ímmifsis armatís preelucent tem feruum ín-. fecmdo confula osínfugam vertit: nouifsimus difcefsit Cato vulneratus,dum Domítíum de. f^ Na(un Git, alio [^ lítn dextero cut xito. Eaviíaconfulatum confecutí níbílo egerunt crteta mode. Pompcij et Craf - is. fed primum íafiítuente creare praetorem Catonem populo& fuffragia ineunte fi fecundus con-! oni[s peíus aufpícía caufatus concíonem dí imi(it, Antiam vero& Vatiníum lar gitione fulatus. atit puruptis tribu ibus renuncíauerunt. Hinclegibus per Treboníum trí! bunum pi ebísla Prouinciarum "m^[5| adiecerunt Carla rí,vt conuenerat, quínquennij cumulum. Craflo Syríam& bellum. partitio inter M Picum decreuere: ipi Pompeío omnem Afrícam, vtramqg Hifpaníam& quatuor Pompeium:, Ce m NO oio nes. quarum ro ogantí Carfarí duas ad bellum Gallícum co: Dod iit. At Craffus fare, eo Crafüpe ilio magiftratus munere ín prouíncíam eft profectus. Pompeíus cüm theatrum, fe c. » lÉMN o odextri uxerat, dedícaret:ludos gymníc: os& muficos ,ferarumqy venatíones edídit: Lact a Ponpeoou quingendle conesfuatoccili. Nouíísímam elephantorum pu; gnam terribili io cdit, in| Í um fpectaculum exhíbuit. Hincadmíratíone& gratía co oli Emm altera parte ín» m lS uU imincurrítnon minorem: quod legatis amícís exercítus X prouíncias tradídillet. vil Jinintrim ipfein Italia díuetforía amoena obíret,& cum coníuge víueret: vel quíaillà B ibat, vcl duis relínquere e noníuftínebat amantem. INam ea quoque fama eit, ce i " lu vausd fuit ll líusín vírum amor: non quód propter atatís florem Pompetj defiderio m Mr verüm ín caufa vídetur íllíus contíneatía fuí(Ie vnam i cognofcentis vxorem: A MM C eucritas non cum auftera, fed ucunda coníuncta conueríatione,quae d: iceret ímprí| o nis mulieres: nifi meretrix damnanda Flora falíi cefti CER d'TO Ín comítijs AC E diizjs quía nonnulli ad manus venerunt, círca íllum non paucí tuerunt occtfi, cruo: o lioofus mutauitveftes. Cüm íngens cíeretur tumultus,& cur(itatío fieret PEEHE T[cuis wiessentibun: forté vterum lulía g geftansc den Catoga,que z cruore eratrefper n& m fecit gré recreata e(t. Ex illaturbatione X motu aborttjt. Vn ideneilli quidem, afe|uímaxi méiprobabant coniunctionem cum Coefare] Pomperj,reprehendebantín eo Ml xoisamorem. Atcüm iterum pr zgnans effet, filíam enixa ex puerpe rij doloribus Mie Cefaris ft ie mors, nit Necmultos díes fuperftes partusfuit, Par raueratomnia ompeíus ad effe; limeamín Albano. Nen coegit eum populus», vteam ín campo NlartíofuneraD E LET míferatione iuuencula simPengriam it Carfarís« gratía atque ex íllís ipfis uiorem honoris partem vius popul us abfentí tríbui(fe Caefarí, quàm Pompeío prz - lamílico fluctuauít cíuítas ,omníaép procellarun n& fedítioforum fermonü ple piffnflonis in. tuerunt;vt ea,quae ante tegebat magís quàm coercebatillorum domínandí cupidita^ ter Pompeium [tm(ublata necefsítudo eft. Nec mul to po(t Craffum nuncíatur apud Parthos perifle,| e Cefarem ini |laidc obftaculum magnum, ne bellum cíuile comíttere tur,amotum fuí t. Quia enuname tium. Boc um metuebant, Condnebar fe quouis modo alter aduerfus alterum ín ofticío. Poftquimveró fortuna ab(tulít athletam quí ía víctorem aflurge:re ínteger potuíílet, íam dí non Xe tetecomicum hoclícuit: qu Vi alter^yn eit fcilicet fe 1n alterum lug Fricata, palmas puluere. gat M deo et exigua res fortuna ad humanum íngeni. fNeq: ením fatíat eíus cuptits tem, ora Voitam vaftu: mimperíum, S(pacium regíonum tamlaxum du lorum vítorif cupídinem fori] nontefrenauít.Sed cüm audirent& legerent: Ud Omnia fant partita dis,fortitur honorem Miad.ss, Qwi[g; tamen proprium: i Ioinon cen ebant Romanum imperíum duobus fore fitis, Aci Pempeiesur ncín MM oncione dixitomni a impería priüsfe. quàm expectafie, accepifle: depofui(fe cítiüs, opu quim effet expectatum. E Echercule teft eshabe bat exercituum di imi(siones. Tunc vero uri: quod nonrelíctur"umarbítraretur Cz(are: n exercitum, quaríiui ít vrbanísí ímperijs fe con eium atium munire, INíhíl praetereano uauít. Neque diii fidere voluít víderi illi fed defpícetpotíüseum& contemfíere,| At vbí magiliratus non difpenfari vidit ex fententía 494 Plutarchi faa, quod pecunía ciues corrimperentur:effecít,vt ad interregnü deuenitetur, Ibi, nety b tío protínus íncrebuit díctatorís,quam Lucilius tríbunus plebís proponere prínceps se fus fuit,fuadens populo,vt díctatorem Pompeíum crearet. Cuí ínfectante eum Cato, rem penéabrogatus eft tribunatus. Multí aute Pompetj amíci obtulerüt fe excufantes eum, d l necquzrere íllum magíftratumnec velle. Cüm ill Cato laudibus extuliffetatg; adu ' fcipiendam curam, quo refpubl.ín ordínem futi reftitueretur,effetadhortatus:tuncry. bo! bore ínductus,id cure habuít. Creatí confules Domitius& Meffala, Poft cüm íter;m tus i íncurriílet interregnum,pluresqy íam pettínaciüs díctatorís mentíonem inferrent; voi, pitt Ptrumde Pom. tus Cato,neíd exprimerent:deliberauít legítímum alique magiftratt Pompeiopemi; BM i... prijbonoredi[- tere:quó eum ab ímmodíco íllo€ tyráníco deflecteret. Ac Bibulus Pompei] inimics M. vi; [enjoo. in fenatu prínceps pro fententía díxít Pompeíü folum confulem defignandá. Autenin WEE exemptum irí rempubl.prafentí confufione,aut optímo feruíturam. Cua noua cümvyi mul derentur propter authorem: exurrexít Cato,prebuítiy expectatíonem, quafi oppugna, ilu turus e(feteamfententíam, Facto filentío propofitam fententíam aitnon fuiflefepri, tí mum dícturum,fed pronuncíatam ab alío cenferefequendam: quemlibet magilratum nim preftareínterregno& Pompeío arbítrari fe nemíne ín tantís procellis melíüs impera que rum.Ín eam fentétíam pedibus eft tum,& fenatufconfultum factum:vt Pompeius con,&u ful defignaretur,€ folus magiftratum gereret:qui fi collegam defideraret,allegereei WIE i. Pontpeius folu. non ante duos menfes, quem probaffet. Ita creatus& renuncíatus per Sulpítíum intet, vire conful. regem conful benígne Catonem appellauit,magnasq gratías dixít fe agere, atqy orit A ipíu I eum,vtpríuatím confilio fibíadeffet. Cato vero níhilaít effe, quod Pompeiíusfibi or» 2g" ! tías ageret, neq; ením illíus caufa fe eam fententíam,fed reípubl.prompfiífe.Confiium BM p. | fuum eifeorfum nondefuturum,fi peteret:fi non peteret,publiíce fe,quod videretur, di aq Pompeius ducit. cturum. Atqueís Cato vbiqpfuit. Pompeíus vrbem íngreffus vxorem duxít Corne(ift Corsditm.— liam Metelli Scipionis filiam non vireínem,fed víduam nuperrelíctam à Publío Cufii det nn Corticlie dotes, filío,cuí collocata vírgo fuerat,apud Parthosínterfecto, Eí praeter zetatiís florem multe a ^ Venetesínerant. Namliterís, lyra, mufica,€ geometria erat exculta, praceptisgnon MI.(4; n: finefructu imbuta philofophícis.Hiís accedebat morum grauítas ab omníacerbiateX MM ie t curíofitate aliena: quibus fcilícet illae dífcíplínae ímbuitt íuuenculas, Patergenere&o MAE 5 | Ph^ ftímationenonpaenítendus. Verumtamennon placebant quibufdam intempeftizz lo C; LIT hz nuptíz. quíppe erat Cornelíz Pompeijfilio maturius matrímoníum. Honefíveo MM C; l viri Pompeium exíftímabant rempubl. depofuiffe tjs íaCtatam fortunís,quarumdege MM pio I: ratípfum medícü,atg; vni fe commíferat. cüm ínterím ille coronatus facranuptíaliafe tur, i| Ih ceret:quííllum deberet pro calamitate ducere confulatum.qui, fifloreret patríanonía MM jio: Al Poipeits 4lbi preter morem conceffus effet. Híncambiítus iudícfjs íncubuít leges tulit, quibusiz nez 4l tusiudicia€0oft^ dicia conftituerentur.vbi caterafeuere& íntegre difpenfauit,fecurítatemq; fimul&o^ MM pa b fiui. dinem(ilentíumq; prafidens cum cohorte íudícijs prebuít. AtfoceroeiusScipione MIM(n Mi caufam dícente fexaginta& trecentos íudíces domum accerfitos orauít, vtíllumeripo MM m; rent. quare accufatoríudiíces vídens Scípíonem ex foro profequentes caufamreliqui, MM ii, Hinc denuo contraxítínfamíam: multo magís,quódlaudarí cümreoslege vetuiflct, A:(ce ipfeadlaudandum Plancum progreffus fit. Cato, quiiudex erat,auresmanibusob- MIM cci ftruens negauíthonefte felaudationem contralegemaudire, Vnde Cato,antequim MM ài fententíam ferret,reíectus eft. Caterís tamen Plancus cum macula eft Pomper) dv cc mnatus, Etením poft paucís diebus Fypfzus vír confularís, quí ínífudícium erat vo tibi catus, cüm expectaffet Pompeium à balneo ad coenam euntem, Áccídit fupplexge bu: nibus eius. Atiílle praeteríjt hunc contumelíofe, níhil eum dícens agere alíud, quam auc quód conuíuíum fium corrumperet.— Haec fuit varíetas eíus reprehenfa, Cat? MM(um recte atque ordíne omnía compofuit, focerum que in relíquos quínque menfes c^ E cel i Pompeio pro- legam fibí cooptauit. Prorogate quoque eí funt ín aliud quadrienníum prm ag. ic ; uincieproro- Cíz,& annuum ducentíes quadragies ín ftípendium attríbutum, Ea capta Ca à xw 1! gate. rís amícioccafionepoftulauerunt,vtíllius quoque,quí pro republíca tot certamína de m h certabat, aliqua haberetur ratío. Merítum ením, vtaut alterum confulatum obtíne EE tet,aut prouincía prorogarctur eí:nequís fucceffor alíus laborum eíus auferret gloríam, q Ai verüm ípfe,quí bellum patrauerat, perocíum frueretur prouíncía atque honoris pr?" uu Pe míaaífequeretur. Exorta de his altercatione Pompeíus quafi Carfarís caufapropte? MM iic mícítíam amolíens ínuídíam,líteras habere fe Cefarís demonftrauít:quibuspetereeum MI lic fucceflorem,et dímittere exercitum velle, Par effe tamen comítijs confularibus o mr l Í : 1 ! , Ü ) , , à M , C 7 " T. » n W » Pompeius. 49; hberirationem. Ibi cümrepugnans cenferet Cato,vt Cafar priuatus& armís pofitis beneficium à ciuibus peteret:non contendít Pompeíus,fed víctum fe fimulauit, Qua rmaíorem fufpícíonem mouítfui in Caefarem anímí, Praterea quas íllí mutuó dedentlegiones,bellí Parthící praetextu repetítum mífit. Illeveró quamuísfciret,quamobrmrepeterecmilites, remifit tamen liberaliter donatos. HiíncPompeíus ancipítí morboNeapolí conflíctatus conualuít. INeapolítaniauthore Praxagora pro íncolumitate dusfacríficauere, Quos fecutis vícinís,eatgre totam peruagante Italíam cíuítatestam piruz quàm magna ferías per multos díes egere. Obuíám vndíque procedentesnullus capiebat locus: fed viz, vící, portus epulantíbus& facra facientibus erantrefertí, i: Multíetíam coronatí cum facibus excipiebant eum;atque ín deducendo floríbus con» [pergebant. Acfuiítilla deductío& íllud íter fpectaculum pulch errímum fplendídifsi, mumi:quod ramen ex pracípuís, vnde ortum bellum eft,vna fuít caufa. Spírítus enim iluminceffere tantí, vtfuperarent cum gratulatíonís magnítudínererum ípfarum repu utionem:abiectatp,quz omnes eíus fucceffus& facta ín tutum collocauerat, cautíone nimiam fumpfit audacíam& contemptum Carfarís víríum: quafi neq; armís ín eum ne^ quegrauiore mole opus effet habiturus: fed longe facilíüs eum, quàm euexiffet, deíe^ áuus. Adhzcex Gaallíaregreffus Appíus eft cum legíoníbus, quas commodató de; derat Cefarí:multum(p res íllíc geftas eleuauít,& Caefarí detraxit. Pompeium dícebat viesfuas&C authorítatem ígnorare,qui armís alijs fe contra Czfarem fepiret: cüm fuís ic ipumlegionibus effet contecturus, vt prímüm veniíletín earum confpectum. Tanto asodíoín Czfarem& Pompeij defiderío tenerí.. Víqueadeo autem ínflatus anímo Pompeíus fuít,eoqs fecuritatís euafit ex confidentía, vt etíam timentes bellum ríderet: ztqueillos,qui dícebant,fi moueret Caefar ad vrbem,non vídere fe copías, quibus ílli re[(terent:arrídens vultu remiffo fufsitbono anímo elTe: Vbi ením Italíz,ínquít, ego pe. detellurem pulfauero, copíae pedítum& equítum prodíbunt. Iam Cafar quoqueaciüsreííncumbebat,nequelonge deíncepsabducebat feab Italía. In vrbem milítes afdue míttebatad comítía,multos ex magíftratibus nummis fibí parabat& redímebart: ínquibus conful fuít Paulus, quíad partes eíus trecentíes fexagíes ns. pretio defcíuit: & Curio tribunus plebís ímmenífo zre alíeno ab eo liberatus, fimulg; M. Antonius ob t Curionis amícítíam fjfdem obftríctusnominíbus.|Compertum eft vnum ex mífsísá Cx(re centuríoníbus pro curíaftantem,cüm audiret negari àfenatu Czfarí prouíncíae prorogatíionem,gladíum manu concufsitTe ac díxí(Ie: Acqui híc dabít, Ac que ageban. tur parabátur,eo fpectabát. Ac Curionis petítíones€ poftulata pro Carfare plaufibí lioraapparebát. quippe alterutrum poftulabat, vt aut à Pompeio quoq repeterent,aut neauferrent Czefarí exercítum. Aut ením,fi priuati factieffentín officio:aut fi manerent pares,ínfua vtrumcp forte conquícturum. Qui alterü debilítaret,eum quam metuat potentam,gemínare, Sub hísconfule Marcello Czfaremlatronem appellante,& níar^ mapofuilfethoftem declarandum cenfente, Curío tamen cum Antonío& Pifone ínftí ti; vtfenatus rem dífquireret. Nam difcefsíonem facerc iufsít eos: quí cenfebant, vt di^ o cderetab armís Czefar& ímperíum retíneret Pompeíus:atq; ín eam partem pleríq; dif cflere, Iterum cüm iuberet difcefsíonem fierí,quíbus ambos placererarma deponere, Wneutrum cum imperío efTe: Pompeío duo& viginti duntaxat, Curíoni omnes relíquí «cellere.Ibí ílletanquam víctor elatus gaudio profiljrín cocionem, plaufud illc& flo ribusín eum congeftís exceptus eft, Non íntererat fenatui Pompeíus. quíppe exercíti^ bus quiprzefunt,non ingredíuntur vrbem. Marcellus exílíens negauít verba feín curía aidíurüi:(ed càm decem legiones vídeat Alpesíam fuperantes progredi,fe quoq; mít firum,qui pro patría illís fe obijcíat. Mox veftes ficut ín publíco luctu mutauere. Mar cllusautem medío foro ad Pompeíum fequentefenatu perrexít, atq; apud eum confitens:Tubeo tíbí Pompeí,ínquít,patríz fuccurrere,atq; vtí paratís copijs& confcríbere ere Pompeío,alíj adnomína non refpondebantalij ínfrequentes conueníebant fegní ttcomplures reconciliationem clamabant. R ecitauítením ín concíone ínuito fenatu ntontus epíftolam quandam, quze Carfarís blanda ad populum poftulata contínebat. ttebat,vt prouíncíjs ambo relictís& exercitibus dímisís ín poteftate populí effent,& «torum redderentratíones. Lentulus íam confulfenatum non habebat. Cícero ex Cí(ia modó reuerfus deredítu ín gratíam tractabat:vt cederet Cefar Gallía,dímítteret omuemtelíquü exercítü retentíscy duabuslegionibus& Illyrico fecundü confulatü expe a Pompeius legio tics Cefarerepetit. Pompeij morbis Neapoli. Pontpeius Cefa rem contemnit, Pompei] arro» gans diclum. Paulus conful à Cefare corruphu. Curio cx Anto nius tribuni à Cefare corrupti. Curionis actio» tics pro Cefare, 0 alí i e, 1" |/^ ias.Eadem díxít Lentulus alter corfulum defignatorum. Inftítuente delectum ha^ Pompei dele» Kus contra Ce» farem. Cicero de recom ciliatione inter Cefaré e? Por peium agit, 496 Plutarchi &aret, Fremente Pompeio inducti funt Czrfarís amiící,alteram legionem vt relinque BI dii Caíar. Cümaduerfaretur Lentulus,& Cato denuó offendere elufum Pompeiumd, Bl oc Cfr Arimini maret:non habuítreconcilíatío exitum. Interea Cafarem nuncíatum eft Arímínim; EB Cop: occupat, gnam Italíz vrbem occupaffe,atqg; plané cum omníbus copijs Romá contendere.]d ve, tore rumnon erat. Neq ením cum pluribus quám equítibus trecentís& pedítum quíngmi m líbus progredíebatur. R.elíquas copías,quz erant trans Alpes, non expeciauerat: quà B s fubíto perculfos€ nec expectantes obrueret potíus,quám daret eís ad ínftruédosfed pra Cefar Rubico- bellum fpacíum.INamvtad Rubíconem venit, quí termínus erat prouíncíz equáobt, licu ucutrait.^ nebat:fubftitit cunctatusq, eft,reputans fecum coeptí magnítudínem, Deínde(icutqu IE um in vaftam altítudínem pracípítanrfe ex abrupto loco, conníuens mente atq obtege Ml. tc» 1&d4c& ales, Oculosadperículum,cüm hoctantüm ad prafentes verbís Graccís exclamaffet, zu WM o» Cefaris dium. QUu Lo", íd eft,íacta eftoalca:traíecít exercítum. Vtprímum rumoráccídít, atgcui MM tic tatem tumultus cum ftupore metusdg vt nunquamante occupauít: patres concurrerunt Bl pur confeftím ad Pompeíum,eodem conuenerunt magíftratus. Cyuzrente Tullo de exer ó tu& copijs,vbí cum cunclatione quadam títubans díxít Pompeíus,paratos haberefel BE Dr: los,quía Czfare venerantzarbitrari etíamillos,quí dudum confcrípti fuerant,breui coa dier cturum ad trigínta millía:Ibi Tullus càm exclamaffet,elufiftí nos Pompeí: legatosca, vili fuítad Cafare míttendos. Fauoníus vír alíoquí non malus, peruícacía autem Xlíngue MI vcr. procacítate crebró putans libertatem zzmularí(e Catonís,díxít Pompeío, vtterrampul BI n: faret pedead euocandas quas promíferat copías. T'ulítílleímportunítatem hancleni- ME, q *^,"e(«7* n E H£z" ter, Càm vero fubíecítíllí Cato ea,qua ab ínítío predíxerat eí de Caefare:refponditplus x díuínaffe Catonem,fe feciffe amícius. Cenfuít autem Cato ímperatorem Pompeium MIM« cum líbera poteftate creandum,adíjcíens eorumdem effe magna facere mala&€ compi MM uc , Cs i de el^ L..» mere, Mox ín Sícilíam profectus eft:quód eam prouíncíam eflet fortitus: ficut catero- Q Tumultuinvr rum quiífq; ín eam,quz fibíeuenerat. Cüm eíletItalía pene omnís erecta, res eratper. p be fub aduetit. plexa, Namillí,quí extra vrbem erant,fuga deferebantur vndequag ín vrbem, Quive Ce[aris, bem colebant, cedebant ípfi& relínquebant eam quz tanta in tempeftateactumulu MIM$ 2c quod ín turba vfuí effet,ímbellehabebat: quod autem contumax,valídum& íntracübi ptar le magiftratibus.Neip ením díícutí metus poterat, negpfuís confilijs vti(inebant Pon&d peíum:fed quo effet quífgy motu íctus,vel tímore vel dolore vel hacfitatione,, ell ob; MI vai ruebat. ac confilía eodem díeapprobabant cóotraría,neq: quícquamille de hoftíbus cer litp tíaudírevalebat: quód multí leuíter quíduis nuncíarent fuccenferentq fidem nonhz qm bentí.Itaqy tumultum decreuít,acfenatu fefequí íuffo, denuncíatoty, fiquísremanfifte MIMI cii pontpeius vrbé Romze, eum fe pro Iulíano habíturum,fub tenebras vrbem relíquít. Confulesnonma- g ut. relinquit. ctatís folenníbus ante bellum vícímís fugere. Fuítautem ob hominum ergafeíniplo dun rerum dífcrímíne beneuolentíam felíx Pompeíus: quód quamuis belli ratíonem muli(o culparent,nemo odí(fet tame ducem: fed plures ínuenirentur,quií deferere Pompeíum ftip Cejar vrbéit- nonpotuere,quám qui fugerunt caufalibertatís. Paulo póft íngreffus Cafarvibé,2y MM ci! greditur figich. e3 potítus,cum alfjs egítbenígne eos placauít. Vnítribuno plebís Metello interdicen MM bus tc Pompto.— tí nepecuníamexrarío fumeret,necé denuncíauít, mínísqy oratíone addidítafperio MM: tem rem, Aítenímnon tam factuídfibí,quàm díctu difficile effe. Ita permoto Metelloict MM 1v ptísqy quíbus haberet opus,Pompeíü perfecutus eft, pellere eum Italía maturansantt, pud d(ubueníret ei exercítus Hífpaníenfis. Ille occupato Brundufiofacultaténactusnauó MM 1c cofules íufsít extemplo cofcendere, atqy cum hís trígínta cohortes praemifit Dyrrachíi. gi Socerü Scipione& Cneíü filii ad parandá claffem mifit ín Syríam.Ipfe portasobftrut, MIM s expedítifsimos milítes ín murís collocat, Brundufinis domífe contínere iubet: foffasto acd ta vrbe perducit per vías,eas ftipitibus praeacutís ímplet preter duas, quib. ad marede Git Pompeius It4li(cendít. ertío díeíam omnes per ocíü confcenderat.Illos, qui erátín murís proftatíont mu relinquit. collocatí;repenté figno dato velocíter decurrentes recipit ac tranfmíttit. Caefar vt coipe fuo xít muros nudatos,fuga fentíens,dum ínfequítur,pene in ftípítes& foffas íncurrít. Ce$i T Ca terüm Brundufinorü monitu vrbe declínata& flexa omnes vídit ín alt euectos prata ior duo nauigía,ín quibus milítes pauci erant. Pompetj quidem difceffum alij ínter optimi dur confilía bellíca numerant: ipfe veró Caefar mírabatur:g»,quí munítam ínfideret vrbcm, Mi 7? Pompeium re^ copías Hifpaníenfesexpectaret,maríg polleret,reliquí(let& excefsíffet Italía. Repte Nt prebendit Cic hendít etía Cícero,quód Themíftoclis confilium nó Períclís ímítatus effet:cüm res his Po "o, forent,no illís confimiles, Ipfere oftendít Czefar magnopere fe tempus formídare. Nv u meríum ením Pompei amícü,quem captü habebat,mí(it Brundufii, pacem acquis 0? us ditíont Pompeius. 497 «M dronibuspetens. AtNumerius Pompeíum fecutus eft. Inde Cafar diebus fexaginta » traltalíafíne fanguíne potítus cupiebat quídem eueftígío Pompeii ínfequí: fed quod M cpíam non haberetnauíum,ín Hiífpaníam deflexit, quo íllas copías adiungeretfibí.In» ; ES iioPompeíus magnas víres cotraxít, Claísís eratomníno íncomparabilis. fiquídem «] ní nues erant eí bello aptae quíngentze, Líburnícarüt&€ fpeculatoríarum ímmenfus nume R ns, Equítum Romanorum& Italícorü flos ad feptem millía genere,opib us,& anímís d| prxftantes, Pedítatü collectítís& tyronem exercebat ad Beroeam fed ens no feenís, fed b liatiuuenis exercítatíones obíbat. Magnum ením erat ad anímos excítandos momen. üi timPompeíum Magnü vídereannos duodefexagínta natum ín armís certantem pedivM. ronindein equo rurfus,ac gladíum cítato equo facile ftríngentem,íterumdp codentem a oodiciníaculandono artem modo,fedlacertos etíam oftendente fpacío,quod mul i iiuuenesnon excedebant.Iam conferebant fe ad eum reges gentíum dynaftzdg. Príncí t pum Romanortü numerus, quí cum eo erat,fpeciem fenatus przeb ebat. Accefsít adeum i IN Lobienusrelícto Czefare, quícum amícitía coíunctus fuerat& ín Giallía milítauerat, im Duuusitem filius Bruti eíus,quínecatus ín Giallía fuerat, magni vír anímí. quí ante eam » MES denPompeiumvtpatrísfui ínterfectorem nonappellaueratvel falutauerat,tunc vero v EB ulbertatis Romanz defenforem eft fecutus. Cícero lícet diuerfa fcrípferat& delíbera: BR uniserubuíttamen non cenferíín numero eorü, quí pro patria feín perículum demife. 1B nn Venitín Macedoníam& Tígíus Sextíus ztate vír exacta,& altero crure claudus. EM nuem cxterís rídentibus& illudentibus fimulatas confpexít eum Pompeius, affurre5 aÉ xXocurríteipromagno teftímonío habes:quod vel tate€ viribus íimpotentesfen«mmallent dífcrímen adíre, quàm fecurítatem amplecti. Poftquám vero coacto fenati tudecreuerunt ex Catonis fententía,nequís cíuís Romanus nifi ín acíe occíderetur,neo» queoppidum pacatum populo Romano díríperetur:tum multó maíorem fauore Pom - MEM piipateshabuere. Etenim quíbus nihil negocij cum bello erat,quódlonge effent pot litiautneglígerentur ob ímbecillítate:ftudío certe affentíebantur eí, verbísq fe pro iu^ " ME naufaallociabant,djs homínibusq: hoftem arbítrantibus eum,qui víctoríam non oi BE puetPompeío.| Cafar prebuítitemeín víctoría benignum. quí captis ín Hiífpanía " Kdeuíctis Pompetj legíonibus dímifit duces, militibusq; vfus eft. Hic Alpibus denuó » WEM, uuicctis Brundufium círca fo!ftítium brumale venít,tranfmíffog; pelago Orícum perua T litperhoftíum ftatíones. t lubíum Pompetj familíarem,quem ín poteftate habebat fe m am,deftínauít ad eum:vt ambo congrefsi díe tertío omnes exercítus dímitterét,recon e dliatagy amícítía& dato iureíurando redirentín Italíam. Eas Pompeíus nouas ínfidías d. puauíteffe.Itaqy raptím defcendítad mare:prz(idia& loca occupauit, vbí fedes admo[o dummunítaspedeftres copiae haberent, naualíad& portus opportuní effent per mare ld(mmeantibus:vt omnís eifet ventus Pompeio fecüdus, commeatumq; vel milítes vel m fipendium adueheret. Caefar dífficultatibus terra maríqy cíircumuentus quzrebat ne 6 clari pugnam, adoríensqp munímenta atq; afsidue laceffens eum, leuíbus certamini a busplerung; victor& fuperior fuít.Semel pene fuít oppreffus& exercitum amifit. Quo ^ Mi,"npore Pompeíus,quí egregía pugna omnes pepulerat,ínterfecerat duo millía, ínfta. c It Vnaty cum fugientibus ín caftra eorum ífrrumpere non valuítaut tímuít. Vnde dixíta. t, pudamícos Caefar, Victoríam fuifTe eo díe peneshoftem futuram,fi víncere fcíuiffet.Ea íi ttfüblatiproperauere Pompeíaníacie decernere. AcPompeíus quamuis adabfentes id tges, duces, X cíuitates vt victor fcríberet,aleam trepídauit tame pugna, temporíslon it Snquitate ac difficultatibus neceffaríorum oppreffurumfe ratus ínuíctos armís víros, 0 NE xdiuíamvnávincere affuetos:quíadalía milítiae munera,ad vagandum, transferenda - ME clirfoffas ducendas, munímenta excitanda prz fenío fatifcentes manus quàm pri* ME numconferere& confligere properabant.. Pompeíus veróantéfuadendo adduxerat p EE"svtquíiefcerent, Verüm vtfecundum pugnam illam rerum neceffaríarum anguftijs viu. Cafar compulfus contendít per Achamaníam ín Theffalíam:haud poterant íam vltra íl T erum ipirítus fraenarí, fed fugere vociferantes Czefarem, alij perfequendum& ínftann«um, alf cenfuerunt tranfmíttendum ín Italíam, alij míníltros neceffaríos que Ro1 mam miferunt, ad propínqua foro zdíficía quafí mox honores petíturí occupanda. e"ultiad Corneliam Lesbum nauígauerunt gratulatum debellatum effe. Eo ením s 9mpeíus clàm extra tumultum miferatillam.| Porró fenatu coacto cenfuít Afraníus ul SPprehendendam Ítalíam. Hoc ením bellí maximum praemium effe: cuíus potíenti^ à imoxacceffuram Sícilíam,Sardíníam, Corficam, Hifpania, Galliam omne: deníg, 3 Poipeij in Gre ciaapparatuse Labietta ad v5 prium á Cefare dcfiat, Cicero fequitus Portpeium. Cefaris clemen tia, 1 Caefar nominat eum Vibullium Rufum. Portpeius fugat Cejareim. Encomium ante victorian, | 4.98 Plutarchi m s» cuíus príma effetratío porrígente Pompeio manus ex tam propínquo turpe effe pai fem. patíludibrío haberi feruiregy tyrannorü mancipíjs& adulatoríbus. Caeterum ipfe Po. sepa peíusneq; veladgloríam fibi putabat honeftit, cüm fortuna przberet eí ínfequédi facul mitte! tatem,íterum fugere Cafaré,vtfe ille infectaretur:neqy fas deferereScípionem& difpe— i fosper Gracia& Theffalía confulares: quí mox ín poteftate Cefarís cumargénto X ma cfuo enís copijs futuri erát. V rbi maxíme fe cófulere,(i de ea certent quam remotifsime:qui feram Pompeius Cefa expers&Cexors malorum exp ectetvíctore. His decretís Caefare ínfequítur, pugnace, Bl rote | i vem m equitur tum hab ens abftínere, tantum círcunfedere eum& rerü neceílaríarü atterere anguítijs| pute inTbe4iam.| propeadharens. Etenim cum haec alias exíftímauít conducere, tum fermo quídamad I nilo lis eü eft allatus,quí íactabatur ínter equites,vt prímüm fudiflent Cacfaré,moxhuncquog MAE,«t j| ín ordínem cogendum. Nonnullí ferunt à Pompeio ídeo quoq nulla ínreadhibitiou, MIM iis uíore Catonem:fed cüm Cafarem confectaretur,ímpedímentis eum apud mare prafo impri ciffe:quàd vereretur,nefuüblato Caefare abdicare fe quoq ilicó cogeretímperío. Dum. BM«c | íta Czfarem fenfim fubfequítur:ímpetíuerunt eum crímíníbus& obtreciatíoníbus, nó MM nili: Cafare ipfius artíbus,fed patríam& fenatü círcumuenírí: quo femper cum imperíofit, pient neq vnquam defiftatíllis,quí deberent orbéterrz regere, pro affeclis& fatellitibus vti, Rom Pompeius ctrpi Domitius Aenobarba eum perpetuo Agamemnonem appellans& regem regum,inuí diícri , tur à fius, díam ei conflabat. Nec mínus erant Fauonij ímportuna cauílla, quàámalíorumlibete Bl cc mííIx íntempeftíuz voces. Quírítes, clamabat ille, toto hocanno non veícemínificubu B ia "T ufculanís. L. A franíus,quí exercitus Hifpaniefes amiferat, proditionis notaafperfus,; llis(.N: cüm Pompei tunc detrectante cerneret certame, demírarí fe dícebataccufatoresfuos, BE rc cur nonad dímícandum cum prouíncíarum mercatore procederent. Hís& huíuícemo MM icio dí multis díctís virum impotentem gloríz& ruborís erga amícos ímpuleruntPompo MEM Sup: íum,vtrelíctís confilijs optímís fuís ipforum obfecüdaret fpei& motibus. quodnecnz modi uigij gubernatorem,nedum tot gentíum& tantarum copíarum conueníebat íummum ligit | ímperatorem admíttere. At híc, quí commendabateos, quínunquam índulgerentos MM nii Tu pidítatíbus agrorum, medicos, ípfe partí exercitus egre concefsít, verítus ad falutem quàm i cíus acerbus eífe. Qui ením fanos íllos dícas homínes,quorum partim cófulatus X prz Hifi turas ín caftrís deambulantes ambírent: Lentulo, Domítío, Scipioni de facerdotío C benti farís rixe,contentíones,& prenfatíones effent: quafi Armeníus T'ígranes aut Nabatao qiio ilc rumrex collataípíis caftra haberet: non autem Cafar ille€ legiones, qux miíllvibs MM zr : expugnauerant,gentes fubegerant amplíus trecentas, cum Germanís€ Gallís inuict viris, pugnis ínenumcerabilibus conflixerant,homínum decíes centena millía ceperant,tot^ MEM cure dem fignís collatís fufos occíderante Attamen ínftantes& tumultuantes, pofiquàmía MM zin | campos Pharfalícos eft defcenfum,coégerunt Pompeium, vt concilíum aduocaret. lí ME 5 Labíenus prafectus equítum exurgens prínceps íurauit, nifi proflígatis hoftíbusnon BM po: ponpeij fomni^ exceffurum fe pratlío. Idem omnes furauerüt. INocte vifum Pompeío eft ín fomnis do EE up um ánte aciem. trum ingrefTo fibi populü plaudere,templumqy fe V enerís V íctrícis multis fpoltjs exor pta. Phardicém,| nate. Haec vifio partím erexíteum,partím folícítauit nonnihil metuenté, ne Cafarisi- dam mílíae V enerem contingenti accederet ab fe decus& clarítas: atq; exciuerunt eum P» ME ac nící quídam terrores ex íomno. Quartavigilía fupra Cacfarís caftra, vbí omnía quíeae MM 6 rant,íngens efful(itlumen. Ex eo fax accenfa flammea in Pompei] eft caftra delata. Ipfe laren NI fe Caefar hoc, dum excubías círcumíret,aít vídifTe, Prímo díluculo cüm caftra moutie porr: ante lucem ftatuiTet: detendentíbus tentoría mílitíbus, fumentadg& feruítía prami? vef, tentíbus accurrentes exploratores nuncíauerunt ín caftrís hoftíum fe multa arma vidi pra fehuc ílluc ferrí, motum que& tumultum ibí homínum effe ad pugnam accíngentiu Ma lemr fe. Moxalijadfuerunt, quíreferrent prímam acíem íam ínftructam, Ibi Cafarcum«cal * dixiffet ade(Te expectatam diem, qua cum vírís effent, non cum fame& ínopía dimice MEM ciu ! turí: iufsít confeílím fagum purpureum pro pratorío proponi.Id ením apud Romanes i tuc n eft(ignum pugna. Quo confpecto fubilantes milites omiísis tentorijs ad arma concur Mo eor do rere, inftruentibusqg aciem ordínum ductoríbus íuít quífg; ín chorí modumiine cumul Ven Pbarfalica cle tt períte& filentío ín ordínem fuum. Fuítín dextero cornu Pompeíus Antonio opp? Pon fitus.In medía acie focerum fuum Scipionem cotra L. Albínum locauerat. Síniltrum L. max lo. Domitíus tenuit.Id firmauít equítum multitudine. Eó ením traductí omnes fuere q" Cafarem impellerent& concíderentlegíonem decimam, qua habebaturlongt forti ! Caefaris in acie fima, ín qua confiftere Caefar cüm dímícaret folebat, Anímaduertens Caefar tanto 1e Y Phar[4lica fira- ptum equítatu[inifirum hoftíüt cornu, metuensQp armorü fplendorem fex ii à ecur, [js RI z m 10 i tí, ut [2 Us I$, 18 5, 10 re la^ m "U^ n v 7 40, Hi xs Gi Yti^ T ]bí on Ya Kor f2, 4d T2 píe er u li um üm (e? nos ur 53 ub )po iL. Pompeius. 499 | inda acie detraxit,ac pone decumanos collo cauiít: praccepitip,quíetí vt confiíterent, | neporciperet eos hoftis: vbíinueherent equites, per príncípía procurrerent, nec píla e | niterenc, vt folent fortífsímí ad gladíos ftringendos properantes: verümfüperiora peqnt, hoftium oculos& faciem ferírent conuulnerarentg, haud fubftíturos cum fu» | fuo pulchellos íftos& florídosfalatores, neque facturos, vtcontra appetens oculos | rim intuerentur. Dum hzecagít Caefar, Pompeíus ex equo aciem contemplatus vt | hoftes vidit cofiftentes& fignum ín ordinibus fuís expectantes:contrà fuosmaxíma ex | prtenon tranquillos,fed ímperiítía fluctuantes tumultuantes que:timuítne mox comnifo ralio prorfus díftrah erentur.Itagy ím perat antefignanis,vt ín procínctuatque ín vdtigio ftarent,atq fic excíperent hoftem. Id cofilium reprehendit Carfar.quippe eum (&umoftendít ex incurfu vehementíam remífife: ac dum ínfeftüaufertímpetum, quí imprímís mílítesín concurrendo cum hoftibus ardore& alacritate implet, cum clamo it& curfu incitat: languorem& teporem índuxiffe fuís, Caefar fub fignís vigínti duo nilía babebat, Pompeíus paulo amplíus altero tanto. Sígno pugna vtríng dato, íncí^ picatibusq concínere tubis,quifg; ex vulgo ea, quz adíe pertínebant, voluebat. Pauci Romani exoptímatiíbus& Oraecínonnulli prefentes extraaciem, vbíante oculos fuit | dicrimen, expendebant: ambítío& concertatío quo deduxíflet imperium. Arma co^ gnata,acies germanz,communía figna, vníuscy cíuitatís flos tantus& vires fecum colli &bantur,demonftrantes naturam humanam, vbí commota eft, quàm czeca fit& furío^ ; a. Nam regere fi cupíuifTent& fruí partís: quod índole optímum praftantifsimumg; e^ ntterramarícg,íd habebant pacatum.Quód fi quíd trophzcorum& tríumphorum defi, dio concedere voluíffent, bella Parthíca& Germanica fatíare vel fitíentes valuííTent. Supererat etíam íngens Scythía opus& Indía,et pretextus ad hec haud ínhoneftus ímnodíce cupiditatis velle domare barbaros. Quis ením aut Scytharum equus, aut quae lgittz Parthorum,aut Indorum opes feptuaginta millíum Romanorum militum fuftí^ nullent Pompeio& Caefare ducibus ímprefsíonem? quorum príüs nomen audierant quim Romanorti. Adeo horrídas,verfutas,& feras nationes victorijs fuís peragrárant, Hilignis tunc concurrerunt,nec gloríz fuz, cuíus caufa vexabant patríam,ratíonem ha | ats, quí díctíad eam díem inuicti fuerant. Namílla íníta affinitas, Iulíz íllecebrae,atgz bilenuptíz, ínfidíofa ab inítío fuerant& fufpecta necefsítudínis vtilítatis gratíacontraüepígaora, nec germana amícitize confortíum habuerunt. Vt ígitur campi Pharfalíci vis.armís, equís completi funt, X(igna vtríngg concínuere:prímus ex Cefaris acíe prourrens C, Craftínus,qui centum vigínti militum manipulum ducebat,pollícítus eft Ce | uimagnifice. Nam prímum progredíes Ce(ar caftrís afpexítappellansdg rogauit, quid fci depugna haberet:llle porrecta dextera exclamauit:Preclaram víctoríam Caefar re^ poitabís, Meautem hodíe aut víuum aut mortuum laudabís. Horum díctorum memor |«pit, multísgg eum fequentibus in medíos íncurrít hoftes. Statím gladíjsres gerí coe» pa lbi multís ínterfectís ínftantem& perantefignanos perrumpentem excipiens quí» dim gladío per os traíecít, vt mucro transfixus emíneretfub occipite. Occifo Craftíno i lac partepagnabatur zquo Marte. Dextertüi cornu Pompeíus tardíüs índuxit, círcum pectansqp alterum,& equítum pugnam expectans morabatur.[am íllí ad cíngendü Cae ürem X equítes eíus paucos, quí ín fronte erantlocatí, ín pedítum acíem confjciendos perrigebant alas. Ibí(igno à Caefare dato recepitfe equitatus,& cohortes fubfidiarie ad^ vus círcuítionem locata tría millía hoftibus occurrerunt,obijcíentes que fe equis, vtí preceptum erat,erectís pilis ora eorum foderunt. lllivtomnís pugna rudes,& qui ta l'mneque expectauerant, neque praemedítatifuerant;abíecto anímo non fuftínuerünt «ulosfuos& ora caedí: fed auerfi oculos quemaníbus íntegentes turpíter ín fugam fe tiudere, Iulíapi fugíentibus omifsís pedites funtadortí, qua maxime nudatum equíta, ücernu círcundarí€ cíngí poterat. Hís exlatere eos ínuadentíbus, fimulg; decímale^ "goneinfrontem íncurrente pedem retulercatqy ceflere: cüm cernerent,qua re círcum«ntutos fe fberauerant hoftes, eam ín fe recídere. Quibus pulfis, vt vídít puluerem Ompcíis,et fugam coníecít equitatus: quo anímo fuerít,dífficile eft díctu:fed dementi "aumetimílis€ attoníto mente,neg; IMagnü fe Pompeium effe cogitans,nemínemq "tus recepít fe fenfim in caftra.ín quem bene quadrabant hí verfus, e: Jt patevin curru vefidens fiblimis eburno luppiter /4iaci terrorem mflixit.at ille tegemd, Phar[dica pue gna. C. Craflini centurionis 1uliani fortitudo. Pompeij equitatus fugatur d Ce[are, Pompeij fuga it campis Phara" licis. Homeri funt, Y» liad.ni, Cafirorum Poit peip luxus. Portpeij cala" filas, Petitij naucleri [omnium Porpceio Fauonius in fuga feruit. Sententi4, Cornelie moevor ob Pompeij cladem. $0O0 Plutarchi "Attonitus(cutum fepteno fergore vyintium Ex acie timidus ju /giens m terod reflexit. Ita praetoríum íngreffus tacitus fedít, dum magna manus tergis fugientium inhzrensv, noagmíne ín caftraírrupere. Tuncvna hacvoce mi(Ta:Etíam ín caftra:przeterea níhillg cutus furrexit, fumptatg vefte prefenti fortunze conueníente clàm caftrís excefsit, To, ga dederunt€ caterz legiones eíus. Magna cedes tentoría cuftodientíum& feruíris, rum edita. Milítum fex millíatantüm cecídi(Te aít A finíus Pollío, quí eo ín przlío à par, tibusfuit Czfaris,— Captís caftrísamentíam& leuítatem hoftíum contemplati funt f quídemtabernacula erant myrto omníaredímiíta& flragulis píctís exornata, laftrud;| poculís meníz,& crateres víni expofití, paratusqy& cultus facríficantíum& feftos dis, agentíum potíus quàm ad przlíum fe armantíum.lta fpe occzcatí inanísQy plenífidui, B adpugnam procefferant.| AtPompeíus paulüm extra vallum progreffus equum,| mifit. Paucís eum comítantíbus vbí nemo eft ínfecutus, abíuit fedato gradu voluens c. gítatíones, quales verfare verifimile eft vírum annos quatuor& trígínta omnes vince & fuperareaffuetum, cladem autem& fugam tum priímüm ín fenectute fentíentem,at. que agítantem fecum, ex quàm multís collectà certamínibus& bellis abíeciffetvnaho, ra gloríam& opes:per quas paulo ante tam multís armís,equís,clafsibus ftipatus dice| dítnuncvfqueadeo humilis& aftrictus, vt hoftes lateat ipfum íinueftigantes. Praten LarííIa vt venít ín Tempe, fitipreffus abíecítfeín os& bibit ex flumine. Indefurgas Tempeperagrauít, dum peruenít ad mare.Ibí quod nociís fupererat,ín tuguríolo pííc, torío quíeuit, Circa diluculum nauem fluuíatilem confcendít,acceptisQg comitibus qui libere condítíonis erantferuísq; ad Caefarem abfüy tímore íre iufsís:cüm terramlegere,| nauem confpexít przgrandem oneraríam,quz vela factura erat, Nauclerum habebatd uem Romanum, cuí nonmagaus vfus íntercefTerat cum Pompeio, fed nouerateumdt facie, Petítíum nomíne. Huícforte proxíma nocte ín fomntjs oblatus Pompeíusfuenat, non qualem contemplatus erat frequenter, verüm abíectus& moeftus fecum collo, quens. Vtfolenttantís de rebus homínes ociofi confabularí,haec narrabat tum vedori bus.lbírepenténauta quídam vídere aít fenauem fluuíatilé remís d tergo agi homines nonnullos veftíbus fignum dantes ac manus ad ipfos porrígentes. Petítius intentisoa. lís moxagnouít Pompeíü, qualem ín fomnís víderat:afflictoq capite nautis íufsit cym'] bam admíttere,dexteramg porrexít& appellauít Pompeium perfpicíens ex habítufor tunz eíus couerfionem. Vndenullís expectatís precibus veloratíone, fed receptíscum f eoomnibus,quos voluit( ambo Lentulí erant€ Fauoníus) ín altá eft prouectus.Mox regem Deíotarum vídentes ex terra ad ipfos properantem, eum quog accepere, Cüm tempus coenz ínflaret,paraffet autem ex prafentíbus copijs Nauclerus: cernens Ponv peíum Fauoníus feruorum penuría femetipfum lauant£, accurrít abluítq;& vnxiteum: nec deftítít deinceps curare& ínferuíre eí, vt dominís ferui, víqy ad pedum lauatíonem] & coenam parandam, Vnde cüm cerneret quídam illius mínifterij fimplícem& mínimt fucatum candorem,aít: Papa decent yt omnia eoveetos viros, Tyco Itapreuectus Amphipolím,inde Mítylenen tranfmifit, vt ibi Cornelíam& filium acc peret. Poftquám adlittus ínfulze applícuít, nuncíum mífit ín oppídum nó pro expect tione Cornelíz: quz ex nuncíjs& Ícríptís ad gratíam ex decreto ad Dyrrachium bdlo vnum fperabatrelíquum effe Czefarís confectationem,Ea ín mente íllam offendensni cíusnon fuftínuiteam falutare: verüm pleraq; ac maxíma mala lachrymís magis quam voce exprímens monet eam,vt maturet: modó afpícere Pompeíum ín vna& alienanv ui velít. Quibus nuncíatís illa abíecítfeín terram, díuiy de mentis ftatu dímota& mua íacuít, Víx tandemrecepta mente íntellígens non effelamentatíonum& lachrymarum tempus ad mare medía vrbe decurrít, Procedentecí obuíám Pompeío, exanímatamg 7| atque ín ípfumfererjcíentem complexo: Vídeote, inquit, iactari vír non pro tuafor tuna, fed mea, vna huc eiectum fcapha: quí ante Cornelíz nuptías quíngentís nau bushocmaríes prouectus. Quíd meviídere voluíftí, nec dura relíquifti fortí, qua ta tate quoque obruí calamítate? Quam fim mulíerfortunata, fiante nuncíatam Publtj cuí virgo nupferam, apud Parthos cedem expíra(fem: ac fapiens, fi eo defuncto v" tam, vtínftítueram, profudiflem& Atqui feruata fum, vteífem& Magno Po Bpeo dadí— Sícfatam perhibent Cornelíam, ac Pompeíum refpondiffe; Tu vero f V ] nofi aua B nm. I cxilli nis | vido f. T deíce Cratí gnan pop hd qu nmi nauíg oppi conti accip E fjsc o cínxi tmí faris praf | bes locít retfe D mí dpie tibus b nii mac firi letfe mitt — aute am Chí; enit Pon Il: rii Cen dan hoft I0s; hun ftnt (ca! cde ca elo| ni f jm TE uta B rum] umg foraui tan bij, ) vi peío nán ofii Pompeius.$01 nofii Cornelía fortutiam fecundam, qua tíbi quoque forfitan impofuit, quàd folito díu» tius mefit comitata. Caeterüm haec nobís, quí natí homínes fumus, funt ferenda, íte^ rum que períclitanda fors. Neque ením abij cienda fpes eft illarecup erandí eí, huc qui cxillisrecidít. Tum illa afferrí ex oppído res fuas iufsít, euocauítqueancílas. IMiítyle» nis Pompeium falutantíbus& ínuítantíbus ín oppídumabnuít: atque monuít íllos, vidorivt parerent, bonodg effentanímo. INam clementem& benígnum Caíarem ef (, Tum ad Cratippum philofophum conuerfus( ille ením exvrbe ad eum vifendum dccenderat) conqueftus eft,& cum eo diíputauít nonníhil de prouídentía. AfTenfus | Cratippus eft,traduxíti; eum ad fpem melíorem,ne acerbusvelímportunus foret repugundo, Nam quzfíiuiffettandem Pompeíus de prouídentía alíquíd.llle demonftra(fet propter peruerfam rempubl.rebus príncípatu vníus opus effe. Quafiffet praeterea: Qui &quo Pompei figno credamus, fi Caefarem víciíles, rectius te quàm illum fortuna vfu| umfuille? Verümres díuínaefuo ordíní relinquenda.^ Accepta coníuge& amícís muígauitfeques portus neceffaríos,vbí aquare& accípere poterat neceffaría. Prímum oppidum ínrjt Attalía Pamphílíz. Ibi eí nonnullze naues ex Cilícía occurrere, milítesqg cntractíad eum funt, atgp rurfus fexagínta ordínís fenatorij ad eum conuenere. Cüm xciperet claffem adhuc faluam effe,& Catonem magna vi milítum ex fuga collecta in | Africam traíecíffe: conqueftus eft femet ípfe íncrepítans: quod adactus pedeftribus co | pisconfligere, X firmíoribus cítra controuerfíam víríbus nufquam vfus effet,nec clafle ; dnxiffet fe: vbi fi terra cefpitaffet,ilíco ad manum par haberet marítímum robur& víres amíngentes, Nequeením fuitpeccatum Pompetj maíus,nedj confilium callidíus Cae | fuis: quàm quód tam procul ab fubfidío nautíco przlium retraxerít. Verüm quía ex prafentíbus facultatibus mouere alíquíd& tentare neceffe habebat,legatos mifit ad vr| be, Abalfjs círcumuectus ípfe argentum poftulabat&€ naues complebat.Sed quía ve^ | litatem& celerítatem extímefcebat hoftis,ne fuperueníens anteapparatum oppríme rtfecirrumfpíciebat ín prefentía confugíium& receptum. Prouíncíam deliberans nul hmfetuerí vídebat pofle.Ex regnís Parthícum cenfuit pollentíísímum tum ad ípfos ex^ | dpiendos ín praefentí& tegendos ínfirmos, tum ad confirmandos íterum& magnís vi | ribusftipandos. Alij ín Africam& ad lubam anímum conuertebant. Verüm Theopha b niLesbíoínfanum videbatur, Aegypto qua tríum díerum iterabeffet, relicta& Ptole | mzoztateadulto, atqj amícítíze caufa& beneficiorit apud patrem collocatorum ei ob| lito Parthís fefubijcere ínfidifsíme gentí:;& cüm víri Romani focerí quodam fuí nol» ktfecundaríus effe etprímus alíorum,neq; moderatíonem experíri illius:arbitrío fe permittere Arfacis, quí ne ín Craffo quídem potuiífetíus habere víuente:& mulierem fuue au exScípionis famílía ad barbaros, qui lícentíam dírígantlibídíne& lafcíuía, depor^ ue, que vt nullam iníuríam accipíat, attamen putaríaccepiffe, cüm ín manu fuerit eo^ umquifacere poffent,índígnum effe. V num hoc,vtí ferunt,ab ítínere verfus Euphrate uertiteum:fi quod tamen Pompetj confilíü& non fatum hac eum duxítvía. Vtígitur ifententía obtinuit fugiendü eíle ín Aegyptum: cofcenfa Seleucíde tríremí ex Cypro um vxore foluit. Alij, pars ín nauíbus logís,alij ín onerarijs eum comítati funt. Pelagus uto tran(mifit, Cüm atit Ptolemzeumaccepíífet Pelufij cum exercítu federe€ bellum geerecum forore fua: eó decurrít.Praemíttit certum,quíaduentü fuum regi fupplícíbus vabísnunciet. Eratadmodumadolefcens Ptolemzus. quíín regni procuratione erat "Pothínus,confilium coégit eorum,quífummam obtínebantauthorítatem,Plurímum atempoterant, quos ille volebat. Híc iufsít, vt fuam quifq; expromeret fententíam, imerat míferum de Pompeio Magno confultare Pothínum eunuchum, Theodotum híum mercenaríum R.ethorícorum magiftrum afcítum,& Aegyptíum Achillam. FTí mimínter cubícularíos& nutrítíos alíos erant príncipes cofilij.Iftius decretum cófeffus : ompeius inanchorís proculá terra ftans operíebatur, quem íncolumiítatís gratiá Cae» ' aiindienum erat debere. Aliorum eatenus difcrepaueruntfententíe, quatenus híreij dendum alij vocandum& recípíendum cenfebant. At Theodotus facundíam& de"amandíoftentans facultatem neutrum effe oftendít explícatum:fedfirecepiíTent eum, hoftem Caefarem ipfos habíturos X Pompeium domínum: fin abegifTent,ín culpa futu"à apud Pompeíum, quód ipfum repuleríntapud Cafarem, quód non fint perfecuti. Uptimum ergo factu effe, vtaccitü ínterficíant. fiquídem& illírem gratà facturos, neq uncformídaturos, Adieci(Te aíuntarrídentem, mortuum non mordere. Poftdj ín eam mientíam itum eft; rem exequenda delegauerunt Achilla, Hic Septimium quendam, qui -:£t tj e c0 2 Cratippi pbilofopbicum Pong peio victo, de prouidentia difputatio. Portpeij fuga ii Aegyptum, Pompeij peccaz tum grauifiimiz, c callidifsimic confilium C&faris. T Comment. Cafaris Photi» num habent. Aepyptiori dez liberatio de reci piendo Pompeo. -Mortuos non mordere, $02 Plutarchi qui ordinem quondam duxerat fub Pompeio, Saluíumq alterum centutiorem, prato, ea tres vel quatuor miníftros alIumpfit, atcp ita ad nauem Pompefj prouectus eft, Er. B té omnes prímores eorum, qui Pompeium comítabantur, confcenderant ad eum: v; B quid ageretur, confpícerent. Vt viderenonregíum, nec fplendídum,nec Theophanis cógruentem fpei receptum:fed nauí vna piícatoría paucos homínes veníre: fufpectum eum contemptum habuerunt, monuerunt que Pompeium, dum extra telorumíactun| E ih vt acceptus i&. e(fent, retrorfum vtín falum ageret nauem. Interea appropínquante nauícula príoraf£n 2. NM AcgyptePott-. furrexit Septimius,aclatine Pompeium ímperatorem appellauit. Achillas verbís Gre AN Iu peu. cis falute data hortatus eft eum,vt ín nauículam fuam tranfiret:vadofum prazdícansm;| I»: Bu re effe, nectríremís patíens, quód breuía fabulofa haberet. Símul naues aliquotregiz d P LT complerí confpíciebantur,& littus tenebant armatí: vt nec elabi fe,fi mutarent con(ilii,[ue lj viderentpoffe. Accedebat,quód percufforibus diffidentíam ipfam praebíturi effentin. Syllar TA iuríz colorem.Salutata ergo Cornelía,qua exítum eíus íamante deplorabat, duosce, Bill cs | j turíones,ex libertis vnum Philippum,& feruum Scynem nomíne pra fein nauiculiiut iecit al | fit defcendere. Porrígente dexteram ei ex nauícula Achilla ad vxorem& filium conuet apud. fus Sophoclis íambíca pronunciauít: Grac | à Sopboclis didi Quifquis domum elatam tyranni acceffent, tudin i verifiimum, Fitilles feruns,licet lber venit. E odi 1 His poftremüm cüm fuos effet affatus,ingreffus eft. Satís amplo interuallo ínterterm Ml«ice & triremem vbínemo eorum, quí ínnauícula erant, hilariter eft Pompeíum allocutus 8 obipf intuítus Septíimium: Ecquid te,ínquit, ego commilitonem quondam meum agnolc: Lu Ille tantüm capíte annuit, non eftaffatus necbenignitatem eí oftendit vllam. Comite xtLa rum íam ímmobiles fiterent: tenens Pompeíus in paruo libello confcriptamabfe Gra- MM 07"' cam oratíonem,qua vtíapud Ptolemzum flatuerar,eam coepitlegere. Poftquimtere BM 7o Li appropínquauerüt: Cornelía cum amícís ex nauí anxía fpe culabatur euentum,copítiy BM 1i lk fuftollere anímos: quódad defcenfionem multos ex regijs cerneret honoris&recipin MM 70n ! Pompeij cedes. di eius gratía concurrentes. Ibí Pompeium, quí Philippum manu prehendit, quofugt Age | retcommodíüs, Septímius prímus à tergo traíecit. Inde fecundum eum Saluius, mox MM«dem Hb A«hillas enfes flrínxerunt.Illeambabus manibus faciem toga íntexít,nec quícquamin Mila iit, dígnii fe locutus eft nec fecít: tantüm fufpirío edíto patienter ictus excepit. US Lu tus vndefexagínta poftrídíe natalium fuorum fato functus eft. Illí, qui ín nauibus erant, Ml das.]l vbi cedem fpectauerunt,gemítum edídere ex líttore exaudítum,anchorísq; propercío- MM 0n lutís fuga fe mandauere. Benígnusautem ventorum ex maríafflatus fugam eorumid ila Delum iuuit. Vnde molíentes perfequí eos Aegyptij deftitere. Caput Pompe, defecuerunt, :'Truncum énauícula nudum proíeceruntrelíqueruntq; fpectare id cupientibus. Phi Ponpcij funus. líippus,dum fatiárunt oculos,remaníit apud eum.Inde aqua marina abluitcorpus, act MM 05: q nícula quadam fua ínucluit. Càm níhilalíud ad manum effet, círcumfpíciens littusrtpe aord | nsaux rit paruulz nauículaz píícatoríz marcídas quídem reliquías:fed qua fufficerentad rogi dine, cadauerí nudo nec eo íntegro. Has congerentí& componentí quídam íam grauia Ml Coria fe.cui] | ciuis Romanus afsíftens,qui príma ftípendía iuuenís fub Pompcío fecerat:"Tu, ínquít Et ;:.::? 52-4 14H n quís homínum es,quí Magnum Pompeíum funerare paras? Qui vbírefpoditlíbertum I MS cíus effe: Atqui hocdecus,ínquít,non apud vnum terefidebit. A dmitte me quafipiilr MIM crí confortem,ne vndequag de hac conquerar peregrínitate,pro multís moleftijsidct MM CP", 1;;":; T!] Í nnper : té nactus: vt manibus meís contíngam& cooperíam fummum populí Romani impr? di LleWlict^ torem. Itafuneratus eftPompeíus.| Poftero die L Lentulus huius reíígnarus ex$4 RM des, pro aduectus& líttus leges, vt funerís pyram vídít atqy afsiftentem Philippumnecdum Ma Rr, ,,; Nr p]; roíp2 B del fatís eum agnítum: Quis hic,ínquit,fato functus íacet? Acalíquantulo interpofitolp?| M bi cío fufpirans: Fortafsís tuinquit, Magne Pompei. Paulo poft egreffum ex naui comp" y VK i Ceferisbuma-. henderuntnecauerunt(g. Hícexítus Pompeijfuít. Haud multo poftín Aegyptum M di pita. íta perculfam Cafarveníens eum, quí caput Pompetj fibi obtulit, vt dereftabilen me a chi vaut Popcijanulus, fatus eft. Anulum eius accipiens illachrymauít. Infculptus leo erat en(em tenens. Poinpeij inter-]amautem& Pothínum ínterfecit.Ipfe rex ín conflictuoppreffus circa fluuium nU feftorum puni- poftea comparuit. Rhetor Theodotus Cafarís vitíonem declínauit. INam profugussx nqui tio. X; dm, m af Aegypto palatus eft abiectus& execrabilís. Eum M. Brutus inte: fecto Care 5: Afiam obtínens,repertum ibí atq; omní crucíatus genere affectum b. Pompcij fepul- necauít, Pompefj relíquíz relatzead Cornelíam funt, tura, easg illa ín Albano humauit, AGE ev B iuf, B uet B "T ü co? ite» B rra| ity B )ttn: irgt nox] nae anl,| efoad unt, Phi tue epe ogí tate quit tum flu dcet pera Cy dum Thr npit yturm B cr B chi qi] qs ex C GE] AGESILAI CVM POMPEÍIÍO CONPARATIO.: NARRATA vtriufq; víta deliIbemus comparemusiy difcrímína, Suntea hzc. Prímüm Pompeíus íuftifsímaratíone ad potentíam X :":;7,. | gloríam euolauit fua índuftría, multísq;& grandibus factís víndícan Í.R| tía tyrannís Italíam Syllz przefto fuit. Agefilaus vero vídeturadre^ r1; gnum perueniffenon nífi víolato díuíno& humano íure:quí pro ad||| ulteríno Leontychídem damnauit: cümíllum íuftum filium frater e4l ius appellaffet,oraculumqg elufitdeclaudítate. Deinde Pompeius Sjllam X viuum perpetuo coluit,€ defuncti funerauítreprefTo Lepido corpus, filiogs dis Faufto filíam fuam nuptum dedít. At Agefilaus Lyfandrum ex leui occafione proicitatqueíndígnifsíme habuít. Et quídem non mínora Sylla accepít à Pompeío,quám audeum collocauit beneficía, Agefilaum Lyfander& Lacedaemoníorum regem& | Graciz fecít ducem. /— T'ertíó reípubl.& íurís víolatíones à Pompeio funtob necefsí udinem admíffze. quíppe plerífque ín peccatis focíus affinibus fuít Czefarí& S cípíoní, Agtfilazs dignum ob íllatam Atheníenfibus íníuríam fupplício Sphodríam filij fui ín. | digensamorí erípuit. Phoebídze, quí contra foedus víolauerat l'hebanos, nonobfcure obipfum facínus libenter praeftó fuít.Breui quacung vulnera reípubl. Romanz per ru borem vel ígnorantíama Pompeío ínfimulauerunt inflícta: hzecíra& pertínacía ínfli, xi Lacedemonijs Agefilaus,quí bello Bozotíco facem fubdídit, Quod fifortuna eft ali quvtíufqueoftenfis accommodanda:ínfperata Romanís Pompe, fuít, Agefilaus ve^ | rudíentes& praefcíos non permifit Lacedzemoníos claudum regnum deuítare. Etenin(i míllies conftítíffetalienum Leontychídem& adulterínum effe: non deeffet Eu. ntondís tamen facultas germanum aliquem& rectum regem Sparte fuppeditandí,ní^ (/Agefilaí caufa vatícínio obftruxifTet Lyfander. At quale in hafitatíone de illis, quí ex xicfugerant, adhíbuit Agefilaus, quíimox poft cladem Leuctrícamleges illo díe filere ifsit nonextat commentum cíuile,neq; habemus vllum Pompeí fimile. Imo edíuerfo ficdum potentíam fuam amícís vendítat,neg; quas ípfe tuleratleges, eas fibi duxít tue| as.Illeexprímente necefsitate,vtleges ob falutem cíuíum conuelleret,ínuenítratíone: | qiemadmodum illis níhíl obftarent:nec,ne obftarent, conuellerentur. lllud etíam nu | naofatum vírtutís cíuílís íncomparabile Agefilaí: quód fimulatg accepit fcytalam, | dlum A(ianum relíquerít. Non ením, vt Pompeíus, quibus rebus fe magnum effecit, | iuxítrempubl, verüm vtílítatem fpectans patríz tantam depofuit potentíam& de| o5, quantam velante vel poft, cüm ab Alexandro dífcefsifti,habuitnemo.^ Vtigitur | aordíum alíud fumamus.In expeditíoniíbus et rebus bello geftis trophaeorum multitudine exercituum quos duxít Pompeíus,magniítudine€ numero przlíorum, quibus vi^ |'oramretulít,ne Xenophontem quídem arbitrer Agefilai víctorías collaturü eís fuit? 'Qlpropter ceteras vírtutes tanquam fingulare premíum& fcribere, quod placeret, | dicerefüít de illo conceffum. Equidem etíam moderatíone ín hoftes alterum alterí ceo preftare.Híc ením cüm fubíugare Thebas& Meflenen defolare pararet,alteram | aput, integram alteram totíus patríz vrbem, Lacedazmonem pene amíifit, amífit certe | mperíum.[lle& píratís vítam mutantibus fuam oppída dedít, regemqg Armeníorum igranem, quem potueratín tríumpho ducere, fociur fecít, vnidíei praeferens eterni utem, Quod(i tame fummis eft€ praecipuis bellicis fa&ís& confilijs attribuendus ím |'atoría vírtutís primatus, multum Lacon Romano emínet, Nam prímüm non defe|"'negireliquítvrbem, quando feptuagínta millibus hoftís inuafit, paucís ipfe armatís |'ptus& nuperapud Leuctra fufis. Pompeíus(imulatq; Cafar quínqy millibus trecenü vnum occupauit Italíae oppídum,excefsít pra metu vrbe,aut tam paucís cedens ígna | utplures falfó conijcíens: exportatísqy liberis fuís et coníuge,alijs autem cíuíum deXutisfueze fe mandauit:cüm aut pugnandü pro patría effet,aut pax à fortíore accipien .' Quippe cíuis ille erat& neceffaríus eíus.NNunc cuí prouíncía prorogare& confulatá molerandum ducebat decernere, huícfacultatem dedít vrbe potíto ad Metelli dícendí "pro captíuo fuo habere& relíquos omnes. Quod ergoofficiü boni imperatorís bmi efbvtfortiorad dímícandü hoftes copellat,& infirmíor copijs ne compellatur:íd paftàdo feruauítfe perp etuo Agefilaus ínuictü, A Popeio Cafar,quare erat mie índe $03 Pottpeius et AZ gefilau quomodo fibi poten tiam colparaTint. Agefilai ex Popeij peccata, Ponpeij e» Agefilai ves bello gefie. Lacedentoniovum imperium, ab Agefilao a» Pottpcif peccet» tum in vrbe de[erenda, Boni itttpera: toris officiunt, $04. Plutarchi Pompeius. inde declínauít,ne incommodum acciperet: vbi preeftabat,coegítfigna terreftibus cs, B píjs de fumma rerum conferentem impingere: protínusy potitus eo facto eft pecunia RE | commceatibus,marí:qua íllí cítra praelium fuppetebant. Quae autem pratendíturhic IAM 777 |: tísfactío,ea maximum eft canti ducis críme.Nouítíum enim ímperatorem flrepitu& la | clamationibus ín mollítíem& tímídítatem confternatum tutíísíma relínqueré confi; | noníitfane nouum,fed condonandum: Pompeium vero Magnum, cuíus populus Ro |: manus caftra patríam,prztoríum curíam,perfugas et proditores vocabantillos,quiRo i" ma rempubl przeturam,confulatum gerebant: quem nullius cognouerant militem,(d | Pompeius Fauo.€um, qui omnía ftíipendía fortífsíme fub feípfo compleuerat imperatore, quís ferat Es. [i7 nij cz Domiti uonij& Domiítij dícterijs,& ne Agamemnon appellaretur, tantüm non expugnat] ] didterisimpul- vt de ímperío& libertate aleamíaceret? Qui fitantummodo ínfamíam przfentem fpe fus patriam de^ caret: inítió debebatobfiftens pro vrbe certare, et non ín fuga ílla iactans Themiflodis el feit. fe mularí confilium, poftea cunctatíonem in'Theffalía íllam ante praelíum duceretur pem. Neg ením illud ftadíum eís& theatrum ad certandum de ímperío deusafsigna B | uerat campum Pharfalícum, Neque excítatus per praeconem fuít,vt ad pugnandum dc B fcenderet,autalterirelínqueret coronam.fed multos campos,ínfinitas vrbes,& vni, fam terram marítímz copíz prabebant:fi veftígijs infiftere Maximí,Marrj,Luculli$ pius volui(fet Agefilaí: quínon mínores tumultus Lacedzemone fuftínuit prouocanti. B bus eum ad pugnandum pro agro Thebanís. Multas pertulít etíamín Aegyptoaly 2 nnías& obtrectationes obregís ímprudentíam, cüm fuaderet eí, vt quíefceret: vts AgefilawPott- autem ex fententíafua optímís confilijs non modo Aegyptíos conferuauít inuitos, neo peo co4"- Soartam folüm ín tanto motuftantem perpetuo tenuit, verüm etíam trophauminve Rer be excítauít de Thebanis:praftítítq ex eo,quódtunc cum fua importunítatenon perita rínt, vtetíam denuó ví toríam potuerint obtínere, Vnde Agefilaus ab íllís, quíinitite B ED i E nma rant eí,póft conferuatís collaudatus eft. Ar Pompeíus,qui aliorum caufa títubauít cosi MAN 17 IM pfos, quibus obtemperauerat, habuit accufatores: lícet à focero Scípione fuiffe fern MM 507 TH cum deceptum. fiquídem quó pecuníam maíore ex parte, quam deportauerat ex AU MM t b: ínteruerteret& fupprímeret, eum quafi deficiente ftípendío Pompeíum íncítaffeadm MIM o7 turandam pugnam. Quod vtverumfit, non debebat eo dux ín errorem índuci, nequ M pil al i tamleuiter elufus fimmam rerumín praecipitem cafum dare. Atq; ínhís quídemitav- MM /u::^ " Pompeijit A^ trumque poffumus ín comparando contemplari, lamín Aegyptum Pompeius nc MM soo dalli gptun[ug4— ce(Tarió nauígauít fugíens: alter neque honefte neque neceffarío pecunía caufa:quà Á— Lii excu jen mouere Gracís poflet bellum fubfidío mercedis, quam ex ductu fuo erat à barbaris BE ios li cepturus, Deínde quamobrem Aegyptios Pompetj nomíne infectamur, hus Do; | à hacdecaufa crímínantur Aegyptuj Agefilaum. Ille eft enim, qui etit l: ijs credebat, víolatus:hic,cuí fides habebatur,eos de- ww(ed T ftítuit& defcíuit ad íllos:quí cum hís, qui^ ML? " bus primüm venerat fuppetías, nidp bellum gerebant, VE $05 REVERENDISSIMO IN CHRISTO P ArH 4C DOMINO, DOMINO.A4NTONIO J.A GRANVELla, S.R. E. Cardinali amplifsimo, Archiepifcopo Mechlinienfi,&c. regis Hifpania confiliario,omnisd; eruditionis Meecenati, domino fuo colendiffimo,Hermannus Cruferius S. P. D. XPLICANTImbilatine amplfsime Pater fcriptam à Plutarcho Grece itam M. Catonis philofophi,qui dictus ticenfis fuit, Yemt in mentem mirari:quid mnm J caufa fit, vt cim pre[unt veipubl. indo&li eg» improbi, ves cedant eis feré ex[ententia:cim do£ti cg probi bis omnes veflent"venti. Quando enim Yyiam bis qgvatione, uemadmodum gubernandum fit, eru ditio móftvat, cz probitas fue cerit egregiam oluntatem ad vette agendum:qui fieri pofJet; nifi comprobare velimus ommia fievi temeritate aliqua eg nulla prouidentia, Yt no decurrant e0,quo intenderint?Con| yiiliquibus nulla eft ars, dg animus malus, qui curfum queant tenere lum? dn hoc dicemus ,ciues e | oleres quorum pars maxima non. folum abeftà Virtute( literis, Yerum etiam odit easrentti excellen| uu bone]late c7 do Cirina Yiris, fe"yerà fimilibus homimbus tetris ata, m ertibus obj ecu ndare atque ad tap oregare? dn potius hocideo eene,( quoniam non ommum conatus iti virorum proborum enubl.tra&lantium fueve) quód aliqui lineam Yirtutis féquentes nimium dire£tam nolunt vllo modo fe uleere c 4ccommodarenonnibil mores c im[Ltuta"4 4d eu lum ac flomachu m eorum, quibus pra| jo: Hocáccidit precipue M. Cstoni.qui quamuis literis effet excultifimus,omniq, virtute ornatifSimus: quimimium fuit rigidus,atq, placita Stoica fua ybi) Yt diagramma mathematicum feq ueba tir:ficut"yt. vmau[lerum, quamuis matuvum e falubre, ingvatus fuit neque palato populi Romam(aput. Equdem fic exifmo, qui rem publ. inflituit ca pe[Jeve, buncante corno cere primum mores fuorum deben deindefacultates expendere(uas:"vt fi prefidia in fe reperiat e4,qu4 pro deffeveipubl. queant, atque bec p[tfead modos temperare cuum ium accedat bonis auibus. Quodfi abhorrens ineenium[uum á lemtatrévmoderatione reperiat, neque"valere fein loco inuevtere, eum mmirum con[ultius faCturum, fi ve| pil abflmeat,"vt fibi Yiuat c Mufis. Tales enim qui[unt,etiamm ledunt fubindevempa bl. nedum eipro fint: Yrin.M. Catone videmus. qui cim nu[quam fe mutare, nibil dare vellet populo, mbil di[Simulatio| etifmitterein Pompeio: effecit, Yt 9» populus Romanusv[buevet ipfum atque alienaret ab eo fe Poma adiuneevetá, ad vationes Cefari: quare euevja vefbu bi.ejt Romana. Cato enim,dum egere tanquam. bl. ycait Cicero, Platonis"yoliit, n0n cogitans"yerfari[etr Romuli«ce neque conniuerein leui3 » Pompey Yitys, non. valuit occurrere evauifsumis. Játqui quijqua»oderari reipubl. intendit: bica[j is rebus permaneat, nequeveluttetuv[emY C r. í Janiatur oportet temporibus, neque in^yn4 fententia conuev| fed aliquando cedat. Nunquam enim praftantibus invepubl."vmislaudata e[l in yna fententia perpetitpermanfio. fed"yt im nauigando tempe[lati obfequi artis efl; etiamfi portum tenere non queas: cum Ye« ridpofsé mutata Yelificatione afJeq ui, flultum eft eum tenere cum periculo curfum,quem ceperis,potius, qum eo commutato, qu elis, tandem peruemve:: fic cim efficere in admim[lranda vepubl. quod intenmit, regia Yianon pofsimus, circuitione vti(i ambitu debemus: neque idem[emper facere c dicere, felidem femper[pectave. JAtque^vt fol non dire£lé contrario ac celum curfu vapitur, fed meatu fertur quo olent, atque itamundum temperat decentifsimé: ita fi infe[la fronte concurrere cum diffentienftpopi oinfutuas, epenumero nequicquam fudaueris co laborem ufceperisinanem. Vbi fi quedam eus indulzeas ,im maximis eum,quo"oles, duces: non aliter atque qui delabentem lapidem conceden^ L NE! 3. D" 11* A4 4.. t fubmifJa manu excipiat, nthilbic offenderit fe: ybi ft eam obijciat decidentiaduer[am, ovauttev ledatw. Hacars defecit Yirum alioqui[ugmum(7 excellentifsumum Catonem. quam fi ad yirtutes eximias ttiquis fuas admmxiffet: facile potui[fet ruentem vempubl. Romanam con[htuere, movesá, ciuitatis perütscomripve.— Quia Yero aCtiones tue, Reuerendi/Sime Pré[ulitem ac Catonis in tempora corrupta c7 ]"oesinaderunt labefaClatos: exifhmaui illius yirinclyti(imul eg comparati cum eo Pbocionisnon vuürrepubl. adwimiflratoris"yitas tno nomini dicare: atque id eo prajertim,quód prater veliquas precellenIS Virtutes eam, qua de[litutus Cato fuit, indulgentiam c co mitatem atlionesa, temporibus emori bus accommodandas egregie te pru dentifsimus erudierit pater. Quódfitu pro fingularitua eruditione(2: humanitate operam, quam pofuiin traducendis vitis Plutavchi,com probaueris, fatismagnum fru£tum ceperim ex la^ boribus mes. Vale Reuerendifsime Pater. PROOEMIVM IN PHOCIONEM ET"T B CATONEM MINOREM,"x [Al i Dentids q9- mem EMADES Orator, quía ad Macedonum& Antípatri nutümren, veut a gans didum. EN€ publ. gerebat, Athenis pollens: cüàm multaslegesrogaremultat d hora EU 3 Wi cere cogeretur prater ciuitatis dignítatem& morem: ignofcendum ac au i É dícebat fibí effe, quód naufragía cíuítatis gubernaret. Fuit hocdi pn 4i: 1 ctum arrogantíus, traductum tamen ad Phocíonís ín republ, adi, dine, 1| r 3j| nes verum dícas. quíppe erat ípfe naufragium reipubl. Demade;| B» EN[:: 3| quí ítainfolenter&€ vixit€ rempubl.admíniíftrauit: vt de íllo dicere| I | nu Antipater íam fene,ex eo ficut hoftíaímmolatalínguam modo& ventrem fupereffe Ar IM Phocíonis virtutem, qua grauem aduerfíaríam erat€ víolentam temporum feuitiam MN fortíta,fortuna Graciz languídam& obícuram reddidít ad gloríam, Neg; enímaudie l Ir. 1» Antigon4, dusSophocles eft,quíímbecillem vírtutem facit hifce carmínibus: 11S verba funt Ni efl | Ymenie ad INO». 21€Z$€oj atuvemanet,quo floruit, !» Creontent. Orexinnfce,quos malorum pondera | Grauiter premunt fed linquit affuétifsimos. | virtutis e» for''antam veró infeftz bonis virís attríbuas vím fortunze, quatenus pro merito honore Wl. | tute vis, gratía ínfamíam nonnullís& probrareferens fidem ínfirmat vírtuti. Et quidem putantur ínfolefcere magis ín bonos populi,cüm letasres fuas exíftimát,rebus magnís& po, tentía exultantes. V erüm díuerfum áccídit.(iquídem clades amaros mores íritabilesi & pracipítes redduntín iram: adhac aures difficiles atque morofas, qux quouis dicio & verbo acri exacerbentur.lam peccantes quí caftígat, exprobrare vídetur calamítates Oratio quais|& defpicere,quílibereloquítur. Atque vtcorporís mel vulnera& vlcera pungitiitafie | l effe debeat. quenter vera€ cordata oratío,nifi lenis fit& blanda,mordetacftímulat afflíctos.quan, 1: EX fium Dulce quidHo^ bres dulce pota udyoexie vocauit, quafi antmo cedens nec repugnans vel renítens tu dee T obf. mentí. Nam vtoculo ínflammato opacus& fufcus gratífsímus color eft,fplendidusve ae i ro& lucídus afperat eum: haud fecus rebus obruta cíuitas afperís timet refugitqyobím EM—— 8mm becíllítatem,cüm maxíme opus habeat,rebus eó prolapfis,vt excítarínequeatab offe: ME epe ial fa, verítatem audíre. Quapropter verfatur prorfus ín lubríco ea refpubl. quippe vnafe- Fer E li Refbubl. quo. cumblandíentéauribus perdít, X acerbum perdítante. Vtígítur praedícantfolemmz au» |! modo moderás. thematícínon eodem ac ccelum motu volui, neque prorfus aduerío tamen€ oppofito: à 1 | d4, fimilitudine fed obliquamatque leuiter ínflexam curfus formam tenendo lentum, flexíbilem:& fe- d I magnifica de- quacem efficere anfractum,quo vníuerfitas conftat, atque optímam accipit temperatu- we 1 monfriW. v.m. nrepubl.ítem nímíüm dírectus,& peromnía populí voluntatí reluctans íngratus ds cíttenor& rigidus: vt contrà lubrícus& proclíuis,quí peccátes fequítur,cüm eó videat^ ínclínarepopulum. Illa vero, qux parentibus concedit índulgetqyínde exigítquodiri ul Ciiferum eft,admíniftratio& moderatío homínum ín multís modefté atque vtiliter,nifl IM. We ;],^o;]; H en vbique ímperiofe& violenter agantur:obtemperantíum falutarís quidem eft, verumar à dua eam,quz egré cum lenítate temperatur, retínens grauítatem. Cuz cum hacfi tenv mo perata fuerit, eademum modulorum fitomníum& concentuum maxímé concínna Nd delectabilis temperatura: qua mundum quoque perhíbent Deumregere: nonviolen- já tía,fed lepore& ratíone índucendo leníens necefsítatem. Hzc Catoní mínorivfuve i nere. neque ením blandíshíc vel gratís plebi moribus praeditus fuít, neque floruítin Ont Ciceronisde C4 tepubl. obfequijs: fedaít eum Cícero quafi in republ. Platonís, nonín Romulifzcev don Í fone€ republ. geret, confulatus repulfamtuliffe, Mihíveró vídeturídem illí, quod fructibusace bi * j Rom. di^, 4 diffe intempeftiue prouenientibus. Vtením hos contemplamur libenter míramur quo fs, A Fd^ mecvtímurtamen: íta mores antíquí Catonís ín ciuítate corrupta& deprauata confue$1 joco. pre tudine exíftenteslaudem quídem habuerunt& eloríam grandem, vfuí tamen propt(ea pondus& faftígium à prefentí abhorrens feculo vírtutís non fuerunt confentaneí. Ete Cini ním haud pracipite íam patría, vt Phocíon, magnatamen tempeftate& fluctibus es ctata,vela€ rudentes vt tractare& afsíftere poflet potentíoríbusrempubl. gerts: cum ben: à clauo effet€ gubernaculo fummotus, certamen exhibuit tame fortunz durum. qUip^ fim pefubíugauit illa quídem& proftrauítrempubl. per alios,verüm zgre& tardelongeg mp. fpacio,cum víctoría penesrempubl.pene fuiflet per Catonem et Catonís vírtutem:cum(p qua M CES H qu Phocionis conferímus non communibus fimilítudiínibus vt bonorum& reípubl. mande peritorum vírorum: Nempe eft& fortítudínis cum fortitudíne dífcrímen, cueius,qua Alcíbíadis fuít,cum ílla, quae Epamínonda:& cum prudentía prudentíz, vat Themíftoclís cum Aríftidis:iuftítíae ttem cum iuftitía,vt Numae cum Agefilaí. At " horum vírorum vírtutes víque ad extremas& índíuíduas differentías eundem chara, i(crm, efiigiem, colorem morum communem przferuntímpreffum, quaft temperata " parímodo cum aufterítate humanítate,& cum cautíone fortítudíne: pro als folícitui ine pro femetipfis fecurítate: turpítudínís fuga cum firmitate iuftítíz(militer in vtro^ à quecoaptata, vtad dífcernendum& eruendit, quatenus difcrepent, arguta opus fit tan» 4 quamínfrumento oratíone, i m i] Phocion. C Catonís quídemín confeffo eft clarum genus, vtpóftdi;. M 1: z ; cetur, fuiffe: Phocionem veró auguramur locí fuíffe non o» A CX, 20 03 NT:(0C uT F | mníno obícuri€ abíecti. Neque ením, fi fuiffet ei,vt[dome neus autumat, pater artífex cochlearíus: qui fexceta collegit Eo& obíecít eí conuítía, generís nouítatem Cilaucíppus HypeMl rídís filius pretermífitlet: neque mores adeó liberales& ho. / neftos vel inftíitutionem fortítus effet. quí Platonis admo, : dumadolefcens& poft Xenocratís fuíctín Academía audíE tot, ftudíorumQy à príma zeiatefectator optímorum. Síquít i.*$ dem nequerídentem nequeplorantem quifquam Atheníen e(lum temere Phocionem vidit j nequeín balneo publico fauantem, Vt tradít Duriís:neM queextra pallium, cüm amíctus eifet, manum eíus exertam, INamperegre quídem at^ s quein bello fine calceís femper nudusq; íncedebar, niii gelu ímmodícum eflet& intole, v Dlevtmdites períocum pro grauís Brom nota haberent, vbí eflet veftíbus Phocion " dus Quamuís autem moríbus effet manfuetifsímís facilímis que, vultum tamen " morofum& tetrícum reprafentabat, vnde nemo facile eum alíenior conuenítfolus, L t tque cüm Chares alíquando fupercilía eíus perítríngeret,arríderetcg populus Atheniv aa is: Nihíhocvobis ínquit, mcerorís intulít fupercilíun:athorumrífus multas cíui (i. uti lachrymasínuexit. Perínde oratio quoquefuít Phocíonís vtilibus fententíjs& an contiljjs falubrís, coníuacta cum ímperíofa, auftera,& trífti breuitate. quippe, vt ZeM naítmente tínctum proferre phílofophum fermonem debere: parí modo habuít Pho at dontsoratío plurímum ín concíía díctíone fententíz, quó apparet Spettíum Polyeu* dum refpexille, cüm díceret oratorem effe Demofthenem optimum, fed ín dícendo "T| utilsimum Phocionem. Quomodo ením habet inonetze z'ftímatío exígua ín mole ."maximum valorem, ftc huíusoratíonís vím cenfebat verbís paucís multafignificare. Et s vero iplum etiam ferunt Phocíonem alíquando completo theatro fub fcena ínambulaf& ccogitabundum. V bí cm amicus quídam díceret eí: Víderisaiiquid Phocíontecum A. meditarí, Sane vero, inquít, medítor: an quíd de oratíone, qua m habíturusad popu $. lum Athenienfem fum,queirefecare. Demofthenes magnopere coótemnebat ceteros "m eratores: at cm ad dícendum Phocíon furgeret,(olebatad amícos dícere fummiffe: y Üntíonum mearum fecurís adeft, Caeterüm hoc fit fortafsís ad mores cíus referen» d dm. quando víribonivel verbum velnutus folus mille ínítarfitfententíarum& amje"umverborum.—Porró adolefcensfub ducemeruít Chabría, eum que eftaffecta, jc EM Is8 quo fuitín(cientía milítaríínftitutus egregie. INonníhil vicifsím illius íngeníum tec ME xitvaríum& impotens. INam cüm Ícgnís alíiás Chabrías& tardus effet, iplis ín vo ME^ Ununiousglifcebat& exardefcebatanímo, atque cum ferocifsímis proruebat prao. MEM Centius. quomodo fane ín Chío quoque vítam proíecít, cüm tríremifua ante ca" Pr Ade»^-;": i 7 m": m à 5s prouectus defcenfionem vrgeret. AtPhocíon íuxtá cautum& ímpígrum prae ip s ití xcitabat Chabríz, qua contra calorem ímpetus ínrempe, fttUum dere) i] 3717: X ie Maalsez dzioxi TUE A g."eu dlieba(dus& probus Chabrías dilexít eum, ad negocía que& m"IO Oirzecos,eíus que arduis ín rebus vfus eft opera, atque us) zne nomen à gloríam Phocioní concilíauít. Nam V3 Phocion.$07 Fortitudo à fo titudine quomo do differt. Pbocionisge» Pbocionis moTes, Pbocionis ors tio, Oratio, que optina. Pbocionis prima militia, $08 Plutarchi babriectvbo permifit eilaeumm cornu, ín quo acre certamen Mars habuit,& cító decreuit. Primal; ionis vitoria pugna ciuitas Atheníenfis perfefola, poftquám capta fuit, conflíxít cum Gracis vi, a«dNaxum,—— ctrix que Chabríam mírificé complexa eft,& Phocionem vtvírum zftímauit ímpeis| Lt dignum. Parta víctoría eft magnís myfteríjs. cuíus cauía decímofexto díe menfis Bo;,| ^ dromíonis dabat populo Atheníenfi quotannís Chabrías vini congiaríum, Hincfe, l. tur, cüm mitteretur à Chabría ad tríbutum ab ínfulís exigendum, ac naues vípíntí ac, e e^o ox (OUT ciperet, dixifTe: Sí ad bellum gerendum mítteretur, maíore claffe opus effe:(inveroy, bid adíocíos, fuffícere nauem vnam, Itaque fua nauí profectum, allocutumép cíuítates,& | i us congreífum cum magiftratibus humaníter& aperte, decurrí(le cum frequentibus nay. n Phecottquofto bus quasfocij Atheníenfibus cum ftípendío mifere. INonautem víuum modo cor. MEM do Cbabriaeo ftanterobferuauít& coluít Chabríam, verüm etíam defuncti propinquorum magnam BIMI;:(if n Heri" curam gefsít,& filium Ctefippumaffectauit bonum vírum reddere. quem lícet vecor, quod MM dem víderec& contumacem, non deftítít tamen emendare X tegere eíus vítía, Semd voh | tantüm dícítur, cüm obtunderetípfum ín quodam bello adolefcens, fatígaretqy impor, cuida tunís quaftíonibus& ínterrogatíonibus quafi caftígans atque imperatoris munuseum BAM.:i5 docere inftítuens, díxíffe: O Chabría, Chabría, magnam fané tíbi refero amícítiz gn. is f Ih tíam, quífili&feramtuum.| Cüm víderet eos,quííd temporís rempubDl. gerebant par. lit À Phocion quomo títos quafi fortebellícam& forenfem admíniftratíonem, partim ín concíoníbus dícere vba | do rempubl.2cf& rogationes promulgare tantüm: ex quíbus Eubulus, Aríftophon, Demofthene, mo ferit. Lycurgus, Hyperídeserant: Díopithem vero, Menefthea, Leofthenem,& Chara A... c | ímperando& bello gerendo opes quzrere: in(títutum vifum eft eí Periclís, Aríftídis citon Solonís tanquám íntegrum atq; ex ambobus concinnatum referre X imítarí, Namgvi MIM(n fus eít illorum virorum quííqz,vt Archílochí verbavíurpem, Ly | Vtrumq, cg Martis confidens effe fatelles, Wie |^ Mujaruma, artes no|Je adamave pias. e "NI AcMineruam ipfambellatrícem fimul& cíuílium artium peritam effe et appellarivide MM ii HE bat. Cüm ítafe compara(Tet:femper quídem procurauít pacem& ocíum,bella vero gl tntí n fit pluríma omníum non fuorum tantüm zequalíum, fed€ príorum, non prenfans n- MI om Lr queambíens eas prouíncías: fed neque defugíens tamen neque declinans, vbí víusvo MM:«o p I cauíteum reípubl. Conftatenim eum quínque€ quadragínta cepífTe praeturas, cum dare ! comítíjs ne femel quidem ínterfuííTet, fed abfens femper electus& accerfítus effet. I I taque mirabantur ínfipientes populum: quód cüm plurímüm Phocíon ín eum íncu tanti reret, neque vnquám quícquam veldixiílet vel egíffet popularíter: ficutreges cenfet MI inc vtíadulatoribus debere, poft lotas manus: vteretur populus híc concíonatoribusface BMIM d: | tíoribus& blandíoribus perludum: ad impería fobríus femper& fedulus feuerífsimum MIM crc .|.» vocaretacíapíentifsímum cíuem eum que, folus vel prz alijs quí nutibus&líbidínibus MEM cd Pbocioris dita(is veluctabatur, Quippe cümeffetoraculum Delphícum recítatum, caterís confetv Íts e predara, tientibus Atheníenfibus vnum diffentire à cíuítate cíuem: progreffus Phocion liberae bant fe eos aítfolícitudíne: fe, quem quarerent, effe. Síbí ením eorum, quz agerentur MI JI placere nihil, Cüm alíquando fententía dícta ín concione celebraretur, oratíonem qu Ma duc fuam paríter víderetab omnibusapprobari, conuerfus ad amícos díxit: Numquidine MM c1 prudenti míhi excídit mali? Flagitante congíarium ad facrificium quoddam populo Ath theníenfe, alijs que prebentibus ídentídem appellatusait: Hofce pofcíte díuites. M I««u veró puderet, vobís filargirer, huíc non foluerem, monftrans Calliclem foeneratorem. MIM cum Vbinonceffarunt vociferarí& increpare eum probrís, hanc narrauit eís fabulam: Qu tion Í dam ígnauus homo parabat ad bellum proficiící. Crocíentíbus autem coruís pofuitate dim Pl lü matenuit quefe domi. Mox recipíens ea inítítít pergere, Illís denuó crocíentibusfub mur - 1 ftítít& tandem aít: Etíivos quàm maxíme crocíuiftis,non guftabitís me tamen, A ME oi | tempore íubentíbus Athenienfibus, vt moueret ín hoftes: vbí renuit, timídum mo" j B dun ost- on lem queappellantíbus: Neque vos, ínquít,faceremeaudacem poteftís, nequev co tímídos. Attamen nouímusnosinternos. Cüm dubíjstemporíbus perquam 28" o! n;, Am ret cum eo populus afpere atque ímperíj ratíones repofceret: Seruemíni quafo, in quít,príüs. Cümín bello effentabiectí& trepídí, pace vero fadtaferocirentjacco MI Qu uítijs íncefferent Phocionem, quafi crípuiffet ipfis víCtoríam: felíces eftis,, infit, du urr cem qui habeatís vos cognofcentem: alíoquín famdudum períffetís. Cum Borotjs bideagro voluerenon íudicio fed bello difceptare: confuluit, vt verbis, quibe m Gd tren a i o| (^ X ilu 1 ? d ? 1 l« [. e » ài d ni m, af* Toy i yn« ]it^ jV [2^ B uz non 1 Phocion.$09 | arent: non quibus effent inferiores, armís cum ijs dígladiarentut,| Cüm aliquan | io cntentíam eius non probarent, neque eum fuftínerent audire: Me vos, ínquiít, probo, cogere, vt facíam, valetís: dícere, qua non probo, praterfenten^ dmnon cogetis. Ex aduerfarijs eius ín republ. oratoribus cum Demofihenes di^ | ec: Interficíet te populus Athenien(is Phocíon, fi ínfaníre coeperít: Kefpondit, Tevero,, fi fapuerit, Polyeuctum Sphettíum cüm víderet per eítumauthorem po^ [eve ydo Atheníenfi effe mouendi Philippo bellí, índe anhelantem multüm& fudan^ tm vtpote prepínguem, atque crebró aquam forbentem: Debetís fcilicet, ínquit, «x huius fententía bellum ícílcere. quem in loríca& clypeo quid cenfetís facturum inftantíbus hoftibus: cüm ínter dicendum apud vos ea, qua commentatus eft, pe ge füffocetur? Cüm multa eí exprobraret ín concíone Lycurgus, prater catera: quid depofcenti decem cíues Alexandro, fuiffet author, vt dederentur: aít, Multa too hís recta& falutaría confilía dedí, verüm non parent míhí. Erat Archibíades midam, quem Laconíftam appellabant, ímmenfa promiffa barba ac lana femper si&us tetrícus que. Hunc ín curía Phocion occlamatíoníbus íactatus teftem dí ais(uis& fuffragatorem aduocauít. quí vt exurgens, qua accepta forent, confu» it Atheníenfibus, apprehenfa barba eíus: Quín igitur Archíbíade, ínquít, tondes abam? Càm Aríftogíton Sycophanta, qui ín concionibus bellicofus erat, popu- Ariflogiton fymque ad arma íncenderat, ín delectu accederet baculo ínníxus& crure oblíga^ cophanta, confpicatus procul eum ex fuggeftu Phocion exclamauit: Scribe etíam Ariíto: gionem claudum& ímprobum. vt mírum fit, qui& vnde vir adeo afper& tríítís cgnomen ínuenerít Boní. Caterüm eft meoíudício arduum, haud ímpofsibileta^ Phocion Bomw na,vt vínum, fíchomínem eundem dulcem paríter& aufterum efTe: ficutalij edí- cognomine divifo ín fpecie dulces, ingratifsimi vfu funt& nocentíísimi, Et quídem Hyperídem us. vide Acmemorant alíquando ín concíone dixíífe: Nolite Athenienfes aduertere folüm ,an mil, Probum. amarus, fed an gratís fim amarus. quafi íllos tantüm, quí auarítía ímportuní& o^ üoifunt: non autem hos potíüs, quí ad ímpotentíam& ínuídíam veliram vel contationem abutantur potentía, populus tímeat& execretur. At Phocíon ínímíam ex ciuibus nemínem afflíxit, ac ne pro ínímico quídem habuit: fed quantum st poftulabat, tantum vt aduerfus obfiftentes fuis pro bono publíco actíionibuslu: &retur horrídus erat, pertínax,,& implacabilis. Omnibus ín ceterís placídum fe cmmunem que& humanum przbebat, lapfis que ferebat opem, atque períclíxus aduocatus aderat aduerfartjs. Exprobrantibus eiamícis, quód turpem homínem defendiífTet: probos aít non índigere auxilío. AriftogitoniSycophantze poft ümnationem ípfum per amícos precato, vt ad fe veníret, morem gefsít, atquead arcerem perrexít, Retinentíibus eum amicis: Síníte quafo, inquit. vbí enim con^ giediate cum Aríftogítone libentíüs?| Porró focij Athenienfium X infulares claí? pbociom gratus s eorum duce miflas alío pro hoftíbus habebant, muros fepíebant, portus obftrue» focijs, bant: pecora, feruítía, coníuges, liberos in vrbes ex agrís deportabant, Sin ímpe. stor Phocion effet, nauibus fuís longe occurrebant coronati& gratulabundi, de ducebantgs eum adífe.| Cüm írreperet ín BEuboeam Phílippus, eo que exercítum « Macedonía traduceret, atque oppída folícitaret pertyrannos: ímplorante opem AA ia Àthenfenfium Plutarcho Eretríen(i, orante que, ínfulam vt eriperet ex faucibus Ma^ cdonum: Phocíon parua manu dux míílus eft, quódíncolas fperarent prompte ad phocionis i Ex; tim concurfuros. Quí omnía cüm offendiffet prodícorum plena, affecta,& largi? beam expedione conftuprata: ín perículum adductus ingens eft: occupato que tumulo quo» tio. àm, quí caua valle à campo eft círca Tamynas díremptus: ín eo, quod firmiísimum eratín exercítu, continuit& coercuit. De íncompofitis, garrulís,& ígnauís, qui ex caftrís aufugiebant& figna relínquebant, monuít duces níhíl efTe laboran^ Yícantibus: INT;;-;*. n, C, "éum, quíppeob lícentíam fore eos in exercitu ínutiles,& obfuturos dímica domi veró horum fibí confcíos mínus ínfectaturos ipfos neque multum calumnía tutos. Vt infeftí adfuere hoftes ,íufsís fuís fub armís confiftere, quoad immolauif. co» protraxit tempus díutíüs, vel quód non litaret, vel quó hoftes propíüs allíceret. Wüapropter ratus prímüm metu íllum trepidare& obtorpefcere Plutarchus, pro^ aiit cum mílíte conductítío, Deínde confpícatí íd equítesnon contínuerunt fe, fed i admiferunt equos in hoftem, íncondiítíq;& effuli proruerunt ex cattrís. Dum «dunturprímí ,omnes dífiecti(unt,& fugam cepít Plutarchus. Pars hoftíum valMN dal Pbociotis victoria in Eubaa, Phocionis virtu tes, aliena ignauia ildftrate. Phocion feruat Byzantium, Phocion eijcit pbilippum Hellefbonto. Phocion Atbenien[ibus coniungit Megaren fc. $1o Plutarchi lum adorti excíndere moliebantur X perrumpere tanquám omnibus fufis, Inte, W fiit perpetrato facro erumpentes caftrís Atheníenfes partim extemplo auertunt, à ü at fugam effufos apud vallum plurímos concidunt. Phocion phalangem in occif, m nem ftare íntentam imperat, collígere que fimul& recípere eos, quí ín fugam ay. f a te dífsipati fuerant. Ipfe cum delectís íncurrítin hoftes, commífTa queacrí pugnao.| fee mnes ímpígre& ftrenue certauerunt. Thallus Ciínez& Glaucus Polymedis apud(5p .",*, M. ipfum locatí ducem prater caeteros dímícauerunt fortíter,& vero etíam Cleoph;. eitis. nes infignem virum co ín przlío praftitít. Híc equítes ex fuga reuocans, dama maio & adhortans, vt períclitanti fuccurrerent imperatori: effecít, vt reuer(i ví&toríampo Mill quen ditum confirmarent. Hinc Plutarchum exegit Eretría,& Zaretra opportunifsimim MEM,(i: arcem cepit, qua maximé coarctatur laxítas infula, qua in anguítam ceruícem v, tum trínque aítríngítur pelago. Gracos capí non permifit oratorum Atheníenfium mc. B[ui tu, ne populum ad fecus ín eos confulendum ínflammarent.| Poftquám rebus hi, f Íce geftis domum fe Phocíon recepit: mox defiderauerunt eíus humanítatem&iu. MM Nin ftitíam focij,mox etíam populus Atheníienfis perítíam eíus& vírtutem anímadueriír, ram fiquidem fucceffor eius Moloffus íta gefsit bellum, vt etíam ípfe ín hoftium pote ali ftatem víuus venerít, Vndegrandía Philippus fpe complexus ín Hellefpontum cum Lva omnibus copijs mouít ad occupandum fimul Cherfonnefum,Perínthum, X Byz. IE tíum. Parantíbus fuppetías ferre Atheníenfibus contenderunt oratores, vt duxmi, IAM íi teretur Chares. qui eó profectus nihil copijsfuís gefsit dignum, nequeacceperunt f boron claffem cíuítates: fed omnibus fufpectus palabatur pecuniam cogens ab focjs,& IE i0; ab hoftíbus contemptus. Populus vero, cüm effet ab oratoribus incenfus, indign, IM ,.... tus eft, poenítuít que eum fummiíiz Byzantinís opis. Ibi exurgens Phocíon cov BIEE v. cíonatus eft: Iníquum efle diffidentíbus fuccenfere focijs, fed fuccenfenduminfidis MIS(... ducibus. Hí ením vos reddunt, ínquiít, formidabiles, quantumuís cítravos inclu, MM polt míbus effe non valentibus. Hac permotus oratione populus mutauit fententiam, ME(55, atque íllum ípfum alía manu focijs íufsít fubuenire ín Hellefpontum: quodad cov MI vii feruandum Byzantium maxímí fuít momentí. Erat nomen íam ínclytum Phoco- MM liis nís Vtveró etíam Cleon Byzantinorum vírtute prímus, Phocíonís que prídemin IM(ic; Academia famílíaris apud cíuítatem pro eo íntercefsít, non paísi íunt eum extrama- jd h diss nia quamuís cupientem metari caftra: verüm patefactís portís acceperunteum,do MI i; mum que ad fe duxerunt Atheníenfes. quínon folüm íntegtos fe ín hofpítijs& ab utin ftinentes, fed X promptiíísímos ín przlijs fefe ob fidem fibihabitam exhibuere. la quen Hellefponto tuncpulíus Philippus eft& defpectus, qui effe ínuíctus acformidabi euafi lís vídebatur. Ademit infuper Phocion ei aliquotnaues,oppida que,quíbus illepr^ MI boe, fidíium ímpofuerat, recepit. Ad hac crebras defcen(iones faciens fines eíus popula(rip tus eft& vaftauít: quoad ab tjs, quí fubuenerunt, vulneratus abfcefsit. Implor MM loo tibus clám Atheníenfium opem Megarenfibustimens Boeotíos Phocíon, nefipr^ ME o ícííIent, anteuerterent fuppetías, f1mmo mane concíonem aduocauit: expofitísque MM rc. populo Megarenfium poftulatís, vbi ea fciuere, figno tuba dato extemplo à condo- Mili inq; neeos, cüm tantüm arma fumpfíi(Tent, eduxit. Receptus à Megarenfibus cupid Ne MI ru fzam muníuít,acbrachía duo ínteriecto ínter vrbem€ nauale fpacio duxít, eam qe MM de marícommífit.Ita parum íam de hoftibus perterram folícíta adhaefit Athenienlibus, i Cüm íamíndixiffent bellum aperté Philippo, alij autem per abfentíam eíus ducesbd tre li creatí effent: fimul atque ab ínfulís domum eft regreffus, ante omnía fuafit popr- hic i lo, càm pacem Philippus cuperet formídaret que ímpenfe perículum, vtfordus c MM hoc, cíperent, Accüm quídam eí ex illis, quí íactarefe ínforo círca fubfellia udicum* cilur quadruplaturam aflueuerant facere, oblatraret díceret que: Tune audes Phocion Mig Gr; arma íam manibus tenentem reuocare populum Atheníenfem t Ego vero, ínqut: MM Aic, id que certus, bello me tíbí, pace míhí te ímperaturum. Vbi non flexit populum Milo nihi fed Demoftheníis valuerunt confilía, vt ab Attíca quàm remotifsíme AtheníenfesiL vtE gna conferrent: INe difpicíamus fodes, inquit, vbí dímícemus, verüm quemadmo mar; dum víncamus: íta demum longinquum erít bellum. Vícís omnía atrocía femp NE rue propinqua funt. Superatís Atheníenfibus, turbatoribus que& nouatoríbus vi»v tuor nis Charidemum ín fuggeftum trahentibusatque poftulantibus, vt híc pracficeretur àcm exrcítut: exterrítí optímates, fenatum que Areopagiín concíonem adducentes e Cepí gr€ precibus€ lachrymis ímpetrauerunt, vt rempubl. petmítterent Phocíioni, Ce Víco yit Phocion. stt fithícleges& condítiones amplectendas humanas, quas dixerat Philippus. Sed [e . etquàm rogationem Demades tulit, vt cíuitas ínfocíetatem veníret pacís commu», ni& conuentus Girzecíae: íntercefsit, ní priüs cognofcerent, quas condítíones po» MEE(ureà Grecís Philippus. Cuíus cum temporibus aduerfantíbus non obtínuiffet - Ea—A(uentía: Athenienfes autem ílíco videret poenítentía ductos, quod naues& equi^ iM isprabendi Philippo effent: Hzc, ínquit, tímens refragabar. Verüm quando ita - MEE diis pactí:non debetís grauíter ferre neque animum defpondere, memorcs ctíam » MEE nuoresveftrosnuncímperaffe nuncparuíffe, atque vtrung; hocrecte& ordíne exec BMO quuiesremp. ac Grzcíam conferuaffe. Philippo defuncto immolare oblatum nun n alli. cun prohíbuítpopulum. quippeabíecii anímí eífe,malis exultare alienís:atqy exetCí^«dis alienis v a unquicumíplisad Chzeroneam coflixerat,vno tantüm homíne aít effe diminutum. exultare, abie» c MEE Dmofheneautem Alexandrumarrodete Thebís íam exercít& admouentem, dixit:&ianimi effe. m Cur mifer intendwvegem iitave ferocem, Homerus Od»f. - MEM vinignis gloria cupidum? Quo conarís tanto propinquo incendio pracipítare lib.s. L MM rmpublicam? Atquí ne volentibus quídem períre hís conníuebímus, qui propter» ^ MM alukepimus ducatum.— Vt euerfz Thebz funt, cüm Alexander Demofthenen, n MEE Lyugum, Hyperídem,€ Charídemum expofceret, contjceret autem ín illum con. » MM coonlos,crebro eum excitans: exurrexít, atque vnum ex amícís, quo fupra ceteros iz dlsidue vtebatur, cuí fidebat,& quem charum habebat,íuxta fe ftatuens:Huc, inquit, "MIS rempublicamiftí deduxerunt: vt equídem, fi vel Nícoclem hunc quís depofcat, eum : iffurusfim dedí, Nam ípfevítam pro omnibus vobís profundere felícítatem ducam ^ MM nam Miferet vero me,ínquit, Atheníenfes Thebanorum quoq; quí huc confugere: ^ MEE vrümnfufficit Grecís Thebaslugere. Quarepraftat, vtpro vtrifq? agamus& depreis B cmur victores, quàm vt praelíemur. Acprímum plebífcitum perhibent Alexandrum, b potquam fuit eí oblatum, profecíffe auerfatumqy legatos recefsiffe, Alterum à Pho- Pbocionab Ale ^ MM coneallatum accepit, vbí de maíoríbus natitaudiuít Philippum quoq; habuíffehunc yn Magno u virum ín honore, Necoratíonem modó& preces eius admífit,fed audíuit etíam confi Vie p ol limm.Suafit eí Phocíon, fi ocíum expeteret,vt poneretarma:fin gloríam,à Grzecís ver^ Ee Lo " MM(itansferret eaín barbaros. Ac multís dextre pro Alexandri íngenío& mente di fibus placatus, "Mili div(gadeo eum ínclínauit& demul(it: vt ille díceret, Athenienfibusaduertendum ^ Ji nusanimumeffe. quando fiquíd fe factum effet, pertineret ad eos ímperíum. Pri. » BM uinveró cum Phocíone iure amicitie& hofpítij íníto prouexít illum eo honorís, la| quem paucí, quí nunquám dí(cedebantab ípfo, haberent. Refert Durís, poftquám " Mi uilitingens,€ Daríum proflígauit,ex epiftolís detraxiffe eum,Salutem:nífi cüm fcri X^ g beet Phocíoní.Huíc vní ficut Antipatro Salutem ín capite affcríbebat. Idem Chares la Íriptum relíquít. Nam depecunía quídem ín confefTo eft, dono eí mififfe ex Afia AMM lcandrücentum talenta.Hís Athenas deportatís,quaefiuít ex miniftrís eus Phocion: U MM qudecaufa ín multís Athenienfibus tantum munus folífibí Alexader largireturt Vbí * Mi rbonderuntilliQuod te exíftímet vnum vírum bonum& honeftum.Ergo finat me, MM inquit Phocíon,talís vt& habear&(im. Quívtdomum eum fecuti ínfignem aduerteV Bl nttruedlitatem eius, vxorem pínfentem,& Phocíon ipfe haufta ex puteo aquape* ME islauítmagísac magis ínftíterunt ftomachatid funt,turpe allegantes effe regís ami h| imum víuere dutiter. Ibí confpicíens ínopem fenem Phocíon ín obfoletà lana prae n— treuntem rogauít,num eo fe arbitrarentur deteríoré? Bona verba,ínquiunt illi, Atquí I, intit,ex re minore víuit,& eft contentus. Breui, autfi minus vtar, ínquít, pecunía A hic, nequícquam tantum autí pofsídebo: autfi vtar, meípfum íuxtádatque íllum ín * ga cunníam conijcíam ad populum.. Itareportata ex Atheníspecunía eft: oftendítd ii Tcís itle locupletíorem tantam fummam dante effenon índígentem eius. At cüm ái WMexander offenfus Icripfiffet ad Phocíonem iterum,non haberefe pra amícís eos, qui 7, Mo nihil ab fe vellentaccipere: nummos Phocíon ne fic quídem cepít: poftulauít autem, il, VtÉchecratídem R.hetorem& Imbríum Athenodorum,przterea Rhodios duos DeM maraum& Spartonem certís de crímiínibus comprehenfos& Sardíbus víncioslibe" ME uet Eos Alexáder extépló foluít, Craterumd ín Macedonia míttens ex oppidis qua» » t'or A fie Cio, Gergitho, Mylafis,Elzea vni iuf-'t, quod eligeret,vt traderet Phociónf, y«multo vehemétíus ínftítitíndígnelaturüof ndesfe,níaccíperet. Caterüm necacE pitt hocíon,& breuí Alexander decefsít. Phocíonís edes etíam hacmemoría ín if o Melita vifuntur lamínís ornatae aereís ,C«:ratenues& modíce, V xorum,quas Y 4 Phocionis ab[ti tentia, Pbocionis da^ mit. Pbocionis yxo« T€$, T Plutarchi i | duxit, de priore nihil memoríz prodítum eft, extraquàám Cephifodotum plis min | eius fratrem fuíífe: altera non mínüs caftítatís nomíne& frugalítatís fuít Athenis v, dibríu | lebrata, quàm ob probitatem Phocíon. Spectantibus autem alíquando nouos i, MEME pon i godos Athenienfibus híftrio, quí prodíturus eratín fcenam, perfonam popofcitcho, Bl iif | ragum regínz ac multas exímíe cultas pediffequas. INon prebente illo ftomach;b;, lll pio M tur, tenebat que füfpenfum theatrum progredí abnuens. At choragus Melanihis BI Vbi: ut" propellens eum ín medíum clamauit: Non cernís Phocíonís vxorem vnà cumancil thenit "m femperíncedentem? Tu veró ínfolens es peruertís que mulíeres. Hanc vocemo. Bill dut ' audítam excepít theatrum íngentí plaufu& ftrepitu. Ipfa vxor, cüm hofpítaqus, conf da dam ei loníca aureum gemmís que díftinctum mundum cum monilibus& torquibus WA«c: oftendiífet: Mihi, ínquit, Phocion mundus eftvigefimum íam annum dux Athe, cuta || Pbocionis filis entis. Filío cupíenti defultorem certare Panathenzís concefsít, non víctoría appe, mum I qualis, tens, fed quó corpore exercítatus& medítatus euaderet melíor. Fuít enim alioqui lli cix: 1 PRI vínofus& díflolutus adolefcens. Victori multís petentíbus epulum vícoríalepra, fag i bere, reíecít Phocíon czteros, atque vni hanc muníficentíam concefsít, Vtvenitad ill bil: : conuíuíum,& càm alíum aduertít faftuofum paratum, tum pedum lauacra ex víno Willi nux! l4 cum aromatibus conuíuís oblata, appellato filío: Non compefces, ínquít, amicum Bill rli noftrum Phoce, quó mínus victoríam deformettuam? Quoautem filium feme Bil finem | illa vita extraheret, abduxít eum Lacedamonem,& ín contuberníum dedit adolo BE Pc Ícentíum, quí patría dífcíplína ínftituebantur. Id offendít populum Athenienfem, Willie ou: quai Phocion ínftítuta defpíceret& faftídiret domeftíca,| Cuí cüm dixifletDem ríe, des: Quín índucímus Phocion populum Athenienfem, vt inftítuta Laconica rei, BE uc piat? Quódfi míhíauthor fis, praftó fumad ferendam& fuadendam legem, Tibi MM iu veró, inquit, admodum conueníat tantopere vnguentum redolentí& chlamydemi. B ilt. flam gerenti de conuíuijs Laconícis confulere populo Atheníenfi& Lycurgum lav quan dare. Cümmandaflet perlíteras Alexander, vt naues mítterent fibi, obfifterentav ten | temoratores, fenatus veró Phocionem fententíam rogaret: Cenfeo igítur, ínquít,vt enies velarmís vincatís,vel victoribus fitís amíci. Aggredíenti aliquando Pythez primum qs, concíonem Athenís habere homíní íam loquací& audaci: Non filebis, ínquít,idg prac Harpali cotitt^ cm nouítíus ínpopulofis? Poftquám Harpalus cum magna ví pecuníz Alexan a qun !ii mnit pecunia drum profugiens Atticamex Afia appulit,& concíonalium hírudinumfuítcertatim tt EI Roonen, concurfatío operas fuas eívendítantíum: modícam hísille ex multís obtulít& obíe Ego li citefícam: Phocíoniveró per ínternuncíos feptíngenta talenta obtulit, cetera queo In pt :| maía& cum omníbus femetípfum fidei eius vnius commifit. Càmrefpondiffet afpe- mir H re Phocíon, haud ímpune Harpalum laturum, fi pergeret cíuítatem redímere: íta itur | ín przefentía quíeuit moeftus. Paulo póftcüm haberet populus Atheníenfis deipfo part confilium: aduertítíllos, quí ab fe nummos acceperant, factos fibíaduerfaríos,nedo M Rt, tegerentur, oppugnare fe: Phocíonem veró, quífe abftínuerat, cum bono publíco vide fimul alíquam etíam falutís fuz habere rationem. Igítur denuó incumbens,captaut IM."v eum eníxé,verüm omnibus círcumfpectís aduertít eum vt arcem,auro vndicy inexpv AMI" Nu gnabilem. Cum Charícleveró eíus genero confuetudiínem& amícítíam contrahens RS, quód crederetilli omnía, eody ín omnibus vteretur,coníecit eum ín prauamfufpico Mi nem. Sed& Pythonícz meretríci defunctze,quá adamauerat,filíamdq ex ea fuftulerat, Qu cüm Harpalus monumentum fumptuofum locare vellet faciendum, eíus reí demanda Án uít Charíclí curam. Hoc mínífteríum per fe turpe foedauit ínfuper fepulchrumabfolu- Nu tum. Extat ením& hacatatein Hermío, quá Athenis Eleufina ítur:neq ín eotrigi an Am ta talenta, quantam fummam expenfam tulííle ín id opus Harpalo autumant Chari- s P i clem,comparent. Etvero etíam poft Harpali fata educta à Charícle& Phocíone pud]^" x n la eft& accurate habíta. Vocato tamen ín críme Harpalí caufa Charícle,oranteg Pho,: i ! cionem, vt przfto effet fibi,& ín íudícío afsífteret: renuít dícens: Bgote Charidead P" Qui Phodot"*- ownía honefta generüaffcíui. Cüm Afclepíades Hipparchí Athenas príncepsmor À alid" tem Alexandrí nuncíauílfet, negauit eí Demades credendum. Iamprídem entm"| aejenaere Te- D. 4.^ 1.22 Dhoctof eg "is dauerís foetorem totum orbem fuiffe occupaturum, Cernens veró populum! im g ad res nouas propéfum, conabatur eum placare& frzená ímponere: verüm cümmu? ( 1 17 1 Z E 1'£ E 11m f le te| phosoni; qi2, 1n(uggeftum profilírent damarent(y vera Afclepíadem attulííe& fato fundum E* quedam. xandrum:loíturífthodíe,ínquítmortuus eft;& cras erít X perhendie mortuus. T Mi terítís per ocíum& tutíüs deliberare, Poftquámautem Leofthenes ciuítatt pre?" ter Phocion.$13 wnin bellum* Girzecum dictum egit, atque índígnante Phocione quafiuít per lu dope bsr übrium: quíd'nam fuo annorumadeo multorum ímperíoreípublicz profuíffet?Non^"^ did xum vero, ínquit, quod cíues ín propríjs fepulchrís funt humatí.— Cüm ferocíret vinfolefceret Leofthenes ad populum, Phocíon: Oratío tua, ínquít, adolefcens cu^ pbocion pacem «forum fimilís eft. Hae ením grandes funt& excelfz, fed non ferunt fructum. confulit, Vbiadortus eum Hyperídes quaíuít: Quando ígítur confules Phocíon populo A. üeienfi, vt arma capíat? Cum íuuentutem, ínquít, vídero feruare ordínes velle, üirites conferre, oratores aeraríum non expilare. Cüm multí copías ab Leofthene enfcríptas ftuperent, rogarent que Phocíonem, quemadmodum ínftructas putaqt: Ree, ínfit, ad ftadíum: at dolíchon exhorrefco bellí: quód neque ftipendíum Wl uidialiud, neque naues, neque mílítes fínt. Aftípulata eftautem eíresipía. Prí^ | M nin ením rebus geftís Leo(thenes, fuperatis acie Boeotijs& íntra Lamíze moenía itdadto Antipatro fplendídus effloruít. Quo tempore cíuítatem memorant magní^ ; faguftata fpe quotídíe ex lztís nuncijs fettos díes egííIe, atque dijs honorem ha.* l bulle: Phocíonem vero ad íllos, qui feredarguereipfum putantes poffe requirebant: Pbocionis con) mmhzcnon optaretfe fecílle"? Omníno fane, dixife, verüm confuluíffeilla.— Alijs flantia.val. Ma i ulus(uper alíalaetís nuncijs ex caftrís fcriptis& allatis dixiffe: Quando tandem de. xis lib.5.c4.8 '(ntmusvíncere? Càm defuncto Leofthene verentes alíquí,ne dux ad exercítum , Willi don míflus bellum tranfigeret, homínem quendam fubornaffent obfcurum, quí li urgens ín concíone díceret, quód amícus& condífcípulus effet Phocionís, mone^ | ite, vt parcerent eí referuarent que, cüm parem non haberent alíum: Antípliílum " » uem exercitui preficerent: atque íd populus probaret: progreffus Phocíon demon. i iuit, neque fevnquám iftius condifcipulum, nequealíás notum vel familiarem fu^ . Mill ilo verüm nunc, ínquít, ex hodíerno díe amícítíiam& neceísítudínem íneo tecum: » i uundoquidem qua ere mea(int, confuluift.— Molientibus bellum ín Beeotíos A^ v Ml ühaienfibus prímdm repugnauít, monentíbus que amícís occífuros ipfum Atheni-, i uo.lieos pergerecoffendere: Iniutía, inquit, fi quod erepublíca eft, facíam: finfe» gl usiue Vbieos vídetníhiló remifsiores, fed obftrepentes fibi: pronuncíare íufsit » Mi peconi, vt Athenienfes omnes, qui à pubertate íntra fexagínta annos effent, cum v Milli quinque dierum cibarijs confeftím fe à concíone fequerentur. Ibí magna tutba excin gil usvociferantibus'que& exilientibus natu grandíoribus: Quíd hoc reí eft, ínquítz » Wil Eooduxannos natuso&togintavobiífcum ero. Eaoratione reprefsit& reflexit illos y inptafentía.—Cüm vero oramarítíma à Miícione,quiíngentí manu Macedonum&€ - al nucnaríorum ín Ramnunta defcenderat, ager que vaftaretur: eduxit ín eum exeru E dunAtheníeaium. Ibialío atque alío hincínde accurrentíbus ínferentibus que fe ín o MM putesduciís, X monentibus: vtillíc tumulum occuparet, íllíc equitatum círcummiítte^ v ME uhiclubfidíarios ínter príncipíalocaret: Papze, ínquít, quàm multos duces,paucos » MEM"io milites? Vbí pedítum acíem ínftruxit: quídam longe ante figna prouectus, ít mx timore perculfus occutrentis fibí hoftís retro ad ordínem fuum recepít fe: ibi: » Mili, Nontepudet, inquit, adolefcens duos deferuiffe ordines?& quo pofitus a duce fues E usiiterum, vbítemet collocaftíipfe. Hoftes adortus fudit tugauít que eos. Ipfum o, Micionem cum multís ínterfecít, Porró Graecorum exercítus ín Theffalía iunctos Pboconis de t BE unAntpatro Leonatum Macedonas, quí ex Afía venerant, acíe fudit: vbipedites"Macedonibus ha hntiphilus, Menon Theffalus equites duxít. quo ín praelío cecídit Leonatus. Poft PI iub U- pullo càm Craterus magnís copijs ex Afia venilfet, fignís terum apud Cranona col. Sun ns n. MEM huis celi(ant Greci, non magnam cladem tamen accepere, nec multi cecídere. Ac pero, "ME Cntumacía aduerfus duces lenes& fuuenes, fimul'que folícitante cíuítates eorum b EM ntipatro dilapfi fcedífsímé libertatem prodidere. Ibí càm figna confeftím moo» ME"t Antipater Athenas, Demofthenes& Hyperídes cefferunt vrbe. Demades, M Quinullam partem eíus, quanti lís eí aeftímata fuerat, poterat foluere,( quíppe daY mnatus ferat, quód rogatíones feptem promulgauiffet aduerfus legum ínterdícüa) » ME"notus infamía prohibebatur concíonem habere.^ Tunc vero poteftate facta on legem rogauít, vt legatí cum libera poteftate ad Antípatrum mítterentur de pa^ Iri€. Verente íd populo, Phocionem'que accerfente, atque fidem illí vní fe teftan^| le tt habere: Atquí(i confilijs ,ínquít, paruifetis meís, nunc hííce de rebus non cone phocion legati ul ^ ME"emus, Ita lege perlata míllus eft ad Antípatrum, quí habebatín Cadmía ftatí^ a4 Astiparum v MEAEK"^ puatus mox ínterram Attícam mouere, Príimüimpoftulauithoc, vt íllís ín caftrís depace, 7 manens $14. Plutarchi confidentes íbifocíorum& amicorum fines vexarent, cüm depradari liceret hoftiles ! ipfum. ltaquevt reuerfus ín vrbem eft Phocion,€ compulfi necefsitate Athenieyf, E thoritas. apud omnes& opinío€ celebritas, infolentíam vel ferítatem vel excandefcentíam v Xenocrates co^ bor alíquís& reuerentia eíus fubiret. Enímueró euenitob ímprobítatem Antípatri& temptus db A^. virtutis odium fecus, INam príüm complexusalíos non falutauít Xenocratem, Vg. tipatro, de dixífTe aíuntíllum,rectéfacere Antípatrum: qui índígnítatis caufa, qua cíuítatem A, 3 theníenfem ftatueratafficere, vnum fe erubefceret. Deinde dícere exorfum non ferens, ") Pacis conditio- fed interpellans ínfenfus oratíone eíus praecídít. Càm veró differuiffet Phocion, refpon mJ. mesab Antipa- dítamicitiam G foedus fe cum populo Atheníenfe facturum hís conditionibus:vtDe bus preferite(idium in Ntunichíaacciperent, preterea ímpenfas bellí&€ mulcià penderent. Hascor, dítíones praeter X enocratemalij legati vc benígnas fti accepere.Ille ením moderatiait Antípatrü vt cum feruís,vt cum liberis dutíter egíffe. Phocíone aute prafidii detrectn te€ deprecantefertur Antípater díxifTe: Omnia Phocion paratí(ümus tibi índuleer: exceptis ijs, quae GC te X nos perdent. Alíj non íta, fed ínterrogaffe autumant Antip. trum:vellet'ne Phoció,fi prefidíum remiliffer Athenienfibus, fponfor effe, foedericiui | tatem flaturam,neg quícquá molíturá noui? Tacente& cunctante íllo Callimedonn Carabum audacem hominem& liberis populís ínfeftum exili(Ie cum hífce dictis: Quid | fi híc delíret Antipater,tucredes ei& à confilijs dífcedes tuísz Ita prefidíum Athenien n Atbenienfes ac- fes Macedonum acceperunt, et Menyllum ducem modeftum vírá& Phocíonísnecef th cipuntin M ríium,quodímperíumfuperbum vífum eft,& contumelíofzlícentíz potíds oftentatio, || nichiaprefidié quàm vtilitatís caufaoccupatío. Non parum autem exagoerauít ipfe articulus calamita | ] :] i | tem.quíppe díe menfis Boedromíonis vígefimo prazfidíum íngreffum eftmyfteriorum | folenníbus,quo díeTacchum ex vrbeBleulina deducunt, Itag; confufo facro multirepu tauerunt& vetera fefta& recentía, Olím ením fecundifsimis rebus fpectra vifa&L audi tas voces hac celebrítate cum ftupore&€ tremorehoftíum, nunc íjfdem facris acerbiísi mos Grzcíz cafus deos afpícere, polluitp facratífsímum tempus íjsqp acceptífsimumá ! Prefigia dads quo nomen maxima clades trahant.Síquidem paucis antéannís fortes dederantcíuity Atbenienfimt.. ti Atheníenfi Dodonídes,vt promontoría Díanz cuftodírent, ne occuparent ea extra. I: neí. Tunc círca díes íllosfafcize quíbus myftícos lectosredímíunt,tínciz coloremret. lh leruntpro puníceo pallídum&lurídum, Et quod míraculum facíebat,príuata omnía, qua vna fuerunt ínfecta,colorem conueníentem accepere. Myfítam porcellumlauante i cetus ínlíquído portu corrípuít,ímasqs corporís partes ad ventrem vfqy deuorauít:porAcprafidium quídem ob(iftente Menyllo níhil ciues offendít. qui vero ob egeftatem nonfuerunt ceníi ínter cíues,quorum fuít numerus fupra duodecím miíllía:hí partir quíremanebant, magna íníuría& ínfamía vídebantur afficí:partím, qui ídcírco excefle rantvrbeatqyín Thracíam tranímigrauerant, vbi eís Antípater agrum& oppidum de Antipatricrude dít, fimiles apparebant expugnatís& extermínatís. Iam Demofthenís ín Calauría,& litas, apud Cleonas Hyperídís fatum, de quíbus alijs locís tractauímus,tantüm non amorem & defiderium fubíecít Athenienfibus Alexandri& Philippi. Atgjíd quodínteriecio poftmodum Antígono eíusq ínterfectoríibus homínes exagítare& fatígareoccípient! bus ruftícus quídam agrum in Phrygía fodíés, cüm rogaretur d quopíam, quíd ageret fufpírans: Antígonum,ínquit, quaro. Hoc,ínquam, multís fubijt dícere ín memoriam illerum regum reuocantíbus animum, quám celfum,generofum, fimul(g placabilem ha buillent: non ficut Antipater. quí príuatí perfona& chlamydís vilítate& vitafrugil tatelícentíam dífsímulans duríor eratíllís, quos opprímebat, teter domínus& tyr nus. AttamenPhocíon cüm multos precibus apud Antípatrum exilío liberauit, tum arum ^e exulibus ímpetrauit: ne ficutrelíqui, quí eranttrans montes Cerauníos& Tan iummoti,extorres effent Crrzecía:fed fedes collocare ín Peloponnefo poffent,ex quibus Agonídes Sycophantafuit, Curam gerens placide€ legítíme eorum, quíínvrote 2- if tant, manens pacem fanciret. Vbi Craterus iniqua fremuít ab ipfis Phocionem poftula," Ud exíftere ín anímo humano exiftímarent nullam,cuí non ex folo X enocratís afpectur,| apprehenfa Antípater dextera eíus: Dandum,ínquit, Phocioni hoc eftbeneficium, py| czterís ímperauít, vt Atheníenfes ipfis permitterent, ficut Lamíze Leoftheni volue;| id comprobauerunt: profectus iterum Thebas eftadiuncto ab Atheníenfibus ínter,| Xenocratis di: gatos caeteros X enocrate phílofopho."Tantum enímvírtutis Xenocratís eratnomg ; m e T E e". 3 tro Atbenienfi- yyofthenem&LH yperidem fibi dederent,rempubl. more veteri ex ceníutractarentpre,| y n1: 3,,., e»" tendente íllís clare deo fpolíatos parte vrbís íma 8C marí adíecta fupernam feruaturos 4 | nat, rum! E frau nupti B derer fatatr ber | quem lium pae] exitu. Certio b Nica prab Inter] MitA tt iub hem, 3 ter! Qm, Phocion. jl | st, bonos& modceftos retinebat in magiftratibus perpetuo. Cutiofos& noua^ | um rerum cupidos eo ípfo, quod ín honoríbus non forent, nec folícítare poflent |(atum ciuítatis, conglacíantes docuít libenter ruftícarí&& agroscolere. Xenocra. | um cüm víderet penfionem vt ínquilínum pendere, inftítít eum ín cíuítatem affcrí^ | bac. Quod ille abnuit, nolle fe dícens ín cíuítatem accípí eam, pro qua legatus fuent,necffet libera! Munus Phocíoni Menyllo& nummos offerentí refpondit, ne que ipfum Alexandro praftantiorem, neque melíorem effe caufam, quare nunc ca^ | poet, qui tunc non accepíffet.| At vt Phoco filío faltem caperet rogante Menyllo: | Poco, ínquít, fi mutata víta ad frugem redeat, fufficiet patrímonium. Nam vt nunc Lícocrit, nihil eífatís fit,^ Antípatro vero refpondít afperiüs aliquíd ab ipfo conten| int mínds honeftum: Nempe non valet, ínquit, Antípater me fímul amíco vtí& |aduatore. Ipfum referunt dixíffe Antipatrum, duosfibi e(fe Athenís amícos Phodonem& Demadem: alterum horum, vt quícquam capíat, non poffe índucere, aL, tum non ímplere. Et fané paupertate Phocion vt vírtutegloríabatur: ín qualícet tries dux Atheníenfium fuiffet& regum víus amícítía, confenuít, Demades ve. n diuítijs fibí placebat, vel per nefas. quíppe cüm Athenís id temporís lege cautum | diet, ne faltaret peregrínus, aut mílle drachmas Choragus mulctam folueret: omes peregrínos faltatores centum numero exhibuit, fímul que mulctam pro fingu. | is ín theatrum attulít miíllenas drachmas.| Demez filío vxorem defpondens: Cum bro, ínquítmatrem tuam filí ducerem, ne vícínus quidem fenfit. Ad tuarum veró nuptiarum fumptus conferunt etíam reges& dynaltz.—Cüàm Phocíonem obtun. | irent Atheníenfes, vt Antípatrum índuceret ad remouendum prazfidium: vel quód | non fperaret fe eum adducturum, velquía modeftíorem populum vídebat& mode rtíisagentem ob metum: femper reíecít illam legatíonem, fed pecunia exactionem vproduceret€ prorogaret, perpulít Antípatrum. Ita Demadem relícto eorogaue^ | nnt. quírem fufcepitlibenter: trahens quefilíum fecum perrexít ín Macedoníam, di^ | uinítüs haud dubie illucattractus eo artículo: quo Antípateríam morbo tenebatur,€ Ciflander rerum potítus, epiftolam reperít Demadis ín Afiam ad t Antígonum exa. fiam: qua illum íncítauít ad ímperíum CGraecíz Macedonízq afferendum, quod ex pere marcido ftamíne fufpenfum eífet.— Itaením ín Antípatrum erat cauíllatus. | uem vt Caffander confpexít adueniíTe, prehendít eum. Ac primüm admotum eif, lim ínterfecít, vt cruorem pater acciperetfitu, eocp commacularetur: deínde íngraitudíne€ prodítione ei acerbe exprobrata, probríslaceratum ínteremít. Antípatro utem, cüm ducem creaffet Polyperchontem& Caflandrum tribunum mílítum de inctomox properás Caffanderoccupare domínatum Nicanorem propere mittít przeure Menyllo fuccefforem, íubetq: eí, antequam Antipatri exceílus vulgetur, acci» preMunychíam. Eo facto cüm paulo poft nuncíatus Athenienfibus effet Antipatri aitus,ín crímen Phocíon vocatus eft, obíectum ei: quód cüm effet ea de re factus |«tior, Nícanorís gratía retícuiffet. Enímuero nihil híc fta eft moratus:fed agendo cum NNianore€ colloquendo cdm alijsín rebus facilem eum Atheníenfibus& benígnum |'abuít, tum vt munus quoddam preberet,fumptumd fubíret ludís edendís,induxít. | ntrhaec Polyperchonregís curz praepofitusad círcumueniendum Caffandrum fcriPitÀtheníenfibus literas: quibus contínebaturregem eís rempubl.popularem reftítue Itíübere; vt omnes Atheníenfes priftinís legibus agerent.Infidiz hze erant ín Phocío, Km,nam cám traducere ad feftuderet cíuítatem illam Polyperchon: nifi Phocíone WXiermínato, vt poftea re declarauit, nihil fe fperabat effecurum. Expulfum autem iírí «m, fimul atque ílli, qui ex cíufum albo fuerant erafi, reípublícze fuperfufi effent tra Candz, iterumqy occupaffent concíonatores fuggeftum,& calumnías eí fu ffunderent. 4mmotus hínc Athenís alíquís exifteret,cupíens appellare Nícanor Atheníenfes,fe^ Pisttin Pireeo aduocato accefsit,corpus que fuum credídít Phocíonis fideí.quem cüm «enis extra vrbem dux Dercyllus comprehendere conatus effet: íd olfacíens ille duxit fe, ftatíim que prz fe tulít vindictam fe de cíuitate perfecuturum. Phocion "em, cum culparetur quód dímififfet illum necretínuifTet, negauit diffidere fe INi^ Gnotí, velquícquam ab eo expectare malí. Sínfecus foret, maliefe omnibus ínno"tut íníuríam accipere quàm facere. Hoc ab eo de fe ipfo videatur aftímanti Feb& fortíterdíctum,^ At qui falutem patríz ín praecípítem cafum adducit, atqj 5 X KC magiftratus; haud fcío anne maíus víolet& antíquíus erga cíuesíus, Neque ením Pbocionis dot Menylli refpuentis, diclaprae clara, Pbocion amautt paupertatem, Denadis orato ris infolentia. 1InDemofthe: ne dicit, ad Per diccam. Demadis wife^ rabilis exitus, Polypercbontis in Pbocionem inidie, Acctpere quam ve nvelít4 faerepreftat iniuriam, bype rcbontis ID $16 Plutarchi ením allegarííllud poteft:tim&tem,ne cíuítatem implícaretbello;ab Nícanore abf. iffe Phocionem: pratexuiffe autem fidem& ius, quó verecundia adductus contine feillejnecy populum Atheníenfem víolaret, Sedapparetreuerafidem ei ínfix dam fuiíle Nícanorís. quem multís deferentibus crímínantibusqg Pírzeü Captare,mer, cenaríum militem Salamína tranfportare, X corrumpere nonnullos Pírzeum íncolq, tes:non admífit crímína,neque habuit eis fidem. Imo etíam,cüm rogatíonem Philom, des Lampreníis promulgaffet,vt omnes Atheníenfes arma caperent,& duci Phocion; B parerent:índormíuít,quoad armís INícanor ex Munychía motís coepít círcumuallarep; B rzeum, Dum ea geruntur,ínfurrexít ín Phocíonem cíuítas:& cüm exercítum Atho, Alexander Po- enfíum educere vellet, non paruerunt ei, lam filius Polyperchontis aderat Alexando B - cum copijs,verbo contra INícanorem populo A theníenfi fuppetías venturus:te vrbem liv,, infidiatwr fi facultas daretur, diffenfione ínteftína flagrátem occupaturus. quíppe exules,qui cum 1'H AM, n"- S LZ 7,:; Atneneni»& eoirruperunt,confeftím tenuerüt vrbem, peregrínísq;& fzce ciuitatis ad íllosfeagor. gantíbus concío concurrít confufa€ íncondíta: ín qua Phocíoní imperio abrogatos, lios creauerunt duces. quod,nifi colloqui cum Nícanore Alexander folus íuxta moni vifus effet,ídemdqy facientes fubínde fufpícíonem mouíffent Atheníenfibus ,hauddedi, Pbocionis«cu. naflet cíuítas perículum. Vt Agnonidesorator confeftím adortus eft Phocíonem,í [4io. fimulauít'que factíonem eius prodítíonis: Callimedon& Pericles trepidantesceffarit vrbe, Phocíonautem€ quí apud eum remanferunt amíci, concefferunt ad Polype chontem: quos Phocíonís gratía comitati funt Plataenfis Solon& Dínarchus Corin, thíus Polyperchontis neceffaríj& familiareshabíti—Hí complures díes Elatezpro pter Dínarchíaduerfam valetudínem moratífunt. Interea populus fuafore Aononi de,fcrípta queab Archeftrato rogatione legatíonem miífíitad accufandum Phocionem, Vtríqueíub ídem tempus adíerüt Polyperchontem, quí íter facíebat cum regecircave cum Phocidís Pharygas iuxta montem Acroríon fitum,quem nunc Galaten appellant, -: TL.r 1 x Y a.;. c»;;" Pobyperchó Di Ibi Polyperchon,pofita aurea teftudíne,collocatís qj fub earege& amícis, maturansDi narcbum neca ri iubet, Phocion. Átbe nás mittitur d caufam dicend Plebis Athenis ueri. INonferenteídplebe,fed ocíferantelapídibus cooperíendos eos, quí pauconi fis in Pbocioné foueant potentíam,populíq; hoftes,nemo vltrá verba facere tentauit pro Phocion. "ix ft^ aurriintes dus: E ud 1 Ael prpo Nel le víx tandem audítus: Vtt um,ínquit,fure nos,an per íniuríam ftatuíflis ínterticere AN fior. - narchumítatímarrípifufsit, X excrucíatumnecarí, Inde dedít Athenienfibusaudiev tiam, qui vt ex mutuís accufatíonibus complerunt tumultu& clamore confilíum,ce densautem Agnonídes aít: Conijcíte nos vnam ín caueam omnes, atque. Athenasad caufam dicendam remíttíte. Arrífitrex: at corona Macedonum milítumtg mercenaro jq rum feríantíumauebat eosaudíre. Itaque annueruntlegatis, accufationem vtibíinfli tuerent, Níhilerat equí:fed dicenti Phocioni crebró obftrepuít Polyperchon. deníg B percuffal fus: Define me apudregem onerare mendacijs:exilíensrex Hegemonem cótendítln ceaferíre. Verüm Polyperchon eum cító am plexus eft;atque íta dími(Tum eft cofilíum. At Phocíone illísq;, quí círca eum erant,cuftodía(eptís quotquot eíus amicí non prot afsiftebant,vbi hoc víderunt, capíte obuelato fuga falutem quafiuere.. R eduxit illo ; Athenas Clítus, verboad caufam dícendam, reuerá capitis damnatos.— Speciesfuit ;P erquám tríftís vectura, Plauflrís vectíper Ceramícum fueruntad theatrum. E0ad ductos Clítus cuftodíuít,quoad Archontes concíonem aduocauerunt,non feruís, non ( peregrínis,no famofis remotís:fed omnibus vírís& foeminis fuggeftu ac theatro pate B facto. Vtvero epiftola lecta eft regís,qui fcripfit conftare fibi hos proditores efleve rum illís quiliberííam& fuis legibus ímmunes effent,permitterefe íudícium:& reosín-] 4 DERIT; nM";"^ 4, 2 ori troduxit Clítus:optimates cíuítatíis Phocíone confpecto rubore perfufi(unt, capita] ES deiectolachrymas profuderunt, Vnusautem exurgens dicere eft aufus,cüm tantiiu dícij populo rex poteftatem permíferít, debere feruos& peregrinos concíone fumm e e , " fpondentíbus quibufdam, lure: Hoc qui cognofcetiís,inquít, ní(i audíuerítís? Cum hílo magís aures praeberent,accedens propíüus: Ego, inquit, fateor peccatfe me, atqut obactíones meas reí capítalfs me iudico. verümhos Atheníenfes, quí níhil commi'" runt,quamobrem necabítísz Refpondente multitudíne: quía amící tuí funt: abt dens Phocíon contícuit. Ibi Agnonídesrecitauít plebifcítà,quod habebatfcríptum ex quo laturí erant fuffragía,an delíqui(Te víderentur. Sí damnati effent,fumendumert deisíupplícum, RKecítato plebiícito poftulauerunt quídam,adderetur,vt Phocion antt am vali baculo tellurereíecít eum& filentíum indíxit, Cüm Hegemon teftemfuier B gapopulumftudij Polyperchontem nomínaffet,Polyperchon vero refpondiffctinfen inte f onont VbiC (emu: Recte (cito g ti dam mon, los: p rel pnte: | ncde rente: conu ín cat [recu larís€ xime, cius f » inqui dene: | nifex farij| toqu luda prate (ace atqr i publi bolum enfis gae. lina c ancil nuco optír redíe quali luere » neca tus el mare B fuiffe tem: d i Tet vai Yet» et e Oni ePi ni B deg em B um 'fe02, nia di, itv 'Tüt Xt tin, o B em, B ivi, nt, ; Di [et cce sad ano mg ni Jd u^ nig 1et^ fet» tlan um, B LI opt illos fuit ad 4 non ate vog 5 : $ ite 11 mo rum B »]l Re3 H 4 DPhocion.$17 aefüpplícium tormentislaceraretur,ínferríqy rotam& tortoresiufferunt accirí. At A ononídes etíam. Clítum videns indígnantem,eamqy rem barbarícam cenfens& tetram: VbiCallimedontem,ínquit,verberonem Athenienfes tenuerímus,eum tum excarnifi «mus. DePhocíone nihil ego fero eíufcemodí. Hicprobus quídam vír fucclamauit: Reá ui fane. Nam Phocíonem(i torferímus,tíbí quíd facíamusz Comprobato plebífito populog ín fuffragía mí(fo nemo fedens, fed exurgentes omnes,pleríq;€ corona idamnaueruntíllos rer capitalis, Erant cum Phocione Niícocles, Thudippus, Hege. non Pychocles. Infuper Demetríum Phalereum, Callímedontem, Charíclem,nonnul, lsipalios capitís abíentes damnauerunt. Poftquám ígítur dimifTa concione illosad | arccrem duxerunt,alij complectentibus eos amícís& familíaríbus eíulantes& lamen. ontesibant, AtPhocíonís vultum cüm talem viderent, ficut cüm dux folet à concíosc deduci ftupebantímperterrítum& excelfum anímum eíus. Inímíci vero prztercur«ntes ínceffebant eum conuítijs. Vnusetiam infpuít ín eum. Ibí Phocíonem fama eft onuerfum ad archontas díxífTe: Nemo huíus reprímet petulantíaz Cüm Thudippus iarcere cícutam cerneret terí,queftus eft€ deplorauít calamitatem fuam: quód iniu ficum Phocíoneoccideretur:& tu non praeclare agí,ínquít, putas tecum, quód fuftol^ liiscum Phocíone? Rogante quodam amíco,num quíd ad filíü vellet Phocum:' Mia» simt nquít,tubeo,vt íniuríarum populí Atheníenfis oblíuifcatur. INicocle,quí amícus disfidifsimus erat,rogante fibi vt permítteret príorí venenum haurire: Hacquídem, ]: iaquít;grauís mihi INícocle& dura eft petítío. verüm quía níhil tibi per omnem vitam &megauialiud,hoc quogplargíor. Vbibíberuntíam omnes,defecit venenum,& car» nfexaliud negauit fe tríturum, ni(i duodecím drachma eíTentíibi numerate.quantí derar pondus veniebat, Cüm íntercederet mora& tempus traheretur: Phocion accerfi| quodam amíco,aít:an ne gratís quídem mori Athenis líceretepetíjtq, vt carnifíci iL | luizris daret. Díes erat mentis Muníchionis nonufdecímus, ac pompam louí agentes peteruehebantur equites: quorum alij coronas detraxerunt, alij fufis lachrymis fores arcerísrefpexerunt. Exiftímaueruntilli,quí non prorfus erant ímmanes peruerfoq íra uy ínuidíaanímo rem maxíme deteftandam:quod non fuftínuilet illo die,necy à cede | publícafolenne agens abftinuíTet cíuítas. Atquí,quafi mínus recte ludos egílTent,ví^ sliminimícís eft, vt etíam corpus extra fínes proijceretur Phocíonís, acnequis Athení | alisrogum funerííncenderet. Quamobrem nemo amícorum corpus fuít aufus attíngre.Conopion quídam talí affuetus mínifterío operam locare exportatum vitra Eleulina cadauerígní ex zede mulierís Megarícae fumpto cobufsit, Ibi mulier Megarica cum axillis afsiftens tumulum honoraríum aggefsit,atqp ínferías dedit Phocioni. Offa in fi^ nicollegit,eaqy nocte domum deportata defodít apud focii cum hís verbís: Apud vos optimi penates has bonívirí relíquías depono. Eas vos, cüm Athenienfes ad mentem redíerínt,patrío reddíte fepulchro. Et fané breui ínteruallo rebus docti Athenienfes, qualem moderatíonís& íuftítíze przcfidem cuftodemg amífiffentftatuam eí ex repo. lire;& offa publícéextulere.— Accufatores, Agnonídem rei capitalis damnauerunt » aneruntig: Epicurum& Demophilum ex vrbe profugos Phocíonís filius confecta | useft.poenasqgab eís exegit. Huncferunt necalías probum vírum fuifle, SX cüm ada. maretpuellam, quz apud lenonem alebatur, forte Theodorí Athei dííputatíoni ínterfüifein Lyceo habitae hufufcemodií:Sí dilectum redimere turpe non eft,nec dilectam íz ttm:quódfinonamícum,nec amícam.Hac dífputatione ad libidinem fuam accommoe datavt przclara redemiffe eum meretrícem. Athoc quodcommiflum ín Pho. cionem fuit,íllam ín Socratem noxam denuo refrícuit apud Grzcos; quód germanífsímum huicillud admiffum pec catum& vulnus appareret à cíuitate acceptum, Atbenienfium in Pbocioné cru delitas. Phocion rei ca pitalis damnae tus, Pbocionis da^ mnati conftantia. Pbocioni ne gratis quidem mori licuit. Phocionis fu» nu. Vltio mortis Phocionis. Catonis genus, Lunus Drujus, Catonis ntores, Cur memoria Sarpedo- prece t [ Val. Max. habet Q. PopeCatonis aufleri Catonis pueri mifq CconslanS»lle in Catone puerum amor, Cato Minor. A TO NI S Natales clarítatís íncunabula& eloríe à prozyy acceperuntvíro Romzob vírtutem clarífsimo& poeni; mo,vtín vítaílliusrecenfuímus, Kelíctus efthíccum fne Capíone& Porcía forore parentibus orbus. Fuit prztug atonís Seruilía foror vterína. Omnes hí apud Líiuíum Doy fum auunculum ac príncípem tunc cíuitatís educi fuere, E. tenímfuitílle dífertífsimus& cetera vír comprímísbonus c M. : fiquísalíus Romanorum, prudens.— Fama eft à prímaft. Wl cius id 3 tím zetate mores Catonem voce, vultu& per ludum prac Bl vocc T Saw. SNC IN PALA a tulííIe vbique ínflexibiles,infractos,& ftabiles. quippehu, BI iugi bebantneruos ímpulfus eíus fupra aetatem vehementes, erat'que cum adulatoribuss, Bl oem. fper& horrídus,tum magís obnítebatur terrentíbus.| A'rífu tamalíenus,raró vtadle, nig uem rífum deduceret fupercilía. Non praeceps neque proclíuís ad iram. Vbí veró exi. B uz. fit, placatu difficilis. Vtígitur líterísadmotus eft, ftupídus eratad percípiendum Ku, WB vss dus. Atquodfemel percepiffet, id retinebat neque dabat obliuíoni. Quod alioquin ME n:7í5 eftnatura comparatum,vt memoría mínus valeant fagaces: valeantautem, quíicuml, Bill icto: bore& fudore arrípuerunt. quíppe exíftít vnaquzque dífciplínze comprehenfio quafi al: n q faxanímí, Atqueapparet Catonem, quód zgré índuceretur, dífficílíüs arrípuilfe lit, BI ctrig ras. INam profectó patíturalíquid,quí dífcit:& perfuaderí cítíds folent, quí minusve Bl conc lentreluctarí. Quare perfuadentur faciliüs iuuenes quàm fenes,zgrí quàm fani, Deni quafi que ín quíbus hacfitatío eft ímbecillima, ibí facillimum eft, quod fuggeritur. Magiftro BM ciu tamen Catonem díGto audíentem perhibent fuíffe& feciffe, quicquid illeiuberet: fed dunt: caufam requififfe fingulorum& rationem percunctatum. Erat namque praeceptore lextio ius vrbanus, promptíor que adínducendum ratione quám pugno, Sarpedo nomine, tibur Catone ctíamnum puero focíj populí Romaní de cíuítate Romana obtínenda age libera bant,€ t Silo Popedius infignis bello vir maxíma'que authorítate,atque Drufi amicus Nim complures díes díuertít apud eum. Interea factus pueris familíarís: Facíte,ínquít, vta jun uunculum pro nobís oretís,quo adíutor nobís ín affequenda cíuitate fit, Ac Carpíoarri banit. densannuít. Cüm Catoníihilrefponderet,& íntentis oculis íntueretur hofpitesrígido, Bl rion Popedius: Tu veró, ínquiít, quíd refpondes adolefcens, vís/nehofpitíbus apud aun. BM Vox! culum ficutfrater przefto efle? Obmutefcente Catone, filentíotg& vultu przfefere, BI 12! te petítionem abnuere:fuftollens eum Popedíus quafi de feneftra preecípitaturuspr BM ous. míttere íufsít,alioqui ipfum deiecturum fe mínatus eft: fimul'que voce cít afperiorev tíone fus,& fufpenfum corpus ídentídem ex feneftra líbrauit. Quodvbí íta díu Cato fufl/ per nuitíntrepídus& imperterrítus: Popedíus eo depofito fummiffé aít ad amícos: Quan- MM o0: tum Italíz promíttíthíc puer bonízquifi vir fit, nevnum quidem fuffragíum opinoría gcoat populoferremus. Alío témpore cum propínquus quídam Catonis ínteralios pucros Mii liens ipfum quoque ad coenam natalibus fuís vocaflet,feríantes ín parte quadam zedíum cov MM cox ludebant ínter fe promífcueíuniores& maiores.| Ludus erat íudícía,accufation| Inca abductiones damnatorum, Ex íudicatís puerís vnus facíe fpeciofa à maíore Hm d ctus ín cubículum& vínctus appellauít Catonem. Mox Cato re ínt btilet fores,repulíag tatione& obfiftentibus eduxit puerum, atque ír: bin mum, comítati que funt eum puerí czterí, Vígieó autem cell Diica 5 ylla certamen facrum equeflre puerorum,quam T'roíam nomínat iil tractís nobilibus puerís duos defignáffet duces eorum, quorum pucr s caufa acceperüt:(Nam Metellze erat vxorís Sylla filius) Alter nona uud tunt. Percunctante S ylla, quem vellent,omnes alta voce poftulauerunt Catone, renti ittens que feípfe Sextus Catonííd decus concefsit vt preftantiori, Erateoru i» " 7UfPrnMI nd» nd dA"rapa ar: i240iqnf iatY aternus, V nae eosairquanao acceriebatadmirtebat tem tribuebat ob maíeftatem& faftigium J3arbec x 1 o magnum ducens fu 2331: z&32 LIS 2211s alutandi Syllz caufa 4:44 1 I 41 tur, níhila carníficína abhorrebat Cato Minor.$19 unc Cato qt uartumdecím um. Is multorum,qui ílluftres virí dícebantur,capita efferri ví [1 às, K przfentes occulte' íngemífcentes, rogauit magíftrum, eum homínem cur íntriceret nemor" Subíjciente illo: Nempe tíment, puet,euin magis quàm oderüt. Quín itur, ínquit, mihi gladíum dedifti, vt eo ínterempto afferuerím ex feruítute patriam? íi| lisverbisauditis Sarpedo obtutumdp eíus€ vultum írz atque ardorís plen fa confi, ti erans ví íqueadeo metuit, vt deinceps attenderet& ebferdaret dilízenter, ne quo fe t- ipitantíüs demt teret ille. Cüm adBue admodum puer Üíet;refpenfum dedit€X- Catonis infra» " irentibus, quem m: axíme amaretr'fratren n.quem fecüdumz aque fratrem;& tertíum, trem amor, E. qiou(que eodem fubínde repetito refponfo deftítítalte rd percanctando, VbíadoAS. confirmauít etíam atque etíam eam beneuolentíam ín fratren 1 Íiquídem annes "m E uis vigíati(ine Capíone nunquam ccenauerat,non pe: egre profectus 15, non ín forum 13 pogreflus fuerat. verüm vnguentum fumente illo rep ellebacíd,czet rade eflzicta m vítà "T ürgidamtenebat. Ac Capío, cüm frugalítas eíus foror ratío extolle: Í ulemfe effe,fíi cum alijs cotenderetur. at vbí cum Catonís víta,ínquít, comparo m le, nihi Imíhiipfe vídeor à Sippío differre, nomínans quendam m decantati) M de Catoautem poftquàm GeerdesApollin eft factus, mutato domícilio,partítus " purisharediratem, ex qua portío fuít eíus centum& vigi ind ralentüm ,Vítam ímpendío: lin magísaftrínxít: atque Antípatro T yrío Sroicefefin p: hilofopho ín contubernium al- Antipater Stotl B£o íncubuít potifsímüm ethícís& politícís praeceptís, atque adomne genus vírtu, C! Catonis d o quafi atlacu a! iquo lymphatus eftraptus. Supra cetera offi ficía iuflitiam ample extus P'ecpior. "m mL rigida im& ínfléxam ad 1 beníenítatem ve el gratíam; Excoluít etíam dícendiín con v ioncfcultatem, volensía po Jlítíca philofop! iia tanquam ampla cíuítate etíam víres m qufamobiter alíbellícas s. Haud pra efentíbus alijs tamen exercuit fe neque quifquam om ui uitdeclamantem::fed& amíco dícentí, Homínes fi lentíum tuum C ato reprehen cd ünt: Modó,ínquiít,ne vítam. Tunc ad dícendum 1accdngar, cám noa dici rus fim fi^ o M ono digna. Bafilícam,qua Porcía dícítur, dedícauerat ín cenfura Cato Maíor.In ea. Catonis attio ne, ubuniplebís dare audíentíam folítf, cüm colui EDI Tícere videi etur,eam de- Pro bafilica Por T ibxrauerant remouere vel traíjcere.'Id Catonem pri amer otraxítín forum ínuítum, C4 -U$ Nimobíecit fe íllís,mírificirmqs dedít eloquentia paríter& anímoru iifpec cim ien, Etet; Mili: nin nihil oratío efus fuuenile, níhil fucatum habebat:fed bi ii plena,& afpe ra. Vr» tri banitastamen aures mulcens fententíarum diftinguebat breuitatem: m esty efus ín o» &, ntioneelucentes condimentum quoddam&& mel fcuerítati prebe ib noniníucundd. In« Vox atís erat canora& fufficíens,vtà tanto opopule o exaudiretur, Viírces& latera firmit o» EMO ino habe ebat€ índefatígata. INam fubínd üm integrum dí Hc eret, non eft confe ' Qus. Cüm eam caufam obt inuí(ílet,reduxit ife ad(ilentíum d ro& ad commenta v. BE tonem. Corpus valídis exercítatic onibus fubigebat, affuefa sfead aflum Snísem Catonis exerci fii ijtrto capíte ferenda,atque ad íter omnibus anni ctemporib: pedib us facíédum, Ami fatio, qn üquieum comítabantur vtebantur equis: a ac fiepémodó huíc nodo illi vicifsím adíun rin geoatíe Cato collo oquens cum v hentíbus ipfe pedibus ingredien 1s. A dhzcincredíbi105 AM: ientín morbís tolerantía cum contínentía. Febric ans ením folus fecum díem tradu; yl Gbatnemíne admitTo, quoad firmam al! tationem& conuerfionem fentiret morbí, X in icenísfortem xnístelan de portionibus.Si fors ipfum deftítuilTet, Mies Vt prímátol I "ttiüftantibus: parum íd aít conueníreínuíta Venere,— Inítíó femel tanti m cümbré let fuper coenam, digrediebatur. verüm progre(fuactatís maxíme dedi fibín indeín víno v Íquead diluculum tranfegít. Prarende ebanthit blica negocía ín quíbus totos dies diftríctum& prohibitum philc ov MM mn noctu atq; ínter pocula ferere cum philof t ophí sco laquía. C) ui ME musquidam díceretín coetu totas commeffàrí noctes Ca m- E ilidnonaddis,in ne íttotos díeseumalealudere, Breuisb oA udis diuer(am cenfens Cato víam capiendam tanquam c corrupti enti t 1 m"f 5 gi""bouscorrectionem:cüm purpuram videret affatím rubore fulgentem& faturam íi Catottis potatio iC DOfULAC nes. t» b Ciceronis de Ca tene diciulite Wort $ eto effe.ípfe ferebat ní crà. Crebro(ine calceis& tuníc "Ium:non quód gloríam Exienediate aucuparetur, | mtarpi ddp erubefcere& infamías contemnere relíquas " ST atruelís Catonís centum ralentüm,redegít eam ín a n]"nicis;mutuo dabat fine fcenore. Al pra día: quoque& ítía eius con e 7 ME"Inortatem accommodantis erarío oppígnerabant. V bííam tatem fuam connu 2 JD$4 $20 Plutarchi C«toniis vidlri^ bioputauitmaturam,nullius confuetudíne mulíerís vfo defpon(a fuit Lepida Scipioni Lelij watrimoCatonis militia, 1 Cic.pro Marena dicit eum noméclatorem Catonis tributatus militum. Cato milites ad virtutem. quo modo exeitaueAmor virtutis, Stoicus Catoni Catonis frater Catonis in fraMetello ante pacta, quz fponfalíbus díremptís tunc fuí íurís erat. Caeterüm quàd po, nitentíaScípione ante nuptías fubíffet,omnía molítus duxít eam. Qua re íncenfus vet, menter eft& exaríit Cato, voluítqg íd iudicio perfequi: fed retentus ab amícis íra&íy, uentute confultrícíbus ad íambíca fe conuertít, multísqg probrís Scípíonem profcidit, Felleín eo fcrípto vfus eft Archilochí,relícta eíuslafcíuía& nugis puerilibus. Inde At, tílíam Sorani filíam matrímonio fibí coniungít: cum qua príma concubuit, verümnos cum fola,vt Scípionis familiaris Lzelíus. czeterüm felicior illelongo; quo víxit tempore vnam,quam primam duxerat,cognouítmulíerem.— Belloferuílí conflato,quod Spar, tacíum vocauerunt, przerat exercituí Gellíus. Eo ín bello voluntaría ftipendia Cat i fecit fratrís caufa Czepíonís, quí tribunus militum erat. Atque explícare, quantamc, B píebat,alacrítatem&€ exercitationem vírtutís,quód dux gereret rem imperite, nequi, uít. Dumtamen ín magnamilítum illorum ignauía& luxupraftítit difciplínam, atque vbivíus quarreret,virtutem omníbusi ínrebus audacíam& prudentíam: níhil conce, dere exiftímatus eft veterí Catoní, vnde Gellíus praemía eí& exímíos honores tríbuit quos íllenonaccepítneque admiífit, nihil geftum ferens honoríbus dígnum. hínc per, uerfus habítus eft, Legelatanecandídatí nomenclatoreshaberent,tribunatummilu tum petens t foluslegí paruít,& perfe elaborauít falutareatqy appellare cíues, Quam. obrem non catuít ínuidía vel apud eos ipfos,quí eum commendabát: quod quó mis laudabilía ftudía, qua fectabatur,confiderarent: hoc grauarentur magiís eorum, quam gj nonvalerentímítarí,excellentíam.^ l'ríbunus mílítum creatus ín Macedoníam mit fus eftad Rubríum praetorem. Hicferunt vxore Catonís moerore preffa& flentecüm vnus ex amícis eus Munatíus díxí(Tet: Bono anímo es Attílíahunc ego cuftodiamtibi: Sané quídem,díxíffe Catonem:progreffumq íter vníus díeiftatím à coena dixiffe: Age Munatí,vt preftes Attílí promiíIa, neque díevelnocteabfcedas à me. Inde duosle ctos eodem ín cubículo íufsit fterní,vt íbí dormíret Munatíus: atque ita fuiffe íllumper iocum à Catoneafleruatum. Comitabantureum feruí quíndecím, duo líberti& qu tuor amící. quibus equo vectís ipfe pedibus íncedens applícabatfe vícífsím cuíg collo, quebaturqs. Vtin caftra venit, ex pluríbuslegionibus vni àpraetore prefectusfuamv, níus vírtutem exíguum opus necregíum ducebat explícare,fed mílítes fuí redderefimi 8 les maxíme enítens non formídínem detraxítímperío,fed adíecít admonitionem perra tionem:qua fingula probans ijs docensq; adiuncto honore& poena difficile erat dícere quietíores,an bellícofiores,analacríores,an iuftíores milites reddíderít. Adeo prabue runtfe hoftibus formídabiles,manfuetos focijs, tímídosad malum,& acresad laudem, V ndequod míníme Cato morabatur, id eft ímprímís affecutus, gloríam& beneuo lentíam,€ eximíumhonorem,& ftudíum milítum.INam quz alijs ímperabat, ea quía vitró praftabat ipfe,veftituautem& víctu ítínerís'quelabore comparabatfe illis magis quàm ducíbus: grauitate veró, prudentía, facundía omnibus antecellebat, quí no men obtínebant imperatorum& ducum: fimulhis artíbus deuínxit clám fibi animos corum. quippe germanus vírtutís amornon ínfluít,ni(i per fummum ímprímentis eum 4 ftudíum& reuerentíam. Síne amore qui celebrant bonos, eorum gloríam reuerev g tur, non füfpíciunt neque ímítantur vírtutem. Athenodorum autem cüm íntelloxil fet Cordylionem cognomíne ín Stoíca diííciplína excellentem apud Pergamumagert atate íam prouectum,quípertínacífsíme omníum Ímperatorum regum que víum&» mícítíam repulerat: níhil arbítrabatur fe nuncíjs& líterís apud eum effecturum, verum quód in duos menfes íus haberetlíberz legatíonís,ín Afiam eft ad eum profectus,co fidens virtutibus fuis non fruftratum íri fe preda. Collocutus cum co expugnatum& dt propofito deiectum deduxitín caftra, ouans& gloríans vt re praclarifsíma captas fplendídíore gentíbus regnísqg, qua Pompeíus tunc& Lucullus armís circumuolav 4. 1; ns;;. A:1 hra-( Jj tesfubíugabant. Interea dum ín mílítía agit,frater eíus Afiam petens Aení ín Thr- MM. cíaín morbum íncídít.de quo confeftím factus eft per líteras Cato certíor. Cümautem grauís ín marítempeftas zuíret,neque effetad manum amplíor nauís:ín exigua one ría cum duobus tantüm amícís& tribus feruís ex Theffalonica foluit, Pene hauftusi fperata quadam fortuna íncolumís euafit Capíone modó defuncto, Vifus eftautem anímo ímbeciílliore cafum quám pro philofopho tulíffe, non lamentationíbus fie & cadauerís amplexibus moerorisqy magnítudíne: verüm etíam fumptu funeris, 097" rym magnificentia, X veftibus pretíofis cum cadauere crematís, ac monumento P iv Cato Minor. $2I i pex Thafío marmore, quod conftítít octo talentís, ín Aeníorum foro locato. Hac d cnim ín caetera Catonís moderatíone vellícabant quídam,non anímaduertentes,quanv um ínilliusaduerfus voluptates, terrores,& impudentes preces horríditate& afpep rit iíneffetlenítatís X píetatís. Multa veró eíad funus cíuitates& dynafta honorís à áfuncticaufa miferunt: ex quibus pecuníam ílle à nemíne, fed odores& ornamenta t scopítreddíto míttentíbus pretio. Cuíus haereditate fibi& illius filíze delata nihil eo^ n nm, que in funus ímpendit, repetijt ín partítíone. Qua cüm feciffet& faceret, ín. e qntseft tamen, quí fcriberet, quó aurum conflatum ínucftigaret, ín cernículo críá braffeeum& colaffe mortuícíneres. Itanon gladio folüm, verüm etíam ftylo puta. A uicimpune fibí, quod liberet, fácere. Expleta mílítía Catonís non votís eum, quod , BE uundatitium erat, neque praconíjs: fed lachrymis complexíbus que profecutí funt, (ibfternentes ín vía, qua pergebat veftes, manus que eíus deofculantes: quz víx pauE ds imperatoríbus praeftabant illius temporís Romani milítes. Cümín anímo hae beret prius, quàm ad rempubl. accederet, peragrare& vífere A(iam, mores'que& ínr[litua atque víres cuíufque prouíncíz contemplarí: fimul Deíotaro Galararum regi à obiushofpítij& amícitíam paternam, vt ínuíferetfe, orantí non abnuere: hoc modo F inftituitíter fuum: Praemíttebat lucis príncípio, quó díueitere iíntenderat, píftorem& i coquum. Illi perquam modefie€ fedate oppidum íngrefsi ,finullum ibi amícum pa^ ! ternum aut notum haberet, parabant eíín díuerforío publíco cibum, neque erant vL i; T líimportuni:(i díuerforíum non effet, tum demum magiftratíbus adítís hofpítíum ac" dpícbant contentiattríbuto. Sepehís pro vanishabítis defpectísqy, quíanon exige^ banthocà magíftratibus ftrepítu vel mínis, fuperueníebat Cato nulla dum re parata, M Magis autemipfe contemnebatur, vbi tuít confpectus, praebebat que fuper farcínas 3 actus fedens ímaginem homiínís abíecti& trepídi, Verumtamen accerlitís alíquan^ él domagiftratibus dicere folebat: Deponíte ímprobí homines hanc inhofpítalítatem, s Nonomnes ad vos veníent Catones. Hebetate comítate licentíam eorum, quí occa"(onem quzrunt: ví vt capíant, quaíí non impetrent a volentibus. InSyría etiam rem v ridículam eífama eft accídille, Antiochiam petens extra portam cateruam homínum nij pectauítex vtraque parte víze dígeftorum. Inter quosín chlamydibus ftabant decore 2 MB orum adulti, feorfum pueri. Candidas veftesaliqui& coronas gerebant. Sacerdo- ttshí deorum erant& magíftratus. Ratusomnino Cato honorandí€ excípíendi fuí e Gufa eaá cíuitate ínftítui ftomachatus eftín fuos, quos przmilerat, quodíd non pro» " hibuiffent: iufsítqy amícos defcendere, atque íncefsít cum tjs pedes. Vtprope ventum n di:ille; quí omnia íftaadornabat& turbam componebat, vir etateíam prouectíore a virgam€ coronam manutenens obtulitíe pra alijs Catoní,acne falute quídem data " quzüuit: vbí Demetrium reliquiffent,&& quando effet adfuturus? Pompei erat Dea metríus libertus, Omnibus autem tunc prope mortalibus ín Pompeium oculos defi " gatibus colebatur, quód multum poffet apud eum, fupra dígnítatem fuam. Ibícoem4 peruntamící Catonis vfquea deó cachínnarí, vtínterea dumtranfirent per coetum,non v Bi" latíecolligere. Cato vero tunc oppído confufus: O' míferam, ínquít, cíuitatem. " Níhilpreterea locutus eft. Poft autem, quotíes id narrabat vel meminerat, folebat ípfe "e quoqueridere. V eràm caftígauit ipfe Pompeius eos, quí per inícítíam inofficio(i ín o Catonem fuíffent. Vt ením Epheíoad eum falutandum ztate maíorem, dígnítateque im pracellentem,& maxímorum tunc ducem exercítuum profectus eft: confpicíens hunc " Pompeíusnon tenuit feloco neque permifit, vt fedentem adíret fe: fed tanquam ex de primoribus alícuí exilíens procefsít ei obuíam,dexteramqr porrexit,€ multís laudibus " Ítatim ín amplectendo& falutando prafente, pluribus etíam dígreísí virtute culít. Vnm" deínflexí omnes, anímotg íam ad Catonem conuerío habebant eum ín admíratione ex n. dem,ex quibus faftidiebatur prídem,cümlenitatem& anímí celfitudinem eíus confi^ m B reno Namque Pompei ín eum ftudíum non obfcurum eratfufpícíétís eum potíus " quam diligentís effe:verüm aduerterunt honoraffe przfentem,& gauifum fuifTe difce^ ít&nte.quippealíos íuuenes,quíad eum commeabant, hos ínuítás& defiderans eorum em confuetudínem retínebat eos. à Catone níhil contendit eíufcemodí,(ed quafi non habe i tilloprefentelíberum ímperíum,dímifit eum libenter: cuí pené folí eorum, quí Ro» lo mamnauígabant,líberos fuos& vxorem commendauit,alioquín propinquitate eí con lb iunctos Hínc celebrís opínío& ftudium certatím erga eum cíuítarum extitit, ccenz e'àm X ínuitatíones ín quíbus attendere fibi íufsít amícos,num Curíonís dictum impru. ? videtur Cefavé perstringere, qui Anticatorne librum fcripfit. Catonis peregri natio in Ajlam, Catonis modei4, Catoni ridicu» la res oblata, Catoni babitus in Afia àPompeio bonos. Catonem Port» peiw magis fu» fpicicbat, quàm amabat, Catonis. profeélio ad Deiot4vum et abflinenn tia. Strabo lib.12, Catonis que[tu "4, Luclatius Catulus,qualis vir faerit. Cato questurá cumulat dignita tc. Cato Syllanos vlefatur bomi cidas. $22 Plutarchi dens comprobaffet. Curio enim Catonís amicus& familiaris aufterítate eiusoffef, fes t quafiuít de co,ftatuiffet'nepoft completa ftipendia Afiam vífere? Annuenteillo:Bo, mac e(t,ínquít Curío.Iucundior ením íllinc reuerterís€ manfuetíor. Nam eo eftverbovís, BE rn Porro Deíotarus íam gtauísannís accíuít Catonem, vt líberosfuos& domum ei con, B fr a mendaret.quem poftquám aduenít,varía dona ei offerens, ínftanság atqj enixe rogan; tabal vtaccíperet,adeo exacerbauit:vt vefperí cüm veni(Tet& ibí pernoctaflet, poftrídicap. fit, n ícríttertía hora, Progreffus tamen vníus dieí iter offendit Pefsínunte plura etíam prior míísi bus,que ipfum manebant dona líteras(pregis:quíbus orabat eum,ne earepudíarenSig BE rcp: abhorreret,at permitteret ea amícís,quí omníno ipfius caufa beneficíjs foret dignípre, poll fertím quód non petíndehaberetlautum patrímonium Cato. verüm ne hís quidemin, Will: vis 6 dulfit,quantumvís nonnullos amícos flecti perciperet& conquerí, Caeterüm nullínun bant dínationí defuturum demonftrauít pratextum: Amícos vero ín confortium venturos pef eorum,qua honefte& iufte pofsideret:atq; íta dona Deíotaro remifit,— V elafa&uns excu Brundutium,cüm confulerét amící, vt Cepionís relíquías alío ín nauigio collocaret;. mun nímam fe príus quàm has refpondit relícturum, atque íta foluit. Et fane maxímofort tenti cum perículo, cüm alij curfu medíocrí vterentur, dícítur traíeciffe, Reuerfus adviben li dim tempus traducebat perpetuo domí Athenodoro autamícís ínforo vacans. Cümpao WM dui! re quefturam legitímé poffet,non ante accefsít ad petenda, quám leges perlegíffetque, M bor ftorías fingulatg ex perítís inueftígaffet, X fummatím vím effet complexus muneri MEM fim líus. Vnde fimulatq; factus quaftor eft,multa ín míníftris eerarij& fcríbís nouauit. qui ill o nem cüm perpetuo acta publíca& leges tractarent, nouos que quaftores accíperentplane illun índígentes ob ímperítíam& ínfcitíam aliorum doctorum& magiftrorum, non cede fimi bant illís authorítate, fed erant ipfi quaftores: donec Cato ftrenué negocium capi? abfj fensnon fatís habuít nomen& honorem tenere tuncofficij, fed mentem etíam, ani pec mos,& verba,(cribís vtí ficut erant, ficut míniftrís voluit, hínc fcelera eorum coa» ribu guens, hínc peccantes ígnorantía docens. quí vt fuerunt ímpudentes, alijs quefurre bust pentes a(fentatíonibus illí reluctabantur: príncipem ínter eos admiflz ín haredíüte terc fraudís conuíctum exegít xrarío. Alterí teftramentí fubíecti formulam íntendít:cu. fena ius defenfioní Luctatíus Catulus cenfor obtulit fe magnae vír ob illum magiftraum MM rie authorítatis, fed ob vírtutem maxímz: quód omnibus cíuibus íuftítía& vitzíntegri Millie defe tateprzcelleret. Erat híc Catonís quoque vitae eíus nomíne laudator& familiaris. Cui, MM inii cüm erípere fure nonvaleret, precibus fuís condonarí reum poftulanti non concdsit MM nu; Cato. Cümíllemagís magís/que contenderet: Turpe, ínquít, tíbí Catule eftcenfori, MM. cip quí vítas noftras probare debes, à míníftris noftrís de gradu dímoueri, Hacá Catone MI(m míffà voce Catulus íntuitu fuo repofiturum fe praferebat alíquid, nihil refpondit, MM lin men: fed fiue íra fiuepudore tacítus atque deprehenfus abfcefsit. Atiílle non eft d» bit, mnatus tamen: verüm cüm vna fententía fuperarent líberatorías damnatoríz, neque q&m ex collegís Catonís M. Lollius iudícío propter aduerfam valetudinem íntereffet:ad| pulu hunc allegauít Catulus orans, vtreum fubleuaret. quilectíca poftíudicíumaduectus MM fuit líberauít eum fententía fua, Non eft vfus amen Cato illo fcríba, neque falaríum ei fol E Cero uít, neque prorfus vllam habuít Lolli fententíz rationem. Ita deprefsís& fubacis MM. ing: fcribís ,tabulís publicís ex arbítrío fuo vfus breuí tempore aeraríum curía reddiditav teiti guftius, ferebant que& fentícbant omnes confularem amplítudínem adíundama iam. Catone quafturz. Nam cüm prímüm nomína vetera multa zeraríj comperiffet, 2- dem rarium multorum zsalíenum habere: effecit(imul, vtnec à quoquamrefpubl. fraud» infe retur, necílla fraudaret quenquam: ab hís tigíde€ acerbe exígendo,illis cíto&prom- MM bon ptefoluendo: vtreuereretur eum populus, cüm cerneret íllos, qui exiftímabant fede«C cocturos, dependere:& hís, qui níhil expectabant, fatísfieri, Deinde cum tabtv fos; las publícas non ríte referrent,& falía fenatufconfulta folerent fuperiores gratia^. MM 2t precibus recipere, níhil eum fimile fefellit: fed de vno fenatus decreto, an ratum df jo med fet, cüm haefitaret, multís aftípulantibus non habuit fidem, neque retulit íd ad? atí raríum príus, quàm przfentes confules íuraffent, Cüm multi effent, quibus dicia M tor Sylla, quód comprehenfos cíues ex fecunda profcríptione fua ínterfecíffent, 11 nere capita duodecies míllenos denaríos largitus fuerat: hos cunctí vt nefaríos ac dete Ea ftabiles oderant, vlcífcí tamen audebat nemo.| At Cato fingulos acceríiuit, qu! pe a cuníam publícam íniufte tenebant; eàm que exegit, acerbé& cum ratíone cís IC fuaí atrocítatem& foedítatem improperans, Ad hunc modum ab eo accepti moz m B ir n Cato Minor. 53 nes erant czedís,& quodam modo przíudício iugulati abripiebanturad íadices, poe. msque pendebant, omnibus exultantibus, exiftímantíbus que ea re illam deleri ey» k nnnidem,S yllamág ipfum fe fupplicíum vídere perfoluentem. Plebem etíam afsídua " fia atque indefatígata dilígentía cepít. quíppe nemo ex collegío ad zraríum ventinba príor, neque pofterior abfcedebat, INullam concíonem vel fenatum pratermi. fit, metuens& obferuans eos, quí leuiter& ambítíofe debitorum& vectigalium re» xi nílsiones& condonatíones quíbufvís decernebant. Cum íam ab fycophantis aerarium ín upurgaffet, nullum que ijs reliquiffet ad íd acceffum, atque are repleuiffet: docuit e pofferempub. cítra vllius iníuríam effelocupletem. Inítíó fuit quibufdam collegis gra» i. o5 X odíofus: fed poftmodum ab jfdem dilectus, quód offenfiones, quas incurrenl buco quód pecuníam publícam non largíebantur neque perperam iudícabant i » 6 pcubiret proomnibus: permítteretG ijsapud illos, quí orabantípfos& ínftabant, us excufatíonem adferre, efficí non poffe ínuito Catone. INouífsímo quzfturz díe do» mum à cunctís prope cíuíbus deductus audíuít Marcellum multos familiares& pouM uuesinxrariofupplices círcumfiftere contendere que, vtlargítíonem pecuníz quanm dam ín tabulasreferret vt debítam. Erat Catonís Marcellusa puerítía amicus,& lau» Ü ütifsime cum eo quaefturam admíniftrabat: verüm folus cüm effet, fledtebatur ru U bore à precantíbus,& proclíuís ad omnem erat beneficentíam. Ioítur Cato confe i finconuertit feo, Marcellumg; offendens perfcripfiffe expugnatum illam largitio oi lo nem, tabulís poftulatís hanc muto afsiftente íllo índuxít: eamQy rem executus deduxit x WEN dumexararíio domum. quínequetunc neg; poftea cum eo hac dere expoftulauit, fed o EM miiarítatemeius& amícítíam coluítperpetuo.^ Atením nec poft quàm quaftura ( NE oj, ftadonedecefsít xraríj: fed ferui eius quotídieagebantibi acta defcribentes. I6 WE rcodíces, quibus ratíones procuratíoniís publícae pecuníze defcriptzeab Syllze tempo it^ rbusvíque ad quaefturam fuam erant, comparatos quínque talentís femper ín mani. v MEE burerebat. Curíam íngrediebatur prímus, poftremus digredíebatur. Cümfrequenuc EE erexterícofrentfegniterfedenslegebat fubmiffe praeten(a libro toga. Nunquam,cüm 1. fnatushaberetur,aberat.| Càm poftea víderet eum Pompeíusín ftudijs íníquís fuis m rigídum femper& ínflexíbilem aduerfarium, moliebatur eum amícorum quorundam 1i Wl defenfionibus vel arbítrijs vel negocijs extra curíam diftrahere. quí cító anímaduerfis ui, MM lids przctdítfemel omnibus, cümfenatus ageretur, vllí fealterírei dare, Càm ením sit neque gloríze caufa vel auarítíe,neque caíu& fortuító,vtalij nonnulli, effet ad rempub. ti, apeífendam delatus, fed eam actíonem vt munus boni víri propríum elegiíTet: acríone rmreípub, curam fibí quàm apífauo ducebatíntendendam. Nempe etíam prouíncíat la negocía,, decreta, íudicía,& acta potífsíma curauít peramícos, quos paísím habei» MEM buadíetranfmítt.| Cümaliquando Clodio tribuno plebís obuíámiffet mouentí v MER Cmolientí magnarum ínítíanouationum, facerdotes que€ vírgínes Veftales ad poad pulum calumniantí: ínter quas Fabía T'erentía, Cíceronís vxorísforor ín periculum [US fuit vocata: Clodíum ínuoluít ínfamía, atque cedere vrbe coegit, Cuí cüm ageret Ci; ol MM. cero gratías: Reipub.inquit,agenda eft:quód eíus caufa omnia ageret& faceret. Hínc is MEM ingens adeptus eft nomen. Vnde orator quídam, cüm proferreturín íudícío vnum i titimoníum, ad íudíces aít: Ví teftí ne Catoní quídem ftandum effe. Et vulgus 14 im deincredibilibus& abfonís velut prouerbio quodam dícebat hoc: Nefi Cato qui^ z NE demauthor fit, efTe probabile. Cám homo quídam perdítus& fumptuofus orationem iv infenatu de frugalitate& contínentía haberet, exurgens Amnzus: Quis, ínquit, te n- MEM bonevirferat coenantem vt Craffus ,díficantem vt Lucullus, concíonantem nobis le V Cato? Iamalíos quoque turpes& nullíus frugi, oratíoneautem feueros& aufte) t5 per rifum Catones appellabant. Cümincítaretura multísad ambíendum tribu: & nium plebís: alienum exíftímauít magnz poteftatís& magiftratus ficut valídí vím d Mo medicamenti ín rebus exhauríre non neceffarijs. Quódautem eadem tempeftate va» atío effetnegocíorum publícorum, deportans fecumlíbros& phílofophos ad pracdía n fua profectus eftín Lucaníam, vbí víllas non ínamoenas habebat. Hínc multís in ítiin Xtreiumentís b pedímentis,& míniftrís occurrens, audíto Metellum Nepotem Rote mam ad petendum tríbunatti plebís contendere, reftítít cogitabundus, ac mox conuerp MEE tueluísretró iter przcepit, Stupentibus amícís: Nefcitís,ínquít,ob ftoliditate Metellü di g fuafponte formídabilem effe,& nuncadeffe ex Pompefj fententía, atq; inftar fulmínis n^ MA rempub, cafurum, omníag; perturbaturum. Non eft igitur ín pracfentía necferíandi i] X 4 Catottis queftuve exitus ,cclebris, Catonis diligen tia ez integritas inrep. Catonis in rep, cape[Jenda, propofitum, Cato Clodizm cogit vrbe cedere, Catonis autborias, c7 fides, Catonis in villam proficifcen» tis comites,pbilofopbi, Tribunatus ple bis poteflas. Catonis tribu. fiatus. Cicero defendit JMurenam à Catone accufatum, Catiline coniuTatio. Cato in Cefavé ex coniuratione Catiline inueélus. Cicero per notas c7 figuras breuiter jcribere docuit. $24 Plutarchi necruftícandi locus: verümreprimendus ifte eft mihí, aut pro líbertate pugnanti ho, neíte cadendum. Monítu amícorum tamen profectus ad praedía fua eft:& cüm non díu eíTer ibí commoratus, regreí(lus eft ad vrbem. V efperi in greílus ílíco fummo mane in forum ad petendum tribunatum defcendit, velut aduerfaríus futurus Metello, H;. betením magiítratus ille vím in intercedendo potíus quàmin agendo:& vbi rdía vno dempto quíd decreuerunt omnes, ís obtinet, quí aduerfatur& intercedit, Dij müm pauci amící Catonem deduxerunt. vt vero confilium eius palám fadum dj; breui frequentes boni vírí& familíares eíus concurreruntacuerunt que eum& ínciz, uerunt quafi non accípientem beneficíum, fed(ummum patríz& optimatibus day, tem: quód cüm fepe tribuno effe ei licuiffet cítra negocium, noluiffet: nuncautem pro, libertate€ republ. non fine difcrimine defcenderet decertaturus. Fama eft Catonem cüm multí íllius ftudío& fauoread eumruerent, re ob frequentíam potui(fe ínfo. rumeuadere. T'ríbunuscreatus cumalijs€ cum Metello, vbi aduertít comítía con, fularía venalía efle, populum caftigauit, ac finíta oratíone íurauit: qui dediffet num. mos, quíilie cunque foret, eíusfíe nomen delaturum vno ob propínquitatem excepto Syllano, qui fororem eíus Seruilíam habebat ín matrímonío: quapropter hunc pratermífit,| Ac L. Murenam, quód per largítíionem obtinui(fet, vt conful fieret cum Syllano, accufauít. Càm autemlege quadamreus apponere accufatorí poffet cuflo, dem, nequid clàm compararet& inftrueret adaccufatíonem: quí adíunctusá Mure na aflectator& obferuator fuerat, vbinnihil infidiof?, níhil ímprobé ftruentem: fedcav dide& benígne víam ingredíentem eum accufandí apertam& veram confpexit:v( quee fpiritus eíus& grauítatem eft admiratus, vt ín foro adíret Catonem, domumg cíus ventitaret:€ cüm rogaflet, ecquíd eo die acturus de accufatíone effet: fi negaret, habita eí fideabícederet.| Cümaccufatío ínftítueretur,, Cícero tunc conful X Mure nz defenfor multum ex Catonís perfona Stoícos philofophos& praecepta hac po radoxa, qua appellant, irridens atque ílludens rifum mouít íudícibus. Ac Cato nem, arridentem aíunt ad aftantes dixifTe: Dij boní, quàm rídículum confülem hz bemus? Abíolutus Murena non vt improbus& ftolídus homo eoít cum Cato, ne. quíppe.confilío eius conful grauifsimis ín rebus vfus, perpetuo que eum vene ratus eft,& confilía eíusín admíniftrando magiftratufecutus. In caufa ipfeeratCi-;8 to vfque ad roftra& fubfellía durus atque terribilis pro íuftitía, índe beneuolum ft & humanum przbebat omníbus. Príus quàm iníret tríbunatum confule Cícerone: cümalijs multis illius magiftratum contentionibus erexit, tum actionibus aduer(is Catílínam maxímís& pulcherrimis ímpofuit faftigium. Namque ipfe quídem Cit lina, quífuneítam& perníciofam mutatíonem imperio Romano moliebatur, mííce bat que vnà feditiones& bella ,à Cicerone detectus vrbe profugerat. Lentulus ver? & Cethegus,& cum íjs frequentes alij coníuratione íníta, Catilínz que tímiditatex nímís anxía cura cceptorum íncrepíta ipfi totam vrbem inflammare, ímperíum que nationum rebellíonibus externis que bellís ftatuerant euertere. Horum nudatís com filijs, vtín vita Cíceronís expofuímus, cüm fententías Cícerorogaret: qui prímus di^ 4 «i". L."* 5 f*" H, xít 5yllanus, anímaduertendum ín coníuratos vltímo fupplícío cenfuít. Cuí deíncrps alij víque ad Czefarem funt affenfi.. Caefar furgens, vtpote difertus atque omnem in repub. conuerfionem m»tum que quafi fuorum materíam confilíorum amplificare potíus quàm reftínguí permittere cupíens, blanda& benígna oratíone pro fententía di xít non effe índícta caufa coníuratos necandos, verüm ín cuftodía tenendos: adco qut flexit fententías métuente populum fenatu, vt Syllanus quoque retractaret fuam, o ftenderet'que nec fe de poena capitali, fed fenfiffe de carcere. Id ením cíuí Romanov» tímum effe fupplicium. Hac facta ínclínatione, omnibus que ad mitíorem& leni rem labentibus fententíam, Cato eí reluctans, mox flagrante oratíone€ vehemev te prouectus,híncS yllaní inconftantíam lacerauit, hínc Caefarem momordit: quodfub fpecie populari€ placidis verbís remp.fubuerfum iret fenatumq labefactaret: vbílor mídare ípfe deberet& praeclare putarefecum agi, fiíftorum fcelerum ínfons& fufpiciov ne abiretliber: quíhoftes publicos adeó aperte& impudenter inftítueret erípere, em fitereturgi ín extremü adductam perículum patríam talem et tantam fe non míferarizi íllos, quos praítabatnec genítos necnatosfuí(fe, deploraret moereretg: quódvibem fupplício fuo effent magna cxde& perículís liberaturí. Hanc orationem Caton ;^; m.; et perhibent vnam extare; quod conful Cícero expedití(símos fcríbas ante docoff note icreere RR Urt ctm not? | deal exce obtít fupp infor conc Cata tos a Nt rem, cum appa míne mani tepu tia, fus. gcn po X p: EN qui( | dara | Hic! tudír (03g velut illud Vacal B^ bole | prob ctuit: let« locu to H arbít dubi Cate iMa kotens. dic p conc &íp dem mína putri natui rem men Eo habu inIta (tem dere mod fami] Y Cato Minor. p notas, que minutis& breuibus figurís multarum vím literarum com plectebantur: ínQ^ dcalíum alíbí pafsím dífpofuíffet in curía. Nondum ením vfi fuerant neque habebant "^ MEE scporesactuaríos: fed tunc prímüm rudímenta eosafferuntpofuiffe. Cato igítur Y B 1 obtinuít, atque ín eíus fententíam difceffum eft, vt fumeretur de coniuratis capitale fippliíum,— Quódfinec mínutila nobís omittenda vefligía morum eíus funt ficut ü inlormantibus anímíi effígiem: fama eft Catoneíd temporis vehementer cum Caíare | cncetante& contendente, fenatu que ín íllos íntento paruum epiftolium d forís " MEE Cri fuifle allatum. Quod Cato cüm ín fufpícionem traheret& exagítaret, mo» 2.[ 7 Bl odiquos iufsile, vt recítaret literas. Ibí Cz(arem prope aftantí tradídíffe Catoni ii|; qpiftolium. Quod cum legifTet( fcripferat ením foror eíus Seruilía literas ad Carfa5E iem, quem amabat corrupta ab eo, amatorías) ad pedes id Caefarís eum proieciífe d ambhífce verbís: Cape ebrie: itaque demum adínftítutam orationem reditfe, Breui ü ipparetfortuna Catonem vfum in mulíeríbus parum profpera. Hac ením Carfarís no» i. minemaléaudíuít. Altera Seruilía Catonis foror faedíor fuit. nam príncípi inter Roi manos gloría nupta Lucullo, ex quo genuerat filium, ob proftratam pudícítíam fuit S rpudíata, Et quod turpifsímum fuit, ne vxor quídem Catonis eo crímíne vacauít At^ I tiia, verüm hanc, tametfi duos ex ea tulíffet liberos, exígere ímpudícam eft compul, " fis Hinc Martíam duxit Philíppi filiam, quz eft proba foemína habíta, Fuit huíus «lbrenomen. Atqueín víta Catonis quomodo ín fabulahzec parsambigua extitit " iC S peplexa. Gefta autem ín hunc modum res fuit, vt memoriz prodidít Thrafeas: T:| qui Munatíum Catonís amicum& contubernalem laudat authorem. Inter multos, ^ Wil oi Catonem diligebant& fufpiciebant, alij alijs perfpícue magis& apertius íd de» 7 darabant: ín. quibus C), Horteníius erat magna vír authorítate& probatís moríbus, b Hic Catonís geftíens non familiaris modó& amicus effe, fed omnem femel necefsis e tidíne& confortío familiam& genus fuum cum eo confocíare, non dubítauít cum e cagere, vt filíam Porcíam Bíbulo nuptam, cuí partus duos ediderat, fibí ínuícem " vdutfrugiferum agrum collocaretad ferendam ftirpem. Nam effe homínum quídem à ludopiníonenouum, naturá pulchrum tamen& cíuile, mulierem ín ztatís flore non vcre velfoecundítatem extínguere: neque maíore quám neceffe effet progeníta fo^ ^ Bili Ooleonerare& obruere domum non requirentem. Communíicationem autem ínter || probatos víros ínuícem mulierum tum vírtutem prorogare& dilatare ftirpibus, tum duitatem mutuís necefsítudínibus conglutínare.C)uód(i retínere Bibulus omníno vellet contugem: fimul atque pep eríílet, vbiarctíore communium liberorum effet víncu. Us s ME oum Bibulo& Catone conglutínatus, reftítuturum feeam. Cüm refpondiffet Ca^ ^, S**"'"^ H t Hortenfium fe charum habere probare que necefsítudínis focíum, verüm alienum (^,-"d 2 1 P" E abitrariípfum de filie nuptíjs verba facerealterí collocata: mutato ille fermone non dübitauít ei aperíre ipfius Catonis fe petere vxorem, quód íuuenís etíamnum effet,& Catoni fatís magna effet proles.Neque hic dícas illum eó progreffum,quódalíeníorem 5 i Marta cognouíffet Catonem. quíppe ferunt pregnantem tuncfuifle, Anímaduerji, MEE ego Cato Hortenfij defideríum& ftudíum non praícídít ei: fed oportere refpon^ T ditPhilippym quoque hoc probare Martíz parentem, Vtigitur appellatus Philippus ue A concedere íd cognouít Catonem: non aliter defpondít eí Martíam, quam prafente íllo ES Kiponfia comprobante. Hacquanquám temporibus confecuta funt ,agentí tamen " emulieríbus vifum eft míhí anticipare.| Igíturnecatis coníuratís ,& Cafare ob cri e. mina X calumnías ín fenatu íactatas ad populum confugíente;multa que zgrotantía& o ii"ridaciuitatis membra concíente atquead fetrahente: tímens Cato author fuitfed Ti, vtínopem& turbulentam multítudínem frumentí congíarío deliníret. In quam "Tl reti impenderetur anno trecentíes H s: hacplané benígnítate& muniíficentía ta, i nme funtílzdifcuffe.| At Metellus moxíníto tribunatu concíones fedítíofas E uit legem que promulgauit: vt Pompeius Magnus propere copías tranfportaret on Risliam, vibemd aduentu fuo quafi Catilinze caufa periclitantem feruaret. Idín fpe» o 1 em dicebat:reuera lex eó fpectabat,vtrempubl.dederet Pompeío atdp eí ímperíü tra« er Nt Coacto fenatu cüm Cato n6 more fuo ín Metellü inuexitfet acriter, fed leníter& T c ceite monuíffet eum, atq; ad preces deníq; couertíffetfe, fubijceretqg Metello ipfius m miam ftetiffe femper ab optímatibus: multó magís íntumeícens& cotemnens eum iis"tellus quafi fuccumbentem&€ pauentem ín ímpotentes mínas& ferocia erupít di^ fct"»'eíautto fenatu ccepta fuaexecuturum, Tunc Cato vocis, vultus, orationís com» 25, mutata Cato comnubij infelix, Marti4 Catóniá vxor, Platottica mi^ lierum commue tilías. Cato fruttenti congiarium populo fuadet dart dum. Cato refiflit Me tello tribuno plebis. $26 Plutarchi mutata fpecie: adiecto diferté omnibus alijs Pompeium víuo fe vrbem armatumnys Cer íngreffurum, íllud fenatuíreprafentauít neutrí ment cm confiftere, neque vtí eos nis Mem confilijs: ac Metelli actiones ínfaníam efTe ex fingularíímprobítatead rerum omnium quam ruentem ínterítum& confufionem, Catonis vírtutem numiínís afflatum pro íure& a, idfet: quítate dígladiantem. Cüm populus fuffragía delege initurus effet, MetelloGarmi, Catoi ti,peregríni;oladíatores,& feruí occupato foro effent prafto:ac quí mutatíoném Pon, potet peij detiderio cupiebant, qua pars erat populi non exígua, adetfent: infuper eo acc.&ba derent Cafarísopes practorís tunc haud modiíca: príncípes vero ciuítatís ítemac Cary aque eamactíonem deteftarentur, magis que foctj eíus ín accipienda íníuría eflentquàámde ftudíc fendendarepubl. teneretur autem domus eíus íngentí maerore& metu, vtalíquotami M locíon ci efus(ine cíbo vnd pernoctarent eítímentes, mulíeres vero fororesqs quirítarentur x B tradu plorarent: ipfe fecuré& fidentíanímo appellauítomnes atque excítauit, ccena que. Bl nn: nocte ex morefuo peractaab vno collegarum fuorum Mínutio Thermoarctedorms BB cusa Catonis magh4^ excitatus eft. In forum defcendit paucís quídeim eum deducentibus, fed multís occur, forem nimitas,Cy con- rentíbus eí, atque vt caueretíibí monentibus. Vtígítur refiftens Cato adem Caftoris fatu fantia. confpexítarmatís feptam, infeffos à gladíatoríbus gradus, ipfum Metellum edítoloco bus,a cum Cafare confpexit confidentem: ín amícos verfus: O hominem, ínquit, timidum: cuitn quíaduerfusvnum ínermem& nudum tantum habuit delectum: protínusqy illuc cum pon: 'Thermo contendit. quibus illi, quí eradus tenebant, víam dedere: caterümnemínem ple admiferunt praeterea, Munatíum tantüm zgre manu Cato fecum trabens adduxit per lli: nce gensq ilíco medíum fe ínter Metellum& Czfarem ad dirímenda eorum colloquíacen mord íecí. Quibus perplexís boní vírí contemplantes ftapentes que Caronís vultum,fpi MEM lun. tus& fidentíam,admoueruntfe propíds: voce que Catonem, vtbonoanímo efletc» f tribul hortatí funt, atque ínter fe confifterent cohzererent que, neque proderentlíbertatem rarett eius vindícem. lbí càmaccenfuslegem ín maníbus acciperet, Cato recítare prohiberet ater Metellus autemarrípereteam& legeret, extorfit eí Cato libellum. T hermusmemor turc ter Metellolegemtenenti& exponcreeam aggredientíos manuobthurauít vocemqg quent ínclufit: quoufque pertínaci(sime luctarí illos vídens Metellus, fuccumbentem quepv mifer pulum& vtilítatí cedentem: armatos domo excíuít,vt cum terrore& clamoreacame ínvni rent, Dumídagítur, omníbus dífturbatis folum reftitantem Catonem, quí lapidibus d e quon & lignis fuperne petebatur, non deferuít Murena, qui reus ab ilk fadus& accus MIN niit fuerat: verüm obtenfatoga clamauit, omítterent iáccre: atque ipfum deníque Catv dead nem mouens amplectens que abduxitín Caftorís. Vtfolítudiínem Metellusín rofiis BM vole! vídit,& fugam ín foro aduerfariorum: exíftímans proríusfe votí compotem, abícede- opu reímperauít armatís: tum modefté accedens ínftitítlegem perferre. A duerfartj veroe itieQ ius moxex fuga fefe collígentesadfuerunt denuó cum magno& fidenti clamore. lt tilsitr que confternata& attoníta Metelli cohors, atque armís rata alícunde correptis illosin- rou currere, tota diffugít, omnes que roflra reliquere. lta íliís diífiectís cüm Catoprogre paum deretur, populum que hínclaudaflet, hínc confirmaffet: plebs ad opprimendumie Vero. mel Metellum obfirmauítfe, ac fenatus coactus pro authoritate fua edixit, vt omne aae dina Catoni fuppetías venirent& ímpugnarentlegem,vt quz feditíionem Roma& bellum totü« cíuile excítaret. At Metellus eratípíe quídem ímmotusadhuc€ ferox, verümfuosvi^ MM nm j$^ ul de dens Catonem valde trepídantes ínuíctum que& infuperabílem arbitrantes, prolilrt M,$ EY A Ls»] repente ín forum: atque aduocata concíone cüm alía multa ín Catonem concionau? , 23* M nm n£t:(411) eft ínuídiofe, tum íllius vociferatus eft fe fugere tyrannídem& contra Pompeium C" et fpiratíonem: cuíus breuífore vtcíuítatem poeaíteret, quod rantum virum affeaflet t| h MES; 1"NO s:^, EM"alu lon a gnomínia. Híncrepenté contendítín Afiam, vthzcad Pompeíum dcierret. Fuitigt ME ; x) d 1 1 C Kenta turmagna ínlaude Cato, quínonleue excufleratà rep. tribunatus Mectellí pondus ,ac 6 ta " n] eA OT cbta- VUL Pompeij quodammodo ín Metello conculcauerat potentíam, Multo magis et s tuseít, quód fuggillare Metellum& abrogare eí magíftratum molienti obftíteritiena? r tuí, ín eo que aduerfatus fit,€ precibus placaueríteum ordinem. INam vulgus hum» MAS US nítati& moderatíoní eíusaffcripfit: quód ínímico non ínfultafTer, neque ludibrio ha"M buíffet eum, qué ví fuperauerat.Prudentibus veró recte vifus eft& falubriternon laceh in Catonis adio- fiuifíe Pompeium. lndereuerfus Lucullusa bello, cuíus apparebat finem& decustt f. NN ncs pro Lucil-. erípuíffe Pompeium, C. Memmío populum in eum concítante críminaq; íntenta^ MEAN 7 7 lo. quó fuít magís Pompeij gratía quam odío adductus príuato, ín perículü venít amitte& bat ptt PAK dítríüphi. Huíc Cato cüm propínquitatis caufa, qua cum Lucullo ei intercede Seruv Cato Minor.$27 " Cerallíam fororem fuam, quz reeratnupta Lucullo: tum quí farem cenfebat ín níquá, refüitít " Memmío, multasqp calumnias& crímína fubjt. Poftremó cüm elaboraret ílle, vt tan"W quamt regno expelleretípfum tríibunatu:ín tantum valuit, vt Memmíumi ip fum íudiciü v EI duce:;&litem cogeret defugere. Quare peracto tríump! 1o Luc ullus multo magí V Caton isamícítíam fectatus eft, arcem eam exiítímans& propugnaculum fibi adueríus 1 T atentíam Pompetj grande. AtPompcíus ingens ex prouincía regre(ii sfplendoreig . EB e si ici Hii fe fretus níhíl verebatur fefruftrà à cíuíbus pet iturum. L D aqpremifitad fenatum po oftulatum,vt comiítía cofularía producerent: quo prafens e" iio fuo Pífonís petítíonem valeretadíuuare. Labafcentíbus plerííq; nó tanti Cato di i ionem faciens, v erüm quó Pompetj conatum& fpem pracideret, reclamauít, eo'que v cuuitenatum, vtíd negaret Pompeio. Permouíthoc magnopere! Pompeiü, exiíti M mansqnnifi(ibí Catonem coníunxiffet, nonparumfíibífore eum obítaculo, famílíarem 5 EÁD doaccerit Munatíum,atq; ex duabus Catonís fratrís& fororís filíabus nubilibus ma» t^ orem fibí vxorem filio minorem petit. Alíquiínonfororís filíarum autumant illum,fed is(itumnuptías ambíuí(Ile. C uod vbíretulít Munatius Ca itonieiusqg coníugí€ foror o bus, affinitas mulieríbus í ín magnítudíne€ dígnítatem íllíus oculos contjcientíbus pla« v a uitniiice veràóm Cato níhil moratus neque delíberatione habíta, fed íctus ftatím re. m BE bondicl Munati ,& Pompeíorenuncía, irretírí Catonem non pofle perfaemínas:am^ m| pedimebeneuolentíam eius, acrecié agenti amícítíam przítíiturum omní firmiorem v neehsitudíne: verüm eblides adueríus patríam non daturum Po ompeii g gloríz. Mon BI nodithoc mulieres, Gc ami icireprehenderunt Catonís vtincíuile&(fuperbum re efponfi(im, Pofitamen Pompeíus, cüm confulatum amíco cuídam quaereret, pronuncíauit in o tribu d Rie eratdg ín oreomníü ílla largítío, quód ín hortís efus pecunía nume» & etut, Docuítergo mulieres Cato: fi conglutínatus cum Pompeío fu iifet propinquí^ c ME ue scacclífore vtín harum rerum veniretfocíetatem, jisqp afpergeretur. Quae fateban ví aE uconíuluiff(fe ipfamrectiüs, eus Pompeíum repudíallet. Quod(i exiftímandum ex o ME uuucítintotum apparet erra fie Catonem: quiaffinítat em hancnon ínierít fed per. v BM nícitilum deuoluíad Carfarem& concilíare nuptias, que Pompeij& Cafaris opes o WEM nnum contrahentes pene euerterunt Romanum ímperíum, remp. certe extínxere: os ll iorum fortaffe accídíllet níhil, nifi leuía verítus Pompetj offenfa Cato ín maximís con a nue:, vtadiungeretfe aliorum potentia. Verüntcaadh: 1címpendebant. Lucullo v BM tcisfuis Pontícís controuerfiam cum Pompeio habent e(vterg; enim acta fua rata ris volebat) cim Lucullo quiaperte lrdebatur, adeffet Cato:ínferíor ín fenatu Pompeíus le popularíterín eratíam mílítum legem agraríam inftitít ferre. Quia vero etiam Cato hic I2 kcíeo efferenslegem reíjcíebat, ítaad Clodíum fe contulít tribunum plebístuncvíolen. t tlsimum, Czfàremqy coníunxít fibí Catoneipfo quafi exordium przbente.. Carfar ex ift prouin cia Hi fpanía reuerfus pariter co nfulatum intendebat petere et poftulabat tríumi: phum. Cómautem lex eos,quí magiftratü ambírent, prafentes petere, tríumphaturos fe Wextramuros cogeret fubfiftere: flagítauít d fenatu, vtabfentis(uiratiohaberef. Inc M dinantibus eo frequentibus contradíxit Cato. qui anímaduertens íllos ftudere Carfarf, m Stüdiemdicendo confumpfit, atqy íta fenatus decreti ex xclufít. Quare depofito Caefar vie tiumpho vrbem extemplo ingre(lus amícítía Pompeij& confulatüfectatus eft. Con. Int lu delienatus defpondit íllí Iuliam: factatg inter fe aduerfus rempubl. coítíone, Czefarle us MEM Cograríasferebat,alter promulganti aderat. Lucullus€ Cícero alterí confu lift Dibv t loa igaregantes reluctabanturi ijs, imprímis Cato: quí Cafarís€ Pompetj amícítíam ac ví ME nip: irationem ad perniciem fufpicabatur íam reípubl. conflatam,& ti imere RO me c- MIE"nagrorü diuifionem: fed quam huíus mercedemargitíonis& ínefc ationís petítutí ef ac intipopulo, Hac dicéti& fenatus affenfus eft,& ex po opulonon paucí cóprobarunt n liri cebane Cafariinfen(i, Quae enim audacif: simí tribuni GC amentifsímí po^ na j Piartteracebant, hzec ille ex confularí ipoteflatefoede& abíecte populo furrepens mo n2 ebatur, Quare emetuens factío Cararis conuertítfe ad vím. CEMGSECRUAES GIU ha ME n3 mdforum pergit, cophínü ftercorís proiecit. Deíndelíctores efus adorta fafc sfre c] 5. Adextremum telisvolantibus multísq; conuulneratís profugerunt ex foro, czeterá sci on aa curfu,Cato nouifsímus lento gradudifcefsit repe làs& in capíta cíuíum dete» "e"ans, ortu nonlegem agraríam modó pertulerunt, v erüm etam addíderunt, vt totus «1 i SUIs füraret legem fe comprobaturum& futurum auxilío,fiquís eam conuellerer, pd mta fancita erauí ín eum, qui non íuraffet, Quare omnes necefsítate adacií íura"^ M uerunt Cato reponat Pottpeto, Cato repudist Portpeif afi» tatcm. Po utpeij e Ce[feris coiunclio, $28 Plutarchi uerunt exemplí Metellí patrum memoría recordantes, quem iurare parí in re rey. giatí fantem permífit populus pellí ín exilium. Quare Catonem multum foeminz domi|, inargt chrymabundz obfecrauerunt, vt ínfríngeret fe& iuraret: multum amici€ famil. B oci res, Pracipue veró impuliteum& índuxitad iuramentum Cíceroorator monens ,, ille qu: Catonis pertiná censqy,neverum quidem fortaísís efle, fi publíce decretís vnum fe debere putaretrefry, Caton ciam infrigit o- ori: atqp ín eo,quodfierínon poffetmutare factum, íactare fe velle,ftulti effe& ame, BI cs, v: ratione Cicero. tis: extremum veró malum, fi cuíus caufa omnía mouet,permíttat& obijciatinfidiani, BB ciinc: busrempubl. quafilibens explícaret fe obeundis pro ea certamínibus. Etením(i Cat ro Cyr mínus Roma, Romam certé opus habere Catone, opus eo etíá omnes habereamico Bl«nm quorum effe oftendít fe Cícero prímum, cuíinfidíz pararentur à Clodio, quí extríbu, 2M. pumí natu non obfcure fibíímmineret. Hís feruntatq; huíufcemodi Catonem verbis&pro WI ibsc cibus mollítum domí& ín foro egre fuiffe expugnatum, atq; ad íurandum omnium v, Cyprü no dempto amico& familíarí Fauonío accefsíffe nouífsimum. HíncfublatusCafr, Wl uo, líam tulítlegem de agro Campano ferme toto ínfuper pauperíbus& tenuibus diuíden. paíeq C4to à Cefsre. do: neg obiecit fe ei quifquam praeter Catonem. Hunc ex roftrís traxít Cafaratquein bus, incarcremdu- carcerem duxit: quíniíhilo magiíslibertatem línguze fummifit, verüm ínter eundum[y mnes eu, muldelege diíferuít,& commonuít cíues, vt reprímerent eas actíones. Secutus Caro. BI ius nem eft moeítus fenatus& optímí quíg; ex populo ftomachantes tacíté& indígnantes, fierca Neclatuít Czfarem íd illos índígnéferre,fed ex ambitione expectans, dum prouocret omnit Cato& fupplex fieret,perrexít eum ducere. quem vt perfpícue aduertít,nihil minus, Mill: ion: cturum,víctus pudore& ínfamía Czefarfummif(it vnum ex tribunis, vt Catonem exíme tias ta ret, Multítudíne tamenlegibus illís delinita effecerunt,vt prouíncía Cefari lllyrícum& am( tota Gallía,adhaec quatuorlegíones ín quínquenníum decernerentur: pracínente Co menta Cefar€» Pom- tone,ín arce fuís ípfos decretís collocare tyrannum. Adhzec P. Clodíum ex patrícisc» MM. voaiff peij cum Clodio traleges ad populum traductum tríbunum plebis creauerunt. quí pacta Ciceronis MI(crop: pactiones. terminatione omnía egit ad íllorum nutum. Coníules fecerunt Calpurnium Piífonem, MIR lop qui focer erat Czefarís, X Aulum Gabíníü homínem ex Pompetj finu,vtaiunt, químo- MM Tho res eius€ vitam norunt. quilícetadeo rempubl.obnoxíam tenerent,& partemciuía- ME quan tís beneficíjs, partem metu fubegi(Tent, tímebant tamen Catonem. Etením cümconí, MM nci: derarent, quantas fubítfent moleftías& labores ín eo tunc fuperádo, quod egrefecerit Wl ces: tamen& magno molímento neg fine macula: fed aperti effe víx vi fuifle íllum conus MI quer fum, íd erat íllís moleftum& afperum. Clodíus veró nec Cíceronemaffligere fperabat reícia fe prfente Catone poffe. verüm íd machínans, vt prímüm ínijt magiftratum, acceríi- nuncí uit Catonem, ac cum eo fermocinatus eft, Romanorum omníum putarefe íllumínno- MI puru centífsimum, íd paratum effe facto probare. Cüm ením multi fint, quí prouíncíamCy quaa prumambíát,eoq petant míttí folum ipfum exiftimare fe dignum, atq; hoc beneficium MIME uan: eilibenter dare. Vocíferante Catone iníidías illas et fugeillationem,non beneficium d ttBai fe,arroganter Clodíus& ferocíter: Igíturfi gratum nó eft,inquít,ingratísibís. Acpro MIM iux: Catoin Cypr. fectus extempló ín concionem legem pertulít de Catoníslegatíone. Proficifcentínon MIME initar mitur, nauem,non milítem,non míníflrrum attribuit, extraquám duos duntaxat fcribas:quori ali: manc fur& improbifsimus alter, alter cliens erat Clodij, Quafi autem leue munus eí Cyprum MM. ingre & Prolemzum impofuífet, ínfuper Byzantínorum exules imperauit eí reducere, mo tr, E liens vtín tríbunatu fuo abeffet Cato quàm díutífsímé. Ei ímplícatus necefsítatí Cice daran ronem,quííam exagitabatur, monuit: nefedítíonem concítaret,neu ciuítatem conc Ma Porre retínbellum& fanguínem cíuilem,fed cedenstemporí conferuaret íterum patriam» Tauig Per Canidíum amícum, quem pramifit ín Cyprum, egit cum Ptolemaeo, vtfinecert? quine míne cederet, oftenfa fpe neg ínopem neq; abíectum ipfum vícturum: facerdotíumt cem: ním eí Venerís Paphíe populum daturum.Ipfe fubftitit Rhodi fimul& apparatutinte? Atqu Ptolemew rex tus€ refponfumoperiens. Interhzcrex Aegypti Ptolemaeus ex certa offenfioneX BI eni Aegoptiad Ca- di(Tenfione cum cíuibus fuís Alexandríarelicta Romam nauígauít,vt Pompeíus&Czí P rum tonem profid-(ay(e cum exercitureducerent. Cupíens autem conueníre Catonem mifit ad eum, pe aie ftu. rans íllum ad fe venturum. Eratforte tunc Cato ín leuanda occupatus aluo. quoe| laua elsit,n& cendi maum íufsit,fi eí vífum effet,ad fe venire. Poftquam venít,neg; obuíám ei proc| quea(furrexit: fed quafi vnum devulgo falutauít& afsidere íufsit. Id príimüm commo—au uít illum, qui míratus eft tantum ín popularí& exíguo ornatu fupercílíum& feueriott, MM. eire verüm vbi fermonem derebus fuis exorfus cordatá orationem liberam audiui c, cum MEM iedfe íncufaret eum Catoatg fubífjceret, quantarelícta felícitate quantis fefe fübijceretind busn gnità' I u l» V " l Q E 2« [, ig l^ at en ^2 Y^ Cato Minor.$29 siatibus laboribus, latgítioníbus,& auatítíz príncipum Romanorum, quos redacta pagentur Aegyptum víx expleturam: confuleret autem,vtcum claffe reciperet fe& amciuibus rediretín gratíam: comítem etíam ie offerret& inreconciliando adiutor ilequafiex infanía et amentía ab eaoratione ad mentem reductus,verítate perípecta et (tonis prudentía ínftítuít quídem fllius vti confilijs: caterüm auerfus iterum ab amids, vtprimim Romam appulít atque ad fores vnius accefsit ín magiftratu pofití,defle, vtinconfulta fura coepta: quod non víri boní verba, fed deífaftídiuilfet oracula, Por» p Cypríus Ptolemaeus felicítate quadam Catonís necauit femetípfeveneno. Cümau «mmagna vis pecunía relícta díceretur, decreuit ipfe Byzantíum proficifcí, In Cy. , pumfororís filium Brutum mífit, quod non fatis fideret Canídio. Keconcílíatís exu^ ibus cum caeteris ciuibus, compofitog; concordía Byzantio tunc demumnauígauit ín Cyprum. Amplum ínuenít& regíum ín poculís, menfis, gemmís, purpura ínftrumenum, quod diftra:bendum& redígendum ín argentum erat. Hic curiofe omnía cüm afequi vellet, omnía que ad fummum íntendere pretíum ,atque ipfe intereffe omní. bus, adhibere extremum calculum: ne morí quidem credídit fori. verum fimul o» mes fufpectabat, apparítores, praecones, fectores, amícos, Ipfe denique cumlicitanibus colloquebatur feorfum,& propellebatfingulos, atque ea ratione pleraque pro» niercalía addíxít. Quare càüm multos amícos quafi díffidens eís offendit, tum intímum omníum Munatíum ad offenfionem lacefsíuít prope ímplacabilem. A cfcribenti ora;tionemín Catonem Caefarí materíam dedít crímínandi locus hícamaríísímam. IMuna^ üistamennon Catonís diíffidentía,fed íllius erga fe neglígentía et azemulatíone quadam am Canídío fua extítífTe iftam fcríbítfimultatem. INam edídít ipfe de Catone com^ moitaríum, quem potífsímim eft Thrafeas fecutus. Seríüs ibi oftenditíein Cyprum | vaiffe, atque fordídum hofpítíum accepííle. Vbíautemad íanuam Catonís venit,fuif| riepulfum, quód componeret ín abdíto alíquíd cum Canídio, C üm moderate cum íllexpoftulafiet, non tuliffe fe moderatum refponfum: Solerenfmium amorem, vtaít | Theophraftus, caufam efTe frequenterodij. quandoquide m tu quoque, díxiíTe illum, | qiamediligís plurímum: càm mínus quàm deceat, exíftímes te haberi in honore, fto| micharís, Canídío vero& propterrerum vfum vtor, X propter fidem magis quám cz juteis: quíínítió adfuít,& praebuítfe, vtanímaduerti, abftínentem, Fizec verba tamen, que remotis arbitris fecerat fecum, apud Canídíum Catonem effutífle. Quod ipfe vbí ttítiuít, necad coenam eíus fe deinceps fuiffe, necad confilíurn vocatum parutfle, De» mncíante Catone, vt folenne habebant à non obtemperantibus, pígnora fe ab ípfo ca» | purum id floccípendentem abnauigaffe, diu que perftítíffe ín fimultate, Inde Martía, quzadhuc ín matrímonio erat Catonis,cum ipfo collocuta fuiffe ad coenam à Barca ín» üttum, Cümtardíüs Cato veniffet accubantíbus czterís,vbí cubaret, rogaffe. Iuben^ teBarca, vbí vellet: cítcumlatís oculís díxiffe apud Munatium velle. Ita círcumíffeatgg | üxtaipfum recubuiffe, níhil vitrá tamen fuper coena egiffe illum fecum amíce. Verum iiflante íam denuó Martía Catonem fibi fcripfiffe cupere ipfum conuentum. V enífIefe ji mnead eum domum, ac detentum à Vartía fuiffe, quoad dígrefsí eflentomnes: tum igreflum Catonem complexumq; ambabus manibus faluta(Te fe& accepíffe humaní^ tt. Hecnos,quód ea non mínus,quám ín publíco patratas& magnas actiones ad de^ dirandos& fubijcíendos mores habere lumen arbítremur, profecuti fumus prolíxíus. Porró Cato paulo mínus feptem millía argenti talentüm coegít. V erítus autemlongam luigationem, multa vafa parauít: quorum capíebant fingula bína talenta& dra chmas quíngenas, Singulis longum alligauít funiculum, cuíus capiti corticem fuberis przegradtmannexuit: quó fiafüíctum elTet nauígium,alligatus ab ímo locum commonftraret, Átqueargentum quídem omne pauco excepto profpere tranfuectum eft. at ratíones emníum, quae procurauerat, habebat ín duobus codicibus defcríptas diligenter: neu» | rum eruauít tamen:fed alterum libertus efus Philargyrusnomíne ferens,cumex Cen. dreisfoluiffet, demerfo nauígío vnà cum farcínís amifit. Alterum ipfe Corcyram vfq truauerativerim cum fn foro tetendífTet, nautee autem crebras pyras ob gelu nocteín^ cndíffent, ínflammatis tentorijs fimul codex eft defideratus. Quamuís vero inimicos quídem& calumníatores reddituri erant procuratores przfentes regij elíngues, pupue Wirestamen Catonem. Neque ením ad fuam probandam fidem confeceratrationes, iedfedulítatís prbere alíjs exemplum geftientí dij ínuídere. VttraíecílIe eum nauí« "5 nunciatum Romam eft: ílícó omnibus magiítratíbus X facerdotibus, x imis( Catoni: dilizen tía in tbefauro Cppric. Catottis t Mu» natij fümultas. Pecunia in Cy» pro à Catone coácta., Plutarchi natu& frequentí populo óbuíàm eiadflumen prodeuntibus completz vttinqüeripg fuere, nihílq; à tríumphifpecíe€ fplendore dífcefsít eius fubuectio.tame(i quíbuídam B abfurdum hoc& ínfolens vífum, quod ad confules& prztores effufos obuíám nonde. fcenderít, neque curfum ínhíbuerít: fed íncítata hexeriregía ripam prauectusnona. te remíferít, quàm claffe fit naualí inuectus. Attamen translatae per forum pecunia qs pitpopulum admíratio,€ fenatus coactus Catonem merítís tulít laudibus, eic prati ram extra ordinem decreuít,€ íus fpectandí ín praetextaludos.. Caeterüm hecCator, pudíauit. Níciías autem regíus procutrator,cuí teffímoníum prabuit dilígentie& fide petíuit ab fenatu vcmanumítteretur.| Confulíd temporis Philippus erat Martia| ter, recídítq; authorítas X vís magíflratus quodam modo ad Catonem: quód nonmí. E norem Philippi collega Catoní ob vírtutem, quàm ob affinítatem Philippus honorm Catonisez Cice haberet. Poftquám Cicero ab exilío,quod eíírrogatum fuerat à Clodío, redíjt: mu, ronisfimulit./ tumq pollenstabulas tríbunítías, quas publice Clodius ín Capítolío fixerat,viab(cnte reuulíit€ detraxít Clodío:hac dere fenatu conuocato cüm accufaret Clodius Cícero. nem, ílleveró defenderet, quía contra leges eflet tribunus factus Clodíus, caffa illiu temporísacta K fcrípta írrítagg efTe debere: dícentí obflrepuit Cato, ac poftremó exur, gens oftendítníhil prorfus ín tribunatu fe Clodium putare faní vel boní egíffe, Sed quís omnía eíus tribunatus acta refcindat, refcíndi fuam quoque ín Cypro procuratio, nem,neq míffum fe fuiffe ex illegitimirogatíonetribunilegítime. Non íllegitimé cre tum tribunum Clodíum, quilegís permiífu ex patrícijs ín familiam plebeíam tranfiue 3 rat. Quódfi tribunatum gefsiílet ficutalíj ímprobe, ípfum quí peccauit poftulandum, non quí pariter effet víolatus, retexendum magiftratum. Hínc fimultas ínter Cícero nem& Catonem extítít, díucy mutuus eft íntermiffus vfus:poft tamen redíeruntíngrs Cato obfiag tíam. IndePompeíus& Craffus Caefarem, qui ex Gallíatranfalpína venerat, conue Pópeio et crof nerunt: habítodp confilío fecundum confulatum vnáà ftatuerunt petere: quem adepti fo confulatum prouíncíam Cafarí ín quínquenníum prorogare: fibí maxímas prouíncías, ftipendia, paentibus,— GC exercitus decernere. Eaad partíendum ímperium& opprimendam remp. erat cov íuratio. Cüm veró multí€ praflantes vírtute vírí petere pararent confulatum,líosho, rum ín comítijs confpectus deterruít. Vnum L. Domitium fororís marítum impulit Ca to,ne cederet,nec certamen deponeret: quod non de confulatu,fed de populí Komani; eíletlibertate. Ferebatur etíam per fanam adhucciuítatís partem fermo, non effepermíttendum, vt coeunte Crafsi X Pompetj potentía plufquam modícus€ enormís aia deret confulatus:fed detrahendum eíalterum, confpiraueruntqy cum Domitio íncitan. tes eum& cohortantes, vt fe offerret, Multa ením eum íllorum quoque, quí ob metum obmutefcerent, laturum fuffragía.| Hoctímens Pompeíus Domítío ín campumantt lucem adfaces defcendentilocauít ínfidías: ac prímus,quí prelucebat proxíme Domi| tíum,íctus cecídít. Poft eum,cüm alíj praeterea faucíarentur,fit fuga omníum prater Ca C4to inforo^ tonem& Domitium. Nam Cato, quamuís ín brachío vulneratus,retínuít eum acuítg, vülitra'5.— ytmanerent,nequepropugnationem defererent,quoad fpirarent, prolibertateadut fus tyrannos: quí, quemadmodum gefturi magiíftratum eflent, per tanta fcelerairruen-4 tesín eum declararent. Verüm quía non fuftínens perículum domum refugit Domi tíus, Pompeíus& Craffus confules defignati funt. INec deftítít Cato, fed praturamirftitít petere: quó arcem haberet, ex qua cum illís contenderet, nec cum confulibusde] Cato pretira? puenaret príuatus. lllí íd ipfum meiuentes equaturam ex Catonís perfona coníulaeur petiti. tum praeturam, prímüm aduocauetunt repente fenatum., V biper infrequentíam de cretum fuít,vt defignati praetores extemplo magíftratum ínírent,praecifo legítimotem pore: quó íllos, quí populum corrupiffent largitionibus, poftulare licebat. Deín cüm plebífcito effecifent, vtfolutí e(Tentà caufa dícenda: clientes& amicos fuos ad praeturam prouexerunt, ipfi pecuníam praebuerunt, ipfi fuffragijs przfuerunt. Qu; bus etíam cum effet Catonís virtus& authoritas fuperior, plebe prz verecundía rem índígnam cenfente vt venderet fuffragijs Catonem, qua emére reipub. eum prat| í] í:,*^ tonitti rem deberet: ac prerogatíua tríbus illum díceret praetorem: Pompeíus fubíto tonii audíuifTe fe ementítus foedifsíme comiítía dími(it, Abominari íd folent, necquicqum Ce Pao loue tonante ratum habere. Grandíautem iterum pronuncíata pecunía, atque dis mís quibufque Comítío expullis per vím obtínuerunt, vtrenuncíaretur V atiniusp? Catone prator. Ibíperhibentillos, quítam praue& iníque fuffragia tulerant, C0?" fiim ficutfugientes abíffe, Cateris vero coeuntibus& índignantibus concionis"v bends o o bend: miner Pomp tende rgie | 105 pt qulg: | aqui & im j popu. B | do, fi (Lent frate foto€ popu | insit | boni tibus am tt louer Bau incefl Caf | ipun re in poffe tunc honel tentí: lnpr maíel ft: qi um v quàm torum piens to fe. »maot buna vtà 1 gre e bam fetm Ego Cutrí tetla fum "den ftt i Ate po. liltet Cm, folu mile lt» fi Q^ e Ie 1g Cato Minor. 53r pendx poteftatem cüm Catorií flàtím vnus ex tribunis faceret, progreffum eum ím. pinentía reipub. quafi numine afflatum omnía przdixífTe concítaffe que populum ín Pompeium& Craffum, quí effent talíum rerum fibi confcij, atque ita rempub. ín. qaderent gerere, vt tímerent Catonem, ne praetor eos premeret. Pofitemó domum | igedientem àdeó frequens populus eft profecutus, vt nec cunctos fimul defigna^ | us praetores. Cum íam C. Treboníusrogationem deprouíncíjs confularíbus pro^ yiülgaffet, vt vnus Hifpaníam& Afrícam, alter Syríam& Aegyptum obtinerent: «quibus videretur, terra matí que bellum facerent& domarent: cztetí íntercedere & impedire defperantes fe pofTe ómiferunt& contradicere. Catoni veró antequám kntí víx duarum horarum permíferunt fpacíum. quem, cüóm multa commemoranio, fubijcíendo,& praecínendo tempus confumeret, ínterpellarunt dicentem, per. h populus ín fuftragía mítteretur, roftra confcendentí, atque concíonem habere vo, |(entem que accedens líctor detraxít ex roftrís. Cüm etíam ex ínfcríore loco voci» fraretur, e(fent que quí eum audírent& fremerent: corripuit íterum eum lictor, ac | foro emouít. At ille ftatím, vt dimi(lus eft, repetijt forum, fublaro clamore ínciítans | populum, vt fuccurreret. Quod càm faceret fxpíus, zftuans Treboníus duci eum | iust ín carcerem. Secuta eum plebs eft audiens ínter eundum dífferentem. Ita Tte| boníus metu eum mifTum fecít. Atque eum díem Cato hoc modo exemit. Infequen. | ibus populo partím confternato, partím praemíjs& largítíone redempto, vno etí^ «im tribuno plebís Aquilío armís prohíbíto ex curía prodire: ipfo veró Catone, quí louem clamabat tenatle, a foro fummoto, multís que vulneratís& nonnullís ínter» kis legem ví pertulere. Vnde multí globo facto ínfeftí Pomperj ftatuas lapidibus iclebant. Caeterüm íd fuperueníens ínterpellauít Cato..Cüm mox alía lex de Cafaris prouíncijs& legíonibus promulgaretur: non íam ad populum Cato, fed ad plum conuerfus Pompeíum teftato denuncíauitnon íntellígere ipfum nunc, recípetin humeros fuos Caefarem: vbí vero grauari coepiffet& opprimi, nec deponere plet, nec fuftíneret ferre: fa turum ipfum, vt fecum onus coníjceret ín rempub. ac tinc Catonís admonítíonum memorem fore non mínus Pompeio falutaríum, quàm foneítarum atque fuftarum, Ea Pompeíus cüm crebro audiret, felicitate fua& po» »tentía fretus contempfit& tranfmifit, non credens futurum, vt feíimmutaret Caefar. lproximum annum Cato prator factus eft. neque tantum habitus cft magifiratui mieflatís& faftigij recte admíniftrando adíeci(fe, quantum detraxiffe&& deformatft: quód frequenter fine calceís& tuníca ad tribunal accederet,& de capíte illuftrí^ im virorum dífpenfaret eo habítu íudicía. Nonnullíautumant etíam d prandio, poft. quim potaffet, fus eum dícere folitum. verüm íd falfumeft.| Adulterato candídatrum largitionibus populo, plebe quenundinatíonem ficut opificium exercente cupens hunc morbum radícítàs€ repub. excíndere, fuafitín fenatu, vt lex ferretur: vt icignatí magíftratus, fi nullum haberent accufatorem, íp(i cogerentur íudício íurat feofferre atque ibí rationem reddere paratí magíftratus. Id candidatos offendit, :mgís que mercenaríam multítudínem. Itaque cüm mane Cáto progrederetur ad tríbunal, magna manus íncurrens obftrepuit cí, conuítía íngefsit, lapidibus íncefsit, tà tribunali diffugerent omnes: ipfe Cato à multítudíne ímpulfus iactatus que ze gt euaferít ín roftra. Ibí reftítans vultus fidentía& conftantía ilícó compefcuit turbim,& damorem fedauít. Cüm veró differuiffet, qua ad rem pertinebant,& efft magno filentio auditus: tumultum femel comprefsit. Ibi laudante eum fenatu: 89 vos, ínquít, non laudo: quí prztorem deferuiftís in dífcrímíne, neque eí fucurit, At candídati omnes malo fluctuabant ancipiti: quód quifque hínc tímetlareíri nummos: hínc vereretur, ne fi ídfeciffet alius, decideretà magífítratu. Víim ígitur fis eft, vt ex compromiffo deponerent finguli quíngena feftertía, dein * t magíftratum omnes peterentlegítímé. quí fecus feciffet& largítíonem adhibuifttis vt eam pecuníaim perderet. Hzc pactí cuftodem, arbítrum,& teftem capiunt ionem, pecuníam allatam eí offerunt, atque apud eum pacta confcribunt. Ille P pecunía praedes accepit, cüm pecuníam nollet.| Vt díes comítíorum venit, af litens Cato tribuno, quí praeerat comítíjs, obferuatís'que fuffragijs vnum ex ijs, quí empromiferant, dolo vfum pronuncíauit, precepit que eí, vt competítoribus fuís Xueretpecuníam. quí commendantes& extollentes integrítatem eíus, mulctam reniunt, quód fatis fe habere panzab illíus fraude exiftímarent, Enímueró ín alíud Y-a Cato aduerfatur prouincijs Pompcij e Crafit, Cato predicit Popcio, que ei euencruntà Ce fare. Catonis pretu» rd. Lex ambitus à Catone lata, Cato tumultum Rome[cdauit. Vwftitie vis. Catonis ev Pom peij inuicem co» titia, AM. Fuoniut, Cato F440tiij 2dilis ludos cuCatontis or4ue con|iiiunm curcá ludos. Catonis fententia fit Portpeiu [olus coníul. $32 Plütarchi incutrít Cato, fuit: ea dereinuidiofifsimus, quafi curíe, X fori,& maelfftratum fj vendícaffet vím. quippe nullius gloría& fides vírtutis ínuídíam conciliat maíorem quám íuftítize: quod authorítas eam& fides potífsímum comitetur apudalíos, Neque colunt folüm vtfortes, neque fufpiciunt vt prudentes: fed dílígunt etíam iftos, eisis fidunt& credunt. Illorum fuperíores metuunt, hís diffidunt. Adhaec íllos natura po tiüs cenfent quàm voluntate przcellere: prudentíam acrímoníam quandam fiir, tem mentís fortítudínem effe ducentes. Et cüm ftatim íuftus effe, quí velít, pofsit:in. iuftitía przecipue vtvítío inexcufabili erubefcunt homínes, Cuapropter omnespris. cipes quafi notati oppugnabant Catonem. Pompeíus vero etíam íllíus gloríam pro potentíz fuz euerfione habens, obijcíebat eíafsidue aliquos conuicíatores, Ex qui, i bus Clodíus ille plebís concítator, quífe denuo ad Pompeíum aggregauerat, tradu. cebat Catonem,multü eum ex Cypria gaza ínteruertiíIe, X aduerfarí Pompeio, quía fi liz eíus nuptíasrepudiauiffet. Cato contrà tantum praedícauiít fe ex Cyproargentírei. pub.coegiíTe,cüm ne vnum quídem equum vel militem accepííTet: quantum extotbd, lis& tríumphís concuffo orbe terr non retuliffet Pompeíus. Affinem nunquamopn. ui(e Pompeium, non quín dígnum ceníeret;fed quód videret diffenfionem ínter ípfos inrepub. Ego ením, ínquít, prouíncíam míhi ex praetura oblatamabdiícaui: híchabet alias, quas ipfe fumpfit: alías tribuitalijs. Acnunc deníque Caefarí ín Gallía commo, dauítlegionem: quam neque illed vobis petijt,nequehíc dedit de fententía veftra Sed tantí exercítus, arma,€ equi beneficía funt& dona mutua príuatorum. Imperatorap-; pellatur& dux: cümalíjs legiones& prouíncías tradíderít, ípfevero muris afsideatíe. dítíionum ín comíttjs arbiter X tumultuum archítectus, Ex quibus patet eum ex confv, fione publíca dominatum fibí quaerere. Ita Pompeíum vltus eft.... Erat M. Fauonius familíarís eíus& zmulator, qualís Apollodorus Phalereus tradítur quondamfuiffeSo cratis, íncítatus& mente motusab eíus oratíone, qua non fenfim neque modíce, feda, críus eum rapuerat quafilymphatum& fanatícum. Hiícadilitíus candídatusrepulam tulit. Cato autem, qui afsiftebat, obferuauít tabulas eadem manu fcríptas: acdemor ftrans fraudem ín prafentía quídem renuncíationem eam tribunís appellatís círcumdw xí. Póft Fauonío zdili creato cümín cxterís magíítratus muneribus praftó fuit, tum ludos eíus ín theatro curauít, dedítgg coronas rhymelícís non aureas, fed vt Olympj; éxoleaftro: Donaloco magníficorum, Gracís betam, lactucam, raphanum,píra: Re» manís víniamphoras, carnem fuíllam, ficus, cucumeres, líagnorum fafciculos, quorum ) P] P cy vilitatem alij irrídebant, alij oblectabantur Catonís aufterítatem& contractíonem vi dentes tranfíre fen(imínremi(síonem. Poftremó Fauoníus ímmifcens feplebíatgi ter fpectatores confidens plaufit Catoní:ac donaret honorare&g merentes clamauítte/ ftàtusq fpectatores eft inillius poteftate fe omnia pofuiffe. In altero theatro collegaFa uonij Curio fplendídum exhíbebat munus. Spectatores tamen relícto íllo huctranie runtapplauferuntQg effufe agenti Fauonío príuatum& Catoníagonothetem. Hac de fignauit, quó eírei obtrectaret, doceret(g ludentem oportere ludo vtí, acbenignitate 3 D 321 potius defungí communí, quàm apparatibus& fumptibus, ín rebusníhili magnas Qv 48 ras& folicítudínes ponentes. CümScípio, Hypfzxus,& Milo confulatumpeterent necfolum receptísíllis íam atque vfitatís ímprobítatibus, largítionibus& corruptione bus: fed propalàm perarma& czdes ín bellum cíuileruerent amentía& audacía,atque ídeo Pompeium quídam preponere vellent comítijs:prímüm repugnauít Cato negans legibus ex Pompeio, fed ex legibus debere Pompeio fuppetere fecuritatem, Vt vero per diuturnum ínterregnum& tríbus exercítibus forum quotidie obfidentibus parum abfuit, quín malum fifti non poffet: ftatuítante vltíimam necefsitatem íummam Km fpontaneo fenatus beneficio conferre ín Pompeium,& quàm mínímo malo pro mec" cina vtens ad maxímas componendas dominatum ínuehere potíus, quam permitto vtfedítío termínaretín domínatum, Igítur Bíbulus Catonis neceffaríus fententiam dixít, Pompeium folum confulem creandum. Aut ením rempub.'eum ordínaturumre cte, aut cíuítatem optímo feruíturam. V nde furgens Cato eam fententíam prater. mníum expectatíonem probauít, docuítq; quodvis ímperíum praftare, quam vac? magíftratibus cíuítatem. Pompeium etíam expectare fe optíme víurum poteitate;* concreditam(ibí rempub. conferuaturum. Ita conful Pompetus declaratus Catonem orauít, vtín(uburbíum veníretad(e. quem, vtvenit, excepit benigne(alutatíonibus a HE"M Z; 1: 3-frY(f- IT^ v ollerin conus & complexíbus, gratíjsqy actísrogauit: vt confilio adeffe fibi X praeetie velictn enis TU fatu. mníal non pt namq nas gt faturü flatuei violau rivitt, | ienill foleb dicíol iludt dt dai quod iudici tiam lifent flere |o diam: mníal quea maex rant:e menti fis. datal quer busq lente, abl ami ubíe Íe dei gnofi ribus bush Cead febar fevei Cato Minor. D. l t, Refpondit Cato neque príma odío fe dixiffe Pompetj, nequehacftudío, fed o" ania boni publící caufa. Príuatím igitur petentí confilíum daturum, publice etiamfi t pon petat, omníno dícturum, quod fibí eflet vífum. Atq; haec vt díxit,íta egit. Primum j S Eis aduerfus eos, quí pecuníam ín populo pronuncíauerant, nouas mulctas& poe »| nisgraues parantí promulgare Pompeio omittere coníuluít praeteríta& prouidere ín i furum. Haud ením, vbipratetítis peccatís fubfifteret excutiendís, proclíue futurum | Et firecentíores fancíantur mulctz offenfis, íníuríam pafluros hos,fi quam no tuere. idi neque perruperuntlegem, ea puníantur. Deínde cüm multi reí fierent cla^ 9 rvirialiqui etíam Pompetj amici& neceffarij: anímaduertens multís conníuentem& "WEM.iimncrepauitacríter& excítauít eum. Cüm veró laudatíones, quz díci pro reís h|(sicbant, ipfe Pompeíus lege ínterdíxíffet,€x Munatío t Flacco Ícríiptam dedi(Tetín íu- f Rut legen" ME oludationem:obthurans Cato maníbus aures(erat ením ínter íudíces) prohibuit ROM RE E À iludteftímonfum recítarí. At Flaccus ex íudícibus eum poftactionesreíecítnecmínus lp.s. - MEME üuannatus. Omníno veró curam prebebat Cato reís ancípítem atque ímplícatam: - Bill uxinequerelínquere vellent eum iudicem, necp auderentreijcere. Multí ením euerfi s idíciofunt: quód Catonem declínare, nonnítí innocentía putarentur. Nonnullos e^ Él ümnominabantínfectatores,velut magnum probrum,quód Catonem íudícem repué lifent, obijcíentes. Porró cüm ípfe Caefar legionibus Gaallícís incubaret,& armís ín. EE(luct: donaautem, largítíionem,& amícos potíísimim adhiberetad vrbanam potenVEL niam premonita Catonís excítabant Pompeíum ex fecurítate magna priore fo|| miantemperículü. Quuía veró nímíüm eratlentus& fegnís adobfiftendum Cefari at- Cato vt refiflat ' BE aeadremaggredíendam: conftituit Cato confulatum petere: vt confeftím Carfaríar^ C*fari cófula| mextorqueret, aut denudaret eíus confilía. Competítores Catonís ambo boni viri e tm petit, | nncSulpitius etíam multum ex Catonís ín rep.authorítate€ opibus acceperat emolu| nati, quare habebatur non boníneque gratí vírí officio fungi. Nihil eft tamen offen|(is Quid eft ením, ínquít, mírí: fi, quod quís íummum arbítraturbonum,non conce? | ünilterí? Suafitautem fenatuí decernere,candídatí populum vtperfe prenfarent,nec pralium rogarent velappellarent profe círcumeuntes. Quareexafíperauít multo ma BM dshomines: quód non modo mercedem capíendam, verüm etíam beneficij ipfis coL - Mili iionemadímens, ínopem fíimul€ contemptam plebem efficeret. Ad hac cümnecad cato repulfam | ambiendum effet pro fe ipfe appofitus,verüm ín grauitate malletmorum fuorü retínere con(ulatu tulit, | ügnitatem,quamamplítudínem acquirere confulatus: atque fic prenfans, neque amíispermíttens facere ea, quíbus ducitur& capítur multítudo, repulfam confulatus tulit, queres cüm adferre folita effet non ipfis modo praterítís,fed et eorum amícís familíari2 busg per multos díes cum alíquo rubore tríítitíam ac moerorem: adeo eum cafum tulít iaevtvnctus píla ludere ín comítio, età prandío ruríus ín forum more fuo fine calceís Wabfquetunica defcendens deambularet cum famílíaribus. Culpat eum Cicero,quód CiceroCatoem | dinrefpub. talem confulem defideraret, non íncubuerit feduló, nec comíter populum cwlpa. | libicrit:ifed& elanguerit ín futurum obtorpuerittqp,quamvís praturam íterum petíffet, : At Cato prztura refpondit fe non plebís voluntate, ied ea ví copulfa vel redempta fuif tdeectum. In comítijs veró confularíbus cüm fraus nulla íntercefsiffet, populum co^ moflefibi offenfüm ob eofdem mores: quos neq; ímmutare aliorum gratía, neque panbus vtentem paríter denuó íncurrere virí foretcordat,— Porró cüm Carfar natíoni^ Catonis fenten3 busbellícofis arma mouiffet, easq; magno cum perículo vícíffet: Germanos etíam pa. fi«contra Cetadortus effe víderetur,& ftrauifTet trecenta millia: alij fupplícatíonem à populo cen- farem. | Ibantdecernendam: Cato veró Carfarem víolatís dedendum díxít pro fententía,ne ín lo ftverterent píaculum,vel obftríngerent relígíone cíuítatem. verum tamen dijs, ínquit, honos habeatur: quód ínfaníze& flagitij ducís poenam non ín milites vertant, fed par^ | antdiuitatínoftre, Hincliteras Carfarad fenatum plenas conuítíorum& probrorum fin Catonem mífit. quibus recítatís furgens ille non ftomachofé neque contentíoft: ve^ tüm quafi cogítato& praemedítato, qua fibiobíecta effent, ea probrorum& dicteriorm iimilía derífionemág quandam& cauillationem oftendit Cafarís effe, Inde exor^ Cato inuebitur IS dliire 4 E, ua e, FORM"^*" A uilla fonte confilía mentemq; omnem: non ficut ínímícus,fed coníuratus& focíus 1 Cefarem. " wv—£ "E EST demonftransq non Brítannos neque Gallos ipfis, verüm ípfum illum effe, fi vs B ci uetformidandum:vfque co commouit concitauítq; fenatum, vt poeníteretamícos "«laris, quód Catoni lecta ín fenatu Carfarís epiftola iuftze querelze& verorum crimio aa"ndedilentoccaionem, Acníhil quidem tunc decretum eft. Tantum íactatum ex ? S tto Cefaris ty vannidem predixit, vfdem effe e 'á mala f4€ere, ei co"priCatoiti obijcit Cejar auaritia. 15 Hercule favenie. Cato fortitur Siciliam. Cato relinquit Siciliam. ponpeij confi lium de prinicipatu occupado, quomodo nudatum. $24 Plutarchi re efTe,vt fucceffor Caefar mitteretur.| Poftulantibus Carfarís amicis,vtab exer: zqué difcederet Pompeius redderetqy prouíncías, aut nec cogí Carfarem: nuncill; v. ciferatus Cato eft, qua praedixerat ip(is,veníre& vím illum adferre,nonobfeirtiamy F pranunciaffet. Aít ígítur Cato:Si monítís X peíofenatus fummam rerum permitteret. INam eorundem efTe€ facere magna mil;& comprimere. Pompeíus, quod nec copías paratas haberet: nec, quas confcrípferat vi deret alacres, deferuit vrbem. Cato fequi€ comítarí fugientem certum habens, mino, rem filíum clàmín Brutíos mííitad Munatium, maíorem traxít fecum, Quía vero do, mus eíus& filía curatorem requírebant, accepítíterum Martíam viduam cum grandi dote. fiquídem Hortenfius eam moríens reliquerat heredem. Quod pracipue obíc. Cans Czrfar Catoni, improperat ef auarítíam, X mercenaríum marítum appellat, Quid ením concedere eam opus erat, ínquit, alteri, firequírebat vxorem: autfinon require bat, iterum recipere, nifi efca ab inítío hecmulíer fubmiffa Fortenfio fuiffet:& i.d uenem eommodaflet, vt reciperet díuítem t. Adíd refellendum fatís quadrat Euripi deum illud: Primim nefanda vedavouam. Nefjas enim eft Labem timori exprobrarier Herculi. quippe perinde fítac Herculi mollitiem obijcere, exprobrare turpem quaftum Cato, ni. Quodfialias hz ímprobandz funt nuptíz,id zeflímandum, INam vtadíunxitmatimonío Martíam, domum commiífit eí& filías fuas, fecutusqy eft Pompeium. Ex eadit dicitur neque capillum nequebarbam totondiffe, neque coronam fumpfiffe: Lu&us, maftítie doloris ob calamitatem patría vnum habítum, fiue víncerent, fiuevínceren-;g tur,retínuííle víq; ad extremum.| Sicilíamtuncfortítus Syracufas traíecít. Cümnuncíatum ei effet mílIum ab hoftíbus Afiníum Pollionem appulífe cum exercítu Mefl nam:mifitad eum quazíitum,quamobrem e6 traíecifTet? Cám ílle ex altera parterequi fiuífletab eo, quísauthor mouendíbelli fuiffet*nuncíato$ Pompeium Italíaemdre lícta Dyrrachíj cafirahabere, magnam aít effe prouídentía deorum perplexítatem íncertítudínem: quód Pompeium, vbíníhil fani vel recti egíífet, inuí&tum: nunccim patríam cupíat feruare& libertatem tueri, deferuiffetfelícitas. Atque Afinium quídam potuíffe oftendit fe Sícilía expellere. Caterüm quía maíores copia fubueniebant illi noluiífe eam ínfulam bello ímplícare. Ita Syracufanos monuít, adiungerentfcfortíori bus& falutí confulerent. Mox abnauígauit. Poftquimad Pompeium venit, ínvna4 perftítít fententía bellum ducendum eile, pacem fperans nolens que certamine ac fam cíuitatem ferro que decernentemab fe ipfam extrema mala patí.. Alía hís conlimi lía Pompeío& confilio author fuít decernendí: vt ne quam vrbem populo Romano pacatam díriperent, neque cíuem Romanum extra aciem interficerent. Hacre gloríam comparauít magnam, multos que partibus affociauít Pompeíj humanitate& lenit tefuacaptos. In Afiammiílus, vt cogentes illicnauígía& mílítes adíuuaret; duxitít cum fororem Seruilíam atque natum ex ea Lucullí filium. quíppe adharit ei vid quz ímpudiícítíz crímína multum eleuauít, quód Catonís fe cuftodíz, peregrino tionibus& contubernío vltro fubíecí(Tet.| Atquí Car ne illam quídem abftinzi Catoní exprobrare. Czterís níhil fane duces Pompeij Catonem adhibuere, 1&0 díos beneuolentía adíunxít. apud quos Seruilía cum filío relicta ad Pompeium I^ uerfus eft: cüm effet íam ille egregijs pedeftribus& naualibus viribus fuccinctus Hic maxíme denudaffe mentem fuam apparet Pompeíum. fiquídem ftatuit clafsí pra ficere Catonem. Erant naues bellícze haud íntra quíngentas: Líiburnícarum fpccul» toríarum,& apertarum ímmenfus numerus. Moxautem reputans aut edoctus? mícís hoccaput effe ín omníb.actionibus fuis Catoni, vt vndequaque lil publ, vníus domínatu: qui fi víríum tantarum factus potens effet; quo díe res víurpantem, quas imponendo& decípíendo cíuítatem comparaffet. Extra Wii autem,quód populus quàm amplí(símum Cafarem vellet,níhil effecit. Senatus prb,| bateíaures, fed timebat populum... Vt Arímínum occupauit Carfar,& cum exerci| 2d vrbem nuncíatus eft contendere: ibí omnes ín illum&€ populus& Pompeiusinta, B deruntoculos: quód vnus à príncípío prarfenfiffet,&& Carfarís confilia primus aperi| confilijs meís aliquis veftrum Patres Cor,| Ícripti paruílTet, nunc vnum non tímeretís, nec ín vno fpem reponeretís, Cüm diced Pompéius melíus Catonem díuínaffe,fe vero egífTe amicíus: cofuluít Cato,vtvni Pon| Cal vití bult cum tare £05 mat. tía, rem flam Cun gna rm | dq. bo ftim bus: rac Pon tifsís pías coní vide difct ULtQi ! bo Porn lum. tore lexit Íent: ttoni línq uibu Per ? peío mali gnar leri fant Cato. Minor. 4r ., EN y. A P Cafatem, codem coacturüm eum arma Pompeium ponere ac legibus parére: muta; R EE uiintentiam, tametfi ea de reíam fuíffet cum eo collocutus, ímpofuít'que clafsí bi. m bulum, Níhílo ob íd tamen promptítudínem fenfit Catonis languídíorem. Imo veró am| cimadconflíctum quendam apud Dyrrhachíum& ipfe exercitum Pompeius adhorb. arctur, X ducem quemque alíum íncítare oratione alíqua imperaret milítes: fegniter TN cos cum filentío fama eft audíuife czeteros: at vbí omníum nouifsítmus Cato, qua o EE uopus(uggerebat exphilofophia afferre, delibertate, vírtute, morte, gloría magno EO ninifui motudifferuit, atque extremam orationem ad deorum ímploratíonem qua » B(iprzfentíum& íllud pro patría ínfpectantíum certamen conuertit, tantum fublatum cA: amorem fuiffe, tantumqp excítatí motum exercítus, vt duces concítarentur fpeíple^ ml nonncs addí(crímen, Carterüm víncentibus& pellentíbus hoftes extoríit confum» iX matam victoríam fortuna Cafarís nimía Pompeij vía cautione& fucceffus diffiden. v É n Caterüm hacfunt ín híftoría Pompetj explícata. Ouantibus omnibus atque no, rmgeftam extollentibus Cato patríam deflebat, ambítíonemq; lamentabatut funelj» MEMO(aniinfelicem: quod multos& egregíos cíues conípíceret mutua czde confectos, di NEME Cum iam Pompeíus ad perfequendum Cafarem ín Theffiliam caftra moueret, ma^ yic- gnam autem vim rclínqueretapud Dyrrhachíum armorum homínumq propínquoud MEE run neceflaríorum: ducem& cuftodem omnibus Catonem priepofuit, attríbuit; rt| diquindecím cohortes: quód paríter fíderet ei& tímeret. Nam ví&to omníumfore ext iv MA.(rimabat fibi firmífsimum: fin vínceret, non permíffurum, vt díxímus, prafentemrepi busadnutum fuum vtí.. Complures praterea cum Catone ílluftres viríablegati Dyr^ iacíum funt. Deuícto ad Pharfalum Pompeio íta conftítuerat Cato: fi cecídiffet Pompeíus, eos quos fecum habebat, ín Italíam tranfportare, atque ípfe quàm remótsm à domínatu tranfigere vítam ín exilío: quodfi íncolumís foret, omnino eas co^ pasílli conferuare. Itaín Corcyram, vbí clafsís erat, traíecít& Cíceroni imperío vt t^ MEM coufularí prztoríus cefsít. Refjcíente íd Cicerone& abnauígare in Italíam parante tri. vidcns Pempeíum Mínorem ex íntempeftíua peruícacía& ferocía grauíus confulerein dt MM dícedentes, ac prímó manus afferre molírí Ciceroni, caftígauít feorfum eum, placa v, MEM uit. Atqueíta Cíceronem haud obfcuré d morte erípuít, acfecuritatem praebuit alíjs. c- MIR: Pompeium Magnum ín Aegyptum vel Afrícam confjcíiens elapfum properansq; ad i u- MEM lunconfcendít cum omnibus atq; vela fecít poteftate tamen anté abeundi& remanen f^, MM üfcails, quinon prompti erant ad fequendum. Vt Afrícam attígít, ín legendolit. u^ MEM treSextum conuenit minorem Pompe filíum: ex quo Pompefj Magni fatum ínteL, re MEM lei. Eamrem tulerunt omnes grauíter, nec cuiufquam à Pompeio voluerunt prz X MEE lateCatone alterius ducís audire mentionem. Quapropter Cato pudore& miferaim MM roncbonorum vírorum, quífidem fuam probauerant, ín terra peregrína defolatos re« MM liquere& inopesnon fuftinens fufcepítímperium, atque Cyrenas appulít: vbí à ci^ illi uibus eft admitfus, cdm paucís díebus portas claufiflent Labíeno. Ibi Scipionem Pom oi, ME pen(ocerum ab rege luba íntellígít receptum:& TAppíum Varum, cuídataá Pom. 0: MM prio prouíncía A fríca fuerat, íllísfe cum exercitu coniunxiffe. Ita ítinere pedefiri bru c E mlihoraeftprofe&tus. Magnam vím afinorum ad aquam portandam coegerat, ma^ mi gametiam praedam egerat. Currus ínfuper& Píyllos appellatos trahebat fecum quí ano'rpentirmíctibus medentur venenum ore exugentes, ipfasq; íncantatíonibus hebe, íam ant X fopiunt ferpentes. Díes feptem contínuos agmíne facto figna antecefsit, neqde llt»«quo velumento eft vfus, Coenabatfedens ex eo díe quo cladem Pharfalícam íntel te*tliet, idis ad caeterum luctum addídit, neque recumbebat nifi fomnícaufa, Exa|"in Afríca hyeme eduxit milítes, quínon multó mínus decem millía erant, Res c"ME"cipionís& Vari malo ín loco ob diflenfionem& díftra&tíonem affentantíum 7 ME cte obferuantíum Iubam, cuíus ob opes& víres íntolerabile erat fupercilium& NN^U vtpotequi, cim congreflurus prímo effet cum Catone, fellam fuam medíam 7" ME"urit inter Scipionem& Catonem. Quod, vt vídit Cato, tranfpofuit ad alteus. M"um latus fzllam fuam, medíum que Scipionem quamvís ínímícum, quí edíderat e. fim in ipfim probrís refertum fcriptum, accepit, Et hoc nihili facíunt. Quód ve. h i, loftratum ín Sícilía phílofophíz honorís caufa acceperit ín deambulando me. ME" In prafentía ígítur retudit lubam: quí Scipionem& Varum pís fuís habuerat, illosque reduxít ín oratíarm,^ Petentibus tum fufciperet, Scipione que& Varo cedentibus eí ac ducatum Y 4 1, Íd exaoítant, ntum 1 br Í: ! nOn pro fat UIO Qunibus.. vt ím n r ; Pli, ferpentiz Catoner quo confilio Poispz iu apud D»rvbacbium maie re iufsit, Cato feruat Ci ceronem dá Pong prij filio. Cato traijcit in Africam. e t Apud Dioné, eft Attium, ictibus medentur, Iube veois fastus, Catonis maonanimitas eo dejiia Cato. cc fc Scipioni in Africa. é Cato preficitur Vtice. 4 Catonis con[llium[perit Sci pio. Catonis con[lan tia in rebus per» ditis. Catonis oratio Vice babita, $36 Plutarchi tradentibus negauit conuulfurum fe leges, quarum caufa oppugnarent conudla, tem: neque fe proprzetorem proconfule prefente ímperaturum, Nam creatus Sii,| proconful fuerat: ac fpem víctoríz vulgus ex nomine trahebat ímperantís ín Afra Scipionis. Vt tamen affumpto imperio Scipio V tícz flatuít ín gratiam lubzomng fine dífcrímine atatís ínterficere, vrbem que quafi cum Care fentientem excíndeg non tulítíd Cato: verüm prafentes teftatus vociferatus que ín confilio& deüm fd ímplorans,xere exemítíllos míferos horum crudelitatí:ac partím eís orantibus, parti| contendente Scipione cuftodíam vrbís recepit, vtneque volens neq ínuíta coniunoe| retur Czfarí. Erat enímlocusille ad omnía opportunus& affluens obtinentibus: qi multo magís eft à Catone firmatus.íiquide eó íngentem numerü frumenti ínuexit, my. ros fulciuít,turres ín altum excítauít, tofsís altís€ vallis vrbem fepfit. Vtícenfes pube.| resarmiís fibi traditis íntra vallum imperauit commorarí,relíquos in vrbe contínuítm. gnaadhibíta cura,nequa ijs à Romanís íníuría vel malum offerretur. Magnamvimir morum,pecuníz,frumenti ín caftra mifit. Prorfus fecerat belli íllam vrbem promptu. rium. Quodautemante Pompeío,idem tunc confulebat Scípíoní,ne cum heminebd latore& acrí figna conferret: fed traheret tem pus,quoó omnís víríditas, qua valet tyran nís,emarceícat, Hzc Scípio ex peruícacía floccifeci:ac Catoní femel ignauíamimpro, perans fcrípfit:fatís'ne effet eí,quód ín vrbe& intra moenía defideret, nifi eíam prohi, beret alijs confilío pro tempore vtí audacter? Ad ea refcrípfit Cato paratum fecumo pedítatu& equítatu,quos ín Africam aduexerat,traíjcere ín Italíam, Cafaremgrem: here& vertereab ípfis ín fe. Qua vbi írrifit Scipio,pra fe tulitaperté poeníterefe, quad| imperíum permififet eí,ratus necbellárecté Scipionem admíníftraturum: necjfi prz; ter fpem fuccefTum habuifTet,vfurum víctoría ín cíues moderate, Itaque hac fentent fuit Catonís,atque apud familiares przedícauít,ob ducum ímperítíam& ferocíamnulli haberefe debellobonam fpem.quód fi profpere quíd cecídítfet& oppreffus effetCz, far,nonremanfurum fe Romz,(ed fxuítíam& acerbitatem fugíturum Scipionis, qui íam tum grauíter€ fuperbe multis mínítaretur. Id veró cítíus,quàm expectabat, eue nít:ac círca prímas tenebras accurrít quídam, quitertio die venerat ex caftrís,annuncis| ingentí pralío ad Thapfum contracto omnia perdita eíTe, Cefarem caftrís potitum Sd pionem&€ Iubam cum pauciís effugi(Te,omnem cafum relíquum exercitum. Hocafi; cíues,vt verífimile eft,nocte& ínbello ad eum nuncíum pene amentes facii vix conti nueruntfefe íntramoenía,| At Cato progreífus,vt cuíque occurrit, dí(currentes& d| mantesretínens confolansqp abftergebat tímétibus trepidatíonem& exanímatíonem,| cladem dicens forfitan non effe tantam,fed extollí fermone ín maíus. Ita turbam compo| fuit.Símulatg díluxít,conuocauít per przconem ín templum Iouís trecentos(Hicius Romani erantquíín Afríca negocíabantur& fenus exercebant) fimul omnesítv| tores X eorum filíos.. Dumilli coguntur,accedens copofito& tranquillo vultu, quif níhil accidífTet noui, libellum quem tenebat manibus, legebat. Breuíarium eratínlinr] mentibellícíaarmorum,frumentí,telorum,militum.Vbií conuenerunt, exorfusa reca tís:laudata exímíe eorum alacrítate& fideequam demonftrauerant: quód pecunia, cor-4 poríbus, confilijs rempublícam eníxífsíme iuuiffent: exhortatus eos eft, nedíuerm| Ípem íntenderent, alíus alíam fugam& errorem quzrentes.[Nam fi vna cohaerent & bellantes mínus Czfarem defpecturum,& magís parfurum fupplicibus, Montt| autem eos, vt derebus fuis deliberarent: deneutrofe confilío íncufaturum ipfos: ve rüm(i anímo ad fortunam ínclínarent, affcripturum varietatem eorum necefsítati,| Quod fi refifterent malís,& difcrímen pro libertate fubirent: non commendatur| modó,fed etíam vírtutem eorum admíraturum,prabíturum(q ípfis ducem fe& cómil tonem,quoad nouifsímam patríz fortunam exploraffent.non V tícam eam neq; Adre metum, fed Romam e(fe:qua fepé ob magnítudínem fuam erexíffet fe ex grauioribus lapfibus. Ipfis veró càm multaad falutem& incolumitatem patere, tum illud maxim; quód bellum gererét cum homíne,qui ín díuerfa temporibus retraheretur. Hifpaniam| ad Pompeíum iuuenem defeciffz.Ipfam Romam íugí ínfolenté nondum planc recepi fe frenum: verüm índígne calcarí, atque ad omnem exurrecturam mutationem. Nd porró refugiendum effe perículum, fed doctorem cos habere hoftem ipfum: qui quo maxíma fcelera tranfigat,míníme parcat vitz: cuí non ficut ipfis ín felícifsimam vitam fi victores fuerint: autfiímpegerint, ín mortem gloríofifsimam íncerta belli termin? ,, M[O^ tura, Verumtamen debere cosaít fecum rem perpendere, vota facientes, vtfupe et B nuc B rc eni Cum fent p I domi Qis,C | pillet Ty nópr ] rein B cett bacc &ho ] dient B irum JB udi I ocrin cehsit JB critr Core Maxi bier Iris Et J dis dil cái Vic: lentíc fenat tot R B lute !COmr E mant fenat terur tum Cato Àt y vtul VtCO Ícit, praef Inutt Cato Minor. 537 ;".: L^ OM CA 1:-£ Hex E pto virtute atq anfmi propenfa voluntate, quae deliberáffent,faufié ac feliciter éueniI Poftquam finem dicendi Cato fecít:fuerunt, quibus etíam faceret oratío eíus ani^ Iq B os Plerigr vero ob conftantíà eius,animi celíitudínem& humanitatem pe iculi pené ! oblitipracíentís tanquam vnum hunc ínuíctum ducem& omni fuperíorem forruna o^ ] uerunt vteretur ex fententía fua& ipforü corporibus& facultatibus& armis. PracftaB iconimíilliparentes vítàabijcere, quàm íncolumes eífe vírtute prodita tam-excellente. | Cimibímentíonem quídam íotuliflet, decernendam feruís libertate, ídqy comprobaf| ncpleríg: negauítídfe Cato facturü. Negj enímid legítímü velíuftum effe.verüm(i iomíaiipli manumifi(Tent eos,recepturum fe adultos. Multís hic pollicítatíoníbus fa. (is, càmnomína dare, quibus placeret iufsilet, digreffus eft. Paulo poft líterzeíàIu^ t;& Scipione funtreddítz, Iuba ín monte quodam abdítus quarebat,quíd confilj ce pilet Cato, nam expectaturumoftedit fe eum, fi Vtícam defereret:& fi ferre decreuifB cobfidionem,fuppetías eí cum exercítu venturum. Scípío fub promontorio quodam [róprocul Vtíca ín anchoris ftans id ipfum refponfum expectabat. Igitur Catoní vifum | icineretabellaríos, dum certí quíd ftatuí(Ient trecenti. Omnes ením fenatoríj ordínís B uaceserant,feruosqj extemplo manumiffos armabant, Attrecentís nauícularijs fcí^ lit& keneratoríbus, quí maximam facultatum partem habebantín feruítijs, non díu ] Citonísoratío adhzreícens effluxít.Sícut corpora aliquafacile calorem admittunt, rur sqgemíttunt amoto igne frígefcetía:haud aliter íllos afpectus excítabat& feruefacíe| bat Catonis, ceterum reputantibus rem fecum extorquebat Carfarís metus Catonís | Khoneftíreuerentíam. Itaenímdícebant: Quínos& cuí dedígnamur dícto eíleau| dentes? Non ne Czefar hícad quem omníspopuli R omanírécídit potentíar Nemo no jumScipío efl, vel Pompeíus,vel Cato. At quo tempore omnes mortales anímos pre «rdígnitatem ex metu fummiferunt, hocnos ad tuendam populi Romanilibertatem ] gerimus ex Vtíca bellum aduerfus eum, cuífugíens Cato cum Pompeío Maoeno Italía S, sS asit" Seruos libertate donamus: quibus ip(is tantum eft libertatis, quantum íllívifum | i;celium, At etíam nunc ó míferí cognofcentes nofmetipíos veníam petamusa vi^ | tore€ legatos fupplíces míttamus.. Haec moderatífsímí trecentorum fubijcíebant, | xima vero pars ínfidiabatur fenatoribus,tanquám fi hos corripui(fent,íram ín fe Cae Puisplacatur, Odoratus eft Cato confilij mutatíonem,non tame excufsit. fed Scípío^ nix Iuba remifittabellaríos,per quos fcripfit ijs, V tíca vtabftiínerent ob fuá detrecenz |'isdillidentii. Atequítes, quí profugerant ex pugna non contemnendo numero,pro^ |«li Vticam tres míferunt ad Catonem: non erant tamen eíufdem omnes fententíze, Namalij recipere fe ad Iubam,alij adiungere Catoní molíebátur, pars íntrare tímebant s, L." 2)*"."*. Vicam, His Catonínuncíatís M. Rubrío ím erat,vt trecentís intendat, ac nomína fiP, lntío recipiat Íeruos ma numittentíum,neccogat quemquam.'T'um affumptis fecum | natoribus extra vrbem progrelfus praefectos equitum conueníit,orans ne proíjcerent B toc ) t s; n *omanos fenatores,neq; ducem pro Catone caperent lubam: verüm ín communí lutem quzrerent,& vrbem íngrederentur.EtTe eam prorfus ínexpugnabilem, ín qua | ommeatus& alíaneceffaríain multosannos fint. Eade fenatoríbus rogantibus lachry fub m prafecti conuenerunt equítes.Interea Cato in aggere quodam fedens curi ] aroribus ref ponfum operíebatur. Rubríus ínter hzc aduenitíra ínflammatus,trecen Prami magnum fluctit& tumultum ínfectatus eft deficientium& cíuítatem folícitan| m. vnde multí abiecta femel falutís fÍpeín lachrymas X lamentatíones fe coníecere, at JÓvy.^-(T» 1 a 2»- ad P-— "vero cum hos cófirmauít,tum ad trecentos mífit petítü, vt aliquátifper fuftíneret, n Atprzfe&i no mediíocría poftulata equitü retulere. Oftenderüt ením nec quatere eos; Ylubae loré mercenaríj,nec fe Caefaré duce formídare Catone:caterüm cá V tícenfib. « Oduderentur hominíb, Punícís& leuíbus, íd(ibi effe graue,.Etením vt nunc cóquíe Cit, vbí aduenerít Caefar, cofpiraturos ín ipfos prodíturosqy. Proínde Íiquís focíetrate& Penta experat fua, vt ílle eíectís vel interfectís V ticenfibus cunctis ita ípfos ín vacuá vutaret hoftibus ac barbarís vrbe. Harc nimíüm fera Cato& barbara cefens refpondit Xbigne;cá trecentís(e deliberaturü, R.euerfus ín vrbe conueníteos. Atiíllínoíamcit Gütiones reuerentía efus neg; delíníméta ín fpecie fingere:(ed aperte ftomachari,fiquís "valentes& nolentes bellum gerere cogeret cum Carfare. Alíqui etíam obiter fena» orum memínerunt,retínendos ín vrbe ín aduentum Cafarís. V erdm íd fe audí(Te difsi, Wi'auit Cato. etením eratfurdafter.,—.Cüm autem nuncíaffet ei quídam abícedere e» WES: Veritus ne omnín9 confulerent fceleftíus trecenti in fenatores, confeítim poo - í ius Catonis equit, Cato á trecerils Romanis, Vticdl defcritur, Catonis in fentorcs Romanos pictas. 538 Plutarchi ctus eft cum amícis ad illos. Vbi confpexit aliquantulàm progreffos, equo acceptos E ios: eosínfecutus. lllílztíaduehentem videruntreceperuntqQi 0:a ites, fecum quarerei(, lE usic: Cato pro ferto lutem. Ibi Catonemlachrymas quog; ferunt protudiíle, dum precatur pro fenatoribu, Bl onc * ribus Romani& manus fupplices rendítalíquorum equos quoque círcumegílle atqp arma corripuit, Bl. i5: ! f«pplex. fe,quoufg; ímpetrauit,vt íllum(altem diem remanerent,€ fugam praflarentfenatori,(d n busfecuram. Poftquám cum hís redijt, ac partím ín portis collocauit, partím tradi Wi. nus; eisarcem cuftodíendam:trepidauerunt rrecenti,ne poenas penderent ínconftantie(ue quidt i miífsisqg certís ad Catonem obíecrauerunt eum,vt omnínó ad ipfos veniret. verümdr, romo cunfuíi ei fenatores prohibuerunt, negaueruntip perfidis& proditoribus permiffurs Neg 1 fetutorem fuum& feruatorem. Tuncením clarífsime meo íudicío amplexí&admiraii» tícenf i4 Catonis[ynceri. funt(enferuntd Catonis virtutem ex zquo omnes,quí V tica tunc erát, nihílfuifepro. BE cali Wu tas, fectó ín Catonis factis admiftum,adulterínum velfucatum. quí cüm íamdudummort Bl«imi: [ fibi ftatuitfet afferre: miros labores, folícitudines, dolores fuícepít pro alijs, quo illos fuo: cüm in tuto cellocaffet, tum deponeretvítam. Nequeveró eratobícurum, quantum, Bl pod: ' vis dí(símularet, fixum ei ete confafcere fibinecem, Itaque lenítis fenatoribus geíiit vie e morem trecentís, folus que eftad eos profectus. Illi eratías eíegerunt,precati que(unt, lentíu a in caeteris vt opera fua vteretur ac fideret ipfis. Ciuuod autem Catones non eflent, ne(58 que animos caperent Catonís: ignofceret infirmítati fuz. Decreuíffe fe deprecari Cz,(uras farem, arque legat^s ad eum mittere: quí precipue pro ipfo effent& primo deprecatw K ba rí. Sinon obtínuiffent,ne conceffum quídem ípfis beneficium recepturos: verüm dum gai vm: fpirarentpropuenaturos proeo.| Ad ea Catocommendata illorum beneuolentr Bl 0552 fpondit, propere eís cíle pro ipforum falute mittendum,& nihil pro fe expofcendun BM ci& Catonirini-— precibus. Victosením fupplices effeatque eos, quí delíquerunt, veníam deberepete- void éwanmus— re. Se vcró pertotam vítam non inuictum modó permanfiffe à Caefare: verüm etam? Bl. oxi fe,quatenus vellet,ví&orem Carfarem que virtute fuperare& íuftitía, illum victum efl ue fu & captum. Qua ením molíríáamdudum inficíatus effet ín patríam,nunc conuictumde ticefc hís atque deprehenfum. Ira ad trecentos fatus abfcefsít.| Cüm allatum effet Cafarem nequ | s iam cum toto exercítu efle in ítínere:Papze,ínquít,vtín víros nos ille? Ac conucrfusad mora fenatores, monuít eos vt maturarent:& dum equites ibí operírentur, confulerentfilu Vecer )! ui. Indecateris obferatís portís ex vna, qua fpectabat ad mare, diíftríbuit fuís raues,cv malis uen rami gefsit, vt firent omnía ordíne. Iníurias reprefsit, tumultus fedauít,ínopibus que hofti: prebuit víatícum. Cüm M.Octauíus cum duabuslegionibus prope vrbem confedit pitla Cato ambition? fet, míísís quelegatís poftularetà Catone, vt ftratueret ecum,quatenus vtríufqueimpe MIM^t: texat foorum,/— riam elfet:nihilillirefpondit, fed aitad amicos: Et míramur nos resconcidiífenoftras? MIM 1n: cümambiítionem retínere nos ín ipfo vídeamus exítío. Interea equites audiens dice IM proh: dere,& bona V tícenfium pro prada díripere: properauit ad eos íncítato curfu, affe Kate , tusqj primos extorfitablatà. Moxrelíquorum quifque feftinauítíd,quod haberet,pro quide ficere X deponere: omnes que prz rubore mutí& deíectis ín terram oculisfacelltre ritub Tum Cato conuocatis ínvrbe Vtícenfibus orauít pro trecentís, ne Cafarem íncende- Dun reat ín illos,verüm procurarentín communi ínter fe falutem. Mox reuerfus ad mare con aae d IS Vi fiderauít confcendentes,amicosqy€ hofpítes,quos quídem perpellere potuit faluraut Ml" & profecutus eft. Filío non períuafit,vt nauem arriperet, neq; adhzrentem parentidu EE n Statiliu Cato-. Xítauertendum. Statilius quídam eratvír ín flore zetatís: qui fortí pectore effe, Cato aM müimiator,—nisfubfequiinfractum& ímmotüaffectabatanímü. Hunc orauít,vt abnauigaret, Nam«do illuftre erat eíus ín Cafarem odíum, Vbi recufauít, Apolloni Stoicum X Demetrium BM pic e Peripateticum íntuítus Cato: Veftri,ínquít,muneris eft tumentem mollire atque addu Nei cere ad id,qued ex vfu eíus eft. Inde relíquos dímifit,& vacauít illis. quí operamrequ Mi 77 rebant fuam: quaínre totam noctem confumpfit& magna ex parte diem pofteum MM 7v CümL. Czfar C. Czrfarís propínquus,quilegatus erat pro trecentis íturus oraret Cv| e tonem, vt adíuuaret fe ín concínnanda oratíone, quam effet pro illis habiturus: Nam j mt. pro te,ínquit,eríam manus eíusattíngere& ad genua míhíi fuerít honeftum procumbe iis Cato vetat pro. Y€:vetuítíd Cato eínefaceret. Míhí ením, inquit, fi íncolumítatem habere Cafarisbe l^ | fe Cefzrem de-. neficío vellem,ip(i eratad eum folí eundum: fed nolo tyranno habere deipfius flagitts c preari gratíam.quíppeín eo flagitium commíttít,quód conferuat vt dominus íllos,ín que n iib ernosil Ípectatad eum dominatio. verüm quemadmodum pro trecentis deprecetís, int f:" a H 4 Alp/ cos é videtur, confideremus. Cuírei poftquáàm cum Lucio vacauít,filium abeunt& det Wi coimmendauit,Profecutus illum dextramq; complexus, índe domum regrellus C F;«qu io n dw Y fog amícís contractís cümalía multa differuit,tum filio,ne attigeret rempub.ínter^ , Ml puncquippecam,vt dignum eílet Catone,haud íntegrü fore pofthac capeffere: alía ra^ " ione turpe effe, Círca vefperum íam vertítfead balneum, In balneo Statílij memor, CÓ, uos vocelocutus: Dímilifti,ínquít, ApollonídeStatilíium,eícg fpiritus illos detraxíE uixdiceicille infalutatís nobís? Haudquaquam, ínquit, tametíi multa dífputauerímus, Apollonídes: verum anímo celfo eft& ínflexibilí, aitty permanfurum fe,& quíc» quid te viderit agentem,id fe fecuturum, Ad id Catonem ferunt arrifi(Te ac dixiffe:ld ve pmoxpatebít. Lotus ínter frequentes coenauít,vt confueuerat poft przelíum, fedens. Neg ením nifi fomni caufa decumbebat. Coenauerunt cum eoamící€ magiftratus V: id» ticen(ium, Sub coenam multa fuit ínter pocula erudíta confabulatío& feftiuítas,alíasqg o E caisdiputationes hilofophícas verfárüt. Dum difputat,deuenitad hzc Stoicorum iM puniabilia que paradoxavocantur: folum bonum vírum liberum effe, omnes malos s EM fuuoslbííamínfurgenti Peripatetíco acríter obijcíens fe Cato contenta€ afpera voce » pioduxítínlongum dífputationem,ac mírifice pugnauit:nemínem vt falleret, ftatuíffe sit vite eum finem íimponere,feG ex przfentíbus explícare moleftijs. Quapropter cum fi Yt, letíum& moeftítía effet hanc difputatíohem confecuta, quo omníbus modís erígeret t tos&abduceretab ifta fufpicione Cato, difceptatíones íterum derebus prefentibus& D aas mouít, quafi metuens nauígantibus, metuens etíam terra pergentibus per fitienté v BE ibabaítamníolitudinem. lItafoluto conuiuio,vbifolennema ccena deambulatione m li: unamicís abfoluit,& przfectís excubíarü, qua tempus requírebat,imperauít:recípi oM esiamícín cubículüfilíum& amícorum quemq; arctíus quàm affueuerat, amplexus m al diGlutauít quare fufpícíonem de íntegro mouit conlilj fui. Ingreffus cubiculum c MEM vbidecubuit,Platonís dialogum de anímo fumpfitín manus,librog; prope euoluto fu* $E puxitfupracaput. vbínon víditfu(penfum gladíum,( filius ením coenante adhuc pa(le te fübtraxerat eum) feruum vocauit rogauít/que, quís nam enfemabftulíffet? Con de ticefcente illo repetit líbrum, paruo que ínterpofito ínteruallo, quafi non ínftaret am ntque vrgeret, fed fortuító requíreret gladium, praecepit eum adferri. Intercedente ad mor cim adferret nemo gladium, perlecto líbro accíuít denuó fingulos feruos, ac lv MEM"xem magis íntendít, enfem querepofcít, vnum etíam pugno percufsit manum que c» Mills cuentauít, fremens atque alta íam voce vociferans nudum fe prodí à filío& feruís que hofti: quoufque flens filius accurrít cum amícís, ruens'que ín complexum eíus cce^ di MM pilamentarí& obfecrare eum. Ibíexurgens Cato, acfuftollens oculos torue: Quan p" BM ouadem, inquit, ego& vbí ínapertam dementíamincídi imprudens? Curadmoas!«ttnemo me nec abducit ab hís, vbí parum recte videar confuluiffe: fed confilia mea e pohibeor exequi, armís que denudorz Quín fimul homo praeclare conftríngís pai ttem, manülque poft tergum íllígas: donec veniens Czfar offendat ne defendere T quídem me ipfum valentem? Neq; ením ín me ípfum requíro gladíum:cüm etíam fpi^ ere litubreuítempore comprefTo atque afflícto femel ad paríetem capite exanímarí líceat. de. Dum íta fatur,eíulans adolefcens omnesq reliqui cubículo exceflere. Demetríum vero cn M X Apollonídem reftítantes lenis íam compellas: Vtrüm vos quoq; ínquít,huíus xtaait MM svirumretínerevi(tatuiftís ín víta,defidentesqy htc tacíti afferuare? An ratione affer. d» MM'snonelTeindígnum neq; foedum, càm alíunde defperet falutem Cato, eam expectait» tb hoec Quín igitur hoc demonftratís nobís perfuadetísqy atqy docetís: vt placitís um MM"doctrinis illíispríoribus,in quibus aetatem tríuímus, explofis redditi per Czfarem f^ im MIM tioresmaíores eíagamus gratías? Atquiníhilequídem deme ipfo conftítutum ha^ i» ME*:ieddebetín manu effe mea,vbídelíberaut;exequi confilíá. Confulam autem quoqi Ml mido vobífcum,cüm deliberem cum praceptís,quibus vos commétamini vt vt^ um. mí. Abite itur fidenter,atcp filio meo dícíte:qua docere non valet patrem,eane co^ Co BM o Hisnihil Demetríus& Apollonides reluctatí, fed manantíbus lachrymís dígrefsí EI A Inde per pufillum puerum introfertur gladíus.quem vtaccepít,diftrínxít€ confi bc MM Cuiteum, Vbí mucronem directum vidit atq; acíem íntegrá, prolocutus: Nunc mei be BM rislum:pofuitenfem,& librum ex integro relegít. Bís eum referunt tot& peruolutaffe. i5 ME Poxalto fomno dormíuit,vt quiforís erant,percíperent ftertentem. Circa noctís con s ME'aniumlibertum Cleanthem medícum appellauít& Butam,quo praecipue ín reípubl, o5! MIM"oct svtebatur.Hüc mífitad mare vífum,an foluiffent omnes,ídqj vt fibireferre. Me ic5 MM Outem manum ex ictu, quem feruo ínflixerat, ínflammatam prebuít oblíigandam: r^ ME"qodomnes quafi viuere vellet,reddídit hilariores, Mox adfuit Buta renuncians cz liod teros Cato Minor...^$39 Cato vetat filio rempubl. autisgere. Catonis corna dnte mortem, e» itsq; fcrmoncs, Catonis add ante morícim, Cato Pbedoné Platonis legit ante mortem, Catonis ad Pbi^ lofophos amicos. extrema verba, Cato confiderat gladium quo[e eft necaturus. Catonis mors. Catonis funus. Cefaris ditum ad Catoné moriuum, Catonis filius qualis fuera. Pfyche, Catonis filij tors, Porcie Catonis filie mors. Staulij mors. $40 Plut. Cato Minor. teros vela fecííTe, Craffum veró propteroccupationes alíquas haerere adhucillic(444 quog íam íam confcenfurum: tempeftatem autem ingentem& vehementem vengg in mare íncubuifIe. C)uo audíto íngemuít Cato nauígzantíum míferatione, Butamg"7 ficíterum ad portum vífum,fiquis forte recurritlet rei alícuíus índígus, íd fibi vtreferre, Iamaues concínebant,ac paululum denuo ín fomnum eft relapfus. R'euerío Buta mj, gnumdy(ilentíum renunciante in portu effe, iuísit eííanuam claudere, repofuíta;ínly, Ctulum fe,quafi reliquü noctís quieturus. Digreflo Buta ftríctum gladíum fub peá;,] reimprefsit. quía vero ictus fuit ex manus inflammatíoneleuior, non fubito exanímy| tus eít:verüm anímam ages decidit cubili& firepitum edidit deiecto abaculo quodam| geometríco,qui iuxta locatus erat. Quod fentíentes míniftri fuftulerunt clamorem fli, usiy& amíciconfeftim íngrefsi funt ad eum. quí confpícientes fanguine foedatum, à inteítína plerag; procidi(le,fpirant€ eum tamen adhuc& íntuente, omnes íngentiper, fuíi funt dolore. Medicus accurrens inteftína conabatur,quía manferant rllaefa, repone re€ vulnus confuere, Vtipíturrecreari Cato cepítatq; ad(eredíre: repulít medicum, fíateranea maníbus lacerauít,díuulfog; expírauítvulnere. Quo autem fpacío non ce deres eum caíum refcifcere omnes domeftícos potuiffe, adfuerunt ad fores trecenti, at mox populus V tícenfts concurrít vna vocebenefactorem,feruatorem folum liberum, folum ínuíctum appellantes:eaq; agebant,cüm nuncíareturadeffe Cacfarem. Caterün neq; metus eos,neq allentatío victorís,neg: mutua diffenfio vel dífcordía ab honora ] mH. eM/ qe doretardauít Catone: f.d corpus eius magnifice exornatum& fplendídis elatumoxe] quijs funcrauerunt iuxta mare:vbí nunc quogy ftatua eíus enfem tenens pcfita eft. Inde conuerfi funtad(uam vrbísty falutem expediendam.|^ Caefar accipiens de ijs, quiadi/ píum ventítabant,remaaere V ticae Caronem,neg fuge confulere:verüm alíos dimitte re,ípfum vero cum amícís X filio intrepídé agere: non potuít explícare eius confilium, Quare quodillíus haberet inaxíimum refpectum,cíto agmíne perrexit. V t fatü eiusav díuíc,cantüm aíunt eum díxifTe: Inuídeo tihi Cato mortem, quando falutem mihitum ínuídifti. Namreuerá firecipere Cato à Carfare culiffetíncolumítarem: nó íta fuas vide tur maculaturus fuiffe,quam ilioftrarurus Caefarís laudes. Euétus autem ín obfcurodi, fed benígnioremauguranturà Cafare,| Deceísiít Cato annos natus duodequinqu gínta. Filius eiusnihil eft à Cíarevíolatus. Perhibetur híc fegnis fu:fTe nec vacaicl Íciuía. In Cappadocía díuerfatus apud quendam ex familía regía,cuí venufta erat vxor. quía díutíus apud eum,quam honefítum foret,agebat: derifus eítà fcribentibus ineun hzc:Cras Cato difcedet poft vrígínta dies:&,Porcíus& Marphadares amici duo, ani] mus vnus. Plychz enim nomen erat Marphadaris vxorí,quod anímum f'gnificat.Pie| terea: Generofus€ egregius Catoregium habetaníimum.|Caterüm omné eammor te expunxít notam. Nam ín Phílíppís contra OCtauíum Carfarem& Antoníum proli4 *;;; AS bertate decertans,cüm ínclínata acíe neg; fugereneque latebrasfufiíaeret quarereho] ftes lacefsiuit:coramg; tjs,qui efTet declarans ac ftantes adhuc in acíe ín: ítans ceciditma] gna vírtutís fuae apud ínímícos relícta admiratione. Multóà magis filia, Catone nec ftítate necfortítudíne inferíor. Nam cüm Bruto nupta Caziarís interfectorí& coníum tionis illius effet confcía:vítam,vt nobilitate& vírtute eíus erat dignum, profudit: vin] vita Brutí dí(leruímus. Statilius,qui Catonem amulaturum díxerat fe, inui tusíd temporís manus prohibitus eftá philofophís fibi inferre, Hic poftea infignem fidem& operam praebuit Bruto,atque in Philippenfi acíe occubuit, [3317 vc» tr "3 "] B Uo. nám ce) Bnincipe Yee Tu Tief 05151) licongp, | nwil. Yont[i^) N'. Vl tu Wentus, nnt pa 3 WEecy, l $41 dMMIRENISSIMO AC POTENTISSIMO PRINCLE lt| m p 4C DOMINO, DN. PHILIPPO REGI HISP.ANI.Acr, rum, vtriufq; Sicilie, Neapolis, Hierufalem,&c. Domino fuo clementifsimo, Hermannus Cruferius A S. P. D. ín le ect. my ] R.ACVLIS Propbetici ferem[eume atq, potentifSime Rex domme cementi[1 fime;proditum efl, vbinon colunt principes u[litiam,(g* malé populo fuo preXlani fii| funt.auferre de wm ei C transferre impe i4. Hicautem, cui etiam futura funt^ye NS| prefentia per(petta,non tantum quatuor monarchias, Yerum inclimationes quod, ed, ef id mirum,quód mens illainTN conuer|10nes regnorum preuidit 0nmnes. iN * [pet 3 NS qq ZUM finita omnia nuturepat uo. Itaq; cermimus,cim mouere flatuit regnum ye prin cum ME Lt cipatum,excitani ab eo[jenem aliquem"yirum qui extorqueat tenentitmperiu, COEM 05 ierat, It, ouncf olet non vul avibus, verum quà ferumat confilio[noimfiembus inflruere atq, extiat[nare artibus co virtutibus prudentia[atia fortitu dine eg moderatione:(9: quia bonos alit artes, ofum, may incenduntur ad praclara de 1 enanda gloriaimbuit deus animos magnorum 5 trorum, per quos deiare latuit prandia fhmulo Yirtutis cupiditate glorie:qua eam etiam"ytoYmbra comesa, fequitur,neq, Cla facta vllo ew curriculo. 4d hanc proximam"viam e? quaft compendiar'am dicebat Socrafe fiquisid ageret, Yt qualis baberi Yellet,tali effet. Jta, Yera gloria, quenon fimulatione inanis, 0lmtatione ce fuco:fed"yeritate,id eft,"Vera yirtute mtituy non adu? brata radices agit atque etiam prostfld, perpetua:inanis alteva eg- fluxa. Ita^yt eriperet imperii] Buiroxitsqui à Chaldaeis tran tulit ad Per[as im perius. Vt^yeró dediderz ! erum rane exe Indc] hito] Á Nru DbYodt f t Cyri proauxit atq, ev[e ienauie ac focordie,elo i 5 Alexander,qui eos opprefsit. Hunc quó deus ad miraculi illu laretynfu dit et fublim e et celm nm enium,ac qui illud excoleret adhibuit ei magiflrum[ammi plilofophum riflotelem.. quo vir vide tisbaufit non Yulgatas(ed metum deorum,amorem immen[um glorie, ad quam con[equendam con'o di, ortistolerantiam laboris mirabilem, bumanmitatem,clementia liberalitatem mnjnitam. Cum 0 M o0 t4, orato principe contendit in depingendu"yiris illustribus Plutarchus Iulium Ce[avem. quinó 1 j E,; 11: C^ allcla dustinclus dotibus accefsit ad rempubl. Romanam,que propter omnium verum confu[ionem dtd, VXOr 1t deprauatos non potuit in priflina libertate flare, Yertendam un principatum.| Flu tnter cete i2—(27 quoq, est commune, quà d infirmioribus prefidys ves maximas ve[Jerint egy vmes fregerint potenti[(y Bmsin partibus tribus orbis terre, Europa,"Afia e I rica,vt quafi de Yymuer[o orbe triumpbauerint. Pv rmaimfuper Yi funt fecundifSima.| Hos evo principes duos fu mmos,quibus ab condito&u0non proiii ühfloria maioves,quia maximus, excellentifSimus e felicius nobis ereptus estimperator Carolus pi(untus;meritó eius fuccefJovi dicandos putaui Maretati tue qu cum reliqua et hac hereditatem lir erat s mars Hücenim imperator item tenuioribus e miniis co mpofitis opibus ingentes fregit cótuditá, (CO[apes Francum eq» Pontificem.T'errorem orbis Turcam bis veiecit ac vepulit,reenum Tunetanum[ful ura Motu. A14, it palmas veportauit ex Euvopa, yt taceam minores ,de Franco q9* Pontifice:ex Africa de vill J , Tunetáno,ex fta deTurca. qu deeó victoria etfi nonobtent&in"Afta funt 1quiatamen colluuies T Junt Afiana,re£té"yié£torie effe ille cenfentur Jfiatice. Omitto quicquid perpetratum au[bicijs "s in malis 00tis fit gris maritimuque"Afi unt contribute.| Adbee cu vfus fortune C. efaru CaroTumpar(oq niaft sermanus illorum duorum eff. Tantas ves néc opmatas eefsit e perpetraum. Has yen nf Yurtutibus eximijs fuil et preditus atq, bonoris cu piditate d uCius,non auti][Jet ejficere. Earum Ma ub tua mitatvix yirtutum bares pariter ejl laudis c. eloria. Gloriantur mu Iri maiorum[uorum ornaWeis eorum,[plendefcunt lumine:ceterum gloria eft folidior e Yertorillorum, qii decora non defe"ntbaterna(o auita, fed ea cumulant[uisz"yt Matelas tua. cui feClanti virtutes patei ]utecindusfortunae flatus, quem fequitur etiam par commendatio.| Hincego permotus"vitas bas JAlexandri Magni cg C. Cefaris di&batoris nomimi augu[h fimo[acraui Maiestatis tue. ioc meum fludium eo fatlum, vt pro folita tua bememtate excipias, "valdé rogo. Ex oppido Maieflatis tue Campis. 10 nas eifdem a[pira zZ Mentes ag ocnlis memo dena Ex facie mores elucent, Alexandri genus, cat Diodorus l lib.r6. Pre/4gia de Alexandri magni tudine. Olympiadis Draco, Clodones, Bimallones, les. gratio. h dri. na, tArymbamvo| Alexandri tata Templi Diane Epbe[ie con[la Prodigia in n4tiuitate Alexan Alexandri forAlexander. LEXANDRIftegisvitam& C.Cafarís,d quo eft Pomg, ius oppreflus, hoc commentario defcrípturi, ob numerof B res eorum geftas níhil prefabímur alíud,quám ab lectori;, B poftulabímus,fi no omnía, neg figillatím fa&um quodám iri celebreadamufsím perfequamur, fed perftríngamusplr, 5 que,ne mihi obfirepant. Neque ením hiftorias fed vítascon BB fcribímus:neg; femper clarífsíme quaecy res virtutes ve viis 3 repraefentát:fed exiguum fubínde factum dictumg& íocis 2s SP! alíquis cítiüs fpecíem edat morum, quàm funeftifsima pra, VV VS" S lía maximz acies& vrbium expugnatíones. Vt ergopido, res ex facíe X vultu, ex quibus elucent mores,ímagínem defumunt,nec de catetís mem brís laborant magnopere:íta concedendum nobís eft,aními índícía vt Ícrutemur,accu, íuígy per hacínformemus vítam;alijs molem rerum& certamina permíttamus, aS pj g LEXANDER exgenteHlerculisper Caranü,& generematerno Aexd | dem per Neoptolemum fuifTe pro certo credítur. Fama eft ín Samothra | ceínitíatum cum OlympíadePhilíppum,cüm efTet ipfe tum adole(cens,l. à V4 lam ítem puellam parentíbus orbam amafle, atq; índe parata fratrís volun2" SS ES tatet Arybbz nuptias coí(Te. Sponfz antenoctem,qua thoro geníali un, cifuere, vífus eft Ioue conante venter fuus de coelo tangi, atque exíctulargum fuccev fum igne, quí mox erumpens ín flammas pafísím difperfas difsiparetur, Philippusfpacio aliquo poft nuptías vídít ín fomnís vxoris fe ventre confignare. Habebat figillifcul. ptura,vt vifa ei eftímagínemleonís. Eavifione vatibus ínterpretantibus caterís Phi, lippo cuftodijs acríoribus fepíendam coniugem, Ariftander T'elmefius vterum illam aítferre, Nihilením, quodínane fit, fignarí, ac concepiffe eam ínfantem anímofum &naturaleonína,— Vifus eft Draco etíam ad dormientis Olympiadís corpus expor rectus: íd'que pracipue Philippi erga eam amorem& familiarem confuetudinem o; jg iunt extenuaffe, vtraró cubitum ad íllam commearet: quód vel tímeret fafcínationes eíus& veneficia, vel confuetudínem eíus, vt quz confuefceret cum maiore, deuítarct, Alij aliter dehís memorant, omnes íftíus regionis foeminas Orphícís& Liberí patris facrís antiquítüs contactas, Clodonas'que& Mímallonas cognomento dictas mul ta Edonídibus ac Threísís Aenum accolentíbus agere confimilía.vnde(osexdvay dicio tributa eft ímmodiícis& fuperftitiofis facrificijs. Olympias aute prae czeterís motülynv phatícum zemulás& fanatícum peragens rítü horrídíore fpectaculo,ferpentes manlue factos trahebartthíafis ingentes. qui ex hedera fubínde& myftícis cunís obiter prore pentes, thyrfos'que€ coronas círcumíecti percellebant víros. Verüm Philippo, qui poft eam ípecíem Megalopolítanum Chzronem Delphos mífit, fortes referunt fuil feab Appollíneallatas iubente,vt Ammoni facra faceret, atque hunc deum coleretímprímís:amififfe veró eumalterum oculum, quem rímz oftíj admouens deum confpe xít ferpentís fíguracum vxorefua concubantem, Olympías, vt Eratofthenes eft thor, cüm euntem ad bellum profequeretur Alexandrum, arcanum ortum cíus foli detexit, hortata vt pronatalibus gereret anímos, Alij hocillamaiuntabdicaffeacdi xiíIe: Non definet Alexander ín crímen meapudlunonemvocarez Natus Alexav der eft die fexto menfis Hecatombzonís, quem Loon vocant Macedones:quo dich nü Díanz Ephefie conflagrauit,vt Hegelias Magnefius exclamauit.cuiusadco frigía eft exclamatío,vt íncédíum(illud valuerít reftínguere. Meritó enim arfiffe aít templum, 1 dum fuit Díana ín Alexandri eníxu obftetrícando diftrícta. Magi vero, quotquota* bant Ephefi,fani ínflammatíon? exíftímantes alteríus effe prodigiü cladís dí(currerit, faciemqp caecíderüt clamaueruntqy grandem peftem& perníciem Afia illo die edítam. Philippus capta modo Potídza eodé díetres nuncíos accepit, fufos à Parmenione in gentípugnalllyríos,alter Olympijs fe equí pernícitate víci(Te, tertii nati Alexandri, Hís nímírü latii magis eti erexere vates.quíaffirmauerünt ínfanté, ín cuíus natalestr, gemíaa concurrerat víCtoría,fore ínuictü, Corporís eius figura Lyfippi ftatua maxim demonítrát,à quo voluítfolo fingi, Etenim quam precipue fucceflores cíus e yt [im o: pen ti | feit: (cebat ganti hcau enim de arí ; mater tem& poris T tas eiu olten tent e Sane, prorfi p tibictt doma ib te, ris ita | xit Kge, | rncí (mp eet: que loe t euer on 3 i3 n" " nm à 1 "m m im jt ts et, Tís ul lío "T tía ug E e ib tege Perfarum mifos abf ente Ph iilíppo accípíens hofpítio, factus/que hís familía^"1 ris ita cepít comítate fua,&' quód n B| ínterrogare t puerile vel demíffum: fed ps'olí, xiates víatum exquir eret atque ítínerís in fur Iperioribus regionibus rationem: ac de 1 Ng ge qui aduerfus hoftes, quae Fureitis víres& potentía effent Perfarum: vt fuper renc ill sedebratam que Philippi folertíam& vím nih il putarent cum huíus pueri L omparand dam alacrítate& m agnifícís factís, quae promíttebat. Itaque cümallatum Alexandri ma» dit autnobilem vrbem àPh ilippo captam, aut illum ínfi. gní potítum víctoría: non£ gnanimitai,| víqueadeo gaudebat ijs ERRARE erüm ad aequales dícebat: Omn ifa prerípíet foda- n "9 pater, neque vllum míhí íní ignem&& illuftrem relíaquet vobí(cum perperran A imadum. Cim ením neque delícías concupifceret ne qu de opes, fed vírtutem&: i poriam: qv IO plura acciperet à parente, e arbítrabatur fi- defi ilonaturum pau» B i dota, i areínccefcente imperio abfumtín illum exíftím i ones geftiebat non(NR puníam, non luxum, non voluptates: fed certamíaum, fed bellorum, fed gloríz| medir litans materíam imperium accípere abeo, M street nficarenit ím ri n SD. politi fuerunt nutrítij, pedsgegis:& magiftri a 1 Leonidas eratvír& m ribus Alexandri nu-| est nomemeum ho ritius, Leoni-» is iii picis caufat ui 44 i edagogí& vocabulum cil yfimachus Mii e Acarpan, vrbaníta, Alex«ndri pe» u terulla przedítus erat alía: fed, m m P 1cenícem nomínaretfe, Alex nd AchiL gus Lfi- à lm,& Philippum Agi'ideogratus erat,& fecundum Vel tenebat. Cüm Bu- mens f Alexander. 543 pt& amici emulati funt,proiectam ceruícem& ín finiftrum humertt modícé propen BS oculorum lenítatem ad vnguem exprefsítílleartífex. Alexandrum píngens ful memtenentem non repr? acfentauít Apelles colorem eíus. Magiís fufcum& fordídíorem il cüm fuerit, vi aíunt, candídus. qu Sibi ectore€ facie potífsímum purpura^ (ebat, Odorem ex cute eíus gratíísímum aim laffe,os eíus totumqg corpus reddídifle fra^ Alexandri corganiam, quam ínteríores tunica retínebant, ín commentarijs Arniítox xení legímus. pa fragrátiam haufa fuit fortafsís feruídum A ione ie n corporis eíus temperamen um, Gignítur reddebat, eiii inodorís fuauítas, vt'heophraftí eft opínío, concoctís acalore humoribu is, Vn. Odoris funis icarídi& feruídí tractus plurímas& optímas fpecíes edunt. Exhaurít ením fol hu. caufa, ;noremin fummís corporibus exiftentem vt putredinís materíam, Alexandrum aun calor corporís vínofum reddídít& íracundum,| A' prín na puerítía e eluxít tem- Alexandri mo- MN - antía eíus. Nam cüm a líoqui vehemens eflet& ar dens: ha rd facile mouebatur cor^"6 poris vol uptatíbus, ac fumma cum moderatíone e eas deguítabat, Atgloríxcupídí^ Alexandri glouse íus fupra aetatem fpiritus habebat folidos& celfos. que ením vndíquen ieque rie cupiditas. d glorí: am aucupaba: ur omnem, vt Phílíppus. quífoj X híftarum more facu li 1 m" oltent fiat ees&orijs cumuom Olym] píacís fuís nummo um míníftrí, quía perníx erat pedíbus, an Olyn npijs! 9a A habí iturus fim, ínquít, aduer(arios reges. Ap paret autem abhorruil fe eum pu ab Adiletarum. natíone. quíppe quí agonas ediderit plurimos trac xcinum, fidícínum, fimo etíam rapfodorum, venatíonís cuiuf jue generís& 1 s o5 unl iur 1 exhibuit. jin le] | omi iz: neque p uaila tus, neque pancratíj Tludiofe certam |i z iphal! 5! Buerpbala Acpaalan Philonícus Theffalus ad Philippum duxiflet t tredecím talentís venalem: 1,1 cou; deícend erunt ad equum probandumín campum. Videbatur autem morofus&€ per. 1 Plin. fexdequim tractatu difficilís neque quemquam admíittebat ín fedem, nec vocem ferebat cim. WesBiutio ppí comitum, verüm ín omnes infurgebat. Igíturvbi Peas Philippus ibducí iufsít quafí omnínó SK erum& índomítum, afsiftens Alexander a: Quem e-"ial qium perdunt íftí, quí propter ímperítíam& mollitiem tractare eum ne M EH 1"ME prímüm tacítus Philip pt tulit. Atcrebr ríus cüm obloqu eretur& angeretur:Culpis ^u, Inquit ,maí IS t , quafi perítíorfis, auttractare equum nouerís re recti ius? Hunc 'aactem. Sí non tractes, ínquí t Philippus, quam p m Í oO o hercle, ínfit, precíum equí de pendam, Alexander, Hic rí5 t, P-.—. Alexadri in Bs item agítatam ant i eli T'um mollíte rocurfum íncírauítac permulfi qumvhi ferocientem vidít& exultantem, ín cepbala dom t4 d do animofa Fl Mi ieum nullo negocío conícendit. Fraenum autem xicrites., Za: ibica leniter chlamyde ínfilijt $44. Plutarchi placide habenis capiens fineverberibus vel calcaribus impetum eíus reprefsit, Vrfas. cíaleníta equum currere geftientem vídítjadmifit iam eum, vocemá ferociotemac" dum pulfum adhibuit, Hic Phílíppí comitatum folícítudo prímüm ac filentíum incef fit. Vtflexit& rite conuertit equü gloríans ouansqe:czterí omnes applaufere, Pattive, ro manaíle etíam alíquantulum gaudio lachrymas ferunt.ac poftquam defilt ex equo Pbilis 6i omen, Caput eíus ofculatus:Quare,ínquít,fili par tbiregnum.fiquídem non capítte Maced deAlxumdro mía. Porróingenium eius confiderans non facile ím pelli, quod reluctaretur Cogenti filio. bus:fed ratíonibus prompte ad offícíum ducí:etíam ípfefuadere petíus quàm imperare : tentauíteí. Muficz& tríuíalium artíum doctoríbus nequaquam credens ínftítuti, nem& expolitíonem eius:quódrem duceret magis arduam, atque eam, qua haberet, n vtapud Sophoclem eft, Multis opus frenis,etiam clauis fimul: AriftotdesAle- Philofophorum claríísímum& erudítífsimum accítuít Ariíftotelem,przemíumd; ci dedit xandri prec-. inftítutionís praeclarum& decorum.Stagíram patríam Aríftotelís, quam excíderat ite, ptor. rumfrequentauit íncolís:cíuesqy,quí ín exilío autín feruítute erant,reduxít domum Lu dum eís& ftudij locum Nymphaum prope Míezam afsígnauít: vbí& bac atatefedes Aríítotelís lapídeas X ambulatíones vmbrofas monftrant, Opínío eft Alexadrumzb co non ethíca modo& política przcepta percepíffe,verüm etíam ex interioribus&gra uioribus difciplínis, quas acroamatícas& epopticasillí peculíaríter nuncupant neg e£ ferebantín vulgus,attígifTe. Cüm ením íam ín Afiam tranfifTet atq adfe effet delatum gi commentaríos de hís ab Aríftotele edítos:philofephíze nomíne expoftulans fcríbitad eum líteras:quarum hoc eftexemplum:— Alexander Aríftoteli S. D. Parumreátfe. Ariflotdemepi: ciftí, quód difciplínas acroamatícas vulgauerís, Vbi ením czterís praeftabímus:fihe, ín stord, quibus ínftítuti f Ymus,omníbus promiícuz erunt díícíplinzzEgo veró optímarumre rum fcientía mallem me quàm potentía precellere. Vale, Quam iíllíus ambítíonem Axíftotelesleniens purgat fe de íllís difcíplinís,inlucem prolatas€ non prolatas. Reue ra enim commentaríus ille,qui dícítur ze uczz aw Qveixz., ad docendum vel dífcendumni hil habet compendfj. Eft autem ea fcriptus mente,fpecímen modo vt effet eruditis. Ego Alexander Ma. quídemarbítror medícínz quog ftudio imbutum ab Aríftotele Alexandtum. Namq onis medicina Alexandri ad exercuit, morbís,prafcripfitàs certaremedía& ratíone víctus.quod ex epiftolís eíus diífcas, Fuit Monat pratereanatura ftudíofus& multzlectionís. Ilíadaautem vírtutís bellico& credens omeru quan- El., H,,, tifeceit qum.& appellàs ínftítutionem,accepitab Aríftotele correctam quam ex narthecío vocant, [2124 4077— der Eam femper cum pugíone,vt prodídit Oneficrítus repofitam habebat fub puluíno.A " liorum librorum cüm ín fuperioribus prouíncíjs non effet eí facultas, mandauit Harpajeilatdon. vi lo vt mítteret.llle mífit eí Philiftilibros, Euripidisqy,& Sophocdís,& A efchylí tragoedia is Aly;[Ummagnam vim,T eleftís quoq; Philoxenítg díth yrambos. Ariíftotelem vero, quem der t initío fufpexit X charum habuítnon fecus,vt ipfe díciítabat,quám parentem: quod hu íusbeneficio víueret,íllíus honefté víueret:habuit poft fufpectiorem: non quóillumvl €——— Alexa (abfid nem it tettad p Tiv f disi dixille lippus prolap | Europ | uimal ntére: nuilit Philip » dinem us Ph m P gpeti um h: ''Of uitvt: utentí emiti Ptole: lottot pellus ipud cente poft f ^ i; p ix: i jo lumbi nontantüm commentatione efus delectatus eft,verüm multís etíam amícís fuccurritin e" Veru abfen apít dome quam (Cor poart lo renfz la ín re ledetet,fed familiaritas priftínum ardorem& dilectionem non retinens notam Mgr" cte praetulit alienatíonís, Híc tamen erga fapientiz ftudium innatus& collactaneus àpri mna ztate amor defideriumqg non effluxit ex anímo eíus. quod habítus Anaxarcho ho^ nos€ quínquagínta mííTa talenta X enocratí, Dandamisq;& Calanus ítaab eocultite Alexandri pri- ftantur.. Mouente in Byzantínos Philíppoannum ztatís gerebat Alexanderfextumv ma militia. decímum.Demandata eí Macedoníz& Itgillí cum líbera poteftate cura, Medosrebd^ lantes fubegít,captogy oppído expulít barbaros, ac deducta illuc colonía míftorum/ Alexandropo-. lexsndropolímídappellauit. Prelío aduerfus Graecos ad Charoneam commiífloín lis. terfuít,ac prínceps dícíturínfacram Thebanorum cohortem íncurriffe. Annofa quer cus adhuc noftra memoría prope Cephífum oftendebatur, Alexandrí dícta.ad quam tunc tetendít, neque procul tumulus Macedonumabeft, Híncfilium non ímmeritó Ai Philippus dilexit, vt etíam gauderet, cüm Alexandrum Macedones regem, Philip, Philippi cum| pum appellarent ducem. Atdomeftíci ex nuptijs& amoríbus eíus fluctus, ont Obmpiade ey cto aliquatenus fimulgynzcei egritudínereeno multa íurgía ínter eos magnastj inue Alexandro df". xere dilfenfiones quas Olympíadís acerbítas fufpício fz mulierís& tríftís, quód ince» fenfiones. deret A lexandrum,exageerauít.Exagítauit maxíme eas Attalus ín nupttjs Cleopatra, quam Philippus vírgínem amore prater zetate captus duxít, Nam cüm ín conuíuío At talus,qui íllíus fuít auunculus,víno íncaluiffet:hortatus eft Macedonas, vt expoltere à di] tom tudin demí peícu lerun níenf Dtm fent Vbí| pofci tera perpi tum Qui c miar Gpt2 aCtur in 308 m )u jJ m 4M )^ (C n o$8 ) Alexander. f4$ | iiisiuftum ex Philippo& Cleopatra regni fucceffore.Exarfitinde Alexandet,ac cüm ixi: Quíd nos tibi fcelus?num adulteríni videmur? fcypho eum petíjt. In eum Phí» | ippus ftricto enfe exilijtfed bona vtríufgy fortuna ímpacto per íram&€ vínum pede eft rolapfus. Cuí Alexander ínfultans:Híc vero Macedones,ínquit,ín Afiam parabat ex Europa tranfmiíttere, quí ex lecto ínlectum tranfgredíens procídít. Poft hancínfolenrl | iimabduxit fecum Olympíada,quamin Epíro collocauít. Ipfe contulít fe ín Illyrícum. hitrea Corínthíus Demaratus hofpes familiz regíze& libere loquí apud regem folítus inzifit Philippum, Poftquám prímz falutationes& amplexus defluxere: percunctante Bilippo,qui conueníret ínter Girzcos:'Scilícet tibí,ínquít, conuenít Philíppe folícitu;(inem gerere Grzcíze,qui domum tuam tanta fedítíone& malís obruiftí.Ita ad fe reuet [is Philippus mífsís nunci]s flexum Demarati opera Alexandrum reuocauít. Cümau| imPexodorus Caríz fatrapa necefsítudínís vínculo fe ín Philippifocietatem ínfinuás apcretfiliam fuam ftirpís maxímam Arídzo Philíppífilio defpondere, atas Aríftocrí, umhac dere ín Macedoníam mififfet: fermones denuo agítatí& calumníz funtapud Alexandrum ab amícis& matre,id agere Philippum: vtfplédídís nupttjs& ínfignibus fibidijsímponeretregno Arídaeum.Hínc commotus Theffalum tragcedíarum híftrío jm ín Caríam legat ad agendum cum Pexodoro, vt míflo adulteríno& mentís impo» | vraduceret ad Alexandrum affinítatem. quae conditío longe magís Pexodoro quàm píorarrifit.Id Philippus càm olfeciffet, Alexandrum ín cubículo adhíbíto vno ex amía «ds& familíaríbus efus Phílota Parmeníonís filío grauíteríncrepauit& amare obíurgaütvtdegenerem& fpe, quae eum manebat, índígnum. quí homínís Charís& regí fer, uotis barbaro ambíret gener fieri. T'heffalum autem fcripfit Corínthijs,vt vínctum ad frmitterent. Ex caterís vero amícís eíus Harpalum, INearchum, Phrygium ínfuper& Pidlemzum ex Macedonía relegauít:quos reduxit deínceps Alexander,atqy ín fummo lonorehabuít,| Acpoftquám Paufanias ex Attalí& Cleopatrae cofilío ftuprum per^ pfíusquód íus fuum exequí non valuiffet, occidít Philippum: maxíma pars crímínís ipud Olympíada hzefit. quód flagrantem íra adhortata etfet& flimulaffet hunc adole. entem, Neque extítít ímmunís a calumnía Alexander. quippe cüm appellaffet eum | it ftuprum fibí illatum Paufanías quírítaretur'que: dícítur protulífle hzc Medesz j, ambíca:,"r Eum fimulqui tradidit: fimul fcelus Qui duxit Yxorem, fimulnuptam nouam. Veruntamen cófcíos infidiarum requífiuit& puníuit:& quód de Cleopatra Olympías iblentefe atrociter confuluí(Tet,índignatus eft. Igíturannos natus vígíntíregnum ac» |«pítmagna ínuidía,grauí odío,& perículís preffum vndíque.quíppe& vícínz gentes domefticorum defiderío regum feruitutem tentabant excutere,neq; Phílíppus Graci, qum fabiugaueratarmís,doman dae& pacandz fpacíum habuerat. tantum conuerfas Xcommiftas resín magnís vndís& íactatione ob infolentíamrelíquit, Tímentíbus er» poartículii IMacedoníbus,ac negocía Grzecíze prorfus abijcienda Alexandro, necvím jp cnfentibus afferendam, deficíentes aute barbarosleníter ad offícíum reuocandos, fon (jmedendum nouatíonü:ípfe ex díuerfis confilijs adortus eft audacía&& aními magní udine rebus fuís fecurítatem& falutem quarere:exiftímans, fi paulum modo anímum tmififet, cunctos fe fuperfufuros pfi. Barbarorum motus& fufpecta índe bella com Pecuítfübító cum exercítuíncurrens víq; ad Iftrum,vbi Syrmü magno przlío TríbaL lrmregem fudit. Thebanos autem accipiens rebellare atq; cum eís confpirare AtheMienfes:quo vírum fe oftenderct,confeftím exercítum per Thermopylas traduxít dícés Demofthení, quí puerum fe,dumín Illyríco& Triballís ageret, appellauerat:& adole fentulum, cám Theffalía íníffet:velle fub Athenienfium moeníbus vírum fe monftrate, Yi peruenítad portas Thebanorum,permifa ijs adhuc pratterítorum poenítentía ex^ i íitPhoenicem& Prothytem:& fiquis ad fe tranfiffet, fidem publica pronuncíat. Ex "traparte depofcentíbus ab eo Thebanis Phílotam& Antipatri, pronuncíantíbusqs Prpreconem,qui afferere vnà ín libertatem Graecíam vellent, hí vtípfisfe a(Tocíarent: um conuertít Macedonas ad bellum. Certatum füpra víres eft ex patte Thebanorum, quicum multis hoftíbus comparati fingulí erát, V bí veró prae(idíarij Macedones Cad^ marelícta terga eorüt caedere cceperunt, círcumuentí pleríq, ín ípfaacie cecídere. V rbs Gpa direptag;& díruta: quód expectaret eo exemplo perculíos& trepídátes quietem Xtütos Grecos, Colore tamen vfus alíoquín hoc eft, non potuífIeíd fe fociorum queJ Alexatder in| bbilippum pa^ trem in[ultat. Aridew Pbilip pi Macedonis filiu. bbilippi cedes, LJ : Alexandri ini: tium regni, 118 Alexander Tri ballori regem fundit, Thebe ab Alexandro cucríe, $46 Plutarchi rimonijs denegare.quíppe críminabantur eos Phocenfes& Platzenfes. Sacerdotibus tfc ígitur Macedonumq hofpítibus omnibus exceptís& Pindari ftirpe, íjscy qui defedio. more c nem(cifcentibus repugnauerant,czterosad X X x. millía fub corona vendiídít. Occy, rifidi : buerantfupra fex millía. Inter multas íllas X atroces calamítates,quz eam cíuitáté pref. pido,c i mimodee Tbe. fere, T'hracesalíiquot domum''imoclez illuftrís foeminze& caftae exciderunt, Przdam fg riíatt base infigne fa autem hauferüt milítes. Praefectus vero vbi eí per vimftuprum obtulit, quafiuít:ecquid cler élu. alicubi aurí velargenti occuluíffet? Illa habere confeffa folum ín hortos duxit, monii. inti toq; puteo:In hunc,ínquít,dum expugnatur vrbs, charifsímas quafcy res meas proied, meon Inclínantem caput& defpícíentem locum ímpulítftans à tergo homínem, multísqiin nstip eum prouolutís faxís opprefsít. Vt rapta Thracibus eft ín vínculís ad Alexadrumpii jen müm lle exore€ inceílu dígnitatem mulíerís& magnanimítate anímadueriít imper, Grex terrítz& conftanter ducentes fequentís. Deínde ínterrogata à rege, quanam mulier dita e(let Theagenisrefpondítfororem fe efTe eíus,qui dímícaffet acie pro libertate Graco RECO rum contra Philíppum,& dux Charoneze cecídíiTet. Cuíus Alexander admíratus& re, fat ' fponfum& factum,liberáabire cum liberis iufsít. At cum Atheníenfibus reditingiv ferent tíam,quamvís Thebanorum cladem non m odíce tulíffent. Nam myfteríorum folenne, mv i quod in maníbus erat,ob luctü pratermifere,refugientescqgad vrbem fuà omnibus off mum, .. ctjscoluere. Caterüm(iue íra eíus fuerítíam exatíata vt leonís,fiue clementíz exempli s Alexandri in^.(euismo& tríftifsimo voluerítceníungereznon modo omnií culpa liberauit eos:íedet reli tempeítiua el^. civitatem adhortatus eft;fufciperetrerum curam: quód ad ípfam deuoluendum impe. MM" gadi nes ríum effet Graecíz,fiquíd fibi accídiffet humanitüs. Poftmodum tamen fzpíus dicirur B que clades Thebanorum eum torfiffe,ac nó paucís prebuífTe fe mitiorem. Proríus vero ad Iríca miíffum per temulentíam ín Clítum facínus,illamdy cotra Indos Macedonum ígnauiam niit quafirudem relínquentium expeditionem fuam X gloríam ad íram& ínuidiamretulit ái Ea Liberí patrís. Neq; veró quifquam fuít Thebanorum,qui íncolumes forent, qui poftca ug Alexander dux rem vllam fruftraab eo poftularetautoraret. Hactenus devrbe Thebana. Agentibus maur Grede tonrá conuentum Graecis ín lfthmo,vbibellum cum Alexandro cotra Perías decreuere, dux los eí Perfas dejigna-. e(t declaratus.quem cüm viri refpubl.tractantes philofophiig frequentes obuiam irent nii tur, falutatum gratulatumqj:ídem officium expectauit ab Sínopen(i Diogene,quíapud Co(ar tínthum agebat, Vchícín Cranío ocium agens níhil de Alexandro laborauít:profe&us yg p onc ipfead illum eft. Forte aprícabatur tunc ftratus. Paululum autem alleuauit fe fcflumtan: Ml em Alexsndri evt. taomínum accedente caterua,atq; Alexandrum intuitus eft. Qui vbi eum falurauít: b MM jii Di»gene collo fatus&p requifiuít:ecquare haberet opuszRecede,ínquít, paulífper ex fole. Perhibetur obi quu, híncín tantum permotus Alexander fuiffe& obftupuiffe contemptus defpícientíamho a minís& anímí cel(itudínem: vt cüm comites fui ínter abeundum ipfum riderentlude d| renkpg: Atquí ego,ínquít,ní(i Alexander effem, Díogenes efle vellem. Delphos ad ih pollinem debello confulendum profectus, quod forte díes nefafti effent, quibus non c- il rat folenne oracula edere:prímó mifit certos,quí vatem orarent, vt veniret, Recufante isi illa€ legem prztendente afcendít ipfe,atq; vítraxíteam ad templum. Qu illiusexpy/ n gnata contentione aít:Inuíctus es fili, Id audíens Alexandernegauit fe alías fortes qua Mil" igi Prodigia Alexi rere:fed habere,quod peteretab ea,oraculum.| Poftquám ad bellum mouít,cum alia dá. diofatiaante/ prodígía deorum nunciatafunt,tum Orphei fignum apud Libethra,quod cuprefsínum j 3 expedition À-. erat,(ub eatempeftate copiofo manauít fudore. Eo portento omnibus exterrítís, bono V fianam. anímo íufsít illum Aríftander effe:xres eum gefturum nunquam oblíteradas ac celebres, bel Mexidei ir: qua multum fudorís& laboris decantantibus eas poétís& muficis eflent prabiurz m pisput de Copíarum eius numerum,quí mínímum edunt, pedítum x x x. míllía ,equítü quinq: in tsappmano, qi maxímum,pedítum quatuor& trigínta millia,equítü quatuor tradüt. Srípendium a hís 1 X X.taléta no amplíus eum Ariftobulus habuifTe memorize prodidit: Durís tug vk p ta duntaxat díerü cíbaría: Onefecrítus infuper taleta duccta et habuifle aeris alieni. Qvi MA Perf Alexsndri libe quamvis fub(idijs rem fufcepitadeo exíguís& anguftis,nonanté tamen confcendit: ij i que: valitas, có(ideratís ratíonibusamícorü eroeaffet huícagri,illí pagi, alterí víci prouentü vel por víth, tus.Cüm íam eTent vectigalía penc omnía diftributa regia& díplomatíbus cóftgnata, quac Perdíccas: Tibi ipfirex,ínquít quíd relíquü feciftíi? Cuí cüm ille refpodi(Tec S pes meas aute Ergo nos quoq; ínquít,quí aufpícía fequímur tua, harü erímus cofortes. Repuainte Mer afsignatü fibi diplomate przdiü Perdiccá nonnulli alij ex amícís funt imitati, Accipite tibus& petetíbus largítus eft benígné. Ac patrímoníü quídem Macedonicü diftributi Jj em adr Sj;.; C f I-;: NUM n bocmodo profudit, Hocimpetu& alacrítate animí tranfinilit Helle(pontà, Ilij Misc y Alexander.$47 ixficrificanit heroibuscqy libauit. Achillis cippà vnxit, ac círc& eum vnd cum amicís de 3 more cucurrít nudus, eíq; corona ímpofuit,beatü praedícás A chílle: quód&,dum víue» ut fidum amíct:& poft fara eíTet nactus magníü praeconem. Inobeundo& vífendo óp js ido,cüm q zreretquifpíam ex eo,ve:let ne Alexandrilyram contemplari Non mo-- niiaitfe llam,fed Achíllís quaerere eam: qua decora& res geftas ille clarorum víror:m " EM conuat— Interea Darrj duces íngent. m manum conícripfere, acíemq ínftruxe: pntin ripa Graníci.Ibí velut ín porta Afize deíngre(fu& límíne quodam modo erat dí. á niandum. Cüm amnís altítudinem,íniquítatemq; atq; falebras pleríq; tímerét viterío^ : sripe,quo pugnando euadendum erat:pars etíam folennía illius menfis ín religionem E ,mherent( Menfe enim Dafio non erat morísregum Macedonum figna mouere) hoc MEE eruit edicens vtdenuoageren: Artemífium. Monente Parmeníone, quód vefper R dit;nefe commítteret perículo,rubore fuffufum íriaít Hellefpontum, hunc fi formido t rcm trafecerít íllum:fimulg; irrupit ín lum& turmís equitum tredecim,ruensq ín ínà: fia tela& loca praerupta, quz armis ftípata& equis erant, perg vndam tranfuerfos au e(mentem& obruentem, vídebatur furore€ ínfanía magis quàm confilio ducere, At ta" nevrgens tranfitum fuperatís egremagnoq cum labore locís madídis lubrícísqs ob li D mum,eueftígíó coactus eft, príus quám ín ordínem alíquem collocare tranfeuntes vale^ 4 utincondíto agmine confligere, ac vírítíim manus cum ínferentíbus fe hoftibus coníem meInftiterunt ením clamore íllí,equosq; equís coferentes lanceís,& poft eas ínfractas d— UNE pugnauerüt.Cüm multi ímmínerent ílli( erat ením pelta inlignis& galez iuba dk quehínciínde pínnas dírectas babebat candore& magnitudine fineulares) íacuio fub p lxice compagíne percuffus no accepít vulnus. Att Reface& Spíthrídate ducibus fi " nilínipfum inuehentibus hunc declinauít, R cefaci prauenitlanceamlorícato inflizeit rc, Eaprzfracta gladium firínxiít. His commifsís adígit Spíthrídates ex latere equim, rd ity Alexandrum acríter adortus copíde barbaríca ferit, criftam qj cum altera aueliít pín a n. Galeaprobe quídem,fed agre tamen refíítit íctuí,ac mucro copidis fupremos ca píl, lseíus perftrínxít. Alterum ictumlíbratem occupauít Clítus Magnus hafta medium S tansfigere, Símul Roefaces enfeab Alexandro ictus concídít, Dum eo ín difcrimine ec 'o«amine equeftrís pugna verfatur, phalanx Macedonum traíecít,& pedeftres copíz p ncurrerunt:haud ftrenue tamen neq; díu locum tenuerunt hoftes, fed terga dederunt VE cuamercenaríos Graecos, Hi ením intumulo quodam globo facto ín fidem recipi ab E Alexandro petíere, quí ira potíus quàm confilío prínceps ín eos ím prefsionem faciens s cnfoffum lateribus equum amífit, Alíus fuíthíc,non Bucephalas,& quiínterfecti funt A at vulnera acceperunt,his ibi contígít ín precípítem cafum venire& cadere, dum cum L virisfortibus& defperatis coflígunt. De barbarís pedítum viginti míllía, equírum duo A, nilia quingenti cecídífTe dicuntur. De Alexandri exercítu delid eratí,vt Ariftobulusau : horeft.in totum quatuor& trígínta:ínter quos pedites nouem fuere. His ftatuas ex x» u terexit,quas finxit Lyfippus. Partícípas autem Gracís víctoríam, Athenífenfibus exi:(m ordínemtrecentos clypeos mifit de fpolijs, Caeterís manubijs ín communi gloríofi(z - imum tituli infcríbi iufsit: Alexander Philippi& Grzciprater Lacedemoníos de barla barís A fiatícis. Pocula, purpurá,atqy eíus generís Perficam predà paucís exceptis matrí oM Gcamifit! Hocprelíoímmefarerit inclinatio eft ad Alexandrü infecuta:adeoq; impe i]maritimi barbarorum domicilium permífere fe eí Sardeis,ac cetera ad eum defecere, s Vnareflitit Halicarnaffus& Miletus.quibus expugnatis, círcaqg omnibus fubactís fud penfus anímo fuítad reliqua. Subinde properabat cum Darío quàm prímüm confligeà hac de fumma rerü alea iacere. Subínde deliberabatvíribus& opibus marítímis prids M quafi exercere fe& roborare, índe ín illum mouere. Fons eft Lycia prope Xanthum Oppídum. Huíus íd temporis aiüt exundatíone inflati fpontanea tabulam ab imo zreà tupilfe.fimuram ea repraefentauít vetuftarum literarum: quibus fignificabaturímperia jo terarum euerfum à Grzcis defiturum. Hís erectusadoram maritimam pacandam vC quead Phoenícíam& Cilícíam perrexít, Pamphiílíae percurfus compluribus fuppedita vichiftoricis elegás ad míraculum excítandum& pompam argumentum: quali díuína quadam forte cederet Alexandro mare.quod fzuum alías ex alto líttus verberaret, raró M zm tenuía& refonantía fub abruptís& confragofis rupibus aperiret faxa: íd quod " Menander quoque índicatín Comaedía ad reínouítatem alludens: tí Quantum Alexandrina ian ifla. u&ro,quód fi forte quem, A]*., 4 er Vltró currens aderit hic corám: us 7z 4 Alexandri de Achille dictum, Alexádri pre uum ad GraAlexander Ga Tbeodo&li memoria ab Alcx«hdro bono» fata. Gordium vinculum. Darij copiez fomnium. * Legendü fortaísis afcandes, id eft, nuncius: vel aícantes, id eft, cubicularius. Alexandri mor bus in Cilicia. Alexandri mira in medicum fiduci. Darius, Amynte vtile con[ili fperuit, $48 Plutarchi Sinmeandum per maris fluctum profundi, Permeabilu mibi mox fit. Alexáder ipfe in epiftolis(uís nihil portentí eiufcemodiíactans, iter narrat feciffz fcpet B Clímaca appellatam,atg ex Phafelíde progreffum eam peragraffe. V nde díes comply, res eo in oppido fubftitit. quibus càm T'heodecti ííam fato functi( fuít aute Phafelites) ftatuam vidiffet ín foro locatam:perrexit eó faltatum à coena temulentus,crebrasq cor, nas ei iniecit, haud ínuenuftum tríbuensperludum honorem confuetudiní,qua per riftotelem€ phílofophíamei cum illo íntercefferat. Hinc Pifidas; quos ín armís repe. rit,opprimit,Phrygíamfubíugat, Gordiumoppiídum, quod veterís Mida fertur do. micilium fuiffe, ín fidem accipiens nobilitatum illud fpectauít vehiculum cortice reuín. a Cum corneo. ac pro vero à barbarís accepit credi ín fatís effe quívínculum íd foluiffet, is vtimperío orbís terr potíretur. Commemorant multí vínculum, quód tortuofis or. bibus nodi in femetipfis ídentidem ímplícati celarentloramentorum capíta Alexandri foluere defperantem gladío nexum dítlecuíffe, atq; multa eo refoluto capíta ínueníffe, Ariftobulus veró fané quàm expedité nodum ait eum foluiffe, cüm exemíffet extemo, ne clauum, quem vocant: qui temoníallígat ueum, atque ita índeíugum fubtraxiffer, Hínc Paphlagonas& Cappadocas in ditionem accepít, Adfertur etíam Menonís cxi, tus. quí Dartj praefectus clafsís multum Alexandro laborís exhibíturus,fexcentasq tri, cas X negocia putabatur. Ita magís ad bellum in fuperiores prouíncías promouendum (, 3G»:?" 4; eftconfirmatus, lam Daríus éSufis mouerat copiarum fubnixus multítudine(quip. pefexcenta millía militum fub fignís habebat) fretusq; fomnío quoda, quod blandíen. tes eí magís quàm pro verifimilitudine interpretati fuerant magí. Macedonumagmom magno ignís fulgore vífum eft collucere: Alexanderautem, quo ante ípfe cultu fuerat indutus,cümregiís eflet* Afgandes,fibí míniftrare:ac cüm ín Belí templum effetingref fus, ex oculís efle fubductus. Hís mea fententia portendít deus magnificas& clarasres Macedonas gefturos,€ potíturum Afía Alexandrum, ficut potítus ea Daríus fueratex Afgande factus rex,verüm breui vítam cum gloría depofiturum, Multo veró magis cft anímatus, quod Alexandrum pro ignauo duceret,quí multum temporis tríuiffet in Ci lícía. Detínuiteum morbus,quem alij eum ex laboríbus:alij,cüm in amní Cydnogti dífsimo corpus abluiffet, conceptum referunt. Híc cüm ex catterís medícísremedium jd nemo promítteret, fed periculum exíftimantes omnis fuperíus opis effe tímerent, fiti tubaffent, obtrectationemapud Macedonas: Philippus Acarnan fpem filutís quidem ín przcípíti vídebat efTe, verüm amicítia eíus fretus,& índígnum ratus, fi cum regeíndí fcrímíne pofito non vna dífcrímen fübiret, nec vltimaremedía tentaret vel cum perícu, lo: aggreílus eft remedíum eiafferre,adhortatusq eum, vt admitteret íd& hautiret fife fiínaret valetudínem recipere, vtad bellum pergeret. Interhaecà Parmenioneaccepit ex calirís literas, quibus eí denuncíat,ne falutem fuam commiíttat Philippo: magnismu neribus eum Darío& nuptijsfilíz eius effead ínterficiendum Alexandrum redenv ptum. Hicpoftquám epiftolam accepit, nullí eam amicorum oftendit,fed fubieciteam puluíno. Vbí dies illuxít,& Philippus cum amicis eus& poculo,ín quo dílueratmedi. n camentum, íntrauit: tradíditilli epiftolam: ipfe medícínam accepítalacríter& íntreph de. Fuít míríficum& vífendum fpectaculum tum huíus bíbentís tum illius legentís, indefimulinter fe dífparí modo contuentíum:verüm Alexandrilzeto vultu& exporredo fuam in Philippum beneuolentíam& fidem praferentis, iíndígnantis illíus ob calumníam,& nunc deoráü fídem ínclamantís manus ad ccelum tendentis, nuncínleGum incumbentís€ Alexandrum omí(To metu fibí hortantís vt idem haberet. Medicamen ením fuperato ínítíó corpore, quafiímpulit& demerfitín ímum vires: vt vox quoque intercluderetur,atqyínterueníente infuper animi defectu fenfus fupereffet exilís et petexíguus. Cító tamen fanitatíá Ph ilippo reftitutus, viribus que recuperatis in confpe/ cium Macedonum venit. Neque ením príus à coníternatione difceflerunt quámafpe- fl xiflent Alexandrum.| Eratín Daríj prafidijs Macedo quídam extorrís Macedonía Amyntas íngeníj Alexandrínon rudís. Híc molientem cernens Daríumíntra angi fiíasin Alexandrum contendere: orauít eum, vt fubfifteret, atque operireturíllum in liberís& patentibus campis, quí tantís copís agereffurus pauciores effet. Cuí vt refpondít Darius, vererí fe, ne maturarent hoftes fugam capeffere,& Alexander ie fubducere: Atquí, quod ad íd pertínet, inquit, níhil eft rex quod tímeas. Moue bít ením ín te ille,& propt iam mouet, His díctís nihil mouit Amyntas Dum. frám cim à tus, qi exanj mont th dicíni rorun nuqu j dimic liec; minit nere inter n&: forum mam: nntí fein o Contr xand dít, c feex: te, le Hoci remq arc ceíce vtnu olumc | tuna, mult liteis dign: fatti genet (pe pis fe iunx| i nenti biqu Cogn Cum is pi De, vi vidit | Dei fatio Cus; Boros di mic, nus. is pi tet, 1 fecel ad eu mot] Alexander.$49 (.4motis fignis flTe ín Cilíciá perrexit, fimul Alexander contra illum ín Syriam. Nocte v"dew A; n dx cimàmutuo occurfu ín ítínere aberraflent, retró fe recepere. Fuit eo cafu Alexander lae per B tisqui occurrere intra fauces properabat hofti, Daríus fuperiora repetere caftra, atque lu, cxanguftijs copías explicare. lam ením intelligebat ab re ínloca fe conieci(Ie ob mar j t) pontes, K& amnem ínterlabentem Píndarum equítatuí incommoda& pafsím interru^ ro pa, hoftíumcg paucitatí opportuna. Locum Alexandro fortuna prabuit,verüm híca^ 415i com MM uninfruendaad vícteríam obtínendam vícít beneficía fortunz. quí cumtanto barba- pario coflitus Nu pe. rorum numero effet ínferíor,non dedít íllís facultatem círcundandife. Ipfe dextero cor» incilicia, Tu l- MEM uiquamfiniliro productiore& exporrecto oppofitos fibibarbaros auertitante figna in. MEM, dinicans, ac vulnus ín femoreaccepít, vt Chares aít, à Darío: cum quo manus contufet, fet Alexander. Czeterüm Alexander de hac pugnaad Antipatrum fcríbens,non meot. miniteíus, quí(aucfauerat ipfum. V ulneratum quídem femur gladio, fed níhil ex vul- i irü ncepericulí fcribít accídi(fe. Infigní parta víctoría,& plus centum& vigind míülibus Alexandri vi-| ffe, interfe&is non cepít Daríum,quií quatuor aut quínque ftadía fuga praeceperat: fed cur. Coria de Dario 1 4" 0. MEE rix arcu eíus potítus recepít fe, offendítq; Macedonas ceteram opulentíam ex barba. in Cilicia. i it, prum caftris ímmenfam egerentes: tametíi expedítiílliad pugnam veni(Tent, maxi x^ MIN mm impedímentorum partemrelíquíffent Damafcí. Tabernaculum Dari referuátri nnrillirfertum egregiis feruítíjs,inflrumento regio& magna víaurí etargenti.Ibí có» m kim armís exutís ad balneum procefsit, dícens: Eamus ad abluendum Darij balneo Ip EM, contritum ex pugna fudorem. Ibíquídam ex amícís: Míníme vero, ín quít, imo Ale. T MEM undi, Quz ením ad víctospertínuere, ea€ efTe€ díci debent victoris. Vtholcía viien dit croflos,ampullas,alabaftros ex auro fabrefacta omnía, domus excitatifsímo odo» "t MM iexaromatibus& vnguentis fragrauít: índe ín tabernaculum tran(íjtfaftigio, laxíta^ i ref t,leciimenfarumqg X coenze illius nítore admirandum: oculos ad amícos intendens: Ies Hocnímirum, ínquít, erat regnare. Verfo ad coenam nuncíat quiípíam matrem vxo^ Ytrii mater vex img Darrj,& duas filías virgínes,quze ínter captíuas ducebantur, vbívíderunt currum xor ,€7 due fidt Warcum íllíus, plangere& lamentarí eum quafi peremptum. Díuibi Alexanderobtí. lie 45 alexanY aítens,atqueíllarum magís quàm fua permotus fortuna Leonatum míttít, ímperatqg drocipre. ^: vnuncieteís, nec Darium mortuum,nec effe quód Alexandrum timeant: quíppebel- Alexandrini e m iMi lun cum Dario Alexandrum de ímperío gerere, neque illís quícquam ex priftínà for? puuas clemctia, v ME un queregnantefuerat Darío, defore. His dictís alleuatze funt& recreatz foemínze: m multo vero magís íam captíuze facta benígna comperere. Quofcunque vellent, permí^ di lteis Perfas fepelire: vts veftem& apparatum fumerent de preda: neque de cultu aut uL dignatione, quam habuerant,vel mínímum detraxít. Annua eís etíam príoríbus maíoife matribuít^ Atpulcherrímgm& maxímé rege dignum beneficium eíus ín foemínas Alexandri compt MEM cenerofas captíuas& caftas extitít: quod nihil neq; audirent,neg fufpícarentur, neque tinentia. nu apectarent turpe:fed quafi non in hoftium caftrís,verüm ín facris&(anctis Veftae tem m Pisieruatze ín abdito extra al(orum oculos agerent. Et quídem perhibetur Daríj con^ m unxlonge omníum reginarum fuifTe venufti(síma, vt vírorum ilie pulcherrímus& emí L 4l p vatisímus: filiz ctíam fimiles fuiffe parentum, Sed Alexander profectó temperare fi p^ ME"iquam hoftes vincere magís regium duces nec hasattígít, nec mulíeremante nuptías i(gnouit vilam excepta Barfene. Hzc poft Menonís mortem vídua Damafci capta eft, 19 um ea, quze Hiterís Cirzecís ínftítuta& moríbus erat placída,patre Attabazo ex filíare» lu-&sprognato cócubuít Alexander íncitante eum,vt Ariftobulus author eft, Parmenio^ m l5 vtelegantem muliere& prater formam generofam attíngeret. Czeteras captíuas vt en Vidit Alexader fpecie& ftatura eximias, dixit ioco: Quàm magní oculorü dolores(unt Alexendri ft. ue Perides, Ad emulationé veró illarü forma nítoré oftentans fue contínentía& modes qum in forme» er rationís ficut inanímatas fignorü ímagínes tranfmíttebat eas. Cüm rei marítím eprate fa, Xe"usad eum Phíloxenus fcripfiffet, effe apud(e Theodorü quendà T'arentínü, quí pue X- ox?105 duos haberet forma przcellentí,quarés an emeret eos 7 índígnatus atq; ídentídead 1a"icos exclamans rogauít: quam vnquam in fe turpítudínem deprehendifTet Philoxe^ d Q5, qui de(idens ibi talem maculam procuraret fibí t Ipíi à Philoxeno ín epiftola mul» m t5 profciffo conuitis Theodorum íufsit vt cummercibus fuísín malam rem ablega. st t. Árnonem adolefcentem ctíam caftígauit, quód fibí fcrípfiffet Crobylum velle f celebris apud Corínthíosnomínís puerum comparare atque ad ipfum míttere. Cüm 4 au tum delatum effet mercenariorum quorundam milítum vxoresa Damonc&€ Tí: nm ea TIU,?q7:, NT I ,?theo Macedonibus; quí fub Parmenione merebant,(tupratas: Parmeníoni per liz tera s] vido Alexidri in viéiu téperantia. Leonidas quo modo Alexandri instituerit. * Alexandri per eet vita. Alexander omntum regum fefunifimus, Alexandro D«ttafcus dedita. Tyri ob[idio. Alexandri m Arabas exped átto. $50 Plutarchi teras mandauit, fi manifeftí criminis forent, vt eos tanquam natasad hominum com B ptelambe eluas puníret atque ínterficeret. Acde femetípfo ín hac epíftola ad veibumíqi píic: Ego ením nonfolüm non vídifTe ínueníar Darij vxorem, auts víde«re cogitaffe ,vO rüm necverba facíentes de eius decore fuftinuíffe audíre. Dicebat mortal em fe effein. B tellígerefe potífsímüm ex fomno& concubítu: quód ab eadem ín ibec cillí fcatenatury inceffatlafsitudo& vol luptas. Fuít€ gulz temperatífsimus.quód cüm alijs! fignísofte B dít, tum fuís ad Adan verbís, juam matrem adoptauerat,& Caríz def eiignaueratreg,| am. Na àm cüm comíterílla multa quotídíe fercula ei€ beilaría mitteret, coquos den. que& piítores, quos putabat íntellígentifsímos: INíhil aít hís fibi effe opus, meliores habereíecoquosa pzdagogo den latos Leonída,ad prandium íterantelucanum adea] nam angu i(tun n prandíum. 1d: em ille,ínquít, ftragulorum meorum repofitoríamfalits erat adire v cfisiumdg, atque ea foluere ínfpíciens, numquíd míhiad mollitiem mate veladluxum d liflet. lamínvínum quoquefuít mínus opíníone effufus.Habítus B eft tamen ob fpacium, qi godnen bibrade magís: quàm fabulando producebat, fingulis Or RR a iterponens femper, idq: cüm eC rae Cerat quan do ànegoci ijs quídem non vínum vill um, nonfomnus, nullusludus,nonm uptiz, noní pt. Ctaculum(icutalíos duces ab duxit, eftatur víta, quam etl fiegit breuífsima m plurima maxímí isqg rebus geftís impleuít. Cüm vacuus eflet ,vbiprímün nfurrexiít,& facra di ife cítmox prandebatí(edens. Indetempus traducebatvel venando vel commentando,d alíquíd ínter mílítes dífceptando, vellegendo. Sííter faceret mínus vroens: difcebatfi mulínprogredíendo aut ííacularí ,autín currum concítatum tinfilí 1 praterea anímícaufa vul Ipes venabatur& au rcupabatur qued di(f ad díuerforíum venit,& adl balneum vngendumq; vertítie: roga tpaní^ rum magíílros,ecquíd cae: na recte& or dine parara effet: PER ro& A tenebra íam accumbebat.] Erat mírifica efus fedulítas et cf trcumípecti Ííoin MEGRARU RH SR lieraut incuria difiribuererar. Compotatíonem, vti dixímus, ín longum fabulandot heb Et quíalíoquín omníum regum erat ín cofuctudín efefi f ca 3b: ab MSS vilíus cv ^, epórís: tuncíactantíaodíoíus euadebat& plus fatís cafiren(is: atq; cümipfeadar 1». rs] rogantíam de labebatur, tum mancípabatfe ipfum adulatoribus dquib'us optímí conui ux obterebantur. quí neq; certare volebát cum adulateribus, neq; mínus quàm! liteum$8 audebant predic: ie Hoc ením perículum adferebatillud d idi tturpe. A: poculíslaa tus coferebatíe dormítum vfi ín merídíem fubínde. Interín ubabat. ruit infuper obfontj temperans. Acrarif[simas faepe, e dq, à antur, dei cías fructuum arboreorum& pífcíi um cuígy amicorum mittebat, fibí vniadmodu m hílreferuabat. Coena erat femper fi Íplendida tamen. atq wnà cum fecunda ortunai fume ptus affurgebat,pol tremó ad decem millía dr: achmarü progreffus e eft. Hic z Alexandrumín canibus fuerim. tz. Secundum pugnam: tag Immpeni t (abf ftitit tam fum Damaífcum militad pecuníam,farcínas,lil iberosc 8 X cófuges Perfarum a« ccipienca Ing: entí praeda ibí Theffali equites s potítí funt. Hos cnímilluc qued eorum d o pera vfus ín pi«elo fuiffet, ex compofito,quó dítefcerent,mifit: czeterüm relíquus que que exercítus opulentia eft refertus. IbiM acedones prím à m guftato auro,argento,mu líeríbus& víta barbaríca ficut canes olfactís vel ftigiás maturabant infequi atque ínuelii gare Perfarum díuítías. At, Alexandro p rímüm vifum eft oram marítimá ín poteitatem iuamredígere., Atq illi, quiin Cy'proregnabant, veneruntad ínfulam eid Phoenícen prater Tyrum. Eam vrbem dum permenfesfeptéa'aggeribusma hi exmarítríremi ibt us S ducent ísoppugnat: per quíetem Herc xoi e ít ex muro fibi s tendentem íi rítantemq. Tyriorum multís ví fus ínfomníjs Apollo c cft díceread fus:"um fe tra fire, neque enin n fi ibi cor dí e(Te ea ,qu zin vrbea Qer^ntur Tilí v AM Apollinis fimula chrum d lcuinxere ca xandrí fautorem aj ipefantes Alía fpecies e itus eft, vifus eft hic Ercole-i alluder em cà m corripere c andem poft preces mul ras fuas& circuncurfitationes venítci diea ccto nomine non abfurde re(ponderunt: Tua erít Tyri ficet. Oftenduntf fontem, apud quem vid crefecund Dum tenet obfídío: mouet ín Arpa, qui t pedagogí caufa Lyfimach lorem neque atate efTe Wubi E eu Alexandtroo: M. Me oftquàm i: u mot nranà ^ IW ENUPu cua: memcvexent ^et, quotita jo nod neas d pudis tem fr t, ati niens accort unt, N p ranfe, exerci fpirar: tà, CO! qua di prp limun fiitue! | quicf | illo ce k teami | plagu pradi nus,à eL bífpe libani ' | adc Kmy tum c jo odi rea teftes rací | dfec fim locur venei ) Kc pac vifa e term. prud Qui; chlar cuf rtg lio mne quip lumi lum plen folat prox Cim H^ feri ve ^in. li 'am B d eni, m res B UM uere. Hxcfcriptareliquít Chares. Porro obfidío hunchabuít exítum. Dum I0 ítus ater B ftus ls B uis B ndo pe- B mis sfe a [an^ Alexander.$51 [ontana peruenit, ac relictis equís íterfecít pedibus: alij longe ptzcefferant, ipfe ve^ inode íngruente atque non longe ab hoftibus fatífcentem& defeffum haud fufti qnsdeferere Lyfimachum: dum excítat eum& trahít, ab exercítu imprudens cum | diseft díftradtus, noctem quein tenebrís& acrí gelu afperís locís egit. Cüm auxcorrepto títíone redíjtad fuos. T'um íngenti accenfío ígnealios extempló exterrue| un vtfugam capefferent: alíos, qui ipfos ínua fere, profligauerunt, actutam noctem | xecitum pene totum reficit à fuperioribus laboribus Alexander:paucos autem,ne re^ | firarenthoftes, moenibus admouet:vates Axíftander víctimís cefis, cüm ínfpíceret ex^ u,confidentíds afferuítapud coronam, vrbem illo menfe haud dubie expugnandam. udictum eíus ludibrio& rífu excipiente, quód díes ea nouifsima effet: cernens rex | paplexum, fauensQy femper vatícinijs vetuit deínceps trígefimum íllum díem,fed víge| inumoctauum menfis numerarí: fignoq tuba dato murum acríus, quàm ab ínítío ín» | fituerateftadortus.. Cüm vrbsoppugnaretur impigre, neque íllí, quí ín caftrís erant, | qieícerent,fed concurrereutad opem ferendam,fractí Tyrij funt, vibemq; Alexander ilcepitdíe. Hínc círcumfedenti Gazam vrbem Syríz maxímam gleba à fuperuolanytamilfa alíte ín humerum delapfa eft. Auísin vna machína confidens fubító neruíceís Wigulis, quibus ad verfandos vtebantur funes, eft írretíta. Hoc portentum Aríftandrí padíctíoni euentum habuít refpondentem. INam accepít ín humero Alexander vultu X vrbem recepí. Càm Olympíadi, Cleopatrz,& amícís multa de praeda mítte^ «t: Leonídz quoque mifit paedagogo thurís talenta quíngenta& myrrha centum, v^ bifpespuerilís fubijt eum. quippe Leonídas íngerentíin facríficío ambabus manibus et | lbantithymíama Alexandro: Vbí potítus erís,inquít,regíoneodorifera: tum munifi | cadolebís, nunc modíce vtereprafentíbus, Hicergo fcripfit eí Alexander: Thus tibí Kmyrrhamaffatím mífimus, quó tandem definas effe ín deos aftríctus. Cüm oblaSE uncieffetfcrinium, quo níhíl vifum pretíofius eft hís, qui Darij opes& farcínas ín cu^ Wi: odim accipiebant: rogauit amícos, quid potífsimum ex rebus charís ín eo repone| r'Alíisalía proponentibus, ipfe Ilíada ílliusrepofitorío oftendítfeferuaturum. Hac ttiesafsiduinon paucí confirmauere. Sí veró, quod Alexandriní commemorant Hedidis fide, verum eft: haud ocíofum vel ínutilem apparet Homerum eum comítatum dfecommílítonem. Ferunt ením eum Aegyptorecepta amplam voluiffe& populo. | im Grzcam vrbem condere;eiá índere nomen fuum, Mox de archítectorum confilío | lxummetato& complexo míra fpecies nocte infequenti eft per quietem oblata. Vír |'neranda canitíe atqj facie vifus eft ei afsiftens haec carmina promere: Exinde yndofo quedam iacet infula ponto "Aegypto pratexta,Pharum quam nomine dicunt. Acconfeftim furgens perrexítad Pharum: qua íd temporis ínfula adhuc erat pauló fu| Pa Canobícum oftíum,nunc cum contínente commí[la eft aggere. V tlocí precellens Via eft commoditas( Bft ením longa ceruícefatís patentílaxam difterminans paludem |«mínans que ín fpacíofum portum mare) Homerum díxít cüm cetera eximium, tum prudentífsimum effe archítectum, iufsítqy formam vrbís delínearíloco congruentem. Quiaveró ad manum nó erat creta: polenta ín campo nígro víi ad effigiem metatífunt dlamydís orbe gyrato lacíniofz finum, cuíus effet ab dírecís bafibus zquabilís prouus, Hac defcriptio cüm regi placeret: aues repenté à flumíne€ lacuínnumero | 9'geomnísg generís& grandes inftar nubíum eum ínlocum delate polentam funt ojimnem depaftz, Quo augurio obtorpefcentí Alexandro augures anímum dedere. folata regio non paucorum díerum vía eft: altero, fi procellofus ín alto& vafto fabulo P'ogredientes Aufter occupauerít: vt.quondam dícítur Cambyfis exercítuí accidí(Ie, im ateng ingentem cumulum excítauit voluit que per campum fluctus: vt quín^ quagínta Quippe copíofam vrbem oftenderuntab eo condí, multarumq; natíonum futuram alumnam, Tunc ínftare operí, quibus íd demandauerat, íufsís ad Ammonis oraculum profectus eft, Iter prolixum erat, ac cüm multorum laborum zrumnarum que Plenum, tum cum duobus coniunctum perículís: vno ob aquz penuríam, ex qua deItm frequentes pyras apud hoftes fparim lucentes videret: fretus corporis fuí agilíta^ Alexandri apiq, atque ín partem ípfe laborís, femper veníendo perplexítatem Macedonum le- lits ey audaiensaccurrítad proximum ignem:barbarísqy duobus,qui afsidebant,gladío confofsís ci«. Tyrut expugitá turab AlexatrTO, Alexander Gáxam capit, Alexandria con ditur. Honeris O^ d[J. 4. Pbaruss Alexatdrie ftgura. Prodigik, Val, Max.li.s, c4, 4. Alexandri ad Ammonis or» cult profectio, Camb»fis exer citus arenis ob rutus, Iuflin.Lx, ed Reve Up —€ Corui Alexattdro itineris du» ccs. Pfammonis pbi lofopbi dictum de Dci prouidentia, Alexander diuinitatem arrogat fibi. Honterus liad, lib. s.de Venere fauciata. Alexander ludos facit, $52 Plutarchi quaginta millia capitum obruerit opprefferitqgy. Cuncta hzc reputabant fertomgag Caterümarduum erat Alexandrum,quodcung íntendiíIet,ab eo detiectere. fiquídem & fortuna cceptís afpírans animum eíus firmabat,animídg magnitudo vfq ad fada pro. gredíebatur peruícacía ínuícta: quae non hoftibus modo, fed locís etiam& temporibus afferret vím. Quas illo ín ítínere difficultatibus eíus díj opes attulerunthz quáminfca taoraculafídem meruere maiorem. Imo oraculís haze quodam modo fidem aftrxer, Prímüm ením ccaeleftes aquz& largi excufsi imbres fitís ímorem di(culTerunt, arídin. teq; extíncta fabulí írrígatí& íam compactíorís líquídum aera reddíderüt et puríorem, Deínde confuíis,quibus duces ítínerís vtebantur,notís Cüm erraret agmen per ígnora tíam atque ab ítínere deflecteret: coruí oblatí duces praebuerunt fe. Síagmenfequeb, gi tur, íncítatís antecedebát pennís: fin íncederetlentíüs& tardíüs, operíebantur. Quod vero míraculum fuperabatomne,vtauthoreft Callífthenes, vocibus et crocítu,(iquíno Cteaberrarenthos reuocabantatque ad veftígium víze reducebant.- V t emenfusfolíty, dínem,quo tendebat,venít: vates Ammonís eum Deínomíne vt parentis falutauit, ll le quzcfiuít,an ínterfectores parentís fuí omnes poenas dediffente Cuí vates;Dij medio, ra, iaquít. neque ením tius mortalís parens cft. Ita varíansro gauit, omnesne Philippi punítuitlet percutfores?Hínc deimperío,an domínatum fibíomníum gentíum concede ret? Cüm deus oftendifletethocannuerefe et Philippi peractam plené vltíonem:deum magnificis donís X facerdotes honorauítpecunía. Hzc de oraculís tradunt plerique, Ipfe ín epíítolaad matrem Alexander fortes quafdam fibí aít arcanas redditas, quasre 3d uerfus folieírelaturuse(Tet.| Sunt, quí díctitat vatem, cümappellare comiter Alexandrum Grace vellet ài, id eft, filíole: poftremam fyllabam vt barbarum perspro nuncíaffe, ac díxi(Ie 9«4/9, loco y vfurpantem c: neq ínuíto claudícaffeínvocel lexandro, increbuiflegi fermonem, Iouís eum à deoappellatum filium.— Perhibeture tiam, cüm Píammonem philofophum audiuilletín Aegypto, ex dictis eius praciput s, A..*. E c, probatfe,omneís mortalesa deo regí.quíppe quod ín quaquere imperat& domínauur, (Y"" 2 M""("17](^., H e(Te díuínum. Etvero opíníonem habuiffe eum de hís multo fapíentíorem acpronum cíalle,cunctorum quidem efle mortalium deum communem parentem, fed peculáriter fibíadoptare optímum quei Omníno aduerfus barbaros ínflatus erat, X mire prz feferebat probatum fibi& ftirpem fuam díuínam. Ad Gracos vero diuini. 3| tatem vfurpabat modice& parcíus: extraquam Íz:ríibens de Samo Athenienfibus: E, ::J 3:1. uidem liberam vobís, ínfit, vrbem tam claram non donauerím: verüm eam beneficio tenetís íllius, quí tunc domínus X parens meus appellabatur: Phílippum figníficans, Poftea fagítta ictus atque íngenti preffus dolore: Hícamici, ínquit,qui fluít,fanguis ft humanus;non talis, Dijsvt folitus manare beatis. Cum alíquando permagna tonítrua omnibus confternatis fophifta Anaxarchus, quí «C i 1. 5. 21423» Y?«1, BA Te Td apud eum erat,díceret eí: INum quíd tu raleTouís filius? Rídens tlle: INolo vero;inquit, formidolofus effe,ficuttu me vís,amícis: qui cenam faftídís meam, quód pifces videas »; fs j E'f-ic4 Al ín meníisnon(atraparum capita appofita. fiquidem vera fama eft Anaxarchummiisisa rege Epheflíoni pílciculis díctum illud iactaife: qua(i contemnentem derídentemqe os,quí magnís laboribus& perículís venantur fpeciofa:cüm níhilautparum ín delictis & voluptatibus habeat prz alíjs precípuí, Ex hís ergo,qua commemorauímus,líquet nihil fibíillum perfuafile vantautinflatum fuiffe: verdm íntendi(Te díuínítatis opínione redderefibí obnoxíosalíos. In Phoeniciam ex Aegyptoregreflus dijs honorem ha/ buít,pompasq egit,chorum etíam encyclíum et Tragícorumagonas concertatíonibus etíam nedum apparatu celebres. quippe fuerunt Cypríorum reges choragí,(icucapud Athenienfes forte ex tribubus electi. Certauerunt míra ínter fe contentione, Nícocreen prafertím Salamínius& Solíus Paficrates ftadío decertauereacrí, quando hísfortet| uenerat, vt hí(tríones maxime confpícuos exhiberent,Pa(icrates Athenodorum: hel: i falum, cuí ípfefauebat Alexander, Nícocreon, INonanté detexíttamen ftudíum Cm r eff: audire L] TN n: í, 7 Le Az T quam fuffragijs victor efTet renuncíatus Athenodorus.'T'uncveró ín digrefful aítiudíces fe:(ed maluíffe portíonís regnífacere íacturam,quám vídifTe Thefialum v? PN N 4^:».":* 1 cum.. Cümeffet Athenodoroab Atheníenfibus mulcta dícta,quód ad Bacc "". Je» U., X. 2!(T»r*1d C! QC* ludosnon occurríffet, atq; a regeille, vt profe deprecareturlíteris, poftulaffet: tc et€* negauít,fed mulctam mifit defuo.^ Cüm Lycon Scarphenfis ín theatro placeret, À lensi2 MIA exin; Aux:^ vie j xuillecp ín Comoedía verfum,qui petítíonem contínebat decem talentum: arrie hanaiiu oitu$ o citus decei temi nupt der el meni fecut Dart aíio , gina nacti fans tüm' ensc tínil tire, rum. que« Hac 1o Das: quit, cdar tira noftt Quo ftum petty tem! folati hc Alex maio Kan cosT prarf ami adue rüm1 quis. | rique i» uent retul fife: ari que; Cepit Spec lexar Cepít Arb P redo hocl meni def et lias j a vate, poii lacen m od 10 i l, e * Alexander. 553 pítus dte, Miíffaà Daríoad Alexandrum epiftola& amicis, qui orarent: vtpretío icem millium talentüm redderet(ibí captíuos, eene adamícítíam eíus& focíetatenimpetrandam, quícquid terrarum Cítrà Buphratem eflet,atg; vníus filiarum fuarum nuptias: retulitíd ad confilium amícorum. Cum Parmenio díceret:equídem fl Alexa ücelfem,has condítiones accíperem: Et ego quoq; hercule, ínquít Aelxander,(i Par: monio effem. Darío veró refcrípfit:fi ad fe veni(Iet,omni genere humanítatís fe ei pro(ccuturum: fin mínus,moturum ín illum. Breui tamen poenítuít eum mortua ex partu Darfj vxore. nec dífsímulauít dolorem,quod magna demonftrande clementíz effet ocalionefraudatus. Extulítautem eam ímmenío fumptu. Ate fpadohnibus, qui círcare, ginamerit cum foemínís captí, elapfus ex caftrís vnus eftt Thyreus nomine. Híc equü | m&us& ad Daríum profectus mortem nuncíat eí coníugis fuae. quí cüm caput offer ins íulansqy díceret: Hem Perfarum fortunam: regís ne coniugem& fororém nó tantimvíuam captam,fed& defunctam regíarum exequíarum íacere expertem? Exciípias cubícularíus: Atquí exequíarum nomíne,ínquit,rex omnísq; honorís€ ornamen tí nihil eft, quod fortunam Perfarum malignam íncufes. Nihil ením víuz domínz Stairz,vel matrí tuzeliberísqp ex priftína fortuna abfuit, ní(i tuum vídere lumen, quód íte^ rm ílluftrabít ftimmus Oromafdes. Nec ornatus mortuz defuít vllus, Imo hoftíü quo» quedecorata eft lachrymís.quíppe íta eft índulgens victor Alexander,vt bellator acrís, Hacaudientem Daríum confternatío& dolor anímí ad fufpíciones detorfetuntabfo» jns: quíabducto ín tabernaculum ínteríus Thyreo: Nifi tu quoque cum Perfatum, ínquitfortuna pro Macedoníbus facís,fed(i vlla tibi fupereft regís reuerentía tuí,nolí me «lareperSolís íngens íubar&€ regíam dexteram, num minímam partem deploro Sta iz calamítatum: qua víua magís noftra miferanda fortuna erat, mínusq; dolenda pro noftra maíeftate afperítas eíus eíTet, fi ín hoftem íncídifTemus fzeuiorem& tríftíioremz Quodnam ením íuuení cum hoftís vxore víque ad tantos honores commercium hone fum? Nondum finierat ílle fermoné,cüm ad pedes eíus Thyreus abíecítfe,acfupplex petit: abftíneret ijs verbís,neque Alexandrum afficeretíníuría, ne've defunctam foro» itm coníugem confpurcaret,ne ve maxímam fibi omnís aduerfitatís przcíderet corilationem: quódà víro effet humana forte maíore fuperatus. veràm fufpíceret etíam i; Alexandrum, quí Perfarum vxoribus contínentíam quàm vírtutem oftendií(Tet Perfis maior. Símulhorrenda facramenta Thyreus hifce derebus concepít,moderatíonemq; Kanimí cel(itudínem relíquam Alexandrícommemorauít. Tum progreffus ad ami(0 Daríus atgy ad coelum manus tendens hafcefudítpreces: Dij patrij& regnorum pratides, prímüm míhí concedíte, vt fortunam Perfarum ín gradum reftítutam, quo e. am accepi fplendore,relinquam: quó Alexandro gratíam referam eorum, qua ín meo «uerfo cafu charifsimís meís przeftitit pignoribus. Quod fi fato hocadeft tempus deorum ínuídíze€ rerum víci(situdíni prefinitum,de Perfarumregno vt fit tranfactum: ne quis mortalium alíus ín Cyrífolio fedeat quàm Alexander. Hzecíta gefta& dícta pleiquefcriptorestradunt./ Ac Alexander omnícís Euphratem fubacta Afia figna ín ad? untantem Daríum decíes centenís millíbus milítummouit..Hicexamícís quídam tulit e pro rídículo feruítia, quae caftra fequebantur, perludum fe ín duas partes díut lile: vtríque effe ducem& ím peratorem, vní Alexandrum, alterí ab ijs nuncupatum arum: coepiffe elebís ínter fe velítari, mox pugnís, tandem exarfiffe certamíne, at^ quead lapides fudesqy multos progreífos, nec dirímí eos facile potuitTe, Quod vbí ac. epit ipfos iufsítfolos congredi duces. Alexandrum ípfe armauít, Phílotas Daríum, Spectauít exercítus pugnam omen ex euentu capturus. Acrí coferta pugna ille, quí Alerander dícebatur,tulit palmam,donoq; duodecím vícos et íus ftola Perfica vtendí ac^ «pit. Hocfcriptumrelíquít Eratofthenes.| Magnum cum Darío praclium non apud bela vt multi prodídere, fed fuítapud Gaufamela commíífum. Bam vocem denota|«domum camelíaíunt: quódrex quídam olím, quíhoftes effugetat camelo dromade, * H"» UM." v f"," hj hocloco locauerít eum cettís vícís vectígalibusq; ad curam eíus attributís. Porroluna nenfe Boedromione defecít fub initium myfteriorum,vt ea Athenís agunt. Vndecímo Hidectione die, cüm exercítus vtrinque ín confpectu effent: continuit Daríus copías Ins inarmís,ad faces ordínes fuos luftrans, Alexander quíefcentíbus Macedonibus c& te Ariflandro cgítpro tabernaculo fuo facrís quibufdam arcanís operans, atque t AP'iniimmolans. Maioresnatuamici efus, Parmenio potifsímim,vt campum ínter» "entem ínter amnem NNíphatem montes que Gordígos barbarícíslumíníbus omnem Aa Darij legatio ad Alexandri, Valer. Max.lib, 6.Cap. 4. Alexandri bumanitas, t Curtius habet, Thyriotes, Oroma[des,Deus apud Perfaé, Darij ad Deos Oratio. Darij exercitu ad Eupbratem, Prodigium Alexandro factunt, f Alia exépla ti4 habent Timori, nimirum $4, non qeiios | Alexandri magnanimitas. Alexandrifecundum cum Dario prelii. Alexádri arma, T mincfezABu s, alij jagum fiue cbla 1ydé ytertunt, Aquila fupraca i pst Alexandri, dumis Darum tendit, Darij fuga. Plutarchi 554 L L, L r] contemplati funt collucere,incondita autem& confufa vox fzepítus que horrendus;s| exescitu velut ex vafto re fonabat pelago: multítudinem ftupentes atque ínter fe col cutí magnam rem&€ arduam fore, fi aperro Marte tantum belli fluctum aggrederentg mpellere, regrellum à facrísregem adeunt, fuadentQy hoftem vtnocte adoríatur, cor, tegatiy tenebrís(ummum ínftantís terrorem certamínís. lll leenímueró celebratum ho T dictum fatus: Non furor víctoríam: temerarium vifus quíbufdam eft€ a arrogans re ífponfum dediíe, quitanto ín perículo luderet: alijs€ ín prefentía animatus eife&r cié conijcere de futuro: quód vícto Darío anfam non daretalíam denuo pugnzalan reípícíendí,huíus cladís Caufami ín noctem& tenebras conferentí: vt ín montes, fauce; & mare(uperíorís. quippenonarmorum Daríum penuría neque homínum politum bellum, anto ímperío€& ditione fuccínctum tam vafta: verüm vbi extorta apertaace victoría conuíctusanímum&(pem abieci(let. ín tentoríum cubitum. vbi dícítur reliquum noctís alto fopore fuiíIe prater folitum op. preílus: obftupuerunt: que duces,quí prímo díluculo eum adíeruntm iliabusq juo no mine prímüm, vt pranderent, pronuncíauere. deínde eene artículo íngreflus Par. menío& cubili afsiftens bís ter ve nomíne eum compellat. Vbíeum excítauit, rogi quid hocreífit, quod(omno indulgeat períndeac fi vícerít, non autem maxímumpiz lium fítíníturus? Tum arrídens Alexander: INum tibí, ínquít, non viciffe vídeamurli, beratíà vagando Daríum queínlaxa& euaftata ter gíuer(antem regione confe. Clando? Atnonante Pur modo, fed ín ipfo etíam difcrimine magnü vírum fe& folído cov filío anímodq eíte probauit. fiquidem finiftrum cornu, vbí agebat P acpedem retulít, cüm equitatus Baciríanus magna ímprel síone& ví inuectusín Ma. cedonas fuiílet, Mazeusq y turmas alíquot equitum acíem círcumuectos ínuadereíuf fiflet ímpedímenta. Ita vtraque re conftermarus Parmenío mifitad Alexandrumnu cios: quífignificarent ei tranfactum effe de caftrís& ímpedímentís,ni properé fimum fübídium ex prímaacíe nouiísimís foam iffet. Eodem artículo deder at fuis fignumpz gnz. Vtíam Parmeníonís mandata audíuít: negauít eum fanum effe, neque confar mente: fed pra confternatíone oblítum acquirere víctores etíam hoftium opes, vicis verolaborandum elTe non de farcínis, neque de mancípijs, verüm vt PUgRaN e dantquám honeftí(síme& fortíísíme. His datísad Parmenioné mandatis galeam funv pfit, Relíquum munimentum corporis íam ín tabernaculo índuerat, amículum Sicv lum cínctum, fi uper eumthoracemlíneum duplícem ex przeda Iflenfi."Galeaeratfens, quz tamen ínftar candídi argenti refulgebat, Theophili opus. Iam coll ar re habebatex ferro ítem cópactum, quod gemmís erat diftinctum: gladium míra tinctura X leuitv teregís Citíe corum donum, quo accínctus erat, afluetus f erégladiovitin] praelío.* Dal teum geítabatopere fuperbiore, quàm pro Isliquasa tíone armatura. Opificium fuit veterís SCORE. Rhodiorum donum, quo eum illa Willis id hocíncom flictibus vtebatur. Tantifper autem dum ín acíeiínftruenda vel dandís imperijs velme. nendo velinfpíciendo obequirabat acíem,alio vchebatur equo: quód Di ucephalz, qui íam grauís tate erat, parceret.vbí pr zliumí íníret,admouebatur ílle.ín quem cüm tran 4 fil fet,» ilico(igna íufsít ca anere. Ibí'ThetTà los longa oratíone adhortatus atgpalíos Gre cos, vbi alacres oftenderunt fe conclamantes, duceret ín barbaros: traíecta ín finifiram lancea deo onamapeniaue cauít,vt author eft Califthe enes, precatus:: fi vere(atusIouedfet, vt Ge ecís adefTent d ronamcQp auream n en eK quí íuxta Alexandrum vehebatur, oftendít fuper vertíceme nm Y mdüblimem vola, curfumtq recta d dirigere í nhrefíess Vnde ingens fpeciar tes íncefsíc alacrítas,« exalaemtatea! tem eumutua adho ortatíone admiffo in hoftem qp tatu ínftar luctus íngruít phalanx. Caeterüm príus quam frontes concu rre uít barbarorum acíe- Magna eratímpulíio quód redígeret cedentes À lexanderínme díam acíem, vbi Darius agebat. Proculením per anteíignanos cenipexi t media ín c? horteregía conípícuum pulchrum virum& eminentem: qui curru veheb atur exce i0, fre quentibus fortibus equitibus Íeptus arcte conglobatís círca currum paratisq; ho ftem excipere. 5ed Alexander, cuíus terribilis ex propínquo apparebat afpecius, d: fugíe"ntes conficít ín ec S, quílocum adhuctenebant, perculi teosmaxima expa Mer fturbauíttg. Optimorumac fortífsimorum quorum q;, cüm pro rege contrucidara ji cumutus exaggeratus S; qui cemprehendeb: int moríbundií pedes víror quorum q, infectation inhíbuit, Daríus, cüm omnes terrores ante oculos icon: rans, ume (0^ B Poftquam hí dígrefsi funt, centulit(e| armenío, fluctuauit] xterí X prep Vates Aríftander candída lenaamíctus,O| IV P unt, ínclinv à m. illa d am, ntía t: (lent mte niter Calli vocari dem in iditan tuimp der dij Grace ipfi(ui retut: barís[ honor B berent profe flos X títota tens, nbítu quam lucent riumt culasi tmp tínuo. quare neoaf Visit fuerit puer c tum, extre quim b quin. fuit,€ dam? canta! Conci COnta gruer halítu Vertei lamn "SW eS ja£x B quam (teg Grac tellus gud [isi e (lign 83b llo, f tur Ol» hot dU (v eam Q5, um g cie ite 0p. no zat ta rli, on j yit] cla. fut, un, B um |pu are B Gis Qv If 3 Cl Ln] p [C2, [eX ità jal^ V no qui an 4 ra an [^ .€0 ne g ne ! i In ho: unt Alexander. 55 fons, quam ante fe habebat,corrueret ín eum, haud facil é currum flectere€ peruadere viltbat: fed quía rotae retínebantur tanto aceruo íntricatze cadauerum,equíautem fira» ciladiftentí& operti exilíebant confternabantqy aurígam: curru armis querelíctis e» am, vt ferunt, recens eníxam confcendens effuditíe ín fugam, non euafurus ín prae» miatamen, vtí videbatur, niíialij iterum a Parmeníone equites míísí ad Alexandrum ilentretrahendum: quód magna manus adhuc ílla parte ftaret ín acíe, neq; hoftes pe lemreferrent, Infímulantfane Parmenionís omníno íllo ín conflictuignauíam& fe. mitiem: fiueaudacíam feníum eíus íam refoluebat: fiue potentía Alexandri, vt tradit Gllithenes,ílle grauabatur& zemulabatur glifcentem& infurgentem, TuncigíturreTD wa ua L qariferex etfi aegre ferret, verumtamen non índicauit id milítíbus: verüm quafi cze« iminhíbens ac praecípíte ín noctem díe receptui cecínit. In ítínere,dumpergítad periditantes fuos,accepít omní ex parte fufos fugatosqy hoftes.— Hocpugne íllíus euentuimperíum Perfarum pro femel fubuerío habítum, atqj Afizrexrenuncíatus Alexan, it dis magnifice honorem habuit: amícis opes, domos, prouíncías eft largítus. Ad Gecosambítíofe velle fe fcripfit, vt omnes tollerentur íniuftí domínatus,& immunes ipiuislegibus víuerent: priuatim autem ad Platzenfes,vt oppidum ipforum ínftaura^ itur: quodagrum Gracis maíores eorum ad decertandum ín eo prolíbertate cum bar bris prebuiffent. Adhaec Crotonía is ín Italía praedam ímpertiuítad Phaylí athletae honorandum ftudíum vírtutemq;.quí bellís Medícis,cüm Itali cateríres Graecorum ha bent pro deploratís, Salamina naui fuis ímpeníis ínftructa fuerat ad perículi focíetaté pofe&us. V Íqueadeo candídus erga omnem vírtutem erat,factorumqQ ad memoríá cu los& fautorhoneftorum. Caftraíndemouitin Dabyloníam, quz protínus dedidit fe tota. Míraculo ei fuítín Ecbatanís terrae híatus ígnem perpetuo ficut ex fonte fubuehens,& ícaturígo naphthz ex abundantíanon longéab íllo híatu ftagnantis. quí caete^ nbitumen repra'fentat, caeterüm cognationem habet cum igne adeo magnam:vt príus qimcontíngat flammam, ínterfufum aera frequenter folo fplendore círca flammam e. lienteaccendat, Quó vim eíus& índolem oftenderent barbarí, víam ad regís tentoiimtendentem írrorauere minutís huíus medícamenti ftíllís, ftantesq; ín extremo faalisirríigatis admouere. Iam ením tenebre erant. Capite accenfo mox flamma puncto timporis depaftarelíqua eft: atqj momento ad alterum percutrít termínum,ac vía con^ ttmocolluxítígae. Achenophanes erat Atheníenfis ex ijs, quí ín vngendo& balneo auareregís corpus folebat, mentem eíus fcíte abduceread remifsíonem. Hiícín balnoafsiftente tunc regí puero facie rídícula,fed qui caneret lepíde, Stephaná dícebant: Visinquít, ín Stephano rex perículum facíamus naphthzez Nam hunc fiattigetít, nec fieritextínctus: dícam víres eíus plane ínexuperabiles& eximias efTe. Cüm prompte pierofferret fe ad experímentum: fimulatqy inunctus fuít, X attígíteum medícamentm, flammam corpus eíus tam íngentem effudit,& ígneoccupatum eft totum: vt ad atremam perplexítatem trepídatíonem que reciderít Alexander. Quódníadfuilfent, quimulta vafa aquae in balneí vfum ad manum habebant:nulla ope prohiberi potuí(let, bui corpus puerí effetambuftum. Sed& tunc corpus eíus vndequaque ínflammatum fitt, X ignem extínxerunt egre acpoft male habuit. Ita q; haud abíurdé fabulam quí, limadverítatem reducentes, hoc íllud effe díctítant Medez medicamentum: quo de antatam illam coronam flammeumq ínunxít. quippe haud ex femetípíisneq; fponte oncepiffe ílla fgnem: fed cüm adiecta illincfuiílet flamma, cítam eíus& contínentem ontagíonem, quz fenfum effugeret, fuifTe, Nam radios& profluuíaignís eminus ín guentíalumen alijs corporíbus& feruorem tantummodo adiungere: in alijs arídítate hilituofa, pínguítg& faturo precdítis líquore collecta atcp vi glifcentía flammea ftatim "tteremateríam. IViouit generatío eíus dubítationem* anpotíüs iammz fomesliquorhíc ex folo emanet ví oleofa ínflammanteds przdito.Eft ením per VE ID) eu( f^ ^ aMMM qum Babylonía íenea: vthordeum ex humo fubfultet& regeraturfrequenter, quod regio quafí nímía íntlammatíone palpítet,habeantdy homínes per feruoresín vtribus «uaimpletíscubilia, Harpalo, quiregíonís huiusrelíctus prafectus fuít, ftudentí urzcis plantís regíam& ambulatíones excolere, czterarefponderunt. Vnam reífpuit clus hederam, quam femper corrupitímpatientem eius temperíei: quód hzcfrígídis Fudeat, illa ferueat. Caeterüm huíufcemodi digrefTus, fi modum feruent,mínus fortaf. Isreprehédentmorofi. AlexanderSufis potítus quadragínta míllía talentüm argen. L'ignatiínuenít, praeterea ínftrumentum regium alíud,& res pretiofas inmueneries, 4 3 Alexandei fecunda de Dario vittoria, ez liberalitas in o^ mnes. Naphtbe fede turigo 7 yis, de qua vide Strabonem lib; 16,(7 Plinium, JMedee miedicamentum reuerá quid fue» rit, *Hic defuntin exemplari Gra co aliquot linez. Babylonia t05 admittit bedeThefauvus ab Alexandro Sue [is repertus. $76 Plutarchi vbi etíam purpurz Hermionicz quínque míllía talentüm narrat inuenta annos ferrata adillu: decem mínus ducentos: quz florem recentem adhuc ac nouitíum retíneret, cuíus ferüt verat caufam eífe: quód puníceori infectura melle perfecta fuerit,& candído oleo candido. orííllt rum. quíppe horum ín parí etate fplendorem íntegrum& fulgentem cófpíci.| Adhae IE ooo ex Nilo& Iftro hauftum ínter cztera Dínon memorat folenne fuífTe, vt afferri impera, tumul ..-rentatgínthef(aurumreconderent reges tanquam ín pignus ímpertj& rerum Íe domi, B patín: Alexandri" noseíle. Cümautem Perfis obafperítatem efTet adítu difficilis przefidíumqg habe E cuítod Perfidem OP*- delecti(simorum Perfarum:namq confugerat eó Daríus: quídam vtríufq;linguepei, Bl dx ditio, tus,quípatre Lycio,Per(ide matre ortus erar: quem puero etíamnum Alexandroprec, sibi nuiífle perhibent Pythíam,nempe Lycíum ducem Alexandro ítínerís ín Perfas foremo MM,(::£1! díco círcuítu duxít eum ín Per(idem.Strages illícíngens captiuorü edita. fiquidemfui, cosfux Tbeaurus 3b bícipferatum feídere fua effe,ímperaffe vt hoftes cotrucídarentur. Argenti reperitibi nem T Alexandroi^ parem ac Sufis fummam.R elíiquum ínftrumentü regium& opes decem millíbusiugo, gypto Perfiderepet^— ram mularíum& quíngs millibus camelorum egefta. Statuam íngentem Xerxísátr, as hab a ba contemplatus ín regíam írrumpentium ímprudenter euerfam fubftítít,ac ficutfpiri(Tod tem cópellans: Vtrüm te,ínquít,ob íllatii Grzecís bellum praeteríbímus proftratüanob&tan czteram animi tui celfitudíne& vírtutem attollemus?/ Poftremó vt díu cogítabundus tt qu & tacítus reftítít, pretergreffuseft,|» Quatuor menfes íbi,quó exercitü reficeret, quod magis eífethyemis tempeflas,tranfegít. Fama eft,cüm prímüm fub aurea teftudíne Alexa tes in der ínfolío regío confideret, Corinthium Damaratü Alexandri familíaré&C amícumpa ll:«cor ternü fenilí more íllachrymaffe ac dixííTe:fraudatos magna voluptate Grecos,quíant, MI neca quàm ín Daríj folio Alexandrü fpectaffent fedentem,víta effent functi. HiíncinDarii MM bul moturus cópotatíonem&€ lufum cum amícís ínijt:ínterfueruntqg meretríces, qua conv confic Tbaidis mere. meffatü venerantad amatores fuos.Inter has nobilís ímprímís T haís Ptolemei,qui poft Hanc tricis lafauieh^ veonauit, amicaex Attíca oriunda, partímfcíté celebrans Alexandrü, partím alludens, am tisdudacl4..— in fermonem eft temuléta prouecta patríz quídem eíus congruenté moribus, fedfupra pate eíus condítíoné. quippelaborit aít fibíín peragráda exantlatorit Afia illo díefru&üire IM dili ciperefe,fuperbz Períarüregia ínfultantem:verüm multo libentius per ludum&láfc- pati uíam domícilí& X erxís, qui ínflammauít Athenas, fuccefuram facesQy manibus fuísín. tím ac fpectante fubdítur rege:quó ínter mortales vulgaretur fequentes Alexandrí caftramu Mil: vium lierculas maíores poenas à Perfis vicem Grecíz,d; Grecosnaualium& terreflríá copi MI cosi Perfepolis 4b rum duces expetíffe. Cüm dícentem effetaffenfus& admurmuratío cofecuta,adhorte tmp Alexandro i-. c(oQqy& contentío amicorum: ímpulfus ín eam fententíam exílijt, coronatusq;& facem ipfum flanmata, manu tenens progreffus eft. Alij fequentes ludíbundí cóclamantesqiregíá cínxere:rdi- MI quite quorumq Macedon&i,vbi íd íntellexerunt,cocurfus illuc cum lampadibus exultantíum q abfen factus eft. Sperabát ením domü refpicientis effe(ienum nec cómoraturí ínterbarbaros MM dice quódregíam eorü íncendereteuerteretqy. Atq; haecíta aliquí authores funt geftafuiffe, MM. dun; alij cofulto. Atquí cítà illum poenítuífTe factí,atqp vt reftínguerent flamma, ímperaffein villot Alexandrilibe- confe(Toeft. Munificentía veró, quz ínfita eí eratymulto magís excírata efl rerüíncre- u niem rait. mento, Adíuncta erat comítas, cuius vníus accefsíone fane funt munera grata. Huius Mae tma. paucaexemplarecenfebo,| Pceoníz praefectus Arífto cüm hofte obtruncaffet, often- nunc diffetg eí caput: Hoc donürex,inquit, apud nos poculo aureo penfatur: Arrídens Alo Ml Cüm xander: Nempe vacuo,ínquít: Ego vero plenum merotíbi propíno. Gregaríus quid MM tro Macedo mulumonuftü auro regío agebat. Defeffo iuméto farcína ipfe ínhumerosfub, MM rica latá portabat. Víditrex onere oppreffum, acre intellecta, cüm ílleíd depofituruseffe: MM mee Ne defatígerís,inquit,fed abfolue relíquü ítínerís,atqp ín tentoríit tuà hoc defer. Omnt Rm, nó fuccenfebat magis, fi non accíperes,dj fi pofceres.. Phocíoni perlíteras mandauitfi BJ non admítteret dona fua,renuncíare eife amicitia. Serapionivníexgrege eorü,qui^ ME i ans. cum lufitabát píla,quía níhíl petebat, nihil largíebatur. Cüm aütad ludü accefsilltoo MIN cans rapion,adíecít pilá alijs. Cuivbi dixit rex: Quín míhi daszINon petís,ínquir. Rífitrexat IMP Coni queamplalargitione eft eum profecutus.| Protez cuídam ín dictertjs inter poculano tetm infeftiuo videbatur ínfenfus. Cüm deprecarentur amici pro eo, atqy ílle lachrymas pro^ funderet:redíre díxitfe cum eo ín gratíá. Tum ille: Igíturrex,ínquit,pignus prímum mí híalíquod dato. Atq; huíc quíng talenta iufsitnumerari. In ditandísamicis& ftipato- i Alexandripro- ribus fuis quam fuerítprolíxus, declarat Olympías epiftola, quam ad eum fcripfit, Bene Rs dizdlits,àma- mererealías,ínquít,de amícís& fplendore vtere. En ímveró nunc omneís regi efficis pa^ a ire reprebenfa. res,multosqg amícos eis paras,temetipfum vero reddís folitaríum, Ea cümidentides| oT] ti.du lumn 4 " UN m " M Ü Re CJ$ 49 i" e lá b, jt 'Alexander.$57 ilum fcriberet Olympías:feruabat in abdito epiítolas.nifi femeTEpheftioni, vt affue unt folutam epiftolam fecum]egenti non vetuit: verüm detracto dígíto anulo figílli orillissadmouit, Mazeí,cuíusapud Dariü fumma fuerat gratía, filio fatrapiz praefe^ (ioalteram adiecít ampliorem, Atillerecufans aít: T'uncó rex vnus erat Daríus, nunc «multos effecífti Alexandros. Parmeníoni donauit Bagoz domü, ín quaad cultum atínentíum veftíarium mille talentüm ínuenít, Antipatro perlíteras mandauit, vt aftodes corporís aduerfus infidías adhiberet,^ Matri dona multa mifit: czeterüm ínqudixíteirebusfeíngereve,vel ducís munera vendicare, Expoftulantis fecá lenítertulít xubitatem. Semelautem,cüm prolíxas líteras Antipatri illam crímínantís peregit , caller díixít Antipatri fexcentas epiftolas vna delerí matríslachrymula.| Cüàm amí asfuosíntotum cerneret luxu perditos, v/ctugg& fumptibuslicentíores, atq; Aenonem Teium clauís argenteís fuffigere crepídas, Leonato multís camelís puluere ex Acgiptovíq ad exercítationes fupportari, Philotà ad venatíonem centü ftadíorum aula» a habere, vnguento plures dj oleo delíbutos ad balneum íre, trahere eos fecum fríctors& cubícularíos: caftígauit eos placide€ philofophice, mírari fe dicens ipfis, qui tot Knntacertamína decertauiflent, excídiffe eos tucundíüs,alíos quí fatígant, d fatifcen. tsquiefcere: negy anímaduertere Perfarü moríbus aquíparantes fuos,níhil effe feruile mis, índulgere delícijs,nec magis regii, quàm labores fufcípere.Et quídem qui cu. ts inquíttua opera equum, vel haftam galeam ve polías:fi inducere animü non potes: i vtcorporí,quo nihíl charíus, admoueas manus? An ignoratís finé nobís víncendí effe, necademacvíctífacíamus?/ Igiturlaboremíntendít,in expedítíonibus& venationibusfubígens corpus fuum X perículís exponens: vt Lacon legatus, qui afsiftebat,cüm onficereterandem Ieoné, díceret: Macte Alexander ífta,cumleone de regno pugna. | Hancvenationé Craterus Delphis dedícauít,ac fimulachra ex xre leonís,canum, regís amleone congrefsí,& fuum eífuccurrentis facienda locauít. quorum Lyfippus parte, prtemfecit Leocharís. Ita Alexander quíde dum femetípfum paríter exercet, íncen | dialios ad vírtuté:ín precípítes cafus dabatíe. A mící veró eíus ob opes€ faftum volu patibus índulgere& ocío affectantes tzedebat errori& expedítíonum. Vnde paula, imadobtrectandum eí& allatrandü funt progre(sí. quod ílle prímüm tulítleníter, re: gium elfe ferens,cüm benefecerís, male audire. Et quidébenefacta míníma eíus in amicsíngentís fuerunt beneuolentía& honoris,quem illis habebat,fignificationes.quommpaucaattex3,—.Moleftum fibi e(Te mandauítperlíteras Peuceftze,morfum ab vrfo ipum,g aliis fcripfiffet,(ibi no fignificaffet. At nunc certé,inquit,(críbe,vt vales,et num quitefocíorum ín venatíone deferuerüt,vt pcenas dent.| Epheftioniob certa negocía ibfentípugnantibus perludum ípfis cum íchneumone Craterum fcripfitinlanceà Per dicceinduiffe fe, vulneratum ín vtroq; femorefuiffe. Cüm Peuceftas ex morbo quo» dmreualuiffetad medícit Alexippü fcrípfit, agere fe eígratías,^ Cratero affecto cüm vitio effet ei per quíete oblata:& ípfe pro falute eíus facrificauít,& illum iufsit. Paufa, niemedíco fcripfit,vbi elleboro eum purgare Craterü accepit velle,partím aeftus, par^ f tinadmonens quemadmodü medícamentü propínaret, lllosquí Harpali fuga prímí nuncíauerüt, ín víncula coíecit Ephíalte& Ciíffum tanquá mendacía de eo nunciantes, | Cümínfirmos& aetate graues domüremítteret:Eurylochus aüt Aegeus retuliffet fe ín» 'rzgrotos,índe copertus nullo morbo teneri, Tele(ippz amore confeffus effet fe depe leac comítaríad mare velleabeunte: quzífiuít,cuíus condítionis mulier efTet? Audito metrice libera effe: Habes nos Euryloche,inquit,tibi ínamore fauentes. A t tu da ope mm quandoquíde libera eft T'elefippa,vt vel donís vel verbís eam índucamus. Mírum vtro et vacafle eum etia hactenus amícís,líteras vt huiufcemodi mítteret, cuíufcemodií cipfit Seleuci puerii, quí ín Cilícía profugerat, ímperansrequírí: Peuceftam coómen| inso feruum Craterí Nícone corrípui(Iet: Megabyzo de feruo, quíadzedem facram | ontugerat,tubens: Sí queat, extra templi vt ínuítatü occuparet,ín templo ne ei iníjce^ |"manila ínítió cüm íudícía capitalía dífceptaret, fama tenet manum eum alterí audum diceret accufator,admouere folítü:reo vtalterá integram& íntacià feruaret à ca imnijs, Czeterüm poft crebrae calumníz per verostramítes ad mendacía fide accípíen., V exafperauerunt eum. pracípue veró cüm fermoníbus fuorá carperetur,exibat depo (late fuusqp eratatq; ín exorabilís:nempe quí gloríá vítz& regno anteferret. Por, n ttempeftateín Daríá,quafi b ellüreparaflet, perrexit. queri vt vínctüaccepit à Befb,Theflalos remifitín patría;ac duo milla talentüm flipendijs eorü cumuli dono adiceAa 3 Klexander Iuxum faortm carpit, z Alexander. ocij inimicus, Alexandrideamicis folicitu- Tu do, ac inira in cos biianitas, Alexander alteram aurem Te» [eruat reo, 558- Plutarchi Alcxandri diff cit. Dum cofectatur Darii ínitinerelaboríofo& prolízo(nam díebus vndecimo ME unu cul. in perfe. míllía trecenta ftadía cofecit) pleríq; lafsítudíne funt confectí,& praefertim aquz pen nes, quendo Dario, tía. lbi occurrerunt eí Macedones quídà, quíaquá ín vtríbusa flumine mulis porbi EE bore : conípícientesqy Alexandrü medío iam díe fití maceratü ímpleuerunt cófeftím alea vios i city obtulere. Requírente eo,quibus namaquam afferent? Liberís noftrísrefoondio MB ns | verüm te íncolumí alios gígnemus, etíamíi hos amiferímus. Sub quorum dícia accepi fübig galea. Catterüm círcunlatís oculís,vbí vídit,quí ipfum comitabantur, equítes capiten, ll vobi i clinato potumrefpicíentes:reddiíditíllis aquá non guítata,laudauítqg eos. Nam eoo MEM cet | Alexandricon- quit,fi folus bíbero,hi elanguefcent. R egís cofpícati cquítes contínentía& magnitud; E oo 1 tinctia 7 imi nem anímí:duceret& bonoanímo eílet,vociferati func,& equos verberarüt: neg fari, Mlle ilosc lites fuos amor. garífe neg; fitire, fed nec mortales ducere effe, quoad talé hab erentregé, Alacritas erat rum quidem omníí par, fed folos fexagínta ferunt Alexandri ín caftra hoftíum perfecutos, rtl Ibivím magna aurí€ argentí proíecií fupergredientes,multa vehícula puerorümulíe, lituí 4 rumq; aurigís deftítuta€ vagantía przteruecti, prímorü tergís ínhaferunt, ín illisrai ptías ! Dérj"o'&, Dyarígeffe, Víxtandé ínuenitur corpore multis confoffo íaculísín curru íacens prope alien íam moribundus: potü tamen poftulauít. V tfrígída haufit: illum, qui porrexerat Poly. xerul ftratum affatus eft: Hic mihí termínus,quícung es,omnis eft felicítatís: q beneficio lll nox j ceptum nequeà rependere. V erüm referet Alexander tibi gratía: Alexandro djiímmor BM ri. tales:qp tam humanusin genítrícé, vxorem€ líberos meos fuerít: cui hanc dextráteín. futur terprete porrígo. Ttafatusapprehenfa Polyftratímanu expírauít,^ Poftquáfüperue o prete 20s S nítAlexander,nó obfcure índoluít huic mífero cafui,chlamydemq fuam foluít,co in. ME noh B«fi[upplicii.(o, corpus ínuoluít. Beffum poft coprehenfum dilacerauít dírectís arboríbus duabus fem ín vn& deflexis, quarii vtríq; corporís parte allígauit. índelaxataeambze, atcp impetu ín emul Íedem fuárelatz parte fibí annexáretínuere,^ Corpus Darij regío cultü moreadmo ME vni Fox trem eíus mífit. Fratre eíus* Exathré ín cohortemrecepítamícorü,| Hínccumeipe limf Det urtius. dítísimis copijs defcendítín Hyrcanía. Sínum illic marís Ponto vtapparebat,ínuenit MI«du: Mare Hyrcd- 2 w»vdc, nonmínoréjfedcatero marí dulciore. Verüm certí níhil habuít de eo diífcere. Omnínà 5g 1 fpium. cotecít Maotínlacü íllucreftagnare. Atquínó praterfjt phvficos verítas:fed multisane ME loc te Alexandri expeditione annís fcripferunt ín quatuor finibus, quí ex Oceano fubeunt tium continenté,hunc maxímead Boreá vergere. Hyrcant pelagus& Cafpiü paríternunar Milli: iod | pant.Ibíbarbaríirepentíno íncurfu exceperunt eos,quí equum Alexandri Bucephalan BAM ct. ducebát. quod ille haud moderate tulít: fed miffo caduceatore, ní remífiffentíibiequi, MIM dico; omnibus necem cum líberís& coíugibus denuncíauit. Quibus equi ad eumreducen- MI ip tibus,vrbesq; fuas dedentíbus prabuítfeomniíbus humanum: atq; íllís, quí ceperante- Qty Alexander V* quum,pretíum dedítredemptíonís. HiíncParthía petens,cüm ín ocío ageret, primum folen stem. barbaricá je tem barbarícam fumpfíit:íncertum, vtaccómodaret fe íncolarum moribus, multum Qt, fum. exiftímans valíturum ad manfuefaciendos homínes,fi confuctudinem& patríosmors MM Pan eorum víurparet:an tentare bacre Macedonas,atq; adadorandüfe traducere,morumq| pud. patríorü ferre conuerfionem& tranfitü ín alienos voluít affuefacere, Habítum Medi Bill fus cum tamen,quod prorfus barbarícus effet& alíenus,repudíauít:nec anaxyrídas vel can gt exi dyntíaram ve fumpfit.fed medíum ínter Perficá& Medícü fcite temperauít, mínus hoc vinü tumídü& ínfolentíore illo. Víurpauit eti primüm agens cum barbarís acfub tecto cm MI tun amícís.deínde eo cultuprodtjt ín publicii:ac cüm vacaret pofiulatíonibus, cófpicienci tena Magne virtu-. íta dedítfeomnibus.Eratacerbüíd Macedonibus fpectaculum.fed míraculo ductíreli tind tts b mini ali- qua efus vírtutís, quadà putabant libidíní& gloríz cocedenda eíus.quí prateromnt nevt quidcódonat-. 3]ia cüm nuper fagitta ín crureíctus,vt osradij infractá excíderet, rurfus la pídefecundt MM uv dum. ceruíce afflíctus,vt calígo oculís eius offunderetur,qua nó paruo fpacio tenuít eü:nuf- aM quà tame parceret fibi ín perículís.fed& trafmiffo Orexarte amne,que ipfe effe arbítra- apu 1 bat Tanaím,fufos fugatosqy Scythas, quávís vetrís fluore ínfeftaret,ad cent ftadia dt| dla f Amazonisad ínfectatus. EO veni(lead ei Amazone phibétmultí,ínter quos Clítarchus,Polycritus, ME" nr Alexandrum— Oneficrítus, Antigenes,Hifter funt. Aríftobulus vero, Ch ares, Ifangelus, Ptolemaus, B^ profedio,de^ Antíclides Pbilon Thebanus,Philippus langelus,ínfuper Eretríé(is H ecataeus, Philip arta qua àmulis| pus Chalcideníis,Durís Samíus efTe hocaflerüt comentii, quibus aftipulariapparet?^ MEM"m dubitatur. lexandrit.fiquíde Antípatro omnía exacte fcribes,Scytháaít filíz fibi nuptías obtulilie m ! Amazonís nufquá memínít, Fama eft multís annís póft Lyfimacho íam regnantt One E il ficrítü quartü librü fuü recítauiffe,in quo memínít Amazonís: ac L vfimachü fubríden:(p ! tem díxifle; Et vbi tunc ego eram His fiue fídé detrahas,non eó Alexandri mínus:liue pim ad Alexander.$55 "n n*., 2» LÀ A wor | tiongas,plurísfacías. Potro tímens,nead reliqua expeditionís torpefcerct Macedo; psrelíqua multítudiné relíquít ín ftatiuís. Delectífsímos veró cüm ín Hyrcaniía feci ha | berad viginti millía pedítü& tría equítiü: propofuíthís abarbarís nüc ípfos p íocmnfü " muc Quod fi comota tantüm decefsífTent Afia, mox adoríturos illos velut fcemi ü ms, Veruntamen abíre íufsít,fiquís vellet:conteftatusqy,dum Macedonibus orbé ter: e E biviipfoínnegociofe cumamícis&€ voluntarijs militibus deftítutum. FIzc penéad t vibüinepiftola ad Antipatri perfecutus eft:que cüm díxifTet,omnes conclam afle, du, v MM cuesquoterrarü vellet. Horum explorata volütate,proclíue íam fuit índucere vulgus, li. qiod facile eft affenfum. Tum veró multo magis fe barbarorüi moribus accommodauit, v Mo ilosty cum ínftítutís commifcuit Macedonicís,temperatura& commuriione fiabilituz UEM rnfrmiusfeperbeneuolentíam imperium exiftimans,quám ví,cüm procul abfcedeal uc Ingtrígintamillíadelectorum puerorumlíterís Grecís ímbuíac Macedonicísíne[lííarmís curauít: quibus praepofuít multos praeceptores, Atqy Roxanes quíde nu. iti| ptas concilíauít amore: cuíus eum fpecíes.& forma alíquando ínter pocula cepít: non x all doe prafentibus negocijs habítze funt tamen. quíppeharum fcedere nuptíarum ere y- xuntfe barbarí,mírody amore funt Alexandrum profecutí: quód quí effet ín hís contia o E nuisimus)neeam quídem,cuífuccubuit vní,attíngere muliere nifi legítíme faftínuef ít, Cümautem ex prímís amícís cerneret hís affentientem Epheftionem atq ad infi " tutum fuum feaccommodantem, Craterum veró patrijs ínfiftetem moríbus:hocinter c MEE ite Grecis X Macedonibusrefponfa dabat, illo barbarís. Etomnínó huncín maxi M n honorehabebat,íllum maxime díligebat:exiftímans& dícens perpetuo Epheftíc I$ nem Alexandrí amantem, Cratertt regis efTe.Ouaprop ter exiftebantínter hosinuicem nM muloscrebre offenfiones.SemelínIndía etíaad manus venere diftríctis enfibus.Sub» MEM unientibus vtrícg amícís accurrens Alexander probrís íncrepauit Epheftíonem,propa : linftolídum eum& amentem vocans,nífi intelligeret fiquís eí detraheret Alexandi d, it MM idundeipfo e(Te. Príuatím Craterum corripuit amare; reconcítíatag ac reftitura ínter i) t5gratía per Ammonem atq; omnes deos fancte íurauit eos(ibí fupra omnes morta^ " lschatos effe:quos fi terum concertare perciperet, ambos necaturum fe;aut eum ini, üt timquí dedíffet. vnde ne períocum quídem deínceps alteralterum vllo dícto vcl fa^ x Milli iodiciturlacefsiuífTe. At Philoras Parmeníonís authoritate ínter Macedonas fumma n MEM mEtenímftrenuus habebatur& laboris toleras,munificus ait& effufus in amicos a5 MM dovtíecundd Alexandrüalíusnemo. Acfertur, cümneceffaríus quidàillíus argentü - ME^ip(opofcereniufsilTe dari. Negante pcuratore effe: Quídaís;inquít;nepocula quíde t- utvefté habes? Caeterüm aními tumore& opü fupercilío, corporísQq; cultu& víctuin, m hlentior erat ij pro priuato faftígio. Et fane grauitate tunc amplitudinemg nó vrbaní" MM Ucftdíinegradijsinepte& infulft exprímens fufpiciones fibi conciliauít& inuidía. vt es Parmenío ettá eí alíquádo díceret: Deteríore tre mihi filíredde. Hícíamdudü delatus aq pid Alexandri fuerat, Cüm ením Darío ín Cilícía fuperato praeda capta Damafci fuif^ ME multis capitibus in caftraadductis mulier ínter captiuos reperta fuit venere Pydnea n MI: ximía forma, Antigone dícta fuít. Háctenebat Philotas. Vt íuuenís apudamícà€ per * gil"nimultaarroganter& militari effuties ferocía arrogauit, quícquid praeclare effet ge tum(ibi€ patri, Alexandrü appellauit adolefcentuli,quí ipforüi beneficio noméregís r neret. Hec mulíer illa familíarí cuídà enuncíauit,ille vt fit alterí,íta ad Craterum fzrmo : unde eft pedatus.Ille muliere clàm íntroduxít ad Alexandrü.qui hiíís auditis cofuetudt2 "7 ME vueamíufsitPhilotz:& quícquid íntellextfTet ex eo,íd vt moxad fe deferret, Philoü asvero,quííta peti fe enorabatínfidijs,ín contubernio Antígones multa verba& fer» f mones íneptos ínfefte& ínfoléter ín regem habuit. At Alexander etíi grauiter delatus : ipud ipfum Philotas effet: omnía tamen vel beneuolentía fretus erga fe Parmeníonís * ME"Outhoritatem eorum& potentíam timens tacítus tulit& Gilentio c pprefsit. Eadem SIME"npeitate Macedo nomíne Dímnus Chalaftizeus capitales Alexandro ínfid » ME"dentem quendam Nícomachum, cuíus flagrabat amore, ínuitauit ad contili;( p(tatem. quí cüm íd repudíatfer,& fratrí índicaffect Balíno tentatum fe: íllead Philo» " tm profectus petfit íntroduci fe cum fratre ad Alexandrum rem magnam fe& atro^(m oftendens habere, quam eíaperirent.Illehaud fcío qua de caufa( íncertü eftením) " gl ouoduxiteosad ill maioribus negocíjsrege díftrícta caufatus.Bis íd fecere. ltag P"pitis Philoras effe fufpectus:itaad alium conuerfi;atg; per et ad Alexandrü admifsi j"jm Dímni coiuratíonen detulerüt,deínde obíter adiecere,cümbís ínterpellaffent Alexander ynico dicto Mace dotat ad officiis reducit, Alexander ducit Roxanen y^ xorem, Epbeftioris ez Crateri difidiis. Pbilotas cur fige fpecius ez inuifw Alexandro fucrit. Irfidie Alexam dro ab Dimno i babent, :balinü,nominat Curtius, Pbilot4s ez p4ter eius Parmenio, necati. Antipater tiu it Alexandrum. Alexander Clitum cur occiderit. Alexandri fo» " iniu, Cliti mores, Cliti in. Alexan drum. petulatia !' qr£, I^ à,] Íecure& ferociter Eurypidis hos ex Andromache verfus pronuncíans: $60 Plutarchi Phílot&,non fuiffe rem ei curz.Enimvero íd Alexandrü ftímulauit. atq; vbi ifle; quiad comprehendendü Dímnü míílus erat, defendente fe interfecít:ímpédío magís eft com, motus, índíce ratus amíffum íníte ín fe confpírationis, Huíus ín Phílotà exacerbatusani mus cocítauít veteres ínímícos eíus qui cl are fremebátíocordé rege effe, quod Dimni Cefeat homine Chalaftreü tantü facínus fufcepifTe folum:fed hunc admíniftrü,imo efe organi à príncípio moti maíore.In illís fcrutádas infidías, quibus maxime hectegibo no effet. Hifceverbis& fufpicionibus patefactas regis auresonerauerunt íamfexca, B tís cotra Philoti calumníjs.Inde correptü torferunt aísíftetíbus quaeftíoni regis amícis, fi & Alexandro pone obtenfamaulzáforís exaudíente.Q uo tepore ei díxiffe aiunt cim miferandis& abíectís vocibus precíbusq; Philotas Epheftíone compellaret: Adeoie| mollis tu Phílota& effaemiínatus tantas res molíebarez INecato Phílota Parmenionem B quog; certos mifit n Medía quí ínterficerent vírüi,quí magnificas res cumPhilippo gef. ferat,folusip aut precípue ex veteríbus amíciís ad tranfeundü ín Afia íncítauerat Alexan drum.Ex tribus filijs, quos ín caftris habuit,duos anté víderat defunctos, cumtertio cft vnátrucídatus, Hacfacta Alexandrü amícis reddiderüt formidabile, ímprimís Antipatro.Is ad Aetolos clám mífitlegatos fidem dans& accipiens. nam tímebant Alexandrum Aetolí ob Oeníadarü excídíii, quod vbí nuncíatü ei eft:ino Oeníadarumaitflios, fed ipfum fe poenasab A etolís perfecuturü. INon multo poft Clítí cafus áccidít,fi(icnu de audías,Philota calamítate tetríor.fi taménarratíoní adíungas& caufam& tempus non de índuftría fed ínfortunio alíquo ínuenías patratíf. quando regis íra& vinum dire fortuna Clítí prebuit occafione. Id ad hunc modü gefti eft: Cüuuida ab ora marítima po ma Grzcaregíattulerant.ille víríditate eorü& fpecie míratus accíuit Clítü., vteioflenderet ílla& ímpertíretur.Forte ille facríficabat.quí relictis facrís perrexit ad rcgé,eumq tres oues,ín quas facta íam fuerat libatio,funt fecutze. Quo íntellecto rex rem advatesre tulít Aríftandrü& Cleomanta Laconeé.Denuncíantibus illís tetr& prodigii efle, prace pítvtpropete pro Clíto lítarent.quíppe tríduo ante oblata eí fuerat ín femnijsfaedafpe cíes. Vilus eft Clítü vídere pullatü confidentem ínter Parmeníonís filíos, quí erant o» mncs extínctí. At Clítus nondülitato cofeftím ad coena venít,cüm rex Caftori& Pollu ci facríficaffet, Dum ftrenué certatur poculís,cantata carmína funt Praníchí cuíufdájaut vtalij volunt Píeríonís,ín duces, quí príde victi à barbaris fuerat, ad probrü& rifum(ai pta.Stomacbantíbus maíoribus natu,infectátíbusq; poétam& cantore, Alexandro ex altera parte& aíTeclis eíus libenteraudientibus atq vt recítaret, exhortantíbus: Clítus íam víno grauis, naturag; afper& pracfractus fremuiít,negans couenire,prafertím vtín, ter barbaros€ hoftes, Macedones multo quàm quiríderet eos, etíamfi infefta effentíor tuna víi,praeftantíores,ludibrío haberentur.Ibí cüm díceret Alexander,(ibi ipfi Clitum patrocínarí,quí tímídítatem adueríz fortunz nomíne cenferet: exurgens Clítus: Atquí hzcjnquít,te tímíditas dijs prognatii à Spithrídatís gladío terga íam dante víndícauit: Macedonumq; fanguíneatq hifce vulneríbus ad tanti perueniftífaftigt), vt repudiato Philippo Ammonetibí ipfeafferas patre. Híncaccenfus Alexander: De hís/nefceleíte, 1-2 ::: 34. Aui n:, A n. ac^ inquit,quz quotídíe de nobis íactas€ concítas Macedonas, gratulatutü te tibi fperas? 4g Enímvero necnunc,ínquítnobís Alexander gratulamur,qui hec praemía ferímus labo rum:verüm beatos ducimus íllos, quí íam príüs fato functi funt, quàm vírgís Medicísla ceraríi viderint Macedonas,& aditü petentes ad rege à Perfis. Ea effundente Clíto,Ale xandrog contra ínfurgente ac Clítü profcíndente conuítijs,feníores comprímercenite bantur turbà.Ibí Alexander ad Xenodochüi Cardíanii& Colophonítt Artemíá verfus: INumnevobís,inquít,vídentur ínter Macedonas Graci ficut ínter feras,(emídij veri ri? Cámnon cederet Clítus: fed clamaret:vt Alexander fiquid vellet,in medii prot ret,aut nead ccená vocaretliberoshomines& líberalínguam habentes:verüm cum bat barís víueret& mancípijs,quí zonam Perficam& candicantem tunícá adoraturícflent *,. ne",:/ ola-, B haud vltrà par írze Alexander ex malís appofitís vno coníecto percufsit Clitum& g^- ju díum quzítuít. quem cüm vnus fatellit Aríftophanes fubtrahere maturaffet, alij tum complecterentur& obfecrarent:profiliens exclamauit,& língua Macedoníca armige ros vocauit( Id fignü eratíngentís tumultus) ac tubíicinem canere iufsitcüí, quod cir. Caretur& tergíuer(aretur,ímpegit colaphum. V erüm híc poftea laudem meruít, que potífsímum ín caufa fuíffet,ne tumultus cíeretur ín exercítu. At Clítum eademinten, perátia furentem amící agre triclínío fummouere, Cüm ille altero oftío regreditur nu In tumal mug tt isa verter pueru proxi metue mone ! prodí then dum amba, fophí, geilu inlacl efe inaní &um »; Ana veto: (par peltai noma xife: millí exfp íngra mode o pofe tet qt avi, paci Dicit | nesla tent( atoft Ctís f tuiffe Ke dern ment tulitf temt Non Calli tush &na hasc dit: Dy lad jun 1 ani ni (le bo! « di, b: jm neg em efan eít ltí» ifl08, nu Us: Alexander. sel In Gracia mores mali unt prob dolor: qmablatacuídam fatellítí Alexander hafta obuíum Clítum remouentem( velum íauxtransfixít. quo cum gemítu& fremítu cadente mox íra anímo eíus decefsit. R euer (iade&amícos cernens ftupentes filentío ftare euulfit ex mortuí corpore teli. quod vetere cüm ín fugulum fuum pararet, inhiíbítus eft à ftipatoribus: quí manus eíus corrí vrunt, eum ví detuleruntíncubículum. Vtnoctem mífere plorando tranfegiít, ac proximo die eíuládo lamentandoq; defeffum vox defecít, acuíttg alta trahens fufpíría: metuentes amící filentíum ví funt ad eum íngrefsí. Caeterorum quídem nonadmifitfer, nem. At cüm vates Aríftander vífum illi, quod de Clíto fuerat ei repreefentatum,& b pdígium(ubijceretíamdudum hzec ín fatis fuifle:vifus eft anímum relaxare.Ita Callifenem phílofophum íntroduxerunt Aríftotelís neceffaríum& Abderítam Anaxar» dum.quorum Callifthenes placíde tentauít€ modefte oratione fubeundo&leníbus inbagibusreprímere moerorem eíus: Anaxarchus peculíarí quadam ab ínítio ín philo. fophíaíncedens vía, defpectorqg& cotemptor habítus fodalíum fuorum,fimul atgy ín» ellus eft,exclamauít: En Alexanderílle, ín quem orbís coníjcít oculos. Enabíectus inlachrymís ínftar mancipíj íacet,legem& probra exhorrefces homínü, quibus ipfe lex | dic S termínus deberet:fíi modó,vt imperaret& rerü potiretur, vícít: non vt víctus ab *. H tr* s M"" imnigloríaferuíret. Nefcís, ínquit,affeíIorem Ioui íuftítíam& fas effe: quo quícquíd a&mab domínante fuerít,íd íus& fasfit? Huiufcemodi adhíbíta oratíone zgrítudíne ,"*^ E n.-5-" ic Ml Anoxarchus regís alleuauítmores eus multo fluxíores reddídít& víolétíores, feipfum *' po T g jte «c pt Q^ llu ut vao mítífice infinuauít in gratía eius,& Callífthenís cofuetudine vel alíás ob aufterítapari gratá ínfuperreddídit inuidíofam, Memorátorto fuper ccenaalíquando de tem piatibus anní& aerís téperatura fermone affentíente Callifthene opinioni íllàregíommafferentíi gelídíorem& rígentiorem Girecía repugnante obftínaté Anaxarcho dí xf Enimvero non potes nó faterí intentíoré hic quàm íllícrígore efle. quippe tu ín ae nilichyemé traducebas, hic tríbus velatus tapetibus recumbís.Id vehementer etíam exfperauíit Anaxarchü. Ceteros fophiftas et aflentatores mordebat Callífthenes, quód fngratia effet ob dícendí facultatéapud iuuentute,nedy mínus acceptus fenibus ob vítà modeft,eraue,contínente,& aftipulante vulgato eíus peregrinatíonís przetextuí:ídeo "Il--,; m t A ai alli: profecti eum ad Alexandrü,quo cíues fuos ín patríà reduceret, eamq denuo frequetaex US n" fot it juí it: ito le, e^ r bo g la Vs íte IS: . la^ dd yat nt: lan Q^ Iv od 3 In ] tttquícüm premeret ob exíftímatione fua ínuídía:ínterím etíà matería ipfe fuí calumní ] Li(t""" LA l3*"Tad udiprebebat, gy ferereijceret vocatíones:atq; ín conuíutjs cám adeflet, fignificaret fu» ptrdlio& filétio no laudare fe vel pbare ea, qua agerétur, V nde deeo díxít Alexader: Odi fophiflam,qui fibi ipfi mon fapit. Dituralíquando multís ad coenam ínuítatís ínter pocula íuffus Macedonas Callifthe | nslaudare,tam profluentí oratíone hoc tractaífe argumentum:;vt exilíentes eí plaude^ ttt€ coronas íngererent: Alexander verà ibi dixille eí: Qui di£honsnatlus est ' Campum bonum, haud epvé fit iflic eloquens. toftéde, díxiffe, facultate tuá vituperadís Macedonibus, quo emendétur audítís deliGisfuís:íta ad retractáda ille príora verfus multa ín Macedonas magna libertate dií(Tcille Grecorüdg diffenfione demonftraffe caufam fuilTe Philippi incremetí& potetíe: Diffidio in populi capit c fceleratus bonorem. T Actibam indeínuídíam ín eum& grauem concepíffe Macedones, ac dixíffe, Alexan&rnon eloquentíz fuae Callífthenem, fed maleuolentíze dedií(e Macedonibus docu» natum, HzcHermíppus author eft Callífthenís anagnoftem Ariftotelí Stroibü reuiiffe:Callifthenem autem anímumab fe alíenatum regís cüm percepíffet, dígredien» tmbísautter ad feípfum díxí(Te: N Occidit cg Patroclus multó prastantiov actu. Non abfurdé ígítur díxiffe apparet Aríftotelem, facundum efTe& magnum ín dícendo Gllithenem,verüm mentem non habere. At dum fortíter& fapíenter recufat proftra| humi Alexadrum falutare,folusqy difTerít publice ea,qua ín occulto optímus quifq *natu maxímí ínter Macedonas ftomachabantur: magna quídem macula Macedo^ 5X Alexandrum maíore exoluit, deterrens eum ab adoratíone:fe veró ipfe perdi t: qud extundere id magis regíquám víderetur perfuadere.^ Chares Mytilenze^ 5 Alexandrum pradícat ín condtuío quodam, cüm bibiffet, phíalam vníex amícís pot* Alexander occi dit Cliturt,et ob id fatum mifere dolet, Callifibenes ev Anaxarcbus Alexandrü coit folanwr.— Calliflbenes cuv inuifus fuerit, Qui fibi non fa pit,is minime fapit. Callitbenis facundia, Calliflbenes dez trectat. Alexan drum adorare, Calliflhenes proditionis in Alexandrum[u [pectus Alexadri in Avi stotcl£offenfio, Calliftbenis mors, Demaratus Covintbius ad Ale xandrum profi eifcitur, Alexandri expe ditio in Indiam, Alexandri crudelitas,in fuos. Prodigia Alexa dro oblata, Olei fonts repertu, Oleum. laboris lenimentum. Alexander duas petras capit, $62 Plutarchi porrexiffe, ilIum phíala accepta ad aram verfum affurtexifTe: ac cüm haufiffet, ador. BE oc! primüm, deínde ofculatum Alexandrii ín couiuio mox accubuílfe, Poftaj id omnes ic, B o inceps fecerüt,cepíífe phíalà Callifthene,ac no attendente rege fed cum Ephefiionet, Bil cic": bulantebibílTe,atqy ad ferendü regi ofculum accefsíffe, Ibi càm Demetríus cognomi, BB^». Phídon díxi(Tet: Cauerex ofculerís eum.nam vnus híc nó adorauitte: Alexandrüofo, BB 7771 lum declínaffe,Callifthene veró díxíffe alta voce: Vno ergo ofculo mínus ferensabibo, B!ici Ita exulceratoregís anímo prímüm habita Epheftioni fides eft dícetireceptam fibi C4, ham lifthene fidem adoraturü ípfum rege fefellifle. Inde Lyfimachi& Agnones vellícauerit fins eum,obambulare íactantes fophiftà tanquam euerfa tyranníde íntumefcente,concune BB 0^ recgad eum& obíeruare adolefcentes tanquá vnum íntot millibus líber&. Quocirciin. d fidijs,qua Alexandro parate ab Hermolao erant, detectís crímina inímícorü eíusfunt| probabilia vífa,rogatü ab hoc,quemadmodá vír clarifsímus euaderet:refpondiffe fiin, terfcciíTet clarifsimü:concitantemip ad facínus Hermolaii monuítle, ne aureü le&üfor, mídaret,fed memíníffetrem(ibi fore cum homine&€ morbis€ vulneribus opportuno, : quati dro: vi Atquí ex Hermolaí coiuratione nemo ne ín extremis quídé tormentís Callífthenéno- mt mínauit. Sed€ ípfe Alexander Cratero protínus& Attalo& Alcetz fcribens pueros BME 53 ín quzftione cóofeffos aítfehoc cofilium perfe íni(Te, necp fuiffe alít confcíü quemqui, i poft veró ín epíítola ad Antipatritídem críme impíngit Callifiheni. Ac pueri quidem, ipie ia inquit lapidibus funt à Macedonibus coopertí.In fophiftà ego confulam& ín illos, qui BE"^" eum miferunt,€ oppidis fuis infidíantes mihi recipiunt.ín quibus anímü aduerfus Ari al ftotelem fuü detegit.fiquide fuerat apud eum Callífthenes ob necefsiítudíne educatus, lE"" quod effet ex Hero Ariíftotelis cofobrína editus. Decefsiffe eum alij ab Alexandrofu, B RO fpenfum dictítant,ín vínculís alij morbo afflicti. Chares,poftdj coprehenfus fuítfepit menfes ín vínculís cuftoditü: vt ín cocilío przfente Aríftotele iudícaretur, ac quo tipo rcín Mallís Oxydracís Indíz faucíatus fuít,ex corpore fupra modum turgído& morbo pedículari exceísíffe, Caeterüm hzec poftea funtínfecula, Demaratus Coríntbíusiam Bl 5" annís grauis affectauít ad Alexandrü proficifcí,eots afpecto magna aít voluptate Grz- IM"^7 Acai gnita A" cos fpolíatos, quotquot príus fato functi effent, dj Alexandrum ín folío Darrj cofpexit m fent cofidente. Fructü tam&híc ex regís amícitía alíii cepít nulli, dj quód morboabfum BM 7^ ptus cüm effet, elatusab eo eft magnifice, tumulumá eíaggefsit exercitus ambitum, alli^^ gni& cubitos octogínta excelfum.Offa eíus quadríga fplendide exornata ad marede IM 7" portarí curauít. Porró ín Indía tráfiturus, vt vídít preda onere exercítü a grauem or MM^^^ dum:fíimulatq; díluxít plauftrís oneratís fua& amícori príma fuccedit. Inde Macedo, me num ímpedímentís ímperauít fubíjci ígn&. Apparuit auté re confilíü difficilius magísg gl ftupendü ínceptit, Paucos ením torfit. Pleríg; voce& plangore ficut lymphatí necdl- MM^. ría ímpertientes egenís:& que vfui fupererant,íbíde concremantes labefactantesgín" pleueruntalacrítate& ardore Alexandrit. lam toruus erat& ímplacabilís ín delictis pt d níendís.quíppe ex cohorteamícorüii Menandri, q ín przfidío,cuí eit praefecerat, detre- dh caret manere,necauít Ex rebellantíb.barbarís Orfodate ipfemet cofíxitíaculis Cum MM... aute ouís agnü edidiffer, quifigura& colore tíarz ín capite teftículosqg vtríngy prefere aM. e bat:aueríatus eft portentít atq expíatus per Babyloníos,quos de more trahebatfeciiad T jt tala. Apud amícos veró negauit fua caufa fe inde perculfum effe,fed ípfori: nepoftfua Ri fuaímperíum deusíri homínem degenerem& illaudatum cóferret, At oftentumoble CM tum latíus confternatíonem eíus dífcufsí:^ Praefectus eorum, quíftragulís erantap Z pofití,vir Macedo, Proxeno nomen erat: dum tabernaculo regío locum fodit iuxtaO, Hp xumamnem,fontem detexit pinguís& oleofilíquorís. Vbi prímüm exhaufit, liquidi y índe€ lympídum oleum emanauít,nec odore ín fpecíem nec guftuab oleo abhorrens, fplendoredg& líquore índifcreto:ídcy illa regione oleas non gígnente. Perhíbetur ipa B e quoque Oxí mollifsíma aqua effe, cutemtyin eo lauantíum pínguefacerc. Míritic v^ MM c. ro erectum eo Alexandrum fuifTe ex epíftolís eíusad Antípatrum líquet. vbi in max gi míshocá deo fibí oblatís oftentís reponít. Vates id pro gloríofi quídem, fed opcrol bellí grauís queprodígío habuere. nam adlaboresa deo docuerunt datum homínibus oleumlenimenti. Et multa fané eí ín przelíjs ibí perícula occurrerunt,& vulnera íncov g fulte accepít. Maximam autem exercítus ftragemanguftíz neceffariorü& coeli intem períes ínuexere, Illefuperare fortunam audacía& vires virtute enítens níhil cenfcbat audentíbus ínexpugnabile, vel munítum effe anímofis. Fama eft Sífimethris obli, dentem petramauíam& ínacceffam, defpondétibus dnímos milítíbus, de Oxfam ida uam n tum ltXac :ffe qe ite B (Ot no, nro de Alexander. 563 laguifiuiffe, quid animi ipfe haberet Silimethres 7 Cüm refpondiffet Oxyattes, o^ | nium homínum eum trepídifsimum e(Ie:Profectó tu, dixille, petram nobís oftendís ! dlt(uperabilem quando eius non eft firmum caput. Cepít eam pauore Sí(imethri íníe^ à», Alteram perínde abíciffam Macedonum iuuentüte adortus, quendam Alexan» | iumnomíne appellauí:,&: Te vero,ínquit,fortem elfe vel nomínís caufa decet. Cüm liciuzenísfortíter pugnans cecidifTet,haud medíocríter perculfus eft, Nyíam appel ham detrectantibus Macedonibus oppugnare(etenim amnís altus fubluit eam)fubitens:Cur ego,ínquít,miferrímus non didici natare: lamáj dypeum tenens tranfmea^ toarabat. Poftquam oppugnatíone ab eo compreffa mífsí a ciuítatíbus obfefsís lega. ilpplices eum adiete: primum obftupuere, cam ín armís eum fine vlla pompa con» unplarentur, Hínc puluínum,quíallatus fibi erataccípere& confidere maxímum na. | i Acuphínomen erat,íufsít. Cuíus admíratus benignitatem& humanítatem Acuphís | usfiuit, quibus condítíoníbus ípfos recípere ín amicitia velletz Refpondente Alexan | ivt teipfum patríae tue príncipem ímponamus,& vos cétumad nos víros optímos | nitacís:arrídens Acuphís: Atquí melíus,ínquit,ímperauero rex, fi deterrímosadte po | usquamoptímos mifero.— l'axiles perhibeturIndíz obtinuíffe Aegypto nonangu | lixremlaxítate portíonem pabulo autem lztá fozcundamig fructibus imprímís:ac vít pfefapiens fuífle,atqs cüm falutaret Alexandrum, dixiffe: Qaid bellís Ínternos€ pra | io Alexander opus eft, cüm negy;aquam nobís ademptum neg victum neceflaríum ve vcis?pro quibusfolís necefTe habent homínes(ani decertare, R'elíquís opibus& facul | uibus,quas vocat,fi ego abundantíor fum, ímpertíar tibi líbes: finínferior, ion recufo |«dpereabste grato anímo beneficii. Deiectatus ea oratione Alexáder,illumq; coplexi; Ántu,ínquit,pugna arbítrarís ex tali fermone et comitate colloquíi fore immune: | Aníhil profícís. quíppe conrendá cecü X depugnabo beneficijs, ne me fuperes beni mitate, Ac munerib.acceptís muttis,datísqy pluribus, deníg; mílletalentüm argentíft» gnati eápropínauít, qua re corfttamícos acríter, fed barbaros m ultos fibi reddídit mane lutíores. Dellícofifsimi Indí militabat mercede.hi vrbes ftrenue defendebant,m ultísqy | nodis Alexandrü fatígabát. Cum hís índucías ín oppído quodá fecit, moxrecipíétes fe hitaere opprefsít. qua rebus illius bello geftís íuftealis& regaliter bellantís quafila, neadhafit, Non mínus quàm hí iínfeftabat eum philofophi.qui reges, Alexadro qui fe Giunxerát ínfectabantur,& liberos populos folicítabant. quapropter niultos ex hís fu fundi, Cum Poro acta ípfe ín epíttolis, quemadmodü(untgefta, prodidit. Ait ením |"'r'abentevtrag caftra Hydafpe Porum elephantos femper infeftos tenente captaf. feranfiti furm:fe veró ftrepítum ín caftris& tumultü quotídie íngétem excítaffe, quó | iluefaceret fuos no formídare barbaros. Hínc nocte brumali& obfcura cum parte pe^ üum& lectifsímis equítíbus proculfeab hoftibus progreflumin infulam nó magnam unímififfe Ibi tmbre íngentíbus procellís fufo crebrísQy ín exercitii prefteríbus& ful guibus cadentibus,foluíiTe tamen,quamvís ínterire nonnullos& perftríngi fulmíne ví «ietexinfula fe ad vlteríorem rípam contendiíffe, Hydafpem, cüm ex ílla tempeftate [ ovens X tumídus ferretur, perrupiffe grandi eluuie rípam,magnam(p partem íllac vn"rar » €DI aecurríffe, Terram(e íntermedíam cepiffe non ftabilí pede, vtpotelubrícam, quam "dics lacerabat vnda.Ibí díxife autumant eum: Quís credat Atheníenfes,quanta peri ula veftrí praecontj caufa fubeamz| Caeterüm hoc prodidítOneficrítus, píeauthor ütratibus relictís Macedonas fub armís eluuíem illam fuperaffe pertíngentead pectus . Amnetraíecto vigíntíftadia fe ante pedítatum prouectum, fi hoftís conflígeret tim equítatuymultó fe ratum fuperíorem fore: fin moueret pedítatum, maturé pedífat í | H Á ^ c aum fuum fe confecuturum. Euenífe alterum. nam fudi(Te fe mille equítes& currus Qginta, quí fecum fuerant congreísí, currus cepífTeomnes,ex equítibus quadríngen Wsoccidifle.Itaaduertente Poro ipfum tranfmiiíTe Alexandrum,cum omnibus co prj "ieintulíffenon pluribus ibírelíctis, quàm quítranfitum impedirent Macedonum. B "um X boftíum multítudínís metu ínalterum cornu inuectum fe,cateros ímmí 1 cornu eos, quí premebantur globo facto ad beftías ! pugnatum,& vix octaua hora hoftes terga dedifle. »píftolís.Porü pleríq: fcriptores cofentíunt quatuor 'rís emínentíam& molem elephanto, quantumcínondiffe, Mirificam folertíam hac belua demon Tauit& folicitudínem prorege. qui eum adhucvalentem adorientes anímofe excepit & d vu 1 à 6510 dexterum. V troqj auerí mperferecepí (le.lnde promíí 1 autüorrecenil MtOS nal eroi 1 314 co V5 paimo exceaentem, ob co iL gtanc Is, equitis portione Doi Nfa vrbs, Acupbis cum Alexandro col» loquium., Taxilis cunt Alexandro collo^ quiu, Alexander ins ducias non feruat. Alexandri oe» uu flacontra Poris rcgen, H»dafbes flu uius. Pori flaturd., Elerbantis mir4 olcrtia, eg erga dominum [olicitudo. Bucepbale, qui ex Bucepbalus dicitur mors:et vrbs ab eo Bucepbalia dicta. Peritas, canis Alexandri. Ganges fluuius. Gandarite e Prefij,populi. Alexandri vedi tus ex India. Androcottus vex. Alexandri peri culum apud Mallos. 1 Timzus, eft spud Curtium. $64. Plutarchi & reiecit. Vt vero telorum& vulrierum vi fenfit confectum:veritus ne deflueret. geni busleníter humí demiífit fe,&& promufcide fingula íaculafenfim ex corpore eius euulfi; B Vtcaptum Alexander Porumrogauít,qui de ipfo cofuleretzR.egaliter, refpondit, Aq, ijcíente Alexandro,níhil ne aliud vellet? Omnía,inquít,verbum R egalíter, comple, tur.Igiturno modó ei priftínum regnum füb fatrapz nomine reftítuít: verüm etíamad, fecítliberorum ibi populorum,quos fubegít,regíonem:ín qua natíones quíndecim, v, bíum non medíocríum quing; míllía,& vícos qudm plurímos memorant fuiffe, Alm domuitter tantam. cuíus Philippo vní ex cohorteamícorum praefecturam dedit, Ex prelío cum Poro commíflo Bucephalas mortuus eft,non extempló,fed póft, vtpleri produnt,fub vulnerum curatíone:vt Oneficrítus eft author,ob feniü labore confectus, ii lNamtriginta annorum ztate aít eum decefsiffe, Mortem eíus tulít Alexander graui. B ter,non alíter exíftímans, quàm fifamilíarem& amícum amififfet,In memoríam etusfz. per Hydaípem condídit vrbem,quamappellauít Bucephalíam, Feruntcanem quog eum Perítam nomínealítum ab ípfo atq; ín delícijs habítum amiífiffe, vrbem erexile eícognomínem. Id Sotíon de Potamonefe Lesbío narrataudiuiffe, At Macedonas ílla cum Poro pugnareddidit fegníores reprefsítqp,ne peterent vlteríore Indiam. Cóm ením zgré pepuliffentíllum,qui viginti míllía pedítum& duo millía equitum ínaciem adduxerat:obníxe reluctatí Alexandro funt fuperare contendentí etiam amnem Gan, gem. cuíus accipíebantlatítudinem duorum& trigínta ftadíorum effe,& vInarum cen, tum profunditatem:rípas vlteríores pedítum,equitum,elephantorü agmínibus cooper d tas.fiquídem famatenebatoctogínta equítum millibus, ducentis pedít&, curruum odo & elephantorumbellatorum fex millibus munitos Gandarítarum& Prafiorumreges: TE» 3: rn a E ibi eum operírí.neqj eavane iactata. Androcottus enim, qui non multo poft regn uít,elephantosSeleuco quíngétos dono dedít,& fexenís millibus mílítum Indiam pe B agrans, omnemredegit ín poteftatem. Hiícprímüm aními moerore& íra tabernaculo f inclufus abíecítfe ín terram,pcenitebatqs eum rerum perpetratarum,nifi Gangemfupe raret,& pro confefsíone víctum fe effe habebatreditum. At vbí amící eum, prouttese ratfuadentes afsiftentesqy foribus cum planctu& ftrepítu milites fupplíces orauerunt infractus parauít feadredítum, multaq; fucata& commentítía eft machinatus. quippe grandiora arma& equorum prafepia frzna(g fabrícatus ponderofiora reliquit& dic. 8 mínauít, Pofuít praeterea deorum aras: quas hac quoq; memoría Praefiorum regestr iecto flumíne venerantur,ímmolantQ hoftías íbí Girzco rítu, Androcottusid tempo ris adolefcens ipfum Alexandrum vídit ferturQy fzepé poftea dixífTe: Níhil fa&umfuife propíus,quám vtrerum illic Alexander potítus fuiffet: quód rex ob improbitatem&i gnobilítatem ínuífus atq contemptus effet. Indepergens Alexanderad contemplan- B dum Oceanum,frequentes naues actuarías& rates parat, ijsqy fecundo flumíne pero cíum defertur.Non fuít ínanís eanauigatío tamen neq; bellí exors. Nam defcefionibus facíendís vrbíbusqy oppugnandiís omnía redegitín poteftatem. In Mallís veto, quos Indorumpethibentbellicofifsímos fuiffe, pené concífus eft, Cíues ením telísámuris reíecít,politísqy fcalís ín murum euafit prímus. qux vbí ímmínutae funt,atqueà barbaris . 1 L* H, Z" d: ínfra ftantibus iuxta murum multa telaíngefta paucís comitato: librato corporeínmcedios faltufeimmifit hoftes,& forte fortuna fe pedibus excepit. Cuíus vibrantíbus amis iubar alíquod&€ fpectrübarbarís videbatur pro corpore eíus obuerfatí. Vnde prímum ín fugam effufi funt, Caeterüm vt duobus tantüm comítatum armígerís confpexereim preísione factaalij comínus gladijs lanceísq; traiecerunt arma eíus, pugnantemq forti ter conuulnerauerunt, Vnus paulo remotior fa gíttam arcu excufsít tanta ví& impetu, vtadactaperlorícamín coftas eíus fecundum mammam defigeretur. Ad icti remitte te Alexandro& inclinante corpus ille,qui miferat fagittam, enfe díftrícto barbaricoao currít, Afsiftebant eí Peuceftas& t Límnzeus:qui vulneratí ambo,alter cecídít, Pec| ftas reftítít.Darbarum Alexander obtruncauít. Multís confixus vulneribus, tandem ictus píftillo ín collo corpus moenibus applícuít dírecta ín hoftes acíe. Interea circutfundentibus fe Macedoníbus abreptus, femíanímísáy íam ín tabernaculum eftrelatus, acmoxregem vulgatum eft ín caftrís expiraffe. Ingenti dífficultate aclaborefagittam quz lígnea erat,abícíndunt. Tum detracto tandem thorace accíngunt fe ad eucllédum .::^ A 23 HY. m fpiculum, quod vni ofsí eratínfixum.Dícítur tres dígitos latumfuíffe,longum quati? T,:" Z' s;, m 3 Vndeanímo ídentídem línquente pene exanímís,exempto eo tamen recepit fc. Can €x periculo emeríiíIet, effet tamen adhuc imbecíllis,díuqy ín víctus ratíone& cura P€ utvb prodr bes pue: tracto rumr intet (5,q hictel bdlío tusro dmi po rogat multa motí. morie fiint dimi Onef nis C tvef d D xilfe r dmi b imme tota Íemo híiufs Onef | recidi | redux millía pfere: &vil | Praed "um e fedo | odo. htoe frequ | Xvir tante bus" Alexander. yes qtvbi tumultuantes vídendi fuí defiderío Macedonas animaduertit, fumpto pallío d Y prodíjt: cüm dijs facra feciffet, iterum conícendít naues, In tranfitulatum tractum vr^ M boiamplas domuit. Ex Gymnofophiftís,quí przcípue Sabbam ad defectíonem ím. a M oen plurimum fatígauerant Macedonas,decem acres ad reípondendum& con V istos habitos, cepit. Hís quaftíones obícuras pofuít,necem denuncías prímo,quípa| unicácrefpondiflet, índeordinerelíquís. Vnum natu maxímü dedítíudíce. Prímus si BE iuerogatus,víuos ne plures e(fe,an mortuos cenferet? Víuosait. neque enímíam efTe E M osquimortur funt. Secundus,terram an pelagus grádíores gignere beluas? T'erram. is M ipe huius inquit pelagus portío eft. Tertius, quod anímal callídí(símà effet?Quod o. Ml iicnus ínquithomo non cognouit. Quartusrequifitus,quamobrem Sabbam ad reo EN dlionem concíratfetrrefponfum dedit,quó honefte víueret,aut male perire. Quínfu. tsrogatus,díem an noctem putaret fuifle príorem* díem aít, vno díe. Adíecítaucem, 0g(ümidrex admíraretur,ímplícatarumínterrogatíonum neceffe effe,vt e(fent Ímplícatze ille tiponfiones. Ita progrediens fextum percunctatus eft,quemadmodum quis maxime nas(efficiat charum? Sí potentiífsímus,inquitílleonecformidibilis eflet. Ex relíiquís alius im ll ross. quemadmodum ex mortalí quís deus euadatzSíquid fecerít, inquit, quod face em ll redenegitumfithomíni. Alíusde vira& morte, vtravalentior? refpondít vítam tam i multatolerantem mala, Poftremus,quatenus hominem viuere deceat? Eatenus,dum e mriquàmvíuerenon cenfeat prarftare. Ita tandem verfus ad iudíce pronuncíare eum p ill isiclentétiam. quí càm alium alio díxiffet fegníus refpondiífle:Ergo tu,ínquít prímus do MS noriere quiíta decernís. Míníme vero rex,ínquítílle:níli tu mentíaris, quí prímum dixi ges fiinterfecturum te íllum, quí pefsimérefpondí(fet. Hosígitur muneribus honoratos na- lini. Ad eosvero,quí erant clarífsímí, folítaríam autem quietamqg vítam agebant, t Ondficritum mifit petítum, ad fe vt venirent. Fuit Oneficrítusphilofophus ex Díogeuo MM isCynicícontubernío. Aíunt Calanum fanequám fuperbe& afpere iufsiffe eí, vt pofi ipe uveteaudiret fe nudus:alioquí non cogreffurü cum co fe, ne fià loue mí(lus effet quise Ml i Dandamím egíffe placídíüs:ac de Socrate,Pythagora, Diogene cüm audíuí(Iet, di^ nt: xiltmagno íngenío fibi eos víros víderifuíffe,fed nímiüm reuerentes legum. Alij Dan pt mín níhil memorant nifi folum hoc quzfiffe: oua de caufa Alexádereo veniffet tam (ic. Mili inmenfo itínere? Calanum tamen, vt ad Alexandrum proficííceretur, T'axíles íaduxit. ' Sphínesvocabatur.Sed quód fermone Indíco cale pro falue falutans obuíos compellapo, MEM, ri. Calanus eft à Grecis nomínatus.. Huncreferüt exemplum ímpertj fuí Alexandro ile tboculos pofuíffe, Coríum ín medíum coníecitficcum& retorrídum,cuíus oram caL Xi aií.idvnoloco preffum caterís partibus extulit fe, Idem círculans vndíg;& pedíbus an- MM itingisín quaqp parte oftendit eueníre: quoad medíum pedíbus occupauít;tc omnes r^ MM ritesquíeuere.Ea imagine fignificauít medíaregni maxíme premenda,neq; proculab bus ME iieisandum Alexandroeffe. Defcenfus Alexandríperflumínaad Oceanum feptem 705 MM nolim fpacíum abfumpfic Vt vero clatfe ad Oceanum penetrauit,acceísit ad infula, iis MM cuimipfeScilluftin,Pfiltucín alij appellauere.]bí excenfione facta facríficauit:pelagiq; r5 ail Lore maríne, quatenus affequívaluit;índolem collu(trauit.Inde precatus,nequís poft nt- mortalíum expediítíonís fuz tranfcenderet termínos,regreífus eft, Naues círcumuenis MM hiüusitrelí&cta ad dexteram India. Claffi prefecít Nearchum,magiftrum gubernatorum um MM Oucficrítum creauit, Ipfe pedeftri ítínere per Orítas pergensín extremam inopiam ín ttidítmultosgs mortales amifit: vt milítaríum copíarum ne quartam quídem partem rt^ MM iruceretex Indía,cüm pedítum effent centum vigínti millia, equitum ad quindecím t MI nil, Adhzecerauesmorbi,prauus víctus ,feruorestorrídí, plurímos famesabfum. c" M uedumregionem peragratíncultam hominum duram vítam agentíum. qui paucas ae&vileshabebant oues marínís pifcibus affuetas vefci, atq; hínc praua carne& putída «^ MM editas, Hanctandem díebus fexagínta emenfus Gedrofii attigit. Ibí ín rerum omni. 77 qM 11 cgitafluentía, quód proxímifatrapae& reges deomnibus prouídiffent. Igíturre u- MM itohicexercituíncefsít commeffabundus diebus feptem per Carmaníam.Illum equí 15 ME Cio compofito gradu vehebant cum amícís fuper pulpítum ín edíro&€ confpicuo tabu m ltoeredium quadrato conuíutjs noctem diebus contínuantem. Sequebantur currus o7 MM rentes partím purpurcís& pícturatís tapetibus, partím arborum lemper recetíum yr Xvirentürm ínumbrati ramís.quibus alij vehebanturamící& duces eíus coronatí po^ is MI esque. Víderesnon cetram,non galeam, non fariffam:fed phíalis, pateris, calíci^ r er bur ericlis milítes toto ítínere ex erandíbus dolis& craterís haurientes prebibebant n Gymofopbi$ie,Indie pbilo fophi: quibus Alexáder quesliones dece foL. wendas ponit, Alexander Gymnofopbiftas ca ptos, cum mune ribus dimittit, Oneficritus, Calanus, Dandamis, Regni imaoo i corio demon firata. Pfiltucis infula. Alexandri cla] fisin Oceano, Ortfe popu. Alexandri exer citus calamitas, Gedrofia repio, Alexandri com me[Jationcs in Carmatnia. Alexandri mili tum luxus, $66 Plutarchi ínter fe,alij fimul inter pergendum X progrediendum,alij recumbentes. Circunfon i bantomníaloca fiftulís,tibijs, carminibus, cantilenís, bacchabundís mulieribus, Tig íncompofiíto& íncondíto itínere comítabantur pocula bacchabunda lícentíz ludyg quafi ipfo przfente Baccho& commeflationís duce. Poftquám ínregíam Gedrofj venít: relaxauítde íntegro exercítum tempeftíuís conuíutjs. Ferunttemulentum d rorum ludos fpectaffe, amafium eius Bagoam choragum palmam obtínuíffe, exor; tumq; medío theatro tranfiíTe& ad latus eíus confedííle: Macedonas, cám íd víderen, plaudentes vt ofculum ei ferret conclamaffe,quoad íllum complexus& diffuauiatusr, Hucredütad eü Nearchus,lztusq ílle intellecta nauígatione ínftítuit ipfe magna df deuectus Buphrate Arabíam& Afrícam ambire,atque per columnas Herculis ín mar medíterraneum decurrere. Omnís generísnauigía apud Thapfacum parabantur,my Prouinciarit db. tícíqy& gubernatores conquírebantur vndíque. At fama dura ílliusín fuperíoribus Alcxnáro dfe prouincis expediítionís oppugnatíonísq; Mallorum atq íngentís ftragis exercitusa: eio. diffidentia illius falutís concítauít pacatosad defectíonem:ducíbusq;& fatrapis magne exercendz víolentize,auarítíz, X flagitiorum dedítoccafionem.Breui fluctus& fedítio omnes peruaíit, Quando etíam Olympías& Cleopatra contra Antípatrum tumultl antes prouíncíam eíus partítze funt: Olympías Epírum; Macedoníam Cleopatra fun, plit.quaread Alexandrum perlata rectíüs díxít matrem fuam confuluiffe, nequeenim regnum Macedonas fuiffe foemínze toleraturos. vnde INearchum extempló admar mifit,ftatuítig oram maritimam armis omnem ímplere. In progrediendo fumpfit de i cibus,qui deliquerant,fupplicium. V num ípfeex Abulítis filijs Oxíartem interfecit | quem hafta tranfuerberauit. Abulítí, qui nihil prparauerat comeatus,tantüm argev ti fignatí tría millía talentüm attulít, equis obíjcere íufsít pecuníam: quibus eamnongul ftantíbus:Quo igítur nobis,ínquíthíc paratus? Ita Abulitem ín víncula compegit, Ing Per(idenummos prímüm faemínis donauít:vt morís erat regibus, quotíes ínírent Pe(i dem,fingulís aureum largiri. Itaque alíquos referunt non crebró,O chum veró ne fend] quidem ob fordes Perfas ínuififfe, exiliumty(ibi patríz índíxífTe, Hínc cüm Cyricondi] toríum apertum comperífTet:ínterfecít authorem,quamvís Pellzus effetnon ex obícPolymachi ce» rifsímís,quiíd admiferat,Polymachus nomíne. Títulü cüm legíílet,iufsit Grecis quog des. líterís ínfrà íncidi. Is fuít huiufcemodi: Quifquís eshomo,& vndecung; venifti( nau Sepulchri Cyri venturum nouí ego) Cyrus fum;Perfisquí quafiui ímperíum, INe ínuídeas míhíorott titulus, exíguamhanc humum, quz corpus tegít meum. Hac Alexandrum vehementerpe| mouerereputantem rerum íncertítudínem X vicifsitudínem,| Eadem tempeftate Ca Cdlanusinrogo lanis, cüm nó díualuí fluore laborafTet, rogum poftulauit fibi ftruí.ad quem poftquam B yo 5 viU eft equo delatus, deos precatuslibamina fibi ipfe infudit,capillísq: fuís rem díuínamfeemu. cít.Inderogum confcendens afsiftentes Macedonas complexus eft, rogauíti, letum vtíllum diem tranfigerent,& cum rege perpotarenr. Illum ipfum breui aít Babylonefe reuífurum. Itafatus decubuit operuítty fe, nequefe appropinquante ignemouit: fd quo compofuerat fe habítu, eum conferuans veterí íllorum fophiftarum more femetipícímmolauít EHocmultisanníspoftalíus Indus Athenís ex comítatu Cafarísími] tatus eft. cuíus vífiturhacquoque setate monumentum Indí appellatum,— Regreflus Bibendicer-| 3rogo Alexanderfrequentíbus amícís& prefectís ad cenam inuitatís certamé& prz mtn db Alexi! mium propofuit potandímeri. Quí plurímum haufit, Promachus ad quatuorcongios dro propo[iti. progreflus eft,relatoq; pro víGoríz pretío talento tríduum fuperftes fuít. Ex caterís,t Chares author eft,vnus& quadragínta ex vinolentía exanímati,cüm excepiffet íngens Macedonumns, gelu crapulam,| Nuptíasamícorum Sufis celebrauít. atque ipfe Daríj filíam duxitv ptiecum Perfi- xorem Statíram. Clarifsímas clarí(simis íunxít,ac commune Macedonum, quííamat dibus. té contraxerant connubia, celebrauít fplendide epulü nuptíale, ín quo memorantculf conuíuarum, quorum fuerít nouem millium numerus, auream phíalam ad líbandé do Alexáder 2: 4- natam, Jam fuít cüm ín cacterís mítífice largus ,tumzs alienum exercítus credítoribus, lienum miliut Qe fixo diffoluít, Eiusimpenfz vníuería fumma centum& trígínta mínus ad decemmil| aie líatalentüm peruenit, Antígenes autem Lufcus obzratum fimulans fe&lfó noma ntige- n: à frati fos gem^^ dederat, adducto(g certo ad menfam, quí affirmauítfe ei dedifTe mutuo, reprarfentautt cípecuniam. Eo poftea mendacíj comperto exarfit rex, fummouítig eum aula,atq pr" fecturam ademit,. Fuitbellobonus Antigenes, ac iuuenís etíamnum, cüm obfidett Philippus Perínthon,intorto ex catapulta ín oculum fuum telo non paruít exímerete Jum volentibus,nequepugnam remifit príus quàm vrgens pepulíffecatqueíntra xd V fosred lícdolt iplum lituen dextet ic mín ltdom nibus: tno mnes. umo (sho: ttsap| niofes inerm iplisq abicel ippeli inlach niter, mnibl morti venit: tría mi | corre] (us ad genti | lipien cumie Den itíone 4CIiCU terne tius ai Iantí. tem:q [ utpp gurar Tutses "d viben díauít tibus ] noEu | Doby 1 1 I0 vt iuxta Tum d vlodu adhíb fona] Tam ludug Itofig 1Cho4 orn. d SA usfit, diffe mar ynav tíbus Us exa lagne "ditio vultu, fum, enim marea dedufi fecit, ge^ a ngu it. In Peri emd 'ondi bícu[uogi nam] Xott B per^ g e Ca juamt mft etum B nefe fed f netímid effus prz igíos ds,vt gens xítV^ naf cui idv ibus 4 mil me tauít lantía 8:exquifita arte fup iperarefumptum, defiderauít prxter omnes ai REA Alexander.$67 nsredegiffet hoftes. Non modicé ergo tu lirinipre entia enoiint miverüm pra fet Irolore S moero oremanus fibíipfum allaturum. Id tímens Alexáder,iram depofuit,& in im pecuníam eamíufsíthabere."Trígínta mí ilia puerorum, quos exercendos& ín(iteendos relíquerat, virili corpore inuenit& fpecie d decora. Dederunt ínfuperilli mi itae i ítatís& agilítatis documenta. Earelxtorege,angor Macedonas& metus íncef | icm inusregem ipfis addíctum fore. Quapropter cümdebiles& ínutiles remitteret íl idomu m:contumelíam díctítauerunt eam& fuggillatio nem eíTe:q: uod quibus homísbusabufus ad omnía fuerat, eos ignomíníofe tunc ín patríam& ad parentes detrude. ftt neneo quo acceperat cos ftatu.. lgítur mí(sionem omnes flagitare conclamareqr,o^ nnes Macedonas pro ínutilíbus haberet,(olos iuuenes hos retíneret fa! Itatóres,q: uibuz umorbem terrae iret fubíugatum. Inde concítatus Alexanderfrendensqg mulrís contrí ishos pro! cidit eísty amotis corporís fui cuftodíam tradídít Perfis atque ex his fatelli tsapparítoresqg delegit. A' quíbus cüm cernerent íllum fti s tí ,feveroreijcíignomisifconcideruntanimis, ac collocutí ínter fe deprehenderuntfe ipfi ex emulatione& indignatione pen infaníre. Poftremo ad fereuerfi perrexerunt Eae regís tab erac inermes& tunícatí cum clamore X plangoreofferentes emet ípfi petent: dd(i improbis& ingratís. Ille vero quamvís íam placatíor nonadm sfcellerüt illi:fed duos díes& noctes íta pro ta bern'aculo ef spellantes perdurauere. Tertio die prodijt:ac cüm! lam SERRDIES abíectosi inlac OMERE Hia eft effufus. nde modíc€ caftigauíteos,tum appellauit niterac dímifit inutiles, vbí eos ma enífice donauit. Scnpfitínfüper: ad Antípa trii, vt omaibus ín ludís& fpectacul ís prímumlo cum tenerent, X coronaríibíc onfiderent.] mortuorum liberís orbis ftipendía j parentum attribuit. Poftqu 3 Sape[ vaitrebus compofitís nec effarijs re tulít fead fpectacula& tempeftíua conutuia:q tíamíllía artificum ad eum ex Girzcía veniíffent, Sub ídem tempus Fetefticn RE Vtíuuenis& milítarís exactíorís ímpatíens víCtus, dum medícus Cilai usad fpectaculum abíjt;prádíum fumpíit adefoqr gallo gallíaaceo affo jag guiviaí frígefactí crate eremal lé habuit, ,paule oqppott dec eísit. Hunc cafum tul Pt it parum iiptenter Alexander:fed confeftim equos omnes mulc sqg tonderílugubriter íufsit,cirp umiectorum oppídorum pínnas detraxit, míferum medícum egít ín crucem, tíbías mu ficar ns perdíuín caftris compefcuit: quoa: Jab Ammoneallatum oraculum eít, vtEphe lionem colerent pro deo, eicy facríficarent. Adluctuseleuationem beiláà adhibuit, iclicatad venatíionem homínum egreffus Ct rfe corum ge ntem excidít,omnem(p;adíntnecionemdeleuít. Ea Epl heftion ís parentatío dícta, Intumbam& monumentum tiusatqi ín hzc exornanda decem miíllía talentüm intendens expendere operí: qe pra O y t 2. em: quí profectam g grande m& magnificetiami nnou NEM quippe híc antea íactaueratapud, eum ín colloquío, ex montibus q hr raciü Arh ion co g grar& coformari ad ho: nínís effigiem pef Itaq fi vellet. fimulachrumfe ei ex Atho T Gurum eternum S ampliimam: quod fi iniflra teneret fre equentem i mille cap rm us vibem,de xxtra fundentem largamfl lumínís vndam ín mare decurrentís. erüm hoc repu diui. Attunc de multo abfurdíoribus fumptuofioribusq; quotidíea yebat cum attífi| dus comme ntand: s X machínandis. Babyl onem pergen tí Nearchus,quí ab Ocea. 1o Eupl atem ínuectus reuetterat,refert conueniflefe certos Chaldzos:qui i monebát, Bibylone vtabftineret. Nihil motus tamen progreifus eft Poftquàm pen"uenít ad mu [. | tosvibísscoruorum examen vídit certantíum&ie mutuo cae lentium. quorum aliquot ixta ipfim funt delapfi. Inde delato ad eum índí gs xfectum Babylonís Apollodo^ um deípfo exta confului(Te ,arufpícem Pyrhagor:'am accíuit. GS ínficiantem factum D Togauit, Eid deprehediferinholhia: qui vl bírefp od ít trunca exta fuííTe:l ape, inquit, i Rn prodígíum.Nec Pythagoram vele verüm poenítuít eum, quodfidem non A» f. ^ hi f" e NK Du fet Nearcho.acfere extra muros Baby loníos diuertít,círcumuectusq eft anímí ufa En uphrate, T'errebantautem eum mul Ita prodigía, Leonem grandifsimum& eciofifsimum eorü,quiíbí alebantur,domefticus alinus adortus PCM Depofitis v'cftibus vnctus pílaludebat. Ibífuuene: quí pila Muf erane vbirefumenda erant pilishominem co Snrmpts intur tacitum íníQ ioi dentem, díademate& BH ío natum, Hícín quaeftíone íntertogatus,quí effet e diénon reddid ít vocem. Vixtan^ lem, cliad fe reqitlet, Dionyfium ait dicite eíle Meílenium genere, certís autem criBb P Triginta nilli4 puerorum in Perfide Alexan der inflitui iuf(it. ir Alexandri in fuos milies Ma cedonas cient tia, eg uccraltTo" ob mortem a ; Enb fn^ ne pecquom; Deo culis CHjeorum 08$ » o 40 Al«Xxanáro erf£Cnl €xciia;vt E pbces Jitoni parentaTet. * Sraficrates ar EA mus Li nocrare app ellare tur peat. lib. 2. Pref2oid morub Me mpi m Alexander Atti i patrium metuit, Ariflotelis com menta, ridet ' Alexander. CajJander quan tum Alexandri tünucrit, Deorum cotem pito cz fupersli tio,res borréda. Alexander in fe brem incidit. T Herculis fcyphus, cui forte fanquam-eene14 ris fui authori li | bare confueuerat. Alexádri mors. Aristoteles notatus veneficij in. Alexádrumt. $68 Plutarchi míníbusaccufatum atdy eó à mari ductum l6go fpacio ín vinculis fuiffe: modó Serapim aftítífIe fibi, vínculisq; exemptum eo deduxite atq; ímperauiffe: vt vefleregía fumpn & diademate filentió confideret. Hís Alexanderaudiítís illum ex vatum confilío fufiy, lít de medío. Caeterümanímo ípfe anxío atcp erga deos díffiden tí íam euafit, aduerfa amícos veró fufpícíofo. Antípatrum imprimis formídabat eius; filíos. ex quibus lola princeps píncerna erat, CaíTander nuperaduenerat.qui cüm barbaros venerabundosil lum falutantes confpexiffet,vír ín libertate enutrítus Grazeca,atq; huíufcemodi Ípectaat li hactenus ínfolens ín cachínnum eft effufus. Eareexaríitíta Alexander, vt arreptum crínibus caput eíus ambabus manibus vehementer contuderít ad paríete, Alías refpon, dere Antipatri accufatoribus aliquid parantem interpellans Caflandrum: Quidais in, quit,tamlonga vía homines níhillzfos tantüm ad calumníandü vení(Ie? Cüm refpon, B difIzt Caffander, efTe id ipfum calumniz índícíum: quód procul probationibus veni fent:cachínnans Alexander: Hac illa.ínquít,commenta Aríftotelís funtín vtramq par tem dicendi, poenam luetís,íi parum eos conuíncemínilafiffe. Breui ingentemteror aiunt Caffandríanimum fubiffe& pertinaciter ínfediffe: vfqpadeo vt ínfecutís tempori. busregnum Macedoníz obtinens,& Graciz potíens,cüm Delpís ínambularetcon, templareturg; ftatuas, fimulachro confpecto Alexandri,fübíto horroretoto cotremue . ITE, T 1;?a rit corpore, ad illius ímagínís confpectum zftuans gré colligeret fe, Alexanderigi tur poftquáàm femel relígione obftríctus eft, tumultuante& trepidante anímo predi, B tus,nulla res infolíta€ aliena tam oblata exígua eft, quam nO verteret ín prodigium& g ofteatum:fed facrificantíum,expíantíum,& vatíciínantíum erat regía referta, Adeora B eft horrenda íncredulítas€ contempto deorum,horrenda ítem fuperftítío, quz aqua modo vergit ad demí(a,ím pletq; abfurdís opínioníbus& metu mortales, vttuncAle| xandrum. Atílleoraculis de Epheftíone à deo allatísluctum depofuit, íterumq adfa| críticía X poculafeconuertí. Accümfplendído conuiuio excepiffet Nearchum,atg| indelotus de morefuo effet íturus cubítum, ad obnixerogantem Medium íuítcomd fatum. Apudhunc cüm díem infequentem totum perpotaflet, febre eft tentatus. Non exhaufit t Herculísfcyphum, nequerepenté fpínz dolore velutí hafta confixus íngo muít. Sed hzcputauerunt quídam fcribenda,quafi magnz fabula tragícum exodium & lamentabile fingentes.| Aríftobulus narrat eum cüm dcelírío exfebre teneretur at que ingentí crucíaretur fiti, vínum potaffe: híncín phrenefim íncídi(Te, atque trígel] mo menfis Dzíij díe decefsiffe.— In díaríjs ad hunc modum de morbo eíus fcríipum eft: Octauo decímo die menfis Dafij ín balneo febrís caufa cubauít. Pofterodíelo tus contulit fe ín cubículum, eum que díem alez ludo cum Medio tranfegít. Indeve fperilotus& facrís operatus cíbum fumpfit auídíüs, Hínc nocte febre alflíus efl Die vígefimo lotusfolenne facrum iterum peregit, decumbens que ín balneo Nea cho vacauít nauígationem fuam,& quíd vídiffet ín Oceano, exponenti. Vigefimo primo cüm ídem fecíílet, aggrauauit febrís, noctem que egít grauem, acpoftridíc di acri febre tentatus, translatus/que decubuít íuxta magnum natatoríum. Eodemten pore cum ducibus egít, quemadmodum ordínibus vacuis praficerent fpectatos. Vi-4 geíimo quarto ingrauefcente ví morbi facrís operatus eft: ad quz eft deportatus,ac praecipuos duces ínaulaíufsit commorarí, centuriones& tribunos excubare proforibus. Delatusin vlteríorem regíam vígefimo quínto die paulifper quíeuit, febrís non remifit. Càm adíffent eum duces, íam vocem amíferat. Parímodo vígefimo fexto gi. Vnde Macedones mortuumratíad fores magno ftrepítu accefferunt, minís que amícosregís coegerunt, vt admitterentur: acforíbus apertís tunícatíad vnum omne] praterlectum eíustranfierun.| Eodem díe Python& Seleucus ad templum Serapis míísi confuluerunt deum, an deportarenteó Alexandrum? Deus ,neeum moucrent loco ,refpondit. Vigefimo octauo fub vefperam expírauít, Haec fere ín díarijsít perícrípta ad verbum funt.— Venení extempló fufpícíionem nemo habuit. Sextode gl mum anno autumant índícío delato Olympíada multos necaffe, oíTa etíam proíca" fe mortui olz, quafi venenum híc mifcuiflet, Qui veró authorem Ariíftotelem hv] ius facínorís perhíbent Antipatro fuiffe, atqueomníno perillum allatum vírus: hi A gnothemim quendam, quí íd ex Antígonoregeaudiffet, narrafe referunt. Venenum aquam frígídam fuiffe& ínftar glacieí gelidam, qua INonacríde ex petra quadam rdi det: Bam ficuttenuem rorem excipientes aíiní vngula reponere. nullo ením vafekerrt alío poffe; verüm erodere rígorefuo& acrímonía omnía, Maxima pars tamen m vene «neni quod d ciilfet r&ta coleret qum, ingefsi vdutti line ne Todtst tis fuif ddibe himei Caefar faalíar prchei naríor tcgem | igoa | gsm Ytvig licítus inter! | depe dg armí tentui | tosfe | bente B confe adill; damy Obtín cümr t confi faftul nter. um; aperi Optír fetret cm, D ge jum B at zeli tum elo eve eft. leat imo celt em^ s, fori- B non f toc que f 1ncs apis] tent s ít xde si edi hue j A qunm elu ferri can neni |"nfeftim naues,atg; ex Milefiorü portuad perfequendos prdones foluítoccupansdg Cefarpivatas C Cafar.$69 «neni fabulam prorfus exiftímant commentitiam,hab ent'queargumentum non leue: qoddiffentientibus per multos díes ducibus corpus, cumlocís feruidís& zftuofis ía» uiletno curatum, eíufcemodi veneni nullum veftigium prae fe tulerít:verüm fine líto^ een g&tabepermanferítrecens..Roxane praegnans erat:atq? ideo cüm à Macedoníbus Statirad Rox4 aleretur, Statíram autem aemularetur: lítérís círceumuentam commentitijs euócauít,"enecatur. gnmyvcvenít,cum forore necauít,ac cadauera earum ín puteum praecipítauít terramqy itgfsit,confcío& adiutore Perdícca, Ille ením mox ín fumma fuit poteftate Arídao Arideus Ale» vlutregni vmbra ftípatus. INatus híc ex obfcurafuit mulíere€ vulgante corpus Phí. xa«ndrifrater, lino neq mentís compos ex c»rporis vitío non natiuo nedp Ípontaneo. ímo vero perfpí jacferunt in puero eluxi(fe feftíuam índolem nec ignaua:poft tamen, cüm medicamen isfuifetab Olympíade vítíatus,mente debilítatum fuiffe, C. Caefar. T 4 ORNELIAM Cinnz,qui Romzrerum potítus eft, filíam Cefaris coniun 3154 poftquám victorSyllaneq; fpeneg; metuperpellere Caefar dio cum Cintd valuít vt dimítteret,publicauít dotem eíus. Caufa ínímícit(ae€ Mario, 1 in Syllam Cafarínece(sítudo Mari erat. Iulíam ením Caefa| risamítam Maríus Maior ín matrímonío habuít,ex qua Ma. j ríus luníor natus eft Czfarís confobrinus. Vtautem ínítíó" V4 ob eorum,quí ínterficiébantur, multítudinem& occupatio»| 2 nes efta Sylla neglectus,non acquíeuít:fed ad petítíonem fa. $ cerdotij pene impubes venítín campum. Caterümhuíusree pulfam aduerfante clàm eí Sylla tulít.qui cám de necahdo eo iliberaret, X oftenderent nonnullíníhil effe caufze,curtantuli puerum trucidaret: INí2 tümentís díxít eos habere,finon eí puero multos viderent Mariosínefle. Hacvocead fart perlatalongo tempore palans ín Sabínis abdídítfe. Inde dum valetudinis cau^ aliam ín domum traasfertur:incídít ín Syllanos milítes,qui illa loca fcrutabantur com pehendebantg,fiquí delítefcerent.quorum ducem Cornelium duodecím míllíum de^] iariorum mercede índuxít,vt dímítteretur:ac confcenía protínus naui ín Bithyniam àd. Cefar ad Ricoz 1 tgem Nícomedem eft profectus. Apud quem cüm non díu defediffet:decedens ín pe. medem profici|:goad Pharmacufam ínfulam capitur à píratís.quí magnis íam clafsíbus multísqg naui fátur. à | zi mareinfeftum habebant.| Hos Cafar prínüm poftulantes pro ipfius redemptío- Cefar captu à ttvígintí talenta derífit,quafi ígnaros,quem tenerent. Ipfe quínquagínta daturü fe pol Pirati litus eft. Inde comítíbus(uis alio adalíam vrbem expedíédze pecuníz gratia dímiísís, hterhomines ímmanifsímos Cilícas cum vno amíco& duobus feruís relíctusadeo eos | ttIpexitvt quotíes quíefcebat,mifTo aliquo índíceret íllís filentíum. Dies duodequaiduginta quafinon cuftodiretur fed(típaretur ab eís,vnà ludebat& feexercebat. Iam Jj amína X orationes fcribebat,eacg ín círculo eorum pronuncíabat. Síquínon admíra, d | aturea,hos palám inertes appellabat& barbaros. Frequéterperiocum fufpenfurum p tfe minabatur. Placebatíd illis,(implicitati eius& zetatí hanclínguze libertatem affcrí ji bntes, Vtallata Mileto pecunía, quaredímeretur,X numerata mífTus eft: compleukt illam ínfulam adhuc ftantes pletofq ín poteftatem redegit, quorum pecunía in prae^ perfequitur, e ümvertít,ipfos Pergamidedit ín cuftodíam: atgy ad luníum, quí cum imperío Afiam capit. u übtinebat, profectus eft: qued illíus vt praetoris effet de captíuís fupplícíum fumere. qui M (imnummís eorum oculos adieciffet( neque enim pauca fumma erat)& de captiuis| J'onfideraturum fe díceret per ocíum:falute Carfar praetorí dícta Pergamum contendit, uftulítgy ín crucem píratas omnes, ficut per fpecíe íocí crebro ín ínfula illis pradíxerat.: ul tterea languefcente íam Sylla potentía,& neceffarijs eum domum reuocantíbus Rho Nh imnauígauítad Apollonium Molonís, cuíus etíam Cícero auditor erat quí fcholam; Serueratínfienem,apparebat(y virum probum effe.Dícítur& ad vrbanam facundíam Cefaris eloqué» optime fuiffe comparatus,íngeniumdp excoluiffe feduló,fecundas vt cítra controuerfia tia. C* f M,. Z",. 4 L)3 Ttt: prímas vero ín ea,vt potentía potíus& armís effet prímus, reliquiffealijs: neque ,," x"o... amjquo ducebat eum natura, vím dícendí, quó expeditionibus& tractanda reípubl, il Bb 3 i Cefar Dolobellam accufat. Cefar P. Atttonium accu[at. Ciceronis de Ce faris ingetioiudiciutt, Populi Romani in Ce[arem faor, Gefaris queftu ra. Cefaris es alienur. l^; Ce[aris profufio. Cefar res ttouas molitur, Cefarvegni mo liri infanulatus, $70 Pfutarchi vacaret, quibus artibus imperium quafiuit,eftaffecutus. Ac poftmodum in oritione qua Ciceronís Catoni refpondet, deprecatur: nequíshomínís milítarís dictionem qi oratoris folertís multum ea ín re octj ponentís contendateloquentía,^Advrbemiy, uerfus poftulauít Dolobellam repetundarum, cíuítatesqg Girzecíz frequentes teftims, níum eí díxere,verüm abfolutus Dolobella eft, Cafarautem ad penfandum Graco] ftudium,patrocinium eorum,cüm P. Antoníum apud M. Lucullum Macedonix pr ., D H H, torem capta pecunía accufarent,fufcepít:tantumgy effecít,vt ad tribunos plebís Anty, níus prouocaretallegans non equo iure ín Graecía fe cum Girzecís contendere, Rom M vero multa oratíonís eíus ín defenfionibus effulfit venuftas, multam etíam ex comitate .." L b in falutationibus& congrefsíbus,quód fupra zetatern blandus effet, fauorem affecuts eftad populum. Adhaccoenarum& menfe& ín fumma reliquo vitz fplendore coli. i gebat paulatím in republ. opes. quas ínuídí eíus breuí exíftímantes deficientibus(um f ptibus euanidas fore,fecuri ínclarefcere illum ínrepubl. permífere:fero autem, vbien. 7,.. Le» fiffenc íam íngentes& praualide,atg; aperte ín rerum mutatíonem fenferunt eas erum. B c? Á H f pere:anímaduerterunt nullü cenfendü efle rei alícuíus paruit exordíum, quodnonílico f grandereddat contínuatío:quod(y ex eo,quód cotemnatur, aífequítur ne ímpedítu, Itag ílle,qui prímus fufpectam habui(Te vídetur& tímuiíle eíusin republ.gerendafict in mari ferenítatem,& latentem fub humanítate blandiítíaqg confiderauit acrímonám, Cicero dícebat ín alijs eíus cceptís&actioníbus confiderare fe omníbus íngeniumt. rannícum. fed cüm comam eíus, ínquít,íta vídeam compofitam accurate,ipfumá vio f digíto caputícabentem:contrá non videtur ífte mihí tantum malí animo conceptu, B vt Romanáremp.euertat. Ceterüm hzc poft. Primüffauorís ergafe populi cepítdoar] mentü,cüm tribunus mílitum competítore C.Popilío prior eft renuncíatus: alterum . f""'"A"4 1 claríus,cüm Maríj vxorem Iulíam amítam fuam defunctam exímíe laudauit ín foroyug B in funere aufus eft praeferre Maríj ímagínes, quz tum prímüm poft Syllze dominatum funt confpectz,cüm eflethoftís ille íudicatus. INam cüm quídam ídcirco obftreperent Cafarí,populus clamore ex aduetfo reddídít,& magno plaufu eum excepit, probauítij B quód quafi ab ínferís tanto ínteruallo honotes Marijreduceretín vrbem. Inhonorem quídem magnarum natufcemínarum oratíones funebres habere ,íd morís erat Rom ní: ín adolefcentíorum vero funeribus cüm morís non effet,prínceps Cefarvxortfum J defunctam laudauít.quare fauorem meruítbeneuolentíamiy fibi plebis concilíauíthic píetate,vt quafi placídü vírü& mollís íngenij exofcularentureum. luftís vxorí folutis quaftor ín Hifpania profectus eft cum vno pratore vetere:que& ipfum femper obf, uauít,& filíü eíus fecit vícifsim,cüm in prouíncia pficifceretur praetor, quaftorc. Eom nere defunctus tertía vxoré duxít Pompeíam,cüm haberet ex Cornelía filía,quam poft Pompeío Magno defpondít. Quod aüt profufus fumptib.effet,teporaríaq;& breuívideretur gloríaímmefas ímpenfas comutare,cüm reuera maxíma exíguo redímeret pro B tío:dícitur príus,d effet vll magiftrratum adeptus,ad trecenties duodecíes B s.habuille erísalieni, Poftd vero víze Appíz curator defignatus plurimi de fuo ín íd munerisim : E EE]-— L», H-,,, n, pendiít,& ín zdilítate gladíatorü paría viginti& trecéta dedít: fumptíbusdy alijs& pro tufionibus inludos,pompas,epulas omnii príori fuperauít munificentía: víqueadeo mouít populü:vtnouos magífiratus,nouos honores quifq; quzreret, quíbus ill remv| neraret. Duz factiones cüm efset in cíuítate,vna Syllana,que mult& pollebat: Maríana B altera, qua tunc admod íacebat fummiíffa,oppreffag,,& lacerata:hancquó erigere i u a(lcí(ceret fibi, elífcentibus muneribus fuis edilítijs clam Maríj ímagines& víctoríastil umphales fecit,quas nocte pofuítín Capítolío. Prímaluce omnía auro fplendentia H 30,—* L— H. vM i p míre fabrefacta fpectantes( nam títulü habebant Címbrícarü víctoríari) pauor íncdfsit omnes audacíz eíus,quí pofuerat:neg, eratíd obfcurum. acbreui dilatus rumor omnts homínesad fpectaculü concíuít, Ataltj clamauere regnü Cefarem molírí,fepultos!cg" B bus& fenatuíconfultís honores refodíédo:tentaríqy ea re populi, qué ante demullert g an muneríbus ípfius praebeat femancipandü,eaqy ludíbría& nouatíones admittat,£X altéra parte Maríanifeipfi confirmantes extíteruntrepenté ínnumera multítudíne, Cv B pítolíumd plaufu complerunr. Multí etíam imagínes Maríj fpectantes lachrymas g! dío effudere,laudibusq; Czefaré ín ccelü tulerüt, dixeruntg; vnü eum Marij affinitate dv gni. Hancob caufam coacto fenatu Luctatíus Catulus vír illius téporis ínter Koman?s clarífsímus exurg£s accufauít Cefare,adiecítig hoc dict, quod adhuc ínore eft: None nim vltra,ínquít, cuniculis Cafariverüm machínís íam petítremp. Ac Cafare, cum fcniio fcntioi hortat ud p! func ntisq profel tum c apetit curtar nis pt exule: Ícnatu dam. lin o rime | indíci |&Ce | rium| | nico! , pliciu ditata | neci | quei | odof | divi dixer | tiam, | roetí. | iuratí , Cicer citur t vd pc (tton | occa | mí | busei ] tst (vel | nba menf | centi | Cea ] ober j fortu | und aM iusqy lofun ci Mts ^ effe. | nefar tegui Que | man. ! fulis: feer poris C. Car.$71 tatiofié fua fenatui fatisfeciffet, multo ínflámauerüt magis ílli, quf eum fufpiciebát:adY * PRI cuí fummiíteret Ípíritus. Omnía enim volete eum populo affecuturum,$4 uo principari ín cfuitate obtenturü, Eadem tepeftate Metello pontífící maxímo de Cefar pontifes n iuncto, lauríco autem& Catulo petentíbus facerdotíum eíus clarísímís víris authorí« maximus ercam no fenatu fumma non concefsit Carfar: fed ad comítía competítorem feillorum tW: " no deícendít. Inancípítipopuliftudío Catulus ex maíore dígnitate magís euen» uo un comitíorum formidans mífítad Caefarem certos, quí eum magna oftenfa mercede ms ipetitione deducerent. Enímvero illelargitíone etíam maiore nomíníbus factísad hoc D camen oftendít(e de(cenfurum, Die inftante matrem eum ad oftíit haud finelachry^ utu] ,nísprofequentem ofculatus:Hodiíe mater,ínquit,aut pontíficem maximum filíum aut oi cuevidebís. Suffragíjs latís, càm comítía magno certamíne acta effent, fuperíor fuít: M iig& optímatibus terrorem íníecít prouecturum eum populum ad omnem auda 3 5^ dam, vnde accufabant Pifo& Catulus Cíceronem, quód Carfarí ín coniuratione Cati- Cefav fufpetüs eu» i"uu à: de coniuratione m ll lncopportuno oppre(fupepercíffet. INam Catilína, quí non modo remp.mutare, ve- Catiliiae d lio rumctíam totum euertere imperium omníad delíberauerat comifcere, exiguis preffus:"a itur, indícijs vrbe príus excefsít,quám totum confilium fuum detegeretur. Lentulum autem iM X Cethegüfuccellores reliquítín vrbe coíurationís. quibusan quíd clàm fiducize& vi am MM ron prabuerít Czefar,ín obfcuro efl. Hís in fenatu manifefte couíctís€ cofule depo B nneorumomnes ordíne fententía rogante Cícerone, alij vfq; ad Caefarem capitale fupviol ricum de ijs fumendum cenfuerunt. at Cac(ar urgens habuit orationem accurate me» Cefat conivra: rus ditatam, retulíttg víros dígnítate& genere illuftres indícta caufa necarenon víderifibi fosconatur liba o necvliatü neclegítímü nili ín vltéíma necefsítate. Quod(i vínctíín municiptjs per Icalia,*4'*- 1 E ueipfeeligeret Cícero,quoad debellatá foret cum Catílina,cuftodírent:poft quíeteín stg cdofenatü de vnoquoqy facultatem habíturum ftatuendi. Ita eiusfententíze quz lenís unl divifa, quamfacunda oratíone muníerat,no íllí modo,qui fecundum eum fentétíam i dixerunt,funtaffenfi:fed& qui dixerant príores,fuís retractatis ín illius trarifiere fente à ii MM iam donecad Catonem& Catulum venti eft. Hís acríterrepugnantibus, Catone ve-: rem netíamoratíone fua detorquente ín eum fufpicíonem ac valide cum eo pugnante con» Catotis in Cemi imatífueruntreí capítalís damnatí, Caefarí curía exeuntí multí ex uuentute, quítunc fremoratio,de um Mill: Ciceronem ftipabant, cocurfu facto íntentabant ei ftrí&tos gladíos. verüm Curío íbi di qua Salluft. in hac M iturtoga fua eum texi(Te€ eripuiffezatqy ipfe Cícero íntuentibus eum iuuenibus cede Catil.coniur.qg]| lutis vdpopulí metu, vel q» prorfus íníqua&€ violentam arbitraretur, abnuí(Te. hoc ego Cí^ Cic. m Catil 1 Xe MM tnonemitor fi verá eft,ínlíbro de Cofulatu fuo prateríffe. Poft(ane culpatus eftquód ymu«cafione ín praefens cotra Cae(arem nó fuiffet vfus,metu deterrítus amplectétís Czefa^ pot Bl renirifice populí.quí quíde poft alíquantó fenatít eo ingreffo, ac dum fufpíciones,qui. lí vi- buseratafperfus,purgat,aduerfis clamoribus excepto,dum folíto tardíus dimittit fena» po ll Ustumultuofe accurrít,curíamq cínxít Czefare repetens íubensqg eum dímitti. Quocír ville averitus Cato,ne egena plebs,que vníueríz multítudínis erat fax,ac fpem omnérepo sim BM nbatín Cerfare,res nouas moliretur, fuít author patribus, vt díuíderet plebí frumenti pro Milli nenftruum, Vnde caterís oneribus accefsít per fingulos annos fumptus t vícíes& du- fio Coton co ideo centes, Magnü tamen terrore haud dubie reftínxít in praefentí haec actio, plurímumip re cenes dui mv MEE Ceripotetiz detraxit& dífsipauitín tepore:qui tum erat praetor defignatusac magís ivexéplri Gre íana 0b eum magiíftratü tímendus. Atquí nihil ín eo actá eft tumultuofe: verüm occupauit€? legendum, e M lotuna queda finiftra Cefarís domü.| P.Clodíus fuit nobili genere ortus, diuítijs& fa. a«....5 dp j es,pro p L.at3s trí andía pracelles,fed ínfolentía& audacía nulli ímprobífsímorü fecundus. Hícvxorem que ita quadra: a& Caefaris Pompeíaamabat neg ínuitá. verüm mulierem Carfaractí fepferat cuftodía, e, bit numerustre dit MM iuspimater Aurelía fcemína honefta perpetuó lateri adhzerés Pompeiz ardu&& pericu. 1,7; P, ein M nis B lumeis cogrefum efficiebat. Eftapud Romanos dea, quam Boná dícunt,ficut Grz-;, Pompciam j "23 E Muliebrem, Hanc Phryges fibi a(ferentes peculíarem, Mídz regisautumant matrem Cefzri; yxorá S dle Romanínympham DryadaFauno nuptam, Grzci Líberí patrís eam matre, quam«mor. Ex Yhandum eft nomínare. vnde pampínís tentoría feftum diem agítantes mulíeres con^ Bora de4 que Cv ME"eunt acacer draco ex fabulaad pedes dea íacet. Eo vírumfas non eft accedere, ne- faerit;cz cios fa gat quedum facra aguntur, ín domo, vbíaguntur, effe. Solae foemínz multa Orphícís ger,«r4. ed mana memorantur ín folenní peragere. V bi feftus díes ínftat,celebraturín edibus connos luis vel praetorís:ípfe aiit domoomnesqg vírí cedunt. V xor fola domü parat,peragíturgy M icenocte per lufum peruigilío coómíftum íntermagnáü concentü. Huncfeítü dítíd tem! ] üe dv ME Prisagitante Popeía Clodíus imberbís etíamni, ideoq fallere fe exíftímas poffe cate» fio Bb 4 Clodis facra— vas, veftitu S cultu fumpto pfaltríz accefsíteó iuuenculá faciereferens. Cüm fores of, Bone dee profenat. Clodi in facris Bone dee deprebenfus. Clodius accufatur ob contaminata facra Bone dee. Cefar vxorem Ponipeiam repudut. Clodiu abfolui tur á crimite profanatorum facrorum. Cefar prouinciam Hifbaniam fortitur. Cefaris ambitio, Cefaris res oe. fle in Bifpania. Cefar imperator appellatur. Cefar Pottpeiu c Craffum reconciliat, Catonis prowidentia, $72 Plutarchi fendiííIet patefactas,ab ancilla conícía eft cítra impedímentum íntroductus, Dum aiti laproperat,vtíd Pompeiz nuncíet,mora interueníente, operíri vbí relictus erat nó(ifi nentí Clodio laxísqy ín edíbus errantilumend declínanti occurrít pedí(fequa Aurelie, atq; vt faemína foeminam, prouocat ad lufum, Detrectantem in medíum rapít:que fit& B vnde,percunctatur, Cümrefpondiffet Clodíus Auram expectare fe Pompeie ancíllam ( nam id nomínís ei erat) voce eft detectus,Ibirepente pediflequa profilit cum clamo, f readlumen€ coetum, vírü vociferans fe deprehediíTe. Obftupefactís mulieribus fac dee Aurelia ínhibet& obuelat. Mox iuffo obferari fores ad faces domum luftrat Clodig f querens, Refugerat ille ínancílle tabernaculum íllíus,cum qua congreffus fuerat,atg;i.| bí deprehendítur. Cognítus à mulieribus exígiturforas. Hocfactum mulíeresconfo, B ftím denocte domü digre(Tz,vitís fuís nunciauerunt, ac rumor poftrídie cíuitatemper. ua(itrem à Clodío tentatam nefaríam,pcenasqy non forum tantum,verüm reip.etiam & deorum nomíneexigendam. Itaq; poftulauit profanatorü facrorum Clodíumvnus extribunis plebís,coieruntqy ín eum príncípes fenatus: quí teftímonía ín eum dixerunt cüm de ímprobítatibus atrocibus alíjs,tum de ftupro cum forore fua, qua ín Lucullima trímonío erat, admiílo. quorur ftudijs obnixus populus defendít Clodium, m gnog prafidiofuít eiapud iudices attonitos populiqy pauefcentes. Caefar protínusre pudíauít Pompeíam,fed teftís ín reum citatus nihil dixit eorum,quz Clodío obijcíebi, tur,compertum fibi effe, Quod cüm víderetur mirum: quafiuítaccufator, quamobrem gg ergo vxorí nuncium remiíliffet? refpondít: Domum meam volo& fufpícione carere, Hac Carfarem aíuntalíqui exaníimífententía dixifle, alij ín populi gratíam eripereeni B tentís Clodium. Itag; abfoluíturà crímíne. quod pet iudices fententíam confufista. B bulís tulíffent, neín dífcrímen vocarétur ad populum, fí eum damnaffent:neu(iliberit fenteum, infames forentapud oprímates.| Caefar ftatím ex praetura prouíncíamforti tus Hífpaníam,cüm res eí dífficilíin loco cum credítoríbus effet ímportunís profecturo probrisq; ince(fentíbus,ad Craffum confugit ditífsimü cíuítatis:quí,quó refifteret Pom B pej actionibus, Carfarís quzrebatacrímoníam& ardorem fibi adíungere. atq; vbihic B creditores ín ferecepiílet moleftifsímos& durifsimos,& centies nonagies nouíes s pro eo íntercelsiffet: tum eft ín prouíncíam profectus, Fama eft ín tranfgreffu Alpium pratereuntes amícos eíus oppídum barbarorum, quod homínes admodum paucite- B nuesq colebant,per rífum& iocum dixiíle: Num qua hic quoq de honoribus ambitio nes&€ de prímatu certamína mutua factíoforum ínuidíz forentrIbí feríó Caearemad eos dixifIe: Mallem equídem apud hos prímus effe, quám Romzefecundus,— Alíoi temtemporeín Hifpania cümlegeretperocíum Alexandri híftoríam, díu eum fecum cogítabundum fediffe, indelachrymas profudi(Ie. Mirantíibus caufam amícís díxifla Annon videtur vobís gemendum, cüm hacztate Alexander totíam regna fubegetit, meníhíldum gefsí(fe praeclari?| Vtergo Hifpaníamattígitymoxaccínxitfeoperi;atg B íntra paucos díes cohortes decem ad priores viginti confcrípfit. Grallaecos& Lufitanos bello petijt domuitqy.ac progreffus vfq; ad Oceanum gentes anténon pacatas impcrio Romano fubegit. Rebus bello egregíe geftis nonfegníus pacís munía dífpenfauit con cordia ín cíuitatibus conftituenda,prafertím obaeratorum& credítorum medendiís c trouerfijs. Statuítením, vt ex debitoris prouentibus ferret quotannís credítorbeflem, reliquum redíretad domínum,quoad zs alíenum effet dí(folutum. His actís clarusde cedít prouíncía,tum ipfe pecuníofus,tum ímpletís praeda milítíbus,atque imperator dt ab íllsappellatus.| Quíavero tríumphum poftulantibus manendum extra vrbem,& candídatis confulatus petendus erat ín vrbe: hís legíbus conflíctatus contrarijs,cum ad tempus comítíorum confularíum occurríffet: contendít per amícos à fenatu, vt abfentis fuiratío haberetur. Contra cuíus poftulata ínfiftentelegi Catone,mox vt multosadut"| títà Czefare delínítos,temporerem excludente ac díem dícendo eximente:conftítuitdi míífo triumpho Carfaríncumbere confulatuí,íngreflusq ílicó vrbem fufcepitactionem, qua dempto Catone omnibus mortalibus impofuit, Ea fuít potentifsimortt cuiii Pom peíj& Crafsi reconcilíatío.quíbus Carfar ex fimultate ín gratíá reductis, atqj vtriufrpí Íe verfa potentía facto ín fpeciem humano remp.clám ínuertit. INeq ením vt pleríqo mnes exíftimabát, Caefaris& Pompeitj dífTenfio cíuilía ínuexitbella,imo coíundío po tíus ad couellendosoptímates cofpirantíum primüm, deinde tandé ínterfe difsidentiti Catoníautem, quí impendentía crebro vatícinatus eft,hoc reliquum fuit: vtímportur un —— tnc fr Cra magta no ttil gesagt quif Íclena: quite qi gla » jus,cot rof fina& rtíeP di.Se lxfilío npro rem ín prouín kgibu tüs:tot implet monu rduct: pdlatc letenti togaui fiam vi (dius. litur »di: Qi magn: conful (at1à P Ínprot E deince pillecé atr fu bios, S ;Lucull tía cov] ferita quos fi lla&l Düprze foin fi tpi interfe quí cei Cirime Cm ín hofti | nachí Tm tr aCCurr tit, ipfe paulti C. Cafar. 73 o. B oncreuriofi, poft prudentis quide fed infelicis nomen co(iliartj fortire/ Porró Ce iti(rCrafs& Pompes ftípatus amícítía confulatü adeptus eff,ac cum Calpurnío Bíbulo ifti M roonagloríarenuncíatus.—Inito magiíftratu extemplo leges nó confulí,fed audacífsi lie, nottibuno plebís rogauít cogruentes,ín gratía plebislege de colonijs deducendís& le X qsagrarías pmulgans. quí,cüm aduerfarent eí ín fenatu optimates, q díuoccafionem m gi qiffet,vocíferatus teftatusiy ínuitü fe tranfire ad populi, qué necefiarío& íníurijs in o, MEM(iienatus adductus cogeret obferuare, píilijt: cinctusq; hínc Craffo illínc Pompeíoro» ca M nuit eos:ecquid leges fuas,pb arent? Cum probare dícerét:orauit,vt cotra aduerfaríos, ii MO ruioladios mínítarent, effentfibí auxilio. Id illi funt pollícítí. AdíecítínfuperPompee yi- Mill. ico gladíos cum gladío fe venturi& fcutü quoq allatur&; Hzcvoxoptímatüau Í MEM ieoffenditíndígna eíus pudoreatq ab eíus erga fenat& obferuátía abhorrens, ímo ín» et- MEM ini Sctemeraría:populus vero exultauít. At Cafar,quopenítíüs ín potentía ínfínuaim itfe Pompetj,cüm filíam Iulía haberetSeruilío Cepioni pacta,hanc Pompeío defpon: US di.Seruílio Pompetj filia oftenditfe iuncturit, acne eam quide íllocata, fed Faufto Sylint lefilio deftínata. Breuí poft Caefar Pifonis filía Calpurnia nuptiis fibi adíunxít. Pifone na nproximü annum confulem creauítx(Quo tempore palám teftatus eft Cato clamauitt 2^ MM imindigni efTe, vtaddiceret nuptialenocíntjs ímperiii, ac per mulíeres mutuó fead [t^ pouíncías,ímpería, exercítus pueherent. Collega Cacfarís Bibulus cüm íngetcedendo Xd libus eius nihil pficeret,fed'in foro(zpius efTet ín mortís perículü cum Catone voca^ mall u«toto confulatus tempore cotinuit fe domo. Pompeius ducia lulía ftatím fori armís 1t. MM inpleuitlegesqp Caefaris populo firmauit. Caefarí effecit vt Giallía cífalpina& tranfalpí ni, momnísadíácto Illyríco cum quatuorlegíonibus ín quínquenniü decerneretur. Hic t2. idudarefibiaggreflum Catonem ducí Cefarín carcerem íuísit, tribunos exiftímás apab pllaturüi. quo nulla voce míffa pergente cernens Czear non optímates tantüm íd egre ti MEME irentes,verüm plebem etíá virtutis verecundía Catonis tacítam& moeftam fequente: i0 MM nouit clim ipfevnum ex tribunís, vteriperet Catonem. Ex czterís fenatoríbus ín cu^ m MM ran venerunt eo cofulefanepauci.relíquiindígnantesfenatuabftínuere.|| Cüm Con híc dius quídam natu grandís armorum& milítum díceret metu eos non conuenire:quín 15 MM viurinquit, cu quoqg, Czfar,hacformidíne domiíte contínes Ibí Confidíus refponm Ml: ic Quoód metum mihíabftergat fenectus. Nam quod fupereft vítze, quífpará eft,haud t- MEE mgnamquazrítcautíonem.— Interíllius temporís acta foedí(símum vífum ín Cafarís tío extulatu, quód Clodíus tribunus plebís defignatus fuerit ílle, quo torus eíusatq; ar^ id MM ouperuigilía fuerant temerata.Defignatus eft adobrerendum Ciceronem. Nec príus ob iprouíncíam profectus Caefar eft, quàm focío Clodío Cíceronem factione opprefsit m MM cato Italíaextermínaffet, Hacgefsí(fe dícíturante bella Gallicum. Atbellor&,quae r&inceps gefsít,expeditionumdp quibus domuit Gallia,tempus:quafi alíud exordíü cent, MM Dierocalíà vitzeactionumq effetíngrefTus víam nouarü:nullo eum vellaudatifsímorü ty it fummorü imperatorü ínferíorem bellatoré& ducem oftendit. fed fiue cum illo Fao5 MM bios Scipiones, Metellos: cozuosgq eius aut paulo fuperíores Syllà& Maríü, ambos rio ail Lucullos,vel ipfum etía Pompeíü:cuíus ex omnís generis bellica vírtute fuperabat glo^ » nicelos,conferas:res gefta Cae(arís antecellunt;aliumlocorít,quíbus bellum gefsít,a^ iQ feritatezalíum prouíncíe,quam fubíugauíit,amplítudíne:multítudíne alíi& ferocítate uP quos fuperauít,hoftíá: alium moriüi,quos cícurauít,ferítate€ immanitate: alíi clemen lv MM tiXlenitate in deuitos: alium ín commilitones munificentía& beneficijs:omnes ve& M npraliori& hoftium ínterfectorü ímmenfo numero.quíppeannís nó totís decem ge^ a qu ín Gallíabello oppída plus octingenta vi cepít,gentes fubegit trecentas,figna diuer id s tporíbus cotulít cum trícíes cetenís millibus. ex quibus decíes centena millía ín acie ti$ hterfecít after canti cepit, Studia ergafe milítü€ promptítudíne habuit tantam:vt eq qi ceteris nihil alijs ín expedítíoníbus precellebat,inuíctiatq: íntolerabiles in omne dí di all inime p Caefaris eloría ruerét.qualís fuit hínc Acilius, g ín przlío naualíapud Mafsílía u uminhoftile naue trafilíffet,detrücata gladío dextra retínuít finiftra fcutü. quo pulfans m"li ora omnes auertít,nauicg eft potítus:hínc Cafsíus Sceua,qui ín pugna apud Dyr ín icium excuffo fagitta oculo, humero pílo vno& foemore altero traíecto,fcuto telo» 0^ Tum Ürigínta fupra centum íctibus exceptístanquá dediíturus fe vocauit hoftes.duobus o Karrétibus alteríus humeri gladío defecuit,alteríus faucíauítfacie, eumq ín fuga ver f tbipfe amicorit prefidío euafit íncolumis.In Britannía cüm hoftes prímipilos,q inloca " Wuliria& pfunda aquís ínciderát,adorírent:miles Cefarís ipfo pugná fpectáteín me^ | dium Cefaris rimus; confulatus. Caefaris leges, Cefar Yulian Pópeio defpoitdet. Cefar Calpur- i€" niam ducit, Cefari Gallia decreta,? Cefar Catonem in carcerem du cit, Cefar per clas b! diu expellit yv- 1 bc Ciceronem. Cefaris virtus bellica. JMilitum evpa i Cefarem flu-| dium, Aclij, Sceus, aliorumq; Cefa i ris militum mia i rá virtus, Granius Petro» niu, Cefar morbo corniitiali laborauit, Cefaris in vié&u temperátia. Cefaris bellum cim Heluetijs geflum, Ticurini à Ldbieno ce[i. Heluetij à Cefa re ceft. Cefaris bellum contra Ariouifim. $74. Pluta rchi díum irruít, multisq;€ eximijs edítís vírtutis operibus primipilos feruauit, acbarbari E eder infugam coníectís ipfe poftremus omniü magnolabore recípíens fe, cóíecít fe ín rio, iculur lacultres,atg egre relícto fcuto qua natando qua íngredíendo locit eum fuperauit, Sq il coim pente Cafare,quí cum gratulatione& plaufu occurrit eí,aadmodum híc moeftuslachy il re. marumdq plenus abíecit fe ad Carfarís pedes, quód fcutum amififlet,veníam petens,|; ll(105,2: Afríca Scipio capta Carfarís nauí, qua Graníus Petronius quaftor defignatus vehebat quoad czteros ín praedam vertit quaftori falute fe díxit dare.qui cüm refpondiffet Carfaris m i hunc lítes nonaccípere,fed dare cofuetTe falute:gladío fe cofodit. Hos fpiritus atqj hanc ill Gen: crítate ipfe aluít& parauít Caefar,prímdm ímmenfalargitione& honoribus:oftenden; il rob nonad príuatü luxum fe opes neq; vllas ad delícías accumulare ex hoftibus, fed cómu. ll.«tlcb: nía virtutís premía apud fe feruata reponi:hactenus aütinde fe ditefcere,quatenusinbe il 55 fi nemerítos profundat mílites:deínde,g nullum nó perículum vltró fubiret, neg; labor, Will vilun bus fatifceretín vllis, enímvero intrepidii eíus ad fubeunda perícula anímumnonmirs fiut bantur,q gloriz auídus effet:verüm tolerátia laborum, quos fupra corporís vítesvido ii dide batur petterre,obftupefecít milites: p qui habítu oracilí,corporeq; cádído& molli, de, finit íri bilí quog foret capíte ac morbo comitiali contactus,quod vítíum ei fama eft Cordubz ginta prímüm íngruiffe: no quzfierit mollítíe valetudínis ímbecillítatem pratextü fed medi, ll ucrib cínam ímbecillítatís mílítíam,índefatigatis itíneribus,tenui victu, tecti nonfubeun, icit. C dorefiftens zerítudiní corpusq; aduerfus íníuría valídum cuftodíens. fiquídemfomoi ll hybert plerung ín vehículis autlectícís capiebat, conferens etíaad actionem requie, V eheba. MEM atl tur ínterdíu ad arces, oppída,& caftra. A fsídebat ei puer vnus ex ijs, quí dictata excipe lalíam re ínter proficifcendum affuetí erat, Pone vnusfedebat miles gladio accínctus. Strenut gicbat adeo írerfaciebat:vt cüm primo die exíffet vrbe,ad Rhodanü octauo peruenerit, Atg implet equitandí quidem habuit illed puero procliué vfum, Affuefactus ením eratreduáísre ll nisho tro maníbusatqp ín tergo cóplícatís íncítatífsíme equum permíttere, Atílloínbelloin Bl«cepi fuper meditatus fuerat díClareínter equítandü epiftolas,duobusq; fimul amanuenfibus tosatr fufficere:vt vero aít Oppíus,etíá pluribus. IMemorant eum praterea ratione cum ami ll oci cís perlíteras agendi príncipe excogita(Te Czefarem: cüm colloquendií corám dercbus Bali uter necellarijs tempus propter occupatíonü multítudinematqy vrbís laxítatem fpaciumnó MM rat R daret. Quamaitindifferens fuerit círca ví&um, hocíndicio demonftrant:g ínuítaus| fere: Mediolaníad coenam ab hofpíte Valerío Leone, quí afparagit appofuerat, atq; olcilo- MM ixole co ínfuderat vnguentü, ípfe fimpliciter comederít& índienantes íncrepauerítamícos, MM fieabd Satís ením erat, ínquít;abftínere ijs, quibus abhorrebatis. Nunc eam rufticítaté quire BM milli prehendít ipfe eft rufticus. Compulfusaliquando ín ítínere per tempeftatem ín hom, Bl dim: nís pauperís cafam, vbi nihil extra vnum cubiculüreperít, quod capere vix pofletvnit terum dixit amicís,ampla loca príncípibus cocedenda,neceffaría debilífsimís:atq; Oppít illi peri fufsít capere quíet£, cum czterísipfeín protectoíanuz cubauit, Porró bellori Ga Mi uum lícorum prímü cum Heluetijs€ T'ígurínis gefsit.Hi oppídís fuís duodecim& quadriv MM xs:ne gentís vicis incenfis iter capiebant per Romanortü prouincía,ficutolím Címbri& Te: MM ibusf tones. quíbus nec cedere eosanímo apparebat,& numero ítem erat ín fumma trecenta MM His fa a1:-; a: di:"n, lam míllía capiti. ex quibus arma ferebantcentü nonaginta millia. Horum T'gurínosnon Namé ipfe, fedlegatus eius Labíenusad Ararím amnéopprefsit.| Cóm Heluetij adoppidi BM mq Hi quoddam focíü exercítum admouétem repenté ex itínereadorírentur:occupauítadlo l com cum munítum fe recipere. quoloco cótractís inftructí:qy coptis,vbi fuít eí equus acmo' nima tus: Hoc poft obtentam víctoría, ínquít, ad confectandos hoftes vtar. nuncín illos per- liapo , 1 5 gamus,Et pedíbus profectus incurrítín eos.Poftis pepulítlongínqua& acrí pugnazr."- ex matos,plurímü laborís habuítad plauftra& vallii. vbínon vírí modo cii fubftítere a. atdir ,"T,,' eS-- c cari2r líatity funt:fed& puerí feminzq vfq; ad morté defendentes fe cócífi funt. Protraciact MM Urea ín medía vfq; noctem pugna. Infignihuíus víctoríz operíadíecit ínfiguíus: qj horü ba Popei barorum,quí ex prelío fupererant plus centi millía,ín vnum cótraxerit, coegerit repe$ n tercagrum,quem relíquerat,X qua íncendío abfumpferant, oppida. Fecit íd metuens, ptebar neagrum vacuum Germani tranfmíffo Rheno ínuaderent,| Hinc cum Germantsp? Ingem [—; 4,; m R:' Maneratlos Uonfir ne pro Grallisbellauít, quamvísregeillorum Aríouíftum ante Romz appellauerat? ont 1 ciü. Czeterüm íntolerabiles erát pacatís eíus vícíní, apparebat per occalionepr? be bus fortunís no acquíeturos,verüm íncurfaturos occupaturosq relíquá Gallía.Quon? aa Simi ^ 24: Dil H3: ERE& fuerat i vero duces vídit trepídantes, precipue atit quotquot ex nobilitate& fuuetute eüfuC7 g NE AS^ B teni Íecutí, quafi ad delícías& quacítü hac ci Cefare expeditione vfurí:cocíoneaduoct? Caar.$35; M cltreeostufsit, neque contra animi fententiam adeo effoeminatos ac molles fubire pe , à rcilum. Ac fola decima legione oftedit fe barbaros adoríturum: neq; cum fortioríbus, Su qim Cimbri fuiffent, dímícaturum hoftíbus, neq; Marío fe imperatorem effe deterío. "M E Decumani perlegatos cigratías egerc.at czeterae legíones infectatze funt duces li iosanimorum que& alacrítatis plení eum omnes multorum díerum víam funt f: ecutí, t quoad vígínti quínque míllibus paffuum ab hoftíbus caftra pofuere. Fuít Ariouiftiob m B luncíplum aduentum nonníhil infracta ferocia. quippe ímprefsíonem Romanorum ín 'ah Germanos, quorum non videbantur fubftituri íncuríum,quía non expectauerat: Caía j ens tsobítupuít audacíam,et obtorp eícentem exercítü vidit. Mia gís infupervaticinía p€f- Gemane y4nv.| ME cllebantillos fatíloquarum mulierum: qua amníum vortícibus ín[pectís ríuorumt gy tes, quomodo be uis ftrepitibus notatís futura praecinebant, FIae figna conferre ante quamilluxiffet no ventura pre»: x É ulunavetabant. Quibus nuncíatís Cafar,cüm quíefcere cerneret Germanos,optimü dicerent, i M nGuratus eft:vt cum torpentibuspotíus coflígeret; quam illorum expectans tempora do M idideret.Itaqg munímentis eorum& tumulís oppugnandiís,quibus confederantjla cet ul L do i luitiritauitqy eos, vt cum furore ad dímícandum defcenderent. Fufos ingenti flrage trí bz ginta feptem millía quíngentos paífus vícy ad Rhenum ínfecutus, campum hunc cada- fare fuus. di, wribus€ fpoltjs totum compleuit. Aríouiftus praecepta fuga Rhenum cum paucís tra in» icit. CecidifTe dícuntur o ctogínta míllía, Hís patratís exercitum relíquít ín Sequanís nü hybernaturum: ac rebus vrbanís íntentus ín Grallíam circumpada nam, quae prouíncíae 5» Mal: eucfue, contendit.fiquídem amnis Rubíco appellatus dírímíta Giallía cífalpína reliqua i lalíam.Ibí fedens animos homínum captabat, confluebantdy ad eum frequentes. Lar- 1 gcbatur atit, quae quífcg poftulabat. Dimíttebat omnes partím muneribus, pàrtím fpe Ariouiflu á Ce es extg inpletos, ac relíquo toto belli tempore imprudente Pompeio ínuícem hínc cíuíum ar»| It- nishoftes domuit,hínchoftíum opibus captauit€ authorauitcíues. Vtveró Belgas Bdgei Cefare in-«cepit Gallorum pollentí(símos toti usq Gialliz tertíam fortítos partemrebellare,atgg cefí. bus tsarmatorum infinítas coegi(Ie copías: cofeftím conuertit fe eó incredibili celerítate,. mi BM Socios Gallos populantíbus fuperueniens hoftíibus maximum eorum globum ignabus Bi uter prclíantíum fudítfugauítQg: vt paludes& alta flumína ob cadauer& vím permea» nó tnt Romaní, Ex s autem,quí defecerant, Oceaní accoli finecertamíne dedítíonem tus Mil ice ín ferocifsimos& bellícofifsimos Belgarum Neruios exercítum mouit. Hí defas Neruij,Belgaris 1 lo- Bl colentes fyluas liberis& pecunía ín vaftífsima fyluz parte quámremotífsímeab ho» bellicofiimi, 1 os, BM lsbdítís caftra muníentem Caarem nec pugnam íd temporís expectantem fexagín, it^ tmíllía numero ex ímprouiío ínua(erunt,equitatum efus profligauerüt,legíones duoj;* á x.""* E mi, MM dime X feptímae círcumuentz omnes céturíones occídere.Quod ní Cacíar rapto fcu. nát berumpens per príacípes ín barbaros írruí(fe Gatq; ex vertíce montís duodecima legío llic M iipericulum eius decurriffec ac dífsipatferhoftia ordínes, nemínem apparebat fuperfu x M uum fuiffe.Nunc quamvis ob Cefarís audacíam cotenderunt in hoc coíctu fupra vi: rit tes;ne fic quídem auertere Neruíos,(ed pugnantes cotrucídauere.fiquídem exLX.mil geri 4 Cefal'eu lbus ferunt quíngentos tantüm íncolumes euafiffe,& fenatores ex quadríngentis tres. recefi, nt Mills His(enatus nuncíatís ín díes x v. quotob nullamante victoria fupplícatione decreuit, n BE Nin& perículá vídebatur ingens tot fimul cofpirantibus pentíbus:& victoríá clatíoid$ MM ttm.quód víc&tor effet Caefar, fauor efficiebatin illa plebís. Btenim Caefar rebus ín Gaz lo là compofitís iterum ín Grallía circumpadana hybernauit aucupans cíuítatem, Neq; e»» Mi mcandídati modó,qui íllum habebant prabítorem,redímebanty acceptaab eo pecu x- MI':populifuffragía, defignabant atq; omníaad opes amplífícádas íllíus agebat: verüm ir ME exclrifsímis& fummis virís Lucam pleríqzad eum couenere, Pompeíus, Craffus, poreutiftimori! "^ M udinie praetor Appius,& Nepos Hifpaniz procoful.Fuerelíctores íllíc c x x. fena- Romanor Luct ME rampltus ducenti. Poft con(ultatione tranfegerüt dierefsi(unt. Conuenit bí,vt cam ad Cefaré bar 9peius€ Craffus cofules fierent. Hí Czefari ftipendia atgp in alter quínquenníü pro» comentus, (qc a nci(ui decernerent. Quz res vifa fanís abfurdisima eft.quíppe quí tant&argentí ca n5, B Pioantà Ce(are:hi fenatuf,vt quafi ínopí daret, cofülebant: ímo verà cópellebant fuis! p^ ME"eemifentem decretís, Cato abfens erat,quem cómodüm ablegauerant ín Cyprü.Fa. a " gl iusvero quíaemulus erat Catonís,vbi níhil profecit cotradícendo,fords profilíes ad nt^ M Pooemvociferatus eft. At furdz omniü erant aures:q» pars Pomperj& Crafsi verecanniá am haberet plerícs veró ínferuíentes Caefari atgy ex fpeab illo propofita(ufpenfi con» M cit MM Quiefterét, Porro regreffus Caefar ín Gallíaad exercità offendít ibí ingens bellá.Gen-: ai "5tim Germanorum due,numerofi Rhenum modó ad agrum petendütranfierant: alteros Vflpetes, e "Tenchteri. in Galliam. Cefaris equitatus fugatus, Vfipctes ex Tenchteri ceft. tAhj ident leoiffé 40. mili i Sicayibri. Cefar Rhenum ponte iungit. Cefaris expedi tio in Britannian, lalie Cefaris filie mors. Gallie defectio. Cotta e Titurius cunt exereituceft. Gallià Cefare el cejt. Gallorum fecun daá Cefarc def[cftio. $76 Plutarchi alteros Víipetes, Tenchterosalterosvocant. Deconflíctu cumhís commiffo íciibitig commentartjs Carfar barbaros miísis ad felegatis ex ítínere fe perínducías adortos, ít equitatum fuum ad quíng) millía octingentis ipforum pepuliífIe. Inde alios denuóim. pofturz caufa legaíle.quibus comprehenfis exercitum fe ín barbaros duxiffe, fidem fr, uare tam perfidis& faedifragís amentiam ratus. Canufius Catonem narrat decernente victoríz caufa fupplicationem fenatu pro fententía díxifIe, Czefarem barbaris dedendg adexpiíandumá violato iure gentium cíuitatem,& ad piaculum ín authorem vertendi, B Cafi ex íllís, qui Rhenum tranfierant t quadringenta míllía. Paucos ex fuga Sícambi| gens Germanica recepere.Hocarrepto contra eos pretextu Carfar,reuera gloriz cupi dus,atdj vt prímus mortalíum exercitum Rhenum traduceret: amnem ponte íunxitl, tíísímum:qui eo ín traíectu laxíísíme diffundit fe,afperg; eft,& torrens:truncifg& ma f tería,qua deuehebat,concutíebat atqj; conuellebat pontís fulcímenta. V erüm hzcfub, licis ingentibus proiectís ac medío flumíne defixis excipiens írruentemq ín potemvn. darumimpetum leníens, quod excederetomnem fidem, oftendítfpectaculum diebus decem pontemabíolutum. Tranfmíffo exercitu cüm occurrere füftíneret nemo, fede, tiam recepi(Tentíe przeftantífsími Germanorum Sueui ín conualles altas& fylueftres: fcedatíshoflium agrís,fidisqy focijs populi Romani confirmatís,poftquám duodeuigia tí díes ín Germania egít,ín Giallíam eftregreffus.^ At expeditio eius ín Britanníamno bílísfuitaudacíz, Prímus ením claffem Oceano occidentali índuxít, accítoq; permare Athlantícum exercitu ad bellum íbí facíundum nauígauít. lllamautem, quam magni] tudínís caufa credebat ínfulam nemo,&€ que przbuít fcríptoribus permultis controue: B fiam,quaíi nomen tantüm& fabulanufquam vifz neq; exí(tentís ficta effet. fubíoerea grelius promouít extra orbem terrz Romanum ímperium. Bís ín hancínfulam cxoppofitaanfmífit Gialiía,crebrisq: prelijs fatígauit hoftes magís quám fuos locupletauit, B Cüm ením przdam,quaz operzpretíum effet, ab hominibus duram vítam agentíbuse B genísqy non poffet parareinon qualem cupíebat,exítum bello ímpofuít:fed obfidibusi regeacceptís íimpolitodptributo excefsítínfula."T'uncliteras offendit ab vrbanísamicís millas, qua ad eum tranfmíttendz erant. Ex hís de morte filíze cognofcit, Extínda fuit apud Pompeíum ex partu:magnusq; ípfum Pompeium, magnus Cafarem occipi uitluctus. Amíci veró eorum exanímati unt, quód quz ín pace& concordia gro] temalías contínebatrempubl., effet retexta necefsítudo. etenim partus mox non multis diebus matrifuperftes deceísit. Iulíam ínuítís tribunis populus ín campum Martíüex B tulit: vbi funerata X humata eft.| Atcüm Caefar exercitum ob nímíam íam multítudinem diuififetneceffarió in multa hyberna, atqj Italíà fuo more petíui(Tet: omnis deítv tegro conflagrauit bello Gallía. Ingentes exercítus, círcumuolítantes hyberna íuerunt excífum& adorti funt caftra Romana. Maxíma manus& validifsíma rebellantium du f ce Ambíoríge Cottam& T'íturii cum exercítu deleuere: Legionem, cuí Q.Cícero pre 711 2E 1, yaf, erat, L X.millibus milítumarcte obfederuntoppugnaueruntg, faucíjsq; omníbusatq B 03.;, 4 24'"" anímialacrítate magís quàm víribus propugnantibus penéexpugnauerunt. Hisallatis agens Caefar ín longínquísraptim eo fe couertít;contractísqy in totum feptem millibus militumaccelerauítad exímendum obfidione Cíceronem. Non fefellit obfidentes: fcd contempta fuorum paucitate procefferunt obuíám quafi eum obtríturi. llle ludificise os cedít perpetuo, dumloca ídonea pugnantí paucis contra multos occupat. ibí caftra munit,fuosomní pugna abftínet. V allá altíüs educi, portas obftruí tímorís fimulatione imperat,id agens,vt cótemnantur fui: quovfquecaftra dífperfa ex ferocia ponentesítv fefto exercítu adortus fudit& magna ex parte deleuít. Hoc Gallorum defectionesme gna ex parte comprefsít, atque ipfe hyeme círcumquagy obiens acríterqy res nouasmo lientibus íntendens. Adhzc ex Italía ín locum amifforum veneruntad eum treslegiones, Commodauit eí defuis Pompeíus duas: tertía nouella fuit ín Gallía círcumpad naconfcripta. Interímínlocíslongínquís femínata in occulto& ferpentía per poten j tifsímos bellícofifsímís ín gentibus víros príncipía eruperunt belli omníum illicmax" míperículofifsímitg magno íuuentutís flore fuccincta ,armís vndíq; contractis, collata in comune íngenti pecunía,valídís oppidís& afperís locís: tunc tempeftate brumalífls 1ina congelata;obtectz níue fyluz,torrentíbus ftagnantes campi, híncaltítudínentus oculosfallentes(emítze, bínc per paludes& flumína fuper ripas effufa admodum ct? víz nullum prorfus vídebantur aggredíendií rebelles relinquere Caefari locá. Natione deícíuerant multe, Summa authorítas penes Aruernos& Carnuteserat, god 0 enne d fifpect ducibu: inftitita iodlamn rs Cim vilus, tat bus pto ditbart gbellat (icbatu gens,re c iratre tuncve Quare: lirelíq gib tate c1 fitaffe pum.! milit f: (cinop ftnforu pimip tenta mr tamillí rene ratq dícrím j aibi, ilos,qt vero prius f templa butas], Tamb mníun tam it cingen ; enter fitiste tum fa; Parth | mq | tollere pronu: DET Gallic Popei , Duetui (ine vll ton fu (def Quent | grauíu non di lolerar [ C. Cafar.$77 mne detulerant ad V ercíngentorigem, cuíus patrem, quódaffectatze tyrannidis efTet. vercinoztorix | ii(fpcdtus, interfecerant Galli: Hícin plures manus dilectis coptjs, multísqg ímpofitís dux Gallorum in ll ucibusregíonem omnem circumíectam víque ad eos, qui vergunt ad Ararímamnem contra Cefaré, (c M uiicicaffciicere: delíberans ciuítate Romana íam ín Caefarem confpírante omne bello i iom mare Gaalliam.quod(i paulo poft Carfare bello cíuili ímplicato ínftítuitTet: terro^ i s Cicnbrícis illis Iralíam níhiló inuafiffentleufores. Nunc optime omnibus adbellum di M ios imprimis tempore doctus Caefar vtí,fimulatg; defectione cognouit: ijfdem, quíbil bos profectus fuerat,vijs duxit: ímpetud ac celerítate ítínerís per tantá hyemem often» ; batbarísí erabílem ipfospetere& ínuíctum exercítü. Quó ením nunci t pi ditbarbarts inexup piosp. uhcium au to M ocllarium ab fe incredibile eratlongo poffe fpacio penetrare: íbí cum cunctís confpí^ m i ictor copiis paríter agros eorum vexans,prefidía excíndens, vrbes ín poteftate fubio eosrecipiens tranfeuntes: donec& nomen Heduum declarauítfe eí hoftem.cüm an- Hedui deficiunt n M iinesappellaffentfe Hedui populi Romaní, magnog; honore haberetur apud eum. à Romanis. bus ucvero reliquis focíatí rebellibus magna trepídatione Cafaris exercitum perfudere. do M Quire motis índe caftrís fines Língonum fuperauit: quo ad Sequanos focios ac pro Ita. ec M icdique Gallíz obiectos perueniret. Ibi íngruentíbus eíh oftíbus atq; ínnumera cín- Vercingentorix igin ME rnibus multítudíne geftiens acie decernere, ceterís rebus vícít, temporísq; díuturni^ á Cefare fu[un. !no tte& metu fubactos fudítfugauítqs barbaros. Atín príncípío habítus eft nonníhil ce a M oiuffeoftenduntdg Aruerni fufpenfum ín templo gladium, quem de Cefareíactant ca um qu Hunc ípfe poftea rifit cüm confpexiffet,amíciscp detrahi eum iubentibus nó peruc nii crum ducens. At vero ex íllíis,qui ex acíerefugerant, pleríq; cum rege receperüt a: MN rinoppídum Alexíam. Hanc círcumíidentí Cafarí, quam altitudine murorü& de» Alexi obfidio, op- i fnforum multítudíneapparebat e(Te ínexpugnabilem, occurrit extra maius quam exuit, pimi pofsít periculum.Nam fortíísími quiqy Gallíe ex omnibus collecti nationibus tre o E cnramilla numero Alexíam venere. Armatíin vrbe erant non íntra centumfeptuagin s onillia. rag; ín medío tanti belli Cefar deprehenfus obfe(fusq; duplicem murum obj. n E eieneceffe habuit vnum contra oppídum,alterum ex aduerfo íllis, qui recens aduene, i pl qua fi vires cofungerentur,omnínó de Cafare putabatur actum. Hocad Alexíam i: BM dlrimen multis de caulis eihaud immerito gloríam tulít. quod virtutis€ cofilíj exemv MM ribi qualia certe nullo alío ediderít certamine. Miríficum fuít autem imprímís,quod Ce/aris vittolis M ilos.quiinoppído erant,latuerit conflixiíIe cum tot millibus Caefarem,eosiy fuperatfe: ría ad Alexiam, oo ml vero magis Romanosínftatíone pofitos obuerfi oppído muri. Nego ením víctoríam di MM rios fenfere,quám eíulatum ex oppido vírorum mulierumq exaudírent planctum co^ io MM templitiumalijs ex partibus multa auro& argento exornata fcutamultas fanguine ím^ anc i buaslorícas,adhzec pocula& tentoría Gallíca, quz à Romanís deportabátur in caftra. dv gy. Tambreuímomento adeo ímmen(a manus czfis ín acíe plerífque ficutfpectrum vel foe Ml nium euanuít& dífsipata eft. Quí Alexíam obtinebant, poftqua non parum negocij Alexia deditur ig Mill un libi quàm Caefari exhibuere,tandem venerunt ín dedítíone. Totíus dux belli Ver^ Cefari. ais M cngentorix fumptis fpecíofifsímis armis cultog; equo exceísit vrbe, Carfaremqg confi ig bus Mil item ínorbem círcumuectus eft. Ablato índe equo arma abíecit,atqy ad pedes(e Cz (d Ml fuisreponens contícuít,dum ia cuftodíam adtríumphum eftdatus.— Porro delíbera- Céfaris e» Pors se ll uniamdudum Cacfari erat euertere Pompeii, vt huícfcilícet illum. Occifo enim apud Peí4ifevfio, et (ia Ml Puthos Craffo, qui vtríq; imminebat, relíquum erat Caefari, quo euaderet maximus, vt belli ciuilis caue c MM uuquierat,profligaret:ílliad íd dcuítandum,vtartteuerteret eum,quem formídabat, fe. iv M ule Id Pompeio,quí Czfarem defpiciebat;parum tunc vifum tímendü: perínde ac n» M onum effet eum, ipfe quem euexerat, rurfus deprímere. Caefar vero, quíhoc propofi- Cefaris calidino timaprímo habuiffet ín aduerfartjs, velutathleta remouit fe procul,bellisqy exercítatus f4* io MM Gillicis copiasacuit, gloríamq amplíficauit rebus geftís. vnde ín par decus fublatus eft d» Ml Popejornamentis. Praetextus cepít, quos partím eí ipfe Pompeíus,partím tepora prae^ e Mil: buruntacRomanzereíp. peruerfitas, quahonorum candidati pofitis in medío menfis x M Inevlloruborenundinabatur plebem. Defcendebatín campum mercenaríus populus hn MM non(uffraetis pro praebítore: fed telís,gladijs, fundis decertans.Identídemfanguíne& Populi Rott. ilu M, Cdefcedatísroftrís dírempti funt, ciuitatem ad ínterregnü quafi(ine gubernaculo relín*?rrzP&o. iis MM quntes delabente:vtpreclare agí putarent fapiétes,(i ín malum quam regnü, refp.non c ME muiusextanta in(anía& tantís Huctibus euaderet. Multi erant, quí etía dícere publíce 15 ME,"On dubitarentnifi ftmmarerum ad vnum delata,deploratà rempubl. effemedicumiy um M Gleanda hanc medicina qui faceret, quàmlenifsímü, Pompeiü fignificates. Quodille nc Cc Cefar fecundu confulatum,er prorogari pro! i uinciam pctit. Cefar corrumpit magiftratu Rorn4nos, Popeius legio nesá Ce[arerepetit. ; Cefaris postuH lata à fenatu. Antonius et Ct rio ex yrbe profugiunt ad Cefarem, $78 Plutarchi cüm auerfari verbo fimulatet,reuera omni ope eníteretur, dictator vt diceretur: Caro; anímaduerfa fuít fenatuíauthor, vt eum folum faceret cofulem: ne exprímeret dió; ram,domínatu placatus magís legítímo. Senatus veró tepus ínfuper eí prorogauit pio] uincíarum. Vtramg, obtínebat Hifpaníam et Afrícam totam, quas perlegatos regebar atq; exercítus íbí alebat, ín quorum ftíipendíum accípíebat ex ararío perannos duca] tíes quadragíes Hs, Inde Cafar perlegatos confulatum petít& fuarum ítem proviz, B cíarum prorogatíoné. Hic Pompeíus prímó tacuit. at Marcellus& Lentulus repugu, uerunt,alías Czefarem odío profequétes,& ad probrü fuggillationemq eíus neceliar| nonneceílarijs cumulantes. Colonís ením, quos Czfar Nouumcomün nuper ín Galià deduxerat,cíuitate ademerunt,€ conful Marcellus vnum íllíus colonie decurionéqi| Romam venerat,virgís cecidít,addens hancfe eíínurere nota, quód ciuís Romanusri effet. abíret eamqg Czefarí oftenderet,— Poft Marcell cüm Carfaríam omnibusremy, tractantíbus opulentíam propínatTet Gallícá affatím hauríendam, Curíonem tribunum plebís magno zre alíeno líberaui(Ter, confulí donaffet Paulo feptuagies quínquíes x s quo argento celebre íllam bafilica iuxta forum loco Fuluíz zediíficauít dedícauitq:tum demü coítíon£ iftam Pompeíusverítus perfe& amícos ín íd íncubuítaperte, fucceflo prouíncíe vt Czearí mítteretur:mífitqy repetítit milítes, quos eíad bellum Gallicicom modauerat, Eos Cafar donatos millenís nummís remilit. quí hos reportauerunt,rumorem fparferüt de Caefare foedum& malígnü,vanat fpelabefecere Pompeia, quafi de. deraret eum exercítus Cafarís:& quavis res vrbanas propter ínuídia& reíp.peruerfit tem egre tenebat, Carfarís copiz effent eítamen prompte:ac cüm prímüm tranfcendif.| fentín[talíam,mox ad eum defectura: adeo afsíduís expedítionibus acerbi eís Cart & fufpectum dominatus metu factü. Hís Pompeius ínflatus delectum militum quii níhíl timens negligebatpremebat veró Czfarem,vt putabat,verbís& decretís.queílle floccíipendebat. Imofama eft vnum ex mifsís ab eo ceturíonibus;qui pro curía flabat& audiebatnolle Cafarí fenatum prorogare prouíncía,díxiffe: At híc dabít: manu capulí gladij pulfanté, Verüm Cafaris tamen poftulata honeftà fpeciem magnificam habe bant. Offerebatarma pofiturü fe,modó íde faceret Pompeius, ac fic vt ambo priuatipe terent populíbeneficía. quando qui fe fpolíabat exercítu,& illí confirmabant, vnüpre mendo alterüfacerent dominum. Has condítíones cüm ín concíone Curío Cafarisno míne proponerct,íngentí eft plaufu exceptus. Alíqui etíá coronas ín eum ficut athletam floríbus fpargentesíactauere. Antonius tribunus plebís epíftolà hífce derebusaCzfare allatà protulítín concíone& confulibus ínuítís recítauít.In curía Scipio focer Ponv B peij fententíà díxít, Cefarem,nifi prefiníta díe difcefsiffet ab exercítu,hoftem declarav dum. Dífcefsionem confulibusfacíentíbus,an dímiffurus Pompeíus exercítü eflet ite rumq; an Cefar:ín hanc parte exceptis paucís omnes,ín íllà paucí difceffere.Ibi poftul? te Antonío,vt dífcefsío fieret,an deponerent ambo prouíncías,in eam omnes paríteri uere. Verüm inftante Scípione&€ Lentulo cofule clamante armís cum latrone non decretis agendü:in przrfentía dími(Tus eft fenatus, luctuqp ob diffenfione veftes mutauere B Moxliterz allat à Cacfare funt, quz moderate vídebantur. Oftendebat ením dímitte 4 refecaeteraomnía velle,tantüm poftulabat, vtfibí Gallía cífalpina& IIlyríci cum dv2buslegíoníbus concederen£, dum fecundi confulatü peteret. Ac Cícero orator modo ex Cílícía reuerfus dereconcilíatione agens molliebat Pompeíü. Híc veró reliqua per míttens adímebatlegíones:& Cícero induxit amicos Carfarís íà remífsíores,vt contetí antedíctís prouínctijs et mílítíbus folüm fex millibus ínírent concordía. Flexo Pope? & cócedente coful reclamauit Lentulus,atg infuper Antoníü et Curíoné probríslace B ratos curía deformíter exegit. Itagpfpecíofilsimü ipfe dedít Caefarí colore, quo potilsi| mum ínflàmauít mílítes,claros víros& tribunitía poteftate predítos oftendensmeríto B tíarheda& veftítu feruili profugiffe. Ita ením ínftructí clám metu exíerát Roma. Erant eotemporeapud eum nonamplíus trecentí equítes€ quíng; míllía legíonaríorü. Re líquum ením exercítü trans Alpesrelictüadducturi erantlegatí eius. uod ait víderct B cceptorü exordía& aggrefsioné non magnam manürequírere ín prefentía, fed terrort potíusaudacíz X teporis celeritate przcípíendà( quippe perculfurü citius ínexpect? tum fe,( fi cum apparatu ingrueret, ímpulfurü aduerfarios) ímperauít tribunis& ccv turíonibus, vt eladíjs modó accindtírelictísarmís alíj Arímínum ampla Gallía vrbem quàm maxíme fierí poffet,fine fanguine& tumultu occuparet. Exercítü cüm cradidilfet Hortenfio, díem ín publíco traduxit gladiatoribus exercentíbus fe afsiftens fpeciator paulo m 1^ paulo à dcprum cim ad jaitíne Jim ef Ainíu: tmp dci]cte tibus a! fato Cu ium R Arimit Ciutat pe iral vero q magiít pats i omnfía mofta pumq ltem «quas tipede Li Deut ar bitiam wbem | nuin ei tunc e; mifera| | plorat: hárga fitis ca jlialeg: tad E fuic ful d fli | àccept | voime | admo. I peium | Do Auctu aduen: fi M 01 419 81 S'Vi | loxàoí | dilfet c B Uns,v | mo,v. Gntün éul i Dat Cen. Utt um ara alli qui| $nó mp. lum H$ 'um (for mv noefi. I alo itg | oiunía gr aues tenei bàt. Neg enim,que e exultaret par S qut |«quas offerente pacís códitiones Lentuli permiliífec otu | pede pulfa a ibundusal iquandoinfe natud cif e | illapparatu effent folíciti: fe, vbítellure pede percuí silfer, Trata legi onib usím pleru | um. Àccamen fupe erabat tunc. quog Cafaré TK'opíarü nui ls m fub muris C« xfintj,quod Domítíus cum tríginta cohortibus teneb C. Cafar.$79 Paulo ante vefp erii curato corpore conuíuíü íngreffus hafit paulifperapud couíuas.In^ | icprimís tenebris furrexít:ac relí iquís comiter appellatís& operíri feíuísís qua firegrefm,paucos amícos premonidt, ne eade omnes fed alíus alía vía fequerent.] Ipfe vehi có ofcenfo merítorío alíam víam ínijt prímo, mox flexit Arimínit. Vt venitad amné, qui Gallíam cifalpína cetera ltalía fecerníc, ubico dícit: X reputare ipfe coepit fecti, pem il& accederet,& fluctuaret ceeptori mole: curfum fuftínuít, atqy fubfiftens | niínere multa fecü agit auítanimo,actacítus h ucilluc fententía veríauít ,habuiítág cofi, lim efus tunc plurima vol lumína:multü etíà cum amícís, quífecü erant, ínter quos fuit Ainíus Pollío,difceptac iít pefans:tráíitus fuus quáta vortalíbus allaturus mala, quanung de eo fermonis e(Ient pofterís relicturí. Ad poftremum cum quoda ardore quafi iijciens(c exrationibus ín euentü, atq; hocprafatus vulgare ín fortunas fe demíttentbusancipites& audacía coepta praludia, I lacta cito o alea:aggretlus eft tranficü. Inde cí^ uocurfu cotendens Árímínüá sotcdhuetin: gredítur& occupat. Dicíturnocte,que traf, lium Rubíconís antecefsitnefarii habuiíle fomniü. V ifus fib eft matre fuam ítuprare. Arimino capto tanquá porta bello ín omné terram& mare paríter patefacta, legíbusqg uitatís cum prouíncize confufis termínís no víros díceres mulíerestg vt alías attoníto fur rini palarí ,verüm ípfas fedibus fuis excítas fuga ínter(e dífcurrere cíuítates: Ikomà' vro quafi luctibus círcumi iectorii populorü fuga X mígratíone ímpletam. quam neq; mgiítratus fedare facile,neq; verbis vllus valeret re'prímere: vt parü abfuerít, quin ma psinvadís etíactatione prope d emetipfafuerít eucr(a. quíppe díuc s aítus motusqg; (cebat: fed cüm perterría& L xíta paf(sím cócurrens ín magna vibe& ínfultans con RD ca de cuentu íi | pumq perfe obftupefactüal íus aliunde folícitabat Pompeíü:cüm hí ob BA q Ce |(iem contra fe& rempub. euexíflet, luere eum penas alf jq dei iurefuo cede ematgi elis. Fa.uoníus ter ie sít et, nelaborarét patres, neq; de nero,verü jmncmo uis perm ttebat vti cofilijs. Ita multís nuncijs, mendacijs,€ terroríbus quafi íngruen jtiam hofte& omnía tenente cedens comuni eft ímpetuím»pulfus, decretoq; tumult 34; |"vem reliquit, fenatü fequi fubens, necremanere quenqudá, qui ty yrannídi: inteferrer pa Xlibe rtaté SAecoftesnefsleanibus qu ide ante profec Cüone peractísí facris fugá inipucre, Fugert int€ fenatores plerig,raptur: a quodammodo de ,pprijs, quod ad manumerat vtdealienísfumentes. Fuere, quí Cafarís prídéadmodü ftudio! i confilio fuo | uacexciderüt, vnaqg cum íllo fluctu tranfueifi nulla neceísítate ablatí funt. Vrbís vero | niferabilís facíes tanta ingruete te NT erat:quae nauís modo à gubernatoribus de^ ratziníd,quodfors obtuli(let,víd lebatimpadtura, Que c quanquá tam! fuít calamito^ haa hocexilia homínes tamen ducebát Pompetj caufa patríá effe, Romá vero vt Cze | íxiscaf tradeferebát. Quando Labíenus quoq Catari familiarifsin nus, quí eíus ín Gal 12,7) falcgatus fuerat, ac fub eo pertotít bellü decertauerat: fortífsíme, tunc ill itad f| Pompeíd f. Czeterüm huícremifitetíam pecunia& farcínas C aar, Hínc caftra po dafilutís pepof cítà(eruo fuo medíco veneni, dat umQg;pro letali hau ic Xcepta i Cefarís ín captíuo s humanítate deplorati tfe caloremqy incu auft bimedicus erexít,fomníficii índícans no funebre bibiíIe eum medícan idmodü hilaris,& ad Cacfarem cótendit, dataty fibíab eo venía íterá profug Pium, Hís Romi nuncíatis recreatí funt homines, redieruntQ eo alíquíe cad Cz. t Domítij copías accepit alíasqy, quas permunicipia ex Pópei delectíbus occupauít. ^idusíam magno e exercitu acteniibilíin ipfum mouít Pompeii. 1 Ille no expectato eíus aduer ntu fugit Bras ndufid,ac confulibus Dyrrhachíü cum exercitu praem iífsís paulo poft Xuentü Czefarís foluit,vt ín illius víta minutatim fingularecenfebiímus. Geftíente eue« igidinfeq. uf phíbuit Caefare difficultas nauíü. Igi Romi e"fL regrellus,tota Italía dicb, la igínta(ine fanguíne ín pot eftate redacta. qui cüm VI xe fupra expectatíone fud o ffen dilet copofitam& frequentes ibi fena tores: appell WEEK beni; gne& populari terhor — "stad Pompeíó mit ter ente íneunda zquís codiríoníbus p: ace, Atobtéper auitne "fertü, vel ep fecus Czefare fentíre exiftimarent& e BIS '€exte"mplo Sa Cc"a no, vel o Pompeii tímere de ac uitüm vti fp ecíofis, men ibunus plebís Metellus argentü depromer Cefaris ad Rut» biconem bafitatio, Iacta eft alea; prouerbium, e Cefar Arimini S. occipat: eiusd; fommnium. Vrbis Romane fub Cefaris aduentum perturbatio, u Pompelusex yr bc fugit. Labienus tranfitá Celare ad Pompetu nt. Domitius dimif ica fus á Cefare, Portpeius fugis in Epirunt, $80 Plutarchi Cefpecwi; turni vetatet ei,ac certasleges allegaret: dixitnó idem armorum aclegum tempus efr; tiones ex icplo Satur. Quod(i haec ínquít quae ago,offendunt tejfaceffe ín prafentía.Ferocía verba bellinos il rco i fumit, admittít, Vbí patefacta arma depofuero,tuncage populariter. Atquehac díco dein B nonc Silentlegesia- meo remíttens, Nam€ tu& omnesalij, quos exaduerfarijs meís cepí, ín arbítrío eti B ich r ter arma, meo, Sícad Metellü fatusprofectus eftad fores zraríj. INon coparentibus clauíbust, Wi nutu | bros accíuít, rumpi fubes eas. Intercedenti íter Metello laudantibusq; eum quíbu(dam MM(ucc | íntenta voce morte eí,ní defifteret ab ímportunítate fua mínitatus eft, Atg; hocjinqui, B niic: L1 haud telatet adolefcens dictu míhí dj factu efle difficilius. Haec verba effecerüt, vt tum B cfc i, Metellus ín prafentía metuattonítus abfcederet, tum relíqua facile& expedite eif, B Cim. Cefaris expedi vniniftrarentad bellum.— Hiíncin Hifpaníà cumexercítu profectus eft, príüs ftatu I vocr to in tup Afranium& Varroné Pompei, legatos fummouere,ílliusq; legiones et prouincíasred o uiman contra Pompei iode gerein poteftate fuam:índe ín Pompeíü nullo relícto tergo hofte pergere.Etquamvi Bill nine] . ín crebra perícula hínc corpore infidijs círcumuetus, hínc prfertím per fame exercius il niger fuí íncurrifTetzno ante tamen infectarílace(Tere,circumvallare deftítit illos: quàm caftris Wi(icu ' eorü& copijs efTet potítus. Ducesrefugerunt ad Pompeí&. R euerfo ad vrbéfocer Pi il(siat , fo confuluit,vt de pace mítteret ad Popeiü. Ei faurícus vendítans(e Cefarírepugnaui Bill Hodi Diciatorab fenatu díctus exules reduxit,& profcriptorum fub Sylla liberos fame reti Bl ciui o"v tuít,formag; alíqua tabularii nouarü obaratos vfurís fubleuauit,atcg alía eiufcemodino rendi Cei FTH— multa delíbauitinftítuta. Diebus ait vndecím díctatura abdícauit fe: ac poftquam e& Willi iun: confal. Setuilíi Ifaurícum cofules declarauit, ad bellum couertít animum. Caeteras quidéco Blk pco .., Pfasínitínereproperias preterijt.Equítes veró fecü trahens delectos fexcétos& quinq Bil auis Cefar in Epiri Jeoiones círca folftítíü brumaleíneunte menfe Ianuarío,quí apud Athenienfes Pofideo fiar: tranfnitit..—-(it ín(lá demifitfe, uranfmíffog; mari lonío Oricum& Apollonia capit. Nauiígíarcto aitíe: Veteranor Uh Brundufium ad milítes,quí tardíüs aduenerát,remíttít. Hí dum ín ítínereerant, vtpote nume gucrimonia Ó^ corporibus íam defectiatq; ex hoftíüi multitudíne fatifcentes querebant de Cafarchu Bl acit: traCe[arei.—$v(cemodiverbis: Vbítande,& quam ad metà concedet nobis ífte quiete, qui círcundu ME Marti cítnos,vtíturgy ficut ferreís& inanímatís? Succumbit etía ictibus ferri,& fcuto alique bellu: : dolorícag intanto temporc parcít. An non ex vulneribus reputat Czfar mortalibusfe haurit ; imperare,mortalíbusty nos calamitatibus& doloribus effe obnoxíos? Hyemi& veni BE prati ín pelago tempeftatífacere vím ne deus quídé poteft. At híctam proíecté fubit perc Mill, gan: la,quali fugeret nó confectareturhoftes. Hís díctís lentü iter Brundufiüfaciebantquo gi ron vt conuenerunt,& foluiffe copererunt Cafare: fubitó mutato anímo íncrepaueruntío BM ráicc met ipfi, proditores appellantes ímperatorís:íncrepauerüt etíá duces fuos,quódíternó Wil cuia maturaflent. Confidebant in promontorijs€ ad mare, Epírumq íntenfis oculis naus BM vi. C profpeciabant,quiíbus effentad illá tranfmiffur,| Apollonia Cafar cüm copías Pom- BM uC. peío nonhaberet fecum pares,quód cunctarentur relíquz,quz erat Brundufij: fufpe(ocap fusanxíus que confilium ínít anceps, tantís clafsibus pelago ab hoftíbus obfeffo, clóm MM ounc omnibus nauem conícendendí duodecím fcalmorum magnítudine, eaty Brundufium MM rum, Gefaris fatims. petendi. Igítur noctu veftetectus feruilí confcendit, atqj fe vt contemptum alíquemii treni audax, lentío abíecít, Cüm veró Aníus amnís in pontum deferret nauem:matutínam auram, al quod quz alíás ín oftío praebebat tranquillitatem longe vndas ímpellens, extínxít vehemens MM c Hi nocteíncrebrefcens marínus ventus. Ex eftu marís& fluctus occurfu efferatus afperu IM ie tusqy luuíus, fimulíngenti fragore grauibusq: retró inhibítus vortícíbus fuperaríag MM'bernatore nulla ratíone potuít. Itaque conuertere nauem nautís, vt remearetíufsit.Id B| roxit Carfar intellíges,quí fit,aperít gubernatorí: apprehenfaqy manu eíus ad afpectum fuum MM tmp obftupefacti;Pergeage,ínquit,audacter:nec quícquam tíme. Czefarem vehís, vna Qu^ Mt V 6G Cafarís fortunam. Ita tempeftatís nautx oblítí,acremís incumbentes inftítere magn Ml nin: alacrítate vrgere flumen. Vbi veró nequícquam fatígauerunt fe, atque multa acc B baut ptaaqua perículum fubijt Carfar inoftío: permífit perquám ínuítus gubernatorírec MI nati pere curfum. Egreflo occurrerunt cateruatím milites, expoftulaueruntq; cum eo€ 1- Me lico dignatífunt maiorem ín modum: quód dubítaretvel folís cum ipfis víncere hoftespo* um fe, fed cruciaretur offerret quefe difcríminiob abfentes,vt prafentíbus diffidens. Inde Qiap appulít Antoníus copías Brundufio adducens. Tum confirmatus Caefar laccísivit M"ces Ceftris difficul Pompeium. Ceperat híc commodum caftrís locum, eí que neceflaría affarim d opini taicinEpiro..— smari'quefubuehebantur: cüm illenon ageret ín aflluentíbus commeatibus,poft etiam ug Pind grauíter dífficultateneceffaríorum premeretur:ac radicem quandam contunderentm" Ma"ma. am Ts lítes, cacg lactefubacta vefcerentur, Panes quog ex ea confectos proueciíad iof Rie, tionc 1 C. Caefar.$81 MM iones intro miferunt proieceruntty cum hífce verbís: quovíque eiufcemodi tellus fernol rcradices, non defituros feobfidere Pompeíum, At Pompeíus neceospanesnecferiM mones permifitín vulgus mílítum efferrí,ne flaccefcerent immaníratem ac durítíem mi fi MO ics hoftium quafi ferarum horrentes. Serebantur quotídie círca vallum Pompeij fü» o OM eultuarie pugne ín quibus Cafar omnib us fuperior extra vnam fuit:ín qua cüm fcedé am M oocrenc ui, caftrapene amífit. Nam cüm eos ciet Pompeíus adortus, nemo locum te» Cefaris exerci» vi, M iit: fed&C foe czeforum corporibus impleta fi unt;atdy ad vallum fium munítíonesdg tu à Pompeio n ofc fugientes cecidere. Fugam occurrens Car cum(iftere niteretur,nihíl profecit, fugatus. ib MM Cimilleligna corríperet;abijciebant ea figníferí;ac tríginta duo ín poteftatem hoftíum A onere, Caefar fere fuitoppreffus.Cüm ením milití vafto& robufto fuga eum prauehen rdi Ml imanus inijcíens manere& conuertere(e ímperaret ín hoftem:ille turbationis in dífcri wi nincplenus gladio manum ad eum cedendum admouit: cuíus occupauit humerumar, ítus niger Caefarís abícíndere. Adeoautemres deploratze Caíaris erant: vccüm Pompeius tis i inefufpicíonealiquafiue fortuna non effet actum tam eximía profecutus, fed compulDi M isintra vallum fjs, quífugiebant, receptui ceciniffet:díceret dí(cedens Cefaradamíicos: ui. MM Hodiepeneshoftes víctoría erat,(i haberent víncentem. Tabernaculum ínegreffus defti, M nibui;noctemgr egítomníum illam ín perplexís confilijs mocftífsimam: quod bellíge, ino udírationem inftituifletíimprudenter. quí càm agerín propínquolatus eíTet vrbesqy e& ibundantes Macedoníz& T heffalíz,preetermi(lo illuc conuertere bellum, ibíad mare c. Mil peudlentibus cla(Te hoftibus federet,obfeffus magís rerum penuria neceffaríarü, quàm nd amis obfidens hoftes. Ita conflíctatus& folícitatus anguftijs atque diífficultatercerum deo irum vafis conclamatís ducere aduerfus Scípíonem ín Macedoníam conftítuit: ratus tr utfeattracturum Pompeium eoó,vbínon perínde copíam maritímam habiturus ad ma ot B nn ellet;autdefolatum oppreffurum Scípíonem. Id exercítum ducesq; Pompeíanos hu« acitauít, Czefarí vt ínftarenttanquam victo& fugienti. Nam ipfe quidem Pompeius Pompei) confldu Martis aleam iacere tantís de rebus dubitabat:& quód omnibus effet ad prolatandum(liadc bello, u bllumoptímé ínftructus, ín animo erat ei hoftium tem poraríü vígorem atterere& exsf haurire, quippe pars Caefarís copiarum bellacífsíma perítíam habebat& audacíam ín "ntí jaljs,quam nemo fubfifteret. In mouendís veró hucilluc& muníendis caftrís, cppu» cv M, qandís murís atque excubrjs agendis llaccefcebant pre fenío,corporag vere adlabo, juo rsmoliebantur ob debilitatem corporis alacrítate deftítuti. Adhzec lues dicebatur hor» o MM riicomes victusin exercitu Cacfarís vulgari.& quod erat grauífsimum, cüm necre pe^ nó auíaría validus effet,nec abundaret commeatíbus:breui vídebatur fua fponte collapfu ues tis Quapropter detrectanti praelium Pompeio vnus,quó cíuibus parceret,a(Tentiebam- üt Cato. quippe cüm cecídiffe in fuperíori acíe de hoftíbusad mille confpexiffet: operctv tapíteabícefsit lachrymans. Ceterí tergiuerfantem Pompeia increpabantírítabantdjg lam omnes, Acamemnonem& regemregum appellantes, quafi deponerenolentem ímpePompeiu Ac4um MM rum(ed eloríantem:quód tam multí duces parerent fibi& tabernaculum fuü frequen ace: od i, MM uen. Fauoníus Catonis libertatem in loquendo vecordíter vfurpans quiritabatur: regum appellam ale quod eoannoficubus Tufculanis vefciob Pompeíjregnumnonliíceret. Afzanius, quí tus. cis ME exHifpania nuperre malé gefta venerat,calumnía preifus exercítum pecunía prodidit "b ftogabat: quídíta non cum mercatore,qui nundínatus ab fe fuiffet prouíncías,dímíca z^ ME x. Hisomnibus Pompeius ad confligendum contra fententíam fuam cópulfus pet» Id M rexit Cefarem ínfequi, lllereliquum íter afperum habuit commeatuum comparando. un MI mnprabente copiam nemíne, fed omnibus eum ob recentem cladem defpícientíbus. 1 Bl"rGomphos Theffalíz vrbem cepít: non modo aluít exetcítum, verüm etíam morbo Gormphbi,vrbr, gna firaratíone explícauit. quippe illic cümm agni numerum viníínueniíTent: eo largius xe haufto commeffabundi índe et bacchabundiín vía ex crapula propulfauerunt alteraue» cde tutti morbum conuerfi ín díuerfam corporís habítudínem. Vt veró ín campos Pharin- VE ülicos ambo deuenere& caftra funt metatí: Pom peíus conuertít denuo ad príftíni con ;of- llUm mentem,cüm etíam díta fpecira& vifio effent ei ín fomnísoblata. Vídebatur(i^ nde bíà populo Romano plaufu ín theatro excípí. Atquí cum fequebantur, adeo crantfe- Pompeianorum iuit Ixesvictoríamqs fpe praceperant: vtde Cafarís facerdotío contenderent Domiítíus, fecaritas. à Spinther,& Scipio ínterferíxantes: multi Romam mítterentad conducenda& occi 2n MEM Panda dificía cofulatum& praeturam gerentíbus opportuna, quafi mox à bello geftuTP]: H*^. E mu"magiftratum, Gilífcebant precipue equítes pugnam armorum fplendore exculti exí» |]".,,; 1,* 1 M niG;equorumqy fa gina& corporumnítore ínflatí,€ ob multitudinem quoq;: quód fenc e y82 Plutarchi Portpeij coj e: r Celaris copiis Ccommittebantur quadragínta quíng; millía cum x x11.millibus. Caíarautem aduos Ü fcptuplomao-. ta cocione demonítrauit militibus Cornificíum, qui duaslegiones fibi adducebar, noil 16s, longé abefle:alías quíndecím cohortes duce Caleno prope Megaram& Athenas cojfill dere:quafiuitty operíriíllos,an dímícare vellentfolizTllí vero conclamaruntorantes pe rem duceret:fed moliretur potíus& ratíonemíníret, quo figna cum hoftibus quampri. müm conferrent. Luftrantí exercitum& prímam hoftíam ímmolantí nuncíauit atufpet . intratríduum pugna eum cum hoftibus decreturum.Exquírente Carfare, ecquídínex, Ofet44nlé— cisportentíde exitu confideraret? R ectíus,inquittute tibi deeo refpondeas. Mutatio Pharfalicat P4 vem ením dij vící(situdinemqy ín díuerfa grandem flatus prafentís praefagiunt. Iraqi] gun. fires tuas ducís ín pracfentía letas ,ínfeftíorem fortunam expecta: fintríftíores ,ltio, rem. Nocte, quz pugnam antecefsit,cüm vígilías obiret, círca concubíanodtem co ípexere facem coeleftís ígnís: quae fuperlata Caefaris caftrís illuftrís& flammea exi fteas delabívíía eftíntra Pompeij przíidía.^ Vígiliamatutína panicum tumultum. pud hoftes anímaduertere. pugnam tamen non expectabat ín eum díem:fed fignamo. uit,vtíter Scotufam intenderet. Deteníis íam tabernaculís accurruntad eum fpeculito, res, ínftruere fead praelíum nuncíantes hoftem. Ibi laetus& deos precatus acíem orm, Cefaris aciesin eamqg triplicem ínftruít. Medíze Domítíum Caluínum praficít. In altero cornu Anto campis Pbarfa-. níus,ín dextro ipfe egít: quo ínlegione decíma pugnaret. Huíc hoftíum equitatumcon - DE, L Z,, H U j licis. Ípícatus oppofitü, eorumq; verítus alacrítatem numerum: ab vltíma acie occulteori cohortes excíuít,quaslocauít pone dextrum cornu: docuítq; quíd facitidum effet cim Pompeijacics, hoftium equítatusíncurreret. Pompeíusaiteri cornu ipfe tenuít, finíftrum Domitiu, medíz acíeifocer eius Scípío praefuít, T'otíus equitatus moles eratín finiftro cornua círcumueníendum dexterum hoftíum atq; ad latam fugam círca ipfum ducem efficin. dam. Nullam ením arbitrabantur quantumvís profundam pedítum acíem fübftíturam, fedobtritum írí omnía conculcatumqy ímprefsíone tot pariter equítum ín hoftesfaá, Cüm íam ín co effet,vt figna canerent: ímperauítantefignanís Pompeíus, vtín proci cuatg in veftígío ftantes& ínfefta pila haftasqy tenentes hoftíum impetum exciperü, quovíg íntra pilí factum veniflent.| Czefarvero& ín eo aít Pompeíum etraffe,quíne fciret íncítatü formidabilemd ínítíó íncurfum tum íctibus vím addere tum anímosív flammare ex omnibus excítatum. Acíem moturus& rem íam aggrediens,primüm c? fpicit centurionem fidum fibi et reí mílírarís expertü,quí confirmabat manípulares fuos concítabatip ad fortíter dímícandum.Huncnomine compellans: Quid fpei,ínquit, C. T Criftius di- T Crafsíni,& qd aními habemuse'Crafsíníus dextra ptenía alta voce exclamas:Infignt, mencsnu, inquit Cafarvictoríareferemus. Meveró hodíeaut viuü aut mortui cómendobís. Sic Pugna Pharfa- fatus,prímus curfu ín hoftes irrüpit,fuosq; fecum centü víginti milites trahit. Dump lica. rumpit príncípes,magnadqy cede X€ ví progreditur: ínhibetur traiecto peros gladio, vt mucro fub occipíte extarer.Ita pedeftri certamíne medía acíe commifTo& confligente, ex cornulzuo Pompe, equítes magno faftu ínuehuntur alasad círcumueníendü dev trum cornu producentes.Príus quàm fecerunt hí frruptíonem: cohortes ille Carfarís p^ B uolant,non vtaflueuerát pila íntorquentes,neg; femora hoftium aut crura comínusc Cefaris rate^. dentes: fed orapetuntfaciemd conuulnerant,quod doctí à Carfare fuerant fperanteho gena. mines iuuenes parum bellís aut vulneríbus afluetos, florentes atit zetate& comatosob forme decus maxíme ea vulneraformídaturos,neg; prefens expectaturos periculum fi mu'(g deformítaté ín pofteri veríruros. quod fané euenit, INegg ením pila elatatolev runt,neg ferrü afpicere fuftínuerüt fub oculís: fed cóuerterunt fe; obuelaueruntg faci vteam protegerent. Poflremo ítafemetipfi cóturbantes turpífsíme terga dedere,fum2. ,mamípreí perdidere.Extempló em quí hos profligauerant,pedítatum circundederunt, Cefar viti Po. im petu(p facto terga hoftium cecíderüt. Pompeíus vt equites cofpexitab altero corn! peum,^ cus acíi deus eí mente ademiffet,vel clade diuínítüs ímmiffa expauefceret: tacitusrece pítíeín praetoríü, big; fedes euentit expectauít pugne.quovfg omnibus ín fuga cafte» natís adorírent hoftes valli& cum(tatione przelíarent. Tunc quafi ad mentéreuerius Pompeijfug&| càm vná hanc,vti ferüt, vocem mififfet:Etiá in caftrag depofitis ín figníbus ímperatorrs fumptaiy fugientí congrua vefte eíecítfe clàm ex caftris. At hícín quos incidit cafus; quemadmodi tradídit fefe Aegyptijs interfectusQq, eftín cóm entartjs de illius vita edi Ícruímus, Cafar poítip ín caftra POpeij venít,& ftrataííam hoftiü corpora eft contépl» t$, pe ptemmillia cum milleTulianís compararentur.Nec veró peditum etat parnumerus fl !(, em 1-. n;*- tbe b^le, T effufc fugientes,nO vltra ide íllefuít,nec meminit Magnü fe Pompeíü effe:verümnók tuse tatis: mna feq caltr. gion inqu f, i prod » riz C rola nij forte cogn auts illis, tires Thef dis 1 v Gís 7 mort et. i ne pz Rom Qum xand plent | quim dàm y Gufa diam milíti leni feten | fereb: ftpet (ma t0, livnu » mis fa litap | remir inuen tteha. uus C txplo Pothi ihtere exi slibor: recaí alibi tium, einn lis pet Aag Eum ^ S 108 nen on ne | pri. [pex ley Ti quei "tio con exi m3Toato» nat to, con ] » rie Cefarís ftatua confecrata. Solum círcumíectü cüm fua Íponte era | lortetempusoperam dabataufpícío. Hic prímüum, vt Líuius author eft,tem | cgnouítprefentíbusty geríaítnuncrem& praelium duces committere. Vbiíterum C.Cafàr. 583 » tseosqy qui adhuc interficiebantur,zemens aít:Hoc voluerunt,atquehuc meneceísi, .."*]»,* | uisredegeruntivt C. Caefar maxímis perpetratís bellís; ab exercítu fi dífcefsiffem, da. mnatus efíem. FIzec memorat A finíus Pollio verbalatiné Cafatem id temporis dixit 3 P zl]]]** |(quz ipfe gracefcripfit: Eos, qui cecídere, maxíma ex parte fuiffe feruos: quí dum | atra capiebantur, czfi fuere. Mílítes non plus fex millía interfecti. Pedites captosleM A,],::]; A"e? goníbus fuís Caefar fere ímmifcuit. Multís etíam ílluftribus viris dedit íncolumitatem, o ínquibus Brutus qui poft eum occidit,fuít:de quo dícíturnon comparente anxíus fuif: |(,&cüm veníffet ad eum faluus,maiorem ín modum gauifus, Huíus víctoríz multa ) prodígía fuere.— Clariífsímum tradítur, quod Trallibus áccídit. Erat ín templo victo trigídum,tum durlapídeín fuperficie conftratum.Inde referát palma adftatuz eíus bafim extítiffe. Pa. uui C.Cornelíus Auguralis fcíentíz perítus, L íuij híftoricí cíuís& familíarís fub ídem pus praelrj aicsínfpexít aduertíti figna, fanatícus exilíjt clamás: Vincis Cefar.Obftupefcentibus ilisquíaderant, detracta capítí corona furauit non príus fe repofiturum eam, quám ar tirselletíp(a aftipulata, Hoc Líuíus verum efTe affirmat,^ Caefar victoria: ergó data Theffalorum gentíímmunítate Pompeium ínfecutus eft, Cüm Afiam attígi(Tet: Ginidis Theopompi gratía eius, quífabulas contraxit, vacationem munerum dedit. Cun» (ls dis Afiam íncolentibus remifit tertiam tributi partem, Poftquàm Alexandriam 'um ius, uad fet am, (a, cit "ft, ne ftv Ta? (u0$ ic n6 Sic Tid M nte, lex pa sca :ho :ob nfi. ra^ ci, im ant, rnu ft (C Ic us, 11$ dif la» 5, nortuo Pompeío appulít: Theodotum, quí caput Pompefj fibi obtulit, aueríatus di, Anulum eíus accipiens illachrymauít, Amícos& familíares eius qui ea ínregío"-"ud] 3, P n»"." tc palantes captí à rege fuerant, benígné accepít omnes ac benefícijs fibi deuínxit, | Romam ad amicos fcrípfiteum ex víctoría caperefe maximum& íucundifsímum fruium: quód quotídie aliquos ciues, quí oppugnauerant fe, feruaret. Bellum Ale xndrinum alij non neceffaríum, fed Cleopatrae amore foedum ei periculorum que plenum perhíbent fuiffe. Accufantalíj regios,& eunuchum imprímís t Pothínum, jui maxíma przedítus authorítate occífo nuper Pompeío, exacta quoque Cleopatra dim Czefarí ftruebat ínfidías. quapropter ferunt eum exínde ccepiffe corporís tuendí saufain conuíuijs pernoctare. Ac propalám multa hícad Cafaris intolerabilem inui» dim& contumelíam loquebatur facíebat/que. Nam vítíofifsímum& vetuflífsimum !, m"-" M niitbus metíebatur frumentum addens: ferrent& acquíefcerent, quód vefcerentur lens. Ad coenas vafisligneís& figlínis íufsít miniftrari, aurea& argentea Carfarem frensomnía accepítfe ín folutum. quíppe patrí regís Cze(ar feptingentíes expeníum rebat. ex quibus caetera liberis eius Caefar anté condonauerat, Quadringentíes tunc tpetebat ad fuftínendum exercitum. Cüm Pothínus díceret eí, ín przfentía vt abiret Vmagnís negocijsín(ifteret: poft cum gratía creditum eum ablaturum: refponfo da; 0,miníme fe Aegyptiorum confilium requirere, Cleopatram clám ex agro excíuit. II. iivaum fecum trahens ex amícís Sículum Apollodorum exíguo acatío confcenfo primis am tenebrís applícuít ad regiam. Cümnullaalía ratione poffetlatére:culcítra ínuo laprotendit fe ín longum. Apollodorus cóoftrí&tam loro culcítra perportamad Cafa^ tmintulit Atqs hoc prímo Cleopatrae commento Cafare autumat capti, quod lepída nuenerít: pellectum(g caetera eius comítate& feftíuitate reconcilíauifle eam cum fra» «haclege,vt confors regní effet. Huiusreconcilíatíonis caufa epulantíbus cunctis fer» Us Czrfarís tonfor ex tímíditate,qua omnes mortales füperabat,níhil pretetmíttens ínQploratumifed íntétus auribus& curíofus ínfidías íntellexit Cefaríab Achilla duce& 'Othíno eunucho pararí, Re comperta Cefarconuíuíü ftatíone círcun dedit,& Pothínü Iremít. Achíllas perfugitad exercítum,bellog; Cefarem ínuoluit erauí& difficili cui "iSua manu tantze cíuítatí& víribus erat reíiftenda, In quo prímàm aqua ínterclufus vAxrrauits quod obftructi ab hoftibus canales effent. Deinde cüm infifterent eíadímetalem compulfüs eft perículum propulfare ín cendío:quo magna bibliotheca ex na nbus depafcete deflagrauít. Tertíó comíffa ad Phara pugna defiljt ex agoere ín acatm fubuenítes certatíbus, Qa veró vndíg ínuehebantur ín eum Aegyptij:proiecít tin mare firm mo; cü labore enauit. Dícitur tüc libellos,quos manutenebat,cüm íacu , eteretur& demergeretur,nó iimififfe:fed eos fupra caput tenés altera manu nàraffe, ACtíi ilico deprefíTum eft. Poftremó regé,quíad hoftes defciuít perfecutus figna cotu» m eoac víctoría potítus eft, Multí cecidere, Regeípfonon coftítit Sud factü effet, WES Vi&torie Cefgz ris prodigia, Cefaris demenz tia. Belli Alexandri ni caufe. 1 Photinum ha bét comment, Cafaris. Cleopatra profü cifcitur ad Ce[a ren, Magna bibliotbeca Alexan» drie incenfa, iud MENSES scia ris«7 Cleopatre F. i Cefaris de Pbar ! nace victoria, i* Videntur alin. qui legiffe Anitium. Tria Cefaris verba: Veni, vi di, vic. 1t Videtur locus mendofus. Cato e7 Scipio bellum reparat in. Africa. Cefaris expedi tto contra Cato néqg Scipione. Cefaris difficul tates in Africa. Cefaris in Afri ca pericula. Cefaris. victoia in Africa. Cel:ri doluit Catchiis tors, $84 Plutarchi lexandrínis appellatum, ín Syríam contendít.. In Afíam profectus Domitium acc. pítà Pharnace Mithrídatís filio fufum ex Ponto cum paucis fugam cepiffe: Pharnacem vero ímmodice víCtoría vtentem Bíthynía occupata€ Cappadocía Armení mino. riappellatze ímmínere, omnesg íllíus ore reges& tetrarchas concítauiffe, loitur mo, uit confeítím ín eum tribus legionibus, atquead vrbem Z elam ingenti commi(fo pra» lio fugatum Ponto fummouit, exercitum eius ínternecione deleuít, Huiuspermi, cítatem& celeritatem conflictus Romam figníficans ad amícum quendam* Amis. tíum fcripfittría verba: Veni, vidi, vicí. qua díctíones fimilíter cadentes non illepi, dam habent breuiloquentíam. Hinc ín Italíam tratjcíens Romam profectus eft cir, i cumagente fe anno, quo díctator íterum dictus fuerat. quí magíftrratus nunquaman, téfueratannuus. lnproxímum annum confuleft creatus. Male audíuit, quód per feditíonem milítarem duobus ínterfectís virís pretorijs Cofconío& Galba hadenus caítigauerit milites: quód pro milítíbus Quuítítes appellauerit, Diuifitin fingulosmil lenos denaríos, agrum que latum afsígnauít ín Italía. Fuít praeterea eíus fuggillatio Dolobellz furor, Amintij auarítía, ebríetas Antontj,& t Corníficiusfector Pompei| domum eíus mutans, quafi non fatís amplam. Hzc ením populum Romanum mor debant. Caeterüm Caefar, quamvísnon ignoraret vel probaret ea, cogebatur tamen ad ínftítutum fuum vtííllis adminiftris. Porró quía Cato& Scípío poft aciemPha, falícam ín Afrícam refugerant, atque ibí regis lubz ope magnas coegerant copías:fta 8 tuít expedítionem Cae(arín illos fuícípere.Círca folftítíum brumale traíecítín Siciliam, Vtautem omnem ftatím ducibus fuis fpem praecíderet cunctationís& mora: flatuit tabernaculum fuum ín crepidíne marís, ac vento oblato confcendens cum tríbusmil líbus pedítum& paucís equítibus vela fecit. quibus expofitís repetijt clàám mare de maíore exercitus partefolícítus. Hís íam vela facientibus occurrít, omnes que íncftra deduxit. Hoftes vero accipiens oraculo quodam fretos veteri, fatale effe Scipio, num gentem femper ín Afríca ínuictam fore: haud facile díctu, ioco an vt feríoad fe traduceretomen: quod effetin przfidíjs(uís quídam obfcurus alioquín& abieGus,ax familía tamen Afrícanorum, Scípío Sallutío vocatus fuít: eum ín przlíjs ante fignavt ducem exercítuslocauít, Subigebatur fubínde laceffere& adoriri hoftes. quippe£j re frumentaría defíciebanturmilítes, neque fuppeditcabat pabulum ífumentis:(edalgz marínz abluta falfugiíne pauculam herbam pro condímento admíftam obtjcere equís cogebantur, Numídz ením frequentes& expediti fubító exoríentesregionem vndique habebant ínfeftam.— Feríantem alíiquando Cafarís equítarum( nam forte Att quídam faltatíonem oftentabat,(imulqy ad miraculum vfque canebattibía: quo oble ctatí milites confidebantatque equos commiíferant puerís) círcunfufi repente adori untur hoftes, partím obtruncant,partím effufe ad caftra fugíentíbus Iulíanís vnoagmi neítrrumpunt. Quod ní Cafar ipfe, vna que Afiníus Poliío fuppetías ferentes extra vallum fugam reprefsíffent, tranfactum erat bellum. Przeterea alío ín conflictu fignis collatís fuperíores hoftes fuere. In eo fugientem Caefar aquilíferum collo dícitur cor-4 ripuille ac conuertíífe dícens: Hichoftes func.— Hís erectus füccefsibus Scipio eftad acíe dímícandum: relicto que feorfum Afranío ,fcorfum etíam Iuba, quí caftra exiguo índe interuallo habebant ,ínftítít Scípío fuperlacum praíidíum muníre prope vibem Tapfagum, quó íd omnibus ad pugnam arx& refugium foret,| Dumíneoeft, Ce far locafaltuofa& ímpedita íncredibilí celeritate tranímifit: atque alíos círcumuafit, alíos ín frontem eftadortus. quíbus fufis fugatísq; occafione& impetu fortuna v'vs eít: quo momento Afraníj caítra cepít, momento luba fugiente Numidarum caftra diripuit. Ira díei vníusexiguo fpacio trínís potítus caftrís czfis hoftium miliibus qui quagínta,ne quínquagínta quídem defiderauit de fuís. Ita aliquí de pugna illa tradunt.] Negantalij rei gerenda íllum interfuiffe: fed dum inftruit& adornar exercitum, foli! to morbo correptum. quem vt prímüm fenfit íngruentem príus quàm invuadereturà occuparetur prorfus a malo fenfus, trementem íam ín proxímam currím ablatum fuille atq ibi quieuílTe. Ex ijs, qui ex acíe refugere, cofularibus& pratoríjs virís alij, dum com prehenduntur,femetípfi ínterfecere: multos Caefar captos necauít. Catonem ín pete? te habere víuü affectans Vtícam properauít.quam vrbe feruans non ínterfuít Cato pu ene. Vbíveró eft ad eumallatum,manus fibí Catone íntuliffe: oftendit eare morder Íc Cafar,Qua vero de caufa obícurü eft, aít auté;Inuideo Cato hocletü tíbí, nempe tu" Cefario, Ceft- Cleopatra Aegypti regina conftítuta, qua filium breui poft genuít Czfarionem aba, Wl rici noap viuen aque tonís. tereb: (Ca mign pug rgre fubeg mnür xandi fius aba prm ticlír |j nai » Centí: quin abfun peili tum: Qu tam a Tato. dem: s tsm Vtr0| prius | Hoc hísac | mani infult ceffat ram. » Veru ibell dicun mos] ] uilfer | reddi I mico. fenfic libus | toad s ute C. Car. 585 | vitac inuidiftituam.Enimveró quam poftea in Catonemfcripfit defun&té oratione, spparet fereni vel placabilís ín cum aními effe fignificationem. qui ením pepercí(fet À 3 Ev m usd cim ín exanime rantam effuderitbile? Acex eíus aduerfus Cíceronem, Bruti, 10. sque ínfinítos alíos hoftes fuos augurantur clementía nec líbrum illum odio, fed cíuilí o E udrdtumambitione commentatum fuíffe ex huíufcemodi caufa: Scripfit Cicero Ca^ t^ pníslaudatíonem:cuilibro Catonem nomen reddídít, Is nimírum omníum manibus o OO eebaturvtab oratore eloquentifsimo ín argumento factus praeftantifsímo. Pupugit i. ON iCafarem notam fuam ratus mortui ipfius caufa celebrationem. Eaín oratíone vím pi mgnam crímínum ín Catonem congefsít. Libello Antícatoní títulumfecit. Habetv» WO ID aemulos Caríarís& Catonis caufa multos. V t vero ad vrbem eft ex Afríca it ngreffus:prímüm hanc ví&boríam ín concione venditauít, commemorans fe tamlatum. T.(ibegiffe tractum: qui vectigal quotannís penderet frumentí ducentena millía medi, us ÉR nim Attícorum,oleítrícies centena míllíalibrarum. Indetres tríumphos duxit, Aletil. xndrínum, Ponticum, Afrícanum non de Scipione, fed derege Iuba fcilícet. Ibí Iuba tio flius eíusadmodum puerín tríumpho ductus eft. Fortunata fuít eí captíuítas: quíínde ei axbarbarís Numídis ínter erudítifsímos híftorícos recenfetur. Sub triumphos íngentía ot premía largitus eft militibus,populumq epulís& Ífpectaculís delíníuít..Excepit eum en uidíníorum ín fumma vigíntí duobus míllibus, Spectacula edídít gladíatorum& prz at, liinaualís ín filíze Iulíze honorem íamdudm defuncta. A fpectaculis cenfuacto pro tre to M condis viginti millibus cíuíum,quot fuperiore cenfu fuerant, cenfi funt ín totum centum m AE qinquaginta míllía, Tantam inflíxít bellum cíuile cladem,tantamq populí portíonem vit M ibumpüit:vttaceam acceptas perrelíquam Italíam& prouíncías calamítates. Hís per^ i a iisconful quartüm defignatus ín Hifpaníam cum exercítu profectus eft contra Pom de Bl vciliberos.quilicetíuuenes etíamnum, ímmenfum tamen numero coégerant exercía. BS unanimosqp oftendebant ei ímperando parem. vnde ín perículum extremum eftad^ i» MEM idusCafar. Magnus conflictus eftad vibem Mundam commiffus. ín quo ínclína. fe M unaciem fuam Caefar& zgrerefiftentem cernens, clamauit per medíos difcurrens ar^ [;: nios X ordínes: ecquíd eos puderet, quód puerís fe prodítum írentz Foftíbus tan. vt itmacrí contentíone pulfis trígínta millía ex íllís opprefsít,ex fuís mille defiderauit for Bill simos quofqy.. Reuertensá pugna díxít ad amicos, fxpe fe pro víctoría, ín przfentía ga«to pro víta prímüm dímícaffe. Hancvictoríam obtínuit Saturnalibus.quíbus Pom us M pius Magnus quoq; ad bellum profectus dícítur fpacío annorum quatuor ínteríecto. di- IxPompeij liberis mínor eft elapfus. Maíorís paucis poft diebus Didius caput retulít. ft Bl Hoc Calarbellü geísit nouífsímü. Que de eo duxit, triumphus fupra modü fuít Roma le tisacerbus, Neq; ením alienigenis ducibus velregibus opprefsís barbarís, fed vírí Ro» i MEM maifummi calamitate afflicti liberís& familía femel opprefsís foedü habebatur patríze ni, MM inlultare calamítatibus,atq; exultare ob has:quarü vníca apud deos atq; homines, ne^ va EM aro effet eo copulfus,exíftebat defenfio:ídq; cüm ante nec nuncio necliterís víctonis Bl. rim ex bellis cíuilibus relatam publice fignificaffet;fed gloríam illam reieci(Tet rubore. or- Milli: Veruntamen ad Cacfarís fortunam ínclínantes Romani frenumq accipientes, atque ad Bi ibis ínteftínis arbitrantes domínatum refpirationem, dictatorem perpetuum eum vo MM innt. Eratvera ea tyrannís,cüm ad poteftatem abfolutam accefsí(Tet perpetuítas.Prí m MM noshonores, quoshumanum fane capíebatfaftígíum, cüm Cícero eí ín fenatu decre. L2 ulet.alij ímmodícís certatim adijcíendís Cafarem velapud placídífsímos ínuidiofum (it, t'ddidere€ odíofum ob tumorem& nouítatem decretorum:ín quibus non mínus ínífus nícos Caefarís quàm adulatores putant elaboraffe:quó pluríbus ex occafionibus& o£ lrà inionibus maximís ín eum víderentur ínfurgere. quando cetera bellís explícatís cíuiin lus praeftitit fefe írreprehenfibilem, Acclementíz quídem aedem tunc non ímmeri^ nt. MEM oadhonorandum lenitatem Cafaris decreui(Te eos dicas. quippe hoftíbus fuís multís Ji, MEM: lutem dedít;nonnullís honores quog:& magiftratus, velut Bruto& Cafsío addidit. & qorum erat vterque praetor. Iam ftatuas deiectas Pompetj non permífit íacere, fed re^ lie dluít, uuamobrem Cícero aít: Czíar, dum Pompei] ftatuas erigit, fuas ftabilít. Mo^ m xntibus eum amícís, ftipatoríbus vt cíngerer fe, multísq; ad íd fe offerentíbus non fu. fia linuit, preftare dícens íemel mori, quam femper tímere. Sepíens veró fe vt optímo v ME"22cüdeli(simo cuftode beneuolentía, populum íterum epulís& tefferís annona ic"s deiiníuít, mílítes colonijs deducendis: quarü fuerunt clarífsíma Carthago€ Corín v EM s. quibus€ capi ante& tuncinftaurar vna eadem que tempeftate ambabus conti^ "a I git, Cefav fcripfit in Catoné mortuiz, Cicero laudatio nem Catonis fcripfit. Cefaris tres tvi» umpbi. Iuba filius bifto ricus. Pop.Ro.cenus, Cefaris quartus con(ulatus. Mutida, vrbs, Cefaris de Pont peij liberis vi coria, Cefaris de Pont peif liberis triumphus, Cefar dictator perpetuus, Cefaris clemen tía. E Gun emu iios iii inc uu E cH diee at qa qi on * Caninius in vi num dié conful. ^ Cefaris conatus Cefar anni inequalitaté correxit, n: Mercedonius, menfis, Cefsr cur odio Ji habitus, Cefar. Settatui non a[Jarrexit. Lupercalia. 586 Plutarchi gít. Principibus partím confulatus€ praturas obtulitín pofterum. Alíosalis impe Ml nzcx £x rijs X honoríbusleníuít. Omnibus bonam fpem oftendit affectans volentibus impe, Bl ciu rare. ltaquecüm Maximus conful decefsiflet, ín díem vnam magiftratus reliquico i Ca fulem creauít Caniníum R.ebilíium, Ad quem de morefalutandum& profequendun Wl scm multís contendentíbus Cicero: Maturemus, ínquít, príufquám ílle abeat magiftran; BM rios Quía vero ingeníum eíus grandía molíens& affectans multz res praeclare gefte nonad gnus, fruendum elaboratis vertere,fed vt incítamenta& fídentia ín futurum, maíorumrerm Áisap| infuderunt cogítatíones,noux(p eloríz cupiditatem quafi confumpta prafentí; mous ll oi 1c erat eíus nihíl aliud, quàm ipfius fecum tanquam cum alío zemulatío& contentío qua, Gusre dam fuperandíconfequentibus patrata,— Parabat& ínftítuebat Parthos bello peter Bil Vari! His fubíugatis per Hyrcaníam fecundum mare Cafpíum& Caucafum ambírePon, Bl ien d: tum atque ita 5cythíam ínuadere: íncurfatis'que qua Giermaníaz cíircumíecta funtac il ile q Germanía ipfa per Gallíam regredi ín Italíam, atque hunc commíttereimperij Romy x. H ní Oceano vndíque círcunfcriptíorbem. Interea dum expeditio ea paratur, Ifthmum BM doni: Corínthíum pertodere molítus eft, Hínc Aníenemín anímo habebat Tiberimg fis. multít tímab vrbe alta exceptosfoffaatquead Círceum deflexosín maread Tarracinam do lil nun à ducere: quó fecurum& pronum mercatoribus curfum pararet ad vrbem. A dhacpalu Conue des ín Nomentanís& Setínís deríuareatque effícere campum, químulta millia poffe ll voccs: capere agricolarum. Proxímo vibí mari clauftraaggeribus imponere, cecumi Xin, Bl fucile portuofum Oftíz líttus repurgare,ac portus ibí molíríftatíonesq; tanta fufficientesns Mill vef uígatíon,| Atquebzcínítituebantur. Atfaftorum ordínatío atque ínzqualítatís an. ill hortos, nícorrectíoratíone mathematíca fcíte explícata ad exitumq perducta vfum prabuit titori p elegantíísímum. Namque Romanínon modó temporíbus admodum vetuftís nonha Wl non p: bebantcertos€ congruétes cum anno menfium anfractus: vt factificía& fefti dies poll com e latím labentes ín díucrías íncurreríntà temporibus fuis tempeftates:verüm folarís etii, ll duato quí tunc obtínebart, czeterís erat prorfus caecus. Soli facerdotes momentorum confajig ll un di penté acnemíne przfentiente menfem íntercalarem affcríbebant, eumd nuncupabon lll«tion. Mercedoníum,quem ínteríeciffe rex Numa prínceps dícítur: quod,vt ín víta illius pro Ml bre dídímus,mínutulum excogitauít€ nó díuturnum ín lapfibus emendationís auxilium MM^ quit Cafar veró philofophís& mathematícís praftantífsimís hac re delegata effecit exíup. Milli s C: peditante íam vía& ratione fingularem quandam& exactíorem correctíonem:quaha cius, ctenus populus Romanus vtens non perínde ac caterí vídetur ín díícrepantía illa clau. M trece dícare, Verumenímveró verterunt hoc quoq; ínuidí& potentíam eíus exofi ín crímen, Quid: fiquídem Cicero orator,cüm diceret quídam cras Lyram oríturam: Nempe, ínquit c Bill m e edicto:quafi id quogi reciperent per ímperíum homines.— Atodíum maxime illuftre ll ntm. in eum& funeftum effecit regní cupído:quz vulgo príma matería& íamprídem ínoc Bl os, culto maleuolís color fuit fpeciofifsímus. Et quídem rumorem ín plebem vulgaucrunt Ml" ile! ílli, quí hoc honorís quzrebant Cafari, libris Síbyllinis prodítum, víncí ParthosaRo Bil tide: manís poffe,firege ducebellum eís mouílfent,effe ipfis alioquín ínfuperabiles:acrede ong untem Alba ad vrbem Cafaremaufi fuere falutareregem. Indignante populo illeol Ml"oph fenfus, nonregem aítfe,fed Cafarem vocari. Ibí cüm obtícuilfent cuncií, planet ili"ime ftís dolens quetranfij.| Cümínfenatu exímíos honores eí decreuiffent, fedebatfoo MIM mm t€ pro roftrís. Adeuntíbus eum confulibus& pratoribus atq; vníuerío Íequentefenati&nto non affurrexít:fed quafi ageret cum príuatís,reípondit contrahendos magís quam an Mae pasim pliandosfibihonores.[d non fenatum modó, verüm populum etíam offendíttanquam MM 5| deípecta ín patríbus republ. atque ílícó íllí,quíbus lícebat non adefTe cum íngentí mv i rore receperunt fe... Dígreffus eft Caefar quoque re anímaduerfía domum: nudato MM"mi íugulo apud amícos exclamauit paratum fe effe cuilibet eum ad caedem offerre. Poit|i ferunt eum caufatum morbum. negauít ením fenfum conftare íta affeciís, cüm ín co MM"so cíone ftantes agant cum populo: fed víbrare ftatím eosmembrís, turbatosqy vertig* ds ne corrípi, atque fenfum eís íntercludí. Czeterüm alíterres fe habebat. fiquídem cupio MM"cit batomníno fenatuíaffurgere: fed ferunt eum ab amíco vel adulatore poríüs retentum Ml Nes: Cornclío Balbo. quí dixit: Non memínifti te effe Czfarem,neque vis pro maicítate 2 MI^ sre: coli? Hís offenfioníbus fuccefsít corumelía eíus ín tríbunos plebís.Lupercalía agcba ME ou: tur.qua multi tradunt fuifle feftum olím paftorum. Congruunt aliquatenus cum n cadícís Lyczís. INobílesíuuenesfrequentes& magiíftratus nudíper vrbem dílcurrunt hr hirfutís(cutícís obuíos perludum& iocum cedentes. Multa quoque príncipes jd| P'odir 3 te * Áo B mp it ha xul tía, jg an O^ Im, ip |a en, x (ire oc. unt i de of] ttí^ fot» atu im Jam Qe M otv ud ji um (ua m an^ Àp neffarios: verüm erat ín magna etíam fide apud eum. Praturam | iori prelatus Cafsío.fiquidem perhíbetur Caefar dixiffe:Iuftíorem C | ionem defiderabant,& illum folum vel is Cafsíus ftímulatam nonníhil gloríam eíus fentíens, ínftit irecenfuímus, Habebatetíam eum Czfar fufpectum,ata: a | Ap mimemanu emííiffe,camá viíam confpícientibus ardete: vbi extíncta e | mmalí habuiffe. Ipfi Cafaríímmolantí co | ato habitum. neque ením confiftere natur Püsím audías commemorarí,arufpícem qu |"periculum caueret. quí díes cm illuxiffe | aratufpícem, acludens díxí(Tet: Atquildus IV n |"tt fubferibebat forte epíftolís, vt folebat recumbens. |"dt fimul(irepítu& lumíne, Calpurníam'q »d.; |"ous effet ex fenatufconfülto adíunctum,vt &olamen "ret fed ín alíud tepus refjceret fenatü. Quod fi fomnía fua C.Cfar.$87 seexcompofito offerunt fe illis ac manus ferientib t addunty íd ad facile puerperíum przgnantíbus,& infoecundis proficere adcon cepti, liCzfar pro roftrís aurea fedens fella veftetg ornatus triumphali fpectabat; Antoníus aem,quod conful effet, vnus erat Lupercorum: quí poftquám ínforum decurrit,& pios dímourt fe:porrexit Czefarí círcumiectum lauream díadema: ac plaufus non maqus fed obfcurus eft de índuftría confecutus. Quod vbi repulit Cafar,populus vníuer [isapplaufit. Illo íterum díadema admouente,paucí:refjciente Carfare, ex integro cun, ái, Itaperículo facto Caefar furgens coronam ín Capítolíum mifit, lamflatuz quog üiregrjs reuínctae díadematibus. confpíciebantur, Ea duo tribuni plebís Flauíus& Varallus detraxere:íllosdg, quí Czefarem prímí falutauerant regem, requí(itos ín carce» umduxere.Secutus populus eft applaudens,eostp Brutos appellauit: quód Brutus fuz ilt quíregum abolíta fuccefsione ímperíum ad fenatum& populum ex regno traduxt. Hincíncenfus Caefar Marullum& Flauíum poteftate tríbunitía príuauít, ín quos üminuehíitur,populo paríter ínfultans fubínde Brutos eos& Cumanos vocauít, lta nilítudo ad M. Brutum, quí genus paternum ducere exíítímabatur 4 Bruto, rnàtet^ nmà Seruílíorum alía ílluftri familía, generum autem& fororis filium Catonts, fe enzertít, Hunc, ne vItró aggrederetur dominatum opprimere, delatíà Cafare ho. (7'^. H res beneficía retundebant, Nonfolüm ením fecundum acíem figilet Pompeius, conferuatus eft, multos'que, pro quibus depreca us ficutín Iudoliterarío offerunt, Pharfalícam, càm retur, conferuauit quoque ínter con^ gnatus eft€ compe; affij caufam effe, do nonnullís Bruti, us manu tangens ad quídem ob virtutem Bru umdígnum,fedímpertj caufa non futurum íngratum neq; ímprobum. Quíveéró muprimumrefpíciebant:cüm eum hac de re du» birentappellare:noctu ín tribunali& fella, qua prator íus dícebat,fparferunt libellos. hquibus multa continebantur huíufcemodí: Dormís Brute:€, Non esBrutus. Qui it& acuít eum qudm anté ex caufís,quas in víta Bru damícos díxít aliquando: um pallor eíus placet. lam atís, quód resnouas molírentur:nihíl platimere fe hosrefpondiffe eum píngues& comatos, fed pallídos illos potíus& maci10s, Cafsium& Brutum defignans. Atnon períndeímprouifüm vídetur vt íneui^ ilefatum, quando tuncrara prodigía& fpectra memorant apparuíffe, Acfulgores Qiidem cceleftes& Íimagínes nocturnas pafsím huc ílluc difcurrentes, auesq; folítarías "iorum delatas mínus conueníat fortafse tanto ín cafi commemorare, AtStrabo phincurrere vífos: milítís feruum ingentem flam» ft, níhilhomí. r hoflíz non apparuiffe, idq; pro tetroo. alíteranímal finecorde poffe. Hocítem endam eum przemonuiffe, vt Idibus Marttijs »progredíensqy ad fenatü falutaffet Cae lartíz adfunt: refpondiffe eí arufpicem mille: Adfuntveró,non prateríerunttamen.— Prídíe cüm apud M. Lepídum co Ibi fermone moto, quanam inata, Indeapud vxorem mo. e feneftris patefactis, exterríue fplendente luna aduertítardé fopitam Imagínabatur illa lugere fe eum, quem alij negant eí oblatam. fed cüm Cacfaris author eft Líuíus, velutad ornamentum diné pínnaculi,id per quietem ímaginata collabí Calpurnía,vídebatur fibi ítari€lachrymarí;ac cüm lux appetiffet,rogauít Carfare, fiqua fierí poffet,ne floccipederetad arufpi, ces btespraecípuam accepít, Ad haec conful ín quartum annum defi wnpoffetamen praeterírefe Brutum. Imo deferentibus alíquan uneffetíam ín manibus coníuratio nonprzbuitaures: fed corp ilarores aít:Hec cutís expectat Brutum:figníficans imperio " irius.quód effet priuato quodam ín Caefarem odio íncenfus Quid vobis vídetur Cafsíus velle? míhí quídem non admod im eft Antonío&€ Dolobellaapud eum del [4 "E— c Fa] i Wophus tradít multos viros lammeos í WiSoptíma foret? omnes anteuertens exclamauit, Inop 0 cüm cubaret; omnibus cubiculi íanuís pariter qu "t$ obfcuras fufpíría que edere índifcreta, n ovy , amio teneret confoffum. Eam vifionem *Xamplítu Cefari Atttonius diadema imponit, Brutus cófpirat in Cefareu. Cafiius Brutum in Cefarem in^ cedit, Prefapia mor» tis Ce[aris, Calpurnie fo« mnm, » De:ius Brutus i ducit Cefarem ! in enam, Coniurationis cótra Cefarem indicia, Locus, vbi Cen T[sr dft cefus. Cefaris cedes, $88 Plutarchi ces hoftíasq; confuleret deimpendentíbus. Vnde fuítalíquailli quoq, vt videtur gj itia J P], lata fufpícío& metus. quíppe fuperítítionem nullam anímaduerterat anté muliebre ll com inea,quamtum vídebat anxíam. Vtvero multis íam cafís hoftíjs renuncíaueruntq mati] arufpiceslítarínon poffe ftatuít mí(fo Antonio fenatum dimittere, Interea Decius by i c7 tus Albínus cognomento, quem Cafar ob fidem, quam eí habebat,in fecundis hreqj. WIE vlt bus fcripferat,cüm coníuratíonis alteríus Bruti& Caffij confors effet:verítus,ne fi dicm Wl c0 illum exemifIet Carfar,res efferretur,írrífitarufpíces, Cefaremq caftigauít: quód crim, Mg^01 num materíam& calumníarum praeberet aduerfus fe patríbus, quíludibrío víderenur i Lo haberí. Conuenilfe ex ipfius edícto fenatum,líbentemq; omnía decreturum, vtprovin, ll«0 ciarum extra Italíirex díceretur,omníbustylocís alijs terra maríq; díadema ferret, Qui. ll: Aj fn bus(iquís confidentíbus dícat,ín prafentía vt difcedant redeantqy,vbí nacta fuerit C; Ill cie purnía lztíora fomnía: quales futuri fint apud ínuídos fermones, aut quís laturus ami, ll pius cos eíus demonftrantes non effe hancferuítutem& tyránídem& Quód(i díem hunco. rim o mnínó,ínquit,abomínarís:fatíus eft teipfum in fenatüi veníre, patríbusqy appellati rem bue, ínaliud tempus reijcere. Síc fatus Brutus fimul Cafarem manu prehendit eduxítg, decre Progreffum paululum forás feruus alienus conueníre geftiens Caefarem,vbí à cíngente(ias« Cafarem multítudíne eft repulfus,cóíecit fe ín domum eíus tradídítqg Calpurníz, dum Wl opti rediffet Cafar,cuftodiendum. Magna habere oftendit fe, quae ad eum deferret, Arte. legat mídorus Gnídíus genere,líterarum Graecarum doctor, quíea dere nonnullís Brutifo. 8 vulne cijs familíaríter vtebatur,cognouerat magna ex parte,quz agebátur:eag ínlíbello com Bill: 2: plexus afferebatíndicíum fuum. quí cüm Czfarem cerneret, quos accipiebat líbellos, Indea eos comítantibus ipfum feruís tradentem:proxime accedens: Hunc,ínquit, Cefaríolus totam lege€ cító.magnas enim res contínet€ ad te pertínentes, Acceptum Carfarlegereper nemo falutantíum frequentíam,lícet effet fubínde conatus, prohibitus eft, ac manu illum Éaisfi nens folumq;feruans venitin fenatum.Sunt,qui dícantalium porrexifTe hunclibellum RT Artemídorum vero nequaquam valuifIe eum adiíre,fed fuiffe tota vía expulfum. Cate M opu ràüm hzcfortaffe cafuum fert temeritas, Atlocus, vbí cades illa& certamen eft para ll ri:ili tum,in quo coactus fuit fenatus: vbi flratua erat Pompefjlocata, dedícatusa Pompeio gl rati interornamenta, qua theatro pretexuerat:omnínó oftendit numínís cuíufpíamautho bus.E tís& trahentís illucnegocium factum íllud fuiffe. Quiínetíam Cafsíus fertur, quamvis lli: deir ab Epícurí doctrínanonabhorreret,eam ftatuam ante aggreísíonem refpícíens tacitus 5X Pompeíum ínuocaffe. V erüm artículus ílle vtpote tanto íam íngruente difcrímíneamo fis, tís prioríbusrationibus fanatícum eum& commotum reddidit, Igítur Antoniumf Caf dum Cefari€ valentem moratus eft extra curíam Decíus Brutus,fermonem ex compo nís qu fito cum eo prolíixumexorfus. Ingrefílo Cafaríaflurrexit honorís caufa fenatus.Br- Bal chip tí cohors partím pone fellam efus círcunfteterunt,alij procefTerunt eí obuíám,tanquam frac cum CímbroTullío pro fratre eíus exulerogaturí.ac deprecátes vfq, ad fellam funteum fnec profecutí. Vtconfidens abnuit preces ínftantíbusQy acris fingulís ínfenfus eft: Tullius ili quoa: togam eius ambabus manibus correptam àcollo detraxit, Id fignum erat adoríendí confo Prímus Cafca gladío vulnus fecundum ceruícem ínflígít eí neg; letaleneq: graue, ními- RI rum ín magni facínorís exordíoattonítus. At Czfar conuerfus pugíoné corrípuit&te irem nuít:(imultp clamorem fuftulere, Caefar latine, Scelerate Cafca quíd agis^ Cafca grace ad fratrem, Frater ades.Eo facto ínítío exortes confilij ftupor& horror contemplanta Orbis. incefsít:necfugereaut fuccurrere, acne vocem quídem mittere audebant, Coníurato MM nobi rum vnoquoq; firictum intentáte gladíü vndíq; Caefar círcumuentus,ac quocunq con matu uertííletoculos,íctibus occurrens ferroq; mínanti, quod facíeí fuze& oculís intentbv ME tope tur,ín omnium manibus ínftarferz volutabatur. Conueneratením, vt omneslíbarenta Tran! & guftarent cedem:ídeoG vnum Brutus vulnus íngefsit eí fecundum ínguina. Menu illae rant nonulli czterís fllum repugnaffe,corpusdp huc& íllucíactaffe, vociferatumq fu MM. intere fe: atfimul vt Brutum confpexit firíctum tenentem gladíum,toga caput obuoluifle, Me imus fefe demifilTe:fuítqp fortuito neaná percufforíbus ímpulfus ad bafim,ín qua pofita Po emar peíj ftatua erat:eamq large cruore, dum ínterficeretur,refperfit. Ita apparebat vltíoní caa Percy hofte fumendz przfui(Te Pompeium ad pedes fuos abiecto atq; ob vulnerum muli cobi dínemanímam agente. Tríbus ením& vígínti plagis confoffus dicitur. Multífe mut? Brute faucíauere,cüm corpus vnum tam crebrís peterent íctibus. Interfecto Carfarcfenatsag qur. quamvís Brutus in medíum procederet tanquam alíquíd de eo, quod actumfuerat; MM Umc Cturus,confeflím eiecit fe foras,fugiensqp impleuit ciuitate tumultum& terrorcíng?- prol ti )b, em tei )ni di. 8 em mi, tur ín, ui- ig al^ nt^ omE os lus per t& m, 4 (/2« 3 com ho vis si ius mo nfi )po] n jam un jus Ydi, mi 'te ac ites ato» con ib^ rent mos fuil ?,4C A (de rítu ^ (tuo tus, 4 ? v rene 2 u L 1 C. Cafar. ivtianuas obferarent,alij menfas relinquerent& tabernas:curfu fetrentut, alyj ílltm ía mad pectandum facínus: alíj íllíne,qui víderant, Antoníus& Lepídus amící pri» locu mij Cfatis fubducentes fe abdiderunt ín tecta aliena. Coníurati cedeadhuc calen- Céfaris pereufustrí&tisqs gladíjs mícantes vná omnes globo facto ex curia Capitolíum petíere: nec fores petunt Cá pafeferebantfugam,fed míre erectí fidentesq? vocaueruntadlíbertatem populá, ex- Pitolivn, aperunttig optímum quemque,qui ipfos appellaret. Alíquí funt eos comítatí,atqy fe vt ái confortes affocíauerunt eís,ac gloríam íllam vendícarüt. ín quíbus C. Octaufus& Latulus Spinterfuerunt, Hiínterfectí poftab Antonío& Octauío Caffare poenas ideruntínfolentíae:ac ne gloríae quidem, cuíus caufa necatí funt,quia non credíderunt jii fructum cepere.Neg ením íllí,quí puníuerunt eos,facti píacula,fed voluntatís exe «i, Poftero die defcenderunt coníurati ex Capítolío,ac concíonem habuerunt. Po» plusautem praebuit íta dícentíbus aures, vt neq; improbaret neg; probaret fa&um:venimobftínato filentio Cefarem fignificauit míferarí fe, Brutum veró ín reuerentía ha jue Senatusveró deoblíuione praterítorum& reconciílíatione ínter omnes agens dreuíit Cefarí díuínos honores,acta eíus omnía confirmauit, coníuratís dedit prouín üisconueníentesdj tribuit honores. Vnde putabant rempubl.omnes pacatam effe atq; oyimecompofitam. Atpoftquám apertis teftamenti Czfarís tabulis compertum eft lgstum populo Romano vítítím luculentum relíCtum eíTe,elatumdj per forum corpus vilneribus confpexerelaceratum, haud potuit vltrà contínerí autregímultítudo: fed ,cugeftís ex foro fubfellijs,cancellís, menfisg; fuccenderunt& cremauetunt cadauer, Ideardentíbus títíoníbus ad domos ínflammandas percufforum tetendere. Alfjper ttamvrbem dífcurrerunt requírentes eos vt comprehenderét& dífcerperent. ín quos nmoiíllorum íncurrít fed fepferant fe omnes diligenter. Cínna quídam ex amícís Ca. iisfomníum horrendum príore nocte habuerat. V ídebatur fibíad coenam ínuítariá Cafate:cüm renueret autem, manuab eo ínuitus& reluctans ducí. Híc audito Caefarís orpusín foro cremari, etfi ví(ionem fufpectam habebat,& tenebatur etíam febre,hono risilius caufa ín forum profectus eft. Vt confpectus eftjnomen quídam ex plebe quarntíalterí díxit,ille alterí. Mox omnes peruafit vnum hunc efTe ex Czfaris percuffori^ bus. Erat ením ín coníuratís alíus ílli cognominis Cínna, quem quód exíftímarenthüc veimpetu confeftím facto in ipfo foro eum diílacerauerunt, Ob hancformidiínem Bru t5& Cafsfus paucis ínteríectís diebus vrbe exceffere, C uibusautem rebus índe ge fisquibusq; prefsí calamitatibus occubuerunt:ín Bruti hiftoria fumus perfecutí. Obijt Gzfarannos natus non plus fex€ quinquaginta. Pompeio fuperftes fuítnon multó an tisquatuor amplíus. Quod veró omní vítaímperium& domínatíonem per tanta perí, tlaperfecutus aegre confecít,ex hoc nihil nifi nominis& inuídiofze apud cíues gloríze tudum cepít. Atmagnaeiusfelícítas,qua eft ín vita vfus,mortuum quoque comita, anecis eius vItríx, atque omni terra maríqg perfecuta eft& ínueftigauit ínterfectores, quoad nullus fuperfuit,fed omnes, qui vllare vel manu factiaffines vel confiltj fuerant cnfortes,víndícauít. Porro ínter humanafigna mirandum imprimis, quod Cafsío 'icidit.Híc ví ctus ín Philíppís femetipfe interemit eodem pugione,quo violauerat Cae (rem, Excceleftíbus,grandís cometa: quí poft Czfarís necem eximie fulges feptem mGesapparuit,índe fubductus eft. Iam iubarís folís occzecatío. Namanno toto íllo ibis eius pallídus fine fulgore emerfit, debilemqy& tenuem demifit calorem. Itaque | nibflusaer& grauís extítít ímbecillitate eum tenuantís teporís. Vnde fructus crudi ím mtutiq; elanguerunt ob coelí rígorem& flaccídieuafere. Pracípue veró oblatü BruofpeGrum Cafaris cedem denunciauit non fuiffe dijs cordi. Id fuít huíufcemodi: ranfportaturus ex Abydo ín oppofitam contínentem exercítum quiefcebat nocte,vt ilieuerat,in tabernaculo,ínfomnís adhuc,vt de bellí euentufolícítus. fiquidem vír híc .cromnes imperatores perhibetur mínime fomno índulfiffe,naturaty fuííTe vigilanti 'mus.Is ftrepítum fentitead fores ímaginatus eft.Intentís autem ad lucernze lumen íam tmarcentís oculís, fpeciem vídíthorribilem viri ínmani magnítudíne díro(g aípectu., Perculfus prímum,vbí nihil ídtentantem confpexit neque vocem míttentem, tantüm |(übilifiro tacítum afsíf(tentem: rogauit, quís nam effet? Refpondit eí fpectrum: Tuus |''utemalus geníus: ín Philippíis mevídebís."Tuncfortianimo Brutus: Vídebo, ín. | ui. Moxgeníusilleexoculísabijt. Poftmodum cüm in Philippís ínfeftum exercí^ |"ncontra Antoníum& Cafarem haberet: príma acíe victor oppofitum fibi cornu Pollísauit atque ínftans effufis caftra Caefarís diripuit, Altera inftante pigiosem e Cefaris funus; Cintte fomnii, Cinne cedes, Vltio mortis Cefaris. Miracula: infe» cuta Cefaris mortem. Bruti[pecirum. Bruti tors. $90 Plutarchi einoctuobtulítfpectrum,nequeeft eum allocutum: verüm intelligens Brutus fts, cul(i ecidi í lío: fed pulfis fuís refuoí 4 ín perículum demifit fe, Non cecídít tamen ín pralío: fed pulfis fuis refugit ad rUpem Li quandam,admotog pectoríftrícto gladío,fimuli amíco quodam, vt fama eft, Giá sq, íuuante exanímatus eft. CLARISSIMO ATQVE PRVDENTISSL MO VIRO DOMINO HENRICO-. OLISLEGERIO y, I, Do&ori confultifsimo, cancellario illuftrifsimi ducis Cliuenfis, domino fuo obferuando S. P.D. NSTITVENTI Mihi con[ulifime Cancellavieex Plutarcho Demo[lhe, nis(7 Ciceronis yitam latino fermone explicare,acerba fané copitatio diuturnam | animi curam molefliamá, renouauit. Nam illa diua qg» immortalitate dienam. gena,lla humanitas ,illa eruditio atq, Virtus"vtrin(q, morte extintla müigna e v T| atroci efl. Reputo autem jsqui capejJeve vempubl.eamá, recte gerere inflituerunt, Mudpuli) fj (i ^ yeh 3 preflanti ingento opus e[Je. Verum fit ea dos natura:at eo etiam opus eft fubatho. LE MURLIC EN Maximi funt ijs laboves(abeundi, cg exbauriedi, perdifcendum ius ejl ciuile. Qui enimtam[it impudens,qui fe ducem profiteri fuflineat populisquem,qua via iter capiendum fic. falla? e. nenda efl antiquitatis memoria,peruolutanda omnium monumentaatlorum ibanda ommum artium i faiplinazmoves eorum,quicum Yerferis eo finitimorum notandisparandum e aptandum,quo vegerepte pulum Yaleasn[lrumentum eloquentia est. Et quorum n finowlis multi totum ite curriculum elbori. vunt,hec politico comple£lenda fwnt^ymuervía.— Mult familie fuerunt philofophorum,qui derepib.t? officijs Í cripferunt,nec rempubl. Ynquam attigerunt tamen. Ipfe Homerus philofophorum Plato cau fem, quamobrem ad vempubl.non accefsiffet;pretexuit delirium ex fene&ute ciuitatis[n&- Sed fit fané mam "viris qui bene mereri de patria fludent,per iflaomnia perrumpendum. uam multa deinde fuperfunt de. soranda? Quam multorum fubeunde inuidie,obtreClationes, calumnie Yel eorum, de quibus fisoptime meritus? Quam multe eg ancipites cum peruerfis ciuibus propofite cotentiones cz dimicationes! Et quid omnium est evauifSimum,cum multum molitus fueris, cum plurimum fudaueris ,licet[umma extenta invempubl.merita,nullam tamenbonam gratiam,[ed odium, fed mndienationem, fed ignominio[amveclionem(epé veferes. Permulti autem omnibus fortunis nudati patria eictli gg» acerbiffima morte multis tifuerunt. Praclarifimave[b. Athenienfium Miltiadis veneficia habuitzat ipfein carcere compul[us fut expirare.Imone corpus quidem ad Jepulturam exanime mgrati ciues,nfi pruts fubiffet Yincula paternaflius,reddere voluerunt. Themiflocles nobilifSimis fatis principatum"Athemenfibus peperit Gracie nequejattam Grecia maiora aut clariora Vllius effulfere. Hunc tamen tam internecimo perfecuti illiodo Junt, vt locum exilio aut ad falutem tegendam a[ylum in Gracia babere,quin eum ad cedem imueftiparit non Yaluerit,neque fecuritatem nancifciloco potuerit alio,quam apud€05,q105 profligauerat, quorum (polis vrbem in[laurauerat qo decorauerat fuam.-"Arflides,quo i[liorem baud remere alium imuemu, pulfus in[ons in exilium eflc necatus Phocion. Coriolanii Romam Camillum, boflii domitores expule ve. Scipioni /Africano,quiimperiu orbis terre pepeverat ciuibus fuis, inuidia interprete confene[cere mpi tria non licuit.qui moriens: Inevata patriaynquitne o[fa quidem mea babebis. M. Cicero cim do&lifimu, bumanifsimus cg prudentifSumus fuit,tum non eloquens, fed miraculum eloquentie. E, nxerat enim 70m Demoflbenis,copiam Platonis,iucunditatem l/ocratis. Nec vero quodin quoq, optimum fut, Jiudo con[ecutus efl tantum: fed plurimas vel potius omnes ex feipfo"virtutes extulit immortalis in ,penij, Yt at untilianus,beatiftma ybertas. Non enim pluuias, yt ait Pindarusaquas collioit, fed"yo gurgite exirdat, dono quodam prouidentie»enitus,in quo totas"vires fuas eloquentia experiretur. Quarenonimmtrito ab hominibus fu etatis regnavein idicijs dictus est:apud po[leros yero id confecutus, Yt non homnis ed eloquentie nomen habeatur. tan tad, illius efl im dicendo duuimitas, vr ille etiam multum profecertt cui Cicero Yaldé placebit. De quo grauismmus[criptor boc precomum Plimus proclamat: Sedquo t M. Tulli piaculo taceam,quo"ye maxime excellentem mfigni predicem? quo potius quam yniuerft pypéic plius ventis amplifSimo tefimonioeo«in tota Vita tua, c9 ad con ifulatum tantum operibus detti Ted cente legem agrariam, boc e[l alimenta fua abdicarunt tribus: te fwadente theatralis editions authon le^ r£ B.... des 1moueruntnotatasá, fedes vrnomimia difcrimine&quo ammo tulerunt; te orante profcriptorum E n ho! mu um i mnnla lier licem eunti b conu ne vit Am Cutis] j| t£:101 tno mreni [o] ant Eran ou IA4T101 LI Cer "trum 777 tes yn tuom tea Gert exti C5, à Ton| tegi [o] 12,9 $ MA 1 ext mmbro. Imo jufta mors jor l meets bm. nte Cmm; M denti 1 Vini. Im ad Te. 4m fia [oy (ht, o. ui Tt. 1di (e TOU 4m, bns de« me uod ti £lt« Hr jut Jit« dio yet, 145, Epiftola. 591 inlonores petere puduit: tuum Catilina fueit in genium ,tu M. Jdntomum profcvipfifli. Salue primusomium pavens patrie appellate, primus in to z4 triumphum lin gH, lauveam merite, ez facundie liteva«m larmarum parens,atque( vt di&lator Cefav boflis quondam tuus dete feripfit) omnium triumphos nn lauream adepte maiorem, quanto plus ei ngenij Romam terminosin tantum promout[Te quam imjj,"At hulctanto co»tam excellenti Yiro, cuis pro dirmitate decantari laudationem T. Liuius nifiab diro Cicerone mezautt po[Je:cuius omnia confilia ad honestatem, ad bonum publicum co falutem patvia tndebant,optime de fuis ciuibus tam publice quam priuatim merito cru delifSimé vita extorta eft. o falliem hominum(pem, fragilem, fortunam e$ inanes noftras cogitationes qu& in medio[pacio fepe jfranuntur Cg corriunt:(gy anté in cur(n obruuntur, quàm portum co n[picere potuerunt, tmo inipfo multe amienunt. Nam quamdiu Ciceronisfuit ambitionis labore, ev magistratuum fungendorum foliaitudiv'vtadiflvi£fa: mfinitis opprefJus ipfe occupationibus, magu alijs quàm fibi Yixit. Cum autem ad feneuisperfupium afpira[fet,(giam vudedonandus efft, e quaftim statione collocandus tranquille viuibiteterrmmorum bominum furoves omnem eius(pem atque omnia vite confilia cede peruerterunt, Yon fime magna ratione multiboc diclum; Aa Buoate, Yita am plexi T Fees pe MO ipeo, qui nontantum immen[os fibi propofitos labores,"yerum etiam luClandum perpetuo con(hices rent cum improbis, ab a&lu[everumvemouerunt,cz tanquam ad arcem aliquam ocium conuolauerunt. Ene fihi priuatim fats ili prima quidem fpecie confuluerunt: fed et excelfi animi non terreritem peÁ abus molefIiarum, non periculorum labefattari procellis: fed ciuium fuorum patria, antiquiorem da £ trerdtionem, quam fecuritatis fue.— Flercules cum ante oculos pofita"voluptas effet ev labor, po[fetá, Yr vellet eligere, praetulit inolovie focordie glorio fam induflriam: maluit, in puluere fe cz fole di[minum a&lare, quàm in"vmbra qg*ocio marcefcere deliciarum. Ex bac gente cenfevi omnes praflan t6 uni Yoluere, qui philofophari in negocijs quáam in libris maluerunt.| Enim'veró illi quidem, qui à ume feverum veduxerunt, ne eam quidem plerunque, quam"venabantur, valuerunt tranquilitatem "ite affequi. Dum enim á vepubl.rem ouerunt fe bom, ianuam ifi ad eam inuadendam atque"Yexanlmaperuere perditiféimo cuique. qui concutientes ciuitatis fatum ociofos illos bonos vnà cum reliquis lernt in praceps. Neque"yero funt&quiparande a[peritates C2 graues cafus, multos qui opprefJerunt tomos"Yiros, cum laude«9 nominis immortalitate, quam"virtutibus[uis t?» evvepis compararunt fa is, Nequequicquam bonus"vir meveat,"vt de officio decedat,aut[einfleclat: neces Priamus tanti totai, Imifit. Et quanquam fuerit illa dura Cicerom cades vt item Demoslheni( nam de vno quod dico, inlin Yolo de altero: libet autem"ver(ari mibiin areumento potiiis Ciceronis)lu&luofa fum, acerba pa nt, eruis bonis omnibus: eatamen efl rempubl. Romanam labes[ecuta,"yt mibi non. erepta per"yimá VL Antonio Ciceroni Vita, fed à deo vmmortali donata mors effe videatur. Non"yidit deformatam e» n extremam feruitutem vedaClam eam ciuitatem, quam ipfe,"yt libera effet, ex Catiline e multorum mpnoborum faucibus ereptam con[erualJet,eo in qua florentifSima multum omnibus lori prefoiffer. Im yeró eo illum cum vite flore, tum mortis opportunitate; diumo confilio&? ortum c2 extintium fuleavbitvor. Nullaemim ei, qui pro cimitatis libertate femper excubaffet c puenafJet,adferri boneflior mospotut, quam cim in illa statione confulavi fcelere c£ proditione proflisatifSimorum ciuium opprinottir co» caderet. Etiam trifHor ei morte improborum dominatus fuiffet. Nunc quamdiu aliquam^ymlon quitas libertatis vetinuit, tamdiu omni genere honorum claruit, qg*yieuit authoritate, cum expl» wnte publica libertate occidit. Magno autem miraculo eius excellens virtus fuit post obitum posteritati (mendata. Dignam memoratu Yillam( vt author eft Plinius) babuit ab /Auerno lacu Puteolos tententibusimpofitam litori, quam Yocabant Academiam ab exemplo /Athenarum, ibi compofitis"voluminus eujdem nomimis,"Academicas questiones appellauit: in qua 9 monumentum[ibi in[lauraue"cw Yero mon cgin toto terrarum orbefeci[fet. Fluius in parte prima breui post obitum ipfus eupewtfontes calidi perquam falubres oculis. Ita im eadem Academia ex libris ibi con[criptis mentis lumini, Cexipfa tellure corporis oculis medicina fcaturit. Cum ergo G icero, Dem oflhenes,cz alj imnfiones yi^ "ila certa obieCla yemientis aeternitatis, fed ob(cuvatantum c9 ancipite fpe; folo[pendore vapti bonefla à GO fluxe olorie tanta pericula perruperint(mortem contemp[erint: nos quibus pramium ante ocu» ls frcum efl certum, etfi profbiciamus bas^yndas ee fluéius, ne conterreamur neque fati[camus tamen, Yitumultuantes de gradu deiciamur, vel tumiditati[accumbamus: fed alacri ammo,eod, firmiore,quód nianus fub humamiSimo e$ evatifsimo principe t» fuorum amantifSimo ,vempubl.[ufepiamus: nec Wrttitudme,etiamfi im peruer[a vepubl. Yyerfaremuv, e illa obücevetur, patrie"yel eorum, quibus vti 1 " m G fidam operam nauanerimus, latione noflra decedamus, neque iflanos Cura magno pere folicitet: tum Ytin[iones athleta decertemus imeptorum idicy(o maleuolorum amentia fecitque hac con Dd a $92 Plutarchi firmati fpe probatuvos ve£la faEla bonos qo» prudentes, 9* eorum habiturum vationem deum: cos; temu[que SES 9 "Wo[401€ X9 aA 01, 0i ls p Tir 001, uuo KE unie(4s. Nam cz ipfi Ciceromià Popilio tribuno, quem capitals iudicio caufa valde ancipiti defenderat t pyotes,, W vat oblata movsfuit. Cuius tanti Yiri à Plutarcho excellentifSimo philofopho defcriptam"vitam cocum Demoflbene collatam in lin guam latinam tran[luli: yt tandem aliquando ipfum Ciceronem patrie parn tem ab longo exilio veuocarem, qg-diw peregrinato( nam ba&lenus latuit in Gracia, cita po[l in Lati eieclus potius quam a[citus fuit, vt Plutarchi commentationem vix agnocas neque eum veCle mteli. ga) quaft ciuitatem Romanam redderem.— Hasmeas lucubrationes, quà tui eroa me fauoris, amoris; eg ob[eruantie ergate mea aliquod certé extet Yefhigium e? monumentum tibi con/ultifSime Vir dicsve olii. ad quod precipue me germamitas nonnulla mdolistue qo fortune cum Cicerone accendi. rut tlle excellentiSimo ingenio e: facundia, magna Q9 Yyaria eruditione, humanitate fingula, mdefatioati fludu e induflris, mitis, ommbus paratus,ac de omnibus bene merens,etiam fepus de WiWICIA C qutvum plurimi admodum aduer(um eum fuerunt ingvati, fuauifeimus im amicitia colenda c con[lans,per. ferens iniuriarum, nemini ac ne perfidiftimis quidem hoflibus bellum"cynquam indixit mexprabile(edad reconciliationem q9 obliterandas iniurias acceptas eg: fimultates fuit perfacilis, mmnimévapax, fedalfinens(7: integerymultis etiam fubinde i£us evawbus cafibus: quos tamen minore tulifJe animo atquemnnullialij,"videtur. Eeo"veró vd palmarum putem, etiamft exprimere nos totum illum"virum mn "yaleamus( Quis emm miraculum illud omnis excellentis prov[us a[Jequatur?) aliqua certé ex partevetelffe.| Hocautem non munus, fed multorum agnitionem meritorum tuorum, Yt tuoyd efi lubenti Qe candido recipere ammo"velis, valdé te rogo. Eo mihi facere mhil poteris gratius, Vale, Demofthenes. victoremludícro equeftrí Olympíaco Alcibíadem fcripfit, fiue Eurypídes ille, Sofsí, quod vulgatü e eft,(iue quís alíus fuit: oportere aítfelícem ín clara genitum Telicitar in ani-[X vrbeefle. Egoveró ei,quí veram adepturus felícitatem eft, mo c7 moribus, 14 cuius ín moribus plurimum& anímo eft pofitum,nihíl refe: Bonin patrie— AN»| rearbítror, obfcura€ humílí patría, an deformi& pufilla fà, preftantia[ita e tus fit matre, Rídículum ením fit Iulídem, quz exigua pars et.] infulaunon ampla eft Cez:& Aegínam, quam Atheníenfis quídam iufsít vt lemam detrahere Píraeeo, híftríones bonos & poetas alere:vírum bonum& abftínentem& cordatum& magnanimum nunquám poffe producere. Nam relíquas quidem artes probabile fit uibus queftus propofitus eft& gloría, ínobfcurís& contemptís oppídís elangue- 4 VK vírtutem vero ínftarrobuftze& víuacís planta, vbí íngenium nactafit bonum & animum índuflríum, omníín locoradíces agere. Itaquenos, fi mínus rectequam .íoaua,, decet, vel fentímus vel víuímus: non oppídí íd anguftijs, fed nobís ipfis meríto re Scriptoribifto-£e us acceptum. At quí commentarí ínftítuít& confcribere híftoríam nonexijs, vie aptam effe loci clebritatz, dU ad manum funt& domeftiícis: fed ex multísexternís& díffufa apudalíos colle ctam lectíone: híc profectó príimüm& pracípué requirat infignem cíuítatem, de gantem,€ populofam: quó variorum líbrorum promptam habeat copíam,& quz Ícríptores prateríerunt, fideli memoría tamen claríorem acceperunt fidem ,audíendo percípíat percunctetur que feduló: ne opus edat rebus mutilum multís& nec Plutarchi pa-..farijs,[Nos veró, qui exiguum colímus oppídum:& ne mínus reddatur, fere ibí com trispar4.— moramur( quía cüóm Romz ageremus& ín Italía, propter negocía publíca,& eos, quíadnos philofophíz caufa ventítabant, non vacabat ín língua Romana ftudium po nere) feró tandem& aetate prouectiore Latínas attígímus líteras. V fuuenítautemno/ bísres quídem míra, fed veratamen: vt non tam ex verbís res cognofceremus& perc Plutarchu lin- peremus,quàm notítíam vtcung affecutí rerum,harum fubfidio vtaffequeremur ettam g«e Roman? verba. Pronuncíatíonís vero Romana affequí ornamenra& volubilítatem, adhac vc [atis perit.— borumtranslationes€ compofitíones,cateraty quibus illuftratur oratío, elegás qii e ducir nit hi parat &a inter dobít Quo nemi bhibe Cum mult amot duos rint,r cete depo rint:l D. habe mum quín. tuti | imbe rant| probi Datu. dens: beet nomi dictu Atga ? mole! 1 lio: ütcen ietde Cutis iro reli contu Cepit, Í A] Difice Demofthenes: 93 l ctr MM. isimus non iniucundum: fed eft eorum non prompta meditatio& vfus, qui conue|| ichs, quibus abundat ocíum,& atas ad ea ftudía fuppetít. Quare hoc ínlibro, quí co^ I| pratorum eft quíntus,ín quo de Demofthene€ Cicerone tractamus: exrebus geftís! &a&ionibus publícís íngenía eorum& mores confiderabímus ínuícem. Atoratíones I exe MENO inieríe contendere,atque vter venuftíor ín dícendo autacrior fuerit, decernere fuperfe. I cm E ibimus. NNam vtaítIon: rm Delphinis hicin continente curíus eft.: im E Qrodnimíus vbíqs Caecilius cüm ignoraret, temere ínconfulte que aufus eft collatíodi. MEE icum Demofthene Ciceronis proferre. V erümenímveró fi cuíuís promptum etfet ni, Mile bere hoc, quod dicitur, Nofceteipfum, non habereturfortafse diuinum oraculum. Lm(imeníim Demofthenem& Cíceronem eadem moneta conformaretab ínítío deus, Demoftbenis luit multís modís naturam ínferuíffe ijs[imilem videtur,vt ambitionem,líbertatís ínrepub. c«mCicerone Pn amorem, tímídítatem ín perículis& armís:ímmifcuitfe etía fortuíta multa. Haudením conparatio,| S ürsreperiri oratores arbitror alíos,quí ex obfcurís& paruís potentes€ magni euafe, PE pe nit regibus& tyranís fe obíecerínt,filías amiferínt,patríz extorres redíerínt honorifi- d en c iterum profugerínt,& ín manus íncíderínt hoftíum, vítam praterea cum expírante Yu dpofuerínt patríze líbertate.Itagp fi ín certamé natura& fortuna ficut artífices defcende La rnchaud expedítum fit, haec negocijs,an moribus illa magís eos adaequauerit,djudíca "7 MI«Dileremusautem príore loco deantíquíore. non) iun IEMOSTHENTIS PaterDemofthenes fuit, vttradit' Theopompus, Demoflbenis€ iC bj exoptimatibus. Cognomen fuit eí Macheropoeo,quód officíná magnam£e. eal !gladíorum facíendorum exerceret,& feruos eius artíficij haberet perítos, !, Nam quz de matre Aefchínes oratorretulít, ex Gelone quodam, quiob R* crímen prodítionis folum verterít,natam& ex barbara fuiffe mulíere,non| hibemus dicere, vere obiecerít, an calumníofe& vané,. Accepto à patre, quíeo feptí^ Demoftbenis a num ztatís annum agente decefsít, lauto patrímonío(taxatum fuit ením vníueríum Patrinonium qindecim fere talentís) damno affectus à tutoribus eft:quí íd partím auerterát, partím ac MM niligenter curauerunt,vt praeceptores eíus etíam fraudarent mercede. Quod quidem ati Mili: tín caufa, vthoneftarum& íngenuarum artíum fuilTe videatur rudis, fimul quia ob um MM inbecillitatem corporís& teneritudíne abftíneret eum à laboribus mater,neq vrge» j 1| eft, itt pedagogi: quippe fuíta príma atate gracilís& valetudínaríus. vnde cognomen Denodbene:| fet, pobrofum Batuliü derídétibus corporís eíus debílítatem puerís díciturínuenile, Fuit cur Batulus] na, Diulusvt quídam volunt, tibícen effoemínatus ac fabellam huius reí caufa eum mor» didus, ^ i," A H*" n,.*. "5 ME insfecit Antiphanes.Alij Batulí memíneruntvtpoétz, quí mollíter& proterué fcri níis M ces Videtur etíam Batulus dícta cuncfuiffe apud Attícos pars corporis quada, quae n* ME"minari honefte nó poteft. Argas(nam& hoc cognomínís Demoftheni ferüt fuiffe) nenoan,ss, n& Ktuseft vel ex morum ferítate& acerbítate(anguem ením appellant quídam poetae cur Argas í] N 1:*., Tit,^tgam) vel ex oratione offendente aures:quód hocnomíne pocta fuerít malorum& dictu. n "c- AMI noiciterum modorum.Sed dehís,vtPlatoaít/hactenus.| Aufpicíum ardorís eíus ad um ME ücndifacultatem hocferuntfuiffe: Cümorator Callíftratus caufam acturus ín foro e£ Callidratus lam tdeOropo,magna erathuíus íudicij expectatío cüm ob oratorís illius praftantíam, orator.: T6 M nustuac maxime flluftre nomen erat,tum propter ipfam actionem celebratam: quía T5 MM Ieceptores X peedagogos audíerat Demofthenes conftítuiffe inter fe huic iudicio ínll MM tle precib.contendita padagogo fuo,vtad audíendam caufam duceret fe.llle quód LE de Ofretudínem haberet cum miniftrís publicis, quíaudítoríum aperíebant, locum ac: a 1 Mil ti,vbípuerfederetín occulto& audiret oratíones. Cüm placuiffet Callífiratus&& mi Demosthenis icn- MM rice celebraretur, gloríam zemulatus eft íllius:quód cerneret ámultiís eum deduci& in"bets ad arte H cct Clim ferrí, Viultó vero magis orationís vi,qua rapere ad fe& pellícere valeret omnía, dicendi addi- on Blllnttpuir Iraq; falutem dicens difcíplinis& ftudiis relíquís puerilibus, exercuit& fub-^4" UE Jp iaiute p]]UtS f, 05 Mil tieipfe,tanquam ínter oratores futurus, declamatíonibus.Ifzo vfus eftad dícedum 1(ew Demo. i po"xe, quamvís fcholá eo tempore haberet Ifocrates:vel quód ob orbítatem pédere Ifo^ fibenis pzen Rüprefínítam mercedemnon valeret decem minas,vel quód díciíonem vt neruofam ceptor. TC verfut am Ifzeí ad vfum praeferret.. AcHermippuslibros legifle commemoratfe care íartt 65 authors título. í juíbus fcríptum effet,fuifTe Platonis Demofthenem auditorem, «e iitflud p(lead dicendum. Refertítem Ctefibíum dícere Demo» ad M rre X nonnuilis alijs clàm accepííIe& confideraíTe Ifocratís ce Dd-;! Prima Denostbenis in fcribendo exercitá " tio, ,J Splenis vitium quomodo curátum. Demotlbenes á , populo irrifus, ob nimis claboyatá oratione. Denoflbenis nature vitia, hi Denoflbenis monitores,in ra tione dicendi, Alio quantam vim babeat. Demoftbenes yaró ex tempore diccbat, Denmoflbenes populo in dicen do probari fluAlt, $94 Plutarchi atq; Alcidamantís artificium.| Cüm ígítur effet factus fuz tutelee, coepit cum tutoríbas MM. not fuis experírí,& fcribereín eos orationes. quí cüm íterumatqp iterum petítíones eíus clu meri derent,é damnatis caufis& emortuísredíuíuas controuerfias exufcitantes: Demofihe, cp nes ínterím declamítádo,vt Thucy didís verbís vtar,exercitatus:hactenus profecít, idi a non ine puluere& dífcrímine,vt vel felícemadeptus actíonum exitum, tamen ne quo, cius tamvís quídem partem patrímonij ab ijs feruare potuerít. Verüm vtíndeaudacíamid vile dícendum& vfum cepít,guftauítq; honores€ potentíam forenfem: ínftitít in folé pro. freqi díreatq;remp.capeffere,. Sícutautem Orchomeníum Laomedontem adrepellédum dent fplenis vítíumaíunt ex medicorum przceptislongís curfibus vfum atcp íta corporels. flne boríbus fubacto certaminibus fefe dedí(Te(acrís,& inter optimos euafile dolíchodro,$ of mos:íta Demoftheni vfuuenít,quíi prímüm reparandz rei familíarís caufa accinxeraríe lll nm ad dícendum:vt paratahincarte& facultate ín rep. íam quafí coronatorum cetrtamíni, ff qiif bus prímatum ínter cíues ín dícendípalzftra certantes obtíneret, Et quídemvbipii B obit müm ad populum egít,obftrepítum ei eft, fuittg derífus propter infolentíam orationis velb qua confufa periodis& enthymematibus acerbíüs& ímmodice vídebatur elabora, ill P^! Laborauit veró etíam vocis exilítare,línguaínexplanata, fpirítus anguftía, qua diftra. p. &tís períodís fenfum interpellabat oratíonís. Poftremó cüm foro ceísiffet,& errantem teris ín Pírzeo abíecto anímo confpexiífet íam exacta aetate Eunomus"Thríafius increpauit nest eum:quód cüm facundía fua germana effet Períclis, fibi ipfe deeffet prae timídirate& i torb gnauía:quí neg; turbas fuftíneret anímofée,neq; corpus ad actiones inflrueret, fed ínc, Ml: hacv tíafinerettorpefcere.—. Alío temporeaíunt,cümexplofus domum fe capite cbuoluto fib & maefto anímo recíperet,fecutum Satyrum mímum appella(Te eum. Conquerentelu ffner mentabilíter apud eum Demofthene,quód quí ínter omnes effet oratores laboricfifsi disit mus,corporísq; ín eo vígorem pene confumpfiffet,non placeret populo tamen: fedte- ont mulentí,nautz,índoctíaudírétur renerentgp fuggeftum,ipfe refjceretur:R ectéaís, De nmi mofthene,dixilTe Satyrum. At ego cító medebor caufz, fi míhí carmína alíqua Euripi ther dísaut Sophoclís memoríter velís pronuncíare. Qua vbi pronuncíauít Demofthenes, bum repetiffe eadem poft Demofthenem Satyrum, ítad egiíTe& reddidiffe vultu decenti Ger apta actione eofdé verfus,vt plane Demofthenes alíos putaret. Vt ííam intellexit, quav uD tum ex actione dignítatís atq; venuftatís accederet oratíoní, rem tenuem atq ínanem ji Mur duxiífe declamatíonem,fi pronuncíatíonem& actionem neglígas. Hínc cellamaditv doat caffe fubterraneà, ín qua lucubraret: qua extítit etíam noftro xuo.Huc feomnino qui- tem. dem quotídie contulitle ad formandam actíonem& effingendam vocem: facpemeníes Cum ibí contínuafTe duos aut tres,ac rafiffe capitis alteram partem:quó, ne fi fumme quídem ce cuperet,prodíre auderet verecundía caufa, Quin etiam ex colloquijs cum alijs habitis Hic & fermonibus& negocíjs materíam fumpfit& occafiones índuftrize. Vbí enim abillis pill difcefTerat,confeftim defcendebatín palzftram illam, recenfebatQy ordíneacta& qu ficíe pro tjsautcontra díci poffent.Praterea orationes, quas audíuifTet, fecum repetens cas: Tie ín fententías reducebat X períodos:correctíones etíam varías commiínifcebatur eori, as g quz dícta fibi ab alíjs effent;aut contrá ab ípfo ad alíos. eady alia dícendífigura medita- Il 77 baturreddere.vnde eft habitus parü ingeníofus, fed vím& facultátem dicédí parareox itiam labore. Cuíus magná índicium vídebatur,quód haud temere quífqua Demofthentav tont díerít ex tepore dícenté:fed cüm ín cocionefepefederet,& populus nomínatím cá ei MM 1x retad dícendü,nifi effet meditatus ad íd&€ paratus,nó procederet. Hinc alij cocíonato^ Ma tiia res ílludebát e&i,& Pytheas írrídés lucerna oléreaít enthymemata eíus. Caterümhüca- Ml"qu mare Demofthenesretudít: Nempe nó eorundeé,íinquit,tibí& míhí Pythea cófcía e(tlu m cerna, Adalíos nó plane íd ibat ínfícías:fed fatebatur n6 omninó fcriptíone adhiberezd MM^ov dícendá,neq, dicere tamen etíá fe finefcríptione. Imó popularé homíne oftédebat eiie E eum,quí ad dícendü mediítaretur. eum ením pertíneread obferuantía populíappart u MA Atfloccipendere,quíd de dictione fentíat populus, íd cótemnentiís authorítate populi B^e e(Te,€ vi potíusfreti quàm perfuafione. Iamhac etíam nota vtuntur eíus timídítatisa emi fubító dícendá:quód Demadesillo perculfo fubinde exutrexerít prompté,eum(yin di- Vei cendo expedite iuuerít: Demadeé illenundg. Vnde ígítur,reges, Aefchines cíusin dic i, do fupra modá admírandá efTe díxitaudaciíi? Qui B yzantíüi Pythonem ínfultantem* es ínuehenté flumíne oratíonís ín Atheníenfes folus furges refutauit? aut cüm Lamachus NK Mirínzeus regi laudatione cofcripfiffet Alexádri& Philippi,qua nfulta probra coget n. kqu ín Thebanos& Olynthíos,eamiy ín mercatu recitauit Olympíaco:fubíto furgés come moratis Demofthenes. Zn bu inotatis exeplís& argumentis m ultor& Thebanorü€ Chalcí denfiá aduerfus Grecíam Dewofbener du M mritorum:contra multís calamítatíbus, quz adulatoríbus Macedonum referenda ac, Lamacbum diha apta effent: vfqueadeo coómouítauditores,vt perculfus tumultu fophifta fübducererfe cendo terruit, id: ax conuentu. Atquí apparet Demofthenem catera Períclís neglexíffe, actíonem veró "3 E& conformatíone:ne ve derepente,n eq; omnídere díceretfortuito,velut hínccre. d ÉÓ. ulleofecutum et reprafentantem nó fane repudíaffe,quam dabat occafio gloríam:ne (o. EN riequenter voluífle tamen fuam facultatem crederefortune.. Audacíam certé& confi um M dentiam orationes, quas dixit, quàm quas fcripfit habuerunt maíorem:fiquid eft Erato ela. fhenícredendum& D emetrío Phalereo comícísq:.Eratofthenes fpe aít eum ín díce. iro, M. iofurore abreptü. Phalereus íufiurandum verfu comprehenfum illud alíquando velut tfe nmíneafflatum peregiffe: Perterram,& fontes, perfluuíos&latíces.| Ex comícís ii EM nulpiamappellateum t Rhopoperperethram, quati dícas futilem& loquacem. Alíus t Rhopoperez pri» oiter cauillas, quod antítheto vteretur,aít:Síc recepít,ficut cepít.Frequenter enímhoc ti hibet eroe Mili vabum vfurpabat af/ectatum Demofthenes:niíi fané Antíphanes hicad orationem de 7:^ PP*a, E onefoallufit: quam Demofthenesvtreciperentnon acciperent confuluità Philip. NE D» CaterümDemadem quídem omnes,vbí naturam fuam fequeretur, fatentur cz« Demadis efoz tem tris prafulfife, ac fuperatas ab eíus extemporanea dictione Demofthenís lucubratío quéntia, atit nsX apparatum. Arífto Chíus'heophraftí quoq; cenfuram quandam prodit de ora» WA pibus.[nterrogatum ením,quifibí víderetur Demofthenes orator,refpodiffe: Dígnus"Theophrafti de o Mb icnrbe Qualis Demades?Supravibem.| Idemphilofophus Polyeuctum Sphettía oratoribus inuto Mil rbitvnumex ijs, quí períd tempusremp. Athenís gerebat, díxiffe: fummum Demo- qiu. "j fenem oratorem efTe,fed acerrímü ín dicendo Phocíonem.Plurímum ením eum pausi» dsimís verbís fententíze complectí. Et vero ipfum ctíam aiunt Demofthen em,quotíes nm I. M ona fe dicturus pulpítü confcenderet Phocíon,ad familiares fuos dícerefoliti: Mea- Phocion, Demó m LL(ccurís orationum exurgít.Incertum eft autem de oratíone íllíus ficfentíret Demo- fibenis Pim ip, Ml hencs;an ne devíta X exíftímatione:quod permultís& prolíxís círcuítibus vnum ver nfi jd es, bum X nutum exíftímaret probati viri effe valídiorem.^ Corporis vítijs hancadhíbuit Demoflbenis in ix M urcitatonem, vcauthor Püalereus eft Demetríus,quí ex ipfo audíffe feíam magnona vid vitiis ov Bill uDemofthene refert: Línguam inexplanatam bafitantemq; coníectís ín os calculis corrigendis its em olus imu recírando expugna(le X correxiffe. Voce currendo& afcenfu ingredíens dyffria, if, M ioorduo exercitaffe dífTerente,(imulg; oratione aut verfus íntento fpiríitupronuncían. - ME C Habuíffe domí magnum fpeculum, cuíus exaduerfo ftantem declamare folitum, es Cum eum adíiTet quídam, vt caufam fuam fufciperetorans, comm emoraretqgà quopíá lem cefim:dícítur Demofthenes refpodifTe: Tu veró nullam íníuríam,vt dícis,paífus es, yitis Hiccim homo vocem íntenderet ac vociferaretur: E20 Demofthene íníuríam no fum illis plus? Nunc díxif e,ego vocemaudíolzfíi& víolatí. T'anti referre arbíitrabaturad fide jo il cendam vocis contentione& actionem dícentíum.| Porró multitudini quidem míCas: riceactio efus placebat. Elegantíores, ín quibus eft Demetríus Phalereus,humilem ex5, MM isgeftum, abíectum,& mollem cenfebanteffe. Acfionarefert Hermippus deveterí- 6 lia- MM PUsrogatum oratoribus& de fuis zequalibus dixíffe: Ios fi audires,admíraterís mode; ex llam( magníficentíam eorum, quz ad populum dífferebant: Demofthenís veró ora» La tones,fi eas legas, multum excelluntartificio& acrímonía. Sané oratíoncs fcrí te eius, exci rmonegat, quín multum aufterihabeant& amarí.— Inrefpondendo fübító vtebatur to BE ridiculo quoq; Cüm ením díxí(Tet Demades: Me Demofthenes,fus Míineruam: Hzc, ica- ME trit; Minerua non íta dudü ín Colytto deprehenfà ín adulterío fuit. Furí,cuí cogno(ilu nen erat Chalco,íd eft, ereo, cüm tenderet vígílías& lucubrationes eíus perftringere: ead Noui ínquít,moleftum tibi effe,quod lucernam habeamaccenfam. At vos nolíte mira» effe B ri nhenienfes,(i furta comíttantur,cüm fures xreo s,paríietes habeamusluteos. V erüm ati, thís quamvís referre plurahabeamus,fatísfit. Reliquum íngeníum& mores exre» puli M"sciusgeftís& reip. procurationezequum eft contemplari, Adremp.accefsítbello sad wmillo Phocíco, vt ipfe teftatur,& dífcerelícet ex oratíoníbus Philippicís. fiquidealiT Va harum illís perpetratís rebus habítae funt, antiquí(síme autemattínguntres nouif. ca MM"5. Conftat etía conftítui(Te eum accufare Mídíam annos nat duos et tríginta,cüm n& 6 ínrep.nondüvilas vel authorítatem haberet: cuíus míhí metu potífsimüm vídetur hus Wunía accepra ínímícítíam cum ifto decídíffe, Neq ením íngenío fuit facili aut placa: [it bili, fed feruídus& ardensad víndíctam. Caeterüm cüm anímaduerteretnon leue effe, me Ml Quefux facultatis vírum opulentía, facundía,& amícís valíde fuccínctum euertere atís Dd 4 tioribus parum provata, Demoftbenis di ea, Denmoflbersiad remp.quando Muta int citia, $96 Plutarchi Miídíam,deprecantibuspto eo cócefsit. Nam folas ter mílle drachmasillasnon arbitro; Demofthenís retundere acerbítatem potuífle, fi fpera(fet& valuiflet obtinere caufa, Demoflbens— Accepta matería ínrep. praeclara Graecorum contra Philippum defenfione, cümín c JMacdonum.| fplendide decertaret,breui euafit clarus& celebrís ex eloquetía& ín dícendolibertar, aduerfa.— Nndemagnoinhonoreapud Grzcosfuit, Rex magnus coluit eif, maxíma exíftimario apud Philippum eíus fuít prz czterís oratoribus: nec dífsimulabant vel íínímici eíus ef; feipfis cum praeftantívíro dímícationem. Etením Aefchínes& Flyperídes hacdeo, Demoflbenis có velcüm accufabant eum,fafsífunt. Quare Theopompo míror quíd ín mentemvenc. flantia defendi- vit, íngenio vt eum mobili dícat fuiffe, neg; velrebusvel homínibus díu ijfdem deled. tur aduerfus— tum, Palám eft ením quarum actionum ín rep. parteís& fectam à prímo fufcepit, in hís Theopompiim. perftítiffe eum víquead extremum: neque folum ín vítanon inflexiílefe: fed& vítam, dum ínuertere fe non fuftínet, profudiffe, Neq; ením, vt Demades excufans actionum fuarum varíetatem díxit,fibiipfum cotraría fepe,reíp.nunquam dixiffe:& Melanopus à Callíftrato de repub. diflentiens, cüm fübíndeab hoc pecunía de fententía deducere, tur, dícereapud populum folítus erat: Eft ílle quidem ínímícus, fed víncat bonum pu. blícum: Meíleníus Nícodemus, qui antefauerat Caffandro,mox aggregauít fe ad De, metríum ,negauítfe pugnantia dicere: femper ením conducere dícto audientem effe victoribus. Non perínde,inquam,dícere de Demofthene queamus conuerti(feautva, ríaffe eum vocem velactíonem: fed quafi ín eadem& ímmutabilí formula reíp.tradan Denofibenis o. dze vnum ín admíniftrandarepub.conferuauíttenorem, Panztíusphilofophusvelo-; rationesbont^. yationeseius ítarefert confcriptas plerafqp: vt qui decernat honeftum propterfeipfum fiumpredic.| e(Ye expetendum, vtíllam de corona,contra Aríftocratem, pro immunitatibus, Philip pícas. quíbus ín omnibus non ad íd,quod iucundífsímum eft, aut facíllímum, aut viii fimum cohortatur cíues, fcd ídentídem fecurítatem atque falutem poftponendam cenfethonefto€ decoro: vtfi cum contentione eíus ín rebus fufceptís& dícendi díuínítate vírtus coniuncta bellíca fit& abftínentía, non ín albo oratorum, quo Myrocles fuit, & Polyeuctus,& Hyperídes:fed excelfoloco cum Címone, Thucydíde,& Peridedi gnus tt, quírecenfeatur. quíppe ex íllís, quí ei fuccefTere, Phocíon, quamvísnonop: mas partes ín rep.tucri,fed flare vídebatur a Macedonibus: fortítudínis tamen& íutt tíze laude nulla víquá re ínferíor Ephíalte,vel Aríftíde, vel Címone numeratus eft. De bes| mofthenesveró necínarmis memorabilís,vt Demetríus perhíbet,nequeaduerfus mw imbclis cy cor- nera capienda fatís vallatus,quanquámà Philippi& Macedonum pecunía ínuícus:fu ruptus. períoribus tamen exregionibus Sufis& Ecbatanís allato auro expofitus& demerfus pradícare maíorum vírtutes praclarífsime potuít,imitarí non potuít. INam caterís cer, Demoflbeniis in. t€ fui temporís oratoribus,Phocionem excípío,etíam vita przcelluit. Videturetíamli dicédo libertá. bere praefertím ad populum egíflereluctans plebis libidini, peccataqy efus infectans:vt accipere ex eíusoratíonibus lícet. lam fcribit Theopompus, cüm populus Atheníienfis accufatorem ín caufa quadam eum nomínaret, obflreperet autem morem non gerentí: furrexifTe eum ac díxíle: Vosme Atheníenfes confilíarium vel ínuiti habebítis, calv nei voluerítís quíde. Minime veró popularefuítíd, quod contra Antíphon1l le mníatore tem egit, quem ín concionelíberatum ad confilium rapuít Areopagí: contemptag po puli offenfione docuít pollícítum Phílippo ínflammaturum fe naualía. de cuíus conlili fententíaeft necatus. Adhzcfacerdotis Theoridís nomen detulít cüm de alijs deli Ctís,tum g fallereferuos doceret,atq; cüm litem capítís zeftímaflet, damnauít eam. Fr Demoflbeniso- ma quocp eft oratíonem contra Tímotheü prztorem,qua Apollodorus vfus pecunfáfe rationes, que eímutuo dedíffe probauit,fcripfiffe Apollodoro Demofthenem, necnon oratíones c veré;quefub-. tt Phormionem& Stephanum. quo nomíne haud immeritó eft ímprobatus, Pugn* dititie.. uitenímíine dubio contra Apollodorum oratione Demofthenís Phormío,quafi ex e dem taberna vendentís íudícío contendentíbus ín femutuoó gladíos. Ex publícis illas contra Androtíonem, T'ímocratem, Aríftocraté,cüm nondum attígiflet remp. alijs fcri píit. Apparet eum,cüm easoratíones ederet, annos natü fuiffe víginti feptem aut octo Orationem cótra Aríftogitonem ipfe díxit,& íllam de immunitatibus ín gratíam,vtte ftatur ipfe, Crefippi Chabríz filij: venonnullíautumantnuptiasambíens matrís adole Ícentís.nó duxít eam tamen vxorem, fed Samíam quandá, vt radít Demetríus Magne fius ín libris deSynonymís, ín matrímonío habuít. Oratío defal(alegationeín Acíchi nem baudliquetan habita fit, quamvis Idomeneus fententijs demptís folis triginta di cat Acíchínem abfolutü. Verüm quatenus ex vtriufqy de corona fcriptís oratíonibus E d: «t con Aá quí níet fef( ver nori E i - m lare null iD qua pier lipp cíalí prol dsc 2 gu phr. don rent (ta Rítit tut í eqs| crt: [. ^ m | dere Den mor Phil The ean huíu bata honi SM. oxi mní: D COIk Cha pom loín gnat tuse P The bitur fime fini pre s 1 n, m US " U« e, (fe "ds an 0- 1g m p if, T 2Ít, ] Wu )e f m2 fu fus et^ nli :vt is nti: du^ onpo u fil dí F2 áfe G» Ti2^ ) £a» (las 1 &to. tte" ole Te (chí di sli cet Demofthenes.$97 «tconijcere;res videtur fecus fe habere. Neuter enim horum aperté vel perfpicue íftíus ontentionís memínít vt ad íudicium vígy progrefIz. Sed malo, hec vtalíj difceptent, A&iones publicae Demofthenís hocaperte vel tempore pacís prz fe ferebant: vt quíc^ quid conabatur Macedo, omne íd ínfimularet,& ad fingula concítaret populum Athe-/Demouenis 4: nicofematqy ínflammaret, Vnde plurímus apud Philíppü erat deeo fermo. Ac cüm ín, tiones contra trdecem legatos venífTet ín Macedoníam, audíuít quídem Phílippus omnes,ad illius Philippum. vro orationem accuratífsime refpondit. INon accepit alioquí perínde Demoftheneho nrífice& comiter, fed Aefchínem et Phílocrate ímpenfids amplexus eft. Quare cüm hí Philippum coómendarent vt díferti(símum,& fpecie pulcherrímum,& veró etíam ftre» , num potatorem X hílar€ ín conuíuío:non potuítabftínere,quín ínuerteret ea et cauíllitur primum fophiftze,foemínz alterü,poftremum effe fpongía, regís laudem efleibí mllam, Cümresadbellü& inclínarentnonferente ocíum Philippo, Athenienfibus aüt iDemofthene íncen(is, prímüm concítauít Atheníenfes ad aggredíendam Euboeam, qam tyranní fubíugauerat Philippo. quó càm traíecíffent ex plebifcíto, quod ille fcrí^ perat, exegerunt Macedonas.Inde Byfantijs& Perínthijs,quibus bellum faciebat Phí» lippus,opem tulít,fuadens populo, vt pofita fimultate oblíteratisqg, quz vtríq; bello fo^ dalíadmiferant,fubmitteret js auxilíum,à quo fueruntconferuatí. Mox ín legatione Deoftbenes ei pofetus conuenít cíuítates Girzcas folícítauítqy,atq: omneís ín Philippü demptis pau cirat Greciam dsconcíuit:vt praeter vrbanas copías cófcriberent x v.millía pedítum& duo equítum, contra JMacey cunía& ftipendíü in externos mílítes prompte conferretur. Quo tempore aít Theo» dona. phraftus,cüm poftularent focij, vt certa fumma definíretur tributi, díxí(Te Crobylü condonatore,bellum cert modum non habere pabulí. Erecta Grzcía ad euentá, cüm coí- j mtperfingulas gentes& vrbes Eubaeí, Achaz, Corínthfj, Megarenfes, Leucadij, Cor quimaximus fupererat Demofthenílabor,focietatí vtadíungeret Thebanos: quí fi niimi funt Attícae, et vires habebantad bellum faciundü,€ ímprímis tuncnumeraban^ trínter Graecos bellatores. Verüm nó etatproclíue recentíbus Phocíco bello benefi dsPhilippo mácipatos ab eoreuocare Thebanos: maxíme quód leuibus ex vícinítate «rtamínibus índíes refrícarentur,quas illze ciuitates ínter fe habebant,bellícae cotrouer lt. Verumenimveró poftquám fucceffuad Amphípolim elatus,raptím Elatea irrupít, ; NPhocidem occupauit:percul(is Atheníenfibus,cüm cofcendere fuggeftum nemo au BM iuuesnecquíd dícerethaberetomníaaGt defperatío& filentíum teneret: folus prodgt Demofthenes,authorty fuít,vtfolícitarent Thebanos:cumd de cztero animaffet& Ípe Demoftbenes norefuo erexiffet populum, Thebas cum alijs legatus eft. Ad eosrefellendos mifit eta. coniungit Tbe: Pilippus,vt Marftas tradít, Amyntam et Clearchum Macedonas,preterea Daochum,, b4tos Atbesien Tielfalum,& Thrafydzeum. Quíd expediret,nó fallebatín deliberando Thebanos:fed //^w. mntomnibus ante oculos belli incommoda recentíbus adhuc Phocícis vulneribus. At. Denoftbenis is huius vís oratoris, vtauthor eft Theopompus,qua excitabatanimos eorum& íncende dicendo vis, htadeloríam, obftruxitomnibus relíquís: vt quafi lymphatiab oratíone eíus raptíad honeftum,metum, ratíonem,gratíam abíjcerent, Factumautem huíus oratorís tant j titit& tam infigne, vtlegatos extemplo mítteret Philippusad pacem petendam, oz nnís erígeret fe Cirzecía& confurgeretad íd quod impendebat: accommodarent veró iDemoftheninon modó praetores Athenienfes dicto eí audíentes,(ed& Boeotarche: ancionibus ille preeffet omnibus non fecus tunc Thebanorum quám Athenienfium, Üharus erat ením vtrobíque€ domínabaturnon ímmeritó nequeab re, vtaít Theopmpus, fed optímo iure.^ Atquifatalís quaedam fortuna, quz conuerfione rerumíl^ Greconin ad bínartículo definiebat Graecíz libertatem, vídetur cceptís reluctata fuiffe, multas fi, Cheroneam cla qm edidífe ínfequentium. ín quíbus vatícínía Apollínís horrenda praenücíabant. Ve» des, vticinijs Us etiam canebatur ex carmínibus Síbyllínís oraculum: premonftrata, "Ad Thermodontem pu gna Cupio procul effe, "Ata, modó bancaquile ex coelo at4, enube^yidere. Flet victus, perijt quoq cui»yiétoria ceftit. Tlermodontem aíuntapudnos Chzronez paruum amnem effe, qui ín Cíphifum ílla^ bitrr. Nos profluentem,qui íta nominetur,nullum hoctempore nouimus, Coníjcímus amen eum, qui nunc vocatur Hemon,fui(ífe tunc Thermodonté díctum. Preterlabitur linum Herculís,vbí caftra Graeci habuere. Ducímur autem coniectura,cüm fecundum alium cruore cadaueribusqy exundaffet amnis, hoc nomen comutaffe, Fluuíum ne^ gàt Tbermodon a nnis,qui et He/ tit0ff. VORSEMEM EM etii ots |$98 Plutarchi Alisderbe| gat Duris Thermodontem effe. fed cüm tentoríum quídam erigerent& foffa cíngerct, modonteopi- ligillum eosreperí(le marmoreum cum infcríptione l'hermodontem effe, qui vInis fere tiio, bat faucíam Amazonem,Hac dere alíud oraculum in hunc modum cani: n Ad Thermodontem pugnam expetles auis atva. J Corporatunc hominum campo permulta tacebunt, Verüm quíd huius rei fit,dífficile exiftímatu eft, Demofthenes fertur Graecorum fretus ^"5." J.. H armís atqj míre ob víres& alacritatem tanti exercitus hoftem lacefTentís elatus no pete f; NINE 8 mififfe,vt oraculís mouerentur autattenderent vatícínía,ímo vatem Delphícam dixiffe theníenfibus Períclem: quos víros ífta tímidítatis ratos przetextum fuís confilijs effev, Denofthenisex fos. Hactenus vírille perhibendusfuit. Inconflictuníhil praeclari vel quod confen, pugnafuga.— taneum effet orationibus fuis, edídít: fed cepit fugam turpifsíme deferto ordíne&ar, Cbpeu Demo. mis abiectis: nec infcriptionem, vt díxit Pytheas, veritus clypei: cui tuit líterís ínfcri, fibenis, ptum aureís, Bona fortuna, AtPhilippus recenti exultans víctoría& víno grauís ca, daueríbus ínfultans ínítíum cecínit Demofthenis plebifcítí ad pedem attollens vocem H.& fupplodens: Demo[lbenes Demoflhenis Jic cenjuit Peamenfis. eum perftrínxít eloquentíz& neruorum illus oratoris: quí ín díeí momento vníusalei ipfum íácere de imperio& vita compulíffet. Nomen autem eius ad regem vfq Perfari Demoflbenesà perlatum eft.quií perliteras fatrapisimperauítpecuníà vt darent Demofthení,atg conregePerfarum.| filijs eius pre omnibus Graecís obtemperarent. quód tumultibus Graecorum diltinere pecuniam cé-. Macedone& ínuoluerevaleret. Comperíthzcpoftea Alexander: quí epíftolas quit pit. dam Demofthenís,& Sardíbus ínuenít ducum regíorüi monumenta, quíbus expríme|| Batur pecuníz ei data fumma.— Hacictís clade Gracís oratores, quí díuerfamfeGam , inrep.fequebantur,ínfultantes Demoftheni,quaftíones& íudícía ftruebant ei. At po^ ulusnon hísmodó exemít eum,fed colere quogp non deftítít,atqy ad remp. capeffendi lavdateos, qui. permifit Demofthení,vteos quioccubuerat laudaret. Nec abiecto vel fracto anímo tuapud Chero-—|it vt fcribít C exagitat Theopompus,cafum:fed eo quód vt cüm maxime honoraret& neam occubut^: Seno rec faaforem,declarauitnon poenitere fe íllíus confiliorum. AcDemofthenes quimt dém eamoratíone habuit Plebifcitis vero, quódauerfaretur& pro ín aufpícata haberet fortem& fortunam fuam,non fuum fed amícorum vícífsím praefcrípfit nomen:dum ex philippiregis^ tíncto Philipporecepitanimum, Neg ením diu fuitab hacad Charoneam vi&oríafv uacedonida^ perftes:Id quod nouífsímo verfu vídetur prnuncíaffe oraculum: Flet vi£lus perut quod, Cut"yiéloria cefsit. audendum ín futurti,hilaris ín curíam vtfi fomníum vídiffet, ex quo ingens bonum ev pectandum effet populo Athenienfi,procefsít:nec multo póftadfuerunt de Philippio/ bítununcij. Letínuncíj caufa ílícó dijs honorem habuerunt& coroná decreuerüt Pav faníz, Demofthenes veró prodijt fplendide amictus& coronatus feptimo díe,quam pemoflbenes... defuncta eíus filía effet; vtrefert Aefchínes: quí ei hocimproperat,odíum obíjcienslibe priuato filielu vorum,ipfe cüm degener fuerit& effoemínatus,fi luctum& eíulatum lenís& píjfecit dui, publicam.| nimi(ina: eosqy,quí moderate& placide ferát eos cafus,improbauit, Equidem obne beri cem eos regis, quí adeo cum ipfis víctis in fucceffü rerum egit clementer& humaniter, 4 fumpfiffe honeíté coronas, vel etíam díjsímmortalibus ímmolaffe, nequaqua dixerim. terfecto ab alío non ferre modíce gaudium: fed infultare ín mortuum& quafi precari ipfirem gefsífTent, triumphum canere. Quod veró domefticas fortunas,& lachrym?s, Jamentatíonescy foemínís relíquerít Demofthenes, ac quz cenfuítín publicum vtilía, hecegerit,id cóprobo:exiftímot polítícíanimí& fortísmultó magis ed, quí femperre fpícitremp.& príuata incomoda perturbatíonestp alleuat negocijs publicís,tuer! dign tatem, df híftríones: quí perfonasregum agunt vel tyrannorü: quos ín theatrís necp/o' rantes prolibitu fuo necridentes cernímus,fed vt argumentü requírit fabula. qe aliuct fufpectam effe,vtque cum Philippo faceret:ifuggerens Epamínondam Thebanís& A. d Difcuffa veró crapula, cüm magnitudinem fecum reputaffet propofiti periculi, horror 1g Dpemoflbenes| vt bonum cíuemreuocauit, Itaque càmrelataa Chaeronea conderentur tumulo offa, jg Refciuitautem clàm mortem Philippi Demofthenes, Przeparans veró Athentenfesad 48 Eft ením cüm odío dígní, tum ímbecillís aními venerari& cíuítate donare víuente, 1" p Afi ferm bora bus v fare citi feet 3D adot s ipfo pli à nm, ferox loco tíon lgat [us.| tradí lyeu y lam] dosc vnici tunt: oma futai cde fetu puit tolle| " integ &ob conf fm, am Den tunt tia fe buit, Xanc popi auro tütat ario pecu iufsi [her ginti tar fent p xite Qm uilla; fus ftdo licen dete mos Demofthenes.$99 fflitus non efl relinquendus, vt ínopía confolationisin moerore contabefcat: verüm à(mone adhibenda alleuatío& mens ad íucundíora traducenda: perínde vt íjs, quíla, | borant oculís, ad vírídes colores€ molles prafcribímus à fplendidís& vífum feríentí» busvtacíem conuertant: vnde nam prafentiorem fumas confolationem, quám opprefrep.ex publícís míferijs temperaturam príuatarum quarendo,quz laetíoríbus obruat ttiltora? Haec vt díceremus, delapfi fumus: quod Aeíchínem vídeamus ea oratíone ín» " fere plerofqy& mollire ad commíferatíonem. s Porro cíuítates iterum ínflammatz t ibDemofthene confpírauerunt. Thebaní, cüm íjs arma fuppedítaffet Demofthenes, " adorti praefídium multos obtruncárunt. Atheníenfes accíngebant fe adíungenda cum y a isfocíaarma. domínabat ín concíonibus Demofthenes,& ad regíos in Afia duces fcrí, 1 plitad bellum índe Alexandro concitandii,puerum vocans&€ Margítem,íd eft, morío^ b«m, Poftquám vero rebus domí cópofitis cum exercítuilleín Boeotia mouit,cóncídít *(rocitas Athenienfiü,obtorpuít Demofthenes, Thebaniab his defertí figna folí cumiil b lcontulere, quorüfuít vrbs expugnata. At Athenienfes íngentí circumuentí pertuiba. i doneínfticuerüt ad ífllum míttere Demofthene. Híc delectus cum alijs ad Alexandrum " gius, qp fram efus formidaret,omí(Ta legatione ex Cíth eroneretro domum eft regref(is Extemplo depofcit perlegatos Alexander exoratoribus, vt Idomeneus& Durís mdídere,decem: vt pleríq;& probatifsimi fcriptores, octo hofce: Demofthenem, Po. leuctitEphíalté, Lycurgum, Míroclem,Damone, Callífthene, Charídem&. Ibífabu. " im Demofthenes recenfuit de ouibus,quemadmodü lupís canes dediderunt: quafeío 4 dosqg canibus afsimílauít pro pop ulo propugnantibus atq Alexandrü Macedonem » wicumlup& appellauít. Adiecít etía, vt mercatores vídemus, cümín patella circunfe. A untípecímen,per grana trítící pauca magnü díftrahentes numerü: íta vnà nobifcü vos "t omneís necopínátes ipfi prodítís. Fic Aríftobulus Caffandreus fcriptarelíquít. Có» ( fitantíbus Atheníenlibus neq; expedíentibus Demades quíng talentorüab illís mer» N«deacceptalegatüt obtulít fe turum& deprecatoré pro tjs ad regem, fiue amicítía eíus m feus,fiuefperans expletüfe reperturá velutleoné cruore exatíati. Induxít regem,erí^ " ptg illos D'emades, ac reduxit cum eo ín gratía cíuítaté. Poft dífcefTum Alexádrí exdi wlebanthí,Demofthenes abíectusagebat. Ad motum Agídís Lacedemoniíj erexit de à, b: gro nonihil caput: mox metu trepídauit quíefcentíbus Atheníenfibus,Agíde ceío to Wobtrítís Lacedaemonijs. Flactempeftate contra Cteíiphontem íudícíum de corona x onftitutá eft. Nomen eíus delatü fuít Chzronda archonte pauló ante clade Charonen ub(m.iudícatii decem annís poft archonte Aríftophonte. Fuít hoc íudícíü vt aliud publi ret aum nullá celebrat&t, qud oratorü fama qua íudicum fortítudíne. Quí, cüm accufatores E Demofthenís plurímü íd temporís pollerent,Macedoníbusdy ftuderét,no condonaue: jo mtis Demofthenís caput:fed íta fplendide abfoluerüt, vt mínus quínta quag fenten, tafecundá A efchínem íudicaret. Ille cofeftím cefsit vrbe, Rhodig atq; ínloníaludü ha butibikgzetaté exegit. BreuípóftHarpalus,quí& male fibíex luxu confcíus& Ale xndrü íam terribile amicis tremes profugíteum, ex Afía delatus Athenaseft. Huícad ad gll Populi confugienti,feqp ín fide eius cum pecunía etnauibus permittentí ceteri oratores Xi uro oculos adijcíentes praeftó fuerüt confulueruntg; populo, vt fupplícem recíperetac Qi waretur. Demofthenes fuafit prímüm,Harpalü vtabigeret cauerenti, ne nullo necet 1 río aut ufto praetextu ciuítate ímplícarentbello.Inde paucís diebus cüm recen(eretur im Knía,cofpícatus delectatü calíce regío Harpalus,czlaturam(g cofiderante& fpecie, be ifsitvtmanibus eum tractaret,& libramentt penfaretaurí. Admírante pondus Demo t» DEM neatg quantum penderet requírente arrídens: t Pendet, ínquit, tíbí Harpalus ví" gntítalenta. Mox ínfequente nocte calícem eí cum vígintí talentís mífit. Acute autem et; Harpalus ex obtutu, fronte exporrecia, coníectu oculorü notauit cupidi aurí homínís im,«fum, Neq; em reftítít Demofthenes, fed í&us munere,vtfi praefidíá recepíffet,adíun in, i Xi(e Harpalo, Poftridie collolana& fafcijs diligeter obligato ín concíone progrefius, ará Qm excitaret ad dícendü,nutuoftendit precluíam fibí voce effe. Ibí homínes facetí ca 125, ullantes;nó angína dixerüt,fed argentangína oratore nocte correpti. Póft vbi vníuerla, populus donis fenfit labefactatü, purgared fe paranté atq; placare ipfum nó audiuit, TC Idobftrepuít ínfenfus:exurgés quídàfalfe aít: Non audietis Athenienfes iftum,quí ca^ gni«emhabet, Harpalum autem vrbe extempló ínterdíxerunt.ac verítí netatíonemred^ lo Vte cogerentur pecuníz, quam ceperant oratores, quaftíone accurate habuerunt, do»cfi Ws perfcrutatí funt praeterquam Calliclís filij Arrhenida, Vnum huíus domicilium, ius vt Dettoflbetes concitat Grecos contra Alexatdrum, Alexander ova tores Atbenienfes depofcit. Fabula de ouibis c7 lupo, Iudicium de coz ronain Ctcfiphontem, Harpalius venit Atbenas, bomo peeiniofus, T Grecéid me liüs.: Demoflbenes corruptus ab Harpalo. OCA CS 6oo Plutarchi vtauthor eft Theopompus, quód nuper vxorem domum duxiffet, fponfz caufa, qua intus erat,non permiferunt excutí, At Demofthenes re dífsímulata plebifcitum fcripfit vt curía Areopagí hac dere quaeret,€ quos iudicaret illa huíus affines culpz,vt puni rentur. Cümà confilio ímprímís effet ille ipfe damnatus,ftítít quídem feíudícío: verüm líce quinquaginta talentis zítimata, cüm coníectus ín víncula effet, ob pudorem ctimi, . nmís& valetudinis infirmitatem imparem carcetí ferendo aíunt fuga confuluiffe,nónul Demofibeni— lis infcijs,alijsad tegendam fugam adíuuantibus. Cüm non procul vrbe profugiffet; fc. exilium, runt percípientem alíquot cíues ex aduerfarijs,qui ipfum perfequebantur, quafiuiffela tebras:caeterüm cüm illi nomíne eum compellaffent,& propé congrefsi petíffent, viati cum vtacciperetab fe: ín íd enim attuliffe domo fe pecuníam, atque eius reí gratia ínfe, i Li cutos ipfum: confirmarent qu acmonerent,ne cafum ferret acerbe: ín maíorem eru. píffelamentationemac dixitfe Demofthenem: Qui valeam non grauiter ferre, quie, liqui vrbem, vbítales habeam inimícos, quales non promptum it ínueníre in alia a, Demofibenés— nícos? Tulít exilium imbecilli animo, Aeginz& Troezene fere fedens Atticam l. mon tiitexi-— chrymísoppletus refpectabat. Voces etíam parum generofz neq; magnificis eiusin lignfortiter— tA crandarep.orationibus cómemoranturconfentanez. Fertur vrbe excedensporre ciís ad arcé manibus díxifTe:O Domina Mínerua quíd beftijs tribus teterrímís delecta. Tresbeliete^| rís:noctua,dracone,& populo? Illos,quí vífebantfe& agebant fecum deterruit rep, terrüme. adolefcentes. Díxít,fi duabus Wine d ab ínitío víjs, vna qua ad fuggeftum con, cionem duceret,altera recta ad perniciem, impendentía autem ín repub. mala prouidif igi fet,terrores,ínuidias,calumnias,concertatíones:ín eam fefe, quae ad pracfenté ferret pe. ftem,pracipítaturü fuiffe. Sed ením cüm adhucín eo, de quo dixímus, eft exilio, decef fit Alexander, ac Gtzcía denuó confpirauít Leofthene przcclarasres gerente, AntipaAntipater b trum Lamíz obfidenteatq; muro circumuallante. Pytheas autem orator& Callime Arbenienfibió| don Carabus Athenís profugi contuleruntfe ad Antipatrum. quí cum huíus amicis& ob[cjus. legatis círcumibant Girecíam,ne defcifcerent neu Athenienfes fequerentur. Demofthe nes verólegatís Atheníenfium affocíás fe, conatus eorum adiuuit, inftítitqy vnà quód uítates coniunctis viribus Macedonas adorírentur& exigerent Graccía.ln ArcadíaPy theam& Demofthenem memorat Phylarchus, dum híc pro Graecis, ille verba facit pro Macedonibus ad mutua progreflos conuítia fuiffe. Perhíbetur Pytheas dixifTe: vt do, gg mum,ín quam lacafinínà infertur,omnínó laborare alíquo morbo arbitramur: itavibs non poffeficrí quín grotet, quam legatío adiret Atheni enfium: Demofthenem vero retor(iffe exemplum hifce verbis: Et lacafininum ad fanítatem ínferrí,& ad falutemz Demofbens^ ovotantíum ade(Te Athenienfes. Quibus populus Atheníenfis captus fciuít Demofthe TEuOcatir 3?^ nireditum. Id plebiícirum Daemon Pzaníenfis Demoftheniís fratrís filius rogauit. Mi. exito, ferunt Aegínamad eum tríremem. Ex Pírzeo fcandens ín vrbem vniuer(a ciuitate, V nearchon quídem vel facerdos domíremaneret, obuiám effufa laetís anímís exceptus eft. Quotempore eum aít Demetríus Magnefíus fublatís manibus gratulatü deíllo die fibí,quód fuus quàámAlcibíadis praclaríor foret redítus.Beneuolentía enim addudios, nó compulfos ab fe ví cíuesfeexcípere. Cüm veró mulcta pecuníaría diftríctus mane.| Demoflbenire- ret( neq: enim gratís íus erat eam remíttere) hoc modo eluferuntlegem: Morem hamüüturmulds. bebant,vt louís Seruatorís facrificío ei,quíaram inftrueret et adornaret,argentum pe derent. Hoc munus& iíllaprebenda Demoftheni locauerunt quínquaginta talentis, quanti lís fuerat eí zftímata. Non lícuít eí tamen á redítu díu fruí patría,fed conuulfisili có Grecorum cceptís,menfíe Muníchíone pugnatum apud Cranona eft, Boedromione : impofitum Muníchíe prefidíum,Pyanepíione ínterrjtad hunc modum Demofthenes: Demoflbenis^ Cümallatum effet Antípatrum& Craterum contendere Athenas, D emofthenes cum exitus, fuisoccupaueruntclám vrbe excedere. Eos populus ex Demadis rogatione reí capita lis damnauít. Alis alíó dilapfis,círcummiífitad eos arripíédos Antípater fatellites, quo Archias Phyga- rum fuít Archías dux, quem Phygadotheram, quafi exulum venatorem appclla dotberas ,id ct Flunc Thurium orígine fama tenet tragcedías alíquando actítaffe,atqy Aeginetam Po exul venator. lum,quí arte fuperauítomnes,íllius tradunt dífcipulum fuiffe. Hermippus Archíami ter Locríti oratoris auditores recenfet. Demetrius operam dedifTe fcribíteum Anax* mení. Hicigítur Archías Hyperídemoratorem, Aríftonicum Marathonium,& Dent tríj Phalereí fratrem Hímerzü ex Aíacís fano,quo Aeginze cófugerant, extractos leo» nas mí(itad Antipatrum:vbi ínterfectifunt, Hyperidilínguam quog, tradunt excilam. AdDemofthenem, quem ín Calauría federe fupplicem ín delubro INeptuní epe nauig bant. f naui vifur gniü geríu det: ciful mou. Mac bam. y adr (t2 ca reru adill often f. Ti Creo fpira Dri in ynanu (loriz iulib letíta fom 9s,. proa Ácripl milía yuidei decir temp labe dum, Nar laurí ^tigifl man enat. quic culut mor] argu Qum fuera füsm tadho tipat land ü it ni jm ni» ul fe ela it^ fe, tu. tt E sin Teo laon» it 9d p^ cef, pa ne qud ihe we ) ds Py pro do$9 1bs 3 ero nz» (the Mi bM tus ; die ios, nc B | hapen ntis, isili(one nes: cum pita/ quo ant. f | Po nit naxi« )eme "leo iam erat, Demofthenes. 601 muigijs actuarijs eà traiecit. Vt defcendít cum Thracibus fatellitibus inftítit ei fuadere ufargeret, acfecum pergeretad Antípatrum. Nihil ei malí metuendumeffe.— Info. mii Demofthenes illa noctenouum habuerat: V í(us eft fibi tragoedíam agere,€ ad. qafus Archíam certare: quàquam autem placeret X delectaret fp ectatores,apparatus díetamen& fumptus ínopía ínferior. Itag; cüm multa Archías benigna verba adferret dfüfpíciens vtfedebat ín illum: Nec híftrío, inquit, Archía memouifti vnqua,nec nunc souebís promiflor. uro mox ad bilem& mínas conuerío: Nuncoracula, inquít, edís Macedoníca,modó mímum agebas.Suftíne queío parumper,dum nonnihil dom fcri jam. Sícfatus recefsít ín ínteríora templi. Sumptolibello ficutfcrípturus,calanium orí , idmouit. quem mordens,vt ín cogítando et fcríbendo affueuerat,aliquantum temporis ncalamum tenuit. Tum caput obuolutum reclínauít, Stípatores, qui ad fores ftabant, iírunceum velut fgnauum,mollemQg& effoemínatum vocauerunt, Archías accedens ;udillum hortatus eum eft,vt furgeret, atq; eofdem iterans fermonesredítum ín gratíam otendíteí cum Antípatro.lamfentiíebat Demofthenes vím venení pracordia penetraf f. Tumaperto capíte& íntentís ía Archíam oculís: Fac íam,ínquit, agas ex Tragoedía (rcontem, corpustg hoc abijcías inhumatum. Ego veró optime INeptunetuo templo firansadhuc excedo. Antipater XX Macedones ne zdem quídem tuam relíqueruntínulatam,.Sícfatus cüm íufsiffet, vt trementem iam fe€ labentem fuftinerent, fimul dimprogrederetur& praeteriret aram,cóncídít, miffoty fufpírío efiauít animam. Ve Cz ien ,nmumfcribít eum Ariífto ex calamo, vt díctum eft,(ump(üiffe. Pappus quídam,cuius hí fiotam confarcínauit Hermippus, refert, càm prolapfus illeapud aram effet, reper inlibello ínítíum fcriptum epiftelze: Demofthenes Antípatro:praterca nihil. Cüm celrítasmortís míraculo effet, narraffe eos, quíad valuas ftabant, Thracas ex pannículo (impfiffeymanuqs admotum orí venenum deglutíffe:fe veró, quod degluttretjaurum ra is. Atpuellam,quz eí míniftrabar,quarenti Archíz diu efTe dixí(Te, cüm hoc alligatü poamuleto tuliflet Demofthenes. Ipfe quoq; Eratofthenes ín cauo eum annulo refert vnenum habuiffe. Hunc annulum pro brachíali eum geftaffe, R.elíquorum, qui de eo (ipferunt,funt autem multí,níhil refert díffenfiones exequi:nífi quód Demofthenis fa nilaris arbítrarí fe dícat Democharis nó ví medícamentí,fed deorum beneficio& prom 1Tf1 svi judentía Macedonum ímmanítau fuítle repentína morte&€ lení ereptum.— Decefsic dtcimo fexto die menfis Pyanepfionís. quem díem facrís Cereris triftifsímum agetes ín tmplo Dezeíeiunant foemínz. Eí paulo poft populus Atheníenfis meritum honorem iübens ftatuam ex eere pofuit,&! maxímo gentís victum decreuit ín Prytaneo prabenüm, Infcrípfit praeterea bafi ftatuze hoc peruagatum epigramma; Menti Demof[lbenes pav fi tu vobur baberes, Non erat ,Aemathie Grecia YiCla manu. ! 2 L L]- H. Nam quíipfum hoc Demofthenem paulo ante quàm venenü hauríret, autumant ín Ca ] 7, 1 Uu 4: 7 T-— uríafecílfe, plane nugantur. Paulo ante quàm nosaccefsímus Athenas,bocferunt có i tipilfe. Euocatus à preíidemilesad caufam dícendam fuit.FHic quícquid haberet auri, ía manibus ftatuz Demofthenís depofuír. Habuit ílla dígítos ínter fe ímplícatos,& iuxiá miafuítnon magna platanus, Ex ea multa folía( fiue ventus ea deculferat, fiuc ídem qiídepofuerat aurum, íníecerat) círcumíacentía& círcunfufa aurülongo temporc ocaluerunt.Poftquám hotnoillereuerfus codemloco ínuentumaurum recepit,ac fuítru | mrhícdifsipatussmulti adolefcentes vrbanífumpto híncín Demofthenis abftínentía "'gumento certarunt interfe epígrammatibus. Demadem, quínon díuturnum fru (tum cepit crefcentís gloríze, vItíio Demofthenís egítín Macedoniam:& quíbusfoede ireratadulatus,ab fjfdem eft perditus iufte:odíofus js velante,tuncveró noxz comper usmanifeftze, Líterze eíus emanarat,quibus t Perdíccam ad Macedoníam tentandam "hortabatur& ad conferuandos Girecos,vtà marcído& vetere filo dependentes, An. üpatrum fienificans, De hís cóm eum Diínarchus Corínthíus accufaffet, infenfus Cat anderfilim eíus in ipfius iugulauít finu, deínde eum íufsít necari. Híc maxímis cala mítatibus dídícit proditores femetípfos vendere prímos: quod fzpíüs prz dícente non credíderat Demofthene,| Habes íamSofsi,quate^ nusnos quídem legendo&€ audíendo confequí po. tuimus, Demofthenis vítam., Ee Demoflbenis fomnium, Denofibenes fu nit venenum, Dettoflbenis tors, Denmoj[Toeni nortuo ab Atbenienfibus babiti bonores. Denadis ov4toris cedes, T Antigonum, dicit in Phocione, M. Cicero. Ciceronis genus. 1 Putolegendum Accium Tullium, cuius.|: 187 56 Yo ba^ B TRA d cognomínatus,vírum egregíum arbitror fui(fe: quare no;,. vulgó ín orahomínum proludibrio abíret, funtíd taméam plex. Habuitilleín extremo nafiín modum cíceris CECam s) Je Cicerones ynde!» fig dicli, ret,vtabijcerethocnomen ímmutaret vefertur gloríans dixi(Te, enifur fe illuftrius Cj. ceronís nomen Scauriís& Catulís reddere. Quzazftor ín Sícília donum argenteum dís confecrauít,ín quo ínitía ínfcripfit duorum nomínum Marc. T ul. Tertijlocoludensci. li Cicerotis n4t4-. cer iufsit axtífící proxime illas líteras incidere. Denomíne hzc prodíta funt. Edi lis. tum ferunt Cícerone facili partu& nullo matrís dolore tertío Nonas Ianuarías, DcCicronedi- magiftratus nunc vota faciunt& facríficant pro íncolumitate principis. uinum tefiimo- fpectrum aiunt fe obtulí(Te ac predíxíffe ingens eambonum omníbus Romanísnuni, nium, re. Hzccüm(omnía effe& vanaalíoquin víderentur, ipfebreui oftendít certum fuill Ciceronis indo- oraculum. Nam vbiliterarü fuit peraetatem capax, tanta ín eo eluxit índoles,tantum: ks. nomen ínter pueros€ laudem comparauít,quz parentes eorum excítaret,vt ad ludum pergerent ad Cíceronem oculís contempland um,celebratumqy eíus ín dífcendoacumé & folertíam confiderandam: agreftíores fuccenferent filijs, cüm cernerentín medíatos caterua Cíceronemhonorís caufa pervíasftipantes. Hic cüm effet, qualem effe Plato vultftudíofam et philofophíe naturam amantem ad omnes natus artes complectendas, Ciceroegregis thecad vll& doctrínze aut eruditionis praetereundü genus,ad poefim fane fuit prodlíuior, poéta, Extat poema quoddam paruum, quodpuer etíamnü edídít, Pontíus Glaucus verübus Pocna à pero. tetrametrís compofitum.Progreffu temporís,cüm magís ac magíshocftudíum excole Cicerone edit, ret n6 modo orator habítus eft, fed& poeta ínter Romanos przitantí(simus,Caterüm PowisGla- pus oratoria, lícet multa ín dicendo nouata fuerínt, vel hac manct atate. Poetíca vero, em o philesi Uia multi ei infignes fuccefferüt,n eglectaíacet& obfoleta, Schola relícta puerili Phi difeipuluk. loni dedítoperam Academíco,quem Romaní fupra ceteros Clítom achí alumnos etob Cicero Muti. dicendífacultatem admirati funt& dilexerunt ob morum fuauítatem,| Símul etam Scewole ae. Mutium Scauolam affectatus eft confultum virum& princípem fenatus,ex quo furit éator, prudentíam haufít, Meruít& alíquantifper fub Syllabello Marfico. Inderemp.ín fedítionem cüm cófpíceret, ex fedítíone ín extremüruere dominatum:ad caftra feret quo die lit Mufarum& res petfpíciendas, vixit; cum eruditis Grzcís atq; líteras coluit, donec Jf Rofcij Amerini rerum eft Sylla potítus,ac certum alíque ftatü víditreip. Hactempeftatelibertus Sylle caía. Chryfogonus bona cuíuídà, que detulerat vt ínter proftriptos ínterfectum, vígintimil libus zerís emit.Id acerbü ínterfectifilio& haeredí cüm effet Iofcio, probaret haredítatem fexagíes H s. valere: offenfus Sylla, argueretur,crímen ei íínterprete Chryfogo no íntulít parrícídij. Híc cüm nullü appareret auxilíü, fcd omnes Sylla fzuitía exhore Ícerent,deftítutus ab omnibus adolefcens cotulít fe ad Cíceroné.quem accenderátamí ci, fübieceruntqy gradum ipfum ad gloría habiturum pofihacípeciofiorem& pulchrio, rem nullum.Sufcepta defenfione obtínuít caufam. vnde laudem confecutus magni eft, Cicero imbecilli Caeterüm meti S yllze ín Grzecía profectus eft vulgans ob corporís curáabíre. Et proie corpore. Co erat corpore gracilíatg; macílento,et propter ftomachi infirmítatem modici& exi guü cíbí víx admodü fero capiebat, Vox eius canora quídé erat& bona,fed dura€i condíta.quz ex oratíonís ardore et cómotíone femper altís íncedens tonís mínabat viCicero Antiochi tze perículü.— Vt applícuít Athenas, Antíochü Afcolonítá audiuít,volubilítate captus auditor,& venuftate eíus orationís:opínionü vero eíus non probauít nouatíone, Iam ením a vetere, quam vocant Academía defcíuerat Carneadeze fectz Antíochus defertor, vcl a dentía permotus et fenfibus:vel,vt alij dictítát,ambitíone aliqua& diffenfione cum Cli tomachi X Philonis difcipulís Stoíca precepta vbíagy fece mutata fentétía amplexus Ci e ICERORNISmatremtradunt Helutam claro genete&tgl | nefta vita fuifTe, De patre nihil medíocrerefertur. Ali íno(.] ficína fullonía& natum volunt€ educatum. Alij ad t Appi um Tullíum clarum Volícorumregem orígínem familia cf íus referunt. Verümís, quí huius gentís Cicero príncepseft] | pudíauerunt eíus pofterí hoc cognomentum: fed lícet etam i£721 incifuram:vnde cognomen quefiuít. Ipfe quídem,quo debi l AL?, 3"Ae x"^as; Ícríbimus, Cicero admonentíbus amícís,cüm prímüm honores peteret& remp.attínoe lg Nutrici cius í8 «tro lus e! fpa tionc &pl diee hort: nnd tem. tiren & ho T no. g ipi li liae e E bsetl Ore. tiam lf * amv cam ehic Ínge sCi. 1 dijs 15 Ci» Edi, 9 die eiusm utti, uilfe mg dum ume TA lato das, Itf, 'ole^ rüm tto, i Phí tob y tem »linem Del p lip endijs facíendís. Hís ad praetorem Sicilíe remiísís egreg p Ret disp raeclara co M. Cicero. 603 ., A,* lafequí. Rationem vero íníerathanc, finul^ oautem malui illis inharere, atque ill lus eí ía rep. capeffenda foretlocus, liuc tfe exfo Ne transfertet,acvítam ín philofophía tr radux ceret tranquillam. Pof ftquá imaccepítmortem S x, corpus exercíta[" tonefirmatum validum c omparauít habítum: vo ox à utem confo iata iacdndaaurib T &plena accidit, fuítq; medíocríter ad corporís hz abituin co omp: yita: híncamícís quoti^ dcox Roma eribentibus folícitantibus sip eum,hínc Antíocho v tadremp.accederet co hortante, facultatem dícendi de ínteoro tanquam organum ínft ruxít ad potentíam pa^ nndam cíuílem,declamatíonibus fe lubígens px adinfignes feapplícansoratores. L aque ín Aíiam€ Rhodumnauigauit. Ín Afia Xen oden n Adramettínit,& Mae ineDionyfium,& Meníppum Charem audiuít: Rhodi| Apollo oníum oratorem Mo lonisfilum& Philofophum Pofidonium. Hunc Apolloni íum fama eft, quod IESHUs dieci Romanzlingue, a Cicerone vtdeclama jet Gracec rontet ail(e: Cic eronem eí mo rngeísifle libenter,íta fore ratü,melíus vt corrígeret fe ílle. Pc oftquam d t, ca ta isttupore defixís& certatím collaudantíbus eum, Apollonium non hilarem fuifle audiret dícentem:& cün npero oraílet, díut editle co 1 iem vb[dme Ciceronem, dixilfe: Te Spider do Cicero& adr ero miferet mecond Í: 1cerna,qua relíqua ísfola erant otn? manos traní lifTe líteras et eloquentia. n iei FANE D 'ret,ret udítímpetum eius oraculum quoddan m,qua potífsimümratione fumm: m gloríam feusts t fuü ipfius íne geniünon vulgi exif ftím imum quídem ter ipus I« ome magna cum cau tendos accefsit, neq; honore erat in vllo: appel iL q Rc manorum pro ompta& affueta ín o e ha yu natut à Supisi itate gloria, aqua Sie e&nec ceíia lis I ol OD OD id net I I às MM Ne foro,e celiui tonelaborauiffe, eagy de d(cdulà nunc Reício REN nunc Ae dooperam dedifle. HuncAe efopum tradunt, dum ín theatro ag jt Area d Haie ca d iiber: antem 4 hye! fte,itaf fui(le motum: vtiímpos met ntís míniftrum 1quend lam, quire» pente przetercurrebat, feritet fceptro 8& occideret. Neq eparü cotulitad etadé, im Cíceror íactío adiumentí:atq; oratores,qui magnos edebát clam piii P ex tia dicebatin clamore ficut claudos ín equum ínfilíre. Ibat sint acetic c ín falibus hifce forenfis ifa eft€ lepida:fe dcüm effecin e: dit& habitus eft malignus. Quzfítor deíignatus ín di íffia n Siciliam, prímdm multis mortalibus,quos mittere fzumentü c dde vtínduftríae eíus, vtínnocentiz, vtlenítatís cepere« ilium honorauerunt praetore, Po orró multí Rome claríadolef: lavocatíín crímen fuere quód molliter fe& contra d Í i um, vt nuliü vnqua nobili ortifamí^ ifcipl $ fstacien rebus elatus Romáregredíen xí quiddamfibí accid amcumín Ca mpaniía íncídiffet ín quendai m ex prímorib bus, quícum[1 Intercedere oratía t quífermo effet quafi ifIefeinter ciues derel ris arbitratum nomí íne& gloría feactíonum fuarum totam ímpletIe cíuit iffeillum: Tu vero Cícero v bíhocfpacío fuíftizIbíanímof üofuiín vrbemt nquiín vaftum incidens pelagus, nihilo fead gk uteo üirem, Poft colle&is rationibus fuís videns rem ímmen(m effe, n goría:cuius nullum cerneret exít&,multum de ambitione remifit. Verümenímvero aue Qatiupra mo d c« lebrari;teneb ap eumperpett uo cupídítas ímmenfa gl: que mul« oO toti 1 cone nt& armamenta furda, nullius quíhon inopes pub íc amuJuarenon modo ín copre qu habítar et praedía vbi [ilía frequenter ínterpe llauít. Verütiet turpe daxir,(i opíficís, ínftrumenta quí tra nomer Yu geret, neclocus necvís:inrep. autem verf: hnaobirer, focors eflet i ín cognofcendis cíuíbus&& fu hendédí ís elaborauit nomín 1ibus,fedlocum etía,vbíínftenís 1iam animum ad rei Qr -— n d uo. X ho íci. laberet, quíbus nam vteretur amícís& quos haberet vícínos, Mngrans expedíte nuncupabat& de"monftrabat amícor à pofle » ibuit familiarem modícam quídem,fed fufficientem,et quatuerí fefacíle po Exercitatic vilitas» Cicero declama t. JMolonhi c cerone tefumo nIEm, à Rofcitt ez Aefopu bifiriones. Cicero dicacior, CICERONIS : quejiu uc t Ciceroni ridicu lum quiddam in ac itinere oblatum. Cicero qmbitiofus. Ciceronis in Verrem actiofits, Ciceronis dicta in ationibus có tr4 Verrem, Ciceronis opes. Cicerottis cele» britas,et gratia, CICERONIS pretura. Licini.Ma4cer damnatus, Ciceronis dida ad Vatiniun. Cicero Tributos offenfos vno mitigat verbo, €ICERONIS eon[ulatus. 604. Plutarchi magís commendatus fuit,g patrocinij caufa neq; mercedem ned munera Capetet pre, cipue cum Verrem fufcepilletaccufandá. Sícilíam híc prtor obtínuerat, quem mul, B taob foeda facínora Sículís perfequentibus damnauítno dícendo, fed eo quoda mod, B quódnon díceret. fiquídem cüm praetores ín gratíà V errís fepiüs cOperendinando c; fam ín vltímà díem traxiíTent, appareretqy diem caufz peroranda nó fatis futura neg] xítum habíturü íudíciü: exurgens Cícero negauítopus effe oratione productísqy& in. terrogatiís teftibus fententia iufsit ferre íudícibus.quo tamen ín íudicío multa eíus cóme f morantur faceté dícta, Verrem Romani caftratü porcum vocant, Cüm aíit condítionis i homo líbertínz ftudio afperfus fuperftítíonü Iudaícarü Ceciílíus nomíne tenderetfum, B motís Sículís nomen deferre Verris: Quíd,ínquit,Iudeo cum porco, Cíceroz Eratfilíus| V ertí adultus,quem parum pudicé fama tenebat formam habere, Igitur V erre Cícer.| nimollítíem obrjciente: Líberis,inquítintra íanud conuícíandum eft, Orator Horta. fiusrectam€ plenam nó fuftínuít V errís fufcipere defenfionem, verüm ín lítis eflim;, tíone adductus eft vt eí adefTet. Quí cüm Sphíngem eburneá mercede accepí[fet, dixit quiddam ín eum Cícero oblique.Scire neganti fefoluere enígmata: Atquí Sphíngen, ínquít, domíhabes, Ita damnato V erre& líte zeftímata trícíes 1 s. male audiuit Cicero, quaft pecunía corruptus ín zeftimandalíte effet preuarícatus. Siculi tamen, quo gratos fe oftenderent,ín zdilítate eíus multa ex ea ínfula aduecta obtulerüt ei: quorum ín fuos vfus níhil vertít, tantüm adleuandam annonam illorum homínum vfus liberalitate cft Villam amocenam Arpíní, predíum etíam prope Neapolím& alterum Pomperjsnóla ta habuit. Hucaccefsit vxorís dos Terentíz C CC C LX X x.millíum nummüm.Prata. ca haereditas eí venit, quz ad C C C L X. míllíanummüm eft redacta, Hís facultatibusli, beralíter fe€ frugaliter tolerauít cum familíaríbus Graecis& cíuibus literarum cultori bus Haudtemereanteoccafum folís accübebat non tam diftríctus occupatíonibus, quàm valetudínis caufa ob flomachí imbecillítatem. Fuit alíoquin ín corporís curacv ríofus& nímíus,vt& ad certum numerum frííonibus et ambulationibus vteretur.Ad hunc modum íferuíens habítuí, valídum eum& firmum ad multas& graues contentío, neslaboresq; conferuauít.| Domumpaternam concefsít fratrí.ípfe,ne effet clíentibu fuís moleftumlongíüs fre,íuxta Palatíum habítauít, Colebant eum, quídomum eíus tus tei vtilcim turno quem Kom: deban Huíc: prum lutadi modis parte: vlli fu. truria tation mus, infana vtpar tamer «per adpei plurín ronen T.Ck dínis1 gapi leges. eratn demi turbal quotídie ventítarent,non paucíores dj ob díuítías Craflum et Pompeium ob militarem| 1 potentíam,quorü erant eo tempore authorítas€ opes maxímze, Et ipfe quoq Cíceronem obferuabat Pompeíus, multum Cíceronís actiones Pompetj potentíam& glo ríam auxere., Praturze candídatus cüm multos haberet& infignes competítora, omníum eft renuncíatus prímus:ín qua íudícía íntegre& ínnocenter dífpenfauít. Fa ma eft Lícíntum Macrum vírum Romz& fuis przualidit opíbus,& Crafsí auxilio fub. níixum ad tribunal Cíceronís repetundarü fuiffe poftulatum.Hunc ífta fretü potentía& ftudio, dum iudices adhucfententías ferunt, domü reuerfum ílícó comam totondiffeac fumpta toga candída quafi foret abfolutus,redíre ad forü parantem: cüm Craffusad ve B ftíbulü eíoccurríffet,I cunctís damnatü renunciaffet fententijs,recepifTe fe íntrà: mox decubuiffe ac vítam depofuíffe. Fuít Cíceroní eares honor, accurate fortítus effetíudíces, Vatíníus homo fuítafperíor€ mínus reuerens ín caufis dicendis magiftratuí, collo(trumofo.Híc ad tribunal petíjt quippía à Cícerone.quo non concedente, feddiu delíberante:Equíde,inquít,(i pretor fím,de eo non hzfitare, Tum couerfus: Atquí ego, B ínquít Cícero, nó habeo tantum collum. Cüm díes eíno plus duo auttres fupereflent magíftratus, Manilii quídam de peculatu detulit, Erat Manilius híc, quod fatigari eum Pompeíj caufa,quo vtebatur famílíaríter,crederet,gratus& acceptus plebi. Eipoftulan tídíem,vnam folam concefsít Cícero ínfequentem. qua res offendit populü: quodres confueuiffent praetores non mínus dece díes tribuere, Tríbunís plebís eum hacde cav ^14 fa ínroftra vocantibus lacerantibusqy,poftulata audientía aít:cáüm perpetuo ínreosfuil B fet,quatenus per leges líceret,equus& benignus: durü arbítratumfe,fi ídem denegare f Manilío. Quz ergo díes effet ín praetura fuí uris fola,eam de índuftría ftatuiffe, Neque ením ad alíum reijciendam praetorem caufam fui(Te, opem fiferreftuderet. Flacorat mírum quantum populíanimum commutauít. Multís ením laudibus cumulárunteum, rogaueruntiy vt defenfionem fufciperet Manilii. quod fubit Cícero libenter, maxime abfentís caufa Pompetj: habuit de integro concionem,ín qua acríter factíofos& l'om peijaemulos perfirinxit, Ad confulatum non míftus ab optímatibus eft quàm 3p beprouecius, Suffrogati ei ob reip.falutem funt huíufcemodí ex caufa: Conuerio s 0] v ^ " erum Xted [ nere [r4 ttetan intuei Gabil nfen nonh fnt;n uit, fe Nipe pulo H lo trac ied ín confu nus à Prací trüm ditex Thalec icer leat pre mul, odo, B ? cau f qe Xin. d Ome onis (um,] ilíus P ero. B ten. ima, dixit 'em, eto, atos fuos Tu olg etet151b toti, bus, 1C Ad itÍo ibus eius rem p etoglo I5, F2 fub. B íaX feac ]ve mox :cíu- B tut, 1díu cgo, (lent eun ulan | reís Call fuit jacet B 5 eque ratio PUtr, E* dme 2om ME 3 pic dta 7 tu3 M. Cicero.&o; usreip. quz facta à Sylla fuerat, etfi príncipió non probaretur, dies tamen& vfus tandé vilem e adocíum feruandum oftendít populo. Praefentem rerum ftatum molíebanwrnonnullí nullo quídem bono publíco,fed rerum refpectu príuatarum conucllere at^ qemutare, Pompeíus id temporís ín Ponto& Armenía bellum cum regibus gerebat. Romz exercitus non erat przeíto fatís valídus ad reprímendos eos, quí rebus nouís ftuábant, Ducem habebant híhomínem audacem, ínquíetum, et verfipellem L. Catilíná, Huic ante fuerat prater alía ínfanda fcelera crímíni datum, quód cum vírgine filia ftu. | pum feciflet& necaffet fratrem. cuíus metu crímínís egít cum Sylla, vt fratrem fuá veuadhucvíuumreferret ín profcríptos.Eo delecto improbi cíues duce fidem cám alijs | modisfanxerant ínter fe,tum mactatí homínis guftata carne, Corruperat híc magna ex piteiuuentutem vrbaná:íllecebras,comeffationes, fcorta cuíq; femper prebédo, neq; vlifumptuí ín hís fuppedítandis modum faciendo. Spectabattotaad defectíonem He uría& Gallía plerag cífalpína. Ipfa veró propter bonorü ínzequalítaté maxímé ad mu | nonem rerum opportuna erat Roma. Nam vt quiíc nobilifsímus erat& animofifsi» | nustaopes ín fpectacula, vífcerationes, largitíones magíftratuü affequendorü caufa, | inanas fubftructíones profuderat.Pecunia ad homínes defluxerat ígnauos et humiles: vtparuo momento quivis,cuí foret anímus,valeretremp.per fe gram verfare. Arcem umen quo ad noua coepta haberet validam, confulati Catlína petebat:magnamq; con aperatfpem C. Antonium fe collegam habíturum,vírü neq; adbonum publicum neg; ilpernicíem idoneü príncípem,fed accefsíonem futurü alteríus ducis víríü. Hzc ftudía primorum bonorü,qui ea profpíciebant, accenderüt ad confulatum petendum Cíce mnem, quí cum populo acceptus effet, tulít Catílina repulfam. Creati confules funt M, TCicero& C. Antoníus: lícet ínter cádidatos folus patre Cícero habuerit equeftrís or | ünisnopatrítij,| Quamvísvero Catilínz cofilia nondum emanauerátín vulgus,ma| maprzludía ramen contentionü exceperunt Ciceronis confulatum, Híncillí, quí per lges Cornelías ab honoribus petendís arcebátur, quorum opes ingentes nec exíguus mtnumerus,oratíones ín prenfando populares habebant, grauíteriy ín Sylla tyranní^ imínuehebantur, A dferebant ílli quidem& vera et equa;alíeno tamen& íncongruo ubabantremp.tempore. Hínctribuniplebís leges rogabanthuicmateríz coueníien. j'oPromulgabantlege de creandís cum fumma poteftate decévírís, quibus íus effet,aqum publícü tota Italía,tota Syría,& nuper a Pompeío partum vendere, quaftioné ha à Catiline coniu» fatio, Catiline fcelera, Catilina confulatim petit, Leges agrarie in Ciceronis có» tedeomníbus,quos liberet, extermínare, colonías deducere, pecuníam ex aerario fu. fulatu. nre, habere confcríbereqg exercítum, quanto haberet opus. Quare fauebant huíclegi tmalij ex nobilítate, tum prínceps collega Cíceronís Antoníus,vnü fperans fe fore ex dcemvírís,— Quae vero res perculítoptimates precipue, vídebatur coníuratíone Ca| iinz, cuíus effet cofcíus,nó molefte ferre,q oppreffus e(Tet multo zere alieno. Huic vul vripriímüm medicína faciens prouíncía eí Macedonía concefsít Cicero, Gallíà fibí de. aetam depofuit. Flocfibibeneficio deuínxít Antoni&, vt velut mercenaríus hiíftrío fibí intrenda patríz falute fecundas partesageret. Huncíam vtfibí habuit authoratü& tra ;abllem,tunc maíoreanímo Cicero eos,quí molíebant res nouas,aegreflus eft. Ioítur Yrnatu contra lege díxít:vbi pauore legíslatoríbus offudit tantá, vt quid refponderet, nonhaberét. V erüm cüm vrgerent de íntegrolege,X ínfitructi confules ínroftra trahe tacníhil Cícero trepidans fenatu fequi íufo progreffüs eft. Nec folüm legem antíqua» iit fed X adeo confternauít dícendo tribunos, vt etíam fufcepta omnía abijcerentalía, |"pehícvir potífsimüm,quantüadferat honefto condiment eloquentía, oftendit po» plo Romano:atq inuíncibile,quod eft iuftü, effe,(i re&e dicat: debered; eum, quí fedu |^tactareremp. intendit, femper ín rebus quidé agendis honeftá blandienti anteferre, din dicendo acerbü exímere conducibilí. Indicat eus ín dicendo fuauitaté íd,quodín tonfulatu efus circa fpectacula áccídít. Cüm enímante equítes ín theatrís permiftí ple tii vna cum populo índiícreti fpectaret, t M. Otho prztor equítes honorís caufa pri, W5àcetera plebe diífcreuit, ac feparatü ij$locum ín theatro, quem nunc quoq tenent "zcpud,attribuit.Id ínterpretatus ín contumelía factà fuá populus ingreíTum ín thez ium exibilauít Othone probrofe. Equites ínuícé magno plaufu exceperüt eum. Intenütex íntegro populus fibíli,mox plaufum illi. Ita ínter fe comifsilacerauerüt fe mutuó miedí&is,ac confufio theatrum magna tenebat. Quare audíta cüm contuliffet fe illuc tro,concíonetg ad Bellonz conuocata íncrepaffet populum caftíga(Tetg, reuerfi ín aétrü íngentem plaufum Othoni dederunt,certauerunt(g cum equitibus de illíus hoe 3 Ciceronis prudentiain Antonio collega rctinendo, Ciceronis in dicendo fuauitas. Lege Ro/cia Equitcs n fpeclaculis difcretià plebe. T Vide an'nele gendum L. Otho tribunus plebis, vt latini fcriptores ha« bent. $yllani milites cum Catilina eon(cntiunt, Cicero Catilina interrogat in fenatu. Catilina iterum repulfus, Litere ad Ciceronem de fummo à Catilina periaido, Euluia Catiline confili: de peri mendo Cicerone patefacit, Catilina*yrbe excedit. 606 Plutarchi| noríibus&Íaude, At coniuratio Catilinz trepida ínítió& perculfa tefumpfit aj; "^* mos. Conuentu autem coacto cohortatí fefe mutuo funt, vt maíore mole rem fuí. perent príus, quàm Pompeíus, quem cum legionibus effe audíebantin ítinere, rea, B teretur. Inflammauerunt Catilinam potífsimum veteres Syllaní milites. qui per totam quidem lItalíam fufi, fed plurími& fortifsímí Hetruríz admifti oppídís, cumnouas; piínas& díreptiones paratas locupletum fomníarent, duce Manlío egregío vito, qui B fub Sylla meruerat, confpírauerunt cum Catilina, venerunt que Romam ad comitio B vteius petitionem fuffragtjs fuís íuuarent. Petebat ením íterum confulatum certus Cj. 1 ceronem ín ipfo comítíorum tumultuoccidere, Porro díj quoque clare ímminenri; B mala terrzemotibus, fulguribus,€ oftentís prenunciárunt. Indicía homínum erani| la quídem certa, fedad coarguendum vírum nobilem& prepotentem Catilínam is. firma. Quareproducta comitíorum díe accerfiuítín curíam Catilínam Cícero atque de ijs, qua agitata rumoribus eránt, ínterrogauit. Ille multos ratus ín fenatu effere, rum nouarum cupidos, fimuletíam coníuratis oftentans fe refpondit Cíceroni leniter Quid'nam pecco, ínquit, duo cüm fint corpora, alterum gracile& tabídum, quoda. puthabeat, expers alterum capítís, fed valídum& magnum, huic fi ego caput addo? Hac eoínuolute defenatu€ populo factantemaíor Cíceronem íncefsit metus: quem loríca munítum prímores omnesac frequens íuuentusab ipfius domo& curia dedy. xerunt in campum. Diffuta deínduftría ex humeris tuníca partem aperuit lorícz, quo confpectíor contemplantibus perículi fuí effetmagniítudo. qui grauíter commotit;] tera eíus cinxere. Poftremó repulfo íterum fuffragijs Catilina declarantur confulesDe. cius Syllanus€ C. Murzna. Nonmultís poft diebus, dum milítes Catílinz ín He wruría contrahuntur,& definíta ad ccepta patranda díes inflat: íntempefta nocteprin, B cípes& potentíísími cíuítatís venerunt domum ad Cíceronem M, Craffus, M. Mar, cellus, Scipio Metellus. Pulfatis foríbus& íanítoreappellato excireex fomno Cíc ronem& fe adelle íufferunt nuncíare. Erat autem res hzc: Craffo à coena epiftola reddíderatíanitor ab homíne allatas ígnoto, alías alfjsínfcríptas, ípfi Craffo vnam íi. nenomíne. EaCraflus folalecta, vbiliterz fignificarunt multorum moliri Catilinam cedem, monueruntque vtcíuítatefe fubduceret: non aperuítrelíquas, fed confeftim tanto attonítus perículo properauítad Cíceronem, fimul nonnullam, ín qua obfami| líarítatem erat Catílinze, diluturus fufpícíonem. Cícero re deliberata príma lucecon uocatfenatum, epiftolas reddít ijs quibus erant deftínatze, iubet que vt eas publiclcgant. Contínebant omnes ex quo ínftare cedem. Caterüm poftquam delectumín Hetruría haberí C). Martíus vír przetorius figníficauít,&t Manlíum nuncíatum eftmo gna cum manu íllíc círca oppída harere operíentem alíquem motum vrbanum: fit fenatufconfultum, vt committeretur confulibus refpublica:fj víderent, nequíd refpub. detrimenti caperet. Id non frequenter, fedín grauí dífcrímíne facere fenatus folebat Hacpoteftate Cícero permi(Ta,quz agenda foris erant, C). Metello commifit, vrbiipíc f prafidíofuít. Quotídíeín publicum tanta ftipatus caterua procefsít, vt eíus comítatus ingredíentís magna ex parte forum occuparet. Tunc Catilinalongiorís morz impatíós] 2 excurrere ad Manlíum conftítuít ín caftra, Martium& Cethegum cum gladíjsíufsitl/ * LU"",. H E cutí falutatum mane ad íanuam Ciceronís pergere& occidere ímparatum. At Fuluía hocnobilísfoemína Ciceroni noctead eumprofecta enuncíauítmonuítqy eum,vt caue ret à Cethego& Martio. Hí cüm díluculó accefsíffent, anua prohibiti cceperuntfren B dere€ clamoríbus ínce(Tere pro foribus. quz res magís eos fufpectosreddídít. AcCi- B cero progreflus coegit íenatum ínzedem Iouís Statoris,quz eftín capite Sacra vía qui afcendíturín Capítolíum. Quó cüm& Catilínaveniffer inter reliquos, velut purgv turus fe: nemo fuítfenator, quí eíafsídere fuftíneret,fed relícto fubfellío ín alteram par B tem tranfierunt omnes. Dícere íncipientí obftrepuerunt, Deníque exurgens Cícero B vrbe przcepít eí vtexcederet. Opus ením efTe, dum ipfe verbís, ílle remp. armistract- f ret, vt muríín medío effent. Ibí Catilina confeftím trecentís armatis comítatus vrbem relíquít: ac quafi cum ímperío effet, cum lí&toríbus fafcíbus'que& fignis correptis ,. n: L"m] 11: z E^n ad Manlíum contendít. Contractís ferme viginti millibus adiit oppída ad defcciio- nem eafolícítans. Iraque cüm apertum effet bellum, miíTus eft cum exercítu contra eum Antoníus, R'elíctos ín vrbe, quos labefactauerat Catilína, conuocauít X cor firmauít Cornelíus Lentulus Sura cognomíne claro vír genere, fed víta turp!, 3" ."NV 1-. que ob vítam flagítíofam ante fenatu motus, Praetor tunc iterum erat, vt mos€^ : cum cim fuíce nt q proc poff appe demi alteri tümi po per V tt$,€ potít Cort tilína fedt íncet Cre confi cínoi bo tücg, fccer vndí Dun mur porti fjsali tatem bem, homi so tium mult fentu loquí noci Allol indíci tífer iufcei gnam a CUtos [ocor Ila pr tes efi Cim f Inde, acan quot; obit,| tüerei ?Vereb dutío defun aní. ufcio üud YXtant Sri m ; qui litia, : Ci. ntía B nt il 1 íntque ere itert la Ido? uem edu. quà M. Cicero. 607 cim quis in fenatum eft denuólectus, Fama eff Suram etm appellatum fuiffe ex fi i(cemodí caufa: Domínante Sylla quzftormagnam fummam profuderat ablíguríe ntque pecuníz publíca, Stomachante Sylla acratíones ab eo ín curía repoícente procedens ín medíum fecure admodum& contemptím, ratíones aít fe reddere non poffe, fed prebere furam, puerorum fcilícet more,cum inludo pílz offenderunt. Híne appellatus eft Sura, Protractus íterum ín iudícíum, cüm nonnullos íudíces pecunía re^ demífet,atque duabus duntaxat fententijs fuperaffet abfolutorijs damnatorías: quod ateríiudici dedíffet, nequícquam aít mpenfum fuiffe, Satís enim effe ,modó vnatan» tümfententía plus effetlíberatus."'T'alihuncíngenio& à Catilina íncerifum vani ínfu; prvates€ praftígíatores fpe dementauerant inaní catmína conficta& fortes canet, ts, quafi ex líbrís Bibyllínís prenuncíantes in fatís effe, vt tres Cornelij Romarerum petirentur: eorum duos fatum íam ímpleffe Cínnam& Syllam: tertío, quí fupereffet, Cornelio deos ipfi domínatíonem deferre. Quin fufciperet, nec cunctando ficut Ca. tina corrumperet opportunítatem. Igíturníhil Lentulus medíocre autleue agitauit, (totum ftatuítfenatum ínterficere& ex caeteris ciuibus, quos poffet: vrbem ípíam incendere, parcere praeter Pompetj liberos nemíni: hos íncolumes fuz poteftatis fa. |«rc pignora retínere fuz ad Pompeíum fecurítatís. Frequensíam ením rumor& conftans aduolabat confecto eum illo ingentibello ad vrbemredire, Noctem huíc fzz dnorí deflínauerant vnam ex Saturnalibus. Enfes, ftupam, fulphur clám domum Ce» il Mille iigicomportauerant. Vrbem ín centum partes defcripferant, fjsq» centum víros prz De. He "tif Var, Ce olas nfi. nant ftim ferant língulos fingulís forte ductos, vt momento multis ignem fubfjcientibus vrbs vdique conflagraret. alíj obftructurí erant aquaductus& aquantes obtruncaturí, Dum hec parantur, forte legatí duo Allobrogum Romz agebant gentís tum plurí^ nümafflictae atque exofze Romani ímperij iugum. Hos Lentulus cum fuis, ratí op. portunos ad mouendam folícítandamq Gallíam, affociauerunt coníuratíoní,& líteras isalías ad ipforum magiftratus, alías dederant ad Catilínam, Illísoftendebant liber ttem, hís Catilínam adhortabantur, vt vocatís ad libertatem feruítíjs duceret ad vr» bm, Cum hís Títum quendam Crotoníenfem, quílíteras ferret, mí(erunt. Hzc vt tomínum temeraríorum,& per vínum fere atque cum mulíeríbus ínter fe conferenimi Mill: ium confilía, índuftría Cícero ac fobria mente magna que prudentía venans, cüm «V * ele mín ma : fit 1 ub. B bar, B ipfe B atus B MÍCS] it, jtuía caue Tem 107 qua ga par cero icta- f bem eptis qiu ntrà Cotv ab «efl cuam nulos haberet etíam forís emíffaríos, qui obferuarent& libi ínueftígarent qua gere, matur: cum multis quoque, quí effe confortes credebantur coniuratíonís, fecreta col, quía haberet, quibus fideret: cognouit, qua cum legatís fuerant acta: collocatís'que | neinfidiis Crotonienfem cum epiftolís comprehendit, facíentíbus occulté cum eo Alobrogibus, Senatu vbíilluxit,ín edem Concordía aduocato recitauít líteras,& indices diligenter ínterrogauít. Addídit Iunius Syllanus effe, quíex Cethego audiullent, breui fore vttres confules& quatuor praetores ínterficerentur. Alíaetíam hu» icemodí Pífo vir confularís retulít. C. Sulpítíus prztordomum Cethegí míffus ma^ gumvím ibítelorum& armorum, plurímos pugíones& gladíos omnes recens exa«autos deprehendít, Poftremó Crotonienfi fide publíca dícereà fenatu, qua fcíret,iufbconuí&us Lentulus magiftratum, quód prator effet, abdícauít: depofita quein cu^ laprztexta veftem fumpfit prefentí calamitati conueníentem. atque is ítemtg confor. t6eius praetoribus tradití funt, vtín líberís cuftodijs haberentur. Obfcura íam luce dm frequens plebs expectaret, progreflus Cícero, quz acta effent, expofuít populo. We deduxerunt eum ín edes amici vicini. Nam ipfius domum tenebant mulíeres,quae icnísfacrís Bonze dez quam Grzcí appellant Gynacíam, operabantur. Hzc facra Qrotannis ín zedíbus confulís vxor etus aut mater virgíníbus V eftalibus prafentíbus bit. Inereffus Cicero perpaucís praefentíbus voluítfecum,quíd de iftís homínibus fta» ücret, Síquídem extremum& tam atrocíbus par facinoribus fupplícíum dubítabat& 'ttebaturperfequí,cüm mítí fuo ínductus íngenío,tum ne cuí ímperíofior videretur& .''orin víros nobilífsímos& potentíbus vallatos amícís.Sín mollíüs cófuleret,cerne. Wtpropofitum fibi ab ijs perículá. Neg; ením acquíeturos eos, fileuíore quàm capítalí "ungerétur poena,fed adíuncta ad priftína improbítaté noua ífraín omnem exarfuros Aaciam:deínde notà fe tímídítatis& mollítiei íncurfurü,qui alíoquínó haberetur vul B'nimíüm animofus.. Hzc agítante Cícerone foemínís offertur ín folenníbus often. Lentulus, Surà eur dictus. Oralula de tri: bus Cornelijs Rote imperás turis, Allobrogumlez gati detegunt cottiurationenm Catiline, Coniurati conta prebenduntur, Bone dee facrá ^ Un. Áracüm íenem íam appareret fopítum,ex cínere& deuftís cortícíbus ingétem& Offettum fadi "'entam edídítflamma:qua res alías defixit terrore. verüm vírgínes Veftales vxori C'reni Ee 4 Syllani de coniu ratis(fententia. C.Cefar coniurationis Catili! ne confcius. Cefaris de cont» iuratis fententia Coniuratorum fwpplicium. Vixerutt, verbum de interfeeis vfurpatum. Ciceronis laus, Catilina cefus. 608 Plutarchi Ciceronís Terentíz ímperárunt, ad vírum properaret moneret que eum, confilia(i, : L*.] propauíz íncolumítate vt exequeretur. Magnum eíà Deaadferríad falutem& glo. ríam lume, T'erentía,quz nec alíásleni effet nec pauído íngenío, verüm ambítíofo,m;, B gisqy vt ipfe refert Cícero,ín conf(ilía que de rep.haberet,ínferret fe, quam ei partíciparo domeftíca:aperuítei haec,& ín coníuratos íncendít: Cuíntus ítem eíus frater& ín philo fophía focíus P, Nigidíus,cuíus fere grauífsímís in negocíjs publícís vtebatur confilio, Pofterodie cüm ad fenatüi de coníuratorü fupplicio eífetrelatum, Syllanus prímoloco fententíam rogatus coódendos cenífuitín carcer&,atq; ibi vltimo fupplícío ín eosanimad uertendum.Huíus fententíz omnes deínceps aíTeníi(unt víqy ad C. Caefarem, quipoft díctator fuit. Iuuenís tunc erat€ ín prímís íncrementi rudímentís.qui íam tum actioni, g bus fuís€ fpeeam íngre(flus viam, quarempubl,vertit ín príncípatum, czeteros fefellit, Cíceroni multís modis fufpectus cauít tamen nefe teneret: ímo multí funt, quí dícunt, quamvís effettantüm non compertus, elapfum fuí(fe Ciceroní tamen. Alíj referuntme. tu eíus amicorum& opum vltro eum conníui(Te€ repudíaffe delata aduerfus eum índi cía.Omnibus ením cóftitit cítids illos Czefari accefsionem fore ad falutem,quámad punítíonem íllís Caefarem. Vtveró ad eum ventum eft,vt díceret fententíam:exurgés cen. fuit nonínflígendam ijs mortem,fed publícandam pecuníam,ípíos per municipia, qu Cicero probaret, dum eílet cum Catílína debellatum, ín vínculíis habendos.| Cuí fen, tentíz, quía mitís erat,€ ílle quí díxerat, dífertí(símus, non parum Cícero adíecít mo. mentí.Surgens ením dííferuit ín vtramg; partem,hínc priorí,hínc Cafarís aftípulás fen, gl: quaí tentíz. Amící quoque magís arbítrati omnes fententíà expedire Cafarís Cíceroni(mi, nus ením calumníz fubiturum,fi non ínterfeciffet coníuratos)malueruntín alteram fen tentíam díícedere: vt etíam ímmutatus Syllanus retractaret fe negaret; capítalemfe di xi(Te fententíam.vltímum ením fenatori populí Romanií effe carcere fupplícíum, Poft quàm aíledít Czefar, princeps eam fententíam Luctatíus Catulus ímpugnauit, Hunc Caro fecutus& ín dícendograuí fufpícione afpergens Czfarem ínflammauit erexitg fenatum. Decernunt ítaque ín eosfupplícium capitale. De publícandis bonís repu 'gnautt Czfar: ne quí mítifsímam partem fententíz fuz reíeciíTent, excerperent ex a, quod haberet tríftífsímum. Infiftentíbus multís appellauit tríbunos,necillí ínterceífcgift pau habt di:t Ji dim eum tí ci retui »neC qui í enüm [uís, Quc ate illeq Vbí &L fuam pan pevt mut de d delíc dan tioni ludi re:atceísit Cíceroipfe remifitqy illam de publícandís bonís fententia partem. Inde gli: oir profectus cum fenatu Cícero ad coníuratos( non erantautem eodem omnesloco, fcd díuer(i praetores alíus alíum in cuftodia habebat) prímum ex Palatío Lentulum accepít, quem Sacra vía medíoty foro deduxit. Primores cíuitatís vndique circumfufi fti pabant eum. Populus filentío prateribattrepídus ea facíe, luuentus przcipuefpecíem prabebat, quafi facrís patríjs fummze optímatíum poteftatís cum trepídatione& hor rorcínitíarentur. Vt medioforo ad carcerem acceísít, tradídít Lentulum carníficine candum. Inde Cethegum, mox reliquorum quemque deduxit ín carcerem, acfuppli, cio affecit. Qui cüm frequentes adhuc confpiceret coníiurationís confortes ín foro ftantes conglobatos, ignaros eorum, quz facta fuerant:& quafi etíamnum fuperei fent iftíatque erípí valerent, noctem operientes, alta voce dixít ad eos: Víxerunt.lta f Romaní vítantes verbi atrocítatem interfectos fignificant effe, Iamnox erat, cüm pet forum reciperet fe domum. tum non vltrá tenuerunt filentíum cíues, nequeedatt deduxerunt eum: fed vt quofque prateríbat, acclamationíbus exceperunt& pla fibus, feruatorem& condítorem patríe appellantes. Víze crebrís lampadibus& faci bus, quasaccenderant proforibus, collucebant. Praelucebant ex tectís matronzor nandí&€ contemplandí caufa Cíceronís: quem amplifsíma frequentía domum redv/ cebant princípes. quorum plerique magnís perpetratís bellís poft triumphos actos & ín multum auctum terra maríque ímperíum íncedebantaperte ínter feferentes populum Romanum multis eíus zeuí imperatoríbus& ducibus pecuníam, manubías,X íncrementum potentiz referre accepta: fecurítatem& falutem vní tantüm Cíceront, quítantum& tam fuum ípforum difcufsiffet perículum. Neque enímreprímere co» pta potuííTe& punire flagitíofos videbatur mírandum, fed quz maxíma fuiíTet omnis memoríz coníuratío, hanc quód quàm mínímo detrímento fine fedítione& motu ts » reftínxiffet, Etením Catiílínam pleríque, quí ad eum confluxerant, audito cafu Lentulí& Cethegíilícó deferuere. llle js coptjs, quas relíquas fecum habebat, collatis cum Antonío fignís cum exercítu eft cefus. Et quidem fueruntnonnullí, quí horum factorum ratione lacerare Cíceronem& fatígare intenderent, ducibus delignatism gira auf: dide lamt perd iet ti, vt licis tudín thof ? bsc hono tend: dlíqu ftula loíuc lrmít tund Ànn dip: Vll g tq Tumi toic quod Tutus pem i us C; fu lo, "m itet iilo o, X0 ad oft M. Cicero. 609 gifttatibus Caefare preetore, Metello& Beftía tríbunífplebis. qui íníto magíftratu,cüm puucíadhuc díes Cíceroni confulatus fupereffent, non fecerunt cí copíam concíonís habendae: fed pofítís pro roftrís fubfellijs non fecerunt eí íus neque poteftatem dícendi:tantum permiferunt, fi eí víderetur Vt eiuraret magiftratum, ftatímy defcenderet. Inillevtíuraturus progreffus facto filentío iurauít non folenne, fed peculíare quoddim& nouum fufiurandum, fe patríam conferuaffe& tutatum imperíum: quod vere eim ííuraffe populus vníuerfus íurauít. Quare vehementíüs Caefar& tribuní acerba» icümalías procellas excítauerunt Cíceroni, tumlegem fuaferunt, vt Pompeíus acci ]..:.^ LX rturcum exercitu ad domínatum reprímendum Cíceronis. Verüm cecidit opportuni Mil: c Ciceroni atque vníuerfz reipublícze,quód id temporis tribunufplebís effet Cato: lit, nt, nedi pu. n. uz T )ont^ fen dí ft Inc )U^ tà, [c de 38 ed (2 [Liem ot Ye jlí» ro el Ita d jm ]alU de uc lt )0quiillorum actíoníbus parí pradítus poteftate& maíore exiftímatione obíecít fe, Hic «im X alía nullo negocío reflexit,& Cíceronís confülatum íta extulít concionibus uís, vt honores eí decernerentur omníum amplifsími,& pater patriae appellaretur. Quodeínomen tributum fane eft prímo,cüm eum íta ín cocione nomínaffet Cato.Fuit atempeftate authorítas eíus ín cíuítate fumma. verüm ínuídíam conflauit fibi, nullo ilequidem flagitio: fed quód fe ipfe laudaret& celebraret afsidué, offendít multos. Vbique enímííue ín fenatu, fiue ín concione, fiue ín íudícijs, habuit ín ore Catilínam KLentulum. Libros denique& fcrípta laudibus compleuit fuís, iucundifsíimam'que fnm& venuftisímam dictionem odíofam reddidit& ingratam audítoribus, hac eum n, SEM oii morboalíquo femper comitante ímportunitate. Veruntamen quanquam fu q] pamodum cupídítate flagrauít glorize,caruítínuídíz tame aduerfus alíos vitio. Quip. ptvt teftantur eius monumenta effufifsíme& veteres& equales fuos celebrauít,& mita memorantur dícta eíus, velut de Aríftotele, manantís effe eum flumen aurí:& ie díalogis Platonis, louem(i loquí vellet, íta dicturum. Theophraftum affueuerat dicas fuas vocare. Deoratíonibus Demofthenisrogatus, quam maxíme probaret, lngifsimam refpondit. Lícet nonnulli, quife Demoithenis fimulant aemulos, mor dantdictum Cíceronis: quód ín epiftola ad quofdam amícos fcripta pofuerit, ínorationibus ínterím índormíre Demofthenem: immemores quantís€ quam ínfignibus udibus illum pafsím extollat:& quód orationes, ín quibus prz caterís fuís elabo"nuit, ín Antoníum habitas appellauerit Philippícas. Ex cozuís fuís,, quí eloquentía utfapíentía praecelleret, pratermílit nemínem,quem non dícendo velfcríbendo canüiitde vnoquoque magísilluftrauerí. Cratippo Perípatetíco ímpetrauít à Cafare imrerum potíto cíuítatem Romanam. Perfecit praterea, vt fenatus Areopagítarum Ktdecretum peteretab eo ficutornamento vrbis, vc Athenísremaneret& ínftitueret wntutem. Extant Ciceronis ad Herodem epíítolz,& ad filíum alíze pracipientís tí vtín ftudio fapientíae Cratíppum fectaretur. Gorgíam rhetorem ínfimulauít de. lis X compotatíonibus adolefcentem affuefacere, ideodp ínterdícit íllí huius confue» wine, Hzcpene vna ex Graecis eft,& altera ad Byzantinum Pelopem cum ftomadefcripta. Giorgiam quídem merító momordit: fiquídem fuit, vt habebatur, impro '"Dus&luxui dedítus. Cum Pelopeabiecte expoftulat& queritur, quód neglexiílet honores quofdam fibi decerni à Byzantínís. Czeterüm ifta ambítioni efus expenf(a fetdafunt, cum eo, quód crebró vídícendi elatus proiecerít decorum,| Cüm ením liqrando Numatio patrocínatus eflet, atque abfolutus neceffaríum ílle Cíceronís poItilaret Sabínum, eoprorupí(Te Cíceronem ira ferunt, vtíactauerít: Quid: an tu ex il iudicio tua INumati euafiftí ínnocentía" annon mea opera, quí multum calígínís lumini offudí tribunalís" Cüm pro roftrís M. Craffum magno populi plaufu ornaflet, tndemq; rurfus haud magno ínterpofito ínrenallo laceraret probrís: vbí ílle dixit: A1 non me ex hoc loco noníta prídem laudafti 7 Egovertó, ínquít: fed commentan^ digratía argumentum ínfame declamans.| Cüm Craffus aliquando díxíffet nemínem Jj:--"" my A1.; D of-..: "i? eentís fuperaffe Roma fexagefimum zetatís annum,& póft íret íd ínficías, díce, "t que: Qui factum eft, hoc dí&tum vt exciderít míhiz Scíebas, inquít, auditu umidpopulum Romanum libenter, ídeo dediftíhoc eíus auribus. Cüm placere fibí Noicorum ferret decretum Cra tlus,bonum virum díuíte effe: fübíeciít, Vídene magis, Tod contendant omnía effe fapientis. Infamís ením erat Crafsi auarítía. Alter Crafsí /I5 Ctm quendam videbatur fpeciereferre,ideoq; matrí maculam A ciíj caufa tur^ "mínurebat.Cüm hícoratíoné ín fenatu magna comprobartíone habuiffet,interrogaTWMicero, quid eí videretur: Axíos,in quít grace, Craifu, Profecturus Craffus in Si maiuic Cicero abit coti flatu. Cicerotiis confa latus à Catone celebratus, Cicero pater pa trie primus appellauus, Cicero nimius fui laudator, Cicero cádiduá in alijs laudans dis. Cicero indormire in orationi bus Demoflbeneondixi,— Ciceronis dicfa arguta cz fejliDA Tax: z zit habet Plutar.in ApoCICERONIS €7 Clodij inimi citi4. Clodiw profanat facra Bon dez. di- díauít Czefar Pom peíam,acnom é1o Plutarchi maluít amícum quàm ínimícum Ciceronem relínquere. quare amice eam appellans apud eum díxit velle fe cenare. ínuítauít Cícero eum comíter, Paucís ínterpofitis dic bus adíerunt Cíceronem amícialiquot rogatu Vatínij dereconcilíatione eratía. Nam erat inter eos fimultas. Ibiínfit Cícero: Num& Vatíníus apud me coenare vult? Ac cum Cralfo quídem ad hunc modum egit, Vatíníum, cuiftrumze erantín collo, cim caufam dícerettumidum oratorem appellauit. Cüm nuncíatum eí effet de illius morte, mox intellíceretíncolumem effe:male pereatínquít, quí male mentitus eft. Cüm Ca, farlegem tuli(let de agro Campano militibus díuídendo, multis res ín fenatu difplicuir L.. Gellíus autem,qui fere natu erat maxiímus,hocfe víuo negauit futurum, Hic Cícer; n Expectemus,ínquít:haud longam díem poftulat Gellíus. Octauíus erat quídam,quen] dictítabant ex Afríca ortum. Huícín caufa quadam Cíceronem fe non exaudire dícer, tí: Atqui aures,inquit, habes pforatas. Cüm Metellus Nepos obíjceret eí, plures ipfum teftimonio fuo oppre(sífTe,quàm feruaffe patrocinio: Fateor, inquit, plus míhífideiig eloquentíz effe. Adolefcens erat quídam ín crímíne vírus parenti obtuliffe ín placent, Eo ferocíter íactante Cíceronem probrís fe ínfectaturum:Hoc,ínquit,malo abs te Cic ro quàm placentam, P. Seftíus adhíbuerat eum cum nonnullís alijs ín iudícío aduocati, qui cum dícere ipfe omnía vellet,neq; cuíquá permitteret verbü facere, vbí patuítabío. lutum írí,quiaiudíces íam fententías ferebant: Vterehodie,ínquir Seftí tempore Cra ením priuatus erís. Publíum Cottam, quí haberííurifperítus affectabat,cüm índoctus eflet& íners,ad teftímoní cendum ín quadam caufa cítauít. INíhil cüm díceretíe I fcíre:Putas fortaísís inquit, te deíure interrogari, Càm Metellus Nepos aliquandoiv ter dílputandum ídentídem repeteret, Q uís cft pater tuusz Tibi, ínquit,hancrefponfio Y^^ nem mater tua eftecít dittíciliorem, fiquidem INepotis matrem fama erat ímpudicm eífe:ípfe autem habebatur leuíor:ac relicto alíquando tribunatu plebís raptim ín Syr nauígauítad Pompeíun x índe maíore eft ínconflantía reuerfus. Cüm Philagrum ) praceptorem tumula uratíüs,impofuít efus tumulo marmoreum coruum, Tum 10cfeciftí. Volare ením potíus docuít te quám dicere. M, Appío ín exordío caufz cuiufdam amícum fuum ora(le fe dícéti,vt curam& facundiam & fidem fibi praftaret: A deo'ne tu,ínquít, durus es,nihil vt omnium, quate orauerítz mícus,praftiterís?| Sane cauillarí quídem ininímícos& aduerfaríos ín foro acerbiis, oratorí dícas conuenire. verüm quód ín tates eí parauit multas.Horum quoq; pauca commemorabo, M. Aquilium, quí duos generos habebat exules, vocabat Adraftum. L.Cottacenfore,quí fupra modumeftv Íusín vínum erat, cádídatus Cicero confularís ín prenfando cüm fitiffet:circunfufis amí cis,vt bibit: Recté veremíní,ínquiítne quódaquam bibam,fuccenfeat mihí cenfor, Vo conío occurrens fecum ducenti tres infigníter deformes filías,exclamauít: a ^Cirorn oll firi 1 LM Cícero:Intelligentiüs,ínqu m Inuito"Apolline feminauit liberos. M. Gellius,quem rumor erat non effe íngenuís natalibus ortum, cám clara voce& ala 2s ín fenaturecítaffet:INolíte mírari inquit,& híc ex íjs eft,quí proclamárunt, Cum tus Sylla díctatorís Syllz, qui multos profcripferat filius re alieno obrutus refe milíarí magna ex parte dífsípata t bonorítauctíonem profcripfiffet: Flanc, ínquít, pro Ícríptionem malo quàm paternam. Híncmultos offendít— AtClodijfaáiocoítiv nem aduerfus eum fecít ex hac caufa íncítata:/ Clodíusnobilí familía erat, atate flo, B fe rente, feroci anímo& procací. Híc captus vxorís Caefarís amore Pompeia affunv ^ pta veite& ornatu pfaltríz furtím penetrauit ín domum eíus. INam facra tum ínadv f bus Carfarís arcana illa, quibus nefas eft viros ínterefle, agebantur: nec aderat viti lus: fed ille, quod adolefcens effet,& íimberbis etíam tum Íperabat occulte poffe cum mulieribus ad Pompeíam perueníre. Noctu ín amplas íngreílus aedes haefit in diute tículís. Vagantem confpícata Aurelíz matrís Caefarís ancilla, qua íiuít nomen cius Coacto loqui illo,atque pedíífequam demonftrante quazrerefe Pompeíx nomine Av ram: vtvocem anímaduertít abhorrentem à foemína, tollít clamorem, Core que y E. mulíeres: qua obferatís foribus, omnibus que excufsís deprehendunt Clodium: cubiculo puellz,cum qua ingreffus fuerat latítantem, Cüm eares percrebuiflet, rep Zlodij de víolatis facrís* detulit. Erat Cíceroni cum te Catilínz expertus promptifsímum fuerataci m cardínem ílle huius depellendí críminis ponet tu € eo amicitia,& coniuratione flaera torem& cuítodem corporis fui, C currerít ín quofvís rífus excítádi caufa, íd fimul] iae pro feci nor caul turp ardt ven dun o flíss bítu rem ljse qui culo foro uerf pier afa 0 OCC enin nium deru acce [limi farís mi( tt$a gibu 05r fep(i parte am temp kce Uitn. ig nece laqt àdam, Cetot tifibi igitu Ümr mita eum. pene tfo licut Dam! Poft txilít per: oranc (uftin Dies a« ans, die, Nam K cüm rte, Ca, ero: dem y cen fum "ic atii, bí. 1 Gus etícd Yin n(io cam yriá "m LU liam B 1t? ds, j nul^üm ela pro B tio flo un^ tvi [ 11et» Ut ius. d alta |"6q M. Cicero. éIL iaceo, quod contenderet ne Roma quídem eo díefefuiffe, fed procul vibe egifTe: dixit non verítatis caufa, fed vxori vt(atísfaceret T'erentíze, Símultas huíc cum Clodío erat. dium, aufafororis Claudiae, quam ambire Cíceronís nuptías fufpicabatur,& eam ad rem íntrprete vti Tullo quodam:cuifamilíarítas cum Cícerone& confuetudo íntercedebat artífsíma, quí, quod ad Clodíam frequens ventítaret& coleret vícínam, ín fufpicione yenit Terentiz. Acerbaautem mulíer€ víri potens ftímulauit Cíceronem ad cof; pírandum contra Clodíum& ad eum teftímonío fuo premendum. Miultaa bonis& hone» Clodij fcelera, v füsvíris teftímonía dicta fuerunt de Clodij períurijs,teftamentorü fuppofitionibus,am bita ftuprís matronará. Lucullus etía ancillas produxit ftupraffe Clodi mínímá foro, rem fuá,cüm ín matrímon(o fuo effet. Fama díuulgata erat& cum duabus fororíbus aljseum confueuífTe:quarü Martius Rex T ertía, Clodia duxerat vxore Metellus Celer, qui Quadrantulà appellabát. quód quídà amatori eíus proargenteís mínuta zraínlo- Q,,4, n, alos eíus ímmififTet, Mínuti(sima zreá nummà quadrantem vocabant. Huius nomíne (xorísfuít ínfamatus potifsímiüm Clodíus. Verumenimveró cüm plebsíd t&porísad^ appellas, veríus eos, qui ín eum teftíimoniíü díxerant coferantq,,ínfürgeret:trepidantes íudíces fe, pentfe praefidío,tabulastg pleríqs confaislíterís attulere. Fuit à maiore tamen parte ibolutus. Rumoraute fuit etía adulteratit pecunía íudiciü fuiffe, Quare Catulus, cüm vocaríffet iudicibus: Recte vos,inquít,ad fecurítatem prafidíium petiftís, Verebamini aimnequís vobís eriperetnummos. Cícero exprobrante fibí Clodio, quód teftímonium dícentí íudíces non credídiffent:Imo, inquit, quíng& vígintiíudices míhi credi &runt:tot ením damnauerunt te. Trígínta, quía ante nummos quàm abfoluerent te, «cperuat:tibi veró níhil credíderunt. Caefar tamen cítatus non díxít ín Clodíum telimoníum,neque vxorem fibi compertam adulterí efTe: Dímififfe eam aute, quód Cz fiis cubile non modó crímíne oporteret,fed& fufpicione vacare. Ex hac el apfusflam. Cefaris dictum m Clodíus,& factus tríbunus plebís, protínus appetíuít Cíceronem, Íimulig omnes tvxore repatsatque omnes homínes adueríus eum folícírauít concítauitqs. Populum demulfitle, di«ta. gibus popularibus. vtríque confulí amplas prouíncías decreuit, Píloni Macedoníam, )3yríam Grabínio, colluuíem íno pum ad coepta fua decuríauít,feruítijs armatís latera fua ipit. Extríbus, quorum ea tempeftate fumma potentía erat, Cra(lus Cíceronem a prttoppugnabat, Pompeíus veadítabat fe vtrique, Ad Cafarís igitur gratíam, quí yiyicuo cis um exercitu profecturus ín Grallíam erat, quamvis ab fealíeni& fu(pecti ex Catilínze 42uerfu, Cicero tmporibus, recurrit contendiítQg ab co, legatum vt fe duceret ín prouíncíam, Cm nes, kpilleteum Caefar, cernens euadere Clodíus Ciceronem ex tribunatu fuo ,Íimula^ uitnonabhorrere fe à reconcilíatíone: reiectag ín Terentíam maxima culpz parte, fa. is vbiquebenígna eíus mentione,& leníter agendo, quafi non odifIet homínem, vceffet ei ínfenfus, fed modícé& amíce expoftularet, omnem illíus metum difcufsít, laque renuncíauít Caefari Cícero legatíonem, veriti terum fe ad rempublicam geren :àm, Vnde Caefar acerbatus hínc corroborauit Clodíum, híncPompeíum plane à Cí«onealienauit. Dixit pretereaapertéín concione Lentulum& Cethegum nonvide^ tilibírectéautiurenecatos. Hocením fuit, cuíus Cícero arceffebatur, crímen. R eus Cicero vett 4i» tuy nocens, Tres principes |&turfactus veftem ín perículo mutauit, fordídatusqg ac fupplex prenfauít populum. tur Clodio, Ümnibus ín vijs Clodius cum ímproborum& audacium manu occurrít Ciceroni: quí | ni;proteruía ílludentes conditioni& fqualorí eius, pafsím' que coenum& lapídes in tm íacantes interpellabant fupplícantem. At prímüm ordo equeftrís veffem cum eo Equefter ordo Pat totus mutauít. Ex íuuentute comítabantur eum non mínus vígíntí míllía, quí pro€? fetatus veftd vlordidati deprecabantur. Deínde vbi fenatus conuenitad decernendum vtpopulus c&Ciícerone reg latínluctu mutaret veftem, confulibus aduerfantibus,& obfidente cum gladis cu» mutauit, "Tam Clodío permultí patrum veftibus laceratís curía fe cum magno fremítu effudere. "CIiquàm nec míferícordíam nec.verecundiam ea mouit facíes, fed aut eundum ín Gili fuit Ciceroni, aut ferro cum Clodío decernendum, opem ímplorauít Pom't]: qui ex compofito abcefferat,& rurí agebat ín Albano fuo. Prínüm generumad "adum eum Piífonem allegauit, índe eft ipfe quoque profectus. Eo nuncíato non Pompeive fuoi Utinuít ín confpectum eíus venire Pompeíus, Mírum ením ei pudorem íncufsit vír con[pectum Cía uí contentiones fübíerat pro eo maxímas, multas que fuas ín republíca actío-«roris rci, '538 eiusinftituerat commodum, Verüm quod gener effet Cacfaris,huíc inftanti e ídít roteftímonío ín eum Cícero veni(Ie ad(e domum eum, certís'quederebus fermonem Cicero tefriziofcum habuifle. Quod lícet verum foret: teftímonium dixiífTe tamen vifus eft Cícero nià dicitin CÍoClodij foror cuy Clodius abfolui eu Plutarchi didit veteres necefsítudínes:ac necum eo colloquertetur,alia fubduxit fe fatua. Ita 3b es proditus& defertus confugit ad confules Cicero. Ac Gabinius quidem femper erat dy. rus,benigniüs eum eft Pífo affatus,monuítq; vt cedendo& locum dando Clodáj furori,] temporisqy ferendo vicifsitudínem, iterum feruaret rempubl. ipfius caufa feditionibus & procellís iactatam. Bo accepto refponfo delíberauít Cícero cum amícis, Lucullus m nendum cenfuit,ipfius fore víctoríam:alij fugiendum:futurum ením,breui vt exatíatus Clodij furore& fcelere populusipfum eífet defideraturus. Hoc confilíum Cícero fecy, tus eft:ac fienit Mineruz,quod magnaiin veneratione díu habuerat domi, ín Capitolio pofuitibiíg dedicauítcumhacínfcriptíione: M I N ER VAE VRBIS ROMAE Cicronsexilia p R AE S1 D 1, Indeacceptoabamicis prafidio clám concubía nocte profugit ex f vrbe. Lucaníam pedeítrí itínere percurrít cupíens Sícilíamtenere. Vbí vulgati eft eum fugiffe, Clodíus fciuit ei exilium, atqy aqua& igni interdixit, ac nequís eum íntra quin. genta millía paífuumab Italía tectoreciperet, Atalíjsadeo fuít Cicero venerandus t femel contemnerent edíctum,omnity eum officiorum genereprofequerentur. Híppo, nij vero,quod oppídum eft Lucaníz, Vibonem dícunt nunc, Víbius Siculus genere quícumalíos fructus ex Cíceronis amicítia retulerat, tum fuerat eo confule prafedus fabrüm:non admifit eum domo,fed locum ofteditei fe defignaturum ín agro, quo pof. fetferecipere. ProetorSicilíe C. V ergínius Cíceroni arctíísíima coníunctus familiari tate fcrípliteí,vt Sícilía abftineret.'"l'um vero fractoanímo contendít Brundufium.In. decümfecüdo vento foluíffet, vento à marí exorto aduerfo reíectuspoftero díeadlu, Ee Oftentum Cice- líam eft. Moxaltumrepetíit, Famatenet,poftquam Dyrrhachíum appulfus exíturus roni oblatunin erat, terram mouiíle,€ fuiffe reciprocatum quor. Vnde coníectarüt haud fore díutur. exilio, num eí exilíum vates. praenuncíare enim ea mutatíonem.— Q)uramvís autem ífreque dccrotibinexi ves eum celebrarent amici, Graecíze quoq; cíuítates officijs erga eum certarent,animotz io abiti ali^ yen manfitabiecto& moefto,crebró Italíam ínfanorum more amatorü refpiciens:iag sus fractus calamítate€ deíectus X egeranímí,vtnon expectares devíro ín líteris enutri totam multís, Ec quídem ab amícís petijt fubinde,ne oratorem fe, fed appellarent philo . fophum.Phílofophíam enimfevtopusfectatum:eloquentía ad rempubl.gerenda, vbí Glorie vis iti- v(as fit, vtítanquam ínftrumento. Atquímirificam vím habet gloría do&trínam menfiic, tívelutí coloremabluendí ímprímendíg longo vfu& confuetudine fenfus vulgítjs qui rempubl.tractant,nifi admodum relígíofe eam capeffas:vt ín negociorum offerasteío cíetatem,non quos negocía fecum trahunt,motuum. Extermínato Cicerone Clodíus villas eíus íncendít,cocremauít domum, arez zedem Libertatís ínzedíficauit, relíqua bona haítz fubiecit. qua quotídie cóm proclamaret,nemo ad hafta accefsít tame. Hinc trepídís eíus tímore optimatibus,populo,quem ín omnem precipítauerat ínfolentía audacíam,ftípatus adorítur Pompeium, vellicatq: nonnulla eíus ín bello acta. Quorum Pompeius muta. caufa cüm male audiret ille,poenítuít eum,quód Ciceronem derelíquifTet, mutatoq;aní t4 voluntate, Ci mo íncubuit cum amícis ad eumreuocandum.| Càm repugnaret Clodíus,fenatufco ceronifawct.— fultum factum eft,vtnulla dere ante,quae adrempubl.pertíneret,decerneretur autageretur,quàm de Cíceronis redítulatum effet. Glífcebat Lentulo confule fedítío.tribuniplebis vulneratí ín foro fuere. Quíntus Cíceronís frater íntercadauera pro mortuole tuít.Hicdemum ceepítanímum plebs flectere. Anníus Milo tribunus plebís aufus prín ceps fuít vi Clodíum ín íudicíum trahere. Magna etíam pars populi, frequétesqy exmt Ciceronis redi- nicíptjs cum Pompeío confpirauere. Horum ille agmíneforum occupauit deíecto Clo tuabexili.— dio,ac populum in fuffragía mifit. Prodítum memoriz eft nullam vnquá rem tanto con fenfuíciuitTe populum.Senatus cum populo certans decreuít, vt honos haberetur ciu» tatibus,qua ín Ciceronem, dum exulaffet, fuiffent officíofz: domus eíus& villa, quss diruerat Clodíus, vt ex publíco ínftaurarentur. Reuerfus ab exilio Cícero eftmenft decímo fexto:tantadj munícipiorum omníum latítía& fauore homínum proditumd M obuíàm eft:vt quod íaciauítpoftea Cícero mínus effet vero. Aít ením Italíz fe humeris 8 reportatum.Síquídem ípfe quoque Craffus, quí gefferatante exilium cum eo ínimictías,magno ftudío tunc eí occurrít,redijtqy cum eoín gratíam índulgens,vt ferebat, filio "ublío mulo Cíceronís. INonmulto interíecto fpacío, cüm captafTet opportunitat* Cícero perabíentíam Clodij,magna frequentía fcandít ín Capitolium, tabulasq;qut?' &a continebant Clodi, tríbunatus,reuulfit corrupitq;, De eo querente Clodio Pon" te refpondít eum Cicero ex patrítíjs afpiraffe ad tribunatum, neque efTe eius actorum quícquam ratum. Quo offenfusreftítit Cato Cíceroni, nonín gratíam Clodi]( qum Cicero 4ct4 Clo dije Capitolio vcuellit. cai dí: recien &by micití Subh ronen Pom &iud | ncípe delatt vero T idus tora di nl qum x i D h dum. ín caf nama animi (uflin rim C dug dam! nme fatet pria penf. vinci: TV dicitu dic híam l pra ws. t ida Ítque hoc ;lbiex bus. quafi fatus que, &ccot inqu ÍdC tem f lam h hU vr lío AE ex il in Vt Jo re: LUS of, ti^ t, i itinuiffet. quod maxímum momentum fecit M. Cicero. e n,.,, A, 4 cidiplicerent iftius actiones) verüm graue contendít effe neq; tolerandum, vt abole^ gtfenatus tam multa decreta& acta:ín quíbus contínerentur etíam ea, quz ín Cypro |&byzantij ipfe gefferat.Hínc offenfio extítít ínter Cíceronem& Catonem:que in íní^ | nicitíam tamen non erupít apértam ,tantüm frequentíorem confuetudínem díremít. I oibhzc Cledíum occidít Milo. Defenfotem híc ín íudícíum adductus adhibuit Cíce Innen. Atfenatus tímens ne víro claro& acríreo cíuítatís quies turbaretur, permifit Pompeío,vtí huíc& caterís íudícijs przeffet;praefidíumt haberet ad fecurítatem vrbís &iudicíotum. Cum ílle antelucem fumma forí cum armatís ínfediffet, metuens Milo, wípectaculo ínfolíto Cícero terrítus mínus recte caufam díceret:períuafit eí, vtlectíca idatusín forum quíefceret,dum conuenirent íudíces,&€ frequens effet corona. Ením: wr0non modo fcílícet ín bello ílle tímidus erat, fed accedebat etíam ad dícendum tresidus,ac multís in caufis víx tandem horrere€ tremere medio definebat ardore& ftauortíonís. L. Muranam,quem accufauít Cato,defenfurus totam noctem lucubrauit, C ium Hortenfíum contendít,cufus mire placuerat eratio,lup erare:vt pra nimia folícitu | dine X vigilijs íta affecerít valetudínem,vt concedere illí videretur. Ac tunc vtad íudi dim Milonis lectíca delatus fuit,& Pompeium contemplatus locís fuperioribus velut iaftás confidentem, atque círcunfulgens vndíque armís forum: obftupuít& oratíovmzgre cum tremore corporís& língua hzfitantía exorfus eft: càm Milo ipfe fortí aimo€ celfo praeftó efTet certamini, nec capillos demíttere, vel fumcreatram veftem leapparetad eíus damnatíonem. Caterim Cicero ex eo anxíus potíus defalute amícorum fuiffe, quàm timidus habitus eft. lugurfactus eftloco Crafsí íuníorís,quí apud Parthos cecíderat. Hinc fortítus prouín dam Cilicíam& exercítum duodecím míllíum pedítum& duorum míllíum fexcentomequítum foluit. Iníunctum eifuit ínfuper,vt Cappadocíam Aríobarzani regi concí ürt& dícto audientem prazftaret. quod cofecít€ compofuitíine armís& multa cum |«ita.. Cilícíam cernens ad Parthícam Romanorum cladem& tumultum Syríz fu. ynfamleniímperío placauít. Dona nea regíbus quídem accepítoblata. Coenas protdliberaliter. Domus eíus carebat íanítore. Decumbentem confpexítnemo, fed ma1141 ,icconfiftens autínambulans pro cubículo comíter appellabat falutatores. INemínem üictur vírgís cecídiffe, nec vettem vllius laceraffe,neque ira prouectus aut mulcta caudictum feciffe ín quenquam contumeliofum aut probrofum.(Cüm multam pecuniam publícam comperiffet auerfam,ciuítates locupletauít,E& refoluentibus auería nul^ ipteterea poena impofita íntegram famam conferuauit. Bellum etíam attígít, latro» sg, qui Amanum tenebant, fudit fugauítq;: vnde appellatus ab exercítu imperator dt, Coelío oratorí, vt pantheras fibi ex Cílícía Romam mitteret ad ludos,roganti cum i antíaalíqua rerum fuarum refcripfit, non eflein Cilícía pantheras, ín Cartam fugit tquerentes ía communí pace fecum tantum geri bellum. Prouíncía decedens prímuüm Rhodum appulit,inde hzefit libenter príftínae defiderío conuerfatíonís Athenis. V ífis jibiexcellentifsímís doctrína vírís,falutatísqp,quos tunc ibíhabebatamícis& familiar Juscelebratus à Girzecía exímíjs honoribus tandem ad vrbem regre(lus eft: vbíresíam quliexííncendío ín bellum exarferant cíuíle, Cüm veró decerneret ei triumphum fe laus: Malle aít fe facta concordía Cefarís fequí currum. Príuatím autem cont(uluít vtrí^ que hínc Caefarí multa fcríbens,hínc obteftans Pompeium:vtrunque veró demulcens icconfirmans, Sed càm effetres deplorata,& Caefare ínuadente Pompeíus vrbem reI'quens cum multís& prímarijs fugam caperet, huic fe fugz non coníunxit Cícero, Id Cafari exíftimatus eft adhaerere. Conftat fané multum eum anímo ín vtramque par t'nfluctuatum& anxíum fuiffe. Scribit enim ín epíftolís: Vtro te conuertas? Specíoum habet Pompeíus& honeftam bellí materíam, paratíoreft Cafar, rectíusqy fibi& "miei ME C; M P^ j ntcís confulít. Itaque quem fugíam, habeo: non habeo, ad quem fuceíam. Caterum H 1 25,;, V Irebatíus vnus ex Cafarís familíaribus figníficauít eí perlíteras, Carfarem arbítrari lum effe fuarum partíum debere,& fuz confortem fpei. Sín hoc eínon permítteret e us,ín Grzcíam vt conferret fe, ibitg neutri partí addictus, quíeti fuze confuleret. V. ira"snihilipfum ad fe Czcfarem fcrípfiffe Cícero,cum ftomacho refpondit: Níhil fe índí^ mum rebus fuís eeftís facturum.| Eiufcemodi funt,quz fcrípfit ín epiftolís. Profecto hHpaníam Cafare nauígauít extempló ad Pompeíum. Accaterí quídem gauífi ad. «utu eius funt, Cato,vbí eum vídít, obiurgauít eum grauiter remotis arbítrís, quód eC rí sinciales remifit. Ipfe probos& doctos viros índíes conuíuío exccpít non fumptuofe g Milo occidit Clodium. Cicero defendit Mulonem. Ciceronis in dicendo timiditas. CICERO ÁR&gur. Cicero procotfil Cilidie. Hone, Cicero Imperator appellatus. Cicero concordiam molitur inter Cefarem c Pompeium. Ciceronis de Pompeio ez Ce fare dium. Cicero poficifcitur ad?ompewm. Ciceronis dida tabat. Operzpretiüaute eft nonnulla ex hís attexere. Cóm Domitius homínem imb. i in caftris. &14 Plutarchi fet Pompeíum fecutus.Sibi quidem parum honeftá fore, fi quas à príttcipio probsffu; eas rclíquiflet reipubl.parteís, Ipfum vero, qui plus profuturus patrz& amícis effet(i domí manens medíus rebusad euentum moderaretur, temere nunc nulla compulíum necefsitate hoftem factum Cafarí effe& adtanti difcríminis ílluc venifTe focíetatem, Cümhz ratíones fententíam commutauerunt Cíceronís, tum quód non magnopere ; eíus opera Pompeíus vteretur: cuíus reí fuit ipfe tamen ín caufa. Quippeaperte prafe ferebat poenítere ipfum confilij fuí. Rídebat etíam apparatum Pompetj,nulla confiliaf; tísanimo eius vt placebant,neg à dícterijs& facetijs abftínebat ín focios íaciendís: ve. rüm cüm vultuofus ipfe per caftra íncederet& tríftís, alijs no pínde anímatís rífum exci, lemad prafecturam proueheret, díceretgy probum vírum& modeftum effe: Quinigi, tur,ínquít, tutorem hunclíberís tuísferuas? Commendantibus quíbufdam Lesbíum Theophanem,qui praefectus fabrüm erat ín caftrís: quód egregie R hodíos,cüm ami(if fent claffem, effet cofolatus: Quanti íntereft,ínquit, Graecum habere praefectum? Cüm effent Czfarí przlía fere fecunda,& ílleipfos peneobfideret, nuncíarí dícentí Lentulo amícos Cafarís contracto vultu effe: refpondit, Narras male eos Czrfarí velle? Cüm Martíus quídam ex Italía recens adueniffet,referretyrumorem Romz íncrebuiffeob, fiderí Pompeium: Ettu, infit, hucnauigaftí,quo tíbí fidem oculís faceresz FufoPom. peío,cüm hortaretur ad bene fperandum Noníus: Septé ením fupereffe ín caftrís Pom peij aquilas: R ecté moneres,ínquít, fi pugnandum cum graculís effet, Cüm certísfre q tus oraculís demonftraret Labíenus fore Pompeium victorem: Scilicet,ínquit)hocftra tegemate fubníxi caftranuncamilimus, Atenímfecundum Martem Pharfalicum,cui Cato cedit Cice». valetudínís caufanon ínterfuit,vt fugit Pompeius: Cato, quí magnas copías& daffem roni clafis it- habebat Dyrrhachij, contendit,vt exercítuí Cícero cum ímperío praeeffet:Ita conueni peri, cin DY*. enslegibusefle,quod dignitate cofulari przecelleret. Cícero quía repudíaret ímperium, vbachif copias baberct, ipfe ve ró Ciceronem Corcyre conue niffet. Ciceronis i Ttaliam reditus, planedg detrectaret eorum arma fequi, pené fuit ínteremptus, Pompeío adoleícentee fuscy amícís proditorem eum vocantibus& gladíos díftríngentibus:ni obftiriffet Cato, quízgré erípuiteum& caftrís eduxit. Vtappulit Brundufium, fubftitit bí Cafart propter eccupatíones ín Àfía& Aegypto morantem operíens. V bíapplícuiffe allatüeum tem. qui C borab frrep [latua: Greco multís quafi b pidecl retjifit uamlo didit vortij. quod: moría puella Iititu vpra ^ nius it rum,v vtígn: dices (ron biístm dt, Z Cafar (latum confo; eft Tarentum,atqueillíncpedeftri tinere progredi Brundufium, perrexítad eumfpeil BI niin la quídem dubía, verecundans tamen multís prefentíbus ínímíci anímü& víctorís exCiceronem Ce-. periti. Atqui nihil fuit opus ei vel facere vel dicere praeter dígnítatem fuá, Vt enímlon" f«t victor coCiceronis ordgc pra caterís confpexit Czfar occurrentem, ad pedes digreffus falutauít eum, multo, rum; víam ftadíorum cum folo fermocínans procefsit. Deínceps etíam eum perpetuo & coluít€ humanitate fua complexus eft:vt cüm fcripfitín laudem Catonís Ciceroo, rationem, ípfe ex aduerío fcribens,díCtíonem eíus& vítam ficut Periclís germanifsimá & Therameníis extolleret. Oratío Cíceronís Cato, Czfarís Antícato títulum habct, Perhíbent,cüm accufaretur Ligaríus,quód hoftís Carfaris fuiffet, defendente reum Co tio proLigario cerone,dixiffead amícos Czfarem: Qu uíd obftat, quín Cíceronem tanto interuallo at CICERONIS vita fub Cefare Verbainpbilo- díalectícís aut phyficís ín Romanam conuertendíslínguam.lIlle eft ením, vti ferunt, qu f diíamus dícentem* quando iftum quidem íamdudum conftat ímprobum homínem& 4f hoftem noftrü effe. Poftea veró quam Cícero dícere orfus mírífice eum mouit, varíjsq affectibus€ mira gratía eíus progrefTa eft oratío:colorem ídentídem Cafarís faciemva ríaíIe,perfpícuumgy fuiffe omnibus eum anímíi motibus verfatum. Deníq; vbí pugnam Pharfalicam orator attígít, fuiffe v(queadeó permotum, vt toto corpore tremuerít,acli bellíalíquot.quos tenebat manibus,ei excíderínt. Lígaríum ígitur expugnatus crímíne abfoluít. Hínc Cícero conuerfaín regnum republ,reduxit fe à publícís actionibus, ac ftudiofis philofophie íuuenibus vacauit. Quorü ex confuetudine(erant ením nobilifse mí& prímí) potétíam parauít denuo ín cíuítate prope fumma. Induftríam fuam pone batín díalogis confcribendis philofophicis, alijsqy ínterpretandís,& verbis quibulg fophiaà Cic, no vifionem,afTenfum,afTenfionís retentíonem, comprehen(ionem:adhzec corpufculaínuat, Ciceronis in verfibus facien dis mirafacultat. díuídua,fimplex corpus, vacuum, multa que eíufcemodiíalia vel prímus vel pre ceteris Romano nomíne donauit, ea partím translatíonibus, partím proprietate alía ín noti tíam& appellationem adduxít.| Dexterítate ín verfibus condendís anímigratía vteba . tur. Dicitur cüm ad íd ferretur, carmína facere vna nocte quíngenta folítus. Tempus hocpenétotum ín Tufculano fuo tranfigens, Laéttis fe vítam fcrípfitamícis agere, fiuc íoco pro more fuo,(iue pr ambítíonead rempubl.geftíens& ftatum pertafus praem : tem, & coit t5: À tacom mniur incía (omm inde v furen; infln ! dinau IQ Àn Greíce eiusm tum ft tuit pt gnati. ur p metui gira ' dente mníat Optím TCpeti fint f imp, tum f, (diari d. n m ifm lo m ly " m bT M. Cicero. ét im. Raro ad vibemidq falutandií caufa Caefaris cómeabat, príncepsqy erat ínter eos, qi Cafarís honoríbus fuffragarentur,acfemper nouas laudes ín íllum íllíusq facta ela» teabatadferre:vt eft,quod de Pompetj ftatuís díxít, quas euerfas& deíecias íufsít Cae ireponí,& reftitutz fuerunt. Aítením Cícero ea humanítate Cze(arem,dum Pompetj (tuas erigit fuas ftabílire. Inftítuerat,vti fama eft, patríam híftoríam confcríbere,& Grecorum multa intexere,fimulg complecti íntegras eorum narrationes& fabulas. at nultís publícís,príuatís tem multís díítractus eft occupatíoníbus& motíbus aduerfis: qafibímet ipfum apparetfere accerfiuiffe. Primum vxorem repudíauit Terentíam, wodneglectus ín bello fuiffet ab ea, vt dimítteretur fineneceffarío víatíco:& cüm rece xifecfeinItalíam,parum beneuola vfus. Nam nec Brundufij eum, cüm diíu íllíchzre^ it inuifit: neque proficifcenti eo filíze adolefcentülze comítatum aut víatícum prabuít umlongo ítinere honeftum.Imo veró domum Ciceroni defolatam& pl ane ínané red. liit,multogg oppreffam& grauí zrealieno. Hz caufz pretexuntur fpeciofifsímz dívxtij, Terentíze vero, qua vel has fuit ínfícías,defenfionem illeipfe egregíam prebuit: qódmox vírgínem duxerit,vt exprobraui tei T'erentía,formaillius captus:vt Tíro me morie prodidit Cíceronís líbertus,quo illíus facultatibus díffolueret credítá. INam fuit pilalocuples admodum, cuíus patrímoníum admíniftrauít Cicero haeres fiducíarius nititutus, Quod vero effetfupra modum oberatus,amici& neceílaríj induxerunt eum, vprzter etatem ducerethanc puellam, dímítteretqg cíus pecunía credítores. Anto v M nusinoratíoníbus,quas contra Philíppícas fcrípfit,vbimentíonem facítharum nup:tía fa ui m l^ i38 et, b u^ & g Và fn li ne ac si )C^ íg E, gi.* nA E nmvxorem eum memorat,apud quam confenuerat,eíecifTe: fimul feftíue domi reiide wignauum& ímbellem mordens. Non díu fub has nuptías filía eius apud t Lentulum kcesitex partu. Huíc enim priore defuncto víro Pifone nuptum datafuerat. Ad Ci. eronem confolandum vndíque concurrerunt philofophi. INam hunc cafum tulítacerhísimé, vt etíam nouam nuptam, quód morte T'ulliz videretur exultaíTe, repudíaue: it. Acdomí quídem adhunc modum Ciceronís res habebant,| Confpíratíonís ín Czfarem,quamvís fumma effet familíarítate cum Bruto coniunctus,& prefentem rerü tim íníque ferre,príftínamG expetere rempub.vt nullus alíus exiftímaretur,non fui enfors, Metuerunt illí cüm eius naturam vt parum anímofam,tum aztatem,qua vel fir, 'nííma íngenía defícítaudacía."Vtergo perpetrarunt Brutus& Cafsíus hocfacínus, icoitíione Caefarís amicorum perículum fuít, ne cíuilí bello denuó ímplícaretur cíui t3: Antoníus conful conuocato fenatu pauca de concordía dííferuít: Cícero veró mul commemorans temporí accommodata índuxit patres, vt Atheníenfium exemplo omium fub Cafareactorum decernerent oblíuíonem,praterea vt Cafsio& Bruto protindasdarent. Sed níhíl horum effectum habuit, Síquídem populus fua fponte ín ommíferatíonem praeceps, vt efferrí per forum cadauer Carfarís confpexit, Antonío ide véftem Caefarís eí oftendente oppletam cruore& gladijs vndíque perfofIam íra itrens ínueftígauít ín foro percuffores,€ cum ardentíbus títíonibus ad edes eorum itlammandas concurrit. V erümiílli, quod pracauiffent, perículum hoc quídem dedinauere: fed quía multa videbant& ingentia propofita alía, cefferunt vrbe. HicveAntonius extempló fuftulít anímos,omnibusqy fuit terrorí, Cíceroni maxím?. Nam teícere càm rurfus opes eius cerneret ín republ.fcíens cupídum effe Bruti, prefentíam üismolefteferebat. Etvero etíamob vtriufque diífsímilitudínem& díuerfitatem mo^ tmfüberat& ante matería nonnulla ínter eos fufpicionís. Flac metuens Cícero ftauitbrímüm legatus ín Syríam cum Dolobella proficífcí. Verüm quía confules defi patiHírcius& Panfa egregij cíues atque aemulí Ciceronis, ne defereret fe precabanür,pollicentes Antonium feípfo praefente oppreffuros: haerens Cícero ínter fnem& neum Dolobellam mífTum fecít, Hírcío zeftatem fe Athenis acturum, atque vbí ma^ Wlratum ílle íníffet recepit recurfurum. Ita folus nauigauít. Mora ín curfu intercejui lll ite cám recens Roma, vtfoletnuncíatum effet planc ímmutatum effe Antoníum,oinrís tí^ ba us ue n" "" mía agere& ínftítuere ex fenatus authorítate, neque deeffe quícquam ad rempubl, ?tme conftítuendam,nífi ipfius prafentíam:reprehendens ipfe metum anxíum fuum tietiitvrbem, Neque veró príma eum fpes fefellit. Adeo frequentes ei obuiám effufi nt alutationesqg& amplexusad portam& íngreffim eíus propéíntegrum díem con umpfere; Poftridíc fenatumhabente Autonío€ ípfumaccerfentenon venítín fenaun(ed decubuit languere fe ex vía caufans. Apparebatreuera formídinem fubefTe ínarum ex fufpícione quadam& delato ín ítínere ad eum índício, At Antonius tulít Ff a Cicero Terenti repudiauit, Cicero puellam ducit, Ciceroris fili. "Tulliole nor T Lentulus hic pro Doiob«lia tarcho. Cicero conira tionis it Cefavé minime cofcius, Cicero. Átbenienfium amnifiiá retiouat Rome, Antonij cum Ci cerone inimicitie femina. Cicero in Gre ciam nauigat, e Eee 616 Plutarchi «" 1. 9 e LI",,,. Ciceroaitet A» acerbe eam calumniam ac milítibus mifsís imperare intendit, vtadducerent eum, toni fimilis. inllaimmarent domum.Sed cüm íntercederent frequentes deprecarenturQ,píenori Ü x H H,.: f* tantummodo captís quíeuit. Deinceps cüm interífe occurrerent, przteríbant(ine(y i tatione X mutuaín fufpícíoneagebant: donec Czfar Octauíus Apollonía veníensdi Cüatorís heredítatem Cafaris cerneretambigeretty cum Antonío de míllies 150054 Ciceronis et O- ex haeredítate Caefarís detínebat Antonius. Inde Philippus, quí matrem adol dauij coiuncio ín matrimonío habebat,ac quí fororem Marcellus, adducentes eum ad Cíceronem p;, pigerunt:vtilli Cícero eloquentíz prafidío& vrbanís opibus ín fenatu& ad populum praíto effet,ille Ciceroní pecunía& armorum propugnaculo. Iam ením manumnos contemnendam habebatfecum adoleícens veteranorum Cefarís.Et faneapparuit eg] cupíde Cafarís amícítíiam amplectí. Síquídem Pompeio& Cafare adhucíncolumibusli Ciceronis deO-(mníum fuít Cíceroniaccire feín Capítolíum nonnullos fenatorum filíos, ex quibus &auio fomniu. Iupíter vnum defignaturus Romanum príncipem eílzt: cuíus ffudío contemplandi ci, ues templum cínxiile, pueros pratextatos confedí(Te tacítos: hínc foríbus fubító pate" factís(ingulos ordíne exurrexilTe pueros,& ín orbem deumprazterítfe: Deumomna vt confiderauít eos, remififfe tríftes: vbi veró híc accefsít, dexteram porrexiifeadeum cum hííce verbís: Bellís cíuilíbus híc Quirítes, cüm erít príncípatum adeptus,imponet finem. Exhacoblataíníomniovi(ione Cíceronem ferunt clare puerí effigiem animo imprefsifle X: mente complexum efle, neque quí effet cognouiffe tamen. Poftero die cüm ín campum Martíum defcenderet Cícero, pueros ab exercitatione redíffe, Cice, níig prímum íllum vifum, qualís eí obuerfatus fuerat per fomníum: Obftupefadum, tRilius fair&- qui parentes eíus e(Tent, rogatTe.t Filius fuit O ctauij vírínon perínde clarí& Aíz o, liz fororis Cz- yorís Caefaris. ua de caufaorbuslíberís Czefar heredem eum teftamento fcripfit&ín dans, familiam adoptauír: Cíceronem deínceps,(iquando ín puerum íncíderet, ftudíofeeum falutaffe,illíqs fuiffe eam comítatem iucundam.Forte fortuna na mque accíderat, vtna, fceretur confule Cícerone, Hz ferebantur vulgócaufz, Atodíum prímum Antonfj, deínde natura homínís plusfatís auída laudis conglutínauit Cíceronem Cafarí fperantem coniungere reípubl.illius vires. Vfqueadeó ením fubijt eum adolefcens, patremvt appellaret. Quareftomachás maíorem ín modum ín epiftolís, quas ad Atticum fcripfit, Brutus Cíceronem reprehendít: quód metu Antonij obferuans Carfarem dedaraiet y non patríz fe líbertatem,, fed domínum magís propítium fibi quaere, Brutus tamen filíum Cíceronís, quí audíebat Athenis philofophos, duxitfecum dediítdy eí prafe&u Ciceronis maxi ram: cuíus opera multa ex fententía ge(sít. Fuit Cíceronis ea tempeftate potentía Ro mapotétia Ro- mz maxíma:& cüm omnía efficeret quz vellet, Antonium factione opprefsít& expu "a.. lit vrbe. Infuper duoscontüles;qui belloeum perfequerentur, Hírcíum& Panfam mi fit.Induxít etíam fenatum; vtlictores Czrfarí velut pro patría propugnáti& pratoríam dígnitatem decerneret.« Poftquám veró fufus fugatusq eft Antonius,exercitusautem confulum,cüm ambo ex przlío occubuiffent,coníanxerunt fe Caefarí: quód tímeretíecolegíones,víresq; eíus diftrahere:fimulans, quía fugatus effet Antoníus, non opus ef fe ad defen(ionem reípubl.exercítibus, Vndeterrítus Czar mifit clam certosad Cice ronem,quíeumrogarent&€ índucerentad conflatum vtrique fimul parandum:ípfe 0 mnibus rebus ín magíftratu moderaretur pro arbítrío,€ adolefcentem regeret pomi nístantüm X gloríz auídum.| Faffus ipfe eft Caefar, cüm formidaret ruínam& defe tum írífe,coníilíum ín temporeá Cíceronís feambítione mutuatum fuiffe atque adhor tatum eum,vtfubfidío opum fuarum& gratía peteret confulatii. Ita à fuuene Cícero impulfusatque íllufus, quód petentí confulatum fuffragatus effet, fenatumq eí adíunxif^ Íet,ftatíimapud amícos male audíuít,nec multo poft fenfit femetípfum perdidiffe,& po Olauiu rdin- puli prodidi(Te libertatem. Quippe euectusadotefcens confi lari dignitate Ciceronila Odlauius petit eon[ulatunm, & ultá quit Ciceroné. jutem díxit, Antoníog;& Lepído concilíatus coniunxít cum tís cc pías, imperíumiin f ftar przdij eft partítus.. Profcripferunt plusducentos. Maximam inter omnescor tentíones przbuitíjs difceptatíonem Cíceronís profcríptío. Nullam ením concilíatío iae nem recípiebat Antoníus,niíi ínterficereturante omnes Cícero. Antonío affentícbatur Trimvirori| epídus: Czfar vtrique reluctabatur,| Collocutí foli funt conuentus. Cicero profcribüar, remotís arbítrís tres dics iuxta vrbem Bononíam.-. Locus vbí conuenerunt. procaftrís erat amne cínctus. Dé cítur prímís diebus Caefar decertaffe pro Cicerone, teitío cefsilTe& eum deftítuí(fez. Iv ieruntautem banc commutatíoné. Caar ex pacto cefsit Cicerone,Lepídus fratre Paw lo, eícentíglg 10 natus iuuenem X ínfigni nfzsumfortuna,;molíiebatur honoribus& praemíjs auocareab pL.C Imodc (am, prone (doni Gicis n tbant tuum Confü ; domo funt, bus in proue. templ. (us dei quing &emil mum peint t quieta buit pi ctam. rmm derit: tcs Id (sad derun: Àntoy Cüm tonfp intrib tlpice tont: gum, tÍrasí M. Cicero. pL. Cafare auutculo Antonius. Itaíra& rabíes omnem rs humanam excufsít mente, Inodocuerunt animal e(Ie homíne nullum fzuíus, fi libídíni habeat lícentíam coníun^ m&m Dumhzcaguntur,erat Cícero cum fratre ín T'ufculano fuo. Nuncíata profcri^ di: ioneftatuerunt villam maritimam Ciíceronís Aftyra petere, íllínc tranfmíttere ín Ma o. iudoníam ad Brutum. Illum ením íam rumor erat prapollentem effe. Ferebantur lei irismorrore confecti,reftítantesty ín ítínere coniunctis inter fe le&tícís mífere lamen oM. ubuntu. Grauíds Quíntusafflictabatur, cüm cogítaret omníum rerum ínopía deftí^ um oumfe, Nihil ením domo fecum attulerat. Imo Ciceroni quoque tenue erat víatícum, lon Confultíus igítur vifum Ciceronem fugam ante capere, illum percurrere ad neceffaría uml.(omo accípíenda. Hac probauerunt. Ità femutuo complexi& cum eíulatu digrefsi ES in. Quintus paucíspoft diebus cum filio, prodítus a feruísfuís cüm effet percutlori^ OQ. Ciceronis o. iusinteremptus eft. Cícero ad Aftyra delatus& nauígium ibínactus ilico confcendit, cedes. c pouectusq eft fecundo vento ad Círceios víque. Parantíbus índe gubernatoríbus ex^ ife templo vela facere,ftue mare tímens, liue nondü depolita oninínó de Czfare fpe egre les,(isdenauí eft: ac quafi vrbem peteret, progreffus eft pedeflrí ítínere duodecim millía immi quingentos paffus. Mox inopía confilij languefcens mutato ínftítuto marerepetijc No nM FGemibíin mentís agítatíonibus traduxit acerbís& perplexís.Statüítfemel occulte domo num Carfarís íngredí, atque quo vltríces díras ín eum conciítaret, apud focum eíus fei^ d. interficere. Sed& ab hocítínere metus repulíteum tormentorum: alía fubinde íno Mili uia confilíaaními verfans,permífit ferus ad Capuam fe nauígio deportandum. Ha. n M buipradíaibi& víllam zeftiuo tempore amoenam, cüm gratifsíme fpírantEtefie. Eft: o. umeoínloco haudproculá marí íacellum Apollínís. Hínc fublatum agmen coruo- Coror"£ i nmagno crocítuad Cíceronís nauem,dum remís terra appellítur,volauít: quí confe^5" iml iitvurínqueín antenna cornibus partím crocítantes, partím capita funium tunden- n ae NEM us ldomnibus dirum ví(um oftentum. Cicero ibi egreflus de nauí eft, villamtp ingre: faginntcoblar nij sad quíetem compofuit fe. Htc coruí frequentes coníiderunt ín feneftra ac díros edi» nM eunt ftrepítus. vnus ín grabatum demifit fe, togamqs qua opertus erat Cícero, rovM ropaulatím a facie detraxít.Q uod feruí contemplantes,ac fe ipfi increpantes,fi domi tumpaterentur ín confpectu fuo trucídarí, cüm opem ei beftíz ferrent, eiusqg curam a^ ut igoentafflícti ipfi autemnon protegerent: hínc precibus, hínc vífublatum in lectíca &tileruntad mare. Interea fuperuenerunt cum manu percuflores Herenníus centurío &Popilíus tríbunus,quem parrícídij quondam reum defenderat Cícero. Fores, quas Wenderunt occlufas,ruperunt. INonínuento Cícerone, negantíbusg quí íntus erant, ite: famatenetadolefcentulum à Cícerone íngenuis ínftitutum líteris& doctrína lí etum Quínti fratrís, Phílelogo nomen erat, lectícam tríbuno índícaffe per confitas iboríbus& vmbrofas ambulatíones ad mare deferrí. T'um tribunus paucís affumptis ütcumcurrít ad exítum.Herenníum per ambulatíones aduolantem cüm fenfiílet Cíce^ ,imperauít feruís,vt eo locí ponerentlectícam, ac finiftra mentum more fuo contre. tansímmotís oculís íntuítus eft percufTores, fqualore& fitu oppletus& facíe ex curis ^micída: vtplerique, dum Herenníus eum obtruncat,contexerínt oculos. Ceruícem uxledíca protendít ad cedem annos tum natus t quatuor& fexagínta. Caputeíus X manus, quibus fcrípferat Philíppícas, Antonij imperio precidít. Btenim oratíones ín Antoníum ipfe Cícero Philippícas ínfcrípfit: quo nomíne etíam nunc appellantur. Cim Romam allata funt hzc membra, habebat forte comítía Antonius. Reaudíta& Onfpecta, tunc finem habere exclamauít profcríptiones. Caput& manus pro roftrís httbunali íufsitfigí, fpectaculum horrendum populo Romano: quí non Cíceronis üpicere fefaciem exiftímauit, fed aníimiímagínem Antonij. Vnum tamen edídit An tnius ínter íftalaudabileexemplum: quód vxorí Quínti Pomponíz tradíderít Phílolo Qm. Quz poteftatem eíus nacta cüm alíjs eum diírís fupplícijs excrucíauít, tum carnes "insipfum praecidere paulatím, eas affare,índe vorare adegit. Nam íta nonnulli fcrípto 'smemoría: prodíderunt. Ipfius Cíceroníslíbertus Tíro nullam prorfus mentíonem Cafarem accepílongo temporepóft ad quendam exfi nepotem accefsífTe. Illum autem,quód volumen quoddam Cíceronís manibus tene ttconfternatum íd vefte contexi(Te. Cafarem vero, quí anémaduerterat, fumpfíifTe vo. Imen,& ftantem magna ex parte euoluiffe, reddídifle inde puero ac díxil Wcvirfilí, doctus fuít& patríieamans. Non magno indeinteruallo,cüm debellaret^ mium,conful collegam cooptauitfilít Cíceronís. cuius in magíftratu Antonij fcit Phil: erii illologí proditíonís. AM. Ciceronis cede. T Liuius dicit Lxij. Philippice Cice Toni. Ciceronis caput €7 manus in roftris. Pópottia Q.Ci^ cerotii5 vxor quo fupplicio Jeruum prodito rem affecerit. ; a . de Cicerone. Ciceronis filius é18 Plutarchi Kuguftiincet- fenatus deiecit,omnia(p abroeauit eíus alíaornameta. Decreuit infuper, nequis ex Án; auté fvsucolg4.. toniorum gente Marcus nominaretur, lta ad extremum vltío Antonij díuinitüs ad do. EaM fco Smatu Roi mum fuít Cíceronís reducta, dar Antonium mor tatís. Vise DEMOSTHENIS CVM CICERONE is COMPARATIO. MSN vef. m AEPES, quememoratu digna deDemofthene& Cicerone prod, MI(€: ] taadnotítíam noftram peruenere, Vtpraetermittam facultatem v, Wigs cip i| ríufqs ín dícendo conferre, illud certé míhi filentio nó eft praterem. pum Denoftbenis| dum, Demofthenem ínartemcontulíffe dicendi, quícquid eível n.[ther eloquentia, 3| tura vel exercitatio folertíze& erudítíonis tríbui(let. Tranfgreffus eft rc A J| neruis& ví dícendi aequales fuos, qui ín iudícijs& foro verfabantur: banc ro mme grauítate& fpledore eos, quí demonftratíuum genus& oftentatio, Den Ciceronisysrig n natum tractauerunt,argutía& arte fophí(tas, Cíceronem, quí omní genere docitíne quo etmultiplex do e literarum fuit tínctus, etíi peculíares libros ín philofophía non paucos Academico nulla rina., Ícríptos more relíquerit,conftat tamen& ín orationibus, quas ín foro& íudicijs habuit, quan erudítionem voluiffe obiter oftentare fuam, Licet etíam mores fi pecularí vtríufquein Uice Demofibenis et orationibus. Demofthenes extra omnem oftentatíonem& íocum ín grauítatem coa DE: eran Cicromsmo- Ctus& feríum nonlucernam, vt cauíllatus Pytheas eft, olet: fed aquz potatíonem,fed mult i folícitudines, fed acerbitatem, qua obíjciebatur morum,& tríftítíam. Cícero dícac, fusd tate fubinde ad fcurrilítatem deuolutus,€ negocíjs perquám feríjs rífu iocog íniud, MM«do cijs lludens, vt caufx prodeffer, neglexít decorum. vt ín oratione pro Coelío: Non df tum fe mírum, fi ín tanto ílleluxu& delicijs ad voluptates dediffet fe. Nam non fruifjs,que ialit in promptu funt, dementíam eífe:praecipué cüm ín voluptatefummum bonum ponant Poft dlarifsimiphilofophi. Ferunt eum, cüm conful Murzenam, quí accufabatur à Caton, usa defenderet,multum ex perfona Catonís derífiffe Stoícze fectae abfurda& noua prace EMO PUn pta. Cüm magnus índerífus à corona ad ipfos perlatus íudíces effet, fubridentem Cato upía nem ad confeffumdixiífe: Dij boní quàm rídículum confulem habemus. Vídeturau. Mg: tem naturá Cicero falfus& facetus fuiffe. V ultus eius quoque rífum& hilaritatem pra fe ferebat. Demofthenís orí perpetua íneratfedulítas,nec temeré vultuofum illud& te trícum deponebat, Quareafperum eum& morofüm vocarunt, vtteftatur ipfe,aduerDemoflbens fari,— Praeterea ex fcríptis vtríufque perfpicías fobríe hunc& modefte fuas ipfumlau infelaudando| desattíngere,& cümíd poftularet maior víus,caetera verecundum& moderatum. Ci, parcus: Ciro cero immodícus in orationibus laudum fuarum pradícator ambítíonem gloríg nimíam profdfus. arguit fuam, dum clamat: Cedant arma toge,concedat laurea lingua. Deníg; nonfactamodó& res fuas geftas, verüm etíam quas habuerat& fcripferat, ex- 48] tollitoratíones:quafi contra fophiftas adolefcentís modo fe íactaret Ifocratem& Ane ximenem:non autem populum Romanum ducere& dirigere intenderet Durum,potentem armis,erauem adu erfaris. Pollere ex eloquentia eum, quitractat rempubl. neceffe eft, Acquíefcere veró ínea,€ feciarííndelaudem ímbecilli eft anímí., Fuitígítur hac parte grauíor Demofthenes€ prae caterís celfus. quífacultatem fuam demonftrauít vfum quendam eíTe,qui fauorem auditorum magnum requíreret: abíectos effe& humiles, vt reuera funt, cenfens eos: Denofibenis et quí hacfefevenditant.^ Valuitíane íuxtáà vterque dícendi& reípubl gerenda perítia: Ciceronis intr4 vt etíam qui caftrís& exercítibus przeeffent, Demofthenis opera Chares, Diopíthes, 98 danda Rep.pe-. Leofthenes: Ciceronís indiguerínt Pompeius& Cafar Octauíus: quodipfeinconv vitia, mentarijs ad Agríppam& Meccenatem commemorauít Caefar, Porró qua putatur ímprímís& dícitur mores hominis probare& explorare, poteftatem fummam& ín perium, quod omnes verfat affectus omnemq improbítatem detegít, nonhabuit De mofthenes,neq; fpecimen in eo dedit fuí: quí magiftratum maiorem nullum gefsítneq Ciceronisabti- quem contra Philippum comparauerat exerciítü ipfe duxít. Cícero ín Sícíliam quaftor, nentia. procenfulín Cilícía et Cappadocià mi(fus(quo tem pere,quia regnabat Moran aute M. Cicero. eio qut& prefides, qui in prouincías mittebant, quafi furari res effet ptobrofa,ad rapiendát " fcconuertebant: nó capere ducebatur turpe, fed quí medíocriter caperet, laudabatur.) dare oftendit contemnere fe pecuníam,multadp argumenta dedít humanítatís& facilítiis, Praterea creatus Romze verbo conful, fedaccepta foluta& díctatoría poteftate contra Catilínz gregales comprobauit Platonis vaticínium:malís cíuítates explícatum iri vbimagna potentía& fapientfá coiffent fecunda fortuna cum íuftítia. Demofthe» nsveró quzftuaríam habuiffe magno cum dedecore eloquentíam perhibetur; quíad, Demoftbenes utfaríjs ín iudicio fcrípfit clàm orationes Phormioni& Apollodoro. Obiectum quo, corruptis fuit, i Mi qcideregijs pecunijsfuit,& damnatus ob Harpalías. Quod fi hac illos; quiín eum vb icipfernt, nec funt hí pauci, mentíri contendamus: hoc certe, quín contra intueri re^ n. gum munera, quz eibeneuolentiz& honoris gratía míttebant,non fuftinuerít Demo E ihnes:nequeíd homínís fuiffe, quí nautícum fcenus exerceret, némo queat ínficías^ (t r. AtCíceronem Sículos zedilí curulíigregem Cappadocia proconfulí,exulí amícos vt v E nosmulta largientes& vt caperet orantesrepulíffe ante eft díGum,| Iam exilíum: pemoftbeni, 1c Q Demofthení foede fudícato repetundarum oblatum eft,huíc ob preftantífsímü factum: Ciceronis exili ne quód homínes peftiíferos patríz excídi(Tet. Itaque illius habita ratío ín exilium euntis diuerfe caufe, o gl nus eft: huius caufa veftem fenatus mutauit, in luctu fuit, de nulla re agípríus fecum, t ill qum deredítueíus effet relatum, paffuseft.| Atquí exilium defidentíín Macedonia Demofibenes i gll Cicronifuitfegae: Demofthenis exilium multum res efus geftas cumulat, Nam pera-. exiliz fortizer, E grins vrbes Graecos, ficut diximus,adiuuit& Macedon& legatos fummouit, prabuítgs Cicero abiecté d 6 nutofeciuem parí ín fortuna Themiftocle& Alcibiade praftantiorem,| lamreuer,"lit.: i ME fudomum adpríftinas fe retulítactones, neg deftítít oppugnare Antipatrum& Ma Deoftbenis et li ttdonas, Cíceroní ín fenatu, cüm poftularet Czrfar contraleges, vt petere fibi confula. Cini poft "| um liceretimberbís adhuc,tacítum fediffe exprobrauít Laelius. A dhzec conqueftus eft ren m sape x E lteísuis Brutus maiorem eum€ duriorem atque ipfi fuftulífTent,aluifTe tyranníde. ny nt Poftremo, quod ad vita exítum attínet: míferabilis híc, qui fenex ob tímíditatem à fer- Denoflbenis et " E furfum ac deorfum círcunlatus eft ad occultandum fe,& mortem vndequaquerefu Ciceronis vite e ME jnoadmodumimmaturam, ac mox obtruncatus eft. Demofthenes etfi ha&enus de- exitu; quo di " uplus it,aliquantum vt(upplícem przebuerít fe: commendandus eft tamen,cüm qued i,! vM,— preparauerit venenum& feruauerit, tum quód eo fit vfus: qui poftquam zl Íecurítatem eínon praítítít Neptunus,(icutad maíorem confu" gíens aram ex telís fe& fatellítibus fubduxerít,& An E. tipatriludificatus fit crudelitatem, U^ 1n 620 i AMPLISSIMO ATQVE EXCELLENTISSI MO DOMINO, D. VIGLIO ZVICHEZMO S.ACRI confilij regij praefidi, Hermannus Cruferius S. P. D. | RAECLARE Diclumá Platone efl amplifime Pre[es tum demum quity. 3 vasa malis ciuitates, fi aut philo fophi regerent, aut veges philofo pharentuy. Qum. «& Owsenim plurimum Yybique valeat per fe^oviuidum e$ excellens tnoenium, mitt. /* men fit litera cultum, yt opimum folum, quod negleétum nec diligenter fubatlun tribulos non triticum profert: fichocin vitia impimgit fepiféime. Accedit quidem ingenio ex[n qo» exercitationemultum, ceterum bec fpaciu lonoum Yequiunt: -*"vit prius fubinde decuv[a etas,quàm inzemium politum. /4t doélrina fruélübe T tempore adfert omnis 4ntiquitatis: ex le&ione^yt proponere tibi queas tanquam m(beculo omnes yy. tutes, quibus aprimo£uo vefulferunt excellentes^ymi eo quas ob im probitates cul patte damnati cedit, Quare ego, yt pro"yinili prode]fem 1js, qui Yirtutem e honeflum ample£lentes auent conferre fead yemp. gerendam,operepretium mejatturum putauz fiin lineuam Latinam cóuerterem ex imtepro Plutarchi y. 146. d quarum le£lionebactenus ob diClionem im politam,[cabram eo ob[curam,interpretationemá, inf. delem abhorruerunt. Eco yeró erfi non omnafortafse fum affecutus, quod fané per et difficile, hocfbeo t4menme prestiuffe,vt politior, e dilucidior,&qualtor quidem e7:ma(gis confona certe hec futuratranflatio fit. Fx bifce vitu delevi Dionem Syracufanum ez: M. Brutum,quos tibi numcuparem, Viros:quiex Platonis Academia contulerunt Jead ves gerenda. JAttulerunt bi adau[picandas a£hones fnasadmimaladuo egregia do mam eg[ummam Vigilantiam,prefertim M. Brutus: quem omnium tmperatorum proditum est YigilantifSim um fuiffe minimis,[omm. qua dos nece[Jaria efl emp. tra&lanti. ReGlé enm Plato: Nemo dormiens vllare dignus ei:(9 Homerus: 2 x ph vritvvraoy xad-v e zrotufve Auap. Owippeopportunitates oportet multa elabantuvei, qui vebus indormit. Non expetlant lanouidum anm verum articuli. Itatorpentes(?»[lertentes affüxit Scipio /Africanus S ciphacem eg Afdrubalem. Alexan^ der Magnus"ieilantia eg indulria paucis anni domuit Orientem. Multa mfeper commemorare ye«m exempla eorum,qui velfomnolentiaves maximas perdiderunt, velim pieré agendovapuerunt..Aliunxerat preterea Brutus morum lenitatem. Facilis evat in audiendo, in decernendo len 15, alienusabafheritate(giracundia. Quare effecit: yt non folum amaretur à fus, fed ee vtneboflibus quidem effet odo. Quantum autem ornamenti conaliet lenitas, ex eo patet: quód magnopere laudatus"Itupuj lus fit; quim covnitione quadam, cum Aemilio Eliano Cordubenfiillud Yel maximé obijceretur quod maleloqueretur de CaJare,conuer[us adacculatorem: Velim,nquit,boc mihi probes: efficiam yt Elianus fciat meqeu« we imruam babere. Pluraenim vicifeim de eo proferam. Quiitem Tiberio frequenter per literas rscuntt quarenti de bisqui de ipfo male loquerentur,vefcnipfit: ne eainvenimium indu lzeret etati[us. Satiiemm ej 1 mquit, fi bochbabemus ,ue quis nobis malefacere posit. Lam praedicatur im primis dri[l1ides qui cim vi thentenfes i eo e[Jent, yt eum te[lulis pellerentin exilium,quod oflracifmum a ppellant: acvuflicusqu dam literarum vudsste[lulam ad eum defevens wfeiffet,"vt atrislidsmomenin /[criberet: No[li ne, mquit, JAniflide? Cum ille nepafJet fe mo[Je,mole[le tamen ferre, quód Iuflus cognomine diceretur jf[uitnomend, fpi m[cvipfit teflule acreddidit.| Porró cumulauit bas"virtutes Brutus praecipuo ornam ento,quàd«C^ cest ad remp. cum iudicio:gz quod caput est, fubiecerit a&liombus fuis boneflatemn fundamentum.Quod effecit, tutà"yt vev[avetur velin periculis. Nibil enim[pe£labat aliud quàm"virtutem, non eloriam ,non opes,non libidines: fed falutem eeytlitatem ciuitatis(ue. Vnde etiam rebus deplovatis fuis expmautimtt pidé.— Hecornamenta excellentifsime Prefes quia predicant omnes mte: xiflere, eg ex paruo Yjupo I7] aliquem capere eoru m gu[lum:ideo confentaneum duxi,vyt litevatifeimos, Inteo errimos, hone[iifimos, atq, acerrimos Yiros,Brutum etiam bumaniftimum et lenifsimum de(bondere m tibi, ad quem ommama bia Jiudia^vt egreriam voluntatem defero.| Hoc meum officium Yt pro tuo, id efl, fummo candore(baie gnitate excipias valde etiam atq, etiam rogo. Tuus enim calculus multum fudorum meorum,quos expre[sit mili hec commentatio omnium vitarum Plutarchi n[fermonem Latinum ertendarum deterferit. Valeinclyte Domine. X. Pa. OE v 1 3 adn nist Cut? Hip tes terí roa vití: fuat — UM pro. datc exc poti dun pre vifa mal nib: W etec Vet fnaí PROOEMIVM IN DIONEM ET BRVTVAM, | IC V TaítSimonides,SofsiSenecio, Corínthijs Ilíum,cüm feciffent E6 cum Achzís eíbellum,non fuíffeinfenfum:quód ipfi quoque oriun tja iE)t dus Corínthofocíaarma Glaucus íunxifTet: íta nimírum debent Atih. A6 cademíe neque Romaní neque Gracífuccenfere, quí portionem itt. 39 referunt parem ex hoc fcrípto, quod vítam complectitur Bruti& m Díonís: quorum híc confuetudínem cum Platone habuit, alter pre i» MA^' ceptisímbutus fuit Platonis. Itaq; quafi ex vna ambo palaftra funt it: ad maxíma certamína progrefsí, Necmírum eft eos multís factís cofimilibus& germabre nisedendís praeceptorí vírtutís aftipularí, vtres amplas& fplendídas geras ín rep. pro^ oa aranda, potentíze K fortunz requirí cum prudentía& íuftitía affocíatíonem..V t enim jii. Hippomachus aliptes exercítatos ait apud fe, etíam cüm ex macello confpíceret feren^ n). tts carnes, procul Íe cognoícere:íta ratíonem confentaneum eftbene inftítutorum pàrí^ T. trfactis comítantem elfe,que concinnítatem quandam eís confonantíamqy cum deco" roafferat. Acfortunze, quae cafu magís quàm cofilío accíderunt hís pares,(imilítudínem al vitiseorum concilíant. Síquídem vterque fublatus de medío ante metam eft, vbí facta m faex multís& magnís contentíoníbus deponere, ficut ínftítuerant,nequíuere, Quod "7" aeeoomnniumeftmaxiíme ftupendum, vtríque deus vítz exítum praenuncíauít parum propítío fpectro fuxtá vtrígy oblato. T'ametíi perhibent ill, quí neganttalía,neminí cor^ di dito vífum Dzemoníj vel fimulachrum obuerfarí: verüm pueros, mulíerculas& delíros Vm axcorporís imbecillitate homínes,cüm alíquo tenent mentis errore vel íntemperíe cor» m porís opíníones alíenas atqj abfonas admittere: dum malum daemoníü fuperftitiofe cre amtfe inuafiffe. Quod(i Dion Brutusq conftantes víri& philofophi neque ad vllum | pracipites aut proclíues anímí motum adeo funtà fpectro permoti, amícís vt referrent mi vía fua: haud fcío, an ne ex veteribus opíníonibus recípere maxíme abfoná cogamur, in mia dzmonia€ ínuída efle bonis virís emulantía: quz quó obftrepantíllorum actío, de^ nibus,commotiones ijs€ pauores ínuehant:hísq; concutíantet ímpellant vírtutem,ne 4- Mill ect XC integri ín virtute permanentes potíorem quàm ipfi cofequanturàfatís fortem. he. Veràm hzc alíum ín locum reíjcíamus, In hoc duodecímo de paribus líbro hiftoriam dd. máiorís íntroducamus príorem, im vto^ ii Dion. »dt: M 7| IO N Y S1v sfeníor dominatu occupato protinus coniun» eei P xit fibímatrímonio Fermocratís Syracuftj filia. Fluius cor» "» pus nondum fatís firmata tyrannide rebellantes Syracufaní ro» immanibus& atrocíbus contumeliis affecete: quamobrem dh F) fponteconfcíuit fibi morre. Recepto índe Dionyfius domíi5»| natu& conftítuto, ruríus duas vxores fimul duxít, vnam ex d F Locrís Dorídemnoimine, índígenam alterá Aríftomachen príncípís Syracufanorumfilíam Hípparini: qui Díonyfij col ddl s| lega fuit, cüm prímüm íniperator eílet cum libera poteftate n TAN,-J adbellum defignatus. Fama eftautem eum vno díeambas m dxiffe:neqy, cum vtra concubuerít príore, cuíquam mortalium cof(títiíIe: parem etíam 10, Vio beneuolentíam exhíbuiffe perpetuó,vnà ambas coenare cum eo confueffe,nodtimá. Us alternis concubare: quamvis poftularet plebs Syracufana externz pracfertí cíuem, »- ME umillahacvfa fortunaeft, vcmaxímum ftírpís filium Dionyfio ediderít: quod de^ tatione gentís cíusfubleuauít, Ariftomachevero díu ínfoecüda cum Díonyfio fuit, Qm cuperet ille ex haclíiberos: vt matrem etíà Locrenfis ínterfecerít potíonatam ab ea ciminans Ariftomachen. Huíus Díon fraterín honore fororís caufa ínitió fuíc. Poft "tieluxit prudentía efus,íam per fe fuít charus tyranno: atque ínter caetera preceptum C quzftoribus,quícquíd poftularet Díon,íd ei vt preberent:cüm prebuiffent,eodem Q. die(ibis enuncíarent. Fuitante quo q; excelfo íngenío ingentípanímo& fortí.caeterüm amus híc m agís adoleuít, cüm díuíinaforte appuliffet in Sicilía Plato, nullo ílle quide confilio Diof e Brut Platotuci fuere, 2. Defbediris Dio] P nis cg Bruti,!€ P 1 4 Diony[ij taies ri5 yxores. Dion Dionyfj affinis. 622 Plutarchi confilio humano: fed haud dubie deus aliquis aditum procullibertatis Syracufanis in; iid Dion Platonis ftítuens,& tyrannidis moliens euerfionem detulit Platonem Syracufas, Díonemg ad que difcipulus. colloquíum eíus attraxít admodum tunc quídem iuuenem,verüm diífcipulorum Pla, ll«(i ! nís omníum indolis longe folertifsímz, acerrímumty ad arríipiendam virtutem, veipf, ll bus Dionis ingeni, fcripfit Plato& facta teftantur. Nam quamvis tínctus moribus effetfub tyrannoabie, ll nic ctís,vitztp obnoxíz& trepíde,arroganti famulítío,ínfolentíbus delícijs,& confuetudi, lud nifummum bonum voluptatibus& opulentía metíentí affuetus atqp ín js volutatusve il ur: prímüm tame doctrínam guftauít& philofophíam ad virtutem ducem, ilícó eftadezm ll nor anímo íncenfus: atque ex fuo ad honeftatem procliuí animo fimpliciterplane&iuu, Wl hib nilíter exíftímans ab ijfdem praeceptis pariter Diony(ium motum írí:contendír& effe, Ml: ino Platonisez Dio cit vt perociumille conueniret& audiret Platonem. In colloquío cüminfummadev, WM uc nyfij maioris t ví virtute, perfertim autem de fortitudine difputaretur:quía quídvís cítíus Plato, quàm. ll dor rami collo^— tyrannosfortes a(leruit:híncad íuftítíam tranfiens docuíitbeatam iuftorum effe, iniufto eum quum, rum míferam vitam:non tulít fermonem eíus tyrannus. verüm quafi Coargueretur, ín- bus í fenfus quoq; fuitafsiftentíbus: quí Platonem commendabant mirifice atq; eiusoratio, ll ber ne ducebantur. Poftremó ínflammatus exacerbatustg rogauít eum,quíd ínSiciliamve. E nn niífet? Quí cüm refpondiíIet,vírum bonum fe quaerere, excípiens ille: Atquiherde,in. ran , quit, nondá víderís eum ínueniffe. Ac Díon,quínon exiftímabat porró iram Dionyfij die progreffuram, properantem Platonemin tríremí, qua Pollís Spartíatesredíbatin Gra, EI cum cíam, dími(it. Verüm rogauít Dionyfius Pollim fecretó, maxíme vt ín curfu occideret"o 2 eum: fin mínus, omnino venundaret. Nullam íníuríam accepturum, fed xquébeatum. li Nc Plato Acgite| forevelin feruítute,vt qui effetíuftus. Itaque dícítur Platonem Pollís Aeginam depo, I ce venditus. taíTe ac díftraxiffe, càm bellum haberet ea cíuítas tunc cum populo Atheniefe&plebi. M ntu fcítum: fiquís captus cíuís Atheníenfis foret, vevenderetur Aegínz. INihilo habuit El to^ menDíoni minorem Dionyfííus vel honorem vel fidem,fed maxímas legatíones obíuit que ad Carthaginenfes míífus. Qua inlegatíone magnum nomen quaeíiuít.| Acferebatty, Ml uni Dions4pud vannuslibertatem eíus:qui folus prope íntrepidé, quod videretur, dícebat: vtínteralia ll vo Dionyfiumma- cümreprehendíteum de Gelone. quippe càm ílluderetur Gelonís regnum,ipfum que ll!!i iorem in dicen- Gelonem Dionyfius Sicilie y£ao7«,íd eft,ludíbríum díxiffet fuiffe:alij díictumfe fimula, Itaf doliberí&:— bantmírari. Dion vero indignatus: Atquítu,inquit, tyrannide potírís, quía tíbi Gelo» le: c» nis caufa habita fides eft,tuí caufa fides tríbuetur pofthac nemíni. INam reuera pulcher um, rimum videtur Gelo oftendi(Te cíuitatís fub vnius príncipatu ftatum effe, Díonyfiusfo así difsimum.— Habuítaute Dionyfius tres liberos ex Locríde, ex Aríftomache quatuor: min ex quibus duzefiliz fuerunt Sophrofine€ Arete.Sophrofine Díonyfio filío, Aretefra, pfur Dion Aretenfi- tri eius Thearídínupfit. Fratredefuncto Thearíde Díon Areten fororis filíam in ma diur liam Dioni trimoniumaccepit^ Cümveró egrotanti Dionyfio fatum ímmínere víderetur,elabo Plat malorisducit.| ravit Díon cit eo de Ariftomaches liberís agere. verüm medíci ínferuientes fucceffori pati Dioni aio- non dederunt eílocum. Vtautem tradít límzus, etíam medícamentum pofcentífo- bon; "i5 mons, mniíficum propinantes fenfum abftulerunt,fomnumd; morti commifere, Atprímoami«re corum apud Díonyfium conuentu ta dífferuít de prafentí rerum ftatu Díon, vt ceteros IMP"! omnes prudentía infantes& dícendilibertate tyrannídis oftenderet effe mancípía: qui tm blandientes adolefcéti abíecta& pratrepida cófilía ei darent, Perculit eos potifsimum, Qt cüm ímminens à Carthagíne domínatuí perículum expauefcentibus pollíceretur:fi cv gna peret pacem Díonyfiíus, nauígaturum fe confeftím ín Afrícam, bellumq honeftíísimis E ere | conditionibus compofiturum.Sin bellare aueret, quínquagínta tríremes fuo fe fumptu exhibíturum& prebíturum ínftructas. Hancmagníficentíam obftupuit mirifice Dio- S Cafe odij Dio nyfius,atd animum eius promptum amplexus eft. Acilli,qui coargui fe hacmunificen fiud mfjinDioné. tía& authorítate deprimi Díonís exíftimabant: hinc capto exordío nullam pratermi^«d ferunt vocem, qua exacerbare ín eum adolefcentem fperabant poffe, quafi tyrannídem- rp viribus marítimís pararet occupare,vt dominatum claffe ad Aríftomaches fororís fuzli MM" tne :. berostraheret. Apertiísímas vero atque grauifsímas ad ínuídíam eíus& odium caufas in Dionyfij mino- fiippedítauerunt morum díuerfitas& víta ínfocíalis. Illi enim ftatím ab ínítío iuuenis ty Phat Th vitta, ranní& male eductí vfum ac confuetudínem voluptatibus fubmíniftrandis affentatío^ qu níbusdy fubeuntes, indies amores alíquos atque ígnauas occupatíones eí in poculis id ftris, alijsQy turpibusludis offerebant: à quíbus tyrannísferrí modo emollita populari vi bus apparebatlenís,nimíamq; ímmaniítatem remíttebat paululum, non humanítate po Lg T n^ in tíus quàm domíni hebetata focordía,Hínc paulatím progrediens& ferpens adolefce : tis tv jad ito, pfe )1C. dí, :vt am Ue, te d vi m flo ínio^ VC« ín» fr Cu tct i m 99 bita^ uít ty^ |lía ue la^ lo 3 e fce or: I^ 1a bo otí fomí '05 4l juí m, "u^ nis IU io» en ni^ zn eli(8 [as 9« Dion. 62 isdiffolutio compedes illas adamantinas, quíbus Dionyfius maior aítalligatum relín- i quere fe dominatum,fudít atque tabefecít.Siquidem díes,vtaiunt,contínuos nonagía| ufinevlloínteruallo,vbí femel ccepít,perpotauit:aulamg; ínterea bonis vírís fermoní^| busqg honeftís ínacceffam& caufam, crapulz,íocí,cantus,trípudía,atgp alíalícentía temee, Fuítigiíturhaud dubíeínuifus Díon,quíad nullam relaxabat fehilarítatem vel| lidum. Quocírca confentanea vícíorum vocabula tríbuentes vírtutíbus calumníaban-| tureum,grauítatem arrogantíam,X líbertatem loquendí appellantes peruícacíam: ad^ monens que accufare:& quía non vnà vítijsíndulgebat,vídebatur faftídire.Et quidem Dion nimii habebant fua fponte faftum alíquem eíus mores aufterítatem(p aditu difficilem& pené grauis ey aufteSinfocabilem. Non folüm ením íuuení& patentes aures habenti adulationibus íngra- rus. nconfuetudo eíus& afpera erat: verüm multi etíam,quí vtebantur eo familíaríter, can dorem( anímí efus& generofitatem amplectebantur, congreffus caufa infectabantur «m: quod morofius& difficilius quàm pro cíuilí vfu ageret cum adeuntíbus. De qui, bus poft Plato quafi vatícínans ad eum fcripfit,peruícacíam tanquam folítudínís contu. Peruicacia foli- d benalem vt declínaret. V erumenímveró quamvis plurimí eum íd temporís negocio» tudinis contu» H rim caufa fierí appareret, folumqy vel potiísimum nutantem erígere& conferuarety» berndlis. nnnídem: íntellexít tamen non acceptum fe, fed inuíto tyranno víus ratione prímum díc& maximum, Huíus cüm literarum exiftímaret imperítíam caufam effe: enífus eft amínftudíaliberalía contjcere, guftumd; dare przceptorum& dífcíplínarum mora: sium: quo& vírtutem formídare defineret,& rebus affuefceret fe oblectare honeftís, Nequeením fuít teterrímus ín tyrannis Díonyf(tus: fed veritus pater eíus, ne fi anímí eí]& ceuiffent,& confuetudíne efTet vfus homínum cordatorum, ínfidíaretur(ibí& domi» M ntufpolíaret: ínclufum afTeruauítín conclaui. Ibí vfu deftítutus alio,& rerum ímperia tà,vtí díctitant, parua plauftra, candelabra, fedeslígneas& menfas fabrícabatur. V fquede ením díffidebat,& aduerfus omnes mortales erat fufpicíofus atque proíectae Dionyfius ma»^ üniditatis maíor Díonyfius: vt nec capillum cultrís tonforíjs tonderet, fed admiíttere- iortimidiffimus a| urquifpíam ex plaftís,quí carbone capillum adureret. In cubículum eíus non frater,no€ f/piciofifi-| flíssadmíttebatur amíctus: verüm oportebat quemque príus,quám íngrederetur,po."^ itaftola fua alíam fumere, atque excuti ab fatellitibusnudum.^ Cüm Leptines frater jdusfitum locí cuíufpíam declarans eíaliquando accepta a ftípatorehafta delínearet e» umexcanduitín illum vehementer: alterum vero,qui dederat haftam, ínterfecít. Amí^ i asfolertes dícebat fufpectos fibi effe, quod fcíret eos domínarí ipfos malle, quàm do^ 1 mioparere, Marfiam quendam, quem euexerat& prafectura donauerat, quódí, Mumfecundum quíetem vifus effet interficere, ínteremit, exiftímans ex cogitatione Dion»fij fo» diurna& medítatíone hanc vifionem fuíífe eí per fomníum oblatam.. Adeo ílle, quí mium. Patoni ínfenfus fuít, quód non omníum mortalíum ipfum pronuncíaffet fortífsimum, puiídam& malís mentem tam multís habebatrefertam.|^ Huíusfilium,ficut díxímus, Dion bortatug bonarum líterarum ínertía mutilatum& labefactatum moríbus Díon cüm anímaduer^ Dionflum ad; «tet hortatus eum eft, vt dederet fefe literis,& philofophorum príncípem eníxeroga- literas, !tt, vtín Siciliam veníret. Vbiveníffet, daretíe eí: quo moribus ex doctrína ad vírtu» ttm expolítus, atque ad díuínífsímum rerum& pulcherrímum conformatus exemplir, aivníuerfitas ducí parens non íam confufio fed mundus eft, magnam fibímetipfi, ma. gamítem cíuibus pararetfelícítatem: quí qua nunc metu domíni facíant ínuítí, haec noderatíone& íuftítía beneuole velut parenti effent praftíturi, atque íta ipferex euadretex tyranno. Nam adamantínas compedes,non, vt eíus díxít parens, metum, vim, Principum cu^ Ingentem claffem,& decem míllíum ftatíonem barbarorum effe: fed beneuolentia, fed /los fidelifimus, fludíum, fed fauorem: qua íuftítía& vírtus ímprímant. quzlícet mollíora, intentísillis citm amor,: I Xdurís firmíiora ad ímperíj efTe perpetuitatem. Adhzc eíIe turpe& foedum, fi prínceps pore exímíe cultus, domeftícoqg; fplendore atque inftrumento magnificus,confuetu " dne€ fermonenihilo homíní przftet plebeio, neque aními ftudeat habere egregie infigníter exornatum príncípatum. Hxc crebró inculcante eí Dione, acnonnullos ; atonís fermones fubfjcíente,acrís Díonyfium ardor& vefanus cepitfermonüi€ col qur Platonís, Extempló igitur multe Athenas à Díonyfio líterz, multz obteftatío^ "svolitaruntá Dione, alíz à Pythagoreís ex Italía, vt venírethortantíbus,& tyrocí^ Num animí magna lícentia& potentia fluctuans artíperetfolidioríbusq; frarnaret COD^ plato proficifc 7. AcPlato quidem, vtipfemet teftatur, fe ipfe erubefcens, maxíme ne verbís turin sicili; ad| j Unum vacare, operí vero manus admouere volens nullí videretur: fperans que per Dior»ium,] vnum: 1 624 Plutarchi vnum vírum quafi membrum principale purgatum vníuerfz laborat medicinam f; s;, li Pio cílíz facturum gefsit illis morem. Ac Dionísaduerfarij tímentes mutationem Dionyfi uat | Philifusbifto- índuxerüteum, vt Philiftum ab exilio reuocaret vírum& líterís ínftructum& form dem í ricus, tyrannícorum Ícíentífsimum: quo haberent eum, quem Platoní& philofophíz obice.«na rent. Quippea primo furgenti tyrannidi promptífsímü przebuerat Philíftus fe,arcemt dba prafidio praefectus díu cuftodíerat. Fama quoq fuít matrí eum maíorís Díonyfi con, fru fueffe haud vndequag; ínfcio ryranno.Sed cüm Leptíni ex muliere, quam alteri nuptam fidi perftuprum cognouerat, du edita filiz eflent, quarum alteram renon communio Mi^ cumtyranno collocallet Philífto:íra frendens ílle Leptinís coníugem vínctam ín cufl/ natu día habuit, Philiftum vero extermínauitSicilia: quíad hofpites certos perfugít Adriam, ife vbí, vt mihí videtur, càm abundaret ocío, híftoríam fuam maxíma ex partecompofuit, BM" k Neque ením reueríus eft ín patríam víuo maiore Dionyfio, fed fecundumillius exc, Bill**' fum, vti díxímus, reduxít eum zemulatío cum Díone alíorum quafi& ipfis magís acc hil modatum X firmíorem tyrannídi. Igitur mox redux híc fouít tyrannídem, fimulDioni Pas ' ab alijs ftruebantur apud tyranni calumníz& crímina, cum Theodote& Heracideci nid deopprímendo dominatu egííIe. Nempe fperabat fané per Platonís praefentíam det, aii | Cto tyranídí domínatuatqy ímpotentía moderatum fe€ legítímum príncipem Diony- vill M Dion popularé fium effecturum, Sín reluctareturnec mollíretur: opprimere ftatuerat eum, acSyracv ji ftatum nó pro- fanísreddereremp.non quó dítíonem probaret popularem:fed quód omnínó cenfet ti bauit, tyrannide eam cfl? meliorem ijs, quí fanum príncipatum non poffentaffequi optim Mille"^ tum. la hocrerum ftatu venítín Sícilíam Plato: quí primo aduentu exímía comitate& en honore eftexcepius. Namregíus currus& fplendíde cultus praftó fuit€ nauí cgredíen- uia Dionyfij muta- tí. l'yrannusautem tanquam magno bono ímperíum fuum effet auctum, facrificauit ii tioexaduent&/ Pudorín conuíuijs, aula compofita, atq; ipfius tyranníín omnibus refponfis iudiciis ih f"f H H.. t*,. L L Platonis, lenítasfpem cíuibus míram praebebat conuerfionís. Ardor erat ad difciplínas& phio- B! fophíam omníum. T yrannídis fedem,vt fama eft;puluís occupabat ob numerum cori, BM 07 qui geometríz íncumbebant. Paucís interpofitís diebus folennefacrificium fuitini BM ce lbi cüm precaretur demore preco, vt domínatus in multas ztates confifteretíncow| nhi cuffus: afsíítens Dionyfius perhibetur dixitTe: Quin tu definís in nos execrarí? Momor] fd dítíd fupra modum Philiftum cum fuís,infuperabilem authorítatem fore fpacío ctcon:| enin Phiifi dus fuetudíneexiftímans Platonis: quítunc modico ex vfu víqueadeo anímum inuerterat ii mniein Dioné,& varíaueratadolcícentís. Nonvltrà ígítur vnus aut alter neque clàm: verüm apeitco- B i ; p e Y;£a f,| 0 mnes lacerare Dionem,& íaciare nonobfcure fafcínareeum& ínficere Platonísco BM"7 quentía Díonyfium: quó fimulatg illefponte depofuerit poteftatem, eam ad Arifto,] epi mache: filíos, quorum auunculus fit,transferat. INonnullí veró molefte ferre fimulabit Nm fe, cüm prídem Atheníenfes, qui íngentibus naualibus et terreftríbus copijs e nauigi- f Er uerant,ínterifTent opprefsity anté fuiffent,quám caperent Syracufas: nunc Díonyfiity m rannídem per vnum díruíturos magiíftrum:quí perfuadeat ei,vt ex decem millium fiipa i torum profugíens flatione,quadríngentís tríremibus, decem millibus equítumatgín- e finíds peditum copíjs relictis ín Academía arcanum illud benum invefliget, evadat perd pe geometríam beatus: hanc vero ín princípatu,pecunía,& delícijs felicítatem Díoniptr| N b míttat€ Dionísfororísfilijs. Hiíncfufpícione prímüm, deinde claríore fimultate&v] fer Dionis 44 Car- lienatíoneab Díone orta Díonyfij,defertur cláàmad Díonyfium epiftola quadam,qui lia thaginenfts«P^ ad magiíftratus Carthaginenfium fcrípferat Dion monens, vtcüm Diíonyfium depac em fou. adituri effent,neremoto fe conuenírent illum, omnía fe confecturum ípfis ex fententia mc Hanc cüm Philífto Díonyfiusrecítaffet, ac cum eo, vt author Tímaus eft,confultaffet í T furrepfit Díonificta reconcílíatíone,atg fpecie pretenta honefta, redíre cum ípfoaít(c | ín gratíam,folotg fub arcem ad mare abducto ofteditepiftolam,infimulauítg; cum Pa 1 nis eum ínfe confpírare.Purgare fe Díonem volentem noluítaudire: verüm extemp'o 4:, a J^ z 5 3; H-.* L LH Ó P In Dio4b Diony- G raptím coníecít eum ín acatíum,ímperauítQ nautís, vtexponerent eumín ora Iralíaz a D fo ekponetdus Quod factum cüm vídereturhomínibus fzzuum, domus tyranní mulíerum caufainlv s daurinalia.. ha fut: ciuitas veró Syracufana erexítfe res nouas& breuem vicifsítudínem expects i ex tumultu de Díone& ex diffidentía erga tyrannumalíorum. Qua vbíanímaducertt Diony(ius,timore anxíusleníuít amicos&€ vxorem eíus: quafi non ín exilium,fed cllet M, peregre Dion míffus, neín prefentís contumacíam confulere ex íra compellereturg" MM(.. uíus. Permifit autem naues duas Diíonís familiaribus, vt quzcungy vellent ex bonis M phi; famulítío eíus,imponerenteó& ad eum deportarent ín Peloponnefum Ingentes erant Dionis Dion. 62$ fionis facultates, tyrannicusg; prope domi fplendor& ínftrumentum:quz confarcína uaportauerunt amící. Multa ínfuper alia à foemínís& amícís miffa. Ita pecunía quí» dem caufa& opum fplendídus erat ínter Grecos,atqs ex exulís opulentía,potentia elu» : Si, yfij . M teattyrannídis. Platonem vero tranftulít extemplo Dionyfius ín arcem, honoríficá jc dbenigni colore hofpítij cuftodíam machínatus, ne cum Díoneabiret illatarum ei íníu 79 MI iumteftíis. Tempore porró€ cotubernío ficut fera attíngere homínem,ita ílleaffueen fus eft ferre colloquía eíus& oratíonem,acprofecutus eum amore tyráníco,folum(g id rdamarífe à Platone& fufpíci fupra omnes poftulauít: paratus eí fummá rerum domí;* MM uumg permíttere,fi Díonís amícítíam non praeferret fuz. Erat Platoní calamitatí híc Bl ieiusillius: qui ínfaniebat perdíte amantíum modo per aemulationem,multasq bre uit. Mi upiciorixas multasvícífsím reconcílíatíones cum eo& obfecratíones fecít:atqy audíreus precepta,& ín confortíum venire ftudij philofophiz maíoré ín modum affecta^ ii li iced diuertentes ipfum, quafilabefieret, erubefcebat. Interea exortobello remíttít ioni Patonem,pollícítus proxímazftate fe Dionem reuocaturum. Ceterum non ftetír pro^ so; nilorcenfum praediorum tamen mifit eí petens à Platone,vt de tempore daret fibi belli v, M ou veniam: quàm prímüm compofita pax effet;accíturum fe Dionem: poftulauítgg, " ville quíefceret ínterím,acnequíd moueret,ne ve infectaretur fe apud Graecos. Id el2^ o M oeuitPlato efficere,Dionemq ad philofophíam flexit detínuíti ín Academía. Ha» v rnithícin vrbeapud Callippum notum fibi. Oblectamentí caufa predíum compara« EE TIC poft donauít in Siciliam nauígans Speufippo,cuíus prgter ceeterosamícos À E. mnienfes vtebatur confuetudíne& contubernío: quód vellet Plato colloquio feftíuo i M ritisfacetis tempeftiue condito mores Dionis tínctosdíffundere. Id przfiarepoit tratSpeufippus. quapropterfacetum appellauít eum ín falibus Tímon. Edente pueis rrum chorum Platone Dion chorum exercuít,& fumptum omnemá fe przebuít. Hanc io Q Pnroadmifitilliusapud Atheníenfes muníficentíam: quzillí potíus beneuolentíam, ori, qim gloríam fibí cocilíaret. Inuifit Dion cateras quogp vrbes, cum optimis& pruden EG irimisinrep. tractanda vírís veríans agítansq feftos díes: nihil ín conuíctuíneptum, a nihltumídum neque tyrannícum pra feferens vel molle: fed modeftíam,fed virtutem, o R rilortitudinem,inliterísQg acphilofophía honeftas congrefsiones. Híncftudium ín fe on Bill nium, amoremd, publícos quoque honores& decreta eft apud ciuitates cofecutus. E demoni offenfa contempta Díonyfij, quamvis mítteret eís fdtemporís prompte io M ona Thebanos auxilía, cíuítate quoque eum donauere. Ferunt Díonem alíquando eid domumad Megarenfem Ptoeodorum eíus rogatu veniffe. Fuítautem locuples atque fo, il Dibusvalens Ptoeodorus. Ad cuíuslimen càmturbam Dion& frequentia negocia, b E umi conuentu& aditu difficilem aduerteret: refpiciens amicos ftomachantes& of " Infos: Quid hunc,ínquít,incufamus? Nempenos ípfi omnibus non aliter faciebamus it Smeufis, Temporis fpacío incenfus Díonyfius inuídía,fauoremq metuens apud Gre, iia(5 Dionis, defijt ei mittere cenfum, prafecít que facultatibus eius procuratores fuos, yin- Quo autem ínfamíam apud phílofophos Platonís caufa elueret: multos coegít, quí ha» m i bebantur erudítí. Cupiens vero ín dí(putando omnes fuperare,neceíTe habebat ea,qua ptt Oterex Platone acceperat,perperam vfurpare. Quare coepit illum denuó requírere, &a, Penituítig eum:quód non fuiffet przfente vfus,neque doctrinam percepiíTet honeftaqui A m difciplínarum abfolutam.. Itavttyrannusfemper cupiditatibus ftolidus,atque ín »c E Omnem precepsaními motumrepente ardentí defiderío captus eft Platonís, omnemdp - michínam mouens Architam Pythagoreum induxit, vt promíifforum fuorum fponfor (fet: dittapud Pla tonem,eum( accíret. Nam illo ínterprete íus ínter eos amícítíze& hofpíjit fe ü contractum prímo fuerat. Allegauitíllead eum Archidemum. Mifit etíam Díonyfi^ D Utritemes& amícos oratum Platonem. Scrípfit infuper ípfeaperte& diferte, níhil ab "I tvtDionbenígnum expectaret, niadductus Plato eífetín Sícílíam venire: fi veniret, liz. d: omnia, Multae etíamad Diíonemallatz ab forore€ vxoreobteftationes funt: vt cum ilu atoneageret,quo morem gereret Díonyfio,neque ei obtentum praberet., Ita veniíle dis«tio fe Plato ín fretum Sículum refert, js Rurfum yt tentaret diram fuperare Charybdim. i" pi Aduentus eíus magno íllum gaudío,magna de íntegro fpe Sícilíam compleuít vota fauM temi contendentem ftudíjs, vt Philíftum Plato& tyrannídem fuperaret philoforant g phia, Ingens etíam extítít fludíum ín cum mulíerum,Peculíaríter fidem eí Dionyfius vt onis cg Dionis opes, Dionyfiu re» mittit Platone, Dionis vitain Gréciá, Dionis virtu» tes,qy Greco» rum in€ bo nores, j 1 Dionyfius veuo cat Platonem is Siciliam, Arcbitas Pytba goricus, Platonis ad Dio nyfium tertia I profectio. 626 Plutarchi nulli alij habuit, vtadiíre ipfum líceret eí non prtentato. Cám magnam vim pecmis inc Arifippi di&;& crebro híc offerret Platoni,nec ille acciperet: praíens Ariftippus Cyrenzeus(ine"m E inDionjiwm. riculo magnificum Dionem diíxít effe. Ipfis ením, quí multísopus haberent, eum pat mía ca donare: Platoní multa, quínihil caperet. Poftquam defluxerunt prímz ínuítatig, que nes, íngreflo de Dioneagere Platone procraftínatíones prímüm fuere, expoftulais, iB qn nesínde X fimultates apud alíos tectae: cüm occuleret eas Dionyfius, alisty obfequis Bi brc: Platonem€ honoribus abducereab Díonís tenderet amicitía: nec ipfe ftatím Plan, rn perfidíam& vanitatem eíus aperiret, fed toleraret eas dífsímularetg^ Cümitaeffn M LL Helycot M4 interfeanímati,& fallere putarent omnes: Helycon Cyzícenus vnus ex Platonis n; Mi iL themiié.— lixribus defectionem folís pranuncíauít. Qua, vt prdíxerat, confecuta affectus admi, F mu Ariflippi Vati- ratione tyrannus donauit eíargentitalentum. Tum Ariftippus ludens apudalíospti Bl nic cinatio, lofophos rem fe quoqueretulít prenuncíareadmirabilem poffe. Quibus, vt eloquere, Bl on tur, quídíd efTet, rogantibus: Sígnifico, inquit, ego Platonem& Díonyfiumbreuii aiit nimícosfore. Deníg;bona Dionyfius Díonís dífiraxít,& pecuníam ipfe retínuit, Pl. tum tonem ín hortis, quí edibus ipfius erátann exí, díuertentem migrare ífufsit ínter milites I7 mercenaríos íamdudum eí ínfeftos& interficere quaerentes eum: quafi ponere Diony, ueri Architas vepe-(io tyrannídem€ viuere fine corporís cuftodibus confuleret. Difcriminis,in quopo Dic 554 D9f? fitus Plato erat, Archítas factus certior mifsis properé cum nauí trígínta remorum s Wi /--: Baton... uaría legatis repetit íllum à Díonyfio,prtendens fe fidei publíce expromitforenan, Mg v: ga(fe eum Syracufas. Dum offenfíiones Dionyfius in Platone profequendo conuiufjs Mil: on & honoríbus fubleuat, prorupit vthoc díceret: Nempe multís& atrocíbus crímíni mic bus nosapud tuos phílofophíz commilítones onerabís, Cuí refpondit Plato: Ab(i, B fur vtadeo matería nos fermonum deficiat, tui vt quifquam memínerít, Ita Platonemme dip morant dímí(lum, Hís tamen ípfius Platonís fcripta non funt vndequaque confen, ll«o: nea Porró cümhís Díonoffenfus eft: tum breui poft, vbi devxoreaccepit, deca, ll v: uit fe eíus hoftem. Id fignificauítte&é Díonyfio per líteras Plato. Fuít autem huíufce, par modí: Exacto Díoneremíttens Platonem Dionyfius quzrere ex illoremotísarbiris Wi 2» íufsit ejnumquid caufz effet, quín alterí vxor eius nuberetz quód obtíneret rumor, ve, mii rus fictus neab Dionis emulis,moleftas eas nuptías Díoní€ contubernium ingratum pup vxorísfuzeffe. Vtígíturappulit Plato Athenas;€ de omnibus eft cum Dionefco M o» mocínatus, dedítad tyrannumliteras: quibus cztera liquída omnibus, verüm hoci, mu pfum folum índícauitillí notum,cum Dione fe ílla de re egi(Te,nec diífsímula(fe eum mo i leftifsime laturum fe, fi hocperpetraffet Dionyfius, Nectunc, quíamagnafpeseratro MM 1^ conciliatíonís, quicquam de forore nouauít: fed domi permifit eam cum filio Díonis edi Dionjflit Dio- manere, Vtveró omni przcifa placatíone Plato à redítuín Siciliam cum offenfione di defe nis vxorem al- miffus fuít, tum ínuítam Areten vníamícorum T imocratí defpondit, neín eo quídem qo; teri collocat, patrís fecutus lenítatem. Nam ílli ítem Polyxenus, quifororem eíus ín matrímonioha f fini Pooxt.' bebatTheften; hoftemfe declarauerat. Quí cüm metu Sícilíarelicta profugiffet, foro- Vd remacccríitam íncufauitille: quód confcía fuga viri, id non denunciaffet fibi. Qua ín- dic Dionjf maio- trepídé& herclefidenter: Adeo ne tibi vídeor, inquit, Díonyfi improba fuiffe vxor& Mille onc i5 fororis forte ígnaua,vtfugz vírí pracícía eum non effem comíta ta,atque ín focietatem veniffem ciuf- age rdbonen.— demfortunzez verüm haud praíciuí. Nam equídem malím me Polyxeni exulisvxo, 8 ttlo rem quám tuam tyráni fororem appellari, Hoc Theftentam líberelocutam admiratum fore fuiffe tyrannumferunt. Admíratí funt etíam huíus foemínze virtutem Syracufaní, reti, fini nuíti poft euerfam tyrannídem ílla dígnatíonem& cultum regíum, acdefunciamci fer ues publíco funere extulere, Habent dígrefsionem hac non ínutilem,— Díon hinc| Dionbellum fu. conuertítfe ftatim ad bellum Platone ipfo ob ruborem fui cum Diíonyfio hofpitij&fc- ep fcpit contra^ nectutem Dionis obfiftente, Speufippo veró alijsq; amicís Díonem adíuuantibusad tos. Dion»fium. porrigentemig manusSícílíam& ad recíipíendtim eum promptam adhortantíbus libe Br randam. Nam cám Syracufis ageretPlato, Speufippus quídem cum cíuibus plus ver 8:77 fatus íntellexerat mentem eorum. Acprímüm effufam inloquendo libertatem eorum i velut(ubmíffam à tyranno habuít fufpectam tractutamen fidem adiunxit. Síquidem ik eadem eratomníum oratío precantíum& horrantium, veníret Díon(ine nauibus/fine P peditatu& equitatu: actuaríum nauígíum confcenderetmodó, Corpus que& nomen ar Philofophi pio fuum commodaret in Díonyfium Sículis. Haec nuncíante Speufippo erecius, quo* ! n; ra ben nis promownt. reconderet confilium fuum, confcrípfit occulte& peralíos mercenaríum militem. Ad bellum, iuuerunt etíam eum multí, qui remp. tractabant,& philofophi,& CypríusEudenu, ME ín Unía epo pau. atiQ, atíos quijs "ato [fent ami Imi,|. phé ete "uli Ph. líteg ny pv n3 aUi lufjs H (íni» »fit, me» nta Ten Íce, itrís Mo um fer»; Ici mo $0 nis e dí en ha tO ín1*4 4 i iufX0» Um "tÍ» CÍ^ ínc fead x er^ 5B mm "m ne en JO d IS, ín Dion. 627 incuíushonorem mortui dialogum deaníma Ariftoteles fcripfit: Tíimonides item Leu niz contubernalem. Ex íllís,quía tyranno fuerant extermínatí non mínus mille, quínqie& vígínti duntaxat nomína dedere, czterí ígnauía rem deferuere,| Sedesbelli Za. | qnihiorum íníula fuít, quo mílítes conuenerunt mínus octíngentí: verüm omnes cele. | bres crebrís X magnís exp editíonibus,corporíbus que egregie exercítatí,fcientía vero vimilitarís atqueanímís longe omnium primi: quí multítudínem quantam habíturum (Dion fperabat ín Sícilia,excítare& inflammare valerentad vírtutem. Hí vt príimüm | aDíonyfium& Sícilíam acceperunt claffem pararí, obftapuerunt anímosq defpon, derunt, quafi amensíra& infaniens Dion vel bonae Ípeí inops ín res deploratas fe denítteret: faccenfuerunt que ducibus fuís& conquifitoribus, quód ipfis moxab ínítío nonííndícauíflent bellum. Verüm vt Díon pro cocíone tyrannidís expofita vomíca doaitnon milites fe, fed potíus duces ipfosadducere Syracufinorum Sículorumq alíoum, quííampridem eflent adrebellandum prompti:& fccundum Dionem egít cum ds Alcimenes,quí Acheorum dignítate& nobilitate prínceps fociu ure, Adultatuncaeítas erat, fpirabant(g ín alto Etefize. Luna Dion Apollíni magnificum facríficium parauít,& armatís militibus ad templá fi. A facrificio menfis ftratís ín Zacynthíorum currículo excepit eos epulo. Mir urillipoculorum aureorum et argenteorum menfarum( fupra príuatas opes fpl ,im:reputabantQg zetate vírum fam prouecta€ tam opulentum fine certa fpe,& nifi a4 nícieiínde pluríma et maxíma oftenderent fub(idía,non temere(cín periculum demit furum, Sublibamína& folennia vota defecítluna. Necfuít quícquam Díonínoui e diptícosambítus,occurrentemt lunz vmbram& obíectam foli terram reputantí. Cae, trüm quía milites attoniti erant eleuandí, Miltas vates cocione aduocata íufsít eos bomanímo effe€ fpem optímam concipere. quippe denuncíare deum defectum cuíuf pamreí ín praefentía ílluftrís. Illuftríus autem nihil Díonyfij tyrannide efle, cuíus lumi» übusipfos, vt primum Siciliam attigilfent, obítructuros, Atquehoc Miltas palàm omnibusexpofuít. Atapum oftentum, quarum ín Díonísnauigijs confpexerunt ad puppím examen confedifíle, príuatím apud illum& amicos tímere oftendit fe: neres, quas gefturus effet magníficas, cüm floruíffent paulifper, emarcefcerent. Feruntítem nula Dionyfio portentofa prodigía fuifle à deo oblata. Aquila raptam fatellitíslance^ amín fublíme tulít, índe demifit ín profundum. Mare, quaalluít arcem, aquam perv tum diem dulcem& potabilem reddídít:idig,quicunque guftauerunt percepere. Porcli eiedíti funt reliquís membrís íntegrí, tantüm mutilí auribus. Id vates expofuerunt iectionis& rebellíonís oftentum effe: quód ciues non vltrà tyrannídi futurí effent di doaudientes, Marís dulcedinem triftíum& fuorum temporum ín meliora Syracufinis vícisítudínem afferre. Miniftrum deníg effe aquilam louís,lanceam príncípatus dominatus íafigne. Igitur euer(ionem& excídíum tyrannídís molíri deorum prínci. pem. Hzc Theopompus fcríptarelíquít,| Vectifunt Díonís milítes nauibus duabus i'ütrarijs: quas tertíum nauígíum non grande& duo comítata funt, qua tríginta remís igebantur. Arma,przter ea qua milítes habebant,duo millia clypeorü portauít fecum, torum€[ancearum magnum numerum,ac cómeatus íngentem vím: ne quare, dum rent ín curfu, laborarent, Quíppe fummam nauígatíonís ventís& pelago commífe, tint: quód terram tímerent,& Philíftum intelligerentin lapygía ipfos captantem fta tonem habere. L eni& mollí vento díes duodecím vectí,tertíodecímo PachynumSíici. le promontoríum tenuere. Ibí prímus gubernator monuít Díonem, vt cenfeftím illíc poneret mílítes. Nam(i auulfía terra effentjac promontoríum vltro dimifiíIent, mul, t5díes X noctes ipfos ín falohzfuros, dum operirentur«tatis tempore Auftrum. Àt Dion,qui propínquam hoftíbus tímeret defcenítonem,malletg appellerelongiíus, Pa. y yn eftpraeteruectus, Sauus índéSeptentrio íncrebreícens& maiores voluensflu(tis reiecit nauesa Sícilía, fulguraqg& tonítrua exorto Arcturo fuccedentía atrocé cce ltempeftatem& procellofum imbrem effuderunt. Quo cüm conterrití nautz eflent, Kque fcirent, vbi effent: repenteanímaduertuntnaues ab vndis expellíad pratextam Miricoe Cercinam,qua maxime prarupta eft X appellentibus confragofa infula. Cüm i, Stturparum abefílet,quín naufragíum facerent, X impíngerentin cautes:contís íncumxntes ore funtprazlatí,dum tempeftas exfzutjt, atgg occurrentes nauigto cuípíam dí» keruntíe effe ad magna Syrtís Capitaappellata, Obtorpefcentibus propier tráquil2 1 Y. T] sbeliterat: acauie1 es i "i yv mx. t Li Áriflotelis de 4» adius, Praeterea adíunxerunteí Míltam ThefíTalum vatícinandí perítum& Acade- nino Dialogus. Dionis copi, Dioris it epulo dando magnificentia, Lune defectus, C caufa, Prodieia Dioni oblata. Prodigi4 Dio» t1» fio oblata, Dionis appa» fatu, Tempeflas ma» ris Dioni aduerfa. &18 Plutarchi lítatem, attp huc ílluctemere íactatis aura quzdam afpirauit ex regione Auftrína: cá iubere níhíl mínus quàm Auftrum expectarentneq; fiderent mutatíoní. Increbrefcente paf;" tínrvento ac vím concípíente pandunt, quantum poffunt, vela:deümdi ope ímplora t ! in altum excurrentes Africa relicta petüt Sícilíam, atcp facilí curfu quínto die ad Mino, T am decurrunt. Id oppidulá erat ín Sícilía prouínciae Poenorum. Aderat forte tum Car," thagínenfiit prefectus Synalus Díonís hofpes& amicus. Quí quod adeffe illum eiusqg t claífem ignoraret, ínftítit defcenfionem milítü arcere. Hi exilientes armatí nullum qui, Dioncapit Mi- dem occiderunt( nam íd Dionob amícítíam cum Poeno fuam ínterdixerat) fed vno à toan, emíne cum fugientibus írrumpentes oppidulum ceperunt. Vt mutuo duces ocurre, B T tes ínter fe confalutauere,reftítuit Dion oppídum Synalo ínta&um. Milites Synalusho": fpitio accepítadíuuittg Dionem fjsrebus,quz erant eínecetlaríz. Confirmauiteospo, MM" á tí(síimüum fortuítus cafus Díonyft peregrínatíonís. INam paulo ante nauibus octoginta à profectus erat ín[talíam. Quapropter milítes, cüm adhortaretur eos, vt ex díutína ma." rís iactatíoncibireficerentíe,ipfi non obtemperauerunt e occafionem anté arripere ma , turantes: fed Díoní dixerunt, duceretSyracufas. Igitur depofitísibidem fuperfluisar, á Dion moxet$y nis& farcínísSynalum rogauít: vt ea, vbi opportunum eflet,mítteret ad fe:híncmouit bi racufas. Syracufas. Adprogredientem príncipes defecerunt ducentí Agriígentínorum equi," s tes,quí círca Egnomum íncolunt: poft hos Geloí Eo rumore cító Syracufasperlato Ti te mocrates,quí Díonis vxorem Díonyfij fororem ín matrímonio habebat,relictísin vibe 3 amícís przpofitus nuncium raptim mittít ad Díonyfiü cum líterís, quibus eum de Dio, r.: nís aduentu facít certíorem. Ipfe vrbanís tumultibus& motibus intenditanímum. Erit Bi^ cunctí erectí. Sed quód nondum fatís rumori crederent,& metuerent neverusnon df« Nutcij4d Dio- fet quíefcebant. Tabellarío autem, quí emiffus erat, mírus caíus eft oblatus. Cümt-^ njtun ijs 64 feciffetín Italíam,& Rhegínorum fines peragrans Cauloníam ad Díonyfium propa" fu. ret: occurrít cuídam familíarí, quí ferebat modó ímmolatam víctímam. A'quo accepa* portione maturauít pergere. Cum partem noctis irerfeciíTet, ex lafsitudíne paulilpa" dormire coactus, ín fylua quapíam abíecítfe temeré prope víam. O dorem lupus fece" tus rapuít carnes pere alligatas,vnaq auferens peram, ín qua condiderat epiftolam nun 3 cíus, fugit. Vt ex fomno excítus, multumg; nequícquam palatus requírenda peranon MI. inuenit eam: non fuftínuít fine líterísad tyrannum pergere, fed fubduxitfe certusnon 8 f veníre ín confpectum eíus. Itaque Díonyfius fero erat,& ab alíjs effe bellum in Sicilia Ad f accepturus. lamDioniínitínere Camarínzíadíunctifuntatque ex agroSyracufano-. rum excítatorum affluxítnon exígua manus. Qui cum Tímocrate Epíipolas tuebantur! Leontíni& Campanifalfó à Díoneinter eos vulgato nuncío petiturum ípfüm prímo 8 ipforum oppída,deferto Tímocratead protegenda difcefleruntfua. Hís Dioní,quicir" ca Macras confidebat, nuncíatís mouitantelucem caftra, venítq; ad amnem Anapum, à quiab vrbeabeft ftadijs decem.Ibí confiftere figna iubensapud amnem ímmolauíto" rientem folem adorans. Símuloftenderunt eíarufpíces fpondere deos victoriam, Dio- à nemi contemplatí prafentes facríficij caufa coronatum, fumpferüt vno ímpetuomncs 9 coronas. Erantnon íntra quinque míllía, quí fe progredíenti afTocíauerant. Quí quanv ga—| vís ex tempore efTent malé armatí,alacrítate tamen ínopíam fuppleueruntapparatus.l^ kd taque monente Díone cítato curfu exultantes& conclamantes progrefsi funt,íncítaue f Dionocupat runt(pfefe mutuo adlibertatem.| Exvrbano Syracufanorum populo nobiles& boní: Syracu[as, vírí candída amíctívefte Díoni fead portas effuderunt obuiám. Vulgus tyranni ami N cos adortum eft,& quos appellabant emíffaríos nefaríos homines& dijs ínuifos corri b EmiferijDio- puerunt. Hípermifti cíuibus vrbem peragrabant,rímantesqy ad tyrannum deferebant| tofij ceduntur, fingulorum mentes& voces. quí prími poenas dederunt ab obutjs malemulctatí, Tí i mocrates veró cümarcís prefidio non valeret feadíungere,arrepto equo profugit exvt á be: cunctaQp ín fuga metu& tumultu impleuit,in maíus tollens Dionís víres,nemedio: d; crí perculfusre vrbem vídereturamififfe. latereaaccedens Dion ín confpectueratjpri! mus ipfe magnificis ornatus armis. Cíngebant latera eíus hincfrater Megacles, illinc iN Callippus Athenienfis coronati. De mílítíbus externis cétum ftipantes Díonís corpus a fequebantur. R eliquos exornatos ducebant maniípulares fpectantibus Syracufanisac quafi facram excipientibus& díuínam libertatís atqg imperij pompam popularís, quod: Dionredditsy- annís octo& quadragínta poftlíminio ín vrbem regredíebatur. Menetíde porta i m] racu/tnis liber- grefTus compreffo tuba tumultu pronuncíari íufsit, Dionem& Megaclem,qui ad opp! 1 tatent, mendam tyrannídem aduencerant, Syracufanos ceterosq Sículos a tyrannoliberos effe T com aula rata Ino» Cdp usiy qui, o2 ren sho po g inta ma"ma $3 Ouit qui, oTi nbe B )io, M . Ert T traet^ bpta [pet eC nun non non e cilía inontur mo Án um, Ít 0^ )ioncs am s.L aue oni imí^ yrrí^ yant Tt XVI do, B prid linc pus s.aC 1od ín pri effe ere, Dion. 629 libere, Cupiensautem ipfe quoquealloqui ciuesafcenditper Acradínam. Syracufa^ níautem fecus víam hínc atque hínc hoftias, menfas,& crateras pofuerant:& vt quof? queprateribat, congerebantín eum flores frugesqy, atque votís eum vt deum compel, lhbant—Eratfub arce& Pentapylís folaríum confpiícuum atque excelfum Díonyfij monumentum, Eo vbí confcendit, concíonatus eft,cíuesq; ad víndícandum fe ín liber atem íncítauít, Laeti íllí& gratulantes ambos praetores cum líbera poteftate creauerüt, adiunxerunt volentibus& orantibus collegas vi gintí:quorum pars dímídía fuit ex illís, quicum Díone redíeruntab exilio. Hicrurfus vates,quod pedibus fubiectum habe. itt Dion concíonans donum& monumentum tyranní, pro lzeto omíne duxerunt. Sed i quód horologíum effet, in quo confiftens prator fuít defignatus, facta eius verítí funt, nebreuia fortunz volumína caperent. Hínccaptis Epípolís cíues vínctosliberauitar, cmtp muro círcumvallauít. Septímo díe decurrítín arcem Diíonyfius,et Díon plauftra aimarmís,qua apud Synalum reliquerat, accepit. Ea diftribuit cíuibus, Ceterí,vt quifquepoterat, ínftruxeruntfe, mílítesg; fe impígros praebuerunt, Díonyfiusautemtenundícaufa mifit primüm ad Dionem feorfumlegatos. Deínde cüm dixiffet ille, vt pu. blícé cum Syracufanís qui liberi erant,agerent: lenía poftulata tyrannílegati propofue. rint, vectigalium remifsíonem pollícentís& t milítiz vacatíonem per bella, qua ípfi comprobaffent. Derí(erunthacSyracufani. Dion vero refponditlegatís:nequíd cum Syracufanís Dionyfius ageret,nifi deponeretímperíum. Idfi depofuitfet: quibus ei foyo rtopus,& fiquíd poffet ipfe preterea,quod aequum foret,memorem fe propinquitatis cnfecturum, Probauítea Díonyfius,aclegatos denuó mifit petens, vt mítterenturín arcem aliquot Syracu(aní, quíbufcum de rebus communibus ageret: partímq perfua^ deret ijs, partím perfuaderi fibi pateretur. Mifsi funt certíad eum,quos probauít Díon. lammagnus rumor ex arce ad Syracufanos deferebatur,abiturum tyranníde Diíonyfii, idyfuímagís quàm Díonís gratía. Verdm dolus erat& fimulatio hzectyranní, acfraudulenta ín Syracufanos machiínatío. Síquídem vínxit cíues, quí fuerantad ipfum mífsi, &mercenaríos prímo diluculo impletos mero ímmifit magno ímpetu ín murum, quo Syracufaní clauferantarcem, Cüm ínexpectata fieret oppugnatio, barbaridg magna fe^ rocítate€ ftrepítu difturbarent murum, atque ín Syracufanos íncurrerent: nemo con^ ylifteread repellendos hoftes fuftínuít prater Díonís externos milítes. Qui vt primüm (ferunt tumultum,accurreruntad ferendam opem. Caterüm ne hí quídem,quemad, modum fuccurrerent, expediebant neque exaudíebant ob plangorem& dífcurfum fugientiumSyracufanorum ípíis permíftorum& per ipfos perrumpentíum:donec Dion, quando audiebat nemoloquentem, facto volens,quíd agendum effet,pracipere:prin^ cpsfe in barbaros ínfert, edítur que círca eum acrís€ vehemens pugna: quód non feusab hoftibus quàm ab amícis cognofceretur. Omnes ením fublato clamore íimpref? ionem ín eum dedere. Erat ob zetatem íam grauíor quám pro talíbus certaminibus Di» on.fed dum vírtute& animo ínferentes fe fub(iftit€ obtruncat, hafta vulneratur ín ma^ nu. Aduerfus cztera tela& íctus, quí comínus fueruntínflicti, reftítít egre loríca eíus « trebrís aculís& haftís per clypeum percufTà: quibus confractís concidit Díon., Is de medío à milítíbus ablatus praefecit eís Timonidem. Ipfe equo vrbem circumvectus& fugam reprefsít Syracufanorum,& externos milítes, quos Acradínz pro prarfidío ad tam tuendam ímpofuerat, euocauiít: íntegrosq;€ alacres ín barbaros induxit defeffos &fati(centes ad vrgendum coeptum fuum. Cui enim fperauerant príma irruptione vr» bemtotam fe ex íncurfu occupaturos: vbí índe íncurrerurit preter expectationem ín milítes impíeros& bellícofos,pedemretulerunt adarcem. Quos ínclínatos cüm vr gerentacríüs Grzcí, fugatí atque íntra muros fuos funt redacti. Occíderunt ex Díonís militibus LX XI111.defuís magnumnumerum defiderauere,^ Cuíus caufa víctoTi, quz extítít infignis, Syracufaní donauerüt externos milítes centum mínís,illí Dío^ hemaurea corona. lam caduceatores ab Díonyfio aderant cum epíftolís, quasad Dio» nem fcrípferant foemínze propínqua. Vna ínfcríptionem foris habebat, Patríab Hipparino. Id nomen fuít Díonís filio ,lícet Aretaum íllum dicat l'ímaeus ex matrís nomíne nuncupatum. verüm ín hís Tímonidi fane meo íudício, quíamicus Díoniís€ commí. lito fuít, eft credendum. Caetera apud Syracu(anos recítatz epíftolae funt: quae multas obfecrationes preces que contínebant mulíerum. Illam vero, quam filij apparebat ef: t; non permíttentibus foluí publice Syracufanís Díon ínuítís illís foluít. Díonyfij e t Verbís quidem Díonem, fed re Syracufanos alloquentís, Habebat illa quídem Gg; Vatum predi» ciones, Dionyfij ad Dionem legati, T Alijlegüt, nó fufcepturum fe bellum, nifi de eorü confenfu, Dionis cum Dionfio pue gna. Dionis de Dionjfio victoria, Dion»fij in Dio tien dolus, Move cA cera Heradides vedit Syracu[as. Heraclidem defignant Syracufani nauarchü, Dione contempto. Dioni in[idiatur Sofis vir im probifiimus, Dion Sofidis in fe accu[ationem diluit. 630 Plutarchi precum& caufationís fpeciem, fed erat ad premendum compofita Díonem, Con; memoratíones complectebatur eorum, quz pro tyranníde gefsífTet ftrenue,mínasad. ueríus charifsíma pígnora fororem, filium, coniugem, míferas que admífta lamenta, tione obteftationes:€ quod commouít eum maxíme, petebat: ne euerteret, fed fufci, perettyrannídem: neque ínfeftís ipfi homínibus& praterítarum íníuríarum memori, bus reítítueretlíbertatem, verüm accíperetípfe domínatum, praftaretq;amícis& ne. ceflaríjs fecurítatem,^ Hísrecitatísnon fubijt, vt par erat Syracufanís ínfractum ani. mum& celfum obítupefcere Díonís: quí pro honefto& vírtuterenítebatur aduerfus eiufcemodínecefsítudines,fed(ufpícionís& formidinis índe fumentes exordíum,qua. fiarctís vínculis ille conftríngeretur ad parcendum tyranno,verterunt fe íam adalíos du Jj ces, ac potífsímüm nuncíato adueníre Heraclídem geftiere. Eratínter exules Heradi, des fcientíz milítarís perítus, atque ex praefectura, quamíub tyrannís habuerat, cele, brís: veràm confilío inftabiliatque ad omnía mobili, míníme veró ín ímperij X hono rísfocietatefirmus. Hicín Peloponnefoa Díone díffentiens propría claffe ftatuít mo, uere ín tyrannum. Quí vbí Syracufas feptem tríremíbus& nauigijs tribus appulít, Dionyfíium offendit iterum círcumvallatum& füblatos anímís Syracufanos. Moxigi, tut captauít multítudínis gratíam. quí cümnatura vím haberet pellícendí& mulcen, díquarentem blandímenta plebem: extempló fubrjt traduxit que ad fe eos, quí Dío, nís vt grauem& mínímé popularem auerfabantur maíeftatem, malebant quefe obli mon: cde Ketus certa fcPh | crant ani cund bare nus í al$| [iate (cn, &pr pede tem Dioi Gun (ion centíam& ferociam ex víctoría affumptam concionatorum agi obfequijs, vt fierí folet; ale unc M ín populíslíberís, ante quamlíbereífet. Acprímüm ad concionem vltro concurre, tes defignauerunt Heraclídem nauarchum. At poftquám fuperueniens Díon datamil lí praefecturam conqueftus eft príorís fibi datze efTe ademptíonem: Neque enímlíberum fibi ímperium manere, fi alíus clafsí praeílet: ínuíti Syracufani abrogauerunt rurfus Heraclidiímperíum. Inde accerfiuítillum Dion ad fe domum, ac modice cum eo expoftulauít: quód non recte neque ordíne de gloría fecum artículo momentum quarente ad pernícíem exíguum moueret diíísídíum, T'um aduocata ípfe concíone nauarchum creauít Heraclídem: corporís que cuftodes ,índuxit cíues, vt íllí darent, ficutípfe habebat. Ille verbís Dionem& ín fpeciem obferuans gratías que profitensci agere, demiffus comítabatur eum& ímperata exequebatur: occulte veró multitud jg nem& nouatores labefacíens folícíitans que mplícauít tumultíbus Dionem acreddídít femel perplexum. Nam(iue Dionyfium fide publíca cenferet ex arce dímíttendum, cratín obtrectatíone parcere& eripere illum: fiue offendere vítans populum ín obfidio, ne perfifteret, alere vídebatur, quó ímperaret díutíus atque ín terrore teneret cíues, bellum. EratSofís quídam homo ímprobítate& audacía apud S yracufanos clarus, cumulum arbítrans líbertatís eatenus laxarílícentiam línguze, Híc dum Díoni parati» fidías, prímüm ín concíone urgens multa probra íngefsít Syracufanís, quí noníntell, gerentvecordífe& vínolenta explícatos tyranníde vígilantem& fobríum dominum accepíffe. Inde cüm íta fe hoftem ex profeffo declaraffet Díoní, ín praefenti ex foro di greffus eft. Poftrídíe currens per vrbem confpectus eft nudus, capíte& facíe cruorefav ud datís, quafialíquos profugeret confectantes. Talífpecieín forumfe coníjcíensab externís milítibus Díonis docuit ínfidías fibi ftructas,& caput fuum faucíum oftendit Mlultí vícem eíus dolebant& cooríebantur ín Díonem, frementes eum rem indignam & tyrannícam agere, quí cedíbus& perículís extorqueret ciuibus líberam vocem. Quanquam autem confufa erat& turbulenta concío, perrexít eó tamen Díon ad feput gandum, Sofím que demonftrauít vníus Díonyfij fatellitum effe fratrem, atquepe eum impulfum, vtfolícítaret& concítaret cíuítatem: quód nulla nifi ín ipforum aducr fus fe díffidentía& díffenfione mutua Díonyfio relíqua falus efTet. Símul medici Soli dis vulnus ínfpicientes, ín fummo offenderunt potíus quàm víaltíüs adactum. quip pe inflícta gladío vulnera femper funtín medío profundíora: at Sofidís erat vnde qi quaque exile vulnus,& multa habebat ínítía: quod per dolorem, vt eft verífimile, remiliffet plagam, mox íterum repetíffet, Iam aderant quídam íllíus familiares. Hi nouacülam ín concionem attulerunt, expofuerunt que in vía ípfis Sofim fanguin lentum occurrííle, ac refugere fe iactantem Díonís mercenarios milítes, à quibus modó effet percuffus. Igítur confeftím infecutos fe nemínem deprehendiffe, fedrepofitam fub cauo faxo, vnde pergentem íllum víderant, anímaduertiíle nouacularm lam malo loco res erant Sofidís. Vt vero hifce índícijs acceflerunt ferui íllíus m T 1moni) Q^ rínt« invít rum, Optit litur oma omn mus potei ütqu milit Cum; talíar ltam terrai nos, tunt Vit, c dide ? quen liberi Y ar am rofit: filor Tum| equ noue mon m» ad. ita Íci or^ ne» ini[us ua B du 1g li^ cle, 1o» no^ Ilít, en» Jo, Jm en» nil bc. unt ent, s eí idi- 3g ídít |,€lío^ J€S, [US títl» um fo» 4d CX dit, am em, put pet uet» yof uíp^ B de qi nile, .Hi íno^ (bus dre lam eftí« jnio Dion. 63l monio eum prementes, multa noctenouaculam tenentem egre(Tum folum fuifTe: abfafferunt accufatores Díonis. Populus Sofim reí capítalís damnauít,& Dioni eft pla. atus: Mercenaríos milítes níhilo tamen mínus habuerunt fufpectos, prafertím quod «ramína pleraque aduerfus tyrannum íam marí fierent: maxíme vbí cum magna clafz |(cPhiliftus ex lapygía fuppetías Díonyfio venít:& externorum illorum, qui pedítes «ant, nullus vltrá ad bellum illud vfus effe vídebatur: ímo veró illi quoque ín fua fo^ ritela, quí nautící effent,& plus pollerent ex nauibus. Multó maíores anímos fe» unda quzdam fortuna dediít eís ex pugna naualí,qua victo Philifto ímmaniter& bar, baecum eo egerunt, Ephorus quídem aít, dum nauis eíus capitur, fibimet ipfum mawsintuliffe, Tímonides vero, quíhífcerebus cum Díone ínterfuítab initio ,fcribens ilSpeufippum philofophum tradít Philiftum ímpactaín terram nauíviuum ín'poteitem venilfe: ac prímüm exuí(fe Syracufanos eum thorace, denudato que íllufifle íam (ní,índe caput dempfiffe,& corpus puerís tradidifIe, vt per Acradínam traherent íd &przcipitarent ínLatomías, Plus etíam ínfultans Tímzus eíus calamítati ex claudo pdeait pueros Phíliftí cadauer religatum pet vrbem rapuiffe írrídentibus ijs, quí con^ emplabantur crure trahí ab Syracuíanís eum: quí non debere dixerat extyranníde Dionyfium cítato fugere equo, fed crure raptum. Quamvis Philíftus íd vtab alío díiumnon ab fe ad Dionyfíium vulgauerít. V erüm Tímzus non íniufta oblata occafione Philíftíin tyrannídem ftudío& fide, maledictis anímo fuo fatísfacit. Qua ínre ! C» H: X.,] oet unclelis danda venía fit, quod víque ad crudelitatem ín exaníme corpus prorupeit exercendam. At ab ínferíoríbus harum rerum fcríptoribus, quos nunquam ílle ivitaoffendít,& quí ex eloquentía eíus capiunt fructum, poftulat exiftímatio ipfo. rim,neper contumelíam& procacítatem ímproperent ei calamítates, ín quas etíam optimus quífque facile incídat ex fortuna. INec vero fatísfobríus Ephorus eft, qui Phi ? Zr: U: Z | litum celebrat, Qui lícet optíme calleat turpes res& improbos mores honeftís exemare coloríbus, atque ad íd oratíones ínueníre decoras: non valet illum tamen,cüm omnem lapidem moueat, eo explícare crímine, quín omnium homínum ftudíofifsi, nus fuerit tyrannorum,& prater omnes femper fecutus fit atqueadmíratus luxuríam, ptentíam, opes,&€ nuptías tyrannorum. Sed ením quí Philiftí neque facta laudet aque exprobret fortunas, híc veram ratíonemtenet hiftoricí, Poft Philiftí necem níit ad Dionem Dionyfius tradere fe velle eí arcem, arma,& mercenarios milites amíintegro horum ín menfes quínque ftípendio. Síbí veró poftulauít, vtabíre inL. ulam fide publíca, atque ibí habítare,& retínerelíceret ínagro Syracufano fructum aam& fructuofam regionem, quam Gyata vocant, à marí pertíngentem ad medi, t''anea. Quas condítiones cüm nonaccíperet Díon, fed rerjceret eum ad Syracufa, I5, vteos oraret: Syracufani, quí víuum Diíonyfium fe fperabant capturos,reíeceuntlegatos, lta ille arce Apollocratí maíori filío tradíta ventum fecundum captaüt, capitibus que& rebus charífsímís ín naues ímpofitís nauarchum fallens Hera. dide abnauígauit. Qiuí càm maléaudiret& tumultu cíuíum premeretur, Hipponem 'qindam fummífit concíonatorem, quí ageret ad populum de agrí partítione: quod ixrtatís aequalítas caput effet& feruítutis paupertas ínopibus. Euíc patrocínans Xapud plebem Díoní ínuídíam conflans repugnanti, fuafit populo Syracufano: vt am rogationem ícifceret, vt'que ftíipendío fraudaret externum milítem, atque mo^ "rate excuffà Díonís alíos crearet praetores.— Populus autem ex tyranníde quz !longo morbo protínüs conatus attollere fe& agere íntempeítíue more liberompopulorum, cüm ípfe euertít resfuas, tum oderat Díonem: quí inftar medici ín &quilita& frugalí víctus ratione contínere íntendebat ciuitatem. Concíonem ad Touos fubrogandos magiíftratus habentíbus medía acftate enórmía tonítrua& tetra monftra oblata funt, quae díes perpetuos quíndecím auerterunt populum& relígío» "Xprohíbuerunt alíos praetores creare... Cüm índe obferuata ftabili ferenítate perasent concíonatores comitía: bos domítus non infolens neque ínfuetus multitudi"sed forte tunc ín rectorem irítatus fugum relíquít, concítato'que curfu contendit X theatrum, populum'que ilícó excítauít atque effufe fugientem difiecít: inde ín .4m Ciuitatis partem, quantam poft occupauerunt hoftes, petulcus& euertens "quz íncídebat, íncurrít, At nulla tamen horum habita Syracufani ratione ví8" quínque praetores creauerunt, ín quibus fuit Heraclides. Mercenaríos clám "t ínternuncíos ad deficíendum à Dione folícítauerunt, atque ad fe conati funt Gg 4 Sofisdamnatur. Pbilifti cedes, Timeu ez&phorus biforici tiotantur, Dionyfius proz fugit Syracufis. Dion feditione Syracufanoruttt obruitur, Prodieia Syra» eufis, 632 Plutarchi Dijexcdit$y» traherepromilTa eís ciuitate. Quibus illi reie&is fideliter& alacriter Dionem in medi, e vacufls. cum armís fuis accipientes ftipantesg; eduxerunt vrbe. Neg; víolauerunt quemquam, Bl dv! | fed ingratítudínem improbitatemip obiectarunt obuijs. Illi paucítatem eorum,& quid Dic non fuiíTentadortife priores, contemnentes,& quod multó ipfi effent quàm híplur Bl. c» irruerunt ín eos, facile ratííntra moenia fe oppreffuros eos atque omnes conttucídatu. Sed ros. Eonecefsítatís X fortunz Díon deductus, vt aut dímícandum eí cum cíuibus a BE inc cum mercenarijs efTet occumbendum: multum obteftatus eft Syracufanos manus ad nan eostendens arcemq; refertam monítrans hoftibus: quí ex edíto fupra muros conten, MiB Syracftsork— plabantur, quz gererentur. V bí multítudínís ímpetusnulla re valuítlenírí, fed tenuit B qué ignania., ficutin pelago concionatorum ventus cíuítatem:imprefsíoneímperauit mercenarijs vc gi 0?! abftinerent, At vbíhítantüm cum clamore íncurrerunt armísiy concrepuerunt nemo pei Syracufanorum conftítít: fed per víasruerunt ínfequente nemíne ín fugam. Síquidem ext reuocauítactutüm Dion mercenaríos,mouítqg ín Leontínos.Syracufanorum veró pre. rent tores à foemínís derífi, quó maculam íllam eluerent,armatís denuó cíuíbus ínfecutiíunt Aux: ' Dionem, eum que ín fluminis cuiufdam tranfmiffu occupauerunt,& aduedtifunt pu B affe gnamlaceffentes. Verdümvt confpexerunt non íam placídé eum neque paternalenity cufa teinfolentíam fuam ferentem, verum íinfeftum mercenaríos ín fe vertentem acemqiv MEE"C flruentem: turpíus quám anté tergís datís in vrbem fe non multis defideratis recepere, Kc Dionem vecipi- Dionem Leontíni exímijs exceperunt honoribus, mercenaríosq ftípendijs& ciuitate libe wstLeonin,^donauere. Adhac adSyracufanos miferunt legatos poftulatum, vt fatísfacerentmer^ ribu cenarijs. Atillí certos legauerunt ad accuíandum Díonem. Conuentu Leontíníshz. Qu: bíto omníum focíorum, acreapud eos difceptata, Syracufani vifi(unt ín culpa effe: cz- asc terüm iudícato ab focíjs non fteterunt ínfolentes íam& feroces ex eo, quód nemini cm effent dícto audientes, fed ancillantbus vterentur& populum formiídantibus prato. vib ribus. Híncínuectz funtín vrbem mi(T ab Díonyfio naues cum Nypfio Neopolit Due no, quíannonam&ftipendíum fupportabat obfefsís. Commiffo przlío naualí vido, byte Syracufsnort ríapenes Syracufanosfuít, ceperunt; quatuor de tyrannícís nauibus, Illí viov E 7 focordia cy affli tentes ínfolenter,& ex lícentía lzetítiam ín pocula& ínfana conuíuía vertentes adc) pet &lio, fuerunt rerum fuarum íncurío(i: vt cüm arcem íam ín poteftate fua ducerent effe, ami, Inge feríntínfuper vrbem. INypfius ením nullam vídens fanam vrbís partem fed tibiarum g^ cantu poculís que noctem die contínuantes, atque tempeftíuís hífce conuíuisprzto Bill^^ res applaudentes dubitantes que vím adhibere víno grauatís hominibus: optime vías(si tempore obíectum murum eft adortus. Quo expugnato& díruto ímmifit barbarosin dup vrbem przcepít que, agerent cum obufjs, ficut poffent& vellent. Senferunt prot tuit nus Syracufaní malum, fed cunctanter perculfi& ígnauiter fuccurrerunt. Vaflatíoe fuit ním ílla erat cíuítatís: cüm czederentur víri, muri proruerentur, mulíeres& puerícum né eíulatu ín arcem raperentur, prztores haberent res pro deploratis: qui vtí cíuibus co 29. trahoftesvbíque cum tjs confufos& commiftos nonvalebant, Cumiín hocflatu ta IB A "Y vrbanz effent& perueniffetad Acradínam periculum: ín quo vno fpem reponere re e liquam líceret, omnes quídem íntelligebant, fed proponcbat ingratítudínis rubore MP s temerítatísín Díonemadmiffze nemo. Verüm necefsítate tandem exprimente vocem a ;"],» nex: r miferunt focij€ equites: vtvocaretur Díon,& Peloponnefij ex Leontínísaccirentur SS Quod vtprímüm eftauditum, cüm íd proferre alíqui fuftinuiffent: clamor, gratule T tio& lachrymz Syracufanos occupauerunt votum facientes, vt appareretille,& de Ml 5** :",,],.]: x i Quo fiderantes confpectum eíus, memores que eíus ín perículís virtutís G alacrítatis, non e ipfum modo eflefolere ímperterrítum, verüm fibi quoqueanimum addere& fiducm Ws | Sranfanire-. cum hoftibus confligendi. Legant ígíturextemplóad eum ex focijs Archonidem& i uocat Dionem,"T'helefidem,ex equítibus quínque cum Hellaníco. Hií vía effufis habenis percurfa in m Leontínos przcipítí fam ín vefperum díe peruenere. Defilíentes ex equis, atquead Díonís pedesfe príndm lachrymabundi abijcíentes, cladem expofuerunt ci Syrac-] iB fanorum."lam etíam Leontini alíquí accurrebant,& Peloponnefij ad Díonem fre^ quentes conueníebant, ex feftínatíone& precibus legatorum aliquíd effe nouíco" MM ijcientes. Igítur duxíteos confeftím ad concíonem, omníbus que cíto concurrent im bus íngrefsí Archonídes& Hellanícus cum fuís fuccincté magnitudinem cladís expli d n cuerunt, orauerunt'que mercenaríos mílítes, vt Syracufanís opem ferrent offeníio- Ma Roc ne depofita: quód maíores poenas luiffent, qudm ípfi repetere laf voluiffent. V E ; Lá* rir EE inn t dícendí finem fecere, totum theatrum eratfilentío defixum,^ Surgenti Dioní jn cat edio lam, juod res, latu. f aut I5 ad tem» "nuit jsvt d emo B dem preÍunt tpu/ níta/ piv Cte, itate B mcer, dd sha- B :ca- B míni zo ylíta, í&o, B tà V^ adco B ami um jf «to» 9 vfus 'Os1n roti, tio (cum ov utes CIC rc xcem B 'ntut, itulaX de ,nong rcíam ema rfa in ueadd racun fre Coll renti xpli niio& di cet E Vbi Dion. 631 cte exorfo vis oborta lachrymarum ínclufit vocem. At metcenarij, quamvis íllíus dolore premerentur, confirmauerunt eum,— Vtígítur paululum fe ex anímí dolore Dioncollegí: WVosego,ínquít, Peloponnefij& focij hucad deliberandum de vobis cnuocauí, Me quidem confulere de memetipfo non decet pereuntibus Syracu(anís, Sed iferuare eos nequeam,abibo vt ín patriz rogo& ruína fepelíar. Vos fi etíam nunc inconfultifsimís nobis& miferrimis ftatuíftís fubuenire,opus veftrum vrbem Syracuía namerígite.Siveró Syracufanís infeftí negligítís eos:deos certé precor, vt príftínze vír tut& fludío erga me veftro dignam referant gratiam Díonís memoríam retínentibus: quodneg; vos prídem víolatos,nec modo afflictosrelíquerít ciues. Nondum finierat ; orationem,cüm mercenaríj fublato clamore exilíerunthortantes, duceret fe ílícó& fup petíasferret. Quos Syracufanorum legati complexi& ofculatí funt, multa íllí, multa externo mílítí à dijs faufta precantes. Sedato tumultu edíxit Dion, vc abírent, inftruerentfe,ac coenatííllum ípfum ínlocum cum armís adeffent,ín animo habens nocte cum auxilio veníre. At Syracufis cüm milítes Dionyftj vfque adlucem magna calamitate sfecillent vrbem,ac fub tenebras paucis de fuís defideratís in arcem fe recepíflent: Syra afanorum concíonatoresrecepto anímo fperantes perpetratís hoftes acquíeturos, cíusexíntegro íncítauerunt, vtomítterent Dionem. Quod fi cum mercenaríjs accedercnereciperent eum,ne illís virtute vt prftantíoríbus concederent, verüm vrbem libertatem tuerentur perfeipíi. Mittuntur ígíturlegatí denuo ad Díonem á pratoI ribusaddeterrendum eum, ne veníat:ab equítibus& nobilíbus cíuibus,vt maturet íter, P: Quade caufalente fimul& fegníter progredíebatur. Nocte adulta muli Dionis por» àsoccupantad eum excludendum. INypíius vero íterum mercenarijs milítíbus ex ar^ cmulto íam erectíoribus& pluribus ímmifsíslorícam murí protínus omné difturbat, vibemiy euaftat€ diripit. Cadesfitnon vírorum íam tantàm,fed mulíerum quoq;& puerorum:przedatío non multa,íed exitium omaíum ínges.INam deploratís rebus cüm Syracufanos profequeretur Dionyfius atrocí odío,ruentem tyrannídem íntendit ín ruí nis vrbís fanerare. Milítes autem auxilía antícípantes Dionís ad perníci(símam omniü perígnem pernícíem& excídíum accínguntíe. In propínqua taedas& faces manibus Ingerunt,ínremota tela ígníta arcubus mittunt. Syracufaní in fugam cofternati, qui de^ |: preaeaduatur ín vijs, caeduntur: quí ín tecta abduntfe,expelluntur rurfus ab igní, mul. isiam conflagrantibus zedificijs atqy ín dífcurrentes prolabentibus. Ezec zrumna po» lísimüm vrbem omníum confenfu patefecít Dioni. Síquídem non vltrà íncítato gra^ drpergebat,poftquám conclufos in arcem hoftes accepit. Díe progrediente occurreunt prímí eí equites alteram ímprefísíonem adferentes. Mox ex ínimícís nonullí adfuetint,vtmaturaret orantes. Gilifcente vehementiüs malo mifit Heraclídes fratrem fuir, hdepatruum Theodotemobfecratum,vt ferret opem: Nemínem fignificans hoftíbus tüitere,fe vulneratum,vrbem tantüm non excífam& íncendío hauítam, His nuncíjs ibiíncufsís aberat Dion adhucá portís fexagíntaítadía, demoftratog; perículo mercetíos cohortatus non íam fedato gradu,fed curfu rapuít ad vrbem exercítum, alijs/que ip alis fubínde occurrentíbus& vtadderent gradum rogantibus. V fus mírífica mer«naríorum velocitate€ promptítudíne per portam ín Hecatompedon,quam vocant, ingreflus eft. Leuem armaturam íminifit confeftira ín hoftes, quo Ípectantibus ípfos »yracufanís animos facerent. Interea grauem armaturam affluentesq; cíues& fibí ag. s'gatos ínftruxít ín acíem,profundos manípulos produxit, díueríos prefecit duces, quo itmul multis locís íncurreret terríbilior. uibus perfectís vbí precatum deos& per Vibem confpexerunt ducentem ín hoftes: clamor, gratulatio,& fremítus cum votís fi^ nul€ adhortationibus cofufusa Syracufanis edítus eft, Díonem feruatorem&€ deum ippellátibus,mercenaríos fratres€ ciues. INemo fefe íllo artículo adeó refpiciebat, aut "II cupídus erat: quí non ímpenfius de vno Díone, quám dealijs omnibus anxíus 'ieretur: càm prínceps ad difcrímen per fanguinem, per flammam, per cadauerum Xt'uos in viis facentíum pergeret. Erat vero etíam ab hoftibus omnia horrenda efferat5 Cinacie ftantibus apud murü,quo difficilís erat& arduus adítus.Iam perículü ab ín tndío mercenaríos vehementíus terrebat,ac falebrofum facíebat progrellum. quippe lima zdificía depafcente vndiqp erát cíncti:ígnítisig íngredíetes ruderibus, X per ftraz $mmagnam tectorü paríetumq íngentí cum dífcrímine currétes denfumqg& cum fu^ c |"» coiunctü penetrantes pulueré enítebaturretinere neq; dífsipare ordínes. Vt ad holiem venti éft: propter locíanguflías€ íníquitaté paucí cum paucís manus coferuere, Cate. Dionis ad milttes oratio de au xilio ferendo Syracu[atiis, Syracuafnori inconflantia, Syracufe incen duntur, Hecatompedo, regio Syracu[is. Dionis in vrbe Syracufana, pvgna. 634. Plutarchi Nopfiuà Dio- Caeterüm clamore& alactítate excítantibus pugnantes Syracufanís pulfus eft Ny ncin arcc com- pfius ,acpleríque milites eíus ín propínquam refugientes arcem euaferunt, reli; pulfus. forís&« palantes mercenaríj ínfecutí occíderunt.. Fructumautem in prafentía víáo, , riz gratulatíonem que& complexus tali facto conueníientes non permífit tempus c pere, conuertentíbus fead zdificía Syracufanís, atque ignem zgre pertotamnodciem extínguentíbus, Vbidiluxít, nemo concíonatorum rem anfit ín vrbe, fed damnant femet ipfi fuga confuluerunt. Heraclides&'Theodotes vluoó dedíderunt fefe Dioni, culpam fatentes, orantes que eum, vt benigníorem ín ipfos praeberet fe, quám infe fuiíent ipfi. Decere Dionem vírtute omníalía pradítum íncomparabilí, írz quoque tute fateantur. Haec illís precantíbusmonueruntamíci Díonem, ne improbis& m, lignís homínibus parceret ,fed Heraclídem permitteretmílítibus, atque erepubl.an, bítíonem popularem extírparet morbum tyranníde non mínus vefanum. Quos pl Dionisinaduer cans Díon demonítrauít ceteros duces plurímum ponere mediítatíionís ín atmís X F farios deméti: bello, fe veró longo tempore ín Academía iram commentatum ínuidíam' que& z, € Acdet mulatíionem omnem vincere. Eíus effe documentum non ín amícos& bonos mo, vilitas. deratíonem, verüm fi íníuríam ínferentibus placabilís& ín peccantes fislenís. Her, ] clídem velle fe non tam opibus& prudentía, quám clementía& íuftítía fuperare vi derí. Quíppeveram ín his efle praecellentíam: víctorías bellicas etfi neminem morAliorum impro clides&€ ex liuore improbus fit: ídeone Díonem oportere íta vírtutem labefacere? buate fieri dete- Nam repetere poenas, quám príorem inferre íniuríam lege íuftíüs definiri, cüm n. riordibct ti^. tura ab ímbecillitate proficifcatur eadem. Hominis improbítatem, quamvís afpera mo. fit, non víqueadeó feram tamen omníno effe& morofam, quin frequentibus benef, cijs fcfe inuertat fuperatam,— Hís vfus rationibus Díon Heraclidem& Theodotem míflos fecit. Indead reficíendum arcíobiectum murum conuerfus Syracufanís ímpent fingulis vallum czedere€ prope murum proíjcere. Requíefcentibus Syracufanís ai mouens noctemercenaríos clàm arcem círtumvallauit, taque celeritatem& opuspo firídié fpectantes íuxtá cíuesatque hoftes míratifunt.^ Humatis quí cecíderantSyre procedens Heraclídes promulgationem tulít, vt Díonem ímperatorem terra mari que cum líbera poteftate crearent. Comprobantíbus optímatíbus& futiragía cíuesínite iubentíbus fremuit colluuíes nautíca& artíficum claísís praefecturam zgre ferensadiSyracfamor& mi Heraclídí: quem exiftímabant etfi aliás improbum, magís quàm Díonem popule peruerfitser-. remtamen& multitudini obnoxium. Concefsít hoc eís Dion, imperíum( marí reddi g«Dionem.— dícEleraclídi, At dumad agrí& zedíficiorum partítíonem incumbentibus reluciatur, Heraclides cot-&& plebifcíta dehís príora antíquat:offendíteos. Inde moxalíud ínítíum Heraclídescv tum c- piensmílítes& nautas,quínauigauerant fecum in expedítíonem, Meflane defidensíw Wisin Dianam. bíjtatqueín Dionem affectare dictitans eum tyrannídem concítauit.Interím cum Dio cufaní odorarentur, feditío exorta ín exercítu eft,atqy ex ea fames Syracufis cómeatusq anguftíz:vt ínops cófilij Dion effet,& male audiret apud amícos:quód homínem adco intractabilem,ínuídía que& ímprobitate peruerfum aduerfus fe euexi(Tet Heraclídem. Pbaraces Dio-. Porró Pharaceapud Neapolímínagro Agrígentíno ftatíua habente eduxit Syracuf nis aduerfariu. nos Díon ea mente,;vtalía opportunitateíiígna cum eo conferret. Verüm obtrectantibus Heraclíde et nautís nolle prelio decernere Díonem,fed bellum ducere,quó fempe effet cum ímperio: cüm ínuítus contuliffet figna, fufus eft. Quía veró haud magnam d» dem acceperat, fed magís ab femetípfis& fedítione fuerat dífsipati: accíngebatfe Dion ex íntegro adpugnam,componebatq milites mulcens& confirmans eos. V erüm pré à mís tenebrís defertur ad eum foluiffe Heraclídem& claffe Syracuías petere coanímo, vt vrbem occupet, ípfum'que cum exercítu excludat. Itaque trahens fecum prínapes& ímpígerrímos pertotam noctem equo aduolauit ad vrbem, ac círca horam díd tertíam portam tenuit ftadía feptíngenta emenfus. Heraclides vt magna properatione vius,tempore tamen eft exclufus,reduxit clafTem, vagansq; nullo certo ín rebus gerenGels Sparta. dís cofilío incídít ín Grefylum Spartíatem:qui Lacedaemone ferebat fe, vt ímperatorSi tcs petit ducat; culorum vtante Gylippus,effet,veniffe: hunclubens recepit, eum pro amuleto contra Sri.^ Diontappendés(ocijsoftetauít,ac míffo Syracufas caduceatore monuít cíues, tla ne ],: 3:", 4 imperare adueríus íngratos: quí de qua ante cum eo contendebant, nunc víndi feviz i talíum, fortunam certe, quz pàrtem earum vendiícet, habere. Quód fi ínfidus Her il cufanís,redemptis que captíuís non mínus duobus millibus aduocauit concíonem.Ibi 3 nylio clàmdefoedere interprete Pharace Spartíate agebat. Quod cüm nobilífsími Syra 4 FON nem Quc fpe c | pus fallei erat | nisa obfe fatis (irum uiga facu | orier mem etill fax | peg | fetin | pon: 0 terce índe dux: [pex tuna tiam | xore igeb fentí milía t gnifi | tu V | fiqu | hom: firío1 | Date (rapi Íctip! dicío factu ? mod. cular detta vtdío detui bora! hire mína disi tios( ^ inme Vtait popu Qua Ietpi hanc porai en, 1g ere? D bera Yel tem erat ad, po Vra bí i que 1 níre adiula, dd tuf, Ten sfr Dio yra deo em, ufa ntí^ pa da jor pri no, 98 nddiei one '£n« Dion. 63$ nen ducem acciperent, CümrefpondiífTet Dion fatis inpetatorum S jraccfanis effe, Quod(i prorfus res Spartíatem requíreret, effe aíIcríptitium fe Spartíatem: Gefylus fpeducatus depofita profectus ad Díonem tamen reconcilíauít eum Heraclidi conceis verbís fanctifsíme íurato, adíurauítqy Gefylus víndícem fe Díoni& Heraclidis, fi | lilleretíllefídem, fore vltorem. Híncclaffem Syracufaní dímíttunt. quíppe nullum | mat eíusoperapretíum, tantum erant ex ea magni ín focíos nauales fumptus& fedítio nisanfze ducibus. Arcemobfederuntabfoluto muro,quo eam círcumvallauerüt, Cüm | obefsis nemo fuccurreret,commeatus deficeret, mercenaríj gererent fe peruerfe:deplo | iisrebus filíus Díonyfij foedus cum Dione pactus arcem eícumarmís& relíquo ín, (iumento tradidít. Inde matrefororibusdg acceptís€ tríbus completis tríremibus na; yigauitad patrem: cuí Díon fecurum exítum dedít. Illo(pectaculo fraudarí nemo Sy. | ncilisvoluít,& abfentes quoque ínclamauerunt: quód illum díem& folem líberís ex^ orientem S yracufís non íntuerentur. Quando ením nunc etíam ex fortunz exemplís inemorabilibus clarí(símum eft€ maxímum Díonyfij fuga: quantam exíftímandum diillorum ipforum gratulatíonem fui(Te, quantosq; animos eorum, quí omnís ztatís maximam tenuifsímís fubfidijs tyrannídem euertere, Cümfoluiílet Apollocrates,& pergeret Dion ínarcem: non contínueruntfe mulíeres, neque expeciauerunt, dum ef2 feíngreffus:fed effuderuntíeadíanuam. Aríítomachefilium ducebat Díonís. Arete poneequebatur eam flens& íncerta: quemadmodum vírum, quód con(uetudo eíínvtercefsiflet cum altero,falutaret& appellaret, Primam cümiílle fororem falutaflet, de^ indefilíum: Aríftomache admouens Areten: Miferz,inquít,exulete Dion fuimus.R e duxvero€ victor omníbus nobís moeftítíam detraxiftí extraquàm vni huíc, quam a[xxi ego mifera víuo tealterí víro coactam nupfiffe. Quando igítur arbítríum tibi fortuna noftrí dedít, quomodo difpenías eíillam necefsítatem, vt auunculum/ne te, an etàm vt vírum falute? Dum ea fatur Aríftomache profufis Díonlachrymís excepit v^ xorem índulgenter,tradíto(y ei filío iufsit eí domum fuam concedere, vbí ípíe quoque igbat, Nam arcem permifit Syracufanís,| Hoc rerum fucceffu nullumante ex prz ftífelicítate capere fructum voluít, quàm gratíam amícís, focijs praemía,praecípue fa» nilaríbus cíuíbus& externis militibus effetmunificentíam& honorem ímpertítus,ma 'gnilicentía excedens facultates fuas: cüm tenuiter& frugalíter fefe vulgari toleraret cul | u. Vndeeratín admíratíone:quód cüm non Síciliamodo& Carthago, verüm vníuerfiquog; Girzcía oculos íntentos haberet ín eíusfelícítatem,neg; quicquam illius zetatís | lomínesadeo arbítrarentur magnum,neqy vírtus& fortunaínalío duce víderetur íllufior fuifTe:ín tantum fe veftítu& famulítío& men(ía moderatum praberet, vtfi cum Platone ageretín Academía,non cum mercenarío milíte€ ducibus eorum viueret:quí tapulam€ delícías quotidíanas prolaborum& perículorum habent íolatijs. V erüm tipfitei Plato ín vnum omnes mortales ipfumoculos confjcere.llle veró ipfe meo íu^ dicio in vnius locum vrbís erat verfus Academíam:cuíusloci fpectatores€ íudíces nó fitum, non audaciam fciebatnon deníq víctoríam fufpícere vllam:verüm folum, an »modefte€ moderate vtereturfortuna,& magnis in rebus praeberet fe temperanté, fpe» alarí.De feuerítate tame ín congrefsibus& derigore aduerfus populü níhil enitebatut drahere vel relaxare: quamvis res eius ciuílitatem requírerent,& reprehenderet eum, vtdiximus, Plato, fcríb eretqy ei folitudinís peruícacia contubernalem effe.Sed naturá ví &turabhorruiffe à comitate, ac Syracufanos íntendere nimiüm folutos& delícatos la^ boraffe, Quippeímminebat eí denuo Heraclides. quiad cóofilium vocatus recufauít ve^ lirepriuatum fe efTeferens& ín coetu aliorum cíuíum venturü ad concíonem. Inde cri, nínatus eft Díonem,quód non effet demolítus arcem,€ populo Díonyfij cGdítoríum ülsipare€ profjcere relíquías,cüm íd pataret,non permifitTet:adhec euocaret confilía^ Ts Coríntho, collegas dedígnàs cíues. Etreuerá accerfiuerat Corínthíos Díon, quam "mente habebat, facilíüs illis przefentíbus conftituturum fe reipubl, formam fperans, Medítabatur autem effufam populí poteftatem,quod eanon refp.fedrerumpubl.effet, Vit Plato,nundínze:coércere,& Laconícam quádam Cretícamq; míftam formam ex Populatarbítrío& regno, ín quaoptímatum íus effet, hi'que prefiderent& maxíma Quzque difpenfarent, temperare€ concínnare:cüm Coríinthíos quoq; rempub.cerne "t peroptímates procurare, nec multa negocía tractareapud populum. Cüm ígítur ancrem ímprimís ímpugnaturum expectaret Heraclídem: quí alías ínquíetus, tem^ Prrarius X fedítíofus erat: quosíamdudum cupientes eum interficere repreflerat, hís t. ne Diotten ex Hes raclidem recon, eiliat Gc olus. Dioni traditus arx Syracu[and Dion vxorent rec ipitque nus bÍcrat alteri Dionis modez fia, c7 frugalis [773? Heraclides infla diatur rurfus Dioni. Dion accerfit Corintbios ad con/Iituendams remp. Syracu[is Popilipoteflac, fiusdine Platoe hi, Corinthiorum rejb, 636 Plutarchi Herádiisce-. tuncconniuit:qui ín domum illius irrumpentes obtruncauerüt eum, Tulit eraníterhy des. íus mortem populus, Cüm fplendídas exequías tamen eí Dion paraffet,& comitante exercítu funus effet profecutus,concíonemi habuíffet:intellexerunt motus cíuiles He. Cálippus cipi raclide&& Díonevná rempubl.gerentíbus fedarí nullo modo poffe. Erat Dioníami. ratin Dionem, cus quidam Athenienfis Callippus:quem non líterarum commendatíoneait Plato,fed initíatíoníbus& círculatoría confuetudine notum eí€ familiarem fuiffe, Hiíceumaq bellum fecutus honeftum ordínem habebat, atque íngreffus cum eo Syracufas eftpii. mus amícorum omníum coronatus, prabueratg fe ftrenuum& ínfignem bellatorem, B Quiícüm amicís Dionis prímarijs& optímis bello abfumptís fublatods Heraclide po»| pulum Syracufanum cerneret duce orbum,& Díonís milites fuí cupidos: homo cele, il ratífsímus,qui prorfus Sícilíam interfecti hofpitis habiturum fe fperabat premium: vtalíquí commemorant, ínfuper viginti taléta czedís acceperat ab hoftíbus mercedem: nonnullos mercenaríos milites folicitauít& fubornauit ín Díonem, atquehocímpro, biísimum callídífsimumi exordíum fecit. Deferebat quotídie mílitum quafdam apud ipfum voces aut veré emííIas aut confictasab fe. Qua reob habítam eí fidem tantumho mínípermiflum, vt quíbufcum vellet clám congrederetur,& ín colloquio detraheret Dioni ípfius íuffu, nevllus lateret maleuolorum& ínfenforum. Híncáccídít, vtbreui improbos&€ zeros extrícaret Callippus conglobaretdp: vbi veró quis folicítatü fe Dio, nírenuncíaret,ne commoueretur íllene que offenderetur, quafi exequeretur íuffa eíus Spectra Dioni. Callippus. Dum coniuratío coítur,fpectrum eft Díoní immane& monftríficum obla iv oblawm.- tum. Sedebatforte díeifero domi ínportícu cogitabundus. Ibi ftrepíturepentéfado fg refpíciens clara adhuc luceadalteram portícus partem confpexit grandem mulierem ' cultu& facie níhil à tragíca abhorrentem furía, qua verrebat fcopís domum. Ille vehe. menter perculfus& trepídans accíuít amícos,vitum( ijs narrauít atque orauít, apud fe vtpermanerent K pernoctarent: quód plané extorpefceret tímens,ne fi folum reliquit Filij Dionis ca- fent, iterumfibiobuerfatetur monftrum. Caterüm ídnon eft reuerfum: fed filíus eíus lanitofa mors. fere adultus per doloremalíquem animi& iram ex parua& puerilí ostam occafionede faftigio domus przcípítauítíeín caput& ínterfjt. Hacícto calamitate Díone vifi ma gis ac magis ínfidías Callippus, rumoremq dífsipauit ínter Syracufanos orbum íamli berís Dionem Dionyfij filium Apollocratem, quí fratrís vxoris fuae filius& neposforo jl rís effet,accíre€ facere ftatuí(Te fucceflorem. Iam Díoní quoque& faemínis oblatafu fpicio infidíarum erat,atque hae omní ex parte detegebantur. V erüm Dion,vt egoarbi, tror, Heraclídís nece dolens, eam vtalíquam vítze& rebus fuis geftís afperfamlabem egreacmolefte ferens demonftrauít cupere fzpius íam fe fübíre mortem, íugulum'que cuivis praebere: ítafi víuendum foret fibi, vtnon tantüm ab ínímícís, fed etíam cauendum eífetab amícis. Porro mulíeres aduertens Callippus acríter rem perfcrutari,terre tuscy adíjt eas inficíansremlachrymansqr,& quam vellent cunque fídem offerens dare, Magnum iura. Illae poftulauerunt, vt magnum íuramentum perageret. Id efthuíufcemodi: Quífidem mentum$yrá-. datutus eft,templum Cererís& Proferpíne íngreffus facrís quibufdam peractís veftem efis. dez purpuream índuít,fumptad ardentíteda adíurat. Haec Callippus cüm omníac- 4B gífIet, GC iuramento factum negaffet,vfqueadeó contempfit deas:vt expectato dea, per Proferpindlis, quam iuratus fuerat, díe fefto cedem patraret Proferpínalibus.^ Atque íllum ipfum díem dez folennem floccifecít fortafse, vt religionem eíus prorfus víolaturus, fi vclalio Dion&cede, temporemyftam eíus myftagogus iugularet. Cüm effent autem permulti ín cóíuratío ne,& intríclínio federet Díon cum amicis, pars domum foris cínxerüt, alij oftío edíum & feneftrís admoueruntfe.llli, quí manus eí íllaturi erant Zacynthij tunicatíabíque gla dijsfuntad eum íngtefsí. Símul ílli,quí extrá ftabant,fores attraxerunt, obdítas quete nuerunt, Alij Díonem adorti ínftíterunt eum fuffocare& ftrangulare. V t nihil profece runt,gladíum poftulauerunt, Verüm aperíre nemo audebat fores. Multi ením erantintus cum Díone:quorum quifque, fi illum proíecíffet, feruaturum ratus femetipfum du.$8 bítauíteíopemferre. Interpofita mora Lycon Syracufanus porrígitper feneftram vni Zacynthíorumpugíonem, quo victíma modo Díonem oppreffum íamdudum& o ftupefactum iugulauerunt, Mox fororem eíus cum vxore pregnante conieceruntin Dionisvxorp4 carcerem:contigítqy vxori eíus erumnofifsímze puerperzefilíum edere in carcere, quem ntiscarcreft- educare decofenfu cuftodum agoreíTz funt,cüm exagiítareturíam rerum motibus Callium. lippus.Síquídem ínítió,cüm Díonem interfecíffet,ín clytus fuit,& rerum Syracufis potítus eft, fcripfit id ad ciuitatem Atheníenfem: quam tanto admiflo píaculo ce ebue debt viro: pim fortt ope: prot ro xím: cilíae n lbíe dem dofi lipp finu neft nef tut. 4 ditf Dia 10 tum gef liatí fus! acfi ften o feci fatí: rem bol adt mei pag tep phi tun $ per Ui qui clo mo & Cor ptu M. Brutus. icbueratfectidum deos, vereri&€ tremere.S ed verum videtur illud díctum,eam vrbem hu nte vios, qui virtutem fectatur,optimos:€ quí vitía, teterrímos ferre:ficut tellus eorum o^ He- primum mel& cicutam edit exítíofifsimam. Elauddíutamen fuperítes fuit Callíppus Callippi punimi EÓ iortune& deorum fuggillatio quafi conníuentíum homini tanto flagitío ímperíum& tio. fd Ml opesparanti, fed breui dignas poenas dedit. Nam Catanam cüm contenderet capere, tad protínus amiífitSyracufas. Quo tempore dixiffe referant eum, miíTa e manibus vrbe fe pri- grocneftím( culter eft,quo íncíditur cafeus)cepiítfe. FHíncadortust Mamertínos ma» t Meffenios apm, M oimamilitum fuorum parte defiderata,, ín quíbus erat Dionis ínterfectores:nullog Si- pete Plotarpo, dlieoppído eum recipiéte,fed infeftís& deteftantíbus omnibus occupauít Rhegíum. enu qU HT de^ Ibiegenus& mercenaríum militem maligne tolerans à Leptíne& Polyperchonte eo, ài,à Meffana NE dmíoregladío,quo percuffum ferunt Dionem,interfectus eft. Agnítus gladius mo- vrbe Sicilia. ^ n, 7 4.,^" o» 4 pa--: übfuit. Nam breuis ficut Laconícifuít& opificio cite fabrefactus. Hoc perfoluit CaL em; 0, lippusfupplícíum.^ Ariftomachen& Areten,vtex vínculis liberatae fuerunt, Syracu^ ud M finus Icetes, qui ex Díonís amicis fuerat,accepít.Hic eas fouit aliquádíu fideliter€ ho» |ho neftéverüm à Dionís ínímícis inductus, parato eís nauigio quafi eas efTetín Pelopon "ret neum amandaturus, praecepítvt ín curíu ínterficerentur atqueiín pontum prefjceren, Syracufanorum eul tic Alij víuas adhuc aiuntfubmerfas vna(y cum hís infantem, Sed& híc poenas pepen- m Dons pofi lio, ditlagitíorum. Quippe captum Tímoleon necauít. Infuper duas cíus filías Syracufaní Fei (us Dioni parentantes occiderunt:de quíbus ín víta Tímoleontís difleruimus figillatím, bla T D do heT.BRVTVS ftemmaadluníum Brutum refert generísau^ Bruti genus, " thorem, cuí prífcí Romaní ín Capítolío medíaminter reges " pofuere ftatuam ex are, quz ftrictum tenet enfem:quod for» de tí(síme regno pepulífTet Tarquinios. Catterüm íllegladiorü n tnftar,quí candentes frígida extínctifunt, durís pradítus na^ 17 j iurá non ex líterarum cultura mollibus moríbus víq ínlíbeT Wu Wy SIE 3E) rorum cz dem íra aduerfus tyrinos prouectus eft, At hunc, Brutimores. tB vt 3 fuper quo hictractamus,qui doctrína& philofophíe preecebi, m eV sir ptís mores temperauerat,ingeníumdp folidum& len€ excita mE DUACGOEGUGAN ueratnegociorum motu,ad virtutem decentiísíme compara ue ME unapparet fuiffe. V nde qui eí coniuratíonís ín Cacfarem caufa ínfeftifuere,fiquíd effet n NE rftumpraclatré;aficripferunt Bruto,atrocífsíma quaqg Cafsío tulerunt expenfa famíE luiBruti& amico,haud perínde fimplícíum tamé morum negríntegrorum. Mater e Bruti emu ma 1e iusSeruilíagenus repetebat àSeruilío Hala: quíSpurio Manlío tyrannídem molíente ternum. em cíeditionem concítante pugíonem fub ala ferens ín forum procefsít,& prope illí asi em| ftens, quafi haberet,quod cum eo ageret& conferret, caput ínclínátem percufsit ínter" c bo fecit. V erm hocín confeffo eft. Paternam veró ftirpem eíus ílli, qui ob necem Cae Bruti genus patt firís inimicítíam aliquam& odium cum Bruto exercuerunt, negant Tarquíntj exacto» ferm. m ren contingere. Nullam enim contenduntab íllo,quifilíos interfecerat, fuperftitem fo bolem relictam:fed plebeíum hunc Bruti difpenfatorís fuifle filium,atg; non íta dudum Jio 0» idmagiftratus afpíraffe. At Pofidoníus philofophus filios Brutiadultos,vt prodítü eft m memoríz, fuiffe memorat ínterfectos:tertíum vero relictum ínfant, àquo genus proola Pagatum, Nonnullos etíam aequalium fuorum,qui ex ea gente erant,clarorum virorum to reprfentafTe facíe Bruti ftatuam, V erüm hactenus dehiís. Seruílíze Brutí matrís Cato ce phüfophus frater fuít,quem ínter Romanoshic potífsimim auunculum& poftfoce. n. Ml umeftamulatus. A philofophorum Gracorum nulla fecta,vt femel díicam,audíenda Brutifludis. lu, M^ Peregrinus aut alíenus fuit:pracipue veró a(feclarum Platonís extítít ftudiofus. Acnoni Ui& medía,quam vocant, Academía parü probata vetere fectatus eft:&t Antíochum 5 NÉ uidéA(colonítem ínadmíratione habuítperpetuo:fratré vero eíus amícum& conu ín dorem parauít Aríftone,eruditíonís fane excellentía multis phílofophís inferiorem: at m modeftía& placídítate comparem vel príncípibus. Empylus,cuíus& ípíe ín epiftolís jl X eius amící frequente faciunt mentione velut víi Bruticontubernío,oratorfuit, Híc o- ommentarid relíquit de Caefarís nece exíguü, fed non inelegans,quod Brutus eft infcrí né MEM pum. Latíné fuít Brutus ad caftrenfem& forenfem dictione fatis GERE Grace | h je Bruti Grecarü epiflolarum ge» ftis. Brutus Catoné fecutus in Cyprum. Brutus partes Ponpcij fequi tur, Bruti in caftris Pompeij occupationes, Bruti curá egit Cefar in pugna Brutimatren atiauit Cefar. Brutus ex pugna Pharfalica à Cefjare feruatus, Brutus Cefari gratus. TReponédum Gallogrzciz, Deiotarum nimirum intelli638 Plutarchi veró cocifam€ Laconica dicendi breuítate notatus eft in epiftolis interím ca ptaffe. Ve hs lut cüm fam bell(ufcepiffet,fcribít Pereamenis: Dolabellze audío vos pecunia dediffe, riti quali vltro dediftís,fateamínínos lzifle:fin inuíti,oftéditeid fponte nobís dádo, Ry, fus Samijs: Confilía veftra fecura,munerá functio fegnis,que horü fine expecüatís? E, MEE em de Pataren(ibus ínalía: Xanthíjbeneficiüi meü defpiciétes defperatíonís fuz habue; M^ patríafepulchrü.Patarenfes,q fe ín fide meá contulerunt, nuíquá defiderant ínadminj.» ftrandís rebus fuis libertate. Igíturlícetvobís quog: vel Patarenfiá íudíciüvelfortuna Mig óri legere Xanthíorü. Atq; notari genusepiftolarü eíus huíufcemodií eft, Adolefcens i M ous hucauunculü Catone ín Cyprü contra Ptolemaeum miífiurm comítatus eft, Cüm Pol, MB i maus morte fibi ipfe confciuiíTet: Cato ipfe neceffaríó Rhodi comorans premíferatíam i ET amíct quendà Canídíü ad pecuníaferuandà. Qrue veritus n6 temperatashabíturüm,. Mg a nus fcrípfit Bruto, vt quáprímüm ex Pamphilia nauígaret ín Cy pri. llic ením collige, Ci di fuí ex imbecillitate gratíaagebat. Qua profectione fufcepit perínuítus tum Canidj omi verecitdía vtígnomínioft à Catoneabíecti,tum prorfus eíufcemodi actü& procuratio nihí nem vtpote íuuenís& líterís dedítus neg; líberale cenfens neq fe dígnà, Attaméítaco| rios ram híc íntendít,vt fuerítà Catone cómendatus,opiíbusq illís ín argentum redactísma sd gnam pecuníz partem Romáa deportauít. Poftig armís Pompetj& Cafarís atq impe.&ir rij comotíone díuulfarefp.eft, habebatur partes lulíanas fecuturus. INam pater eíusan, dio: te fuerat per Pompeíü ínterfectus. V erüm gr reip.potíus vellet, quàm fuz ratione duce. bet: re:&cPompet, exiftimaret dq; Cacfaris ad fumenda arma honeftiore caufam efle,agarega: m". lia uít fe ad íllü:lícet antea occurrente non falutaffet Pempeíü, pro píaculo habensinterio B el Corem appellare parentís,A: tunc vt patríze duci fübmifit fe eí:ac cum Seftío ín$Sicili risp qui eam prouíncía fuerat fortítus,legatus profectus eft. Sed cüm nihil íllíc gerí pracari iffet poffet: Pompeíus aute& C&far caftris caftra collata haberent de fumma decertantes,vl Gat tró ad perículi focíetate accurrít ín Macedonía: memorantpletum tum Pompeii& ob, per ftupefcentem eíus aduentu omnibus afpícientíbus affurrexitle ei ex fella ac ficut vniüex hic: prímoríbus fuiffe complexit. In caítrís díem,nifi quantü cum Pompeio effet ínlíteris X atii libris ponebat,non folüm alío t&pore,fed&(ub pugná Pharfalíca, Adulta actas erac& mín aftus íngens,ac caftralocis paludínofishabebant. Quód veró Bruto míniftrinoncio| de apportalfenttentoríü, labore híc confectus tandé merídíe vnxít fe& paululü cíbí cepit Il: 1i. alijstp aut quíefcetibus,aut cogítantibus& folícítis de euentu pugnae vígiad vefperum MI(« fcriplit Polybij compendí&ü commentans.| Ferunt Czfarí íllü magnz curz fuifTe, duci, fien busty fuís precepífTe ín pugna:ne ínterficerent Bruti, fed parcerent ei:quéfi vltro fede fcul deret, deducerentad ípüm:fin repugnaret ínftantibus, mítterent eum; neq; vím dfe uet rent, Hcmemorantillá ín Brutí matris fecíffe Seruilie gratía, nam adolefcensadhus Bor vt perhibetur, ci Seruilía, quae amore eíus deperíbat,confuetudíne Caefar habuít.Qua dul vero,quatépeftate flagrantifsímus erat eorum amor, geniítus Brutus fuít:credebateum ul exfenatum. Fama eft cüm grauífsímz res de Catílínz coníuratione,quz pent remp. liife euertit,tractarenturín fenatu, diíTentientes fententijs Catone& Czfare commiffosfv f los: í(Te:interea paruü epiftoliü forís allatum càm Cefar fubmifse legeret, exclamaffe Cato- MIL. pid nem,índigna rem efTe:xquod ab hoftibus Czfar nuncíos& líteras acciperet. Càm multi Me obftreperent eí:atq; ídeo tabellas Caefar, vt acceperat,traderet Catoni: illà lect fororis hd Seruilíz lafcíuam epiftolam abíecí(Te ad Caefare ac díxiíTe: Capetemulente:moxadfe dift tentíam& oratíonem de integro fuííTe reuerfum. víqueadeo Seruilíze fuít ín Caefarem qui peruagatusamor. Secundüacíem Pharfalíci cüm Pom pefus refugi(Tet ad mare: dum ve caftra oppugnantur, Brutus clám porta elapfus ínloci coíecítfe paluftrem aquofumi vtp & calamo confitü. Hínc dígreffus euafit noctu LarífTam.Inde(crípfit ad Caefare, Guius d íncolumítate Caefar lzetus íufsít eum ad fe venire. Nec folüm ígnouit eí,verüm etíamin beg ter praecipuos amícos fuos habuít eum ín honore, Cüm nemo dicere haberet, quó ínten Po deret fugam Pompeíus,nihilg effet certc: alíquátulum itínerís folus cum Bruto faciens M. Ag períclítatus eft fententíam eíus:& quía ex certis rationibus collectis optímam vídebz mír tur de fuga Pompefj coníecturá facere,omífsís alfjs contendít ín Aegyptum, Caterum bri Pompeíü ín Aegypti, vt diuínauerat Brutus,delatü occupauit fatum.— Porro Cafaré pro Brutus Cafsio quoq; placauít.Etveró etíam t Afrorü rege defendens premebaturm» Br gnítudíne críminum.verüm cüm pro hoc d eprecaretur oraretq, cóferuauit eí magnam"M regni partem, Perhibent Czefare,cüm prímüm audifTer orantem,ad amicos dixifle:Hic a adolefcens,haud fcío, quid velít:fed íd,quod vult, vehementer vult, Quippeficutane" ME. c. mus M. Bru tus. 639 ius firmus efus non faciléneg quibufvisrogantíbüs concedebat beneficía:ita vbí cumi nione€ ex delectuagebat honeftí,quocunc; ípfum conuertífTet, valída vtebatur con «catione atqp efficaci. A d infufla vero precantibus nó patebat affentatoribus. Nam ímudenter obfecrantibus fuccumbere, quod cofundi verecundia dicitur à nonnullís,turuit MM uisimum magno víro ducens dicere folebat eos, quí nihil denegare valeret, parum fibí üini- videt honefte aetatis flore collocaíTe.'T'ranfmiffurus contra Catonem& Scipione Caum Grin Afrícá, Bruto Gallíam cífalpinam magna illíus prouíncíz felícitate permi(it, Nam ad, dmalíz auarítía& libidine prepofitorum vt bello capta lacerarentur,illí etíam príort ole, rquíes& alleuatío fuit Brutus calamitatum. Omníumautem;retulít ad Cafare eratia. m Ml, VndehuicItalíam ab redítu peragranti que fub Bruto fuerant cíuítates atqp ipfe Brutus ma. anplíficans honorem eíus ac feftíue eum comítans tucundífsímum fuerunt fpectaculà. d Cümautem ínter multas praeturas íllam, quae maxímz eft dígnatíonís€ vrbana dícitur idi omnit opiínfone Brutus obtenturus vel Cafísíus effet:aliqui eos ex antecedetibus nonMío sihi diffentíentes ín contentione de ea multó maíore aíunt veniffe quantumvís neceífa c MI ros Quíppefororem Bruti Cafsíus luníam habebatin matrímonío. Alij Cacfarís opera im concertatíoné hanc fuiffe vtríqy ín fecreto fpem oftentátís excítatam, quoad íta ímpulfi Ipe-&íncítatí decertauerunt ínter fe. Pugnabat Brutus cum Caffírj magnificis aduerfus Par an ihosfactis nomínís clarítate& vírtute. Cuuos vt Caefar audiuit,atq; adhibitís amícis delí Kc berauít:Iuftíor eft;ínquiít, Caffij caufa: Bruto tamen dandz funt prímz partes, Cafsío aliapretura data.Quuí non tantum gratíe habuít ob hanc, quam accepít, quantum ín eum cxarfit ob repulfam illíus.Brutus alijs quog ín rebus confors fuít, quantü voluít, Caefa^ rispotentíze, quandoquíde fi voluiffet,príncipi ei effe amícorü& pollereplurimumlicu lui iffe Verdm fodalítas eum Caffij traxít& deflexit. Nondum quídem erat ex illa confi s Gatíone recocílíatus cum Cafsío,verüm amícís eíus aures przbebat admonentíbus:ne o prmítteretfeà Caefare emollíri& delinirí,fed comítatem S beneficentía fugeret tyran iex nícam: quibus nó ad decorandá vírtutem illum,verüm ad eneruandü& perftríngendá b imum vtiínípfum. Atne Cafar quídem prorfus fecurus erat aduerfus eum neccré x inibus claufus: fed fpíritus huius tímebat& authoritate€ amicos, bonz vero índolí ato cedebat. Ac cüm prímüm delati ad eum effet Antonium& Dolabellam resnouas mo pc MM Lirinesauít craffos hos& comatosfibi metuendos,fed pallídos illos& macilentesBru^ "" MN tms Cafsium defignans. Inde deferentibus quíbufda Brutum& vt caueretab eo mo Ke nentibus manu corpus attíngens: Quid vobís,ínquítan'ne Brutus vídetur hoc corpu^ de colum expectaturusz'quafi nemíni fecunda ípfumalterí qudm Bruto tanta potétía con ind umiret. Etapparet fane,fi aliquatifper fuftinuiffet Caefari effe fecundus,opesd eius de^ 5 MI fore(cere X aloríam rerum geftarü(iuiffet marcefcere, príncípatü ín cíuítate eum haud ría dubie habiturifuife. V eràm ferocís vír anímí Cafsius,magisQs priuatim Caefarí, quàm um publícé tyranno ínfeftus íncendít& ftíimulauít Brutum. Dícitur Brutusregnum nó tu^ np. life. Cafstus odíffe rege: quí eum cümalijs nomínibus eft ínfectatus,tum ob leones abla id tos:quos híc zdilís curulís defignatus parauerat: Czfar auté Megara, cüm captum op- Mili pidum per Calenum effet,inuentosretínuít.Eas feras calamitatem íngentem memorat Bi Megarenfibus íntulífTe. Hi ením,dum íam caperetur vrbs,refregerunt caueas€ víncuaris ldilfoluerunt, vtírruentíbus ferz obfifterent: qua íníllos ipfos ímpetü dederuntatg; e dicurrentes dífcerpferüt inermes,fuítqy fpectaculü etíà hoftibus luctuofum. Ac Caísit em quidem hác potífsimüm confpírandíín Cafarem caufam arrípuiffe autumant, fed pará um veré Nam fuítá prima atate íngenítum Cafsío odium& fel aduerfus tyránorum gente: nd Vtpueretíamnum,cüm ín eundemludum cum Sylle filío comcaret Faufto, oftedít, Oruí n cmíactabundus inter pueros patrís dominatum ín ccelum ferret, furgens Cafsius ímHe pegít eícolaphos. Id perfequí cüm Fauftí tutores& propinqui intenderent, prohibuit en Pompeíus.quí ambos pueros accítos ínterrogauít de facto. Ibí Cafsiumferunt diíxiíTe: ens 58;; AA" y»", LEN. m li ociamFaufteaude coram hoceadem íactare,quíbus írítatus fuí, vtíterütíbí os com^ v E nnum. Atgreiufcemodi Cafsiusfui. Brutumvero crebri familíarít fermones,creM oisvocibus& fcriptísadfactum illud cíues prouocauerunt& impulerunt.Nam ftatue É F'ogenitoris cíus Brutí,qui regium ímperium opprefferat,ínfcrípferunt: Vtínamnunc Js orute effes;&, V tínam viueres Brute. Ipfius Brutí tribunal prztorís reperíebaturma, ic hehuíufcemodi fcriptís refertum: Dormís Brute?&,Non cs germanus Brutus. In cau^ EN i fuerunt Caefarís adulatores. Quícüm honores eí ínuídíofos alios exquírebát, tum fta s MER ieiusnocte ímpofuerunt díadema: quó multitudinem ímpellerentad falutandum í Fh a gés:nifi Iubá in telligat, quod non puto. Brutus prefeeu Galliecifat phe. Bruti ez Cafüij de preturacere tame, Cafüij in Cefare 0dij,01igo. Cefaris fufpicio adueríus Bruti, Cafiius incendit Brutum in Cefa ren. Cafiij leones Me gare. Caffius ofor tyT4nnorunt, Brutus quo mo do fuerit in Cee[arem incitatus, Cafiius Brutum prior ad tyrannun tollendam inaitat, Ligavium Brutus adiungit cófpirationi. Ciceronem celant de coniura tione in Ce[aré. Bellum ciuile, violento dominatu deterius, Coniuratorum incelando con filio de Cefare interficiédo, fides, Porcie Bruti yxoris fortitudo. Porcia pbilofophie fludiofa. W[le vxoris ez 640 P lutarchi 4*,. Ej. eum pro dí&atoreregem. V erüm euenít fecus:vt in víta Caefaris aécuraté fumus txeed tí.Solícítati ín Caifarem amícos Cafsio omnes,(i dux Brutus e(Tet,annuere, N : met manus neg; audacíam oftenderunt fe requirere: fed authorítatem vírí, qualis 3 eam. nihi quafi aufpícantis& prafentía fua honeftatem comprobantís facti. Abfqg; eo& in fuc id píenda reaníimo fe deíectíore fore,& fufpectíores perpetrata. Neg ením hocfaGum i No lum,fi effet íufta caufa fubníxum, repudíaturum fuiffe. EHacre fecum agitata Brutu Dd abilla díflen(ione conuenit príor: mox poft redítum in gratíam& complexus roga" E eum,an Cal, Martíjs effet in fenatum venturus. Nam audire fe amicos. Caefaris de T" me cius relaturos.Negante adfuturum fe Bruto:Quid igitur,inquít,(i accerfant nos, Co di us? lammeum erít,ínfit Brutus, non tacere: fed pro libertate propugnare vítamg pro. ll^" fundere.Ibi erectus Cafsíus: Quis, inquit,feret te cíuis Romanus íta prolibertateemo. Wi"*? ri? Antemetípfum ígnoras Brure, aut ín tribunali tuo à textoríbus ifta putas auta cav, 286 ponibus ín(cripta,ac non facereíd principes€ optimates? A' prartoribus alíjs congía. RS ría,fpectacula, munera gladiatorum:abs te velut debítum haredítaríum tyrannídís SC Lei guntopprefsíoné. qui fubire pro te omnía parati funt:fi qualem effe volát& expectant bat calemte praeftíterís, Inde Brutum complexu falutauit, atq; fic digrefsí conuerteruntíe Mr adamícos, Eratquídam Q.Lígaríus Pompetj amícus,quem co nomine accufatá exe, Vn merat Carfar noxz, Hic non quódab iudicio liberatus fuiffet, gratíam Cafari tribuens: Nis fed propter quam vocatus ín perículum fuerat, dominationem perofus ei ínfenfus erat pa Bruto autem ímprímís familíarís, Hunc Brutus ínuífens egrotum: Qual, ínquit im id ip poreLígarizgrotasz Illeftatím cubíto ínníxus arrepta dextera eíus: At ego ínquit gr quíd te Brute dignum cogítas,valeo. Hínc clám tentantes amícorum,quíbus fidebant, 8o anímos capítainterfe conferebant:affcifcebantt(y non folüm delectos familíares ,Íedo Ten mnes,quotquor egregie audaces& mortis e(Te contemptores fcíebant.Qua decaufa Ci iB"7 ceronem,cuí cum fidebant plurímum,tum dilígebant fumme, celauerunt de cófilío:ne a adinfitam tímídítatem adíungens ex ztate fenilem cautíonem,mox fingulaaflímando MS"^ adfi ummam exígens fecuritatem,alacrítatís ipforum acíem,que celerítatem requirebat, p perftríngeret. Quando etíam ex amícis cxteris Statílium Epícureum Brutus Xamul E Ce torem Catonís Fauoníumreliquít:quód cüm longe eos per ambages ínter cofabulav VG dum& difputandum de philofophía íta attentaffet, Fauoníus refpondiffet violento do T d mínatu elTe bellum cíuile deteríus,Statilius(apientem& cordatá dixiffetno decerem» Mg" Br lorum€ infipientíum caufa perículum& terrorem fübíre. Ibí prafens Labeo reclamo, m uítvtrícy. Brutus vero tunc,quafi haberet dífputatío ea aliquíd fcrupuli& nodi,obtícu- an it:poft partícipauít Labeoní confilium. Híc cüm parato anímo operam fuam effet polli es cítus,alterum Brutum Albínum cognomíne:quí de caetero flrenuus non erat neq; ant wi mofus:fed gladiatorum manu, quos ad exhibendum populo Romano alebat, validus JR eíffec& probatus Cafarí: vifum eft adíungere.Hiícà Cafsio€ Labeone appellatus nihi ai refpondit.verüm vbi Brutum ille príuatím conuenít,accepítqs reígerende efle eum du pe cem:promptam oftendít operam fuam. Alíos item plerofg;€ praftantífsímos nomen us adiunxít eís Brutí. Cui quamvís neg iuramento neg facris tactís fidem ínter femutuo 4g ngi fanxerant,ítaffilentío tamen condíderüt& prefferunt confilium omnes atq interíeagi, P go tauerunt:vtlícet vatícíniisprodieijs, extís íd drj denuncíarent,nemíni effet tamen credí ue bile. Brutus veró, quód penderent ex ipfo anímofifsími quíque cíuítatís& nobilifsimi Wk & praflantifsimi, ac perículum agítaret omne animo: forís annítebatur comprimere mu & componere fenfà fua, atnocte domí non erat ídem: ac partím excítauít ínuítumi, in pfa folicítudo fomno, partím íntenttüs volutans anímo haerensGg ín perplexitatibus v me nà cubantem nonfefellít vxorem ínfueta perturbations fe plenum effe, verfare quefe It cum moleftum confilium& íntrícatum. Porcía filía erat, vt díxímus, Catonis. Fam s Brutus confobrínus duxerat nó virgine, fed príore defuncto víro adolefcentula adhuc i acceperat. Habebat hec ex íllo paruulü filíá,cui Bíbulo fuit nome.Extat paruus libellus MEM, pr comenrarius reri à Bruto geftarü ab hoc elucubratus. Porcía auté fcemina philofophie ies ftudíofa& viriamans animofag atqj cordata nonanté vírum rogare de arcanís aggrefla Pe eít, di perículü fui fecíffet huíufcemodi: Cultelia accepit, quo vngues refcínderetonfo^ 5 res folent,omnibusd exactís cubículo pediílequis vulnus fcemori ínflixitaltü:vnde ch T. fluxit vís magna fanguínis,íngentesqs dolores& febrís mox cum horrore grauís comí-" tati funt. Trepídante Brutü& dífcrucíatiz,cüm efTet dolor intentífsímus, hoc modo affa en ta eft:Ego Brutein domü tuam Catonis filia nupüi ,non ficut pellices adlecii tantóm& fiu: menía M. Brutus. 641 eeu menfe confortít, fed etiam ad profperorum& aduerforü focietatem. Tua quíd? caufa pellicis diferihim nihil eft,quod de nuptijs conquerar.Sed à me quod documentü aut quod oblectamen- mer, fi, um eríttibí,fi neg; recondítum anímí crucíatü,neg; cura, qua fide requírít,recum feráz fci Non mefugicnaturà ímbecillem haberí ad fecreta contínenda mulíebrem.at eft aliqua i Brute& probítyrócínij& honeftze confuetudínís ad mores tíngendos vís. Mihívero m bocobtigit,vt& Catonís filia& coniunx fim Bruti. Cyuibus antehac mínus fretanunc auit memetípía vel ad dolorem probaui cíTe ínuícta, Sícfata oftendítei vulnus,& quód feino n difetperículum, expofuit, Ille attonítus manibus ad coelá exteníis deos precatus eft, vt 5 M confilio fito propítij adeffe vellent, quo dignum fe Porcía praeftaret vírü. Ac cunc quíde o. ug i vxorem refocíllauít.Indícto fenatu,cuí interfuturus Carfar putabatur, conftítuerüt rem iig;sggredí. Nam frequentes erant cítra fufpicione vnà futurí, omneísq; ducebant babituAe rosfeiuxtd optímates& príncipes íngetí perpetrato facinore ílíco libertatis affertores. T Locum ením díuínítüs datum apparebat& pro ipfis cfle, Portícus eratque vnam habe Locis ad inter(Xi batíuxta theatrum exedrá:ín qua ftatua Pompeij à populo Romanolocata fuerat, cám ficiendum Cefa a. int porticibus& theatro locum illum decoraffet. Eo Idibus Martíjs aduocatus fenatus fuít, remtempuá; kí Vnde deusalíquís Caefarem eo traheread poenas Pompeio dandas vídebatur. V bíiliu diwinitus data, m xitdíes, Brutus pugíone accínctus vna confcía vxore progreffus eft. Ceteri coíerunt a2 ili pud Cafsium, filium(g efus ad fumendá virilem togamín forum deduxerunr. Inde cunn. üiportícá Pompeij ingre(si Caefare mox ín fenatü venturum operíebantur. Hicpotif- Conivatorum T Ml. inünvirori illorum íimmotü anímum atq; ín perículis coftantem mirerís ,fi futuri co» in Cefare occi» i| il gaofceres. quandoquíde multi, quibus praturz ratíoneíus dicendi incübebat munus, dendo confian-& n, nonfolüm benígná adeuntibus& lítigantibus audientia faciebant, vt fi vacuo eíTenta, fie, ie BÉ nino:verüm etía caufas quífqg attente audítas magno íudicío difceptauít. Cüm quid, i quiiudícatü detrectabat foluere, Caefar£ appellaret, multum vociferaretur ac teftare, e urrefpíciens ad corona Brutus: Me Carar, ínquít,íus dícere ex legibus necp prohibet:| Mo neg prohíbebit. Et quídem multa obíecít íllís fortuna turbulenta: prímü& maxímum^ an m Calàrís die progredíente moram:& quód cüm nonlitaret, retíneretur ab vxore domí, M vetarentqy arufpíces ei ín publícü prodíre. D eínde vnum ex coíuratis Cafcam adijt quíd| dam, dextraqj apprehenía: Tu, ínquit, de arcano Cafcanos celaftí, verüm exprompfit i Brutus nobis omnía.' Torpídoftupore Cafca rídens ille: vndetam cító quao, inquit, I ibundas, vt accíngaste ad zcdílítatez Tantulum mo do ibit quin fü ambire spdi i, aretegeret Cafca. Ipfum Brutum& Cafsíum vir ordinis fenatoríj Popilius Lzena falu olli tuit propenftüs atq; ín auré infufurrauit:Opto vobís,ínquít, vtquaínanímo habetis, ni^ ptficiatis:hortor' que,ne cunctemíni. Neq; enímfileturres. Itafatus digreffus eft,ma. T gamg fufpícionem attulit íjs confiliumfe íntellexi(fe. Interea accuritquíppíamdomo—,——— hil ii Brutum, vxorem eíus agere anima nuncíans. Porcía ením ve hementer euentus exe Portiain cogita i pecatione commota ac moli ímpar curarum, zgré contínebatfe domi, atgy ad omnem tone ctneia e Iepitum acvocem ín modum Bacchíco furore percitarum exilíens, vt qui(que aforo iil iiid xs ingredíebatur,quíd ageret Drutus,requírebat:alíos mittebareo afsidue. Poftremolon.«na, et u qu tempotís tractu non fubftiterunt vltra corporis vires, fed anímo fluctuatíone a^ S tuante fatifcens elanguít: acpríus,quam recipere fe in cubiculum potuit, repenre ínter im(ias fedentem,aními defectus,atque ímmenfus animi ftupor corrípuir eam, colori im» ws mutatus eft,acfuppreíTafemel vox. Ancíllz eo vifo damorem fuftulere, cancamentie ; busqyad fores vícínís repenté fama dilata eft ac fermo diífsipatus mortuam effe.Dreui ta. a menanímum recepít,& ad feredeuntem mulíeres refouere.. At Brutus eofibíallato Bruti ad mor (c tumorehaud immerító commotus,non reliquít negocium publícum tamen, neque ex FARA id vA anímí motu adpríuatum íncommodum decurrít, Iam Cafarem annuncíabatur adue»€. re nire le&tíca delatus. Statuerat autem, quód non lícaffet nihil maíorís reiín pracfenti lus MM Pragere,verüm ímbecillítatem caufans reíjcereín alíam díem, Exeuntem lectíca ani, hie B ensPopilius Lzenaílle,qui paulo ante Bruto& Cafsio fucceffum fc licitatemtg fuerat: c(la precatus, fermonem cum eo fubfiftente& anímum aduertente habuit prolixior C, Ge|: fo^ tirati( vtíta eosappellem) quí vocem eius nonaffequebantur,fed augurabantur ex fue fpicione fua confilj índícíum eam communíicatíonem effe, ceciderunt gnimis: e n. ts quefemutuo conftítuerunt ínterfe nutíbusnon expectare, dum corríperentur, fe (a Wa níetimmanusfibimetípfis inferre. Ac cüm Cafsíus íam& nonnulli alij capulís ma^: E " nus fub to gís admouiffent, ftríngerent que pugíones,confiderans Brutus ex Tee. Brutus coniura: a flu alíquid eum enixe rogare, non deferre: níhil fonuit, quód cum ípfis permiftí e(Ient to; animo conFh 3 da SHDLAS i E Ue ul TEMOR 7 Gai ul- qua Oque eel 642 Plutarchi. fleriatos vultu. alieni: fed vultuhifati confirmauit Cafsíum.ac paulo poft dextram Lzena Carfarís ofc, fitt confirmat. latus abícefsit, declarans profe€ alíqua read ipfum pertínente íllum ínterpeliaffz f;, fius Senatu íncuríam przgreffo alij(ellam Caefarís circunfteterunt fimulantes appellare i. Bl b: lumvelle, Ibi Cafsíus dícíturore ad ftatuam Pompeij verfo ficut fentíentis opemin, Bil ice ploraui(fe. T'reboníus círca fores feduxít Antonium& fermone detínuit extra curiam, teret Ingredíentí Czfari affurrexít fenatus. Mox coníurati frequentes afsidentem cínxeru Bill cos! Tullius Cimber. officij fpeciecum Tullío Címbro,quí eratexípforum cohorte, pro fratre exule precan,&de pro fratreexi^. te omnes vnà orantes, manus que eíus tangentes, pectus& caput deofculabantu, Bl ci le Cejartfim! Cyuo preces prímüm reíjciente: deinde, vbí non deftíterunt, ví exurgente: Tullius BM cor latc pret. 5 mbabusmaniíbus detraxit eí togam ex humeris, Prímus Cafca,quía tergo ftabar, di. Wl. ou Cefericede.| jio pugione ferít eum fecundum humerum vulnerenon alto. Corripientecapulum Bil 4^! Cafare, atquealta voce Latíné exclamante: Scelefte Cafca quíd agis? Graece ílle f, ili ii» tremappellauítad opem ferendam. Cüm íamà multís peteretur, X círcunferensvi runt. díque oculos repellere conaretur eos:vt Brutum vidit enfem ín fe ftríngentem, manum quen Caíce,quam tenebat, dímiit:€ toga capíteobuoluto permifit corpus percufforibus, rente Illí fe mutuo prementes, dum certatím multís pugíonibus corpus Carfarís cedunt,con, ll nm! uulnerauerunt ínterfe: ac Brutus, dum participem fefacít cedís,vulnus accepit ín ma, vero nu, omnes que cruore funtconfperfi, Ita czfo Cafare progreffusín medium Brutus Bil ico inftítit verba facere, retínere'que& confirmare patres. Atilliincondíte fugerunttie MM nzdi pídantes, fuítiy círca fores ímpulfio& tumultus nemíneftjs ínftante vel agente. Quip, il, n! pe firmíterhocdecreuerant, nemínem praterea interficere, fed reuocare adlibertatem il cet Antoni c omnes. Caterís quidem, cüm dereaggredienda confultarent, omnibus placuerat, Bill ox cem Cefare nó hà Antonium cum Czfareconfodere homínem domínatus ftudiofum& improbum, lacer eciderin.— Guivfir& confuetudíne multum pollebat apud mílítes: maxime quódad natíuamas Will v: dacíam ambítíonem que dígnítatem id temporís cófularem Cafarís collegaadíecifle, MIM qc Verüm obíecit fe huíc coníilío Brutus, prímüm íuftítíe innixus, deinde mutationis pet fpem fubijcíens. Neque ením defperabat bonz índolís virum ambitíofum' que& glo- berei ríz cupídum Antonium fublato de medío Czfare allectum ab ipfis emulatíonevirtu. Bil«ic: tís ad patríam líberandam connixurum effe. Ita Antoníum feruauit Brutus. Act ílleco d Bruti cum fo-. in metu vefte fumpta plebeía fugit. Bruti vero fodales ad Capitolium perrexeruntfav Wil: qoos cis petit C4P-. eiínolentís manibus nudos praferentes pugíones, cíues/que vocauerunt ad liber; quen tolivm, tem. Prímüm ediítí clamores funt,& difcurfus talífacto forte comítans maiorem co» Bii Xr ciuít tumultum. Caeterüm vbínulla praeterea caedes neque direptío reí vllíusex taber ala nis confecuta eft, multíad eos ín Capítolíum fidenter ex patribus&€ popularibusafcen/ fauel dere. Vtfrequentes coíere, Brutus oratíonem habuit ad populum blandam& confe mne: taneam factís. Quibus eum collaudantibus atque vt defcenderent, conclamantíbust quit dentíanímo ex Capítolío dígrefsí funt ín forum. Caeterí confufi ínter fe fequebantur. Cer Brutum frequentes príncípes círcunfufi perquam magnifice deduxerunt ex arceatque term inroftrís conftítuere. Confpectum Brutí plebs eft reueríta quamvis collectitia&ad. Mil siue turbam parata,deditig eí modefte& fedate audíentíam. Exorío dícere Bruto filentium, i: nt dum díceret, omnes prebuere. Sed non fuiffe omnibusfactum íllud gratum, demor inPa ftrauerunt: quód cüm dícere Cínna& Cafarem accufre ccepiffet, ín fram erumpe mam rent,& Cínnam lacerarent malediíctís. Itaque repetierunt illí terum Capitolium, ani; Hic metuens Brutus obfidionem remifit optímos quofque, quí ípfos fuerant profe ME xdi Cefaris pereif-. cutí: nolens eos, quífactí fuiffent exortes, fubíre fecum perículum.. Atfenatuspv Bill iu fotibus bonores. ftridié in zedem T'ellurís coactus, cüm Antoníus, Plancus,& Cícero de prateríto- dare Fide rum oblíuíone& concordía verba fecíílent: non modo íllís decreuít impunitatem, M feler rl? fed& vt confules deillorum honoríbus referrent. Hís decretís dímiffus eft fenatus. B"em accum filum fuum Antoníus ín Capítolíum mififfet obfidem, Brutus cum focijsde vnum fcendit, falutationes'que& complexus omníum promífcue funtconfecuti. Inuítauit j| T. Antoníus Cafsíum ad coenam, Brutum Lepídus,&alíos vt cuique cum illisautfami, B Caf liaritas erat autbeneuolentía. Poftquám illuxit,(enatus rurfus conuenit. Prímó gratíss Mil"eu egít Antonío, quod ínítíum belli cíuilís fopíuiffet. Inde Brutus& eíus conforteslaudi vena bus prafentes funt celebrati,& prouíncíz denique eís afsionatze, Decreuerunt Bruto Uitr Cretam, Africam Cafsío, Trebonío Afíam, Címbro Bíthyniam, Decio Bruto G^ Bl«e Ceferisteflam: líam círcumpadanam.| Hinc cüm de Cafarís teftamento& funere menrío faciacl dm tcu.— Íec,& poftularet vtteftamentum recítaretur Antonius, atque vt corpus non occulit. MM"n. neg fei Ha 'e il. Lm am, tunt Can, ur, llis di qi lum fr, Vl» um bus, (e ma ItUg tre M.Brutus. 643 fitque ignomíniofe efferretur, nepopulus inde magís exafperaretut: repugnauit Caz us acriter, verüm cefsít Brutus atque íd permífit, qua ín re íterum vifus eft títutale. Btením ín parcendo Anronío non caruit culpa, quód hoftem coníuratís ob» iccerít grauem& durum: íam cüm funus, quomodo volebat Antoníus, ducí permítiiet,ín totum offendí(Te. Prímüm ením, quía populo Romano vírítím trecenos fefterdoslegauít,& publícé hortos trans Tyberím,vbínuncades Fortunz eft: íngens fauor &deliderítt efus cepit cíues. Deínde funere ínforum delato laudauíteum de more An^ roníus. Qurí cám moueri oratione fua cerneret populum, flexit ad commiíferationem, | correptam que Carfarís veftem cruore oppletam explícauít,& vt dilacerata efTet vul. , nrum multítudíne, oftendít. Ibí víderes níhilíam gerícompofite:fed alij ínterficíendoshomícídas vocíferabantur: pars, vt Clodío plebís concitatorí factum fueratante,. (ibíellía& menfas ex officinis corrípientes& coaceruantes grandem pyram fuccendernt, ímpofitum que ínrogum cadauer ín medío frequentíum locorum facrorum, fre» | quentíum etíam ínuiolatorum atque íntaCtorum combuffere. Vt flamma eluxit, accur» rntesalíus aliunde& títíones arrípientes(emíuftos ad tecta dífcurrerunt ínterfecto| un Cafarís ínflammanda. V erüm illiobfeptíante perículum propulfauerunt, Cínna vero quidam poeta ab illa caufa prorfus alienus,ímo etíam Cefarís amícus ín fomno vi^ | deratad cenam fe à Cze(are vocari, fed renuere fe: illum autem obteftarí€ vrgere,ma^ tudeníq: prehenfum ducereín locum vaftum& obfcurum: ínuítum veró fe€ pauen, up ilem equi. Hac etoblata fpeciefebri nocte eft correptus. Cám tamen funus mane du^ tem atv» um, | all» flet, onis glortu» eco fa;i "Ta^ -Of bet ce fen isfi itur, Que m un, lon ipe urn oft pe itoem, fU$, de cretur, verecundans non adeffe, procefsít ín turbam íam efferatam. Quem vtcon[xxerunt, arbítratinon eum, quí erat: fed eíle illum, quínuper Caíarem ín concione licerauerat conuittjs, dífcerpfere. Hocpotíísímüm facto fecundum Antonij quídem muatíonem coníuratí perculíi vrbe excelferunt. Haferunt prímàm Antíj: vt fimulat qreelanguítfet& referbuitfetíra populi, redírentad vrbem. Quod facile futurum ex^ | pectabantín multítudíne temporali& volucri íncítata impetu, cüm ftudiofum fuí haz berentfenatum, quí conníuens ijs,qui Cínnam dilacerauerant: íllos,quí coniuratorum |«lcsfuerantaggrefsí,requifiuít& corrípuí. lam populus quoque Antoníum occu: Krepropemodum tyrannídem zgre ferens defiderabat Brutum expectabatipludos, b unos facere praetor debebat, przeíentem edíturum. V erüm quód íntellexiTet híc fre» qentes Czefaris veteranos,quí agros& colonías abillo acceperant, ínfidías fibi molíri Kitrepere exiguis globís ín vrbem, dubítauit veníre: populus tame abfente illo fpectatla magnífice& effufe exhibita frequentauít. Ferarum enim magnos greges compa» tuerat. Harum praecepit, vt nihil díftraheretur vel referuaretur, fed exhiberentur o^ mes, Scenícos ípfe Neapolím profectus plerofque conuenit. De Canutío quodam, quiínfpectaculís placebat, fcrípfitad amícos: agerent cum eo, vt ínfcenam eum índucient, Nam Graecum víadducere,nemiínííus erat, Scrípfit& Ciceroni orans,ne przttmitteret,quín íntereffetludís.| Hocrerum fftatualía vícifsítudo fit Carfarís Octautj |«luentu, Hicfororís Caefarís nepos erat, quem tabulís filium& heredem nuncupauejnt.Is Apolloníze, cüm Car eft ínterfectus, vacabatlíterís atque illum expedítíonem inParthos molíentem operíebatur. Símul atque accepitillíus necem, contulit fe R.o^ mam: atque ad fauorís popularís aufpícíum concilíandi fumpto Cafarís nomíne, pe^ aníac legata ín cíues díftríbuta Antoníü prefsit,& multos Cefarís veteranoslargitío^ tt decuríauít contraxítq;. Quía vero prouectus odio Antonij Cícero ftudebat Caefarí, (iurgauíteum acríter Brutus, non domínum grauarí Cíceronem, fed ínfeftum formíredomínum, atque íd agere, vtín feruitute ficleni: quí Octauíum fcribat&€ dícat ef lenem. Atqui maiores noftri,ínquít,ne clementes quídem domínos tulerunt. Sibi ha. (tens neque bellum getere plané certum effe neque quíefcere,fed habere deliberatum vum non feruíre. Mirarífe Cíceronem,quíbellum cíuile vt perículofum tímeat, turpe " J fv£ m.,"H avit Ml: iedam pacem non horreat: Antonij autem tyrannide eíectí mercedem poftulet, vt mi^ tíaS idi uto 3al^ ief1 ult eg Caremconftítuat tyrannum. Atq; prímz quídem Bruti epiftola huíufcemodi fuere "gumentí, Cüm íamalij ad Octautj partes,alij ad Antonij dífcederent,atqy exercitus vales tanquam fub hafta plurís lícítant addícerent fe:defperata femel rep.Italíam fta» uitrelínquere,ac per Lucaníá pedeftríítínere Bleam ad marevenít. Inde RomamPor (atedítura coprímere nítebaturanimí dolorem, verüm fortemalíoquín píctura qua&m detexit. Ea argumentit Girzecum cótínebat, quemadmodum profecuta fit Hecto, km Andromache,& receperit ab eo filium fuum, oculis autem fucrítín íllum defixa, Hh 4 Antoni] in funere Cefarisofatio: cuius exemplum legitur apud Dionem biftoricum. Cine cuiu(da in funere Cefari5 cedes, errore facta. Brutus cum fuis €cdit vrbe, Bruti fbectacuculum. Odlauij Cefavis ad vrbé aduentus, Brutus Ciceroné increpat ob laudatum Odlauium, Porcie reditus ad vrbem, eo moror ob mz ritum abfers 644 Plutarchi H""".^5 à HancPotcíz fpectanti exprefsít fui affectus imago,lachrymas:& crebro índiesadeam commeansflebat. Cüm veró Acilíus quídam Brutíamicus Andromaches ad Hedo, futut aun i rem verba recenfuiffet: gnía J lliad.lib,e. Aft Hetlorpater esmmbi tu, Yenerandaá mater, Grret Tu frater mbi,tu florens etate maritus: polit fubridens Brutus: Atqui míhi, inquít, non venítín mentem ad Porcíam Hectoris ver, m fusfarí: e . Tu prefcribe tuis telas ez pen[a puellis.. ei Nam corporís quídem eius índoles paría acnos facta non affequitur,anímo vero aque Wil cca Brutus quidege ftrenue pagnatpro patría. Hac Porcíz filius Bibulus memoríz prodídír,— At Bru. t, rit Abbenis,— tusindefoluit€ Athenas profectus eft.Eum populus Atheníenfis propenfo anímofe, cre ftísq; vocibus& decretís excepit, Díuerfatus eft apud hofpitem quendam fuumaud, ll reco: ens Theomnefítum quendam Academícum& Cratíppum Peripatetícum, vnaq cum vigel ' his vacansliterís omnino feríari vídebatur& ocíarí: verm in occulto parabatbellum, Wl&ío Nam ín Macedoníam Heroftratum ad conciliandos eos, quí precrantibi exercítibus, ditur mifit:€ adolefcentes Romanos, quí Athenís operam dabantlíterís, fouebat(ibiq;ad, pam. Ciceronisfilium iungebat. ín quíbus erat Ciceronis filius, quem laudibus ín coelum fertaítqy: fiue vígi, prac commédatBru- letíiue dormíat, mirari fe illum adeó fortem iuuenem& tyrannísínfeftum.— Exorus Bl cem fus. ex profefTo rebus admouere manus, cüm accepíffet nauígía Romanaargento onufta Mill: qu Brutus accingit. dirigere Athenas curfum ex Afia,& praetorem ijs nauibus aduehí probum vírum&(i duci feadbdliun.— bifamilíarem, occurríteí círca Caryfton. Huncvbi conuenít& ad tradenda fibíindw tos i xítnauígía,fplendídíus epulum parauit. Erat ením Brutínatalís. Poftquàm ad compo, perla ! tationes ventum eft, X libamína cceperunt pro Bruti víctoría€ populí Romanilibe- Ml 5B tate facere: quó magis eos corroboraret, grandíus popofcít poculum. Eo acceptohunc Qua veríum temeréalta voce pronuncíauit: tris Iliad. 16. verba Perdidit at fatum me,necnon Phocbus /4pollo. dole: funt Patrocli. A dec fcribunt, cüm ad nouifsímam ín Philippís committendam pugnam procede tyran ret, fignum mílítíbus eum dediffe Apollínem. Vnde exclamatíonem illam pro dadíso audít mine habent. Indevícies H s. Antiftíus eiexiílla pecunia, quam portabatin Italíam, Milli ap impertít. Ouotquotetíam tum per Theffaliam ex milítíbus Pompeíanís palabantur]i MM iuit bentíanímo confluxerunt ad eum. Equites infuper quíngentos Cínnze,quos ín Afiam impe ducebatad Dolabellam, ademit. Hinc Demetríadem profectus magnamarmorüvím MM pis, Cafarís díctatorís íuffu ad bellum Parthícum paratorum,quz deportabanturad Anto, Bl utur níum,ínfuamredegít poteflatem. Acceptaa prztore Hortenfio Macedonía, circum- MM rendi iectisdy regibus& dynaftís confpirantibus atque eíafTocíantibus fe adfertur Caíum M. MM 215: Antoníj fratrem traíecifTe ex Italía, atq; eueftígíó pergeread copias, quas Dyrrachij€ tíam Apolloníz Gabíníus habebat. lgítur eum przuertere cupiens Caii& occupare illas incef copías repente vafis coclamatísíter fecít perloca afpera& multam níuem,longdg prz- quei; currít eos,quí prandíum fuum ferebant. Vt prope Dyrrhachíum venit: exlabore& al Mie mult Curperniwem.| gore bulímía,id eft vehementi efurieeftcorreptus. Quod maliapprehenditfere&pe- ll«a laffefcentibu fa cudes& homines,cüm per níuem laffefcunt: vel, quód calor ob corpus frígoreaftricti, Brut mes intendatur. ybi coactusintró omaís eft;alimentum ftatím cofumat: vel, quód emiífus halitus à níue tiot e fufa acris& tenuis penetret corpus,& calorem ex eo forás dífperfum diffoluat. Quippe Will belii fudotes efficere calor vídetur occurfuín fuperficie frígorís extinctus: de quíbusalíolo- ME(im; co dífputauímus atíüs. Quía veró Brutus anímo deficíebatur, neque vllus ín exercitu B aum quicquam habebat cibarij:necefTe fuít miniftris eius ad hoftes confugere,atquead por ler tam pergentes panem petíerunt aítatione. Quíaudito Brutí incommodo accurrerunt tentí; ipfi, cibum que& potum attulerunt. Pro quo beneficio Brutus, vbí dedítum efteíop^ B lenti, Brutigratitu-. pídum: non ín hos modó, fed horum etíamcaufa clementem prabuít fein omnes. At i Prim] do ,etcemétia. C. Antoníus Apolloníam profectus accíuít eo propínquos milites, verüm cüm& hi teltat conferrentfe ad Brutum,& Apolloniatas odoratus eft cum Bruto fentíre,eo relíctoop pam pído Buthrotum contendít. Ibí prímüm tres cohortes amíttítín ítínerea Bruto cond WerQ: fas. Deínde cm loca círca Byllídem tentaretà Bruro ínfeffa expugnare,pralío cum Ci bitra cerone conferto fufus eft.Síquidem vtebatur hoc duce Brutus, multaq; ductu eíus ge bipo fit profpere. Cüm veró Caíum occupaffetlocís paluftribus jpculà receptu diftractó, no Carb permifít fuis ín illius milites incurrere:fed circüvectusimperauit,vt parcerétijs: p moX MI Puun futuri am io et^ ::. 9*"".*» itum habuit Brutus, Catum diu honorífice habuit, neque ademít eí magiftratus infignía: quamvis multí, vti díctítant, e Roma& Cícero fcriberent monerent(g, vt ínterfi^ n U A H Wm"E creteum. Catterüm vbi occulte duces appellare& molirí ccepít fedítíionem, nauí ím^ pofitum habuit ín cuftodía. Milítes corrupti cüm Apollonia fecefsiffent,& Brutum eó xcrent: negauítíd morís efle Komani, fed íllis ad ducem eundum effe,€ veníam pe undam delictorum. Cuibus, cüm veni(fent, deprecantíbus ígnouit, Parantíín Afam tranfire, nuncíatum eft de mutatíone vrbana, Síquíidem Octauíus Cafar euectus B-",*,^ aduerfus Antoníum à fenatu erat. Quo Italía pulfo erat ipfe íam terrorí: quód contrale ut il seambiret confulatum, atque íngentes exercítus, càm íd reípubl. opusnon effet, alerufe, di, um m, Us, T gi« [us rt, Hzcillefenatum zgre ferre animaduertens,& forás Brutum refpícere, illique de^ cmere€ confirmare prouíncías, tímere coepit. Ita Antonium perlegatos ínuitauítad iconcílíatíonem, círcunfufodg vrbi exercítu confulatum accepít víx dum adolefcens& vigefimum annum agens,vt ín commentarijs ípfe retulit: mox íudícíum capitale Bruto &Íocijseius díctauít: quód príncíipem virum in fummís pofitum magiftratíbus inauditum trucídaffent. Accufatorem appofuít Bruto L. Cornificíum, Cafsio M. Agrip. pum. Indícta caufa coactís fententiam ferre iudícibus damnatifunt. Fama eft, cüm paco de more cítaret Brutum exroftrís ad caufam dícendam, plebem non obícuré íngemuíffe, optímates deíecto ín terram capíte cotícuiífe, t P. Sílicío lachrymas manaffe, fta Milo tque hac de caufa ínter profcríptos moxfuifferelatum.| Hinctríumviíriín gratíamre4 dw )0^ etInc de $0^ ducti Cafar, Antoníus, Lepidus prouíncías partítífunt, cedesg; fecerunt:& ducen. tos, ínter quos Cícero quoque eft obtruncatus, profcripfere. Hisín Macedoníam perlatís expugnatus Brutus Hortenfio fcripfit, vcínterficeret C. Antonium: quo Dedo Bruto& Ciceroní parentaret: quorum amícus híc, ille genere eí erat propínquus. Quamobrem Hortenfium poftea Antoníus acíe Philippenfi captum ínterfecítad fratismonumentum. Brutusautem fatí Cíceronís caufa magis erubefcere aítfe, quàm dolere calamítatem: íncrepítare fe vrbanos amicos, quód ipforum culpa potíus quàm tyrannorum ferufrent, vídere'que fuftínerentatque afsiftere ijs, qua effe ipfis deberent adítuíntoleranda, Exercítuíam deportato ín Afiam magnífico claffem ín Bíthynía m, Mil apud Cyzícum parauít. Pedeftrí íitínere profectus cíuítates compofuit, dynaftas auti^ am "im ItO^ Im^ M. i& ]las IG. al. pe LU, íue ype ]odtu 'Of^ unt op ( hi op dia Ci et no [9.4 urí diuit,& ín Syríam mifit ad Cafsium reuocans eum ex Aegypto. INon enímípfos, quó inperíum fibijp(is pararent, fed vt ín líbertatem víndícarent patríam, ad cogendas copas, quíbus opprímerenttyranaos, vagari. Debereigíturhuius reí memores& ínfti utum fuum fequentes nó longe fe ab Italía abducere, verüm illuc properare ad fuccutt'ndum cíuibus. Obtemperantí Cafsío& redeunti procefsít obuiám. Conuenerunt ilSmyrnam, poftquám prímó ín Pírzeo diftracti alter ín Syríam, alterín Macedo» tam perrexit. Igítur magna eos voluptas& fíducía ex praefentibus vtríufque víríbus incefsit, Nam cüm ex Italia abíectifsímorum exulum modo fuiffent profectí ínopes atqueínermes: quibus nulla ínftructa nauís, non vnus miles, non oppídum erat: haud UE nultoínterpoítto fpacio coferunt claffe, peditatu, equitatu, ftípendío ínftructiad de«randum de Romano ímperío. Parem volebat. Caísíus honorem habere& tríbuere tto. verüm occupauit Brutus plerunquead eum ventítans: quód& atate ílle fupe tioreffet& corpore mínus ad laborem ferendum comparatus. Habebatur Cafsíus rei bellicae perítus, fed iraaf(per& per metum magís velleimperare, apud familíares ad ri^ im pronior& dícax. Brutum veró virtutis caufa ferunt vulgo charum, amiícís dilecum fuiffe, admirationi optímo cuíque, odío veniffe ne hoftibus quídem: quód milenis, magnanimus: aduerfus íram, voluptatem, auarítíam ínfra&tus rectam fentntíam atque ínflexibilem retíneret pro honefto& íuftítía, IMaxímum eíad beneuo. latam&laudem, quód propofito eíus haberetur fides, fut momentum. NequeeAt MP tim Magnus ille Pompeíus, fi Cafarem obtríuiffet, fperabatur omnínó fummam po^ titatemlegibusredditurus: fed perpetuó ímperíum confulís, aut díctatorís aut cuíut Pamalterius nomíne magiftratus cíuilíoris,quí populo effet gratíor,retenturus. Hunc X190 Cafsium víolentü virum& íracundü,& fubínde à recto ad vtíle euectü omnínó ar ttabátur bellum gerere,& círcuncurfitare,& difcrímína fubire potíus ad quarendá fi apotentíam,d ciuibus libertate. Nam quí hís etíam fuperiores fuerunt, Cinnz, Mari, bones: pofuerütín medio patrii pro przmío X prada, acpene ex profefTo bellige-: L'ant de tyráníde, At Bruto perhíbentne hoftes quíde ed obíectaffe Neristt eno ex ntonío M. Brutus. 64f futuri fui effent, quod euenit. Nam& fe& ducem dedidere, Itaque magnumtam exer: ET Souulle—"aa RE ap pif ah Hii Bruto deditus C. Antonius, Odfauiu Cefay cóiungit fe Antonio, Brutus rei capi. talis ab Oclauio poflulatur, T Apud Dione, Sicilio, lib. 46; Triumvyiratus, C. Antonij 622 des, Brutus€7 Caf[ius coniungumt copias. Cafíij moves, 4» fperi. Bruti mores,leuifini. Bruti propofttum fi viafet, 646 Plutarchi Astotij de bru Antonío etíam multos audíui(fe, cüm díceretfolum fe putare Brutum adorti Cafes; totcflimonium. factífplendore& opínato bono adductü,alíosin íllum cofpíraffe odio prouectos&in, uidia. Vnde Brutünon tam viribus S vírtutefretum fuiíle liquet ex fcriptis eius, Sci, bítad Attícü difcríminiíam vícinus,In ftatu fortune res fuas pulcherrímo effe, Nam ut Bratiin Remp, Victoremliberaturü fepopulum Romanü,aut cadentem feruitute exolutum írí: cüm«, animus, fentauté certaípfis alíaatq; firma,hocobfcurü eíTe, in libertate effent vícturian occubi, Bruti vaticinia cürí. IM. Antonium vero merítas dementízaít poenas perfoluere. qui cüm ínter Brutos, dcAntonio..— Cafsíos, X Catones cenferi potuíffet,accefsione fefe dedifTet Octauío:& vt tuncnó fue rit cumillo fuperatus, breuipoft dígladíaturü cum eo. Hoc illum recté ín futurü appa,| retvatícínatü, Porro Smyrna tunc partem ferre pecuníz, cuíus magnam vím coege, d rat Cafsius,poftulauít. Se, quicquíd habuiffet, ímpendifle oftendit ín paranda daffen, quatotum internum mare effent ín poteftate fua habituri.Sed ne daret Cafsíus, ob(ite, bantamící eíus, negantes zquumefífe: vt quz ipfe parcendo feruaret& conflaretcum ínuidía, eaíllein milítes demulcendos effunderet. Attame ímpertíuít eí tertíam partem| CaflsRbodà/ omníum: iterumg ad fua vterg; munera digrefsi, Cafsíus Rhodo capta duriüsineam| capit. cíuítatem confuluit, ídqy cüm ín íngreffu regem ipfum& dominum appellantibuste,| fpondifiet: Nequerex íum neque domínus, fed domíní& regis interfector& vltor, f Bruti gfiáin— Brutusa Lycijs pecuníam& milites popofcit. Veràm quód Naucrates concionatorci, f Loca, uítates ad defectionem ímpuli(Tet,& tumulos alíquot íllíad excludendum tranfitu Bru f tum ínfedi(Tent: prímó ímmifitín prandentes equitatum, à quo ínterfecti fexcentifunt, Inde captís arcibus& ignobilibus oppídis omnes, vt gentem concilíaret beneuolentia, f fine precio dímific, Illi praefractí, ob damna quídem accepta ínfenfi fuere, clementíam B vero& humanítatem eíus defpexere: quoad coactosíntra muros Xanthí bellicofifsi mos quofque eorum obíedít. Amnis vrbem prafluit. Huncfub aqua tranantesfugam f capiebant, V erüm excepti retibus fuerunt tranfuerfo alueo ín altum demifsís, quorum B Xanthus i-.— in fummotíntínnabula appeníailícó írretítum nuncíabant,| Xanthij autem machínas| een[a. quafdam adortínocte funt,ígnemg eís íngefferunt: fed reiecti fant, re ab Romanísani- f madueríaad muros, Ventus veró acríor ín pínnas muri concítauít flammam, qua pro-] xíma comprehenditzdificía.Hictímens vrbí Brutus ímperauít mílítibus,vtígnemev tínguerent& opemferrent vrbí, At Lycios íngens fubito inuafit& íncredibilis adde; fperatíonemardor,quem maxíme mortís defiderío compares. INam cum puerís& mv lieribus liberi& ferui omnís zetatís hoftes petebant ex murís eos, quí ad reprimendum fuccurrebant íncendíum, Ipfi arundínem,materíam,& omne igni aptum fomentumii Xanthiorá v0 gerentestrahebantínvrbem flammam, eíq; quamvís materíam fubijcíebant, atdj cam luntariutt xi^ omnibus modiís excítabant augebant(g. Poftquam diíffufaflamma& vrbem vndíg am ium; plexa íngens eluxit: anxíus ea re Brutus circumuectus forís muros eft ad opítulandum, manusQyad Xanthíos portígens precabatur,vibí vt parcerent eam conferuarent. Ve] *?c,*.» 3"T Nu rüm nemo aufcultabat eí,ímo perdebant omnibus modís femet ípíi: non vití modo foemínze, fed paruí etíam puerí cum vociferatione&€ vlulatu partím infiliebatínignem partím fuperne przcipitabant fefe ex muro,pars parentum gladijs nudos offerebantir gulos hortabanturd ad hauríendum eos. Confpecta eft vrbe abfumpta dependés exly| queo mulier, qua mortuum puerum ex collo fufpenfum haberet,& ardenti faceínflammaret domum. Quod cüm fpectaculü apparerettragícum,non fuftínuítíd Brutusco templarí: fed vbínuncíatum ei eft, illachrymauit, premíumq; pronuncíauítmilitibus, quiíquís homínem Lycíum ferua(fet. Centum quínquagínta duntaxat memorantfui fe, quínon refugerefalutem. Ita Xanthij longo ínteruallo quafi fatalem exit) gyrum suae d dentesmaíorum fuorum calamítatem audacia retulere, Síquídem illi quoque vrbcp" atavenfes dedint fe Bruto. díz. Ceterüm cüm faemínas eorum captíuas teneret, has míífas fecit fine pret , LI L*. D"*. H M p. Quz vbí vírís& parentibus fuís illuftribus hominibus expofuerunt, vírum Brutum eíle moderatífsimum& íuftifsimum, perfuaferunt eís, vt cederent& traderent e oP' pídum. Inde czeterí quoque omnesín poteftatem venere,ín fidem fe eíus permittente Bruti clementia Cyuem benignum, preter fpem experti funt índulgentem.NNempe quí, cüm fub ídem in Lycios. tempus Rhodios compuliffet Cafsíus, quod quifque príuatím auri& argentí bao y ^ ret, conferre: vnde conflauít ad v 111, míllía talentüm:& publicé mulciaffet Gino tem quingentís alijs: centum quínquagínta talenta ímperauit Lycijs, neque 1€ s rí modo bello Perfico incenfa peremeruntfemet ipfi.— Ac Brutus Patarenfium vibe| libi cernens reluctarí, dubitabat eam oppugnare, ac perplexus erat parís metu ve" Wis: k& cum Pon | üitlet yna. met líoru peíu , pti tiam peu rolp tem| exvi proc | nuit aon " tati mun tem t Eu ME phat bore | ac dífei iusp y mica | rif | quí ttc tauít | toad | locat Poft; díani p mor perte de Bi diet ranc Nam quan litfet quet, tuc B b lbi dum Tun Que i teliq itt íd nes à lum, rerm Cin cri, laut nef, ibi, tos, fue )pae ge 0 em, ifle, cum tem eam SIC ltot, rci Bru M. Brutus. 647 ísalíaviolatís exercítum ín loníamabduxít.— Multa quídem memorabilia opera il-Tnm im ipfi gratífsimum, tum Romanorum optímo cuíquefuít, commemorabo. Cüm ompeíus Magnus acíe fufus profugíensi; Caefarem Aegyptum apud Pelufium appu ift; regís puerí etíbamnum curatores cum amícís delíberabát,nec eratfententia omniü vna, Alij recipiendum,;arcendü alij Aegypto ceníebát. Theodotus veró quídam Chíus nercenaríus rhetorícorum do Cor,qui in contubernío regís erat, ín confilium tunc me liorum rarítate admiíIus vtramqy partem demonítrauit fallí,tam quírecípíendum Pompium,quam quí dímíttendü confulebant. V num ením ín prafentía expedire, vt rece. "Jem »-| piinterficerent,adíecítQp ín peroratíone, Mortuos non mordere. Cüm effet ín fenten| iam huius dííce(Tum, exemplürei íncredibílis€ ínexpectatze occubuit Magnus Pom. prius dione rhetoríca Theodoto authore, vtípfe gloríans íactabat fophífta. Paulo poftluperueníente Cafare czeterí poenas pendentes malí male períere:T heodotus veifpaciumafortuna ad obícuram,inopem, XX vagabundam vítam mutuatus peragran, tm tunc Afiam nó latuít Brutum: fed raptus ad eum& punítus nomen ex morte quám exvitanobilíus accepít. Porro Caísium accerfiuít Brutus Sardeís,appropínquantiígg procefsít cum amícís obuiam, totusQg exercítus armatus vtrumq; ímperatorem confalu nuit, Vtfolet magnís ín rebus ínter duos, quibus amíci€ duces funt multi, cüm fufpi^ donesínter cos mutuae& ínfimulationes extítííent, príus quàm alíó fe conuerterent, unt, Ml, lim ex vía conclauefolí íngreísi foribus occlufis& remotis arbitris expoftulare pri» ntía, f tíam (ifsi gam run nas anie pronex d de j mu B dum f nin| eam f jum, f .Ve I doX nem, nt iu exla, f flam cot f Íbus, t fuil gm e g epo| rbent ecot/| retio. uturm í op ntes ídem abe (uita 4 vlla ; nh 0 ^ M l^ u mum,mox arguere& crímínari interfe coepere. Hínc ín lachrymas líberatg& vehemen tmobíurgatíonem erumpentíbus íllís mírantes aíperítatem írae& cOtentíonem amící crum timebant, nequo euaderent. Interdictum aüt erat, nequís accederetad eos. At M.Fauoníus aemulus prídé Catonís,quí non tam ratione d; ímpetu alíquo& motu lym phatíco phílofophum ageret,perrexítad eos:verüm prohibebatur à míniftrís, Atquilaborerat Fauoníum, quocun qj ferretur anímo,retínere, quippe íncefus fuít ín omnibus | Xaicer Nam fenatorem populi Romani effe in mínímis ponebat. Cyníca veró loquen üiferocía, qua vtebatur moleftíam frequenter abftergebatalíjs, qui émportunítatem e iusperludum excípíebant. Flíctuncrepulfis ví íanítoríbus intrauítconclaue voce mie nica pronuncíans carmína,quíbus INeftorem vtentem cecínít Homerus: "At parete amboynatu me nempe minoves:& fequentia, Wirifiim Cafsío mouít. Brutus expulíteum Haplocynem& Pfeudocynem appellans: quali dícas ínfcítum canem& adulterínum canem. V eruntamen huncín prafentía altrcatíonis mutue fínem facientes,ftatím digrefsi funt: prebentedqs coenam Cafsío ínuí^ üuíteo Brutus amícos. Cüm íam accubui(lent,accefsit Fauoníus lotus. Teftante Bru. tadeffe eum non vocatum& faceífere iubente ad lectum fupremum, ví írrumpens col lxauítfeín medío, habuíttg conuiuium oblectatíonem non ínfeftiuam necíndoctam. Poftridít Brutus virum praetoríum, cuíus opera vfus fuerat, L.Pellam repetundarü Sar lianis poftulantíbus íudícío publíco damnauít& infamía notauít. Quod factum mo^ norditnon medíoctíter Cafsíum. Ipfe ením paucis anté díebus eiufdem crímínís competos duos amícos tantüm caftígauit príuatím,ac publíce abfolutís no deftítít vtí. Vni Brutum íncufauít vt nímíum rigide legesíequentem et íuftum,quo tempore cíuilíter üiet& humaniter agendum.Ille commonuíteum Iduum Martíarum,quibus ínterfece, t n N» nntCefarem: quí no ipfe omnes mortales vexaffet, verdm effethocagentium neruus. c&honoribus habendís& fupplícijs pro cuíufcg meríto írrogandís edidit: at íd quod Tbeodoti chij cedes, Tbeodotus Chí. us qui in Aegypto vt Poitipelus occidereiur, confiliunt dedefat, occiditur d Bruto, Bruti ez Caftij mutue quercle, Fauotius,Catoiis emulus, liad, lib.s, j 1 Fauotiij fcftiuitas. Bruti mira in propofito Con» uU f^;^, H Y» pep 2:" Nam iiquis honeftus fit color, quo neglígaturíus, praeftítiffe Caefaris amícos tolerare, flantia. quam furís íníuríam imponentibus conníuere. Tunc ením ígnauíz, ínquít,nobís adhae lletmacula, nunc íníuftítíae cum perículís nobís&laboribus ínuratur nota. IndelíQitt, quíd fpectauerít Brutus. Cám tranfmí(Turi ex Afia effent, tetrum oftentum dící^ ur Bruto factum. Fuit naturá ille vigilans,€ fomnum ín exíguitemporís portionem iboribus& contínentía contrahebat. Interdíu quíefcebatnunquam: noctutantifper, &m omnibus fopítís nihil eflet omnino quod ageret, aut quícum colloqueretur. unc autem bello conflato tractans ea, qua ad fummam rerum pertínebant, curá^ QIt ín euentum íntentus: cüm prímüm vefperí à ccena índulfi(fet paulífper Íomno, l"Iquum noctís negocíjs vrgentibus tríbuebat. Quod fi abfoluiffet& executus eí^ tid muneris, líbrum víque ad tertíam vigilíam voluebat: quo tempore centurío^ Xs tribuni confueuerant eumadíre,| Cüm íoítur traíecturus ex Afia efTet exerci. Wn; noctís contícínío luna non admodum lucebat: totus autem exercítus tenebatur Bruti vigilátia, Bruti fbedirum, Cafííj de fbediris fententia. Somniorum cau[a. Aquilarum offentum. Bruti e» Cafiij caftra in Philippit. Exercituum in Pbilippis luftra tio. Prodigi4 Bruto €7 Cafiio infauflaoblata. Bruti ez Cafiij fententie de con fuu. Atellij de confli ct fententia, 648 Plutarchi turfilentío. Brutusveró voluens aliquid animo& reputans fecum vífus eft aliquemi, gredientem fentíre. Refpiciensad ianuam(pectrum cernít dírum& prodígiofumin, manís& horrendí corporis filentío fibi afsiftentís, Suftinens rogare: Quis nam,inqui, authominum aut deorum es*aut qua de caufa ad nos veníifti t Subíecít ei fperum;] Tuus fum Brute malus geníus,in Philippís mevidebís, Cui nihil perculfus Brutus;V;] debo,ínquit, Eo ex oculís elapfo pueros fuos vocauit: qui negy fe audíui(fe vocemaf. ruerunt, neq; confpexiffe vifionem vllam. Actunc quidem iterum Brutus lucubrai, Vbi diluxít, ad Cafsium profectus narrauít ei fpeciem illam. Ifte praeceptis imbutus E, picuri€ de hís pugnare folitus cum Bruto: Noftra eft hzc, inquit, Brute doctrínanoy omnibus affici vere nos, neg; vídere: fed rem fluxam effe& fallacem fenfum. Multóe tíam mentem pernícíorem effe ad mouendum eum& vertendumánulla re fubfiftent ínomnem fpecíem. nam cere ímprefsío ifta fimilis eft. Mentí autem humana: qua,&| qued fingitur,& quod fingit, ín fe habet: facultas adeft, ídem facíllíme vt ípfavariec&] per fefiguret. Oftenduntid perfomnum infomníorum conuerfiones, quibus vertítri, magínatio: quz leuí ex príncípío varíos antmí motus& fpecies edit. Illa ín perpetuo el motu. Motus vero eíus imaginatio€ cogítatío. At corpus quoq tíbí, quod laboribus conficítur,animum fponte naturz fufpendit&€ díuertit. Gienios porró neg; effe credibi, le eft: neg fifint, homínum habere figuram velvocem vel vím, qua ad nos pertingit Nam equídem ita effe velím,ne tantüm equitatu, pedítatu,& tanta claffe, verüm etn deorum ope fretí fanctí(símorum& pulcherrímorum duces factorum effemus, Hic , P DEL.^. EE:| rationibus leniuít Caísius Brutum.' Càm caftrís egrederentur milítes,ad primafign] fimul duz aquila magno ímpetu delatzfunt. Hz fecutze€ comitatz funtagmen,ag áàmiliítíbus Philippos víquealítz. Ibí prídie, quàm conflígeretur,auolauerunt. Gente autem Brutus,per quas peragrauit,in poteftatem fuam redegerat.Siqua excideratvibs aut dynaftes,hís tuncomniíbus fubiugandis víq; ad mare Thafium proceffere. Illic Nor banum inStenisappellatís€ círca Symbolon ftatíua habentem circumveníentes exce dere& relínquereloca illa coegere: parumq abfuit, quín exercítum eíus caperentíub fiftente ínítínere morbí caufa Czfare,ní Antoníus fuppetías eí veni(Tet míra vfus ceri tate,vt non crederet eum ade(Te Brutus. Díebus decem póft venít Carfar: cuí exaduerfo Brutus, Cafsío Antoníus caftra pofuít. Campos,qui ínter caftra erant íínteríectiPhi y lippos Romanívocant. Maxímz ibí comparatz fuerunt Romanorum copía. Nume ro quídem erat Czfarís exercítu mínor,fed armorum nitore& fplendore fingularíteremiícuit Brutí exercítus, Erant ením ex auro militibus Bruti pleraque arma,& prabitum in ea fuerat profufe argentum. quamvís alíoquí affuefecerat víuere Brutus duces mo deraté& aftrícte. At opes,quas ín manibus& círca corpus ferunt milítes,acuere nontí hil putabat gloríz cupídís pectora, auaros veró reddere etíam fortiores, quódarmalv cut poffef:ionesretínerent, Cafar& Antoníusexercitum intra vallum luftrantes 2i quantulum frumenti€ quínquagenos affes vírítím ad facrificíá díuifere, Brutus et Ca fius contempta illorum ínopía& fordíbus prímüm ín campo luftraueruntfolennímo-] re exercitum. Deínde víctímarum magnum numerum per centurías& affes ín capital quíngenoslargítí beneuolentía& alacrítate exercitus pracelluerunt. At omenínlv ftratione ínfauftum fama eft Cafsio fuiffe oblatum. Nam coroná ei líctor ínuerfam ob tulít, Ferunt etíam antéín fpectaculo quopíam& celebrítate auream Cafsíj victorim circunlatam lapfo eo, quiferebat,procidiffe,, Adhaecaues carníuorz confpecta quot die frequentes fupra caftra: íamapíum examína glomerata quodamloco intra vallum vifa: quem locumarufpices excluferuntexpíandz gratía religíonís, qua fenfim etiam Cafsíum ex Epícutí praeceptís tranfuerfum rapíebat, militum certe animos prorfus ob ftrínxerat, Vnde fegnís eratad decernendum ín prafentíacíe: fed author erat ducendi bellí: cüm effent à pecunía firmí,armorum& milítum numero deficerentur.Brutus ve LT*," EA., 4 ro ante quoq; maturabat quamprímüm Martís aleam íácere: quo aut patría reciperet libertatem: automnes mortales,qui ímpenfis, expeditíonibus, moleftijs fatigabantuna explícaret erumniís:tunc veró equítatum fuum ín preludijs videns& leuíbus pratlíjs!u períorem& víctorem fuftulítanímos. Actranfitíones nonnulla ad hoftes,delatíonesgu aliorum& fufpiciones amicos Cafsij frequentes traduxeruntín confilio ínfententizma Brutí. Vnusaduerfabatur ex Brutiamícís Atellíus, quí expectandam cenfebathye mem. Quarente Bruto,quarearbítrareturanno poft fore fe potiorem:Sínihilinqui?g líud,viuá certe díutiüs, ld tulít egre Cafsíus, offenditg reliquos non medíocriter Ad lius fos. ration paucí: fuum: tedixi vno vi adfor Meff: lisipf níceu; congr tuo tt dterp Caio quan nefas cafus. non ti occur i Tpro| xus: 1 mus v tem P potid fief Drutt terpo. incan tamet J pda lofor ttm a busfi; audíu confu pradla Quer comn ft qu (unt Cede: vener íntulc fipíe Quo tima diam gor; tro pr !lein[ liquí[ usd Brat tí(Caf victo bus,i| toriur mín. B nim, Quit, rum: Vb affe. auit, usb inon Itóe f lente EA ie ituri, d 16eít ribusli dibi m 1gat, 'tíam Jiíce T lign jag entes| vibslg Nor» $2 fub, deg juer- B Phi f ume gi terc- m itum mo] onn naf m s ali (e (mo. apita a inl g nob, ríam uoti, lum "tiam sob, endi Is vt peret ntul, [ijs fu hesq itíam hye jitd« Atc lius 4 M. Brutus. 649 ju. Vífumigitur poftero díeacie decernere. Brutusbotiam fperti oftendit, S cenam | uionibus philofophícís traduxít,índe dedít fe quíetí, Cafsíum Meffala aítfolum cum axis familíaribus coenatum, cogítabundumq;& tacíturnum fuiffe prateríngeníum fium confpectum:à ccena eum manum fuam prefsiíTe, ac tantüm pro folita fua comíta«dixife Graece: Teftor Meffala teídem miíhí,quod Pompeío Magno accídere,pralio | ovt cogar íácere de patría aleam. Bonum anímum tamen habemus, cüm refpícímus idfortunam: cui, vt male confüluerímus, haud debemus diffidere. Hzc Cafsíum aít | Meffalanouífsíma fatum falutem fibí dixi(Te: fuifTe etiam ín pofterum díem fe,quí natalisipfius erat,ad coenam ínuítatum. Ortaluce fignum ín caftrís Brutí& Caístj fagi pu siccum propofitum fuít. Cüm íllíín medío,quod erat ínter duos exercítus,fpacío e(Tent cngrefsí;ait Cafsíus: Opto Brute victoríam, vt perpetuo felícem vítam ínter nos mu. uotranfigamus. Sed quía maxímae quaeqy res mortalium funt íncertí(;ímze,& fi ínfeli^ dterpugnatum fit,haud facile íter& poterímus colloquí: quíd de fuga& morte ftatuíse Catoccurrít Brutus:Iuuenis ego Ca(sí& ín rebus tyro haud fcío quemadmodü ratíone quandam fecutus philofophíz íimprobauí Catonem;quod fibí cofcíuí(Tet necem: quafi ndasfit;negy ad virum pertineat fuccumbere fortunze,& nó fortíter excipere, quicquid aus tulerít, fed íd refugere. INücalíus ín fortunís fio. Etfi deus id; quod in manibus eft, mnrecediífpenfauerit: non facía,vtalíam deíntegro fpem& apparatum expcríar, fed eccumbam fortunam laudans.Quippeldíbus Martíjs largítus fum vítam meam patríe, jtpropter quam alteram liberam duxí&€ claram. Tum arrífit Cafsíus, Brutumtg coplexis: Hocanímo, ínquít, pergamus ín hoftes. Aut ením víncemus, aut non formídabí^ musvictores. Hínc deacíe ínftruenda amicis praefentibus collocuti funt. Contendítau tmBrutusa Cafsío,vt dexterum cornu fibí permitteret, quod propter vfum& etatem píüs exiftíimabantad Cafsíü pertínere. Atqui concefsit eííid quoq; Cafsíus,atq; Met ile ímperauit,vt cum fortifsima legíone, quam ducebat, confifteret ín dextero cornu. Brutus extempló equítes exímíeornatos eduxit, neque fegníus pedítum füb(idium íntrpofuít. Antonij milítes forte foffas à paludibus,círca quas locauerat caftra, ducebant hcampum,vtvías Cafsfj ad mare tendentes ínterciderent, Czefar fedebat ín caftrís: nec umenob valetudínem aderat ipfe, verüm copíz eius haud fane pugnaturos hoftes ex; dantes: tantüm excurfiones ad opera facturos,leuíbusq telís& tumultu turbaturos | olores: dum veró ínfeftam ín fe acíem nonattendunt,mírabanturínconditum clamo ttn& frequentem à fofsís accídentem, Inter hecallatís à Brutoad duces tefferís,ín quibusfignum fcríptum erat:ílloty legíones cíircumuecto& adhortante pauci fignum dati udiuere, Plerígy eo non expectato íntulerütfe vno ímpetu& clamore ín hoftes. Hanc anfufionem fecuta turbatíone& díuulfionelegíonum, Meffalae príma, índe proxímae platz funt cornu Carfarís finíftrum, quz vbí paululit extremos carpferunt& obtrun^ auetuntnon multos, fed cornu círcumuenerunt, irruuntín caftra. Ac Czfar, vt ipfe ín ommentartjs prodídít,cüm quídam amícus eíus M. Artoríus vifionem ín fomno vídift quz fe tuberet fecedere& faceffere ex caftrís: paulo ante exportatus fuerat, putaue'untqy eum occubuiffe: INamlectícam eíus inanem íaculís& pilís traíecerant. In caftrís (des edíta eorum,quí capíebantur:ac duo míllía Lacedemoníorum,quí nuperauxilio vaerant,contrucídata funt. Qui non círeumdederant Cafarís legíones,fed ín frontem | tulerantfe: auerterunt facíle perculfos cocíderunttg tres legíones,vno(y agmíne cum ürientibus ítruperuntín caftra ímpetu víctoríze vnà illatí. Flí Brutum fecum habebàt. | Qodveró non aduerterunt ví&tores,id docuít occafio víctos, Nam ín nudam& lacenmaduerfam acíem, à qua abruptum dextrum cornu fuerat confectando, ínuectí me^ limnonímpulere, fed grauí certamíne funt excepti. Síníftrum cornu confufione& iRoratione eorum, quaeacta effent;pepulere:confectatíg ín caflra, dírípuerunt ea neu Uoprefente imperatore. Antonius ením,vtaíunt, declínans ínítíó íncurfum, receperat 'einpaludem,INec Czefar,qui caftrís fe fubduxerat,víquam apparebat: verüm Bruto a liqui creentos gladios oftenderuntoccídiíTe eum íactantes fe, narrauerunt(g facíem eI5 Xzetatem.Iam medíaacíes proflígauerat ingenti czede aduerfos,eratiy vndequaque Brutus victor,ficut victus Cáfsíus.quod vni rem perdidít:cüm ned; Brutus vt víncenCasio faccurreret,neg; Brutum híc expectaret vt proflígatum. Quandoquidem pro Woriz fieno Meflala habet, qp tres aquílas& multa figna milítaría cepifTent de hofti hts illínullum. Recípíens fe Brutus caftrís am euaftatis Caefarís míratus eft Cafsij pre^ trium fenó vídere excelfum vndíg,, vt folet,& confpicuü,necy alía loco fuo pofita. Sí» lí Bruti ex. Cafiij colioquim ante pugnam, 1 Locus eft m&. dofus. Pugna is Pbi lippis. Cefaris Olauij fomnium princi pibus[eruandis, Cefar falfo ce[ws in acie Pbilippica, ditus, Cafif cafa. Bruti it bello virtus, Qutstum valeat error in bello, Cafiij cedes. Titinij mors. Cafíius Romatiorum forti vltinus, Ceforum in Pbi lippis numerus, Bruti clementia €7 lenitas, é$0 Plutarchi quídem diruta ftatim plerag tentoría& deiecta fuerüt,vbi(rruerüt hoftesin caftra, Ce dicit terüm qui peruidebant ex amícís Brutíacutiüs, docuerunt eum multa vídere fe fulgen, E tía,multa etía ínargentata fcutaín caftrís Cafsij huc illucferrí:caeterüm haudquaqui vi, beril deri(ibi vel numerü vel armatum efle relíctz ftationís:nec tamen cumulos vltrà appare, toríb recadauerum, quantos par erat ftratís totlegíonibus. Ea prímüm cogítatíonem Bruto rem" fubíecere cafus Cafsíj: relíctoqy ín hoftium caftrís praefidio reuocauit infequentes,con, rent traxítqg cosad ferendam Caísio opem. Cumillo autem actum ad hunc modum fuer;t, dov NNecprímam íncurfionem viderat libenter Bruti milítum fine figno& ímperío datam: tr B neg; quod victores ftatímad rapínam& predam ruerunt,omíttentes círcuíreetcircu, IB cus fundere hoftes,eares ei placuít. Cunctatíioneautem quadam& mora potíus quàm ala. gii: vot crítate€ confilio ducum cínctus ab dextero hoftíum cornu eft, Equítatu confeftimet, Wl inco fufafugaad mareablato vídens pedites quoque pedem referentes laborauit eos retíne, vibe re& reuocare. Vníctíam fignifero fugienti erípuitfignum,íd( ante pedes fuos defit: vit cüm cohors quoque prztoría eíus zegré díutíüs cohaereret. Ita tandem cum paucis coa Ant Cus eft ín collem,vnde defpíci in campum poterat ferecípere.Caeterümnihilip(e con, ilis: tuebatur. nam aciem habebat obtufam. T'antüm caftra fua confpexiít ídqy etíam víx di, iis.] rípi, Comítes eíus magnam equítum manum,quam míttebat Brutus,contemplati funt eft aduchentem. Hos Cafsíus hoftes effe& confectarí exíftíimauit fe. Vnum tamen exco- juo mítatu mifit peculatum Títínium. Flunc vt aduenientem confpícatí funt equítes,& ho mínemamícum& fidum Cafsío vídere:fublato prz gaudío clamore familíares ex equis i defilientes falutauerunt& complexi funt eum. Alíj vndíque eum nímío gaudio oua, tes& ftrepentes funt círcumuectí. quare magnum malum effecere, INam T ítínium ar bitratus eft Cafsíus vere ab hoftibus comprehenfum,atque hactenuslocutus:Nímirum e dum nímíüm vítz fumus cupídí, fuftinuímus amícum ab hoftibus videre correptum, adu Mox díícefsítín tentoríum quoddam defertum, vnum trahens fecum libertum Pind» mea rum,quem ex Crafsi clade ad hancnecefsítatem fecum habebat deftinatü. V erüm Par- men thís elapfus eft, Attuncchlamyde obuoluto capite ceruícem apertam praebuit prac con dendam. Caputením feorfum a trunco repertum fuit. Pindarum veró poft eam cadem litum nemo mortalíum confpexit. Vnde fufpícati funtalíquí eum iniu(Tu Cafsium occídiffe, aic Mox cogníti equites funt,& T'ítíníus coronatus ab eis perrexít ad Cafsíum. Quuivtex ae" oe eiulatu€ clamorelamentantíum& lugentíum amícorum ducís cognouítcafum& cr Ie,n rorem: ftrínxít gladium, multum ceílàtíonem incufans fuam feipfum peremít, Brv Dru tus vtfufum cognouit Cafsium properauítad eum. Necem prope caftra íam accepit, quat Qui cüm corpus Cafsij comploraífet,& Romanorum vltímum appellaffet eum, quod vigit exíftere deínceps paranímus nó poffet ín vrbe: exornauít eum mífitcg Thafum,necon, acit fufionem íbi funus eíus crearet. Milites eíus collectos cofolatus eft: quos rebus omni- adu busneceflarijs cernensfpolíatos, pro amífsís octo míllíanummüm ín capita pollícitus tíeb: eft. Illí cüm oratíone eíus recreatí, tum doní admíratí funt magniítudínem, abeuntem&ar acclamatíonibus profecuti,atquelaudíbus ín coelum extulere tanquam ex quatuorím vnui peratoríbus folum ín conflictu ínuíctum, Factum teftatur,quám recté confifus fit fefo Mlle qii; reprzlío fuperíorem. Paucis ením legíonibus omnes,quií ex aduerfo fteterunt fuditfv quai gauít(g. Quodfi omnibus effet ad przlíum vfus,nequeprzterlatí pleríque hoftem con fugi curríflentad przzdam, nulla vídetur eorum pars permanfura integra fuifTe. Cecíderunt daíf ex eíus exercítuocto millía connumeratís feruís,quí caftra fequebantur, quos nomínz- que: bat Brutus Brígas. Ex hoftibus Meffala aít bis totídem vel amplíus arbítrari fe defide/ fato ratos. Quo magís perculfi illi fuerunt príus, quàm Cafsíj feruus Demetríus nomineve uerf: fperíad Antoníum cum paludamento& gladío, qua confeftim detraxerat corporí, ve lumi ní(Iet. Quibus allatis íta fuftulerunt anímos, vt prímaluceínftructum exercitüinaciem ius o educerent. Quía veró vtraque Bruti caftra ín ancipiti erant fluctuatíone( Namipfius d brac propría captíuorum plena exactíorem cuftodíam requírebant, altera Cafsíj ferebant| ds niquoanímo ducís mutationem: fed& nonnulla ínuídia odíotg flagrabantadueríusv^ MM pac Cores víclí) placuítarmari copías,verüm pugna abftinuít. Ex captíuis feruítíorü mu^ busi títudiínem fufpecié inter milítes verfantíum imperauít ínterficí, Ex liberís capitibusali VtrO quos dímí(it, ab hoftibus dícens potíüs captos, atque apudillos captíuos& feruos cfle, ome apudfeliberos&€ cíues.Sed cüm cerneretamícos fuos& duces implacabiles, occultans pica alios& ad euadendumadiuuans feruauit eos. Erat quídam Volumníus mímus& Sac uerf culio fannío capti, Hos Brutus cüm contemneret,adductos ad eum accufaueruntami gar d M. Brutus. éji Ce: dciusne tic quidem à dicterfjs€ contumeliis ín ipfos faciendís temperare, Cám Bru "en, usalijsíntentus curís taceret, Meffala veró Coruínus ctferet ín tentorio mulctatos ver, roi beibus nudos ducibus hoftium remíttendos: quó víderent, qualibus ín bello compoate, tribus X familíaríbus haberent opus: alíquí ex aftantibus arrífere. P. Cafca,quí Caefauto im vulnerauít prímus: Indígnum,ínquít,eft,vt mortuo Cafsío perludum& rífum paOn«ntemus. Attu declarabis Brute, ecquam memoríam habeas ímperatoris vel punienrat, dovel conferuando eos,qui irrídebunt& obtrectabuntilli, Eo dícto exatfit vehemen im:«rBrutus,et: Quid ígítur,ínquítme Cafca rogatís, quin agítís pro veftro arbitríozHoc Un, dusrefponfum pro affenfione aduerfus íllos-miferos accipíentes, abreptos ínterfecea. al. oc Hinc donum milítibus perfoluít: ac modice correptís, quod non accepto figno T incondíte fine ímperío ínfultum feciíTent ín hoftes,promifit,fi dímícaffent ftrenue,duas ne M. vibesíeeis praedae X direptíoni daturum Theffalonícam& Lacedemonem.HocBruxit: ivíte crímen vnum ineft ínexcufabile: quamvís multo hís tríftíora milítíbus praemía 02, Antoníus€ Caefar tribuere. quí omní pene Italía veteres exegerunt cultores: vt agrum on ilis X oppida darentalíena. Verümiítís ímperare& domínarí propofitus eratbel!i fidi is. Bruto vero ob virtutísopíníonem nec víncerenecíncolumíi effe à vulgo nífi cum ho ünt cto& fuftitía concedebatur,ídqg Cafsío defuncto:cuiobíectatum fuít,quód Brutum C0- ioquead nonnulla impelleret víolentíora. Caeterüm ficut ín curfu gubernaculo con^ 'ho 1olígnaaliaaffigere& accommodare tentant,non apte quídem, fed neceffaríó ma. juis Mil: chinantesídad euítandum perículum: ítà Brutus ín tanto exercíturebusg;ancipitibus am cogebatur parís ínopía ducís accommodare fe przfentiíbus, multatg ex eorum nutu fa. |a X dicere, quz illís placebant. Placebant autem, quzcunq; Cafstj milítes vídebanum i correctura. Quippe intractabiles erát, ín caftris quód agerent fine ímperío feroces, m, all uucríushoftes ob acceptam cladem trepidi, Nihilo erant Caefarís& Antontjres com^ du MEM netuspenuríameliores,& quía caftrahabebant loco humili, graue expectabanthye: Jat. mem. Volutabantur ením apud paludes,& przlíum ímbres fecuti autumnales tentoría i MEM cono complebant& aqua confeftím exrígore conglacíante. Ita comparatis clades mí lem litrm marí accepta annuncíatur. Síquídem ingentes copías, quz míttebantur ex Ttalía (i. ME uCa(arem,adorta Brutíclafsís eft opprefsittg: exhís admodum paucí,qui hoftiles e£ tex M ugerant manus, adefis pre fame velis X funibus vítam tolerabant. Quz vbi íntellexe. e ME rmaturabant prelío ante decernere, quám quanto auctus fucceffu effet, íntellíeeret n» MEM Putus. Eodem ením dieterra marígy pugnatum fuít. Caeterüm fortuna quadam magís pit, quàm praefectorum clafsís malítía ignorauít Brutus víctoríam hanc fpacio interiecto id WM vicini dierum. Neque ením adalterum conflíctum defcendiffet, càm neceffàría ex on MEM udtuiínlongam díem haberet expedíta,& loco opportuno confideret: vt haberec& W^«uerfus hyemís íníuríam tuta& aduerfus hoftes ínexpugnabilía caftra: quía veró po» itus ebatur cítra controueríiam marí,€ cornu hoftium fibi aduerfum fuderat, maena fpe ng MEM animo effecfultus.Enímveró quoníam regi ímperíum non vltrà poterat à multis, fed ín vum poftulabat rectorem, intendens fcilicet amouere deus& fubducere vnum íllum, fo, Mo quipotírirerum valentí obftabat, moratus eft, neílla palma ín Brutí veniret notítíam: fv MEE qumvisid prope effetfactá. Pridíe ením,quám dímícare ftatuerat,fub vefperum trant on MM lupiensab hoftibusad eum Clodíus nunciauit Cafarem& Antoníum,vbí proflígatam unt dalfem fuam refcíuerunt, properare ad certamen. Haec dícentí non habíta fides eft, ne na- MI, qucín Brutiveniítconfpectum defpectus prorfus, quafi níhil certí audiuiffet, aut vana de huvorís concilíandi gratía adferret." Ea nocte fpectrum illud referunt iterum Bruto obvo MEE urfatum,eandemtreprafentans vífionem níhil locutum, fed dilapfum fuiffe. P. Vovo ME lunniusvir(apientiz ftudijs dedítus,& Brutíarma ab ínítio fecutus nihil memínit hu em iis oftentí: fed obtectam apibus prímam aquilam fuiíle,& cuídam ordínum ductori ius MIR vrchium vnguentum rofaceum exudaffe, neque cüm crebró detergerentíd& exime uL ntquícquam profectum.| Sub conflíctum duasaquilas medío ínter vtramq; acíem M Icio concurrentes dímícaffe,atque íncredibile filentíum campum occupauíffe omníul E bus eas fpectantíbus:pulfam fuí(Te& fugiffe eam,quze à partefuerat Bruti. Celebratum ali vrofuítde A ethíope,quíporta patefactaaquilifero occurrens eladíjs à mílítibus eft ín fi, d omenídvertentíbus concifus. Poftquám eduxit milítes, atque ínfeftam hoftibus ex5 MEM Dicauitacíem: diufubftitít. Nam cotemplanti exercítum fufpíciones& delatíones ad. ac BM. uíusnonnullosoblatz funt,& equitatum vidíthaud alacrem ad commíttendam pu. mí» qam efte fed femper operíentem, quíd efficeret pedítes, Inde repente vírftrenuus, quí » á lói 2 Bruti crimen, et criminis ingeniofa Plutarchi eufatio exciatto, maritin, Victore naualis igttoratio perdidit Bru» Prodieia ante fecundus Bri prelium. Bruti fecundum prelium pruti inperatoria c7 rulitaris virtus. Catonis Flij intenis fortifsimi, «teritus, Lucilijin Brutum fides. Antonij mirain errore difiimnlatio, ez pradéntia, Bruti fuga, Antonium innucre videtur, vt Appianus refert, Verfus eft Euripidis€ Medea, Statili] cedes. 6j2 Plutarchi vírtutís caufa magno inhonore habebatur, prater Brutum ipfum euectus Camulatus nomíne tranírjt ad hoftes. Id Brutum íntuentem íngens perculit dolor: ac partím ira partim maíorís metu defectionis& prodítíonís protínus duxít ín hoftem pracipiti ín nonam horam díe. Qua ipfe agebat parte, fuperior fuít, gradumqy intulit finiftruu ho, Ítíum cornu vrgens,confirmauerunt que fucceffum equites, quí vnà cum peditibus ím, preísíonem dederunt ín perculfos. Alterum cornune círcundaretur, ducibus infcfia f gnaín hoftes rapientibus: cüm numero non zquarent adueríaríos, medíum díuulfum eft, delumbatumi non fuftínuíthoftes, fed effudit fe prímum ín fugam. Quihocfüde, rant, mox círcumvenerunt Brutum, Hic omnía ímperatoríz& militarís vittutís Opera dan mui pul at F. fere tun: tort neq manu& coníilio in ipfo difcrímine ad palmam obtinendam expertus eft, Caterüm SR— Rud re fuerat príore coflíctu fuperior,ea hic ínfeftrauít eum. Siquidem hoftium cornu, quod ibi fuccubuít,ilico fuít oppreffum: ex Cafsíj veró mílítíbus pulfis pauci cecíderant.Qui veró íncolumes erant, ex príore clade trepídi confternauerunt pauore ac terrore maxi, mam exercítuspartem. Hic M. Catonís filíus ínter preftantifsímos& fortíísimosír. uenes dímicans aclabore confectusnon cepítfugam, neq; pedem retulit: fed pugnans fignificansty, qui effet, atque paterno nomíne fe appellans fuper cumulata hoftium, dauera cecídít. Occubuít etíam ex alijs optímus quifqs, quí ad erípíendum Brutumob, ieceruntíe hoftibus. Erat Lucilius quídam ínter Brutíamicos vírbonus.Hicequítum cateruam barbarorum cernens in confectando czteros negligentes, ín Brutum autem effufis fe ferentes habenis, ftatuit perículo fuo illos ínhíbere: paululum queá tergorcli 1 ctus,ipfe Brutum fe efeíndícauít.Etfidem faciebat: quía orauít,ad Antonium vt duce rentíe: quafi Czfarem tímeret,& fideret illi. Hí praedafua ouantes,& míríficam fortu. nam ratí fuam abduxerütillum díeiíam fero praemifsís certís ex fuisad Antoniumnun, cijs. Laetus illeprocefsit ducentibus obuiám: alijqs,quí víuü attrahí audierunt Brutum, accurrerunt partím eíus míferantes fortunam, partím ílla gloría ducentes índígnum:qui lucis cupídítate praeda factus foret barbarorum. Cüm appropínquarent, fubftítít An. toníus fufpenfus,quemadmodum Brutum exciperet, At Lucilius ad eum adductusfi deütí anímo: M. Brutum, ínquit, Antoni nemo cepítned; ceperíthoftís, Dij meliora i vttantopere vírtutem calcetfortuna. V erüm íllereperíetur víuus,vel certe, vt illo digni eft,mortuus. Ego veró militíbus tuís ímpofui, atque adfum níhil huíusrei caufa fufferre acerbirecufans. Sícfato Lucilio,omnibusQ obftupefactís Antoníusin illos, quíadduxerant eum,íntuitus: Nempe íníque,ínquít fertis commílitones,quód erroreíflo aibi tremíní vobís íllufum. V erüm(ic habetote,chariorem vos, quàm quzrebatís, reperílle przdam, Quippe dum hoftem quarítís,adduxi(tís nobís amícum. INam ego Brutoitv certus fum hercle quíd facerem viuete, Tales veró amícos malím adípifcí,quám hoftes, Italocutus& Lucilium complexus commendauít eum tunc vní amícorum, ecq deínceps fído€ firmo ad omnia perpetuó vfus eft.— At Brutus ríuum obfitum vírgultis X rupibus tranfit: neque multo longíüs,quód íam nox effet,procefsít: fedloco quodam cauo,cuí grande pratentum faxum erat,confedít paucís cínctus ducíbus amícis queiac dídítlíterís Volumníus, prímüm ufpíciens in fulgens ftellís coelum duos verfus protulít, quorum alterum pro- agile» N Ne buius mali tefallat author Iu ppiter. Alterum fibiait effluxiffe, Mox fingulos amícos, quíante oculos fuos ceciderantin acíe, nomínans, przcípue Flauíj mentíoni& Labeonís ingemuit, Fuíteius Labeole gatus, Flauíus praefectus fabrüm. Interea quídam, qui& ipfe fitijt,& Brutum ítemví dit,rapta galea decurrit ad amnem. Cüm ftrepítus ex altera rípa accídiffet,proceísit Vo lumnius fpeculatum€ cum eo armíger Dardanus, Cító regrefsí requífiueruntde po tu. Ibí fane quàm placíde arrídens Brutus V olumnío: Epotus eft, ín quít, fed adferetut qua lon: con cap fed: ímp ton ciur Eur 0 1o Dun fala Dru Czi Use ínfj Bru letít tete pref " y ful: volt LU teat nís í Eta totf pidi ita geri facu Bg pita vobísalter.[dem miífus pene captus ab hoftibus fuít,& zeré vulneratus euafit, Con- Silii mo; d- 1. rr, t.""» 2 D, í iectanti Bruto non multos ín conflíctu cecídi(Te recepítStatilius per medíosfe traníitu rum hoftes( neque ením poterat alíter)& fpeculaturum caftra: elataty face, fi illa falua offendifTet, ad ipfum regreffurum. Fuít fax fublata. Nam petuenít ín caftra Sratilius, Qui cümlongo fpacío nonredi(fet, Brutus: Sí Statílíus inquit, víuit reuertetur, Ve/ rüm ílle ín redítuincíditforté ín hoftes, à quibus eft interfectus, IMultaíam nodteíndinans fe Brutus, vt edebat, verfus feruum fuum Clítum allocutus eft eum. Silente Clíto & lachrymante vertít fe rurí(us ad armígerum Dardanum,quicum habuit fcorfum qub dam Adíe quà aC; effe. par nem ipíi M. Brutus. 653 M dimfermones. Tandem Volumníum ipfum lingua Grzecalíterarum& ftudiorum com íra muníum comm onefecit orauítiy, vt manum gladío vnà fecum admoueret,& ictusim^ | it M pulumadíuuaret. Recufanteíd V olumnío alijsq; ídem facientíbus, cum díceret quifho, pam, non remanendum íllíc, fed fugiendum effe, exurgens: Sane vero,ínquít fugien. m eS. duncft; nonpedibus tamen fed manibus. Tum data cuique dextra vultu; perquam Mi,(reno, magnze fibí voluptati aít effe, quód nemo ipfum fefellífIet amicorum: verüm for um tunam fe patríze nomíne íncufare: V íctoríbus vero ducere febeatíorem, non prteride EÉM8S torum tantum caufa, fed ín prfentía quoque: quílaudem relinqueret vírtutis, quam e nequearmís víctores neque pecunía paraturí vel relícturi effent potterís: quín víderen^ U-[D tur íuftís opprefsís& probis iniufti€ improbi dominatum nihil ad ipfos pertinentem lod quafiffe, Poftquam denique orauit& obfecrauit eos, vt femet ípfi feruarent, recefsít i 6 longíus cum duobusaut tríbus: ex quibus fuít Strato, qui cum eo ex ftudío rhetorico xi» contraxerat familíarítate. Hunc proxíme fe conftítuit,atque ín gladium ftríctum,quem íi apulo ambabus maníbus dírexit ,íncumbens ínteremítíe. Alr nonípfum autumant, ins(rdStratonem eníxe precante Bruto auerfis oculís fubiecilfe oladíum,atque illum cum " inpetuimprefsí(Te pectus: quo traiecto fuifTe eum eueftígíó exanímatum, Hunc Strajb. tonem Meffala Brutí amicus Cafarí reconcilíatus commendauiít eí aliquando pero. um NC cium, lachrymansq aít: Hícille eft Caefar, qui Bruto meo extremum praftitít officium. em Eum Czfar beneuolentía complexus habuít ín laboribus(X certamínibus Actíacís vdi iii. num ex fortíbus Girzecís; quíeum fequebantur. Ipfum autem memorant poftea Met. Ice llam, cum celebraretur Cafare,quod quamvis fuiffet ad Philippos ínfeftifsímus ipfis tU- Bruti caufa hoftís, egregíam operam tamen fibi prebuifTetad A ctíum, díxi(Te: Tu me " Cx(at femperfectae partíumdp ínueníesmelíorum& íuftíorum,| At Brutum Antoním WM uexanimem cüm ínueniffet, corpori precepít paludamentum ex fuís pretíofifsimum qui ínjci. Poft cüm íd ínterceptum comperíffet, ínterficí iufsit furem, relíquíasad matrem ie Brutí Seruílíam remifit.^ Porcíam Brutí vxorem Nícolaus phílofophus fcribit& Va sf lius Maxímus, qua morideftínauerat,cüm amícorumnemo íd permitteret,fed adha Lj rrenteíafsídui afleruarentQ, ex foco arreptos carbones haufiíle, oredy occlufo& comnü preffo fuifTe abfumptam. Lícet círcunferatur epiftola quaedam ad amícos Bruti exporre gall liulantís& lamentantis Porcíam vtab illís neglectam, qua deponereob valetudínem lu- voluillet vítam. Wiídeturigíturtemporís INícolaum rudem fuifTe. Nam morbum cer. bo M ttamoremt huius foemínze& mortís modum epiftolium quoq; hoc, modó ex germa^ ile nís fit, fugeerít, ín» is. DIONIS CVM BRVTO COM en PARATIO, lam Ccx3| VAN D o Igíturmultahifce víris fuppetíerunt preclara, prefertim quód 6x WE£0 ex tenuifsímis fubfidijs maximi euaferínt, haec Díoni pulcherríma laus eft. i— uh| Neg ením laudis focium habuít, quomodo Cafsíum Brutus vírum ad virV tutem€ gloríam non perínde excellentem: fed quí ad bellum non mínus fortítudíne,fcíetía rei militaris,& índuftría attulít momenti. cuí fane etíam totíus facti affcríbunt quídam ingreffum, ducem hunc confilij ín Cz(arem Bruto íntreiti pidum afferentes fuifTe. At Díon ficut arma,claffem,copías milítares ad rem gerendam: je(aamícos quoque& focíos fibi pfe comparauit. Nec veró íam,vt Brutus,ex rebus ipfis Ivi grendís& bello opes fibi& vires qufiuit,ita Díon: verüm prarogauít in bellum ipfe Vo facultates fuas, ac pro ciuíum fuorumlibertate exilij víatícum profudítpríor. Adhac po Brutus& Cafsíus,cüm non líceret vrbe profugis fecuram agere quíetem, verüm rei ca^ etur pitzlís damnatí,& cüm perfequerentur eos alij, confugeruntneceffaríó ad bellum, aron- Sali morumty praefidío tutantes falutem dífcrímen pro femetipüis potíus quám pro cíuíbus iti«iere, Díon fecuriüs in exilío,quám qui eum extermínauerattyránus,& latíüs agens, lua quo Sícilíam conferuaret, tantam perículí íecít aleam. Iam non períndefuít Romanos íus, : iCafareatqg ab Díonyfio Syracufanosliberarí, Híc ením tyrannum fe non íbatínficías Ve"lex malís Sícilíam obruebat ínfinítís, At Cafarís domínatus,dum conftítueretur,no li. z 2 É" r3-—^p z M*" cie Parum preebuít aduerfarrjs negocij. Vbí eum víctíreceperüt,nomen tantum& opíniolito ntm apparuít effe: factum vero ab illo feuum veltyrannícum extítit nullum.Imo rebus i Is pofcentibus vnum príncípem, lenifsímum quafi medicum ab ípío fe deo oftendit p h li 5; Fupgiendum, no pedibus fed manibus, Bruti dicum, Brutus fibi nece confcifcit, Strato Bruti familiaris, -Meffala Cor» uinus Bruti micus. Mefale liber» tas. Bruti funus, Porcia'yxor Bruti carboniz bus€ foco fum. ptis, extincta, Val. JMax.lib, 464p. 6. Quibus rebus Brutus Dione inferior fuit, Quibun rebus Dion Brutofuit inferior. Bruto botos mortuo etiang ab boflibus babitus. Bruti flatua Mediolani, ab Augufto conferaata. 654 Plutarchi datum. Quare Cafare ilico populus Romanus defiderauit,fuítg, infenfus et implacibt, lis percufioríbus eíus.Díoni Díonyfij ex vrbe Syracufana dímiísío,& quód tyranpico, dítoríum príorís non fuíffet demolitus, crímíni efl apud cíues datum.— lamínipfo gt. rendo bello dux Díon ínculpatus fuít: qui rebus, quas ipfe ínflituerat, optíme eft víus: vbítítubatum per alíos fuít, eas erexít€ correxit, Drutus extremum de fumma rerum neq fubiffe videtur certamen prudenter,neque lapfus emendatíonem quarfiffe:(zd de. fpondítanímum&€(pem abíecít,nec quantum Pompeius expertus fortunam: ídg cüm Ípes magna eíibídem reliqua ín armís foret,et claffe toto mari plane potiretur. Maximi autem, quod ínurunt Bruto, crimen eft: quód, quí Carfarís etfet beneficío feruatus,& coferuaret ex focijs fortuna fuze, quotquot ei liberet,amícusq; habítus et praclatus mul, tís ipfe corporiíllius íntulerít manus. Id nemo Díoni obijcíat: ímó contra, Quamdiufa milíarís& amícus fuít Díonyfij,res erexít conferuauit queíllíus: patría veró exa&us& violatus ín vxoreacrefamilíari exutus bellum aperté fufcepítlegítímum& iuftum, Ar. quíhocprímum vertíturín díuerfum. Quod enim hifce vírís ad laudem fuppeditatím. prímís,anímus ín tyrannos ínfeftus&C ímprobítatís odíum,id fyncerum Bruto& liqui dum manet. Níhil ením,quod de Czfare quereretur príuatim, cüm haberet:adíjt proli bertatepublíca diíícrímen. Ille nifi lzefus ipfe fuiffet,bellum non moui(Tet, Hoc ex Plato, nís líquet epíftolís. ex quibus coftat pulfum aula tyranníca,non defícientem opprefsiffe eum Díonyfium. Infuper Brutum Pompeio, cuíante fuerat ínímícus, fecít bonum pz blícum amícum& Cafarí hoftem: quí vnum haberet ínímicítíae& amicítíz íuflitiam termínum. Díon multa ín Díonyfrj gratíam egít,quamdíu fibi fidit ille:& íra addu, vbi fides derogata(ibíeft, íntulitilliarma. Vndenec eí omnesamícifidem habuerunt pulfo Díonyfio non ftabiliturum eum fibi ipfi dominatum blandíore nomíne quim ty, rannídís cíues demulcentem. De Bruto ínímicorum audires teftímoníum, coníurato, rum ín Czfarem folivnumà príncipío vfque ad exítum propofitü fuifTe, vt populo Ro, mano príftínamredderetremp.— Porró extra hacc certamen aduerfus Diíonyfiü haud quaquam íllíaduerfus Cacfarem par fuit. Siquídem Díonyfium nemo non quifamilisríter eum cognoffet,faflídíret ín víno& alea€ luftrís plerumq; demerfum.At de Cat» re cogítationem fufcipere obterendo,neq; reformídare eíus íngenium,opes, fortunam: cuíus adíimebat vel nomen Parthorum€ Indorum regibus f(omníum: íngentís fuit ani mi et ípírítuum nulli fuccumbentíum pauorí.C)uapropter cum Díone,fimulatque con. fpectus ínSícilía eft,infiníti mortales confpíraueruntín Díonyfium. Carfarís authorítis vel defuncti confirmauitamícos eíus:ac nomen huíus euexít ílicó eum, qui vfurpauítid, ex ínope puero ad populí Romaníprincipatum:ísdy contra Antonij ínímícitíam& po: tentíam appendíthoc pro amuleto. QQuod fi obijcías magnís certamíníbus fuifle cíectü ab Díonetyrannü: Cfarem veró nudum à Bruto íncautumt occifum: íd ipfum funv mz fuerit folertie& confilij magní imperatorís virum potentía faccínctum tanta,cape reíncautum& nudum.Neq ením repente,neg; folus, aut cum paucís adortus ínterfecit eum:fed díu premeditato confilio eftaggreffus cum multís, quorum fefellit eum nemo. Autením áprimo delegítoptímos: autillo delectu eos, quibus fidem habuit, reddídit 8 bonos.Díon vel malo iudicío permifit femcet ipfeímprobís,vel vtendo exbonísímpro bosreddídít: quorum erat víro prudenti praecauendum vtrumque, Exprobrat eí Plato quog,, quàd eos adoptaffet amícos, à quíbus perdítus fuerit. Atq vltorem Díon necis fuz nufquam quemquam habuit. Brutum veró velex hoftíbus Antoníus fplendídefe nerauit, Czfar conferuauít etíam eí honores, Statua eíus xrea fuit Medíolani ín Gallía cifalpína pofita, Hanc,qua ímaginem eíus reprafentabat& erat fabre facta, vt poftvi dít Czfar,praterijt. Mox fübfiftens compluríbus audientíbus vocauit magiftratus,ciut tatem eorum ferens fibí compertum effe foedus pacís rupiffe, quod hoftem fuum apud fe haberet. Ac príimüm fane negauerunt:€ quem nam lignificaret, ambigentesíntue "T ;0 bantur fefe mutuo. Vt vero conuerfus Czfaradftatuam contracta fronte:Num neillc, f inquíthíc ftathoftís nofter Multo íllí magis perculfi obmutuere. At Cz far arrídens laudauit Gallos, quód amícis effent etíam ín aduerríis rebus ftabiles,przcepítqy ne ftatualo, co moueretur, p] ree Pt uit-; e anie T r Milit «nici: tii, Y ctos mne tt nre, 1 Ja qute doras foi) Tn Doom » TT prata cordia liba du f Lied b )tmo fet eXti t'neo am Í mpi «toco "nim tens, T ditior. Iis, y fu b0l JW pol M ln. 65 ttd 10. dit 4j 'o^ ito cis fu ]ía vi^ fuí ud (7 le, 3 655 PRVDENTISSIMIS ATQVE ORNATIS$SIMIS, VIAIS, CONSVLIBVS ET SEN.ATORIBVS trium inclytarum ciuitatum imperialium Dauentrienfis, Cam. penfis,& Svvollenfis,dominis fuis obferuandis Hermannus Cruferius $. D. ER.AECL.A RA eftbonoratifeimiac prudentiféimi domini Africam fenten]| tia, quam commemorat in[omnio Scipionis Cicero:Omnibus,qui patriam cóferuas uerintadiuuerint,Auxerint,certum effe in celo ac definitum locum, ybi beati fempiterno&uo frudtur. Nibil effe enim illi prinaipi deo,qui omne mundum regit, quod quide in terris fiat;acceptius, quam concilia cetusa, hominum iure OCIAt05,qM& CI J| witates appellantur. Hargvettores c9» con[eruatores€ coelo profe£tos, illuc reuerti. E Nam primum officium noftrum"vendicat iure fuo patria,[fecundum parentes, tum maiz yt preferenda patria e parentibus C9 amici veliquis fit omnibus. Quare cum tanta fit charitas p4tn, Yt em non fen(u noftro, fed falute ipfius metiamur:non deterret bonum irum mors,qua propter m» cntos cafus qu otidié imminet, eg propter breuitatem Yit nunquam longé poteft abeffe: quo minus 1n. 0^ me tempus reipubl. fusa, con flat: yt pofleritatem ip[am,cuims fenfum habiturus non. f t, ad Je putet perti ut, Itad, Pompeius Magnus,cum effet Rom& mveifrumentarie penuria dele&ius annona procuratori Africam, Sardimiam,ac Siciliam nauigauit,magnod, frumentinumero colle£to properabat Romam. Hic om tempeftate obortaatrocidetre£larent nauclevi nauisationem, ipfe nauem primus maveffus iufsit ana cras tolli clamauitá, lauigave nece[Je efl, viuere non est. Vt patris con[ulerent duo D ecij, morti fe pra [msi vltrà dewoueve, Philem fratres vios dederunt fe defodiendos. Bonus erco cius omnia poflhabebit fa^ lin cos vtilitati poblice;atq, in eam apum more incumbet:que non ve(biciunt[ua qued, priuatim, Yerum. inommune confalunt. Con[ulent autem magiflratus prudenter imperando: Id efficitur re£tis con filijs, ifisdicis e bona difciplina publica: Plebs prendo exequendo4, náuiter, qua(unt à magiflvatibus ma put,— Cum enim beneimperetur cz obediatur redditur cócentus decentiSimus publicus, qua efl con Ordi: qua parusves crefcunt,maxim&"yerà di[cordia dilabuntur. Vt contra fifatuum ftt confilium fi befsElata vuflitia,, fi difciplina adulterata publica: baud diu coberebit im ciuitate concordia, neque ed lu flare re[b. valebit.| Maximi autem momenti eft difciplina. Vna bac im perium Greci& tenuere | Ledemonij. qua laxata, mox eo fuerunt exuti. Vna hac imperium peperit Roma orbis terre. Verum Yihec foluta est ,ilico e$t in monarchiam delapfa, inde im exitium Yt ex tanto imperio tam,"vali io(i prsftanti nomen tantum cg: ymbra uperfit. Porró renulla perinde mficitur difciplina p blica, Ymoribus vecipiendis extraneis. Quod preuidens(spientifSimus yr Lycurgusin con[ltuenda vepubl. fi Lacedemonia boc precipue fanxit ,ne in ciuitatem admutterentuy peregrim:50n quód corpora odif(textermorum, fed moves:quitenorem flatim inuertunt cium. Nibil est autemita declipandum extneorum,"yt luxus in vitta qe Ye[litu: qui femel receptus itia effundit mfinita.— Comitantur enim em faftus, fupercilium, contemptus aliorum, libidines, emulatio, odium, detre&latio. Hic parens est mp, tfalfe fimficauit Tiberius Cefar: qui Attilio But&^yiro prstorio, cim ad inopia per luxum ocordiam redatlus fateretur ac deploravet paupertatem fuam: Serà inquit, experre£ius es. Qui ye» num diffipauit[ua, is nece[Je eft inbiet aliens. Semper emm qui fm profufus est, bic aliemi eft appe8 fait | 1n. Voi cupiditas alieni obfidet ciuitatem, baud diu con[lare poterit concordia. Tum prorumpunt fetones, bella ciuilia, binc fequitur euet ciuitati. Quare Heraclitus philofophus in feditione Y0gda I!^; Yt m concione fententiam diceret, quo pacto redigi Citta pofJet im concordiam: con(cen[o[ve h popofcit calicem aqua friside QT paululum farine m[barfit, mox de elechone( id ef1"vel prleoi itjtris"yel leruminis genus) admifcuit. Tum epoto calice ab[cefsit, nec Yerbum addidit: ea ve innu15 itd dA carituvam ciuitatem[editionibus à f vepudiatis delicijs a[Juefcerent paruo contenti eft Adhec me trattanda compulit fimaularis ámor in patriam menus: cui confulere 1 ve alia null. qetm, certé"yt admonendo ei profim: fi fortafeis aliqua vatio inimi, qua qui foris cepit mundare ci^ vites noftras, ifla luxus queat. Quod ni im tempore fiat, Yereor, fi malum porró ferpat, atque ita"vt Gt tmcrefcat: ne redisat multorum lautas facultates ad inopiam. Priuatis Yero collapfis opibus"vt JUátmentis non po[Je con[istere rempublicam n€»i0 ignorat. Facimus autem German, quoajJere ni initatores. qui fiquid. confpiciant im viro infigm viti),"velut. claudicationem, manuum ine» Il 4 656 Plutarchi ptamia£lationem aut proie£lam ceruicem aut v[uvpationem alicuius inconditam Yerbi, idlibéterytex. primamus, virtutes fingulaves alias non fe£lemur. Itaque nos,cim immierauerint in Brabantiam eov yia násregtones ex Contágio itia externarum entium hec mutuamur ab ilis libenter, virtutes non attend; mus:acluxum eorum cupide amplettimur[obrietatem c»"vigilantiam vepudiamus. Quia yero imp; gnare adnos becmala ceperunt, c aliquem fecerunt iam progve[fum ,nonita fumus tamen js immer adhuc^vt"viii: propteveabac duxi fug gerenda, proponendumá, exemplum M."dntoni trium'yrrioyi comparatus est cum Demetrio Macedone: vt confideremus, bic quantum Yi pre[lantiffimo IWpenio, quia a prima&tate[e dedidit lnxui, quantas calamitates inflixerit orbi terra im quantasa, tp[c fe CORieCent, Co quám triflem cg foedum habuerit exitum. Huius enimluxus, qui pubem Romanam tunc acceptu, ex Afia obfedevat, domina orbus terre inuexit feruitutem Roma. Quare cum batres inclyta Citiitates, In quibus patria el mea, femper mili fint fa piciende,honorands, atque colende: nolui prétermittere;y "yiteilluf lium Yirorum Plutarchi à mein f ermonem Romanum conu evfe pro dirent, qum num par mfigne eis dedicarem: partim quà bona, qua ipfis fuppeditant, im his agno|cant( Quippe nu[ouam clarius, quàm diuerfis ex malis cognofcuntur bona. Neque enim tam cunda ynquam eft fanitas, quam^yi ten. tatum fuit morbo corpus)libertatem fuam. fecuritatem,o pes,refb.fuas con[hitutas longe, quam duitatum emnium nitimarum elezantius eg ve£iis tum ad publicam libertatem, tum ad iultiam ac prouentum "yirorum cordatorum: atque hifcebonis dele£tentur, Cateantá,, nef bienolent: partum quo laborem mei, officia,operam, ceftudium mtellieant fioi effe omnia con[ecrata. Incuiwsrel pignus Yobis colendifimi Dominiquiijs pree[ls,duas bafce itas offero:quod meum fatium, vt vobis fi t gratum, maiorem inmodum ro go. Valete Campis. PROOEMIVM IN DEMETRIVM ET ANTORNIVAM, Senfus ex artes quatenus conue niant c7 diffcrant. j V 1. Artesprími cenfuere fenfibus germanas effe, hi videntur mihi N l, H" H d AW precipue corum ín íudícando confideraffe facultatem, qua contr W ríaiuxtaín vtrog generefolemus comprehendere, Nam hocefteis MI Li;" S s""" H me confentiunt. Senfus ením etíiín albís& nígrís: dulcibus X ama ris:mollibus cedentibus've& durís fiuerenitentíbus díftínguendis —" verfantur:haud tamen in eo fiftunt gradum: fed vt horum cuígalíquíd occurtít, vtab eo mouetur& afficitur, fic illud ipfum ad fíntellígentíam refert.Ide ním eíus eft munus. Artesveró cumratíone confpirantes ad eligendum& fumendum id, quod ipfis eft familíare,ad declínandumdy& repellendum alíenis, illa fua fponte prz cípue,hzcad deuítandum obiter ínfpectant. Quippe medícína morbum, muficaabfo, num,quemadmodum fe habeat,ad contraríorum fpectare effe&tíonem folet, Atq artít omníum abfolutífsímz temperantía,& íuftitía,& prudentía:qua non honeftorum mo, E commune:verüm ín eís qua íudícauerunt,ad finem referendísmini; LET fui [ui ín: mt at uai po fup T lac pe Cui pe yt. fii tín fle tes día do,íuftorumi,& vtilíum iudicium faciunt: fed& damnoforum,turpíum,íniuftori:ven 489lMl o pe dítantem fe,quod malorum fit ínexperta, non commendant fim plícítatem: fed ineptíá eam& ímperitíam exíftimant eorum,que maxíme cognofcere conuenít honefteviciu rís. Acveteres quidem Spartíatz feftís diebus Ilotas multo mero cüm onerare fe coe Spartistarum| gifTent,ín conuiuía íntroducebant:quó,quám fit fceda ebrietas, oftenderent iuuentutí, mos in ferus— INosveró correctionem ex corruptela aliorum, non fane humanam ducímus ned cíui^ inbriands.— lem, Atillorum,quí nímíüm fuerunt ímpotentes, atg ín ímperío& fummo poteftatís gradu pofitínobili fuerunt ímprobítate, non alienum fortafsc fit vnumautalterü par vi tarum exemplís íntexere:nó quo voluptatís mehercle vel oblectandí caufalectores va/ Improbori vi- rtjsimagínibusilluftremus vt pícturam commentatíoné noftza: fed vt Thebanus líme tecur etiáde- nías dí(cípulis fuís oftendens tam eos,quíbene quám qui fecüs tíbía canerent, folitus e fcribantur. rat dícere:Ita canendüi,ac contrá,íta canendum nó eft. Antígenídas veró etíam maiore oblectamento íuuenes arbítrabatur bonos tíbícínas audíturos ,fialíquando malorum quoq experímenta egííIent. Ita míhívídemur nos quog impíeríiores fore vítarum fpeClatores€ emulos melíorum,fi nec peruerfarum& ímprobatarum fimus rudes. Com Demetriu; polj, plectetur autem hoc volumen Demetrij Expugnatorís vítam& M. Antontj tríumvirt orctes, idt homínii, quí maxímeaftipulatifunt Platoni, vítía item magna vt vírtutesd magna proexpugnator. fic ferríindole.Fuerunt equelufirís vínoüp dedii bellicofiymuniici frnptuofl unielenres am — 0 n nís vel Vi CoI mu ten dai eur (o do| aut Fu hn ttt De Demetrius. 6j7 lanfortune quoqy habuerunt parítates confentaneas.Non folüm etitm per totam vitam db expuphawrdíquam magnas res felícíter gefferunt, magnis ín rebus cefpitauerunt, plurímís potíti dis vrbibusapl funtplurímas amíferunt:ínópinato conciderunt, prater fpem denuo funt excítatí: ve. pellatw, " rm etíam vítam finíerunt, captus alter ab hoftibus,alter pené ín eam fortuna delapíus, : Demetrius. it AAAAVAVAVAMEZA, A) G I T V R. Antigonus duobus fufceptís ex Stratonice Cor- Deitetrij genus 7 o eee qY ee im. reri,filijs,vnum fratrísnomíne Demetríum, paterno nomíne e HI eEet d! EIE*) alterum Philippum díxit.Ita fere pleríg tradunt. Nonnulli ve x» 1Ea5:; 93^ rononfilium Demetrium Antígoni fed fratrís eius memorat n- n fuifie, Nam cám effet pateradmodum eo ínfante defunctus, "n 4 materautem mox Antígono nupfíiíet, pro filío íllíus habiti, p». j AtPhilíppusnon multís annís Demetrío mínor forte decefz » jfi. Demetríus corporís procerítate, quamvis procerus, mí- Demctrijfor»( P) nor paretefuiít.Forma veró& faciei venuftateadeó míra atqy ma. ^ US AVV) excellenti, vt plaftes vel pictor exprimere nullus ímagiínem " cius poflet.Eadem ením venuftate& grauítatem,terrorem& hílarítatem habebat,coni. fifa erat cum fuueníli€ feroci vultus afpectu penéínimítabilís heroíca quzdam fpedes& maieftasregía. Perínde mores ínerant eíparíter formidabiles homínibus& gra Demetrij mores t. Vtením íucundifsimus per ocíum ín familíarí confuetudíne, atq; inter pocula, ín delídjs,in vícturegum omníum mollifsimus: íta vígilàti(síimus rurfus& íntentífsimus erat inrebus gerendís afsíduítate& ftrenuítate: qua ínre pre caterís díjs Liberum patré ze mulabatur,vt quí optíme vtí bello noffet,contraqy pacem ex bellís alere, eíTetg; ad hílarí ttemac voluptates maxímé compofitus.— lamfuít fingularíter patrísamans. Obfer» Demetrij cem hi urevero matré etíam ín patrís gratíá videbatur ex fyncera potius píetate quàm quód Pre cocordía, Y potentíà efus captaretobfequijs. Ac cm alíquando audiret Antígonus certos legatos: ís peruenit à venatione Demetríus,adijtqg parente, atq; e ofculatus,cüm teneretadhuc ní OMM i iacula, apud eüalfedít. Ib Antígonus digredíetes iam cárefponfolegatosaltavoceapà pellans: Echoc,ínquít,denobís legatírenuncíate,íta ínter nos coueníre. quafi cocordía ís ME cumnhliofuofidesgz,quáei habebat;regníinerui effent& potentíae demonftratio. Nem. lí pevíadeo ínfocíabile vndequac eft imperíum, díffidentízty& maleuolentía plenü: Oris poteftas e víummus inter Alexandri fucceflores& natu maxímus gloríaretur, quód non tímeret"patiens cona m flium,fed commítteretlancea armato corpus fuum, V erumenímveró vníca prope díxe fetis. Y^ tim in multas fuccefsíones haec domus eíufcemodií vacauit malís. Imó ex Antigonípo. Liui lib. a4: 0, flerís filia furum folus trucídauít Philippus.R elíiquae familiae regii pené omnesfrequen, nin pat i ts habentlíb erorum,frequentes etíam matrum neces€ vxorum. Nam fratrum parríci M fuit 0^ diavtpetítíones geometra fumunt,fic concedebanturhabebanturq; communís quedà filios e» fratres 'n 4(o petitio ad fecurítatem®ía. Adhzchumanum naturáamicorumq; Demetríuma^ necare, íi mantem ínítío fuiffe, hochabeo exemplum commemorare: Míthrídates Aríobarza Detetrij buuU nísamícus erat eíus& propter ztaté familíarís. Híc ín comítatu Antígoni erat: nec erat manitas, e velhabebatur improbus. verüm ex(omnío quopíam venít Antígono ín fufpicíonem, " Vifus eft(ibi Antígonus amplum& pulchrum campum íníre,atque eum aurí ramentís Antigoni fo» i, ME coníererexexeo prímüm exurgereaurea mefsís, mox regreflus nihil nifi demeffum cul. mium. s mum vídere, càm anxío& moefto anímo effet, audiuiffe quofdam dícentes, Mithrida1&mín Pontum Euxínum fugere afportantem auream meffem defectam. Hínc trepí^ Y Vans filío furefurando adacto tacíturum vífum aperuit, acfe prorfus de medio tollere e, um& interficere ftatuíffe, Quod, vtaudíuit Demetríus, oppídó fuít eíacerbum:a- Demetriu fer. e 5 1 ts dolefcentí/que, cüm more fuo ipfum adiflet, vt ocíum fecum falleret, verbum facere, wa Mübridaté, i! voce íd detegere íurifiurandi religione dubitauít: fed abduxit eum paulatím ab icis, atque vbi foli fine arbítrís fuerunt, haftilí ín folo ínfpiciente íllo defcripfit: C- Fuge Mithrídate, Eo aduerfo profugít nocte ín Cappadocíam, breui'queoblatam v ütígono de ípfo vifionem fatum compleuít. Amplaenim& przclara regíone po^ witbeidates rí Uus eft. resumq Ponti ílleftirpem, quae octaua fermé fuccefsíone à populo Romano Pontum Occ »-"I delera;edídiít, Proeclarze índolís hecad humanítatem& íuftítíam Ípecíimína extant pat. à"enetríj,. Quíaveró quemadmodum Empedoclis elementís difcordiae& concordíze caufa Demetrius fuz fus à Ptolemaeo. Ptolemei victo ris in Demetrii liberalitas, Denetrij vido ria de Ptolemao. Demcetrij gvatitudo erga Ptole meum. Demetrij incur [io in Arabiam. Denetrij incur fio in Mefopota miam. Antigonus e Derietrius conantur liberare Greciam. Demetrius vreddit Atbenienfibus libertatem. Demetrius Pba lereus Atbenarum prefectus. 658 Plutarchi caufa mutuum ineft diífsídíium& bellum,magiísip contíguis& vicinis: íta bellum, quod inter omnes Alexandri fucceffores fuit perpetuum, magis patefecerunt in quofdam mj,» gíisqy inflammauerunt prouíncíarum& locorum confinía, ficut Antigonum tunccótr Hi Prolemzum.lIpfe íd temporis ín Phrygía Antigonus agebat. Cüm autem Ptolemzum ds tranfiffe accepiffet in Cyprum,& Syríam populari, vrbes que fplícítare& vi ín pote fer ftatem fuam redigere: filíum Demetríum eó mí(it annos natum duos& viginti; quí oft tunc prímüm perfe magnis ín bellís exercítum ductare CCepit, atque vt íuuenís tyr bet cum víro confligens ex Alexandri palacftra, quimultaíuo ductu& magna przeliaob, Ph ierat: ad vrbem Gazam offendit fufus'que eltocto millibus captis& quínque mili" busdefideratis. Aunifitfimul tabernaculum ftipendíum, totum' que, quo ad corpo, a rís cultum vtebatur, famulítíum. Caeterüm remifit eí hzc cum amícís Ptolemzusge net nerofo& humano adiecto díco: Non de vníuerfis, fed cffe de gloría ípfis& imperio i decertandum. Quibus receptís precatus Demetríus deos eft, ne cíus beneficij díuma.» neret debitor, fed cító paría referret ei, INeque fuítiuuenilí more attonitus, cüm ínte, jp rum gerendarum eflet veftibulo proftratus: fed vt conftans dux rerum vicibus ver(atus lie militum delectibus armísq; parandis íntendít, atque vrbes inftitit ín poteftate retínere," conícríptosty exercere. Antigonus pugna nuncíata Ptolemzum ímberbes ait nuncvio nx ciíTe, fed iterató dímicaturüi cum vírís. Neanímum autem infríngcret aut perftringeret Ille filij, petentí de integro perfe prxlíarínon prohibuit, fed conceísit. Mox magnís cum co fui pijs Pcolemzí dux Cilles, quód Demetríum ex priore aduerfo pralío contemneret. Hil. pe fuítad eum tota Syríafummouendum. At Demetríus repentíno infültunon expecan- MEaE(.. tem perculit, atque caftra cum ipfo cepit duce. IMilítes feptem millía víuosín potefta- red temredegit, ac permagna prada potítus eft. Víctor exultauítnon horum caufa,que ver habíturus, fed qua redditurus effet. Atque ex víctoría non íta opes€ gloríam,vt pen- nu, fitationem munificentíz& gratíz ín Ptolemaum relationem eft amplexus. Neq hac nín tamen executus eft ex fuo aibítrío, fedad patrem fcripfit, Quo annuente& manda, ten te, omnibus vt ex libítufuo vteretur, ípfum Cillem& amícos eíus magnífíce donatos Sti remífit. Hocnaufragium exegít Ptolemzum Syría,& Antígonum víctoría ouantem reli filiumig auentem afpícere exciuít Celanís. Indead fubíugandos Arabas, quos INa-(idi batzos appellant, Demetríus miffus, cüm íncídí(Tet ín loca arentía,ín perículum venít, Mill:«n Ateoípío, quód non expatefceret nec perculfus cflet, percellens barbaros, ingenti dit capta przda&feptíngentís camelís recepítfe. Cümveró Seleucus antéab Antígono trit Dabylonía emotus, receptaínde perfe ea prouíncía víctor cum exercitu fuperíores re qu gíones petíliet ad contermínas Indís gentes ac circumíectas Caucafo fubigendasnz ibi uones: Íperans vacuam fe Demetríus Mefopotamíam deprchenfurum, tranfmíffore pte pente Euphrate Babyloníam ínuafit. Occupauit etíam altera( nam duz erant) arceSe-&r leucí praeidium fummouere. qua potitus fuum ibifeptem míllíum milítum ímpofuit, der Acquzcunque ex ílla prouíncía rapere poffent, ín praedam fuam vertere milítíbus iuf noi fis ad mare eítregreflus, firmíus Seleuco relinquens ímperíum. Quíppe cedere víde pii batur, dum vaftat quafi non íam fuam. At Halícarnaffum,quam obíidebat Ptolemaus, MIB: i; celeríter fuccurrens eripuit. Hocfactum cümíngentemhis gloríam attulifTet;maena inf cupído íncefsít eos oppreffamà Caffandro& Ptolemzo vníuerfam liberadi Gracíam, tía Eobellum nullusregum fplendídíus gefsit velíuftius. Quas enim exbarbarorumpr? BM. c da collegerantopes, eas ín Graecos pro gloría& laude profundebant. Vtprimüm ibi: thenas nauigare ftetit fententía, cüm fübijceret quidam ex amicís Antígono, hanc vr/ du. bem, fi effent ea potítí,prafidío ipfis quafi pro fcalis Graciz retínendam: non eft eum mü Antígonus fecutus, fed fcalasaít praeclaras effe& firmas ben euolentíam, Athenas ve ren ro vtorbísterrae fpeculam mox res geftas fuaslaudibus apud omnes mortales illuftra- dai turas, INauigauit Athenas Demetríus quínque millibus talentüm argentí& nauíum- ad ducentarum fuccínctus claffe.— Vrbem Demetrius Phalereus Caffandri nomínere fl 8: gebat. Munychíatenebatur prefidio. Sed fecunda fortuna fimul& prouidentía v vel fus repente ad Pirzeum die vígelimo fexto menfis Targclionis ex fmprouífo appli tía: cuít. Vt propé ín confpectum venit dafsís, omníbus vt Ptolemzí naues recipere ciü eam parantibus, tandem re intellecta duces ínftíteruntoccurrere: fuitque tumultus, te qualem verifimile eft, càm hoftium defcenfionem arcere nec opínatam cogerentur, n Síquídem fauces portus nactus apertas Demetrius,inuectusq eft íam omníbus confpi 4 cuus;lignog ex nauí dato audíentíam& filentíum poftulauít, Quo dato pronuncíauit pe lod na, Jta um 'te qui yro )b |lli00, uid tío "o te tUg Te, vi» tet T laenec An» tos em Nazntí I "m te *eít, LA] ^ le^ Us, Tl ) m a $i 108 49 ad Demetrius. rpreconemparentem fe, quod felixfauftum que effet, ad líberandas Athenas prz. idium'que eíjcíendum mififfe, atque ad leges illís priftínamq; rempubl. reddendam. His predícatís vulgus depofitís ad pedes clypeis íngentí plaufu& clamore, vt exiret denauí Demetríus, hortatí funt, feruatorem'que& benefactorem appellauere, Pha(reícohors omnís, quamvis recípíendum cenfebant potentiorem:vt níhíl eorum, quae oftendebat, e(fet przftaturus: legatos tamen cum fupplícijs mifere. C)yuos Demetríus benigne affatus ex paternís amícís cum eís fuo nomíne mifit Milefium Aríftodemum, Phalereum veró cíuíum magís ob reípublícae mutatíonem quàm hoftíum metuentem Dentetrio Pb4z »onneglexít Demetríus: fed dignitatis eius& virtutis veneratione Thebas eum, vtí lereo bonosà p petebat, addito prafidío deduciíufsit, Vrbem ipfenegauit fe, quamvis defiderio te^ Deetrio Anti neretur,, príus vifurum, quàm pulfo praefidío líbertatem eíreddidiffet folíidam, Mu. goni, habitus. nychíam vallo foffa& cínxít, Dum tenetobfidío Megaram ínfeflam à Caffandro ín. ftus nauígauit. Cüm effet autem ad eum allatum Cratefipolim,qua Alexandro Po. Demetrij prrilperchontis fuerat nupta, Patrís agentem cupere fead ipfum conferre celebratae mu. culum libidinis irem formae: relicto ín finibus Megarícis exercituperrexítilluc cum expeditís, atque caufa, rifusab hís abfcedens, nequís congredientem fecum fentitet, reduxit feorfum tabermculum. Quod quía quídam de hoftíbus odoratí funt, repenté incurrerunt ín eum, llepauídus obfoleta fumpta chlamydula concitatay fuga prorípuít fe: ac parum ab. fiit, quín ob libídínem fcediífsíme venerítín hoftium poteftatem. Hoftesdírepto cum i pecuníatabernaculo eíusreceperuntfe,^ Capta Megara, militibus; ad predandum Demetrius Me: cnuerfis, Atheníenfes eníxé deprecatí funt pro Megarenfibus. Ita praíidío eiecto germ capit ez reddidit Demetríusíllí cíuítatí libertatem.| Dumhzcagít:philofophi eíín mentem libertate donat, vaitStilponís, qui exíftimabatur vítam fectarí tranquíllam. Huncacciítum rogauit, numquid rerum ipfius quifquam cepíffet? CuiStilpon: Nemo, inquit. Nemínem e stilponis philo ním vidí, fcíentíam qui eriperet, Cümferuitía effentpene omnia furrepta, ageretaue fophidictaad temíterum cum eo Demetríus benígné, tandem que dígredíens díceret: Liberam: Demetrium, Silpon cíuítatem veftram relínquo: Recte aís, ínquít: Nullum ením noftrum feruum rlíquífti,| Poftquàm veró ad Munychíam reuerfus caftrísibi permunitís deiecit prae^ iium, arcem'que exctdít: tum denique ínuítantíbus eum& excípientibus Atheniz ? efibus vrbem ínfjt, concíone'que aduocata veteremreftítuit ijs reipubl. formam. Ad. lit promíffum, miffurum ípfis patrem fuum centum quadragínta millia medíimnüm trítící,& materíam ad centum tríremes faciendas.^ Populus Atheníenfis vbí anno quintodecímo popularem reipubl. formam recuperauít( INam íntermedíum tempus ibello Lamíaco& pugna ad Cranona commiífa verbo paucorum, reuerá vníus pro» per Phalereí potentíam víguerat domínatus) tam fplendídum beneficijs Demetríum Kmagnifícum ímmodiícíshonoríbus, quos ei decreuerunt, odíofum& grauem reddíire, Nam omnium prímàm Demetrium& Antígonum reges appellauerunt, hoc Denetrionimij nomen ín eam díemauerfatos, quod quídem ex infignibus regrjs vnum adhuc Phílíp^ bonores decrepi Alexandrí generí íllibatum alijs& intactum fupererat. Solí eos Seruatores deos ti4b Arbenien, binata retulerunt, abrogato' que vetere magiftratu Archonte, 4 quo denomínabatur /ibw. infaftís annus, Seruatorum facerdotem quotannis creauerunt, quem plebifcitis conmcibus que praefcrípferunt: fcíuerunt'que vt eorum cum dijs nomína peplo íntexe' tentur... Locum etíam,vbí prímüm defcenderat de curru, confecrauerunt pofueruntg bíaram, quam Demetrij Catabatz, íd eft, defultorís nomínauere. Infuper tríbubus tns adiecere Demetríadem& Antígonídem, curíam que quíngentenaríam tum prí^ mim fexcentenatíam fecere: quód fingula tribus quinquagenos fenatores prxbe^ tnt SuperauítomníaStratoclís commentum.lfte fuítením fcítorum horum& prae, Stratoclis Atbe üioruin defignator blandímentorum. quí promulgauít, vt quí ex plebífcíto publícé micmfis audacia; :d Antigonum& Demetrium mitterentur, pro legatís dicerentur theorí, ficut quí ^ Ddphos& Olympíam folennibus Graecorum víctimas pro cíuitatbusagunt. Erat vdaliás proiectze Stratocles audaciae& lafciu& vítamagebat,procacítategy& ínfolentàveterís Cleonís vídebatur ad populülícentíáreferre. Meretríx erat eí domí Phyladi. quae cüm aliquando ad coenà eí cerebella et colla emií(Tet: Papz,ínquít,h zcobfona- siratoclis crude es, quibus tanquá pilísnos,quí gerímusremp.ludimus. Cüm clade íllà Athenienfes Ic dictum. nualé apud Amorgo accepiffent: prauertes nuncíos coronatus per Ceramícit íncefsit, tvi&torii nuncíauit,tulitqy rogatione, vt eius caufa dijs immortalibus gratía haberenli,at9j vifceratíoné populo tributím dedit, Moxadfuere, quí naufragía pugnae retule« funt, T OS TATE k, CTSDSAUNBUA 7 Gaia liuPhutl^ Ma^ qui rt &60 Plutarchi runt. Vbíhicira íncenfusacciuít eum populus,tumultá fubfiftens impudenter: Qui4 tandem, ínquíit,íníuriz accepiftís,(i duos díes tranfegiftis per laetítíamz Ea extítít St, ni toclís audacía. Iam fuerunt etíam igne alía feruídíora,vt Aríftophanis verbís vtar.Nam fi rogationemalius quidam promulgauit, ímpudentía fuperans Stratoclem: vt Deme, m trium,quotíiefcung appelleret, Cererís& Liberi patrís lautítijs exciperent. Qui fplen, on dore& magníficentia ín eo excipíedo excelluiffet,vt pecunía huíc de publíco tribue. Bl i Demetriona, à turad donum dijs ponendum. Ad poftremum menfem Munychíona Demetrion, y Bl. Bemetriomes- diem menfis tríigefimum Demetríadem appellauerunt.. Adhazec Bacchanalía mutato ha fen appellati nominevocauerunt Demetría, Atín plerífqs demonftrárunt díj portentis offenfionz e Prodigia. fuam. quando peplum, ín quo Demetrius€ Antigonus ex plebiícito fuerant vna am"^ Ioue€ Mínerua íntextí,dum per Ceramícum transfertur,írruente procella mediumli, üt ceratum efl. Círcaarasillorü frequens in ambítu edíta cícuta,cüm necea regíopafsím vit iftam fundat. Quo díe agifolent Bacchanalía, pompam intermíferunt: quód íngens& nit intempeftiuum gelu extitíffet,& quia frequens decíderat pruina, non víneas módo X gn "^.— ficosomnes adufsit frígus, fed frumentum quoque maxíma ex parte ín herba perdi. ia Pbilippides Co dít. Cnuapropter Stratoclís ínímícus Philippideshís verfibus perftrinxit eumín Co. fi micus, madiía: fi Quem propter obfuit pruina iti bus, i Propter quem agentem non pie faffum eft peplum,»" Laudem deum qui contulit mortalibus: uu. Populo becferunt noxam,non comadia. pe Vtebatur Philippides Lyfimacho familiariter, multadg eius gratía populus à regebene. mi i' ficíaaccepít. Huius videbatur occurfus& confpectus bonum omen illíad resgeren- hu das€ expedítiones adferre. Fuit alíoquín eí etíam ob mores probatus, quód non effet fe tu importunus& aulíca vacaret affectatíone. Agente cum eo alíquando comiter Lyfim; mi Philippidis re- cho ac dícente:Quíd tíbí Phílíppide rerum mearum ímpertíarz Tantüm, inquít,nerex üt [ponjum. opti- fecreta,/ Huacdeínduftría cum íllo contendímus, cum concionali fcenicum.| Quod ad mum,de4'^ veró prater czeteroshonores modum excefsit& fuít abíonum de confecrandis apud fei 279^ Delphosclypeis, Dromoclídes Sphettíus rogationem tulít,vtoraculü à Demetrio pete, Mili: eundi.—— onto Mera ípfaaffcribamlegís, quz fichabent:^ Quodfelix fauftum'que fit:velitiu, 80 beatpopulus,vnum vt populus cíuem Athenienfem defignet: quíad Seruatorem pro- aa fectus,vbi litauerít;confulat Demetríum Seruatorem; quemadmodum relígíofifsime, pe commodif(síme€ ocyfsimé dona dedícaturus fit. Quamcung dederit díctíonem, eam vt populus fequatur. Ita homínem derídentes ínfuper dementauerunt nec alíás fatis f» dt Demetrius Eg num.— Atílle Athenístuncocío indulgens Eurydicen víduam matrimonio fibí iunxit, fat rydicendud:— Fuit illa veterís Miltiadis proneptís,& Ophelte nuptías Cyrenzorum príncípís tenue ve Atbenis, rat. Quo defuncto remigrauerat Athenas, Has nuptías pofuerunt ín beneficío& ho^ uà nore cíuitatís(uz Athenienfes.Caterüm eratalíás ad nuptías Demetrius procliuis,mul Uo Demetrius mul. tà8Qj vno tempore coníuges habebat: quarü erat maxíma ín dignatíone& honorc Phi, ili:! t fimul babuit la tum propter patrem Antípatrum, tum quód etíam matrímonío íuncta fuiffet Crate- nu vyxorts, ro: qui fummum ex Alexandri fuccefforíbus defiderium fui relíquerat Macedonibus. am Hancfcilicet Demetrío admodum íuuení fuafit pater, vt etate fibí nonrefpondentem, 8 fed maíorem duceret. Abhorrentí dícítur ín aurem hoc Eurípideum ínfufurra(le: er De coniuge du- Vbilucrum f[nadet,velu£tetur licet tu eends ez. obfc- Natura,ducas coniugem. a quis. fenem. Vbi, ducasconiugem, pro, feruías, fcíté fubiecit, AtquihuncDemetríusPhilecete- bi rísqy coníugibus honorem habuit, impudenter vt confuefceret multís fcortís& multis E lit liberís matronis, effetqy fupra íllíus eui reges ex haclibídíne ínfamis. Vtpatereumad P n bellum Ptolemzo de Cypro mouendum excíuit, habuít neceffaríum obtemperare cí. H Caterüm molefté ferens, quód bellum pro Grzcíz libertate cogeretur praclaríus€ il- ie Demetrius| luftrius omíttere:Ptolemzeí ducem Cleonídem,quí Sícyonem& Corínthum tuebatur, W Cleonidem pecunía pertentauit certís í nterpretíbus,íllas cíuítates vt relínqueretlíberas. Renuente s vincit. illo confeftím cum copijs confcendit,petijtqg Cyprum,& fratrem Ptolemzí Menclaum ip fignís collatís protínus fudít. Moxcontulítfe eó Ptolemzus ipfe cum íngentibuspe é defiríbus fimul€ navalibus copijs; ac mínze quadam ínfolentes difputationesq; habi-« tc Demetrius. é&l i fünt,Ptolemzeo Demetrium, vt recederet príüs monenie,quámá toto coacto exgrcí uid;: 5s d ^" ufuoobteretur: Demetrío omiíílurum feillum o(tedente, fi Sícyone& Coryntho prze" filium fe deducturum recepiílet. Certamen hocnonillís ipfis modo, verüm etíam one maibus dynaftís grandem mouítímpendentís expectatíonem euentus: quód non Cylen prum,non Syríam:fed príncípatum ínter omnes víctoría protínus eílet palmam referen ie. üprzbitura. Igitur Pcolemzeus ípíe centum quínquagínta nauibus ínfeftus petrthoK(irm. Menelao ex Salamine ímperauit,vt fexagínta nauibus ín ípfo pugna ardore ínue herec& Demetrij nauíum terga caderet ordines turbaret. Hís L x. Demetríusdeus cem obíecít. Tor enim arctum excludere portus exítum valebant, Ipfe pedeftres copías " L inftructas per promínentía ín pelagus promontoría círcuafudit, ac Íic centum octogín lh nnauibus eftín alum prouectus. Illatus magnaímprefsíone& ímpetu Ptolemzum " vipepulít.Quí,vt proflígatus eft,cítato curfu cum folis octo nauíbus profugit. Neg e X ním plures ex omníbus euafere. Caetera partím ín prallío deprefTzz, L X: X. cum propu14 gnatoríbus& focijs naualíbus capte. Ex turba, qux ín nauibus onerarijs círca littus d. ME iauonem habebant, feruítíorum,amícorü Ptolemzí, foemínarumt: adhzcarmorum, o WE(ipndjmachínarumníhil proríus elapfum Demetrío e(t:(ed omnia cepit, atcp ía cafiradeportauí.— Inhís nobilísílla fuit Lamía, qua ínítío propterart fuít ín pretío ha^ bia. Siquidem fcíenter tibía canebat. Poft extítít commercío meretrícío celebrís. Tunc veró etíam exolefcéte forma multó fe míaorem pellexít Demetríum, adeoq lepóre de" unxit& cepít eum:vt ab alijs mulíeribus amaretur, vníus fllius effet amator. becun dumpraelíum nauale etíam Menelaus manus dedít, 5alamínatg Demetrío& naues€ pedeftres copías tradídít,equítes mille ducentos, grauis armaturz milítum duodecím je: mila. Hancvictoríam Demetrius adeo claram& infignem multó magis facilitate& n ME humanitate decorans hoftes,quícecíderant,magnífice fuaerauit;atque captiuos míffos Rt S ít Atheníenfibustantum armorum numerum dono dedit, quibus mille ducentos n2, milites valebant exornare. Víctoríz nuncíum patrí Milefium Aiiftodemum m«fit, ín'ex teromnes aulícos prímum adulattorem. quí tunc elaborauít, vtí declarauít, maxima od adulatione cumulare hancvíctoríam. Vtením ex Cypro tranfmiit, vetuít nauígíum ud terreappelli, fed anchoras íací,omníbusdg conquíefcere prcepít ín nauí.Ipfe fcapham cte, Blli: conícendensfolus eft egreffus,atquead fufpenfum pugna expectatione perrexít Anti» iv gonum, ítaque affectum, vt verí(imile eft tantís de rebus folícítos. Tuncveró vbi illum r0- xccepítadeffe, multo quàm príus magís trepídauit, vixdg fe tenuít domi, atque alíos fune, peralíos míniftros amícos que ad percontandum de pugna exítu Aríftodemum mífit, m Quívtnihil cuiquam refpondit,fedlento gradu vultugy cótracto accefsitadmodum ta^ fj, titus: míré attonítus Antígonus,neque vltra fuí compos occurrít eíad íanuam, multa i, EM imAriftodemum profequenteturbaatque ínregíam concurrente.— Vtergo prope io gll vai: protenfa dextra exclamauitaltavoce: Saluerex Antígone, vícímus przlío na|o ulitegem Ptolemaeum, Cyprum tenemus,milítum fexdecím miíllía octíngentos capti. wl M ushabemus. Tum Antigonus: Ettu quoq hercle, inquít,falue.Quiía ver íta nostor UM(itilues poenam. Nam tardius premiumlztínuncijaccipies.| Hínc prímüm Antígo^ t- ME num Demetrium vulgusreges confalutauít, atg Antigonum confeftím díademate u$, amíci euínxere. Demetrio pater díadema mifit fcriptaqy epiftolaregem appellauit. Ae« m Ea cpujquog hísnuncíatis)neob cladem abíiecilTe viderentur anímos,regem Ptolemarü dixere, Ba res pariter emulatíone omnes fucceflores Alexandrí peruafic. Etením coepít díadema Lyfimachus geftare,& Girecos Seleucus alloquens.quando barbarís eo orna tiante quog; vtrex refponfa dederat. At Caffander alíjsregem eum fcríbentibus& vo antibus ipfe priftíno more fuo fcripfit epiftolas. Id non addítamentum nomínís& haz t. ME biustantümhabuitvaríatíonem,verüm etíam illorum inflauit fpiritus X anímos fuftu is lit moribusQqs& congrefsíbus eorum faftum addidit& fupercílíum tragicorum hiftrío« ad" i vnà cum perfona ínceffum, vocem, accubítum, falutatíonemtq verfantíum. ei, Hinc euaferunt ín puniendo quog violentíores:vbiíllam, queípfos multo facílíores€ il: leniores antepopularíbus reddebat, detraxerunt poteftatí difsimulantíam. Tantüávox u, MEM"navaluítadulatorís, tantaq; orbem terra impleuit conuerfione. Porró Antígonus te tobusgeftís Demetríj íntumefcens confeftim mouit ín Ptolemaeum. Copías terreítres im iffe duxit, Demetríus magna cla(fe eumlíttus legens comítabatur. Res autem quemadI2 modum decretura erant, M edíus vídít ín fomnís Antígoníamícus. Vi(us enim eíípfe oí dt Antigonus cumtoto exercitu certare díaulo validé& acríter prímüm, deinde vires Ue k Demetrij de Pto lemeo victoria Lamia, Denme^ trio adamata, Demetrio tradi tur Salamus, lentus vittorie* Demetrij Antigono nuntius, caftigatur, ÁAntigonu e» Demetrius re^ gc appellati. Antigonict De victrij in Ptolemeum expeditto inanis. Mcdij, Antigoni amici, fomnik, Antigoni in filium. Dertetrik indulgetula. Antigoni in filium Demetri& ioci, Regum quorkdam ftudia, Denetrijmagifice fabrice Deietrius Rbo durà obidet. Helepolis,maxi ma Demetrij machina, Alcimi Epiro. t fortitudo, Plutarchi tuslaccefcere paulatim: detiíque, vt flexit curfum,languidus& anhelofus eor? fpiti is eumrecípere, lgítur Antigonus, cümín magnas perplexitates terra incurriffet;Deme fir tríus vero tempeftate& ingentibus fluctibus íactatus prope ínlocaímportuofa X afpe Rr ra efíct eíectus,multasqy amífiffet naues, re infecta redi). Eratilletuncannosnatuspa B lo niínus octoginta, Mole veró& pondere corporís magis quàm fenío ad expeditio, Ma 5^ nes ínhabilis filio vtebaturob felícítatem& vfum maxíma quaque íam przclaré proci s rante. INecdelícías velluxum eíus vel potatíones molefté ferebat, Pace ením proiectus B i: erat ín hzecvítía, atque per ocíum profundebat affatím fe ín voluptates: bello vt natur I temperantesfobrius erat. Fama eft,cüm Lamía propalám íamomníaapud Demeri; B^ poffet, Antigonum,cuíreuertens peregre tulit ílle ofculum,arrídentem dixi(Te: Víderis ob* Lamíamfili ofcularí,—.Alío tempore,cüm plures díes perpotafTet,& pratexeret fluore d fe conflíctatum: Audíui, díxi(le, Antíigonum:fed T'hafiusan Chíusfuit fluo. Ru, B ha fus cüm eum accepiffet malé habere: perrexít ad eum vífendum, ac formofo pueroad: fores occurrít. Ingreífus,cüm apud eumaffedííTet, tetígit manum eíus. Qui cum díxi(- d fet febrem modo recefsiffe: Sane,ínquit,filí:& mihíad ianuam modó dígrediens ob. í| uíámvenít. FHacobalía Demetríj praftantía facta tam ferebat leniter. NempeScy, h thz ínter pocula€ temulentíam arcuum neruos ínterím pulfant,quafi voluptatibusre,, miflum reuocantes animum. Ille veró partím feluxuríz totum dedens, partím rebusfe,| rijs,tractansqy feorfum alteras ab alterís,zqué erat ín bellí apparatu acrís, Caeterüm dux! À ín exercítu inftruendo quàm tractando videbatur melíor. quód omnía ad vfum fuppe.:d i: tere vellet affluenter, e(fetg ín clafe machínamentísq fplendídé parandís,atqueínjs WW| cum voluptate commentandiís,nímiüm curiofus. Nam folers cüm eífetatqy íntelligens:"m nonad ludícra nequead ftudía futílía applicuitíngenij fuí preftantíam alíorumtegum di more tíbijs canentíum,píngentíum,X tornantíum. Quíppe Aéropus IVlacedo fübtiles: meníulas€ lucernulas,vbi vacabat,fabrícando tempus traducebat,/ Attalus Philome 1 tor herbas venenofas colebat,non tantüm hyofcyamum& helleborum, fed& cícutam, aconítum,dorycníon ípfe ín hortís regijs feminans& plantans: líquores'que& femína s & fructus horum elaborabat cognofcere, ac fuo quzquetemporecolligere.| Partho i rumreges telorum cufpídibus ípfi formandís& exacuendiís fefe vendítabant, AtDe l d mettíj erantetíam vulgaría opificía regalía, grandítatemq ratío fabricae habebat, vni^" cum artíficio& folertía celfitudinem quandam mentis& magnanímítatem authoris bi reprafentantibus operibus: vtnon íngenío tantüm& opulentía, verüm etíam manu s regíavíderentur digna. Quíppemolevel amicos percellebant, venuftate retinebant n & hoftes. Atque hoc quoque veríus eft quàm lepidíus relatum. fenümdenüm€" quínümdenüm ordínum nauigía eíus ftabant ftupentes hoftes, cüm líttora fua prater- Ci ueherentur. lam Helepoles velutfpectaculum erant obfefsís, vt res ipfe aftípulantur. hi Síquídem exomníbüs regibus Lyfimachus Demetrio ínfeftífsímus, quí adrepellen- 8" dum eum ab obfidione Solorum ín Cilícía venerat, mífitad eum oratum, vt machínas 3 fuas& daffem oftenderet ibi ín curfu. Vbiilleoftendít eas, difcefsít cum admiratio" i ne. Rhodij díu ab eo obfefsí bello compofito machinas alíquotab eopetíucre: quo 4i dr & illius potentíze paríter& virtutís fuz haberentmonumentum,— Rhodijs intulítbel D lum, quodPtolemzií focíj forent, maxímam' que Helepolím admouít muro. Huíus y fuít quadrata bafis, habuít'que fingulaímze quadratura latera octonüm& quadrage nümcubítorum, Affurrexit fexagínta cubítos ín faftigium fubnexa, fuperioribus la- ti teribus bafi contractíoribus, Intus contígnatíonibus frequentibus'que camerisínter-: ceptafuit. Frons eíus hoftíum ex ET aperta,& per quamque contígnationem d feneftrata, Híncomnís generís mifsilia mittebantur, INamreferta milítíbus erat omni genere armorum przlíantíbus. Quod veró non vibraret neque nutaret, cüm moue jl retur: verüm recta ín bafi ac níhil fluctuans ín zquilibrío cum ftridore& ví magna promoueretur: íd pauorem fimulanimo& oculís oblectatíonem exhibebat fpedian: ff" tíum. Hoc adbellum duo ei ex Cypro allatí thoraces ferreí fuerunt, pondo vterque quadragenüm. quorum firmítatem& robur opifex oftentans Z.oilus, íntorqueríce tapulta ex fpacío paffuum x x v r.telum íuísít, Quo adacto íntegrum ferrumpermanfit, ac vix leuíter fuit ficutàftilo perftrictum.| Hunc thoracem ipfe geftauít, a^ terum Alcímus Epirota vir omnium, quíín prafidijs eíus erant, bellicofifsimus va n lentífsímus que. quí folus centum vigíntí pondo armís vtebatur, cüm caterí L X» pondo vterentur, Is pugnans Rhodi fecundum theatrum occubuit, Cümdcfende rent Demetrius. 663 |«ntfc fortiter Rhodij, quamvis nullum operzpretium Demetríus faceret, oppugna^ f siteostamen bile: quód cüm vxor fibí Phila literas, veftem ftragulam,& pallía cunc uffet, captum nauígíum mififTent cum omnibus rebusad Ptolemzum, nec humani, pe tatem ímítati Atheníenfium, quí Philippi captís tabellarijs hoftís fuí caeteras líteras le. d gerunt, folam epiftolam Olympíadísnon foluerunt, fed bona fíde obíignatam eí re9, mire, Flaud tamen, lícet non mediocriter ftímulatus, càm mox oblata occafio ef^ " ME y. übi, vicem fuftínuitillis Demetrius reddere iniuríze. INam forté píngebateís Cau" vius Protogenes lalyfi figuram, tabulam'que ceperat Demetríus ín vno ex fuburbijs E pene abíolutam. Míttentíbus caduceatorem& deprecantíbus eum Rhodis, píctu7" MEE orevtparceret, nequeeam viíolaret: patrís refpondit fe príus fimulachra concrematu. ns um, quàmtantos artísfudores. Septem enimannís expleui(Ie Protogenes pícturam K hanc memoratur. Quo Apelles afpecto opere vfqueadeó refert obftupuille fe, vti v voxeum defecerit: ac tandem dixí(fe, íngentem laborem& inclytum opus efie, deti^ à citamen gratijs, ob quas pictura fuz coelumattíngerent, Fizctabula vüà cum alijs h. Romam congefta, atque ibííncendío eft abfumpta.| Porró bellum Rhodíjs fortiter il(uftinentíbus,& quarente velamentum Demetrío Atheníenfes fecerunt ínter eos foeY BE ushaclege:vtfocij Antigoni& Demetrij Rhodij przterquám contra Pcolemzum (e BÉ enr Accerfiuerunt Atheníenfes Demetríum, quod vrbem eorum obíiderec Cate(ander. Ille nauibus aduectus trígínta fupra trecentas cum magna pedítum manunon s) c modó Caffandrum fummouit, fed fugíentem tergorí inhaerens víque ad s E Thermopylas fudít, Heracleam que vltro fe dedentem recepit, ac Macedonum fex ; milliaad eum tranfierunt. In redítu Girzecos cítra Thermopylas ín libertatem afferuit, ES Bootíos ínfocíetatem afcíuít, Cenchreís potítuseft, Phyien'que& Panacton pratiles día Attícae à CafTandro infeffà ín poteftatem redegít reftituit que Atheníenfibus, Qui o quamvis effufi ante ín íllum fuerant,& omnís generís exhauferant honores: excogi» m tuerunt rationem tamen, vt tunc quoque recentes€ nouialfentatíonibus apparerent. s Siquídem Parthenonís partem polteríorem attríbuerunt eípro díuerforío, ibity age| bat, X Minerua dícebatur eum hofpítío excíperenon nímíüm caftum hofpítem, neS quevt apud virginem díuertentem honefte. Atquífratrem eíus Phííppum pater,cüm "TL animaduerteret aliquando hofpitíum habere eumín edíbus, ín quíbus tres iuuenculze s cant: nullum verbum huíc fecít: fed accítoillo, qui fuperhofpítía attribuenda pofitus ni eat, eo praefente: Quín tu, ínquit, filium meum educis ex iftis anguftijs? At Dent metrius, cüm Míneruam debuiítet fi nulla alía de caufa, certe vt maiorem natu forotem(ídením díci volebat) erubefcere: tanta ín pueros íngenuos& vrbanas matronas e cnfputcauít arcem lafciuía: tunc vt maxíme locus ille videretur mundus, vbí cum t Chryfide, Lamia, Demo, Anticyrafcortís illis in omní lafcíuía volutaretur./ Accatem iaquídem non decet.yrbís nomíneaperte ínlucem proferre. Democlísvero virtutem Us Kpudicítiam operapretíum eft non praeterire. Puer ille ímpubes adhuc erat, habe. "« batq; formze cognomen delatorem. Democles Formofus vocabatur. Qui cum multis "T propofitís muneribus, folícítationibus, terroribus(uperatus efletà nemíne, palarftras el deníque gymnafium declínans contulíffet felauatum ad príuatum balneum: captata NS Demetríus opportunitate ad folum eft íngreflus. Vbí íu folítudíne deprehenfum fe - Knecefsitatem cognouit: detracto ahení operculo ínaquam ínfilijt feruentem, acfeb. metipfeperemít. lta ílleíndígno quídem modo perijt: fed fpíritibus pradítus fuít pa» :*. L-*^ z nr:* tía& fpecíedignís fua: fecus atque Cleznetus Cleomedontís,quí cüm patrituo quin. m quaginta talentüm, quanti ei lis ftímata fuerat, remífsíonem confeciffet,& literas at^ ni tilifletad populum à Demetrío: non fe modo fcedauít, verüm etíam concufsít cíuíta" ttn, Nam Cleomedontí quídem remífit mulctam fed plebifcíto cauít, nequís ciuium Ja àDemetrío afferretlíteras. Quam remvbi ílle delatam no modíce tulít, fed índígnatus n, agi io CCrurfus trepidantes non tantüm refixerunt plebífcítum illud, fed& eos,quítulerant jue&fuaferant íd, partím necauerunt, partím extermínarunt. Sciuerunt infuper, víderí (2 populo Atheníenfi, quícquíd iufsifet rex Demetríus, íd& apud deosfas& íusapud "i homíneseffe, Ibícüm quídam ex optímatíbus infaníre díxííIet Stratoclem, eam quí ab promulgaret legem: Demochares Laconenfisaít: Atqui infaníat, nifi ínfaníat. Habe v bat ením admodum quaftuofam Stratocles adulatíonem. Demochares ob íd dictum X, ddatus cüm effet, ín exilium datus eft. Hzcagebant Atheníenfes, cám líberatí pra iio& agere víderentur ín libertate, At Demetríus progreílus ín di d; Rhodiorum inbumanitas, Atbenienfl bu manitas. Protogenis Ialy fos. Denetriw par» cit Protogenis picture, que poft Rome in cenfa eft. Dencetrij pax cum Rbodijs. Dentetrij victo riginliberanda Gi cet. Anticoni pu» dor. Demetrij. lafciuia, Dertetrij mevetricum norina. Democlis puert Atbenienfis cafüitas e coflantia, Cleenetus impudicus, Decretainbotiorem Demetrij Atbenis fada. Denetrij in Be 664. Plutarchi lopónejum ex-. quod nemo fubfifteret hoftís, fugerent'que omnes& oppída defererent: adimxit(ibi pcditio. Acten, quam vocant, Arcadíamig dempta Mantínea: Argos,Sícyonem, Corinthum M redemít centum ralentís, quz pracfidiarijs numerauít, Iníftante apud Argíuosluno, nís folenní ludos faciens& feftos díes cum Graecís agítans Aeacidís Molofforum i, E Donetriun Dei» vis filiam fororem Pyrrhí Deidamíam duxít.. Sícyoníos índuxit, cdm dixiffet€05 íi," damiam Pyrrhi. x va veg habítare, vt demigrarent eó, vbínuncfedeshabent, Hac ratíone mutato m fororem dudit. cen vpbís nomíne pro Sícyone Demetríadem appellauit.| Càm ínIfthmo Conuen- n Demetrius de-. tus publícus celebraretur, multíq; mortales eó conueniíTent: renuncíatus eft dux Gra, u daraurdux— Cía vtanté Philippus& Alexander. quibus ille non pauló fe cenfebat praftare prz"t Grece, fentí fortuna& potentía inflatus. Alexander quídem certé aliorum nemínem nomi, 8 B neregío fraudauít, nequeregem regum pronuncíauítíe, quamvís eíus munere mul. i Gr Denetrij arro-. tíeffent& dícerenturreges. Athícilludens& írrídens, fiquís alium extra patrem fuum 4 í gantia.& fe appellaret regem:líbenteraudíebat, cüm ínter pocula quis poftulato víno pro. t pínaret Demetrío regí, Seleuco elephantorum magiftro, Ptolemzo clafsís pratfedo, Wi Lylimachoà thefauris, Agathoclí infula Siícilize rectori,| His apud reges enuncíatis bi ' rclíquí-deriferunt eum, folus ftomachatus eft Lyfimachus: quód haberet fe pro fpa, a done Demetríus. Eunuchos ením fere praeponere folent thefauris. Eratautemomni, p um eí Ly(imachus ínfeftí(simus. quí ínfectans eum ob Lamíz amores díctitabatnunc pr prímum fcortum fe ex tragíca prodeuntem fcena vídiffe, Contrá Demetríus caftíus jit : 2. 03s M: it íactauit illius Penelope fuum eíTe fcortum,| Porró repetens tunc Athenas velle fcri:8 bi pfitfe, vbí eo veniffet, ilícó ínítíari, myfteríag; à paruis víque ad vltíma& recondíta d facra, quz epoptíca appellant, cunctapercípere. Idnefas erat, neque vifum antefue- bs rat vnquam: verüm peragebantur parua menfe Anth efteríone,magna Boédromione, ai recondíta infpícíebant interiecto à magnís vtmínimumanno.| L eciís líteris eius vnus, fuftinuítintercedere tedífer Pythodorus;incafsüm tamen. Caeterüm lata ex Siratodis di , ,, fententíalege,vtmenfem Munychiona Anthefteriona nuncuparent& haberent, De d Demeiris- vyerrium iniriauerunt ceremonijs,quz publíce fiebant. Mox íterum ab Anthefterione tatur myflerij Munychíon conuerfus ín Boédromionareliquas ceremonías recepit, fim ult ad ínfpe, Ww Cíonem quoq; admíffus Demetríus eft facrorum, V nde ín Stratoclís opprobríum Phi es Philippidisin| líppides hosverfus fecít: a Stratoclé affen- Ph scu E ur tatoré, verfus. In menfis ar Gum fraxit anni circulum. hi lam de diuevforio eius in templo Minerua: lex Arcem taberna deputauit bicloco, pu Et[corta duxit ad facrata iroimis. Cer Mlultís admíi(sis íd temporís ín vrbeilla delíctís& flagitijs illud momotdit, vt fertur, i Atheníenfes potifsimüm: quód cüm ducenta quínquagínta talenta ipfis propere ím perata ab Demetrio fuiffent, precipítataq; exactío& acerbé exercíta: vbi coactumar- i gentum vidít, Lamíz iufsítid, caterístg meretricibus, qua círca eam erant, adímegma m praeberi, Pupugitením cíues pudor magís quàm factura,& verba, quibus eft víus, MIME quámexactío. Sunt,qui Theffalís hoc, non Atheníen(ibus referant accidiífe. Prze, i Laniemeretri- ter haec ípfafeorfum Lamía coenam regí parans, à multís pecuníam concilíauít: atque" 1 ciscemaDeit-. ob íimmenfos fumptus víqueadeó fuit illa celebrata coena, vt eam Lynceus Samius qu trioP444.— mandaueritlíterís, Quamobre Lamíam Comícus quídamappofité veram Helepolim m tio vocauit. Demochares Solíus Demetrium fabulam appellauit: quod eí Lamía quoque effet. Huius non vxoríbus modó, fed amícís quoque Demetríj gratía apud eum e Q ius que ín hanc amorzmulatíonem& ínuídíam mouit. Veneruntad Lyfimachum à aliquí ab Demetrío legatí. quibus ille per ocíum altas ín cruribus& brachíjs fuísleo| nínorum vnguíum cícatríces oftendit, expofuit que fuam cum leone pugnam, quant as ab Alexandro rege cum íllo conclufus conferuerat. llli ín rifum effufi fuum quoque$$ bAL regem praedícauerunt ímmanís ferz ín collo ferre morfus Lamíz.| Mírum fuit eum,- ili noie dU Philz deflorefcente aetate offenfus fuerat ínítió, fuccubuiffe Lamiz,& tandíu" pon ma j,^m vergentem annís dílexiffe Ac Demo quídem cognomento Manía tibia fuper m Lamiam et pe. Cam canente Lamía, cüm rogaret eam Demetríus: Quíd tibi vídeturzAnus,inquit, tin MEDIE rex, lterum appofitís fecundís menfis cüm diceret eíille: Vides/ne quàm multa mi- t Bocborisiudi, bí míttat Lamíaz Plura, inquit, à matre mea míttentur tibi, fi cum ea quoque vo M cium. lueris cubare, Memoratur Lamíz quoque celebrati Bocchoris iudici; impugnatio." [Nam [ibi um no» iu. ato €t. [a^ i ia"NY itígonum omnes confpírarent, víres que conferrent ín vnum: foluít Demetrius ex mem ul. Gracía, Qui pot ftquàm Íe parenti fupra zetatem ín bellum íncumbentí& exultanrí fPiratio. um toníunxít multo magís erectus ípfeeft, Et quídem vídetur Antígonus íi paululum fo, dciure fuo decefsífer, atque ex íníana ambítíone remí(iífet, r ibi perpetuo toy& illi fuiffe re lícturus primatum, verüm ínget nío ferox& conte:!DEtor aliorum Verus bísq non fecus ac factís ínfolens multos& íuuenes& potentes el ítexacerbauía » viros, Atque coítíonem illam regum& focíetatem íaci D ai globum vno lapíde& firepítu díítacbaturum. nc LXX míllía, decem equítum, elephantos quínque 8 m dites erant quatuor míllía fupra L X x. millia; eq. ji d bends rentí elephanti, currus. C x x. Cum illi cait ra caíti id atíonem mens ciusfpei i magís quim confilij habuít. INam Su uí d ore onfueuerat,& magna vtí voce rerbís que elatís: ft iid am przlío per cauíllum rídiculum quíppíam íacere z| ài xum hoftium oftendendum: tunc cogítabundus f s llíum'que fuut m exercítuíi oftendit commendauit que in veró praecípue omnes ft ipuerunt, íntabernaculo cc n iaud folítus necum illo quídem re emotís arbitrís e gereives ü E bat, índe propalam dabat ímpería, vtebatur/que coníilij i, dim adolefcentulus etíamaum Demetríus ex eo qua T y turi, fllum refpondiffe ftomachabundum: T'ímes, Artunc fceda przefagía quoque mul ta anímos eorum fregere, emetrío vifus eít Aexander fecundum quietem xímíe armatus ab eo percontarí, quod'nam fignum pugaz daturí effent: vbi refpondit Demetrius, Iouem& lictor: Abeo ergo, dé cre ílleyad hoftes tuos. Il!íením recipient me. Antígonus, cüm acies íam íi Ytruer, retur, pi rogreffus offendit p edem, vt totusín 1 facíem caderet, atque afflígeret corpus. T. Vt refurtexít, tení is ad ccelum manibus víctoríam ab dijs, veln nortem pop eicit odi P. quàm vínceretur,fübítam.—Cüm ín przlío ad manus eífctventum: Demetríus, q es plurímos& delectíísímos equites duce"bat, Eon cuit cum Antíocho Seleuci fil T" E uevíque edum proftígauit hoftem, praclare certauit. fed hoftiumtergis infolent » p imbítiofe inftando labefecít victoríam ei mregreílus coníungere fe ie valuít elephantís ínteríectís. Cernens autem acíem Antíg'oní Seleucus Us quitatu non irrupit íneam, fed írruptíonem mínítans círcumuectus eft, s tm milítibus fecit tranfeundí ad fe e: quod euenit. Magna ením pars abru e tionem voluntaríam ad íli llum t fecerc. Re eui dederunt terga. Petente An e íngentí hoftíum globo o cüm iS im ex ijs, quí círca eum erant, díceret ei: n Quo Vero propofito i(tí, inquit, mene etd int? at Demcetríus fupp« Anticoni o vique adextremum expectans& refípectansfílium grandíne ín eum coni m occubuit: alijs que comitíbus& amicis um relínquentibus folus apud MU tileus Thorax remanfit.^. Ita iprzlío Seo víct"es totum imperium . Antigono& Demertrío pa itebat, ficut magnun (u illorum que prouíncías coniunxerunt futs, quasan ue er millibus pedítum& quatuor equítum fug am cepít. Qt id lum, omni ibus non abítenturum ob pecuníz- diflicult arem E q " timebat ipft fe, neídfacerent milítes, raptím mouit Íigna. direy» Xit, tnter fpes rel íquas maxímam reponens ín A theníenfi eur a llíc ). pecu inam que& coniugem Deídamíam reliquerat. nec portum arbitratus eiülrebus———— n iuis fid elíorem Atheníenfium beneuolentía. V nde vbí properant 4 Athenienfium le. A^enicjim in Demetrius. Nam cüm quídam meretrícem Aegypt íam Thonídem amaret, poj M cunia fummam.| Adoleícens índe, cüm ín fomnís fibivilus eff ambere, líberatus eft libídíne. Ob íd mercedem ab íllo ínftítít Tl y fe. Cogníta caufa íufsít Bocchorís íllí, quantum poftulauerat Thonís argenti, in vafe numeratum hucatque ílluc mani ufactare, ac meretrícem vim" i bra fruí: quod verítatís opínío» vmbrafit. Hancfententíam ceníuít Lamía íniquam etie, Neque ením,inquít Hn ademít meretrící vmbra pecuníz cupídítatem, fom iníum v ero amore adoleícen, enexpedíuít, FIactenus deLamiía. Porróhíftoríam fortunz& res geítz víri,quemn ie ibimus ex comíca fcena íterum traducunt ín tragícam. INam cumc ateríregesi ín Re "n o9 ux & de Kk-:3 666 Plutarchi Demetrii per- gatí ad Cycladas infulas occurrerunt, vtvrbe abftíneret, orantes: quód fciuiffet po fia, pulus, nequís ex regibus vrbe acciperetur: Deídamíam que Megaram honorifice& magno cum comítatu míferunt: ínflammatus ira exíuit e poteftate. quamvís mode, ratiísíme afperítatem fortunae tulít, neque ín earerum ínclínatíone fe geísit velabie. &e vel ígnauiter. Verüm quód fpem fuam fefellíffent Atheníenfes,& fpeciem illam beneuolentíz vfu vanam deprehenderet& fucatam: íd fuít eí acerbum. Siquidem Nimij bonores, ínconftanti(simum profectó beneuolentíz multitudinis regibus& dynaftís funt índi, inconflatis funt. cium effufi honores. quorum cüm pofitum fitín habentíum ftudío ornamentum, fi, bencuoléitfl-- dem metus derogat. Eadem ením,& cüm tíment, decernunt,& cüm amant, Quam, gn4., tíüs refpicientes opera& facta aut fídunt vt honoribus, aut vt necefsítate exprefsís dif, fidunt. Nam frequenter populíín ipfis maxíme habendís honoribus oderunt€0s, qui immodícos€ ímmoderatos accipiunt velà volentibus. Ac Demetríus quídem ídtem, porís ínfigni íníuría fe putans affectum, cüm vlcífcí non valeret, leníter cum Atheni, eníibus per legatos expoftulauit, petijt/que vt claffem fibí, ín qua nauís vna erattrede. cim ordínum, fibíremítterent, Qua accepta praeternauígauit ín Ifthmum, rebus fuis afflíctís( praefidía ením eius eijcíebantur vndique,cunctaq; defcifcebant ad hoftes)re. líquitín Crrzecía Pyrrhum, ac curfumín Cherfonnefum intendít: vaftansdy fimul Lyfimachí dítionem,preda dítabat& retínebat copías fuas:que recipere víres,necmedio, obrem noníftatuas faní nequetabulas pictas vel díuínos honores, fed fua ipforum po- eli 10 cría incrementa accípere denuo occípíebant. Lyfimachus autem níhil erat alijs regibus, qiio na cura: quód níhilo haberetur moderator íllo,ob maíores veró víres formídabilíor.Breui Sdeucu ducit poftpetijtper legatosSeleucus darífibí coniugem Demetrij& Philz filiam StratoniDenetrij filisn cen, Erat quídem eííam ex Apama Perfide Antíochus filíus: fed res fuas fufficerevd Siratonic".— pluribus fuccefforibus& illius ducebatnecefsítudinem poftulare. QuandoquídemLyfimachum quog vídebat ex Ptolemzifilíabus vnam fibi,filío alteram ín matrímonium affumere. Demetrio oblata ínfperató fuít Seleuciaffinitas, affumptady puella nauigauít cum tota claffe ín Syríam. NeceíTe habuit cüm adalíam terram appellere, tum attin. gere etíam Cílícíam: quam tenebat Pliftarchus extra ordínem fibíà regibus, poftquàm Plifisrcbus Cof conflictum fuít cum Antígono,donatam. Caffandri fuít Plíftarchus frater. Qui violatos c eo tet n dí ex Pi fn. tet fandri frater... putans ex Demetrij defcenfionefines fuos,profectus eft ad expoftulandum cum Seleu" IN co:quód cum communií hofte fine alijs regibus ín gratiam redifTet. De eo factus Deme tríus certíor,à maríad Quínda contendít. Vbí cümreliquaadhuc ex thefaurís mílleducenta talenta reperíffet:hís afportatís maturauít confcendere,acraptím foluít. Cüm am adíunxi(letfe eí vxor Phíla,occurrít eíad OrofTon Seleucus. Congreffus fuit eorumíim plex,candídus,&€ regalís. Príorín tabernaculum fuum ínuítauitín caftrís Seleucus De metríum.Inde Demetríus íllum ín tredecím ordínum nauí accepit. Feríatí vná collocutKp funt€ tempus traduxerunt íncuftodití& ínermes. Tandem Seleucus ducta fecum Stratoníce magna cum pompa Antíochíam perrexit. At Demetríus Cílícíam occupa, uit,vxoremáp Phílam mífit crímínum Plíftarchí diluendorum gratía ad fratrem CaflanDeitetrius occu pat Ciliciam. Deidamie mors fuiffet,ex morbo eft extincta, Amícítía cum Ptolemao Seleuciopera cócilíata nuptías Demetrisdu.. Ptolemaídís Ptolemzifororíspepigít. Atquehacplena cíuilitatís facta Seleuci funt, cit Ptolemaidem Czeterüm vbi poftulauítà Demetrio, vt pro certa pecunía traderet fibi Cilícíam: ren , M d, H, Ptolemei[oro- ente vero hoc,popofcít cum ftomacho Sídonem& Tyrum, habítus eft víolenteragere "m mil ds& fxue,quí,cüm recidiffetín poteftatem fuam,quícquid ínter Indíam& mare Syrizím eamm, teríacet:adeo adhuc effetínops& mendicus,vt duorum caufa oppidorum focerüfuum leuc di[Jenfio. & fortunz varíetate afflictum agitaret, prabuítdy ílluftreteftímoníum Platoní monet P":í(*". M. M*, 23*] H tí, nefacultates amplificet,fed díminuat ís, qui vere efTe velít díues, cupídítatem infatíu bilem, Nam auídítatem babendí qui non reprímít, híc necá paupertate nec inopla eft exolutus. Nihil trepídauít tamen Demetríus, fed, vt fexcentis pugnis alijs, ín.$8 f: cef quít, ví&us fim, non índucam ín animum, vt Seleuci affinitatem amplectar merceDemetrijexpe- de, Atque vrbes illas prafidío firmauit, Vt vero accepit difsidentibus Athenic» ditio contra Á- fibus molírí Lacharem tyrannídem: fperauít repentíno incurfu vrbe fe facile potitv tchat, rum. Ac pelagus magna caffe íncolumís tranfmifit. Attícam prauehens tempelt» te íactatus eft, naues'que plerafque amifit,& non exiguus homínum numerus ínteri] Ipfe fofpes cám euafiflet, bellum commifit cum Athenienfibus alíquantulum. Vbínt, hil profecit: mífsis certís, quí claffem denuo cogerent,tranfijt ín Peloponnesi Nd enca ín Cel ce dir po alU drum. Interea Deídamíaad Demetriü ex Gracia nauígauit. Cüm non díu apud eum Mille Ec ma Sal fur fan fun Ca falc tht dal adf ad] fam tí q Demetrius. 667 fen obfedit, Vbí, dum oppugnat moenía,ín difcrimen venit, telo ex catapultaín facié & dus& os per maxillam adacto. V t recollegit fe,& oppída aliquot, quz defecerant, re» le, cit: íncurrít deíntegro ín Attícam,captag; Bleufine€& Rhamnunte fines fcedauit. ac ies nue capta frumento onufta, quod importabatur Athenas, negocíatorem& gubernam vremfufpendit.. Vnde deterrítis alíjs preffa eft íngentífame vrbs, praetery famem a^. Atbenienffum m larum rerum laborabat dífficultate. Salís medímnum lícítabantur quadraginta drach- fames. li^ mis, trítící modius trecetís venundabatur, Exíguam populo Atheníenfirefpíratíonem f catum quínquaginta naues praebuerunt círca Aegínam confpectz, quas Ptolemzus n cifubfidío milit. Mox cüm multas Demetríus ex Peloponnefo,multas ex Cypro acce: o- e pilet naues, atgp cunctae trecentas numero compleflent: confcíuít clafsís Ptolemzi fu. £a smactyrannus Lachares deferta profugit vrbe. Atheníenfes veró lícetfanxitfent poe Jui nam capitalem ín eum, quí pacís cum D emetrío& fcederís fecífTet mentionem, protí^ Atbene dedun" nusproxímam portam patefecerunt, legatosqy miferunt: non quó quícquamab eo ex» tur Demetrio, i pectarent clementíz, fed quía exprímebat ínopía. ín qua ínter multa acerbítatís exem» le- plahocreferturaccídífTe: patrem& filium vno ín domícilío rebus fuís deploratis fedifz« 1is fc, cümextecto mus mortuus eft delapíus: íllos,vt víderunt, ambos exílíffe atq; de eo: 'e- interfe decertafTe. T'unc etíam Epicurum phílofophum eos, quí effent ex fecta fua,mey- moríz tradunt fuftínuiíTe, fabasqp cum ijs ad numerum partítum. Eo ín cíuítatís ftatu o Demetríus vrbem íngreflus ímperauít,vtomnes ín theatrum conuenírent, fepfitzy fce» us bo nam armís,& pulpítum ftipatoribus cínxit.Ipfe tragoedorum more fuperioribus de^ "ui ícendens tranfitibus multo íam magísattonitís Athenienfibus ínítio oratíonís metum Demetrijin A-]| ii^ crum termínauít. Etením vocís contentíoní&€ verborum amarulentíz parcens molli. tbenienfes dle-€ 7d tr& beneuolé caftígauíteos, atqj ingratíam cum ijsredíjt. Donauít js centum míllía"tti., j- medímnüm trítícímagiftratusq; prefecit,quí maxíme populo foret gratí. Hic Dromom dídesorator populum aduertens pra lztítía varías facere acclamatíones, ac przconía - exfuggeftu certare vt fuperaret concíonatorum, legem promulgauít: vt Demetrío regí n» Pirzeum& Munychía traderentur.Hac perlata collocauít Demetríus per fe prefidium L im in Mufeo quoq: ne fi terum deíciui(letab fe populus, ab als occupationibus diftíneOs mtf, Redactísinpoteftatem Athenís, mox appetijt Lacedzemonem: atq;rege Ar^ DenetrijinLaz eu illo didamo, quíapud Mantineam fibi occurrit, fignis collatis fufo fugatoqg ín Laconíam cedemonios e inuafit.atqy in ipfius confpectu Sparta conflixit terum cum eo, captísqy quíngentís,du*xPeditio. lu- cntís czfis tantàüm non videbatur vrbem ad illamvíquememoríam nunquam captam j i m«piffe, Enímveroínnullo fortunam regeadeó magnasapparet& volucres víciísitu, im dines fecí(Te, neqy alijs ín negociis totíes ex abíecta denuó celfam,& humilem ex clara, Dertetrij varia )e potentem rurfus ex fracta eualifTe. Vnde ín finifteríoríbus inclínatíoníbus ad fortuna fortuna. "u- üunteum dícere hoc A efchylí folitum: m quise: e Tume tibienuife,tu me perdere S Videris. m Milo Etenim rebus eíus tam fplendídé ad imperium tunc& potentíam affurgentibus Lyfi» Dovetrijinforía$ machum nuncíatur vrbes Afianas eí abftuliffe, Cyprum Ptolemaeum vna excepta vrbe fWris. nt, Slamine cepiffe, Salamíne autem liberos eíus matrem(g occupatos círcunfedere, V e U^ tumenímvero fortuna, ficut ílla apud Archilochum mulier ere Yn, icol. a ab Vnamanu dolofa aquam,ienemá, altera n Ferebat, "n tm grauibus eum& tríftibus nuncijs ab Lacedaemoneauellens,alíás de íntegro noua» Ww íj, rum& fplendídarum fpesrerum ex huíufcemodí caufaobtulít: Poftquam defuncto Dem ja MEM Callandro filíus eíus ftírpís maxímus, cüm haud díu tenuifTet regná Macedonum, de- jdn in ii csitreliqui duo inter fe dí(Tederunt, Quorum quoníam alter matrem trucídauít Thef?: ce- lenícam,alter focíos euocauít ex Epíro Pyrrhum, ex Peloponnefo Demetríum. Pyr^ "D,'usauté maturauit veníre. químagna parte ablata Macedoníz auxiltj mercede formí^ tU» übilísiam Alexandro erat vicínus. Vbíveró Demetríus literís acceptís cum exercítu l2 Wlfuít: multó hunc magís ex dígnítate& authoritate formídans adolefcens procefsít eí fif, Dion obuíám. atque illum quídem falutauít comíteriy accepit: fed res fuas negauít«1, a.i M ní^ lm prafentíam eíus requirere. Hinc mutus ínter eos extítere fufpícíones, pergen. Derntetrij mu lef l'quead coenam, càm effec ab adolefcente ínuitatus Demetríus, ndictnen nemo ín» tue in(idie, e 4 7l. voluntate, '] ' Demetrius Alexandru Ca[Janhlium interDefetrius declaratur rex Macedonum. Antiochus ducit n'ouercam Stratonicem,patris Erafiflrati medici in deprebendendo Antiocbi amore folertia. Simile lenus predicat. Seleuci in Antiocbum filium amor c7 indul€ 668 Plutarchi fidías, cedem ei ínter pocula pararí. Illenihil attonítus, Verüm iter fuum mínusmaty, rans imperauit ducibus fuís,vt copías ín armís tenerent: comítibusty ac míníftrís quot, quot eum fequebantur( erant hi longe quàm Alexandri plures) vt ín tríclínium comi, tarentur fe, ibíq; dum exurgeret, remanerent. Hoc verití Alexandrí míniflrínon fue, runtaufíi eum aggredí. Demetríus autem corpus fuum fimulans ad compotationem non eíle comparatum,cító eft dígreflus. Poftridie iufsit vafa conclamarí, noua neg i o Ocía fibíferens oblata: orauítqg Alexandrum,vt de matutíore abítu ígnofceretfibi: ali ias, v» ;: et:(7. f^ zt 2 bívacaret,futurum fe cum eo díutíüs. Gauí(us eft Alexander non ínfenfüm, fed vlt eX tQ ditione fua íllum dígredí,atque ín Theffalíam víque eft eum profecutus. Vtventum eft Laríffam,íterum alter alterü molíentes ínuícem ínfidias inuítauerunt ad conuiuia quod Alexandrum maxíme fecít Demetrío opportunum. Nam cüm cauere fibí nollet,nec,, uere vícifsím doceretíllum: dum cunctatur efficere;ne ílleeuadat: ín fidíjs, quas machi, nabatur, eft occupatus. Quíppead coenam vocatus venítad Demetríum. Vthícme, día ccena furrexít:trepídus Alexander vnà furrexit,et veftíaijs eum ad fores fecutus cft, Vtergoperuenít Demetríus adfores, vbí ftipatores eíus ftabant, hocfolum locutus: Cade fequentem: egreílus eft, Alexander veró ab ijs eft trucídatus vnaq; qui opem fe. rebant amící eíus. quorum vnum,dum obtruncaretur, referunt díxiffe, vno díe Deme, trium ípfos anteuertífTe. T'umultum nox, qualem verifimile eft, habuit. Vbi diluxit, coníternatís Macedonibus& Demetríj formídantíbus copías: cüm nullus oblatus eft terror,& Demetríus mifit ad íllos,alloquí eos quzrens& factum purgare: redíjtíjsani mus; ftatuerunt querecipere eumbenigne. Vtvenít,non eguít prolíxa oratíone:fed quód Antípatrumodiflent matrís parrícídam,neque haberent pre maníbus meliorem, regem íllum Macedonum appellauerunt, receptum(p deduxerunt ín Macedon. abhorruerunt,quí domí erant, Macedonesab hac mut Tfa itd tíone,memores femper C drífcelerum, quz ín Alexandrum admiíferat defunctum,& proínde líberís eíus ín Quod fi qua etíam veterís memoría Antípauri fupere(Tet, fruebatur hac quoqueDe tríus: quod Philamín matrímonío haberet, atque ex ílla filium regní fuccellorem íat tuncadultum, quí caftra patrís fequebatur. Ínrerum curfu tam fecundarum nuncíüaccipitliberos fuos&€ vxorem dímiífos, addítís infi ribus. Adferturetíam filíam eíus, quam Selei nupfíiíIe, acfuperíorum prouíncíarum renuncíatam regínam. Forte ením Antíochusamore deperíens Stratoníces fuuenculz,quz puerum íam ex Seleuco edíderat, grauíter fuít affectus, multagp ad reluctandum anímí motuí molitus eft. Poflremó perpendens díra fe libidíne tenerí,zerítudíne afflígi deplorata,& confilío effe deftítutum: ratíonem quafiuít vítae deponendz, corpusty ínftítít(énfim curationis neglíeentía atque ínedía conficeremorbumfimulans. Atmedícus Erafifiratus facile amorem eíus deprehendit, verüm, vt cuíus amore flagraret, quod coníectu eratard I arduum, exploraret: agebatafsi dueapud eum ín cubículo.Síquis formofus adolefcens vel foemina ín grederetur,obfer uabat Antíochí vultum& membra, quz potífsímüm folent affectíbus anímí confenti re,ac corporis ínfpíciebat motus uo. ^"( 1 iper a Pcolemzo muneríbus& hono Cum ígíturad czterorum ingreflum níhil moueretur, Stratoníce vero& fola€ cum Seleuco fubinde eum ínuífente illa Sapphüsin coomnía exífterent,vocís comprefsío, rubor vultus igneus,tectus oculoru dores przcípites, confufio& perturbatío pulíus, denique vívíctoaní ftupor,& pallor:hís verifimilibus coniecturis reput utans Erafiftratus ín nullam alíam ex ardeícentem reoís filium ín filentío ad mortem víque perfeuerare, graue hoc putauíte nuncíare€ detegere, Attamen índulgentía fretus ín filium Seleucitentauit alíquando aperire eíamoreadolefcentem affiíei, fed deplorato amore íncura»ilítg. Obftupefacto « roganterege: quemadmodum íncurabilí? Quía hercle,ínquit Erafiftratus,mceama at vxore, Ettu, ínfit, neges Seleucus Erafiflrate, quíamicus nofter es,haíce filio meo nuptías: ídd; quívnum hunccernís rerum nofirarum facram anchoram effe? INe tu qui dem, ínquít ílle, íd facías pater, fi Stratonícen Antio chus adamaret. V tínam veró ,ív ".", 1*" 14113 11 quit,amíce deus alíquís velhomo eó traducat morbum. Nam equidem vel regnum, mo ior í ed: 1 W F 1 14 í ipe. eic uml, doretíneam Antíochum, cupfam dímittere.|[ra commoté Antíocho multís cumla chrymís fato de xteram Erafíiliratus íhijcíens, níhíl eum Erafiftrato aít iíndígere.iNam cum pater, vír,X rex effet, ipfum fimul medícum domus(ize optímum fore. us totíus exercítus aduocata concione declarauit velle fe& ftatuiffe omni 105 AÀ^ 2 fi Chi TERM Ai^ loniararsrTDiimn 4AAntiochu regem c otratonicen aeciarareregina connt ico collocauerat, Antiocho Seleuci filío; 1$ 9 H fu (c lia tía m Demetrius. é6 - LEVY* A*" 4*^* Arbitratí fe ilium, qui patere fibi vbigy(it folítus& dícto audíens effe,non repugnaturum fibi ín hííce nuptijs. Quód fi vxor fua ab re ínufitata abhorreat, orare amícos,vt do A u al cantEinducanteam:vtomnía, qua regi vídeantur& fint ex vfu publíco,recta habeat üe^&íufta. Atque Antiochícum Stratonice ex huíufcemodí perhibent occafione conci, em liaasfuíffenuptías.| Porro Demetríus Macedonía cum Theflalía potítus, tenens c- Dentetrio decía dam maíore ex parte Peloponnefum,íam íntra Ifthmum Megaram& Athenas, bellum. durtur Thebas; v mouit Baeotijs. Acprímo conditionibus pacta pax tolerabilibus fuít. Indevt Lacon x E Ckonymus Thebas cum exercítu intrauit: erectí Bocotíj fimultg aPiífide Th efpíenfi, et quiprínceps ciuium dígnítate& opibus erat, tunc concítati defcíuere. At vbí Thebas od ilo Demetrius machínís admotis obfedit, perterritus autem fubduxít fe exvrbe Cleony^ o NEM nus, trepidi Boeouj dedítionem fecere. Demetrius impofito oppidis prafidio, ma^ hi» gnat exacta pecuníae fumma, relícto etíam eís procuratore praíideig Hieronymo hí^ Hieronym bi Y iloríographo clementer cum tjs vifus eft egi(Te Pifidís potíísimüm caufa, Hunc ením ca floriograpbus, ft. pumnulla affecit iníuría, imo comíter appellauit, ac Polemarchum Thefpijs creauít." s: Breuipoft capitur Dromiíchate Ly(imachus. Quapropter properante ín Thracíam. fe. Demetrío,& fperante vacuam fe occupaturum, defecerunt íterum Boeotij, fimulg; Ly. ie linachum nuncíatur dímíífum eíle. Igitur confeftím íra flagrans Demetríus retró rece» Dettetrius obpite, Boeotíosq; offendítíam acíeáfilío fuo Antígono cafos, ac Thebas íterum obífe- fidet iterum ve: di. Depopulanteautem Theffalíam Pyrrho& ví; ad Thermopylas excurrenterelín bellantes Thes io pio quens ad contínuandam obíidíonem Antígonum contendít in íllum. Quí cüm prope- bas, ed rtfugiflet, decem millibus pedítum& mílle equítíbus ad przfidium Theflalíz relictis rifus prefsít Thebanos, machínamqg Helepolím dictam ínftítít vibíadmouere. Eam : ingentílaboreponderís€ amplítudinís caufa moliebanturpedetentím, víx vt duobus n^ menfibus duo ftadía promoueretur. Cüm Bceotij fortiter defenderentfe, Demetríus verofrequenter ex peruícacía magís quám ex vtilítate oppugnare vrbem milítes€ pe^ riculofe cogeretobijcere: vídens Antigonus non paucos cadere,& magno percítus do im lore: Quid pater,inquit, perírehos nequicquam nulla fubigente necefsitate floccipen," C dimus? l'umilleírapercítus: Quíd tu,ínquit, crucíarís: anneadmen(urus frumentum i occumbentibus fis* Atquí dum oftendít,non aliorum modó leuem fe íacturam facere, iio iio ed C feipfum vn cum militibus capeffere perículum, collum eius acuto telo tratjcítur., - NE Quiquanquam grauíterafflí&us fuítnon remifitobfidíonem tamen: verüm Thebis í» Detntetriut caz ier trum potítus eft, Vrbem ingre(lus mínas& terrorem vt(xuifsímé ín eos confulturus pititerum rbe- 1 ns prefetulít: fed tredecím ínterfectis& nonnullísin exilium pulfisliberauítnoxa cate» 54. m Bl xs Iavrbií Thebanz áccidit,vt cim fuiffet hauddum decem annos ínítaurata, bís hoc lía fado caperetur. Inftantibus Pythijs rem planenouam Demetríus anímum índuxit i MEM acre. Cüm enímanguftíasapud Delphos ínfedi(Tent Aetoli, ludum& feftum egíta»! s pud Atheníenfes: quafi íllic potíus colere deceret deum, qui fcilícet praefes vrbis eífet, v ME Woriginiseorum perhibererurauthor. Híncin Macedoníam regreffus,& neqi ipfe pemetrijin ys tj id quietem natus, atq; Macedonas cófiderans magís fibí ín expeditionibus audientes, rbi expeditio; c- Alle(omivero feditiofos€ nouarum rerum efTe cupídos;mouít ín Aetolos. Vaftatís eorum o- Bil"nibus, relitogi ibi cum magna exercitus parte Pantaucho, ín Pyrrhum contendit 96 o inhunc Pyrrhus. Czterüm quía díuerfis itíneríibus profecti non occurrerunt ínter fe, Ez i5, Virum Demetríus vaftauít, alterín Pantauchum íncurrens, fignis collatís hactenus fe^ X um congreffum, vt ínferret€ acciperet ín manu vulnus,fudit, ex alijs multos peremít, e Xquingi millía cepít. Ea potífsimum res afflixit Demetríum, INNeq ením ítafactis fuís lo nuilus Pyrrhus, vt fafpíciendusob infignem ftrenuítate magnum quzefiuít ex íllo con^ 10 ictu& illuftreapud Macedonas nomen: multísqp fub jt Macedonum dícere,ín vno fe » gl omni regum ímagíne contemplarí Alexandríaudacíe:ceteros& Demetríum im^ 2 Primis velut ín fcena grauítatem fimulare& fupercilíum illius. Et erat reuerá ingenscír- Demetrijinfo. i, M Demetrium trag aedía, quí no folümamiícíiebat fe& caput ornabat nullo exemplo dí. lentia.. " nítis caufijs atque auro íntertextís purpurís: verüm etíam pedibus adhibuitauratas ex 10 PUrapurpura compacta foleas. Chlamys eílongo temporetexebatur fuperbum opus Demetrij cblad^ dimulachrum mundí& fíderum. quam rudem inretum conuerfionereliquit. Neque mys,mundi fi- 4 m l'aluitinuít quifquam vtí, quamvis fuccefTerínt eínon pauciín IMacedoníam faftuofi uulacbrur. e"'865. Necp veró hís tantüm fpectaculis ín homínes íncurrít eorum ínfolentes,fed luxà e 50 etíam& vitae inftítutum molefte ferebant;maxíme alloqui& adítus difficultatem." "it enimlocumnon dabatfui conueniendí, aut acerbus& afper erat ípfum conuenien 1 Spartiate legatilibert Demetrio refpon[um. Pbilippi regis Macedonum ciuilitas. | Regum preci' puum officium, Demetriu,Expugnator dicus, Demetrij 4pparatus bellicus ad recuperandum reguum paternum. Ptolemei quadraginta ordinum nas, Seleuci, Ptolemei, cr Lyfimacbi contra Demetrii focietas, 670 Plutarchi tibus. Quippe Athenienfium, quorum erat fupra caeteros Grzcos ftudiofus, duosan, nos detínuitlegatos. Ab Lacedamonijs cümlegatus míífus vnus eíTet, defpiciratusfe ftomachatus eít, Vrbané tamen& Laconíce ille, cüm hic diceret: Quíd tu aís,vnum mi, ferunt Lacedemoníjlegatum' Sané vero, ínquítrexad vnum,— Cümalíquandoma, ís popularíter exíre videretur, nec adítum difficilem prabiturus: concurrerunt alíqui adlíbellos fupplíces ei porrígendos. C) uos cüm omnes accepíflet& chlamyde collegit fct, lati affectabantur eum homínes. Vt venítad Axij pontem explícata chlamyde pro. iecítomnesín flumen, Id veró maioremín modum pupugít Macedonas. quí ludibrio haberife ,nonregem arbitrabantur habere, atque Philippum commemorabant veaw diebant de commemoiantibus, quàm cíuilís ín hís& communis fuiffet.| Obtunden. te aliquando eum anu ín tranfitu& crebriüs flagitante audientiam, aít fibí non vacare, Quz cüm exclamaret& díceret: Noli ergo rex effe: grauiter ftímulatus ac díctumani, mo verfansredíjt domum, omnía que poftmíttens, conueníre fe volentibus exoríusab ílla anu per multos dies vacauít. Nempenullum zque conuenit regíac íu(lítize munus, Mars ením eft, vtaít Tímotheus tyrannus: lex veró omníum, vt apud Píndarum eft, regina. Etreges Hometusauthorcít, non Helepolesab loueneq zratas naues, edle, gum oracula accipere ín depofitum& cuftodíam: louísQy non bellacífsimum necvio, lentífsimum& cruentí(símum regem fed íuftifsimum alumnum& dífcípulum voc uít. Enímveró gaudebat Demetríus dífsímillimum fuperorum regís ínfcribi(ibí co, gnomen Hícením aie& mov, id eft, vrbium tutor€ praes: ille sowpami, id cft, Expugnator cognomine díctus eft. Ita ín honeftílocum turpitudo per ímperi tampotentíam fuccedens afcripfit gloríz íníuftítiam, Porro Demetríus cm Pellz ínancípítem morbum íncidífTet, amífit tunc pen? totam Macedoníam íncurrenteübi, tà Pyrrho, qui víque ad EdefTam eft progre(lus. V erüm fimul atque paululum alleuztus eft: fanequám facile expulít eum, fecít que cum eo certum foedus. INolebat ením cum hofte afsidué conflíctando finitímo, leuibus que pralijs& excurfioníbus digldíando diftrahiab ínftítutis confilijs. Inftítuerat autem rem nó exiguam, fed totuminv períum, quod obtinuerat pater fuus, repetere. Huícfpei&& molimínirefpondebatap. paratus.Síquídem exercitum habebat íam confcríptum pedítum centum mílliumduo, busmíllibus mínus, adhzec equítum paulo mínus duodecím míllía, Claffem nauiumad quíngentarum numerum moltiens alías zdíficabat ín portu Pírzeí, alías Corínthí, alías Chalcide, alías círca Pellam. Ipfeafsidué accurrebat docebat que, quz effent ex víu,& confilío fabros adíuuabat. Obftupefcebant omnes non numerum mod, verüm mo lem quoque operum. Nemo ením confpexerat ante mortalíum nec quíndecím ordi numnecfexdecím nauem. V erüm poft quadraginta ordinum nauem PtolemausPhi, lopator fabrícatus eft ducentorum octogínta cubítorumlongítudíne, altítudíne autem víqueadfummitatem puppis duodequínquagiínta: nautís extra remíges quadríngetv tis inftructam, remigum quatuor millibus. adhzec milítes armatos capíebatin foris X tabulato paulo mínus tría míllía. V erdm fpectaculum tantüm exhibuit ílla, atquepe parum ab ímmobilibus zedíficijs fpecie dífferens,ad oftentationem non ad vfum magno, perículo& laboremotafuít. Demetrij veró nauíum haud erat decor ígnauus,neque ob exímíum opificium deficiebantur vfu: fed agilítatem& actum mole conípeciiuse debant. Tantís vítibus A(iz ímmínentibus, quantas fecundum Alexandrum habuit nemo quifquam, tres ín Demetrium confpírauere,Seleucus, Ptolemzus, Lyfíimachus. Indecommuninomíne mífsís ad Pyrrhum legatís hortatí eum funt, Macedoniam vt alfereret, neque duceret índucías, quas Demetríus nonip(i, ne bellolacefferetur, dede rat: fed fibi fumpferat. quó bellum príüs, quibus vellet, poffet mouere. Id vbí probavit Pyrrhus: multíplex Demetríum morantem adhuc bellum círcunftetít. Eodemenim tempore Gracíam Ptolemxus íngentí aduectus claffefolícitauít. Macedoniam Lyi machus ex Thracía, ex vicíno Pyrrhus ííncurfionibus populati funt. Ille filium ín Grz ff cía relíquít, ipfe ad tuendam Macedoníam prímüm petijt Lyfimachum. Ibí nuncium accepit Pyrrhum vrbe Berrhaeapotítum. Quo rumore citó ad Macedonas delato nihil Demetrío íamordíne gerebatur: fed lamentationibus, lachrymis,&€ indiígnatíonein illum atq; maledíctísperfonabatexercítus: neque cohzrere vltra, fed volebant difcede/ re, verbo domum ad confulendum rebus fuís, re íipfaad Lyfimachum. Itaque vifum Demetrío eft quám longifsíme ab Lyfimacho deflectere& vertere in Pyrrhum: ll lum ením popularem effe perpendít& compluribus ex Alexand:i milítía fmit adue sd um pet fim ptit qu inn tru lux , rac mu gla con dor gni iter mn bilí nau » ibi fert | Hu nes dei ver quí Demetrius. 671 d^ dltenam vetó& hofpitem non przlaturos Macedonas fibi Pyrrhum. Caterüm hz e^ se M nultumfefellererationes. Nam vtex propínquo caftra Pyrrho contulít, càm fem^ ni eteíus fuiffent ín armís mirati ftrenuítatem,& plane íam índeantíquiítüsregno dignif " ME iuneffentfolití habere eum,armís qui foret preftantífsímus,& veró tunc eíus ín ca» i piros lenítatem accepiffent:omnes autern& adalium,pracípuéad huncab Demetrío Demetrij exerji quazrerent deficere: clàm& exíguís agminibus prímüm defcíuere, deíndeap erte totus citus deficit ad R motu& feditione fuit exercítus, Poftremó non dubitauerunt nonnulliadíre Deme- Forrbun. tío tium& monere,abíret fibítg confuleret. Fatígatos ením íam eíIe Macedonas pro illíus id ixubellare. Moderatífsima haec Demetrio oratio prz alíorum vifa afperítate eft,taber d. siculumg íngreffus,vt(i non rex fed effet hiíftrio,tragícam íllam chlamydem pulla com "6 ME rinuiracfurtím fubduxitfe. Properantíbus plerifgs ftatím ad predam atqp inter fe dín cladíantíbus dilacerantíbusqy tabernaculum Demetríj fuperueníens Pyrrhus protínus ab omprefsít eos& occupauit caftra. Inde partítus eft cum Lyfimacho vníuerfam MaceU5 M inimjnquaannosfeptem Demetríus nemíne turbante regnauerat. Itanudatusred gno Demetrius cüm Caffandríam refugiffet: vxor eíus Phila dolore vícta non fuftínuit le iterum príuatum& exulem vídereregem zrumnofifsímum Demetríum:fed abíecta o^ Demetrij voy ^ ME nnifpe fortunam etus execrata, quz ín aduerfitatibus effet quàm fecundis rebus fta- Pbila veneno Rr bilior, atque haufto venenoextínctaeft, Demetríus veró relíquías adhuc colligere fetecat. O ME nufragiorum fuorum delíberans contendítín Gracíam, duces que& amícos, quos pezzi varia "^ MEE bihabebat, contraxit, Igítur quàm Sophocleus Menelaus cum fortunis fuis con» fortuna, ti fat imaginem: lle bi, Jt mea nei fortuna Yoluitur des Jd» Rota, brfronsq, fuam vetexit indolem: im Lun« ficut vultus, duas qua non potefl la^ No£les in Yna permanere imagme: m Oritur(ed hec ex nubila primum nous Ap. In[cripta cormbus, genas comens fimul 10^ fit auctior. Verhm orbepleno cum nitet | ad"M. Inter micantes ftellulas formoftov, E! Rurfus fene[cit, eg latens extim ouitur. M Hüíc citiàs D'emetríj res eíusq; íncrementa etabfcefsiones,cumulationes& inclínatío^ di nesafsimiles, cuíus quídem tunc quoque cüm prorfus expiírare& extínguií videretur, dcíntegro eluxit potentía:affluentesqy fenfim aliqua copiz fpem eíus refecerüt."unc pemetrius ex s& hi^*^""*"*"- p" h3" vero primum príuatus atq; regijs deftítutus ornamentís ínr|t ciuitates, Accüm Thebís ree priuatus, em en qiipíam eum ín ífto fquallore confpexiffet,non illepíide Buripídis verfus vfurpauit,^ e»exbeato mijx Mortalis immutabili ex fatlus deo ri I/meniadit vipam,Dircesa, riuulos. » S: Vtautem femel tanquam regíam víam fpem eft íngreffus,corpus'que denuo& fpecies v dtcà eum regní coepit efTe: T hebanís reftítuit remp. Athenienfes defeceruntab eo ac xn Diphilum, quíín actarelatus beruatorum facerdos erat, ex faftís expunxerunt: Ícíue^ e| unti, vtarchontes denuo, quod de more fjs erat, crearentur: Pyrrhumiy ex Macedo» " iaacciuere,cüm efle Demetríum aduerterent expectatione fua valídiorem. Ille ínflam d matus mouit ín eos, vrbemqg valída cínxit obfidione. Caterüm mííIo ad ípfum philo^ pho à populo Cratete claro viro€ magne authorítatís partím illius adductus pro Adl fenienfibus precíb us, partím penfitatís illís, quae Crates derationibus fuís fubijcíebat Crates philofo£i j i: foluít obfidionem) coactís que nauibus fuis omnibus ,acmilítum vndecim millí2 phu libr M6 oum equitatu impofitís ín Afiamad Caríam& Lydiam Ly(imacho adimendam jiji, T" Tauigauit, Ibi urydíce eum Phila foror círca Miletum excepít adducens fuam X Pto»«besar. " d iliam Ptolemaídem antea ei interprete pactam Seleuco. Hanc Demetríus col, Demetrius duE«ante Burydíce ducit, acprotínus à nuptijs invrbesfe conuertít. Earum multe vltro. cit Prolemaidé, de Vneruntín poteftatem eíus, multas ví fubegít. Cepit etiam Sardeis, defeceruntqy ad om"mnonnullí Lyfimachímilítes: quí eí pecuníam& copias fecum adduxerunt. Atíu^ i, E Puueniente cum exercitu Lyfimachíi filio Agathocle Phrygiam petíjt ftatuit que, fi ; Xcupaffet Armeníam, Medíam mouere& fuperíores tentare prouíncías: quz, fire^ pane n ÁFleretur, multa praberent effugía& receptus, Premente eum Agathocle fuít in Ju d fficultates, pro^ em: n Exmalo victu peftlentia, Demetrij fa! mes, Demetrii perfequitur Seleu[1 Cum. defberatis non effe pugnadum. Dentetrius vebus defperatis, in Scleucum no&u mouet. Demetrii exer» citus deficit ad Seleucum. Demetr juga. 672 Plutarchi procurfationibus leuibusty pralíjs fuperior, fed frumentatione& pabulatione prohibi, tus conflíctabatur, milítíbusg ín fufpícíonem venít Armeníam& Medíam petere. Si mulfames magís intendebatur,atqy ex errore quodam ín tranfitu Lycí multí milítes vn. dís rapti ínterieruntnecá dícteríjs abflínuít tame, Prafcripfit tabernaculo eíus quídam Oedipí exordíum paululum ímmutatum: Quo gentium caeci Antigoni fili fenis Deuenimust Morbus quoq; demum vbí eum fuper peftilentíam, vt folet, cüm quíbufvis cíbaríjsve, Ícuntur neceflarió, infeftaret: amíísis non mínus ín fumma octo millibus militum reli, 19 quos retro reduxit. Vt T'harfum defcendit:cupiuit quídem abftinere à pra dando,quía earegío tunc ín dítíone erat Seleuci, neq; anfamillí prebere vllam: verüm quódficiid nonpofletín vltima militum ínopía,& Tauríiuga Agathocles muro claufiflet: deditad Seleucumliteras, quibus prolíxe fortem lamentabatur fuam. índe fupplex obfecrabat, míferaretur homínis neceffarij ta afflícti,vt coómouere poffet vel hoftes.Cüm effetnon, níhil fractus Seleucus, atque íllíus regíonís pracfidibus fcripfiffet,vt ipfi Demetríofum. ptum regalem coptjsq: eíusabundé preberent commeatum: ínterueníens Patroces vir prudentia celebrís acfidus Seleuci amicus negauit fumptum ín militum Demetríjne ceffaría tantífacíundum:fed confulere eum parumrecté, quód Demetríum,quíregum femper fuífTet víolentífsímus,atcp ad res magnificas gerendas acerrímus, nuncverotlu gl. cas Cibus íactatus effetfortunz, qua etíam fua fponte moderatos ad audendum atquead iniuríam ímpeliar, permítteretínfinibus fuís morari.— His verbis ftímulatus Seleucus magno exercitu contendit in Cílíciam. Attonítus Demetríus mutatione tam celeríSe leucí,pauíduscg adloca Taurí munítifsima recepit fe, mifsísqy ad eum legatis orauit,ma xímé vt concederet fibi liberorum barbarorum aliquodregnum quarere: vbíexplíca, tus erroribus& fugarelíquum vítz traduceret: fin mínus, copías fuas vt ibialeret per hyemem, neque omníumrerum egenum nudumQ fummoueret€ obijceret hoftibus, VbiSeleucus,quihzcomnía habebat fufpecta,przfcripfit ei: vt duos menfes fi videre tur ei, ín Cataonía hybernarct datís fibiamicís prímarijs obfidibus: fimulg fauces, qui patet íter in Syríam, obítruxit: ínclufus vndique ínftarferze Demetrius& círcumven, tus vertít fe nece(aríó ad vím,finesq Seleucí depopulatus eft,ac cum adoríente confiigens Seleuco femper fuít fuperior. Currus falcatos alíquádo ín fe emifTos fuperauitatg hoftes fudit fugauitis, Adhzc clauftra Syri deiectis munitoríbus ín fuam redegit pote ftatem.lamq; plané animo erectus,cernens quemilítes fuos alacres ínftítit cum Seleuco de fumma dimícare, Erat híc iam perplexus. Quippe refecerat Lyfimachiauxilía,quod cí dithideret€ metueret. Dubitabatveró folus cum Demetrio figna conferre defper tionem eíus formídans,perpetuamQy vicifsitudine eius fortunz: qua ex nouífsimis di ficultatibus íummas afferebatfelicítates. At grauís morbusinterea Demetríum ocarpans,cüm corpus eíus debilítauít vehementer,tum ratíones eíus femel conuulfit. quanüc pli dri ter luc me da rür ce ) na. m ttg Er: trí ge pk op Col tis let trii dar pe lun uit. bit fim eu do alij milítes eíusad hoftes tran(iere,pars dilapfi funt. Tandem diebus quadraginta eft 8l: recreatus,trahensqy fecum relíquías exercítus fpeciem praebuit& mouít hoftibus fufpi cionem petere fe Cilíciam, mox noctefine tuba ín a!'teram partem motis[ignís fuperatotg Amano íncurfauit fubícctam regionem víque ad Cirreftícam. Cüm fuperuenilfct Seleucus, efTet metatus ín propínquo: exciítauit Demetríus exercítum fuum, mouit(j ín eum noctu diu níhil fentientem et fopíitum. V erüm à perfugis quíbufda, quíad ipfum conceíferunt,de perículo edoctus cohorruít,exiliens que ex lecto(igna iufsít canere:ac dum crepídas induit, clamauít ad amícos commifTum fe cum immanífera,| At Deme tríus ex hoftium rrepídatíone confilium fuum anímaduertens detectum recepítfe pro 1 Á N." PI 1 p T.. pere. Ortaluce cám ínflaret Seleucus, certum de fuís ín alteri cornu mifit, ipfehoftem partímín cornu fibi oppofito ín fugam egít. Mox tamen ipfe Seleucus dími(lo equo,ga ll. or lcagy detracta X parma fumpta procefsít ín prímáacíem,monftrans fe mercenartjs:bor tatuscp cít cos,ad fevttra nfirent,ta ndemg íntellígerent,hoctamdíu egiílefe,vt illis pat cerctnon Demetrío. lbíomnes falutantes eum& regem appellantes tranfitionemíece re. Demctríus, quí multarum conuerfionum extremam illam premere intelligebatfe, deflectens de vía ad portas Amanidas refugit: affecutuscs cum amicis quibufdà& mi, niftrís admodum paucís denfam fyluam expectauit ibinoctem, certus fiquà fieri pollet viam Caunum verfus arripere,atd; ad propinquum illic mare,vbí claffem ipersbarfein yenturum, tra] for bat fau fen fua ten foli Demetrius. 673 bí genturum euadere. Vt veró comperítneín illum quídem díem habere eos víaticü: apSi licuit ad alía confilía animum. Poftquam tamen aduenít amicus eíus Sofíígenes qua» Cs dringentís aureís fuccinctus,hís toleraturosfe vfqs ad mare fperantes contenderunt per am ME vnebrasad íugamontíum fuperanda.Ceterüm quía hoftíum frequentes ignes apud ea licebant:íllo deplorato ítinere retro fe,vnde digrefsi erant, receperunt: neq; omnesta^ men(alíquí enim profugerunt) neqy perínde,quíremanferüt,alacres. Cüm dícere quí» dam fuftínuiffet, Seleuco vt fe traderet:zadmouít manum gladio ad fe ínterficiendü. V erim círcunfufi amíci confolantesqy índuxerunt eum, vtíd confilij fequeretur. Ita míísís e catis Seleuci fidei falutem fuam permittit. Ea re nuncíata negauit Seleucus ípíius fortu. Demetriu deli M. naincolumem effe Demetriü,fed fua: quz cum reliqua felícíitate humanitatis fibí& cle- dift Scleweo. 1ía menti materíam oftendendz praeberet. ac vocatís procuratoribus tabernaculü ftatuí (id regale precepit, omníaty alía fieri& pararíad eum excípiendü& colendum fplendide. d Ea purincomiítatuSeleuci quídam Apollonides, cui familíarítas íntercefferat cum Deme j at, tío, Hunc quó anímo effet erectíore,€ cítra vllum metum tanquam ad neceílaríum& n» ganerum veníret, cofeftím mifitad eum. Vulgata Seleuci fententía paucí prímó,mox d R m pleriq; amici efus pro fe quífqy magno ftudio procefferunt certatím Demetrío obuiam. vit Sperabatur ením ftatím apud Seleucum maxímusfore. Caeterüm vertítíd ei ex miferi» ie crdíain inuídíam,malígnísQq; atq; ínuídís díuertendze X deprauandz regís humanita^ m tisprebuít occafione terrentibus regem, fiue mora fimul atq; con fpectus ille efTet muL v ll usinnouationes extíturas ín exercítu. Càm modo autem Apollonídes ad Demetríum ad latus vení(Tet,fecutity effent alij,& mírificos fermones nuncíarent àS eleuco, ac Deme]: US ius extam díra fortuna& infefto cafu,quanvis ante corporís dedítíonem fe fecítfe foe,] Li t dm cenfuerat, tunc ex fiducia€ fpe oftentata fretus fententíam muta uíílet: venít cum na peditibus(imul& equítíbus ad mille Paufanías: atqj hís repente Demetríum círcunfu": lumalijs remotís ín Seleuci non adduxit confpectum,fed ín Cherfonnefum Syríe remo er uit. Vbi perreliquü tempus valída adhibíta cuftodía cultus fufficiens Seleuci iuílu prae Demetrius im IS, bius ei fuit, pecuníaqg& ad víctumneceffaría quotidie fubmíniftrata prolíxe. Curriculí$yriacuftodi-. i praterea afsígnati& ambulatíones regíze& ínftructa férís viuaria. Adhzc amicís, quí tur. ua ierant fugam efus comítatí,quicung; vellent, poteftas facta cum eo víuendí. Alíqui e^ n. Ml. iam quotidié ad eumá Seleuco ventítabant cumbenignis mandatis, bono anímo effet - MEN nhoranteszatg vt prímum Antíochus cum Stratoníce adeffet, conuenturum oftenden» i tsínterípfos depactís. Demetríus vero, poftquam ín eam decídítfortunam,mandauit j 1 Xe MM iliofuo ducibusq;& amícis,quí Achenís& Corinthi erác: nelíterís vel anulo fuo fidem x0 MEM uhiberent, fed vt(i mortuus fic, referuarent oppída& reliquiasregni Antígono. At Amtigoni Deme od ME Anigonusallatam patris captíuítatem grauiter ferens, fumpta veftelugubri cümada. trijF.ergapatré r" MEM losrecestumad Seleucumfupplex fcribit,& quícquid relíctá ipíisfuerat, ante omnía pictas. lit. proparente offert fe obfidem. EBademorauerunt multz ciuitates€ dynaftz extra LyCu» imachum.Híc etíam pecuníam per legatos Seleuco, fi necatfet Demetríü,obtulít. Se n- MEE lcusautem velalíás eum execratuslonge ímpenfids hínc duxít deteftabílem& barba dt 28. rin Antiocho veró& Stratonícz referuans Demetríum,vtillorá beneficíü foret,prop^ MEM uihebattempus, At Demetríus,vt ínítió fortunz cafum tuliít,faciliüs íam praefentem ra. fortem alfueuít tolerare. Prímó corpus quouís modo exercuit venatíone,quatenus líce- Demetrius c4fet BM un curibusvtens.Hínc paulatím ab ijs ad pígrítíam& ígnauíam delapfus praecípí^ ptiuitatem fua up Guítfeín pocula& aleam.atquehís tempus fere traduxít: vel quó condítíonísfuze prae pro felicitate im ratis cogítatíones, quíbus agitabatur fobríus, deuítaret& obtegeret crapula mentem dxeit. CE lum: vel, quó perfpíceretíam hanc effe vítà, quam íamprídem affectaflet& captaffet: 1t temer veró ex vecordía& ínaní ambítíone erraffet, multumq fibi ípfemultum nego^ ro t exhibuftfet alijs: dum ín armís,clafsíbus,caftrís quarít fummaà felícítatem,quam tunc m Intranquillítate& ocío& quíetenec opínató reperí(Tet. Nam quíbellorum&€ perícu^ i quen miferís repíbus termínus alíus male et infipienter confultís:non quod delícías il blüm& voluptatem venentur vírtutís& honeftiloco, fed& quód neg iucunde viue Mt neg oblectare fevercfcíant?z/ Porró Demetrius poftquam tertíum annum ínclufus Demetrij wors, «€ M Uronnefo fuit: exocío,fagína,& víno in morbum delapfus decefsít, cüm annos na- H fe us effet quatuor& quínquaginta. Seleucus& ínfamís fuit& non mediíocríter eum poe k nituit: quód Demetríum eo tempore fufpectum habuíffet, neg; barbarum T'hracem ef^ let ktzmulatus Dromíchaetem, qui tam benígne& regalíter de Lyfimacho capto confu" ME le Arením habuit& funus Demetrij tragicam theatralemáp fpeciem. INam filíus Demetrij fum, 674. Plutarchi eius Antigonus, vbi reliquías patrís cognouit afferri, totà claffem foluit, eisqy apudit; Demetrij vdi-. fulas occurritobuíam. Vteasaccepitímpofuít vrna,qua ex folído auro eratínnauem quiein vr'cX pratoriam. Cíuítates,ad quas appulerüt,hínc coronas íngefferunt vrnze,hínc víros cul auro folido con tulugubrí miferuntad exequías decorádas& profequendas. Decurrente Corínthum dite. claffe vrna ex puppí cófpicua vífa,regali purpura& díademate exornata,quam circum, Xemopbantu- fitit ín armis iuuenum ftatío. Celeberrímus illius aetatís tibícen Xenophantus afsíden; tibicenin[ighit.(a cratifsímum carmen accínuit.cuí concínente remígío,clangor cum modulatíone qua^ dam velut ín plancturefpondit carminum ad tíbías ambítibus. Maxímam cómiferatio, nem& luctum ipfe Antigonus ftantibus ín portu& líttorefrequentíbus mouítfordída tus lachrymísq; cofectus. Honoríbus& coronis funerí Corinthi delatís deportauítie, B * liquías Demetríadem vrbem íllí cognominem ex paruís ad loleon oppídulis frequen, Fili P?" tatam. Stírpem Demetríus reliquit ex Phíla Antigonum& Stratonícen:duos Deme. metríos, alterum cognomíne Giracilem ex mulíere[Ilyríca, alterum qui Cyrenis regna, uitex Ptolemaíde: ex Deídamía Alexandrum, quíín Aegypto vitam egít. Fama efi filium quoque illi ex Eurydice fuiffe Corrabum genitum,| Progeníes eíusperfuc. Perfeus.Mace-. cefsionesregnans defcendítad Perfea,ín quo expirauit, eo queregnante Macedoniam dommrex,— fubiugauereRomani,—Saltataíamfabula Macedonícatempus eft tranfeundiadRo, manam, M. Antonius. Antonij genus. y) N ToNIrIauus M. Antoníusoratorfuit,quem partesSjl. :] pj lanasfecutum interfecit Marius. Pater Criítícus dictus An. Antonjpater| ANNE Tes b toníus, nO ille quídem vír celebratus ín toga neqy clarus, fcd liberalis, nis Xd SS$ rectus benígnusq,, prafertím ad largíendum liberalis ,vt ex vno facto perfpícías. Nam cüm eíanguftum patrimonium efTet, atq; ideo, ne declararet munificentíam fuam, cótínerctur ab vxore: familíarís autem eíus quífpíam difficultatepe if ME Eom esL ciebaturargeto,ímperauít puero: vt fcyphumargenteumz EIOTVWTZUTVO'S quaímpleret& adíeferret. quo allato quafi barbam rafurus rigauit mentum: ac puero ad aliud negocíum ablegato, dedít Ícyphum amíco fuo,vteo vteretur. Cüm eíletautem magna ínter feruosínueftígatio:vídens exardefcentem vxo rem,atqy de fingulís parantem quarere,petíta venía id, quod erat,confeffus eft, Vxor eius Iulía fuít ex Czfarü familia cum pracftantífsímis& pudicifsimis illius memoriz ma tronís comparanda. In huíus contubernío filius Antoníus eductus cft, cüm poft patris eius fata nupfifet Cornelío Lentulo,quem Cícero vni ex Catílínz coníurationenece uit. Híncapparetacrís illiuscum Cícerone Antonío fimultatis occafio& fons extítifle, Antonij matcr lulia. lactat Antoníus ne exaníme quídé corpus Lentuli príus, quám exorata d matrefua Ci^ di ceronís vxorereddítü. verüm íd apertum eft mendacium. Nemo ením quifquá eorum, Antoniu à Cy; In quos tunc fuít à Cíceroneanímaduerfum,fuit fepultura prohibítus. Antoníoforma rione corm- infigni quafi peftem alíquam adhzfiffe amícítíiam& confuetudínem ferunt Curíonis, ptus. qui fefe effrenibus dedíderat voluptatibus:& Antoníum, quo magís fibí foretobno» xíus,ín vínum,luftra,X graues profufos(y fumptus immerfit, V nde hícas alíenü grat Cicero Pbilip.., de& plus quàm ztati fuz conueníebat, contraxit fexagies H s. Idomneíntercefsit pro eo Curio. Quod vbirefciuítpater eíus, ínterdíxít Antonio domo fua. Ita híc paulíipet Clodij audaci(simí& teterrími illius feculí tribunorum furorí remp. perturbant appli^ cuítfe.Cererüm cító ínfaníam Clodij pertzefus& tímens illorum,quí confpirabantínil lum,nauigauit ex Italía ín Graecíam. Illíc corpus ad labores milítares exercuít,& dícen- 58 Antonij dicendi dífacultatem excoluit. Secutus eft Afiatícü,quod vocant,dícendí genus, quod ea temgenus, peítate maxíme florebat,oppídó moríbus fuis congruens ínfolentibus, elatís, ínanísij íactantíz& íncoaftantís ambitíonísplenis. Cüm aüt Gabíníus proconful ín Syriina uígans ínuitaret eum ad capeflendü milítíam,abnuít príuatum fecuturü fe: fed delatafi Antonij contr bí equítüi prefectura fecutus eft illum ad bellum. Prímüm ín Arifiobulü, quí ludzosad Ariftobulum 1» rebellandü folícitauerat,mifTus príncepsamplifsímz 2rcís muros trafcendit, prefidtisqr 4c. ilumomnibus exuit reli quis, Inde fignis collatis íng&tes copias eius parua manufudit, paucisdi cuníaría laborans eum adiffet pecuníam rogatum: quia def,;8 fà te pt iu Ui c d M. Antoniüs. 675 it puxcisqp demptis has occídione occidit, Ipfe vnà cum filio Ariftobulus captus eft. Hic km cüm Gabíníum Ptolemaeus decem míllíü talentüm mercede ímpelleret ad reducédum cul,(tín Aegyptum& regnum fuum recípiendá: plaríq; duces refragati funt,& Gabiníus m bellum hoc dubitauít fufcipere, quamvís vehementer dece illís millibus talentüm man. m cipatus. Antoníus vero rerum auídus magníficarü,& Ptolemzo cupíens gratificariro05 ME nani prafto eífuitad índucendá atqj íncendendum ad fu(cipiendá hocbellum Gabi» Ua, nium. Sed quía fupra bellum íter ad Pelufiá formídabant, quod per altum& fitíens a in bulum facíendurm ípfis erat círca eluuit& Serbonidis paludes,quas Typhonís quídem ída axhalatíones vocant Aegyptij:vídétur vero reftagnatio fub terrà& percolatio efTe ma. TU ME, rirubriquodarctifsimaceruíce à marí interno dirímítur:míffus cum equítatu Antoní, il usnonmodo anguftías occupauit, fed Pelufium quoq cepítamplam vrbem, redactog; We inpoteftatem prafidío eíus fimul íter praeftítít exercituí fecuri,& fpem imperatori ví. did Goríz firmauit,' Fluíus cupiditas gloríz fuit hoftibus quoq falutarís. Nam cüm Ptole. ma mzus,fimulatg; Pelufià íntjt, ira& odío inflammatus ínftítuifIet Aegyptíos trucídare: i intercefsít& prohíbuit íd.In pradlíjs& certamínibus,qua magna& crebra cómiffa fue^ n BM unomultavírtutís€ confilij ímperetorij facta edídít: liquidiísime autem,cüm círcum di dedít& círcumuenítà tergo hoftes. qua re víctoríam ín frontem íncurrentíbus parauit, P,";^ r^.** Horum caufa exímijs donís honoratus eft. Nec vero obfcura ad vulgus humanítas eíus »^(e"* E y. aduerfus Archelaum defunctum extítít.-:Nam cüm famílíarítas ei cum illo& ius hofpitij "Mo itercefsiffecbellum cum viuente gefsít neceffarió, corpus interfecti requifit®io cul tufunerauít. Hínc magnam fuí memoríà Alexandrínís relíquít& apud mílítes I oma0 ga nshabituseftfortífsimus. Formz quoq; eiingenua dígnitas fuit& baxba promíffa: s frontísq;amplítudo& naíus aduncus faciem vírílem reprefentare píctís& fculptís Her ^ ME ulisimulachrís germanam vídebatur. Fuítetíam vetus fama ducere ab Hercule Anid toníos genus,atcy effe ab Antone Herculísfilío prognatos. Quem rumore corporís fpe ii die, vtí diximus, veftítu cofirmare exiftíimabatur. Quíppe cüm prodíturus ín multorü m cnfpectum eflet:femper tunícam ad coxam íncínctà habebat, grandem gladiíü fufpen dl debat ex cíngulo,& rígído cílícío amiciebatfe. At qua etíam íimportunaalijs vídebanv| tut, íactantía, dícacítas,perpotatío ín publíco,federe ínter vefcendum,& cíbum fumere " ifsillentem ex militari menfa:íncredibile díctu quantam beneuolentíam eí& defideríü i concilíauit mílítü.Iam nec amores eíus V eneríbus carebát: verüm& hís allexítmultos; us dum amantes adíuuít, neg; gré tulitínamoresfuos dícta.— Líberalítasveró,& quód " nihil pauca manu neg aftrícta milítibus& amícís largiretur,aditum praebuit eí ad pore, il tamamplum,eíasqy cüm íam magnus euafiffet, maiorem ín modum amplificauít opes: dl quas ínfiníta alía euertebant vítía. V num munificentíz eíus exemplum commemora, s bo, Amíco cuípíam decíes n s. iuflerat darí. Obftupefcente dií(penfatore,'& quó fum5 ma magnítudinem cí oftenderet,argentum ín medío proponente tráfiens, quid hoc efm MEó rogauit Vbi refpondit dílpenfator,íd quod donari iuflerat: liuorem eíus confjcíens ^ Antonius:Ego veró maíorem fummà,ínquit, efTe decies putaui.Hoc exíguum eft. Itag; i alterum eí tantum adijce. Caeterüm hzc poftea. In difcordía R omanorü cíuilí cüm o» m ptimates prefentem Pompeíum fequerentur, populares armatü ex Gaallía excirent Cae» | lirem: Antonij amícus Curío mutata fententía à Czfare ftansadiunxit Antoníum, ac dn cim auiltum facundia ad plebem poffet,multatg profunderet prebente Carfare: tribu. id num plebís Antoníum,mox augurem creauít. Hícftatím inito magiftratu nóleue prae sd fidi fuit partíbus Iulíanís. Prímdüm confule Marcello Pompeio veteres lcgíones man Y ünte& nouos delectus permíttente íntercefsítpromulgationem ferens: vt cófcríptus jJ, 6 CerctusinSyríam míttererur,& Bibulo fubueniret bellum cum Parthís gerentí: acne il quis delectum habentí Pompeio nomen daret. Iterum Cafarís líteras nonrecipienti^ - bus patribus neg; recítari permíttetibus híc pro tribunítia poteftate recitauít, multosQ n. Mil Priore fententia deduxít: quód viderentur zqua& moderata Cafarís poftuláta. Po. " irem duabus ín fenatu propofitís quaz'ftíoníbus:vna,an víderetur, vt exercítum dimit d tret Pompeíus:altera,an Czfar:cüm paucí,vt Pompeíus arma poneret: vt Cafar,exce (, M"spaucís omnes cenferent:exurgens Antoníusrogauit, placeretne vtrumg Pompen tim& Czefarem arma ponere& exercítus dimiíttere: omnes hanc fententíam cítra con» á ü ouerfiam cóprobauerunt, Antoníum(g cum affenfione laudantes poftulauerüt,vt dit ít Cisioné faceret. Repugnantibus cofulibus propofuerunr de integro alías Cacfarís ami» x 9-4"nÍpeciemleues peftulatíones.quíbus Cato obfirepuit, conful Lentulus eiecit An Ll 5 Antonius capis Ariftrobulum. Antonij gefta in Aeg»pto fub Gabinio, Antonij bumtanitas erga Ar» chelaum mor» tuum. Antonü forma, Antoniorum fa milia ab Herculeorta. Antonij liberalitas. Antonüa tribu nus plebis ez augur. Antonij actio" nes pro Cefare. Cet qai eet hediiiud Antonius ad Ce farem exercit ducit, Antonij virtus in bello. f Legendá, ma giltrum equitüm.eft autem locus hic mendofus. Vide Dioué lib. 42. Antonij cz Dolabelle diffenfioncs. Antonij vita turpis. 676 Plutarchi Antonius profs totrium curía, llle díra rjs inter exeundum ímprecatus fumpta vefte famulari Cutruq co fo gitexvrbe ad. ducto cum C). Cafsio profectus ad Cafarem eft, Simulvtín cofpectum exercítus vene. nc Cefarem, re,clamaueruntnihil íam Romerecté vel ordíne gerí: cüm ne tribunifplebis quídemli, n beravoxpermíttatur,fed quícungizquítatem tueatur, híc exagíteturatq ín perículum fet vocetur. Inde Caefar cum exércítu irrupit ín Italíam. Quarefcripfitín Philíppicis Cice, Will pi Ciceronis wen» ro, vc bello Troíano Helenam, ita Antoníü caufam cíuili deditfe. Sed aperte mentitur, a daciumi, Neq; entmtam prompte vel facilé ira Czrfar à confilío effet ablatus:vt, nifi hzecíam pti pe demhabuiffet deliberata exequí,íta repente bellum patríz inferret, quód fordídatosvi, ic díflet Antonium& Cafsiumatq ín vehículo merítorío ad ferefugientes, Verümhoc^ íamdudum occafionem quzrenti colorem& pratextum prabuerunt bellum faciendi 8^^ fpecíofum. Imoímpuleruntillum adlaceffendos omnes mortales eadem, qua Alexan, n drumanté€ olím Cyrü ínexplebilís ímperandí amor atq ínfana príncipatus fummag B dt poteftatís cupídítas:quae affequínifi conculcato no valebat Pompeío. Vt ígiturrepen. di tíno aduentu Roma potítus eft:& Pompeíum exegit Italía, atg Pompetj legíones Hi, il ! fpaníenfes prímüm petere decreuit,íta inde parata claffe perfequi trans mare Pompeii: di Antonio Cefar Lepídum pratoremvrbí, Antonium tribuni plebíslegionibus& Italíze praefecit. Fuit m permitti tali. híc mox militibus acceptus: quód vnd cum íjs plerung exerceret fe, vnà cibi fumerer,(o atq; pro prarfentíbus facultatibus ijs largiretur: alijs odío venit. Síquídemleforumpre a C focordíanullam habebatratíonem,cum ftomacho audiebat adeuntes,ob adultería infa d mis erat:deníq; Caefaris ímperíum,quodníhil mínus quàm tyrannís ipfius quídem cau. gb^ P^ -—. 5. APTAM* m H fi. fà erat, reddebat ínuifam amici eíus. quorum ín Antoníü ex maxíma poteftate maxime i peccare habítum conferebatur potíísimüm caufa, Attamen reuerfus ex Hifpania Caefar j: conníuít crímínibus eius:& quó ad bellum ímpigri fortís,atq; reí mílítaris periti opera" vtens haudquaquam eftfalfus. Ac cüm paucis copijs ex Brundufio mare Ionium tranf. fe míliffet;remifit naues retró,mandauitiy perliteras Gabínío& Antonío:vtimponerent Iu exercítum, eumty quàm ocyfsíme tranfportarent ín Macedoníam. Cám effetautem à o nauígando Ciabínius hyemis metu alienus, acpedeftrílongínquo ítínere exercitum cir& cumduceret: Antoníus verfantí ínter multos hoftes tímens Czefarí Líbonem, qui pro fa faucibus portus flatione habens immínebattranfiturís, reiecit, cuíus naues círcumiecit la multís paruis acatijs:ímpofitísqy clafsi víeinti millibus octíngentís pedítibus vela fecít. ii" Y Poftquám eftab hoftibus confpectus,ínfecuti funtilli eum: verüm ímmínens ab hís di- i Ícrímen effugit. quód vís acrior Auftri magnís vndis& fluctuáte marínauescorumin. Bl eoluerit. Caeterüm q conijceretur clafsís eíus ín abruptos fcopulos atq; altos finus ma di tís,omne(pem falutis abíecít. Vt vero ex(ínuíncrebuit Africus,& fluctusáterraexpu. Ml^ fus ín pelagus eft:tepetens altum acfelícíter nauígans cernít plenum naufragiorülíttus, ME 7" Eo ením confectantes eum naues eíecít ventus, afflí&tz funt non paucae, multísqc^ B rn ptíuis X predapotítus eft Antoníus,Líffum cepit,magnosqs Caefari anímos addiditop fe portunus eíus tantís cum coptjsaduentus, CommifIz fuerunt crebra& afsídug velíta/" tiones.ín quibus vbíg; enítuít exímía eius vírtus, Bis effufum ín fugam Cafarís exerci R tum occurrens conuertít, fugamq reprefsit,€ repetere cogens fuos pugnam ínftantes d Wu profligauít. Maximi igitur eius erat fecund& Cafarem ín exercítunomen, Quanti au k: tem eum faceret, demonftrauít Cafar. Nam cüm poftrremam, qua de fumma rérá decre 6i uít,effet pugnà Pharfálícà íníturus: dextrü cornu ipfe tenuít, Antoníü finíftro viomnii ME'* fuorü bellícofifsímü prepofuít. Poftvictoría dictator dictus,mox ínfecutus eft Por» peíd. Antoníum t tribunü plebís fecít,mifittg eum Romam. Hic magiftratus prafente dictatore fecundü obtínetlocum,quo abfente prímus& pené eft folus. Maret ením tri x bunatus,cüm alíos magiííiratus díCtatore dícto omnes abrogent. At Dolabella íd tem v potis tribunusplebiís íuuenís& rerum nouarü cupíduslegé de nouis tabulís promulgz bat, Antoníum(y impellebat amícü fuum,quí femper gratífícari auebat plebí,vtadíutor d & focíus fibi ín hacactione effet. Contrà fuadebant Afiníus& Trebellíus.Ibí forte gr^ A F üís fufpício allata eft Antonío víolaffe nuptías fuas Dolabella. Ouod factum íniquo ant i mo ferensnunciü remíifit vxori, qua patruelís fua erat, C. Antonij Cíceronis collegae É lía.Igítur Afintj partes fecutus Dolabellam oppugnauit. Nam forü occupaueratillele jh gemíntendens ví perferre. Antoníus vero cüm etíaarmafenatus decreuiffetín Dolz d bellam,ítrumpensínfortü przlío cómiffo nonnullos íllíus gregales occidit,& alíquot 9" mífit de fuis. Híncín multitudine íncurrít. Bonís& fanis ob vitam reliqua,vt Cícero2, ME tonplacebat:fed erat ijs ínuífus execrantíbus intepeftíuas eius perpotationes€ qi 06 of £a Um CC» ut, ti^ vi loc idi ug in, ig n. li, id: uit et, tz Y Wu ' me far ta nfnt n4 cit to cit cít. díífld» "n IS, tà» op (2^ c 10 30 M. Antonius. é77 ^* n fosfumptus, volutationesip ínluftrís,fomnos díurnos ,ambulatíonesnaufeantis& vinomeríí, commeffatíones nocturnas, ludos& commoratíones ín mímorum fcurrarum nuptijs. Ac fertur, cüm ad T Híppiz mimí nuptías ínuitatus totà noctem perpotaf. (tmane aüità populo accítus ín fori elTet adhuc cibo plenus progreffus, vomuílTe excí pienre amíco quoda toga fua. lameratSérgíus mímus vnus ex ijs, quí plurímü apud eum poterát,€ Cytheris ex eadem palzftra,quam mulíerculam adamabat.Hanc vrbes peragrans círcunducebatlectíca, Lectícá eíus non minor comitatus quàm matrís ípfius íquebatur.. Mordebant etíam homínes poculorum aureorum ín peregrínationibus tiustanquam ín tríumphali pompa translatorum fpectacula,érectioaes in ítínere tento à riotum, prandíorumapudlucos& flumina exquilitorit apparatus, leonibus iunctí cur» ris pudicorum virorum& matronarum domicilía fcortís& fambucifirijs ad díuertendimattríbuta.Intolerádum ením vídebatur Caefarem extra Italíam pernoctarefub dío, dum magni íllius bellí magnis fudoríbus& periculis relíquías perfequit: alíos veró per illius authorítatem luxu díffluere ciuibus ínfultátes, Flacc etíam íntendifle vídenturfeditionem, mílítibusg; frenum ad foedifsíma flagitia atg; rapinas relaxafle. Quapropter reuerfus Caefar ígnouít Dolabellz,ac creatus tertiüm conful nó Antonium,íed Lepídü coptauítcollegam. Pompeíj domum fubhaftatam emít Antoníus. At índignabatur, cüm exígeretur pretíum: qua quídem de caufa noluiífe allegat ipfe fe comitari Czefarem ilbellum Afrícanid,quód prazclarís factís fuis prioribus non fuiffet honos habítus. A piiparettamen multum de Antoníj amentía& intemperantía Cacfarem peccata eíus non difsimulando detraxiffe. Siquíde explícuit fe illa víta,animotg ad nuptías applícato Ful viam Clodij plebís concítatorís víduam vxorem duxít mulierem nonadlaníficíum aut adreifamiliarís admínifltratíonem factam, neq; ín virum cotentam domínarí príuatum: ftd quz ímperantí imperare€ ducem volebat ducere. vtmercedem Fuluíz, quodancil liri Antonium docuiffet foeminis, debuerit Cleopatra:qua plane cícurem atq d tyrocínio inftítatum ad obtemperandum mulíeríbus accepít.— Atquiííllam quog alludendo &lafciuiendo enitebatur Aatoníus reddere hilaríorem. vt cüm intecfrequentíam Cz fiidvictoría Hífpaníenfi obuíàm procedentem ípfe quoq prodijt eí obuíam. Moxal^ latoín Italiam rumore hoftes Czrfare fato functo aduentare, Romam recurrit, fumpta(g i veftefamularínocte domum venít,acFuluiz feres líteras feab Antonío portare,obuoluto capite eftad eam íntroductus. Tum illa magno percíta motuante, quàmaccíperet literas.percunctata eft,víueret'ne Antoníus? Antonius vero epíftolam eí tacítus reddídit, foluere€ legereaggreffam complexus eft& ofculatus. Fzecnos ex multís pauca axemplí caufa retulímus.— Atregredíentiex Hifpanía Cafarí cüm omnes príncipes multorum díerum ítínere occurrerent, Antoníus honoratus ab eo eximíe eft. Quippe rheda per Italiam vehensafsídentem habuít Antonium,á tergo Brutum Albínum X fo torís fuze nepotem O ctauíanum, quí poft Czfar díctus eft, longog tempore Romanü tenuítímperíum, Creatus Cafar quintüm confüljilícó cooptauit collegam Antoníü. Intenditautem abdicare fe magiftratu& cedere Dolabellz,íd& ad fenatum retulít: ve^ (5 BG rim repugnante afperé Antonio,multaq; maledicta ín Dolabellam cógerente nec pau» au via 1d ud ite tt^ O8 $9 dora audíente:íllius índignítatís Cafar pudorerem ín prfentíaomifit. Poóftadrenunz dandum Dolabella progreffus obnuncíante Antonío cefsit, Dolabellamq ftomachan tem deftítuit. Vídeturautemillum non minus d$ Antoníum deteftatus, Fertur ením, cüm ambos fimul quídam apud íllum deferret, díxi(Te non formiídarefe craíTos illos& comatos fed iftos pallidos& macilentos, Brutum& Cafsium defignans:à quíbus índe perínfidías eftinterfectus.— Hís Antoníus fpeciofifsimum velamentü prebuit ímprudens. Lupercalía Romzagebantur. Cafar aüt tríumphali ornatus vefte fedens pro ro flrís fpectabat ín foro dí(currentes. Multi iuuenes ex nobilitate& magiítratíbus difcurruntoleo vnctí,atqp albís fcutícís verberantludíbundiobuium quemqy. Inter hos dífcur ferens Antoníus falute vetuftís folenníbus dícta diadema ferens laurí coronam circumíe^ &um accurrítad roftra,fublatusqp ab fodalíbus ímpofuít eam capiti Caefaris, quafi deferendum eíregnü effet. Símulátiillíreijcere diademalatus populus applaufit. Antonío illud iterá íngerente,repulít Czfar denuo. Cüm ad hunc modum díu cocertarent:paudamíciínftátí Antonio, Cafarírenuenti populus vníuerfus plaufum cum gratulatíone dedit. Quod fané mírandá erat eos,quí reipfa dominatum ferebant, regis nomen vt dif^ folutione libertatís defugitfe. Ac Cafar quidem offenfusfurrexít ex roftrís, detractatg collotoga iugulü volenti percutere clamauitíeofferre,^ Coronam vní ex ftatuis eíus Li; 1Cic.in Philip. mulierem dicit fuiffe: ergo mim2 legendum, non mimi. Antonius in pue blico vomuit. Antonij infolen tid, Antonius emit domi Ponpeif. Antonius Eul- i£ uiam ducit. Antonius vxo- ribus obttoxius, Antonius coful cum Cefave. Antonius Lu» percus diadema imponit Cefari, 678- Plutarchi impofitam detraxerunttribuni quidam:quos populus feftís vocibus& plaufu eft profe cutus. Hísabrogauít Carfarmagiftratum.| Ea Cafsíum& Brutum confirmauerunt, delectístg ad illud facinus fidís amícís cofultauerunt de Antonío. Quem czterís admit, De Antonio c& tentibusreclamauit Treboníus, Docuítením, quo tempore redeunti ex Hifpanía Cz, Cefare interfi- fari prodibant obuíam, Antonij fequi eodem fecum tabernaculo vtebatur,€ vni facie, cendo delibe- bat iter leuiter(ententíam& caute tentaffe. PercepiíTe aüt illum fe,fed dífsimulaffe, nec Yatur, Cefari prodídifTe tamen,fed cum fide comprefsííe eum(ermonem.Hinc denuó delibe, rauerunt vnà cum Carfare interficere Antoníum, Verüm íd Brutus ímpedíuit, V olebar ením, vt fufcepta prolegibus& iure Ífyncera€ pura maneretactío. Czeterüm quódto, bur Antonij& imperij maíeftatem tímerent, afísígnauerunt eí de coníuratis certos: quí cüm fenatum íngrederetur Cafar, atdj exequendum confilium effet, fermone derebus ferijs íníecto detínerenteum, Hís vt copofita erantactís, ac Carfare ín curía perempto, Antoníus extempló vefte fumpta famulari abdiditfefe. V t veró íllos nemínem aduer. tit ledere fed ín Capitolium recepífTe fe dato filío fuo obfide índuxitíllos ad defcenden Antonia refert dum,ac Cafsium ad coenam inuítauít, Brutum Lepidus:fenatu(gy coacto retulít deptradepreterior^ teritorumoblíuíone& prouíncijs Cafsío& Bruto decernendís Antoníus, Haccom, obluutone, probauerunt patres decreueruntq;, vtacta Cafarís rata effent. Ita egreffus curía efto, mnium homínum Antoníus clarífsímus: quód fuftuliffe bellum cíuile, magnasty tene bras€ turbatíones putaretur prudentifsimé& perítifsíme copofuiffe,^ Ceterüm hac Antoniw con^. confilia e(breui popularís gloría excufsit(perantíoppre(fo Bruto príncípatum fe cítra terbat Yep.— controueríiam affecuturü. Atqy elatum Caefarem ínforo de more laudauít, populumqg Cejarece[o... cernens mirifice ducí& mulceri oratione fuajlaudibus comíferatíonem paríter& exag, gerationem íntexuit cadis, atq; ín peroratíone veftes ínterfectí fanguínoletas eladijsqy traíectas explícans, patratoresty ficaríos vocans& homícídas víqueadeo ínflammauit populum,vt corpus Cafarísín foro cremauerínt fcalís et menfis cogeftís,raptísq ex togo títioníbus currerentad zedes ínterfectorum eas; oppugnarent. Itacy coníuratís vrbem relínquentibus Cafarís amíci coíunxerunt fe Antonío,vxorg eíus Calpurnia huíc fidens pecuniam magna ex parte, cuíus fuit fumma millies H s. domo fua exportauit de pofuítqg apud eum. A ccepít etíam comentaríos Cafarís, ín quíbus perfcripta acta eíus erant, His ínterferens quos ei vífum eft, multis magíftratus dedit, multos ín fenatüalle, gít,alíquos etíà reduxit exules,& cuftodías foluít,tanquá ea decreuifTet Cefar. Vndcomnes bos populus Romanus per ludibriit Charonitas appellabat. quandoquidé vbíat guebantur ad mortui cofugíebant cómentaríos. lamcatera quog; pro domíno age bat Antoníus,ípfe conful& fratres habens ín magíftratibus pofitos, Caium praetore, trí Antonij O- bunüplebísLucíum, Hocrerü ftatu Octauíus Caefar appulít Romá defuncti fororis, &auij Cefaris/ vt diximus, t filíus& hzres patrímonf, relictus,quí Apollonia fub tempus czdís Cara d mfienn rís agebat.Is ftatim vt paternum amícum falutans Antoníum fecit depofití mentionem, t Siquidem populo Romano ex teftamento Carfarís trecétos feftertíos viritim debebat, fororig Cefaris Antoníus prímüm vtadolefcentem defpicíens, ínfanire díxít eum bonog; confilio& 2» flie fius fiit, mícís carere, quí onus ímportabile fubíret Caefarís hereditatem. His verbís cümnó fe^ tóc velexsaz. dareturadolefcens,fed repeteretargentum: multa ín contumelíam eíus afsídue díxít& tonio. egít. Namambíentitribunatum obítitit,& fellam auream patrís ex plebífcíto ponentí Odauiscon. mínítatus eft,nifi populum defifteret folicítare, ín carcerem fe eum ducturum. Vtvero iwigit fe Cie»— Cíceronífeadolefcens& alijs, quí oderant Antoníum,dedídit:illerum opera commen roni. datus fenatuí eft,gratíam populare ipfe ínftitít colligere,€ veteranos ex coloníjscoge re. Tum pauefactus Antoníus venít cum eo ín colloquíum ín Capítolio,vbíreconcilia/ Antonj[o-^ tifunt. lllanocte fomníumoblatum Antonío dírum eft. Dextera manus eífulmíne mnium. vía eft ícta: paucístg díebus delatum ad eum eft Czefarem ínfidías fibí parare. Purganti fe non credídít Cefarí. Vnde fimultas exarfit de integro ínter eos vehemens,percurfitauítgg vterq; Italíam ad veteranos ex colonijs magnís propofitís praemíjs excítandos: mí. Antoniusab fe- lites vero, quí adhuc fub fignís erant, certatímíolícitauere. Invrbe Cícero plurímum natu boflis iu- pollens,omnesá homínes concítans ín Antonium tandem fenatum perpulit,vt hoftem dicatus, illum íudícaret, Cacfarílíctores& infignia prztoría decerneret, Panfa map& Hírcíd, quí tunc cofules erant,mítteret ad pellendum Italia Antoníum, Hícommifílo ad Mutinam Antoniw a4— Oppídum cum Antonío przlío Cafare praffente&€ focío fuderunt Antonium fed iplt Mutinam oeccubuere, Fugíenté multa exceperunt Ántoníít diffici'tates difficillima vero fames, [ufus Sednaturá erataíperís inrebus loge folíto praeflatior,ac fortuna improfpera puflus ge mnanil;ímus ma gu qu tia! tuf trí ma fit rat . E mi te. pic col liu val ínt tau 18 10 tes fus uit ho cui pe I EU níu tos fer po Le ad vel qu nul D—[6 tor Tor Car dai fot eiu ínf pai qu L je tor [z^ mu gni adi Coi tr : j , it " 4 Í ; " " 4 A i , we L mm. wow w»P"U^ Ww 1q M. Antonius. 679 manifsimusreddebaturbono viro. Eft quídé commune vírtuté intelligere íllís,quian. guftrjs preísifunt.non omnes tamen, quz laudant& mírantur, exprímere:& fugere,à quibus abhorrent,& qua ímprobant,valent ín rerá vícifsítudinibus.fed quída magis e^ tiam ex ínertía concedunt moríbus priftínís, X ratíones agítatas repudiant. Erat ígítur uncnotabile mílitíbus exemplü Antoníus.quí ex tantís delícijs€ luxu facilé aquáputíídam potabat,fructíbusqy agreftibus& radícibus vefcebatur. Vorauerunt etíam, vt fa maeft,cortícem:necab animalibus nunquam antea guftatís ín fuperandis Alpibus ab. ftíquere. Contendebat ad legiones tranfalpinas, quibus praeerat Lepídus. Hunc numeribat Antoníus amícum, quí multa putabatur eíus opera confecutus à Czfare. Eó pro. fc&uscaftrís propelocatís,vbi níhil eí benígne oblatü eft,ftatuít vltímam aleam fubire, Coma eíus íncompta erat€ barba prolíxa, quam mox ab aduerío przlío habebat promiffam,fumptaq; toga pulla fub valli Lepídi accefsít, atqy orationem exorfus efthabere. Multiad eam fpeciem ínfríngebantur& ducebantur oratíone eíus. Quare tímens Le pidusadínterpellandum Antonij oratíonem tubas íufsit canere. At milítes índe miferi cordíam maíorem eíus ceperunt, X colloquía fecreta cum Antonío habueruntper Laelum& Clodíum,quos veftitu meretrícío míferunt ad eum.Hí Antoníü hortati funt, vt vallum adoríreturaudacter. Multos effe, quí eum recepturi€ Lepídum, fivellet, effent iterfecturí.verüm non permifit Antoníus,manus vt Lepído ínferrent, Poftero díe ten. tuítcum exercítu flumen:ac prímus íngreffus ad vlteriorem rípam contendit, frequenv tsqyíam Lepídi milítes confpexítmanus fibí porrígentes& vallum difsípantes.Ingretz fus caftra& potítus omníum egít cum Lepído humanifsíme. Nam ín falutando appella uiteum patrem.ac quamvís reuerà omnía ín poteftate fua haberet, nomenilli tamen& honorem non deftítít conferuare ímperatorís.Eares adíunxít eí quoq; Munatíum Plan «im,quínon procul cum magnís copíjs confidebat.Iam praepotens iterum reddítus AI pestraiecít, duxitqs ín Italíam(ecum peditum feptendecím íntegras legíones& decem míllíaequítum. Praeter hos relíquít ad przeíidíum Gallíz fex legiones fub V arío quoda himilíarí€ compotorefuo,quem t Cotylonem appellabant, AtCafar Cíceronííam, quem ínhaerere vídebatlibertati falute díxít, Antoníumqe per neceffaríos ad reconcílía^ tionem ínuítauít. Congrefsi tres íllíín modica infula amne círcunflua tríduum ín collo^ ]":..oÁÀí|"or. fa$ P 39M quío fuere. Decaeterís conuenítínter eosfacile:totumd ímperíü ínterfe ficut patrímo4d 58 nium fuum funt partítí:fed dífceptatío de illis, quos ftatuerant ínterficere, díu díftinuit (65.quódínterímere quí(q; ínímícos fuos& neceflaríos níteretur conferuare, Tandem kruore ía eos, quos oderant,& cognatorum reuerentiam& amicorum beneuolentíam poftmíttentes Cícerone cefsít Caefar Antonio, huíc Antoníus L. Czefareauunculo fuo. Lepido permiífum Paulum fratrem fui trucidare. Alij ferit Lepidi íllis Paulum, quem id cedem depofcebant,concefsife. Hacpermutationenihil equidem arbitror atrocius velímmaníus extítíffe, INam cüm czdíbus cedes mutarent:non fecus occíderunt íllos, quos condonabant,quám quos accípiebanr. Iníquíores autem fuerunt ín amícos, quos nullo adductiodío peremerunt. Hoc foedus petierunt círcunfiftentes milítes,vt nuptíai tum aliquarum vínculo conglutínarent,& Caefar Fuiuíz filiam duceret príuígnam Antonij Clodíam. Poftquám& hoc conuenít,* trecentos ad cedem profcrípferunt. Cíce. ronís interfecti ímperauít Antoníus caput& dextera, qua Philíppícas fcrípferat,detrun arí.quz allata exultás fpectauítcachínnansQg crebro prae gaudío. V bí fatíatusfuít,man dauítvt pro roftrís ín foro figerentur.quafi veró ínfultaret mortuo,€ non potids fe ipfe fortunz ínfültare fuz& poteftatem quam tenebat, oftenderet maculare,. Auunculus tius L.Cazefar,cüm eum ínueftígarent& perfequerentur,confugít ad fororem fuam. Ea inftantibus percufforíbus atqy ín cubículum fuit írrumpentibus confiftens ín íanua ex^ panfís manibus clamauit fubínde:L.Caefare non ínterficíetís,nifi ante ínterfecerítís me, que veítríi peperííimperatorem.lIlla ergo hacratione eripuit& conferuauít fratre fuum, tc Erat populo Romano illorü tríumvíratus maíore ín modum grauis.culpatamen ín An. tonum conferebatur potífsímüm,quínatu Cafare maior€ Lepído potentíor ín vítam camluxuríofam& perdíta,vt primum emerfitex negocijs, eft reuolutus. Accefsítad có munem ínfamíam non modíocre odíum ex ea,ín qua habítabat domo: qua fuerat Ma^ gní Pompetj virínon mínus ob téperantía modeftamq;& ciuile vítà d$ ob tres tríüphos mírabilis, Dolebàát ením,cüm cerneret claufam magifltratibus,ducíbus& legatís,quí cntumelíofe repellebantur foríbus:plenà veró mímorü,praftigíatorum,& adulatoumvínolentorü:ín quos fere argenti víolentíísíma& acerbiífsíma coactü piene abfu Mi Antonij in aduerfis toleratia, Antonij fqualor, Antonius pot. tur exercitu Le pidi. 1Cicin Philip. Varium Cotylam appellat. Triumitrorun apud Bononia conuentus, Triumuirorum proferiptio. * Alioloco du centos ponit. Antonij in Cice ronem crudelitas, L.Cefar feruatur per forore, Antonij in trix» uiratu luxus, Antonij in bello contra Brutum yirtus. De boc fomnio Valer.Max.lib, 1. 64p. 7. Antonius Brutum magnifice funerandum curat, Antonij ciuilitas in Grecos. Antonij luxus in Afia. Aflane peftes, i.luxus, Attonij violen tia in Afia. Antonij fimplicitas. 680 Plutarchi mebatur. Quíppenon tantüm ptofcríptorüi fubhaftauerunt bona círcumueníentes ín, fuper calumnijs neceffaríos eorü et coniuges,neq; folüm omnís generís mouerüt vedi. galía:verüm etíam,vt compereruntapud vírgínes V eftales quada à peregrínís& ciui, bus depofita,ílluc profecti ea abftulere. V bi nihil(atis fuit Antonio:poftulauít Cefar vt díuíderet fecum pecunia. Diuiferüt etia exercitü proficifcentes ín Macedoníà ambo ad belli Bruto& Cafsio facíendü. Lepido vrbe permifere. Poftég tamen ínftituerunt tranf mifIo maríres gerere,& caftris hoftiá collata caftrahabuere: cüm oppofitus Antonius Caísio effet, Czcfar Bruto,nihil Czfar gefsít przclarí:verüm vbíq; palmá tulít& fuccef, fum habuít Antoníus.Príore certe acie proríus à Bruto Cafar fufus fugatusty caftraami fit,& pené ín poteftatem venítfugiente ínfectantíü, Vtveró in comentaríjs ipfe prodi. dít Czfar,cüm oblati cuídam eíus amíco fuiffet fomníumt:recepít fe ante conflicti, An toníus Cafsíum pepulír. quamviísíint, quí fcrípferunt, no ínterfui(Te praelio Antonium: fed poft pugnam confectantibus íam hoftes fuís fuperuenifTe. Cafsium Pindarus fidus libertus eíus orant€& inftante,quód non refcíuí(Tet víctoría Bruti, obtruncauit. Paucis interíectis diebus íterü conflixere. Victus Brutus femetipfe traiecit. Tulít autem totam pene Antoníus huíus gloría pugna,nempe egrotante Cafare. Afsiftens ver cadaueri Bruti exprobrauit eí modíce Catj fratris fuí nece, Illum enim ín Cíceronis víndíctam ínterfeceratin Macedonia Brutus.Caterüm Hortenfio potíus díctítás fe quàm Bruto cx dem fratrísímputare, Hortenfiü fuperillius monumenti pracepítinterfíci, Brutom» gnípretij paludamentü fuit purpureum íniecit,& cuída liberto fuo commifit eius funerandícurà. Huncpoóft cogníto exquifitü illud paludamentum non concremaffe ín funereínterfecít—Hínc Caefar Romam deportatus eft, qué ex valetudínis imbecillitate apparebat non díu fuperfuturi. Antoníus veró ad prouíncías Oríétales,vt cogeretpe, cuníam,profectus tranfcendít magno exercitu ín Grzecíam, Quuí ením mílítíbus ín capi tavícena míllía nummüm polliciti fuerant: íntentíore cura quarenda ipfis& imperáda pecunía erat, Atqy Girzecís quide tunc prímó neq; durü neq acerbum praebuítfe:fcd re, mifsío efus ad víros erudítos audíédos ludosq; fpectandos& ínítíatíones fuit íllís iucun da, lam zquü feín iudicando exhibebat,atq; Grecorü(tudiofus gaudebat dicí,multog magís Athenienfiü appellari ftudiofus. quor& cíuitatem plurimis donís affecít. Gefti^ entibus auté Megarenfibus certare cum Atheníenfibus,& alíquíd ei exímij oftendere: orantíbusQy,vt curíam fuam viferet:eó profectus fpectauit eam. Interrogatus, qua fibi videretur: Angufta,ínquít,& ruínofa. Adhac Apollínis Pythij templi dímenfus eft, o, [tendens feíd ínftauraturü: id ením declarauítad fenatü.. Poftquám relicto ín Gracía L..Cenforíno ín A(ia tranfmífit,illiusq; guftauítopes:reges aute ianuam eíus frequenta uere,regumGQ; coníuges muneribus ínterfe€ forma fplendore certantes fefe ei vendítà runt:atcg dum Romz Cafarfedítíonibus& bells fatígatur, ocío ípfe& pace diffluens reuolutus eft ex morbo fuo ín priftínà vit: Anaxenores veró cytharcedí, Xuthi chorav lze, Metrodorus quida faltator,relíquusqg acroamatü chorus Afianorüfacetía& dícaci tate Iralícas peftes fuperantíü írrepferüt adhaferuntqy aulze:nihil íam ordíne gerebatur, quód omnes adiífta delaberentur.Síquídem tota Afia,vt cíuítas ílla Sophoclea, 4 Gratis[fioul fu fitibus referta erat, Et cantilenis e2- fimul quoq, fletibus. Ingredíentem Ephefum foeminz Baccharum,víri pueríty Satyrorum& Panum habitu precefferunt.Hedera,thyrfis,pflteríjs,fiftulis tibijs períonabat vrbs, appellabantiy eí Bacchübenignum acblandi. Et erat fané nonnullís talís, multís tame ímmanís& trux. Expolíabat ením homínes nobiles facultatíbus quas verberonibus& adulatoribuslar gícbatur, Multorüfortunas víuentíii petebantaccípiebantg aliqui quafi mortuorü. Cí uis Magnetís bonacoco,quí vnam ccena, vt fertur, parauerat fcite, donauit. Poftremo cum cíuítates altero tributo oneraret,aufus eft Hybreas,qui pro Afia agebat, quiddam dicere vrbanum illud quide atq: ad Antonijaures non íllepidum: Síbís anno tributum vales exigere, vales bís ecíà eftatem nobís& bis fructus efficere, Sed cum acrímonía€ confidentía adiecit,vbí ducenta millía talentüm intulít Afia: Hac, inquít, finon acceptftí;ab íllis, quí acceperunt,repete.Sín quz accepifti,hzcnó habes,perímus. Eo díctove hementer pupugít Antoníum.Nam plerag;,quz agebantur,ígnorabat:nó quodita fo. ret focors,fed quía ex fimplícitate credebat füís, Inerat ením moribus eíus fimplícitas€ tardus fenfus, Verüm fiquandofenfiffet peccata,míre angebatur,ea queapud lzfosfa/ tebatur, Effufus erat ad pramía& fupplicia: beneficíjs magís tamen quám poenis reprz(o 1Q T ad fo pe Pa tec lta Cu fpi Q ur j j^ t E 4 L4 4— fo 0 MP m. s] - 1Q M. reprefentandís excedebat modum.|^ Contumelía eius ín íocís& dicterijs afferebat fe cummedícínam. Síquídemreponere lícebat dícta& conuítía.Nec minus hílarís erat, cüm deríderetur, quàm cüm deríderetalíum: quod quide multa negocía labefactauit. Quippeliberos iri íocando quía nó arbítrabatur fibíín rebusfertjs affentarí:capíebatur, cümab eís laudaretur,facíle:ígnorans libera linguam nonnullos ficut condímentü fub. atríngensadulatíoní admiícere: quó detraheret fatíetatem audacíz& loquacítatí, qua vtebantur ínter pocula:machínantes,ne cedere ín feríjs& aflentírí adulatoríé víderétur, fed quía víncerentur prudentía, Eo przdítumíngenío Antoníü nouífsímum malum excipiens Cleopatrae amor,quí multa etíamrium latentía ín eo& quíefcentía vitia excíi auítatq; ínflammauit,fiquíd repugnaret adhuc ín eo bonií& virtutís, íd opprefsit ínfu» per& corrupit. Capíturautemhoc modo:— Áccinctusad bellum Parthícum mifitad am íimperans,in Cilícíam vtfibí occurreretad caufam dícendam: quod Cafsío díceretur multum ad bellum fubmíniftraffe opís& fubíidij. Cuuí míffus fuit Dellíus,vt forma eius afpexít,in verbístp acrímoníam& aftutíam anímaduertít: quód protínus fentiret nihilintalem foemína Antoníum confulturum grauíus, fed fore illam apud eum maxi, mam:conuertít fe ad colendam excítandamt Aegyptia, íret( vt aít Homerus) ín Cilidam egregíeadornata:neg; fucundifsimum imperatorem humaníísímumq formidaret Antonium. Illa híncab Dellío índucta,hínc coníecturam ducens ex príoríbus fuis formecum Cafare& Cneo Pompefj filio commercíjs, facile Antoníum fperauit fe fubai&uram. quando puellam adhuc ílli€ rerum rudem cognouerant. Ad hunc veró ventu riera;quo maxíme tempore fpeciem habent foemínz florentifsímá& íngenio vigent. [tag magnam vím donorum& pecuníe parat ornamentadp,qualía verifimile fit potuit íceam exíngentí opulentía& regno felicíafferre, IMaxímam veró fpem ín femetípfa físgg ponens praeftígijs& V eneribus dat fein íter. Cüm vero multasabillo at; ab ínuitantibus ipfam amicís íllíus accíperetliteras, víqueadeoó defpexít& derí(it Antoni: vtfubueheretur Cydno fluuío ín nauígío aurata puppí, velís pafsís purpureís, remígío argenteís ducto remís ad tíbíarum,fiftularum,& cythararum modos, Kecumbebarilla füb tabernaculo auro íntexto eleganter exculta,vt píngítur V enus, Puerí píctís Cupidi nibusafsímíles híncínde ftabant& ventulum ei facíebant. Ancillz ítídem, quae forma y prcellebant, Nereídum& Gratíarum modo amíctz partím afsíftebant gubernaculís, partím rudentíbus, Complebantrípas odores ex fuffituumcopía flagrantífsími. Homi^ nesautemalij ftatím à fluuio ex vtraqy ripa comítabantur eam, alij ad ípectaculü defcen debantexvrbe, Effufa forenfi turba ipfe denig; protríbunalifedens Antoníusrelí&us et folus. Manauítautem per omnes rumor Veneréadfalutem A(iz venire ad Bacchá cmmeffatum. Antoníus ergo mifit certos,quí eam ad coenam ínuitarent.Illa veró An^ tonum potíüs veníre cenfebatad fe debere. Quí vt fub aduentum íllíus facílítatem ali» quam& comítatem oftenderet, morem gefsít eíac venit, Apparatum cüm offendit Íctíncredibilem,imprímís frequentíam obftupuitlumínum. Tam crebra ením vndique limul demiffa& exorta perhibentfuífTe,ijsq; inter fe pofiturís& fedibus diftincta& co. i pofita ín quadrü& orbiculatím: vt illud ínter celebrata literís& eximía fpectacula fueritvnum. Poftero díe illam ínuítans vícifsím,fplendorem íllum& accuratum paratum enífus eft fuperare. Vtrobíq ínferíor& víctusin hís ipfis prímus derifit coenze fuze for, des& rufticítatem. Vbí íam díctería Cleopatra Antonij admodum caftra€ vulgus aní maduertitrefipifcere,vfa eft eodem genere ín eum effufe& intrepide, INeq; ením erat, vtperhíbent,figura eíus perfe vfqueadeó íncomparabilís,neg; vt obftupefaceret fpecta tores:fed habebat aculeos confuetudo íneuítabiles,formag; cum fermonís illecebrís& morum fimul círcumfufz confuetudínem V eneres ftímulum alíquem ínfligebant. Ad hzcloquentís vocí ínerat fuauítas, aclínguam ficut multarum organum fidít prompte d quemlibetfermonem vertes perpaucis fane barbaris per ínterpretem, plerífg; dabat lio períemetipfarefponfa,vt Aethiopibus, Troglodytis,Hebrais, Arabibus, Syris, Medis, Parthís, Multarum ínfuper línguas alíarü gentí& dícítur tenui(Ie: càm anteceffores eíus ttgesne Aegyptía quídé percipere fuftínuiffent,nonnullí etía defilent Macedonícam. la ergo cepit Antoníum:vt cóm Romz vxor illius Fuluía pro rebus eíus dígladíaretur um Czfare,& Parthorü effent círca Mefopotamía fufpeníz copíze:quarü Labíeno au^ picis Parthícís creato ímperatore adoríturí regíj duces erant Syríam: abducereturab à Alexandríam:ibiqp, dum ín adolefcentís ocíofi(e oblectamenta€ ludos abíjcít, abfu Ieret X per luxum profunderet pretíofifsimum, vtait Antípho, ímpendíum tempus. Erat M Antonius.&8I Antonij more, Antonüd dctey fit Cleopatram in Ciliciam. Od»fi.lib. 1:.de Circe. Fanmtitie quan- j T do maxime flo-€ rent, Cleopatre ad Antonius. profiifcétis ornatus, Apparat coez arum Cleopatre C Antonij. Cleopatre Ve» nerves, Antonij et Cleo patre immenfi fumptus in. Aeg»pte. Pbilotas Antonij medicus. c82 Plutarchi Erat ehím congreffus quídamillis vítas quam inimitabilé vocab ant,inuitabantá indies fe inuicem incredibili fumptuum profufione,| Expofuítauonoftro Lam príae Phílotas Amphiffenfis medícus fuiffe íd teporís fe Alexandríz ftudiorum caufa, Cui quód con. fuetudo cum vno ex cocís regijs íntercederet,impulfum fe iuuenem ab illo, vt fplendo, rem& paratüi cenz vnius contemplaretur. Inductus igitur ín culínam vtínter alía mul, ta vídítaprosocto affari, numerum fe míratum fuiffe couíuarum, Ibi rífiffe coquum, ac dixíflenon effe frequentes conuíuas,fed círca duodecím. verüm quodgg ferculum po nendü ín vígore,qui momento deflorefcat. Etením fierí poffe, cueítígíó vt coenare Àn, tonius velít,vel paulo poft:vel forté traducat tempus poculo pofcendo,vel fermone li. quo fllato. Vndenon vna;ínquít fed multz paranda funt coenz. Siquíde difficile con, iectutempuseft. Hoc Philótas memorauit:praterea temporis progreflu ínter clientes fefuífle filij Antonij natumaxími, quem ex Fuluía habebat, acfubinde apud eum cum alijs familíaribus coenatum,cüm non coenaret ílleapud parentem:acmedícum alíquan doínfolentem,quí multa negocia ccenantibus ípfis exhibebat, hac cauillatíone fuiffe ab Pbilote fyllogif exepreffum. Febrícitantíalíquatenus frígída propínanda eft,omnís autem fzbricitans musfactu:ey alíquatenusfebrícítat,omní ergo febrícítanti propínanda frígida. Icto homíne atq; ob, ad eum Antonij iunioris rcfbon fv. Cleopatra blan dicndi magifira Antonij pifcatio in Acg»pto, L.Antonij ex Fuluie bellum cotra O Clauii, Euluie vxoris Antonij mors, Orbem terrarit tanquam patrimutefcenteoblectatum Antonyj filium rífi(Ie ac díxifle: Haectibí Philota cuncta dono, oftendens multís€ grandíbus poculís cumulatam menfam. Cuíus cüm amplexus effet benígnítatem,& quiduís tame potíus quàm poteftatem elTe putaret tantíllo puero tam multa donádí:paulo poft arrípuiffepocula vnum ex pueris atg; ín vafe apportaffe,fibíg: díxiffe,vt vastignaret. R ecufante ac tímente Philota accipere: Quíd malum, díxíffeho, mínem, dubítasz INefcís eum,qui dat, Antonij filium efTe,cui facultas eft tantundemaw rilargiendíz? Sitamen míhi credís, permuta nobís pecunía omnía. Fortafsís enim defi derabít quaedam pater operís antiqui atque ob artem nobilís, Hacnobis expofuit auus femperfolítum narrare Philotam. At Cleopatrablandiendíartem non, ficut Pla. to aít, quadrífaríam fed mulifaríam partita& feríjs intento& ludo femper nouam alíquam obfíjcíebat voluptatem X oblectamentum, quo lactabat Antoníum neque noctu neque ínterdíu ab eo dífcedens. Etenim ludebatcum co alea,potabat,venabaturinar, mís exercentem fe fpectabat,noctu afsíftentem íanuís& feneftrís popularíum atque ín eos,quí intus erant, dícta iacentem per plateas comitabatur ac cum eo vagabatur vefte ancillarí tecta. Namque eíufcemodií cultu ornare feille elaborabat. V nde frequenter dí cis frequenter etíam verberibus multatus regredíebatur. Quamvis effet autem fufpectus plerí(qzgaudebant tamen íllíus ludo& vernílitate Alexandriní,atgp alludebantlz tíy dicebant non infcíté neg; ínconcínné tragicam perfonam eum aduerfus Romanos fumere,comícamaduerfusipfos. Atmultosillius ludos plane ineptumfitreferre. Cüm verà pifcans alíquado, quód ínfelíx effet ín capiendo prafente Cicopatra ftomachare tur:íufsít pifcatores vrinantes anté captospifces clám hamo fuo affigere. Vtbisauttet traxít,non fefellit Aegyptiíam. Mirari autem fingés fe íllarem narrauít amicís, orauitiy, vt poftero díe fpectatum venírent. Vbi frequentes confcenderunt naues piícatorías, à hamum Antoníus demifit:imperauit vni ex fuís, vt preueníens& adnatans falfamenti 43 Pontícumannecteret hamo. Cüm pradam Antoníus habere putans fubduxíffet cala, mum: confecuto fcilícetrifu: Nobis da calamum, inquit, imperator Pharítís& Canobf tís regibus. V enatio tua vrbes,reges, prouínciz funt. Huiufcemodi nugas& pueriles ludosagentem Antonium duo occupantnuncíj, vnus à Roma,Lucíum fratrem cíus& vxorem Fuluiam poft mutuas diffenfiones cum Carfare belligeraffe, ac rebus perditis profugere ex Italía:alter nihilo hocleníor, Labienum cum Parthís Afiam ab Euphrate & Syria víquead Lydíam&loníam fubíugare.| Vix tandem ergo excítatus ex fomno exhalata crapula contenditin Parthos, procefsítq; ad Pheenícíam v(qy.. Caterüm cum líterasa Fuluíalamentabiles accepíffet,ín Italíam fe ducentís nauibus vertít,Exceptísin curfu amícís,qui diffugerant,Fuluiam effe intellexit belli authorem, muliere cüm fpor teímportunam ferocemqj,tum fperantem, fiquís extitíflet ín Italia motus, à Cleopata feretracturum Antonium.| Forte fortuna Fuluía, cüm ipfa quoque ad eum nauiga ret,Sycione ex morbo decefsit. Vndemaioreft cum Care reconciliationis nata op portunítas. Vtením ad Italíamapplícuit,& pra fe tulit Caefar nihil íllifaccenferefe:« eorum,quz fibí obijcíebantur,ín Fuluíam caufam reijcere: non permífere caufatíonem amict excutí,verüm ín gratíam ambos reduxerunt€ imperium funt partítí, Orientem Antonío,quá mare Ionium termínaret, Caefari attribuerüt Occidente, Africam Lepíóo pa 1 jo T1 — v) ni pt rit fo I ní, na VÍ tu Ct re na Ü (d fo lig , i ;1Q ip nim geníü, inquit formidat M. Antonius. 683 permifere.CConfulatum getere cüm ípfi nollent, ftatuerunt vt vtríufqy amici eum caperent vícifsím. Quae cüm probarentur,arctíus requirebant vínculum, quod fortuna obtu li. Quippeforor erat Cafarí Octauía natu eo maíor,fed non vterína. Ex Ancharía ílla, hícpoft eam ex A ccía fuerat genítus.Diligebat autem mírifice Íororem,quz rarí mulíer exempli perhíbetur fuiffe, Flaec C. Marcello, cuí nupferat, non íta dudum defuncto vídua erat.Habebatur íte exceffu Fuluiz torus Antonij vacare.Non dífsímulabat híc quídem haberefe Cleopatram, ín matrímonio ínficíabatur tamen, atque ratíone adhucha&cnus certe luCtabatur contra Aegyptíz amorem.Has nuptías fuaferunt omnes:quód Octauíam fperarent,qua excellentíz formae grauítatem& prudentíam habebat adíun " L.(C";VM »&am,vbí Antonío coniuncta effet,atque vttalís foemína haud dubíe ab eo adamata, omaíum rerum ípfís falute€ concordíam allaturam, Vbi placuít vtrique condítío, Romam profectífunt ad Octauíz nuptías celebrandas. Quía veró vetabatlex, nequa mulicr,nifi exactís à morte virí decem menfibus nuberet: tempuüs eft eí fenatufconíultoremillum.|"'enebatautem Sextus Pompeíus Sícilíam: qui[talíam vaftabat, nauibus; fequentíbus predatorijs,fuper quas Menas pírata€ Menecrates pofití erant,ínfeftum marefacíebant.Híc humanum fe vifus eft prftitifle Antonio.[Nam profugíentem cum Fuluía exceperat matrem eíus.Igítur cum eo quoq vifum ijs pacem iungere. Congrefsí fantapud promontorium Miífenum& proíectü ín mare aggerem. Cinctus erat Pompe iusclatle, Antoníus& Cazfar pedeftres copías efex aduerío habebant. Poftquàm conic uenit vtSardíníam cum Sícílía teneret Pompeíus haclege,vttutum à predonibus prz flaretmare,ac certá numerü frumentí Romi mítteret: ínuítauerüt feínuíce ad coenam. Sorsauté euenít Pompeio, vt prímus prabereríllís epuli, Rogante eum Antonío, vbi cenaturí effenteHic,ínquít:monftrata nauí przetoría* hexere. Domus ením Pompeío hzc relícta paterna eft. Id Antonío exprobrandi gratia díxít: quoníam ille tenebat Pompeij patrís eíus domum. Stante ínanchorís nauiac ponte ex promontorío conftru Goaccepít eos comíter. Medío conuíuío,& cüm maxíme díctería ín Cleopatra& An. toníum íacerentur,2d jc Menas pirata Pompeíum, atque vtíllínon exaudirent: Vís,ínquítanchoras nauís íncida, efficíamq te non Síciílize modo& Sardíníz, fed imperij Ro manidomínum:Pompeíus vt eum audiuit, X rem perpendít fecit paulifper: Facere Me Íamus. Neg; ením meum eft peierare. Hic vícifsim ab vtrog; exceptus conuíuío, atqj indeínSíciliam eftreuerfus. Porró Antoníus pace compofita Ventídium praemifit ín Aliam,vt progreffum Parthorum üuftineret.Ipíe ín Caefaris Octautj gratía Cafarís Di2 Qatorís facerdos creatus eft,reliquaqg communi confilio& amícé ín vrbanís atq; ímpe^ rjnegocfjstranfegere.| At Antoníum concertationesludicra, ín quíbus femperfuit Cx(are ínferíor,mordebant. Erat ením ín contubernío eíus fatiloquus quídam A egyptíus ex natalíbus praedícere futura doctus.quí vel Cleopatrz gratía,vel expromens ve ritatem,aperte demonftrauít Antonío aufpícatí(síma eius& fummáà fortuna à Caefaris fortuna offufcarí,fuafitq; vtab illo adolefceéte remoueret fe quàm longífsíme. Huíus egeníus tuus.quí erectus& celfus,vbi folus eft,íllo appropín quite demífsior reddítur& ignauíor.Et fane fuffragarirem ipfam apparebat Aegyptío. nam ferunt,cüm perlufum quacung ín re mítterent quotídie forte, vel alea luderent, vi&ü difcefsifTe Antoníà. Crebroó commiífsís gallís galliínaceís, crebro bellatrícíbus co» turnicibus fuperauerüt emí(sí à Caefare. Vnde conflíctatus ínanímo Antoníus,magisdg xl Aegyptia fe applícans,refamilíarifua Cafarí mandata excefsítItalía. Octauía ín Grae dam vía duxit fect,ex qua íam filíam fuftulerat. Hybernantí Athenís prímz V entídij rts pfpere geftae nücíantur, Parthís fufis Labíeni& fummüregís t Herodís duce Phar napat£ab eo interfectos, Huíus víctoríz gratía prebuít Grzecís epuli,ludos gymnicos populo Atheníenfi edídit:ín quíbus effe ipfe voluit gymnafiarches. relictísq; domi ín» felignibusimperatorijs, cum vírgis eymnafiarchícís ín pallío& phacafijs procefsít, cor ttptosq; iuuenes, vbi fatís certa(Ient, díremít.| Profecturus ad bellum coronam fum. Mfitex facra olea,atque ex certo oraculo vafculum aqua ex clepfydra ímpletum tulit fe um. Interea Pacorum Parthorum regís filium íngentí exercítu Parthico íterum Sy^ tam ínuadentem V entídíus fignis collatís ín Cyrreftíca fudít, multosque concidit.In. ttt prímos cécídit Pacorus. Hoc factum, quodín celebratifsímis fuit, abunde vín. dicauít populí Romaní acceptas fub Craffo clades, Parthos'que denuo íntra Mediim& Mefopotamíam redegit tribus ordíne certamíníbus proflígatos,| Ventídius íníc» monium intey fc triumviri diuidunt. Odfauia Off4uif Augufti fofor. Antonius ducit Odfauiam. Lex Romana de viduis taritan dis, Antonia et O Clauius pacem faciunt cum Sex to Poitipcio, * Sex remigurs nauis eft. Sext. Pompeij acre refbonfv m, Antonio, Sext.Pompeij jo a íínquít,oportebatíd,nec míhí prenuncíare.Nunc quidem rebus preíentíbus acquíe fortuna oblata, propter fidem neglecta, Odfauij genium Antonij formidat genius. Ventidif contrá Partbos yidiorie. Labieni et Pbar napatis cedes, T Iuftip. appellat Horodem. Plin.& alij Orodem. Plut.in Craffo Hyrodem. Pacori regis Parii orum fi» lij cedes, 684. Plutarchi infectarí vIterids Parthos veritus Antonij inuidiam dubítauít.at ín íllos,quí defecerant, fufcepta expeditíone fubíugauit eos, X Commagenum Antíochum ín vrbeSamofaris obfedít. Hunc fupplícem mille talentüm offerentem pendere& facere imperata,ad An toniumíufsít mítterelegatos. Iam ením propéaderat,neg; pacem Antíocho dare pe, mittebat Ventídium:quó hocvnum certe factum fibiafIcriberetur,neg; omnía profpe, ragererentur Ventídij ductu. Dum veró protrahítur obfidío,& obfefsís defperatio pacis vertitínaudacíam: nullare gefta ductus poenítentía turpíter contentus trecentis talétís dedít pacem Antiocho,ac parum rebusSyríz compofitís Athenas regrefluse(t, ventidiusde— Ventidium pro meritís honoratum ad triumphum mifit. Flic de Parthís ad hancme. Partbis folus tri moríam tríumphauit folus,vir obfcuro natus loco: fed peramícitíà Antonij magnarum wnphast.— rerum gerendarumaccepítmateríam.qua pulcherríme vfus díctum de Antonío& Cafare confirmauít,felícíüs res eos peralíos quàm perfegerere. Quíppe Antonijlegaus Candiresge-. Sofsíus multaín Syría patrauit, Canídiusg ab eo ín finibus Armeniz relictus hancdo fle. muít,Iberorumqg€ Albanorum regibus fubíugatis víque ad Caucafum progreflus eft, quibus rebus nomen& famaínter barbaros Antonij potentíz eft amplificata,— Àntov AntonijerO- níus denuo ex delatíonibus quibufdam incenfus ín Caefarem nauígauít trecentís naut, clauij noue dif- bus verfus Italíam. Nonrecípientibus claffem eíus Drundufinis Tarentumnauibusde, fenfiones. currít.Inde Octauíam, quz comitata eum fuerat ex Girzcía, oranté dímittit ad fratrem, Ocfauta compo Praegnans tum erat,atg; alteram ex eo íam filiam genuerat.Haec occurrens Carfariiníti, Claris dion. nereadíunciis íllíus amicis Agrippa& Meccenate conuenit eum. Multis autem oravit fiones queftíbus,ne permitteret ex fortunatifsíma foemína miferrím amfe euadere. Nunc ením omnes mortales aítfufpicere fe duorum ímperatorum alteríus coniugem, alteríusforo, rem. Quod(i deteríora confilía,ínquit,valuerunt& éxtíterítbellum:vtrí veftrum, incer tum eft,ín fatís fit víncerean vincí. Mea ver fors vtríngy erít miífera, His fractus Cafar Potentie ma-. venit pacatus l'arentum.— Pulcherrimum fpectaculum,quí adfuerunt,vídere, íngenxime, pacatum tem terra exercítum quíetum,íngentem adlíttora tranquillam claffem, illorum amico [pectaculum.— yamcg occurfus& complexus. Príor coenam pra buít Antoníus,quod etíam tríbuit Ce far forori fuz. Pacti funtinter fe,vt duaslegiones Antonío Caefarad bellum Parthícum daret, Antoníus Carfarí naues roftratas centum. O ctauía veró extra conuenta fratri ob tínuírà víro víginti myoparonas, víro à fratre mille milítes.Ita díg tíundz ardore cofeftím bello Pompeio molíendo íntendít. Antoníus Octauía cumfuís ex illa X ex Fuluía liberís Czefarí commendata tranfmifitín Afiam.^ Atíngens calamí Antonius accer tas díu dormírans Cleopatra amor, qui fopítus melioribus confilijs atque extínctusvi^ fit Cleopatram. debatur,eluxít ex íntegro& excítatus eft appropínquante Syríe Antonio:ac poftremo inSyriam.—(icutcontumax, vtaít Plato,atq; lafcíuumanímiíumentum calcibus repellés omníaho nefta& falubría confilia Fonteíum Capítonem ad Cleopatram ín Syríam adducédam Antonius ingen. mifit. Vt venit:nonmediocríaneq exigua donat& adtjciteí,fed Phoenícía, Coelen5ytesprouncis ríam, Cyprum,magnam Cilícíz partem,adhzac ludez regíonem,que balfamum gignit, donat Cleopa-.& Arabíze Nabathazez quantum ad Oceanumvergít. FIzc potiísimüm momorderüt tre. populum Romanum munera.quamvís multís homínibus príuatís magnarum gentíum 49 Antigonus Ia-. tetrarchías& regna condonaret,multísregna auferret: vt Antígono ludzeo, quem pro deu regum pri ductum fecurí percufsít, qua poena ín regem nullum fueratante anímaduerfum alíum. met Ann Caterüm turpítudo fuit Cleopatre honorum Romanis moleftifsíma.Exaggerauit proiC PT" brum,quódgemínos exilla fuftulílfet,appellaffettg vnum Alexandrum, alteram Clcoe patram cognomentohancLunam,íllum Solem. A tqui doctus ín rebus turpíbus often tare fe iactabat Romani ímperíj non ex hís, quz caperent, fed qua donarent, confpici magnítudínem.Succefsíonibus autem€ fobole multorum regum, propagatam nobi líratem. Ita prognatum genítorem fuum ab Hercule:quí non vní vtero progeniem com mendauerít fram,neg; Solonísleges velíudícía deliberís tollendís tímuerit: verumn tura cupierít complura famílíarum femína& fontes relinquere,— Poftquám verooc Phehaes^ cífo Herodea filio t Phraorte,quíregnumoccupauit,cümalij complures Parthí fugam Monefespar. Cepere,tum Monefes vir ílluftrís€ potens contulítfead Antoníum:iíllíus fortuna The tbus defitad Tniftoclís afsímilans fortunze fuam veró opulentíam magníficentíamqy com paransregt | TIuftin.vocat Antonium.— bus Períarum,tres vrbes donauít ei,Laríffam, Arethufam,& Híeranpolím, quamante s apertéex.* Dambycen nuncupauerunt. Ceterüm cüm Parthorum rex per nuncíos Moneli fidem ^ in.reftituen-. do(T; dedílTet: dimiüt eum libenter Antoníus,ímponere ftatues Phraortí quafi pacem fadiv rus: poftulauitQy vt capta Craffana clade figna militaría& captíuos, quifuperftites de fent, dum. erefsí Cacfar Sícilíiapo;d q 3 fent am. niz tum tum &le Bac rua ada lam effe Ito (up nen cin tet el gig trí: 10iug (tts du: pi ma. mil cep fpe aut oft yo def hoi Ca diq gn: teri vid cin eut dat qo Pa eg fur ter pai ter iT an ter ni $6 inc &; M to: Er ex eri fatís lÀn ico» Cz cum ob, epo fuís amí S VÍ^ mo ho jam Synit, erüt íum yo» umi, yrolcofien píd pbi 'om na oC am he: m iie 103 d 48 à M. Antonius. 685 (rnt;redderet. Inderemiffa in Aegyptum Cleopatra íter fecítper Arabíam& Armení^ am, vbí coactís copíjs& focijsregibus( multí eranthí,maxiímus autem omníum Arme niz rex t Artauafdes,quí fex míllía equítum& feptem pedítum dedit) luflrauít exercíum. Erant pedítum Romanorum L x. míllía, Hifpanorum Gallorumq ínter equitauum Romanumrecenfitorum decem míllía, ceterarum natíonum cum equitíbus fimul &leuíarmatura X X X. millia. Tantum tamen apparatumatg víres, quz Indos vltra Baáros tremefecerunt,omnemi concufferunt Afiam, nullí eí vfuí Cleopatrae caufa fe: matfuiffe.Properantem ením cum illa hybernare,bellá ante tempus m ouiffe, cunctag xdminiftraffe abrupte: quód mente fua alienatus;atqy ex medicamentís aut praftíofis ílo lamperpetuó refpectans,plus ad maturiüsreuertendum quàm ad fuperandos intentus d:iethoftes.Prímüm ením cüm hybernandum eí effet ín Armenía,& exercítus ex ítínercocto millium ftadíorum reficiendus:ac príus quàm mouerent ex hybernís Parthí oc aipanda verís ínítio Medía: haud fuftínuít hanc moram, fed confeflím mouít figna te: nens ad finiftram Armeníam,atq vbí Atropatenen attígit fines eft populatus. Deínde ] cimfequerentur eum trecetís plauftrís neceffaríz ad oppugnandas vrbes machíga: ín» trquas LX X X. pedumlongítudíne aries erat, neg; pofletearum quícquam labefa n£1 5, i1: z. y itum tempeftíue repararí,quód fuperior regío omnem materíam pulillam& eduram a gignat:properans has vcaccelerationís víncula relíquit. Przfidiü aliquod adiunxit plau firis,cuius conftítuít Tatíanum ducem. Mox Phraata amplam vibe, ín qua liberi& con viugeserantregís Medorum, circunfedit. vbí protinus, quantum peccati admififfet reli Gismachínis, oftendit vfus.Itzg: quó mílítes fuí poflent cum hoftibus manus conferere, duxitadvrbem aggerem:quem lenté&€ magnis excítauit fudoribus.Interea magnís co^ pisaduenit Phraortes. Quí vbi relicta accepít machínamentorum plauftra: mifit ín ea magnam equitatus partem.à qua Tatíanus círcumuentus cadít ípfe,cadunt etía decem millia ex copiis, quas fecum habebac.Barbarí machinas captas corruperunt. Permultos cperunt,ín quibus fuítrex Polemon. Id haud ímmeritó omnes Antonij milítes praeter fpem íínlimíne íctos perculít. Armeníus Artauafdes rebus Romanorum depofitís,lícet author fuít belli przecípuus,diífcefsít cum copíjs fuís. Porró obfidentíbus cüm alacres oftenderent fe Parthi& contumcelíofas íácerent mías: Antonius, ne fedentí exercítui y deperatío& pauor ínhereret increfceretq;,eduxít frumentatü decemlegíones,tres cohortes przetorías grauís armaturae& totum equiítatit,ita potíísímüm elíciturumfe expe Ganshofte,ac fignís collatís dímicaturü. Progreffus vníus díefíter, vc Parthos vidít vn. dig círcunfufos, S írrumpere ín ipfum quarentes ex vía,propofuit ín caftrís fignum pu gaz. Detractístentoríjs tanquám non pugnaturus, fed reducturus retió exercítü praeteríaitbarbarorum acíem formalunari ínflructá:imperauít(g, càm propeantefignanos viderentur legíonarij veníffe,vt ínfeftos equos ín hofté admítterent. AtParthís ín pro» dacu exaduerfo confiftentibus ftupéda acíes vífa Romanorum, fpectabanti prateremtes paríbus ínteruallís fine confufione ordínum& filentío pílavíbrantes, Vtíignü datum eft pugnze,círcumagentes fe equítes cum clamore intuleruntfe, quos exceperüt to Path& defenderuntfe aduerfus eos, quamvis ftatim íntra telíía ctum veni(Tent. At vbí legionartj cum clamore&€ crepítu armorum íncurrerunt: cüm equí Parthorum pauore unt perculfi,tum ipfi príufquám ad manus ventum eft,ín fugam effuderunt fe. quorum tergís inhzefit Antoníus,atq; ín magnam fpem venit vníuerfum fe bellum autmaíore ex parte illo patraffe díe. V bí confectati hofté pedítesad quinquaginta ftadía, equites ad tertotídem,recenfuerunt eos quí cecíderantaut ín poteftatem venerant,atq; ínuenerüt Gptos X X X. caos L X X X.tantüm tum vero perplexítas& defperatío omníum animos íncefsít, duri effe reputantes,fi ví tores tam paucos occíderent, victi vero amít^ terenttam multos, quàm defiderauerant apud plauftra. H Infequentí díe vafis collectís moueruatad Phraata& caftrafua. V bí íncíderuntín vía prímüm ín paucos hoftes, de: f índeín plures, deníg; ín cunctos tanquam non ante fufos & recentes, quílaceffebát eos :: P i,^x" Kirrampebant vndicg:receperuntíe egre&labotíofe ín caftra. Quía vero excurfione ndis cd Medi; Medtinagegerem t iii ecerant, X propugnatores confternauerát terrore: ínflammatus An tonius animaduertít ín eos,quíloco ceíferant,decímatíone. Díuifis ením per denosleí, gionibus,decími que Erat bellávtríque erau d, & e5 X [4] [7] * a [op " t2 et a ed Q [7] e o Ti we e x L^ f 2] ) n$ Qui orte ducta interfecít,ceterís pro trítíco admenífus eft hordeü. ; íd,quod ínftabat, eo formída bílíus, Antonío quíde famem IB: Fr ^ Mug Antonij copie contra Parthos T Iuftin. vocat €ü Artoadifté. Plut.in comparatione videtur hunc nomi nare Artabazü. Antonij infanus in Cleopatram amor, Antonius obfidet Pbraata. Antonij macbinas bellicas capi unt Parthi; Antonij confti&u ck Parthis, Decimatio,mili taris pacta. Gpectantí.Nonvltra en e vulneribus€ íngentt czdelícebat eífrumentarí:Phra^ Pbraortes Per» ídvís príus quam hyemem extra tecta tolerare velín f* 686 Plutarchi fiatiuís poffe contíneri,metuebat:neperdurantibus in obfidione& perfiftentibus Ro; manís ipfum defererent coelo íam poft zquínoctíà autumnale nubibus obducto.Ergo e, Parbormnin dolum fabrícathuíuftemodí:| Parthorü nobilífsími ín frumentationibus& alijs con. pii Antonii dolus; cuxfibus lentiüs fatigabant Romanos,permíttebantg ijs quz dá capere,R vírtutélauda B gie bant eori vt fortíísimoriü vírorum,quí merító ín admíratíoneapud regem fuühaberen, B Qu tur. Híncpropiüs aduectiatq fenfim admouentes equos Antoníü conuítijsprofcinde, B po bant,quod cupíentí pacé Phraorti& tot talíbusq; vírís parcere non praberetad íd occa Ar fionem:fed duros ac graues defideret hoftes operíens famem& hyemem. per quasar, de duum ípfis fit vel profequentíbus effugere Parthís. Multís hzcad Antonium referenti" bus fpe emollítusnonanté tamen mífitad Parthum legatos, quàm blandos illos rogat iol o fet barbaros,ea'ne exregís fententíareferrent?/ Affirmantibus íd illís hortantibusgne MI ,.. formídaret vel díffideret:mifit certos ex amícís iterum poftulatü, ne omnínó acquíefce, fii reexiftímareturmodo faluus effet€ elaberetur, vt fibífigna militaría& captíuí redde," rentur. R'efpondit Parthus, vt mítteret hzc, Sed fi ilicó decederet, oftendit fe praftatu, qu Antonij reditus vum eipacem& fidem publícam. Igitur paucis díebus vafis collectis reduxítretró exer bili ab een cítum, Hicille,quifacundusad populum erat atq; ad exercítum dícendo mulcendum. ll.. Parthica, i 0i fupra omnes comparatus zquales, rubore& moerore ípfevulgus milítum confirmare fj j pratermífit,delegauít'que íd munerís Domitio Aenobarbo. Ibi aliquíftomachatifunt, fs quafi defpícerentur. Maxíma pars tamen ínfracta eft,caufamip perfpexít: atgídeómo B a gísreuerendum vícífsím imperatorem eíty duxítparendum, Cüm recipere feretro e, il.;... Mardis Roma, dem vía campeftrí& nuda inflítueret: quídam Mardus genere morum Parthícorum ex dii morreuocatin. diutino víu perítus, cuius ín Romanos fides ín przelío ad machínas fuerat probata, adít flic Parthos, Antoníum monetG:íta fugíat,vt montes teneatad dextram:neq; grauem armísexeco MI ,.. «um ín planícíe nuda apertaty tanto equítatui& fagittaríjs obijcíat: quodfanéfabrian, MI ,.. tem Phraortembenignís pollícítis reduxiffe ipfum ab obfidione. Ducefe viz compen. á díofióris magísq: neceffarijs abundantis fore. Hiís perceptís deliberauíit Antonius.Pa, MI ,.. thís nolebat díffidere poft índucías videri,compendíum tamen víe atgríterpervicosfe B iof quentatos laudans pígnus fidei poftulauit à Mardo. Ille víncirí iufsit fe, quoad exercítü hi reduxífletín Armeníam, Duxít eum vínctus duos díes pacate, T ertío die, cüm níbilmi^ ih nus Antoníus quam Parthos expectaret;atqy ex fecurítate progrederetur diffolutead^ M... uertes Mardus aggerem,quo arcebatur amnís,recéns difsíipatum: vndasq late ínvíam, f qua pergendum erat, effufas: Parthorum íd coníecít factum effe ad ipfos ímplícandos& & morandos flumínís ímpedímentum obíjcíentíum:monuitgg Antoníum prouideret je Partbiaggre-— GC effetíntentus. Nam propéeffehoftes, Dum aciemlegionumínftruit,acperord, MEM... diuitur Anto. es íaculatoríbus& fundítoribus excurfiones paratín hoftes: fuperueníunt Parthici," tiuminredith. cumuehuntutigad círeumueniendum& conturbandum vndíg exercitum.Procurev MB ,. Flauij Galli facinus audax, Canidij ducis Antonij error,] te ín illos leuíarmatura,ac multís illatis per mifsilía nec paucíoríbus elandíum& íacw lorum íactu acceptis vulneribus pedem retulere,mox ex íntegro írruere: quovíqg equi et: tes Gallíglobo facto ímprefsíonem dederunt difieceruntg; eos, vt eo díe no vltraoften deríntfe, Exeo,quíd faciendum effet, Antonius doctus magna manu íaculatorum& 44 fundítorum non nouífsínum modó agmen,fedvtramq; etíam alam praetexens procdffit quadrato agmíne. Equítibus ímperatum, vt íncurfu facto propelleréthoftes,propul fos nonlongé confectarentur. Itag; cüm Parthí proxímís quatuor díebus níhilo plusim qu tulíffent mali, quàm accepiffent:reddití funt fegníores,caufatady hyeme delíberauerunt ái dífcedere. Quínto díe Flauíus Gallus vírfortís& ftrenuus quí pracfecturá obtínebat, tib adít Antoníum,petítq; maiorem manum leuís armaturz à poftremo agmíne,& à fron- tealíquot equítes darí fibi,rem magnificam feoftendens edíturum. Quibusab Anto pe nío datís propulfauít ínuehentem fe hoftem, non vt anté pedemreferensfenfim&reé MIB;. piens fead grauem armaturam: fed fub(iftens& conflígens cum hoftíbus anímofius., Hunccüm víderentnouí(sími agmínis duces auulfum à relíquís mífsís certís reuocauc- 50M.», runt eum: czterüm non obtemperauít ílle.Títium queftorem aíunt etíam fignaarripu iffe acretro conuertí(Te, Gallum íncrepaffe: quód multos& fortes milites perdit iret, Increpante eum vícifsím íllo ac precípiente hís,quí circa ipfum erant,vt confifterent:recepítfe T ítíus. Gallum ímprefsionem ín frontem hoftium facientem íncurrentes mult átergo íncautü cíircundedere.Cüm vndíg peteretur,miffo nuncío flagitauit opem. Le gíonum autem ductores,ín quíbus erat Canídíus, quífumma apud Ántoníü gratía va» ebat,non parum videntur híc offendíffe, Nam cüm conuertenda cofertím figna em U M. Antonius. 687 dum cateruatim mittunt fubfidía atq; his rurfus fufis alíos fübmittunt: ímprudentes to29 BM umpeneclade& fuga compleffent exercítum,nifi properc cum grauí armatura Antoon. píus ex príma acíe hoftibus occurríffet proper€ etíam tertíam legionem permedíos fu^ Ida gíente esín hoftes rapiens ínftantes reprefsit et. Cecíderenon mínus tría millía,faucíorü ub quinq; millía in caftra reportata. Inter hos Gaallus fuít, quatuor fagíttís quas aduerfo cor le pore exceperat, traíectus. Verüm híc non conualuít ex brulnetibus. Cateros círcumíuit (Ca Antoníus inuífens,confolatusiy eft eos lachrymarum plenus& dolore percítus. Illi ala8b ces dexteram efus apprehendentes orauerunt, íret femetípfum curatum, nec fefe affli^ nti geret, Appellabant eum i imperatorem,& med ipfe valeret, faluosfe dicebat. Nam bre a ilo ui neg robore neq patíetía laborísneg; florezetatís praftantíorem alius ímperator ex^ ne etcitum ea memoría ductaffe íllo vídetur: Reuerentía veró aduerfus ducem, obtempe^d rantía cum beneuolentía:& quód omnes zque nobiles,obfcurí,prafecti gregarí) ín ho le, nore effe& gratíaapud Antoníum falutí fuze& íncolumítati preferrent, ne à veteribus un quidem Romanís potuit fuperarí. Fluíus rei complures, vtíretulímus, caufe fuere, no^ itai bilias Antonij, facundía, candor,muníficentía& magnific entía,ín íocís& collc oquiífs le m pores:tunc veró etíam communícatío cum afflíGtisangorís d olorísg ,& fuppeditatío e ie ius,quo quif: indígebat,alacríores reddídit valentibus egros& vulneratos. Atho, u fles ARAS fatífcentes& defatieatos adeó erexit ea victoria, ,actantoperé Roma; id nosdefpexerüt:vt etíam pernoctarent ad caftra expectantes tentoría íamíam deferta& ^ 1908]: impedimenta fe fugientium dírepturos. Prímalucelongég olures'affluxerunt, aíuntq; e 6 quítes fuíffe non mínus quadragínta míillía quód rex cohort em quog,, quz corpus(ud dit iipibat perpetuó,ficut ad indubitatam& certam victoriam mififfet, Ipfe enim nullií ínz iii terfuítpugnz,^ Antonius vero appellaturus milítes togám Pullam,quo appareret míi fer ibilior;popofcit. Quod quía prohibueruntamící;progreffus eft ad concione habenMe dam paludatus. Laudauit eos,quivícerantiillos, qui terga dederant;caftígauit, quorum W frperíoresanímum addíderunt eí:hí excufantes fe, paratos oftenderunt: fiue decímare fe ipfos,(iuealío modo ftatueret punire. tantüm rogauerunt, moleftíam& moerorem aníiu mí icponeret. Sub haec manus ad coelum tendens deos precatus eft,Síqua priores for" ME unrírzferenitates díuína ínuidíamaneret,in fe vt ea verteret: relíquo exercitui íncolu d is nisremtrbuerent& victoriam. Pofterodiea agmine progrefsí funt melíüs fepto, ínua EN. rentibusqy fe Parthísres oblata multüm ínopínata eft. Nam quípergereadrapínam »&predam,non ad pugnam arbítrabantur:cüm in multa tela í íncurterent, valentesty& Rt ttcentes animís cernerent Romanos, rurfus obtorpuere. V t ver à defcendentes ex ded di uibus tumulís adortí funt Romanos,& lente dígredíentestelís ínftítueruntfigere: con^ i Uer fsreaisic egíonaríj levem armatura texerunt armís fuís,atq; ípfi fubmi tentes ín ge^ mM nifeobrjciebant fcuta fua. Quia tergo horum ftabant, arma tenebant fuperhos, acfu. d perillosparí modo alij. Ea figuratecto afsimilis fpeciem] prabet theatrí, X munímetum i etadiaculaarcenda,quoó delabantur, denfi(símum. At Parthí procumbentibus ín genu v P Romanís fatígatíionem& lafsitudinem e(Tearbitrantes depofueruntarcus, haftiscy arre n li risincurreruntín eos.Ibí Romani füblato clamore fubito exilíerát,pil Ísqp comínüs fe» "M tentes trucidauerunt antefígnanos,ac ceteros verterunt omnesí in fugam. Idem cümam gerctur fequentibus diebus parum ítínerís per fecerunt,& tentauit fa mes exercítum: d quód parum frumentarí,ídig non fine certamíne poffent,& deficerentur molis. Magna i tim ex parte relicta fuerant íu mentís partím mortuís, partím zegrotos& faucíos feren n tibus, Choenícem tríticí Attícam quínquagínta dr achmís aiunt veníffe. Panes hordeace o osadargentí pondus diíftrahebant. Ad oler avero& radíces cüm verterunt fe, paucaret) pe terefamilíaría, Coacti etía ínfolita ante guftare,herba attígerunt, quz a adferebat p per x m faníámortem. Quí eam fumpferat,nullius alteríus reí memír inerat vel notítía habebar, c- A. wnüagebat, vtomnemlapíde moueret& verfaret, quafi rem efficeret magni m oméetí, t' Lens campus fuít humí ínclínatorü lapidesq; eruentíü& transferentíi, Poftremó bi^ tt lemvomentes emoríebantur. quando vnícit remedíü deficíebatvínum. Cüm expíra. tentmultí,nec Parthí abf cederint: tradunt Antoníü ídentíde exclamaffe, O decem mil » la.admírante Xenophontis copías:quodiilli, càm logiore vía ex Da abylone recepíffent z Ícatqg cum hoftibus dín icaffentlongé pluribi IS, euafilfentíncolumes. Parthí aute€ quía 2 M rrumpereagmen Romanorü non v alebant, ,nec y difsipate ordínes frequenter vero t, lam vícti fuerat& pulfi: eger int denuo pacate cumaquatoribus& frumétat oríbus, Ac w- Wttüos oftendentes arcuum fuorum remíílos tetro fe abire dixerunt& hunc fine facere Mm 2z Antonij de vul neratis folicitue do. Militum ero4 Antonia amoy, C reuerentia, Antonij dotes eximie, Rex Partbori ipfe in pugnans non verit, Antonij ad Deos oratio ple na bumanitatis, Tefludo milit4^ ris. Antonij exerci» tus fames. r Herbaletalis, cuius remedium efl vinum. Xenopbontis exercitus, de quoapud Xeno phonté, e Suidam. Partbi gens ad dolos cópofita, yitbridates quidá Partbus, fuorum infidias «perit Antonio Flauiut falfus. Antonij it Mitbridatem de fa lute fna folicitiz, liberalitas. Militum Antonij tumultus ex auaritia, Antonij in defberatione ani"mus. Quantum fit in perito itineris duce, dum belli geritur, momen ti, Antonij erg4 milites fuos, pie t«s. es8 Plutarchi eos cofectandí,paucos Medos folüm vníus aut alteríus adhuc diei iter fecuturos:fednt; hil ipfos fatígaturos,tantüm protecturos remotiores vícos.Hís díctís falutationes& be neuolentíe demonftratíonem adíunxerüt. Vnde perquám alacres reddíti(ant Roma, ní,tcy Antoníus eo nuncíato campeftría potíüs cupiuit petere: quód vía montana dice retur arída elfe, Càm ín eo effet, vtid exequeretur:venít quídam ex caftris hofti Mithri dates nomíne confobrínus Monarfis íllius,quíad Antonium confugerat,& tría illaop. pida acceperat dono.Hic petíjt,vt aliquísfecá colloqueretur, qe linguà Parthícamaut Syríacam calleret, Congreffo cum eo Alexandro Antíochenfi,cui familíarítas interce. debatcum Antonío,indícans qui effet,& Monafi hocbeneficium tríbuens togauít A, lexandrü:víderetne procul ex aduerío colles contíouos& excelfos:'fub illis,inquit fini 8, q, I unt vobís Parthí c&omnibus copijs ínfidías.Quippe fubíacenthis collibus fpacíofi cam pí,X delufosab ipfis vosexpecüat illuc deflexuros relicta víamontana, Habethac qui^ dem vobis confuetà fitím&€ labore.at illacfi pergat Antoníus, fcíto Crafsi eum manere fortuna. FIzcille fatus abfcefsit. Quíbusnunciíatís conuocauít Antonius amícos& du cem víz Mardü,qui eíuíde erat fententíz. Etenim noffe oftendit fe vel fine hoftíbusite ínuium per planicíe effe€ flexus longos habereatq; ínuentu dífficíles, Altera afperam docuitníhil tzdíj prater vníus diei habere fqualore. Mutata ígítur fententía noctehac vía duxit,íufsitcg aquà quemqy fecü ferre.fed deficiebatur multi vafis. Ita galeas aquaím pletas portarunt,pars vtres ímpleuerunt.Iam progredi Antonium nuncij veneruntPar thís,quípraeter morem etía(unt nocte eum ínfectati.Orto fole nouífsimü agmen cape 00M:o de runt carpere vígilijs€ labore confectum. quandoquídem quadraginta& ducentaftz, día fuerant ea nocte emenfi:& íncurfus hoftium tam fubitus nec opínantes perculit,(i tímq íntendít Mars.Símul ením inter progredíenda pugnabant ad repellendá hoftem, Primum agmen peruenít ad amné,cuíus erat gelidus& lympídus líquor, fed fal(us mcdicatus que.quí hauftus mox aluo concitata& ínflammata fiti excítabat dolores.Quod quamvis pramoneret Mardus:níhílo mínüsrepulfis quí prohiberent, potauerüt. Ora» bat Antoníus círcuncurfitans,paulifper vt fuftinerent, Alterum enim oftendít non pro» cul potabile fluuium abef(Te, inde reliqua inequítabile& confragofam víam, vt nequa quam fequí vItrà pofsit hoflís.Símul pralíatibus receptui caní iufsit,fignumq, deditme tandís caftrís,quo faltem vmbra potírentur milítes. Dum tentoríaftatuuntur, Parti 1d protínus pro confuetudínefua recedunt:venit iter Mithridates. Ad qué progreffo A. lexandro monuít,vt càm paulifper dedi(fet fe exercítus quíetí:furgeret& properarctad amnée:non traíecturos eum Parthos, fed eatenusínfecuturos.| Haecvbíad Antonium retulít Alexander:tradíta funt eíab Antonío pocula permulta aurea& phíala ex quíbus Mithrídates,quantü occulere vefte poterat,accepít:índe dígrefTus eft, Luceadhuc caftra mouente Ántonío perrexerunt níhil negoctj facefTentibus hoftíbus. verümno Ctem fibímetip(íi omníü illam effeceruntlaboríofifsimam& tetríbilífsimam. Nam eos quíaurum velargentü haberent,ínterficiebant(políabantg;:& pecuníam,qua iumen, tís portabatur,dírípiebant. Poftremó impedimenta Antonij adorti pateras& menfas pretíofas díffecabant partiebanturig. Ingentítumultu& errore vniuerfum occupante 48g exercítum( Incurfu ením hoftili fugam fieri& díuulfione ordinum arbitrabantur acdtum Antoníus vnum ex libertís fuís,quí eum ftipabant, Ramnü nomine adegitíurci rando:vt vbí praecepiífet,confoderet fe gladio,caputq detruncaret, ne veniret viuusín hoftium poteftate,neg; cognofceretur mortuus. Effufis ínlachrymas amícis eíusalleua uit Mardus Antoníü propé effe doces fluuium. Quippe aura índe emanás liquídíoratq gelídior ar afflans lzetíorem reddebatfpírationem,& itineris tempore íta oftendítfiniri fpacíum.NNeq ením multum noctís reftabat. Símul alij turbam nuncíarunt ex propria iniuría X auarítía milit natam.Itag; vt componeret agmen cófufum& díuulfum, fign darí caftrís metandís ímperauít. Iam íllucefcebat díes,& cüm ccepiíTet alíquatenus com poní exercítus& fedarí tumultus:poftremitagmen ínfeftarunt tela Parthorum. Ita fi^$$ gnum pugna leuí armature eft dati. Cirauís armatura fcutís itíde fefe mutuó contegens facula excepit. Parthí veró nonaudebant propíds gradü admouere.Ita príncípijs paula tím progredientíbus flumen ín confpectu fuit: atq; vbi ínftruxitín rípa infeftü hoftibus equítatum,prímos Antoníus infirmos tranfportauít, lampralíantes quoque fecurc& quíete potare poterant. Vt ením confpexere Parthíflumen:arcus remiferüt, dixeruntg Romanís,vttranfmítterent audacter,ín ccelü vírtutem eorum efferentes Igítur traíecio tranquille fluuio refecerunt fe,inde procefIerunt haudquaquá Parthis fidentes. Sem ua ori eu gn loi tít let fil» be l^ Íce hrí p. iut Ce. A. iru io m ui^ ere du tet in lac im ar la, fi, m, €o pe o deco triumphauit.Qua potífsímumre populi Romanum offendit, quód príma patría: phautin Aeg» i dem,vtfamaeft,ex preda Romana:fed quz infufpícione Medum& metum, neregno Medorum r ) etpraetextum: quaeftuít per líteras tamen,quó míttí vellet,qua attulerat eí. A ttuleratau ^ bat, Hzec agebantur parante íllo profectionem ad Medum.Inferuíentes autem affentaM. Antonius. 689 inouífsimo przlio díe perueneruntad Araxéamne, quo Medía& Armenía diftermi^ Araxes artis. nantur, Hícaltítudíne& víolétía difficilis vifus traíectu,íncrebuítig rumor fubfidere íbí ininfidijs hoftes, vt ranfeuntes aggrederentur. Poftquam tuto traductí Armeníam íníaevtfituncterram illam ex pelago confpexiíTent,adorauerunt eam, atqj ín lachrymas (c.& mutuos complexus prz gaudío effudere. Quuía vero iter facíebant per affluentem rx affluentia regionem vtebanturq; omnibus ex magna ínopía effufe, euaferunt hydropíci& coelía, morbi. d. Ibirecenfito Antoníus exercítu defiderauít vígínti míllía pedítum& quatuor equi^. tum,quínon ínteríerunt ví omnes hoftilí,fed fupra dímídíum eíus morbo. A'Phraatís d x XVI 1. diebus íterfecerunt,& Parthos prelijs x v 111. fudere. Czterüm nonffuerüt victoría hae íntegrae vel folídae: quód parü nec vfqsquag ínfectatí hoftes fuiffent. Cua maxime re coftítit Armeníum Artauafde illíus bellí Antonium effectu frauda(íTe. INam| Artauafdis Ar^ fiquos ex Medíaabduxít,equítü fex€ decem millíaadfuí(fent paríter ac Parthí ínftru menie vegisim Giaccumíllísaffueti pugnare: Romanís pugnátes pellentíbus, ills ín fuga effufos per- A"tonum pec (quentibus haud valuiffent totíes recolligerefe profligati& denuórepeterepugnam.(^^ Quare Antonium omnes ínfefti ad víndícandum ín Armeníum concítabát. At ille con^ d filio vfus neg; prodítíonem exprobrauít eí,neg; de confueta ín eum comítate& honore quícquam,quód ínfirmus ab exercítu€ omniü rerum effet índígus, detraxit. Poft tameníterü Armeníam íngreffus multís pollícitatíonibus& ínuítationibus índuxít Arta^ uiflem ad congreffum.actunc comprehendit eum vínctum(g deduxít Alexandrid,vbi Amtoniutrium ornamenta ín gratíam Cleopatra deferret Aegyptijs. Caeterüm heec poftmodi confe- Ptode Artauaf? j I atafunt, Tuncvero pergrauem íamhyemem& perpetuas níues cítatum rapiens a- de Armenioris*€ gnenocto míllía militum ín vía amífit,Paucís comítatus defcedít ad mare,atq; ín caftel,"^8*, loínter Berytum Sídonem( pofito, Leuce comeappellatur,fubftitítvt Cleopatra ope Antonius Cleo: ríretur.cuíus anxíus moralanguebat.ltag; coníecítíe ftatím ín vínum& crapulam.ínto^ patram expclans tamen tractus conuíuij exurgebat ínter pocula, ac crebró exilíens fpeculabatur,&ans, langue: illa eftín portum delata. Tulítea militibus magnam vím veftium& pecuníam. quoad Sunt,quí díctitant veftem Antoníumab ílla fumptam X pecunía de fuo, vtíiílla dedit fc díuifife, Iamregí Medorumdi(fenfio cum Partho Phraorte intercefsit, exorfa quí- Partborum: fpoliaretur,adduxít, Vnde Antoníum perlegatos accerfiuit, eíqp auxilíd oftendit copía difenfio. im fuari. Antoníus igítur magna ínflatus fpe( nam qua vna resad debellandos Par-] i thosvídebatur eí defuilfe, quód mínüs ab equítatu& fagittaríjs firmus veníffet, eam ac» cderefibí putabat dantí magís quàm accipienti beneficii) parauít terum per Armeniá pergere,conuentoq; ad Araxem amnem Medorü bellum mouere. Interea Romz inftí tientíad Antonium nauígare Octauíz annuít Cefar:non,vt plerigy tradunt,quo ílliíne Odfauia ad Andulgeret:verüm quó contumelíaaffecta defpectaqs colorem praberet bello mouendo tonium profehoneftum. V t venít Athenas, líterz reddítze e(ab Antonio funt, quibus mandauit:ibi ve 4 defpicitur rartolaretur,fignificans ei expedítéonem fuam. Illa quanquam íd zegre tulit& odorata 4t UC P; temmultam veftem miílítarem,magnü numeri íumentorü, pecuníz,& munerum ducí» busamicisqs eíus, infuper duo míllía delectori mílít& ín cohortes praetorías ínfignibus amisexornatori. HaclNiger quidam Antonij amícus ab Octauía míífus expofuit ei. Addidit merítas& conueníenteslaudes. At Cleopatra conferre fecum pedemanímad Cleopatre in ueteris Octauía verítaqy,ne cum grauítate mori& Carfarís potentía placída adíungés Antonium ille» confietudíne& Antonij obferuantíá ínfuperabilís effet& femel potíretur víro:deperi- ere, tefimulabat fe Antonij amore,ac corpus tenuí víctu deducebat. Obtutus oculorü eíus ideunte íllo obftupefactus,marcefcens abeunte& deiectus fimulabatur. Molíebatur fabínde viderílachrymari,lachrymas vero quafi íllum falfura cító detergebat& occulta tores Cleopatrae íncrepabant Antoníum, vt durum& ferreum, quí ímmerító perderet fermínam ex íllo pendentem vno& folo. Octauíam ením rebus poftulátibus fratrís gratíaíunctam eifuifTe& nomíne frui vxoris. Cleopatram vero tam multorum regína mor: talium pellíce€ Antontj nomínarí:necy eam hoc defugere vel dedígnarí nomen, quoad alpcere illum& vnàlíceat viuere.quo fi ofbaretur,non ducturam vitrà fpiritum. In tan» tum deníque molliuerunt€ effoemínárunt homínem:vt verens,ne mortem fibi confciceret Cleo patra, Alexádríam regrederetur, Medum(p in zftatis horam, quaes nune m 3 Semina belli citulis inter Anto nion eg Ce[arem. Odauie in Antonium amor, C7 in omnire prudentia, Antonius parti tur filijs fuis ex Cleopatra,proulficias, Antonij ez OCauij mutue criminationes, Antonij appayatus nauticus cotra Olauit, Antonius Cleopatram ducit ad bellum contra Odfauium: eo eiu(dé Sami ck ea luxus, é90 Plutarchi ciarenturtes Parthorü agitari feditione,teíjceret. Verumtamen rurfus eo profedctusad, iunxít(ibí huius amícitia:defponfag vni ex Cleopatra filis vna illius fliarum admedi paruula reuetrfus eftbello cíuíli fam íntentus. Porró Octauíam, quzludibrío haberi eft vífa,vt redux ex Athenis fuít,domum fuam íufsit Caefar mígrare. Sed negauít illa do mum fe vírirelícturam. Orauít etíam eum,nifi alijs de caufis fumere ín Antonium decre uífletarma,ne moueretur rebus fuís.Nam& infame auditu fore, fummorum imperato, rum alterum ob mulierísamorem, ob zmulatíonem alterum bello cíuili populumRo, manumímpliícare. Díctarebusipfis magís confirmauit. Nam domí illius, vti prafens fit habítauít:& liberorum eíusnon modó ex fe, fed exFuluía quoq; edítorá honeflam & magnificam curam egít. Amícos ítem Antoníj,quíad honores petendos velnegocío rum caufa míttebantur, excepit fuítqy íjs przeftó ad impetranda à Caefare, quz poftula, bant.Enímveroó hífcerebus offecít inuíta Antonio. Inuidía namq flagrabat, quódta, lem faemínam violaret,nec mínds ex partitíone,quam filijs fuís Alexandría fecerat:que tragíca,ínfolens,& nomini Romano habita eft ínfefta, Contracta ením ín gymnafium plebe,pofitísty pro tribunali argenteo folijs duobus aureís,fibi vno,altero Cleopatr fi ijs humilioribusalíjs:sprímdmregínam appellauit Cleopatram Aegypti, Cypri, Afri. ce,& Coalefyríz collegaregni Caefarione: qui ex Coefare dictatore grauídarelínquen, te Cleopatram exíftímabatur edítus.Deínde fuos& Cleopatra filíos reges regüappd lauít,€ Alexandro Armeníam cum Medía& Parthorum regno, cüm fubaciü effet, at, tribuít:Ptolemzo Phoenícíam, Syríam, Cilíeía.Símul pueros produxit, cultu Alexan, drum Medíco tíara dírecta& cídarí cultum: Ptolemarum crepídís, chlamyde& caufia ornatum díademate redímíta. Híc enim Alexandri fuccefforum cultus lle Medorum erat€ Armeníorum. Mox cüm falutaffent parentes puerí, hunc Macedones, íllum Armeníjftipauere, Nam Cleopatra quídem& tunc& alias ín publícum progrediens ftolam Ifidís facram fumebat, atquenouzI(idís nomíne refponfa dabat populís. Hac íníenatu Czffar exponens& crebró ad populum crímínans íncendít plebem ín Anto nium. Contrà mífit ad illum recríninandum Antoníus. Maxíma crimina fuerunt hzc: Prímum, quód extortam Pompeío Siciliam non effet fecum partítus, Alterum, quód commodató acceptas ab(enon reftítuiffet fibi naues. T'ertíum, quód ímperíocollegz abrogato Lepído redditoty eo priuato ipfe exercitum, prouíncíam, vectigalíaretí neret illiatttíbuta. Deníg;, quód militibus ipfiusagros Italiz pené totíus díuifilet, neg quicquam reliquíífetfuis. Hísrefpondit Caefar Lepidum fe, quód ímpotenter vteretur imperío,ín ordíne coegí(fe. Quz bello quafiffet,particípaturum fe Antonio,(imulatg ille(ibí Armeníam. Milítes illius ín fortem nó venire Italíae quód Medíam& Parthiam teneret:quas Romano ímperío ftrenue cum imperatore fuo przlíatí adíunxiffent. Hac ín Armenía agensaccepiít Antoníus. Extempló ígítur Canidíum cum x v 1.legíoní busad mare defcendere imperauit. Ipfe trabensfecum Cleopatram concefsít Ephefum: quà clafsís vndíg cogebatur nauium annumeratís oneraríjs octíngentarum: ex quibus ducentas Cleopatra€ x x. míllía talentüm commeatusq per belli toti exercítuí prz Aa Ad cem quo nec rani tort fisí atqj bo lent illa: &ío uan met farí reni con eíle bul: T. I Ác| tía./ deb gíta pus pati brat ceni íllíu T DD tab alíq àgei i rum ban nea litír ham buít. Antonius Domítij€ quorundam alíorum confilio pracepít Cleopatrz,vt ín Ae 49gfo te gyptumnauígaret,atque exitum íbí maneret bellí. At íllanouam interprete O ctauía timens reconciílíatíonem índuxít íngentí mercede Canídíum: vt profe apud Antoníum ageret, demonftraret([p eí,neq; quum effe fammoueribello mulierem ,quatantü conferretauxilij:neg; ex víu eius efle,vtfrangerentur ea re Aegyptíorumanimí, qui víríum naualíum magnam partem effícerent:neq veró alio quí videre,cuifocíorum regum pru dentía concederet Cleopatra:qua tantum regnum tam díu gubernaueratfola,atqueex díutíno ípfius víu magnasresdídícerattractare, Hzc( nempeín fatís erat, vtrecíde/ rent cuncta ad Czefarem) obtínuerunt:ac coactís copíjs nauígauerunt Samum:vbi genio índulfere. Vtenim regibus, dynaftís,tetrarchis, gentíbus,& ciuitatibus ínter Syriá, Mxzotín, Armeníam,& Lauría pofitis índíctum omnibus fuit, vt mítterent deport? rentqy apparatum bellícum: íta eratiniunctum cunctís, quiludícram artem facícbant, amum occurrere. Ac cüm vníueríus pene circuncírca lamentís& eemítibus orbís cre paret,vna per multos díes infula tíbijs& ca ntu perfonabat, vbíreferta eranttheatra d tantíbus chorís. Iamad facríficíum fingula cíuitates boues mítteban t, certabantit uícem couíutjs&€ muneribus reges,vtfermoflíbus íactaretur: qui erunt in tríumpho vt^ Cores,cüm bellítantís fmptibus celebret apparatum t Hís peractis fedes fcenicisPríe nendonauít, Hiíncnauígauit Athenas,vbi de integro effudit fe inludos Sepe emu pro: tem Ant Ger lius: non muí quà Bart 1. fife Bell Iram dioi, adm Ánt fud M. Antonius. 691 idi Aemulationeautem Cleopatra O Ctauíz honor&, quos ibi acceperat( nam Octauíam dá Atheníenfes ímprímís habebat charam) profecuta eft multis cogíarijs populà. Ill ínui eri cem decretís huíc honoríbuslegatos domum ad plebiícítü eí deferendü miíferunt: ínter do quos Antoníusfuít vtpote cíuís Athenienfis. Etveró oratíont apud eam habuit nomicre neciuítatís, Iam Romam mifit certos, Octauía quí domo fua pellerent. Exíffe memo» Antonius exped t» Ml nnteamtrahentem fec omnes Antonij líberos preternatu maxímum ex Fuluía gení- litdomo/ua 0o, torum.Ille enim agebatapud parente, Plorabat ílla€ lamentabatur, qp vna ex belli cau. tí4siam. ^n$ fisipfa quogg víderetur. Populum veró Romanum miferebat non íta íllíus, vt Antonij, m Bl upíimpenfius eos,quí Cleopatra víderant neg; forma Octauíz neg«tatís flore precel tio Mill entem... Ac Caefar celerítate€ mole Antonij apparatus nunciíata trepídauít,nebellare Octa ad A«l. WE ilzítate cogeretur. Etením multa deficíebat eum,& homínes pungebát pecuníe exa» tottij apparat« a. ME iones. Compulfi ením alíj quartá partem fructua, libertini ipfarum poffefsíona oca famam trepiue E umpartem pendere detrectabant eí, Vndetumultus totam occupauítltalía, Quarenu datio, m Ni meantínmaxímís Antonij peccatís belli procraftínationem.Quíppe ínftruendi(e Cae - fi faríípacium dedit& tumultü fedandí homínü. Síquidem exacerbabant,dum expríme. 1. rentur nummí,exprefsís& íllatís conquíefcebant,— T'ítíusaute& Plancus Antoníj ex Titius e Plan » NÉ cnlülaribusamicíà Cleopatra fuggillati,qp plurímum fuíffent aduerfatí,ne bello ínter» cw 4b Aatozic di efe; perfugerunt ad Czfarem,& teftamentü Antonij detexere, contentorü confcij. Ta deficit aà Oat bule depofitae apud vírgínes V eftales erant,quas pofcenti Caefarí denegauerütille era, vim. n loo dereifiaccipere vellet;ipfe veniretmandauerunt. Illuc ergo profectusaccepittabulas.^"f9"/ tefla(4 ME Acprimumipfefeorfum fcripta euoluít,acloca quedam annotauítrepreheíioni paten- tim, m Ml taAduocato índe fenaturecitauit ea plerífqy id molefteferentíbus.Indígnum ením ví m Wa dobatur& graue, ratíonevt quísredderetviuus poftremorü fuorum íudicíorum. Exans MM giauítintabulisíllud przecípue,quod defunere fuo ftatuerat Przefcrípferat ením,vt cor ac pus fuum,etíamíi ín vrbe decefsiíTet, per forum elatum Alexandríà mitteretur ad Cleoo Ma puem. Caluifius Cafarís neceffaríus haec quoq coómíffà ín Cleopatrz gratíá expro^ Amtonij crímint brut Antonío crímína; dona(Te eum illi bibliothecas,que Pergamí erant,ín quíbus du"40b Cleope m, cntamillía erantfimplícíá volumínum. In couíuío multis afpicientibus furrexiffe,atq fra". jl ilius pedes ex certa ponfione& compacto calcaffe: Ephefios paffum coram fe domi. PiPliotheca etí alo nam Cleopatra falutare: Frequenter refponía dante tetrarchís& regibus pro tribunali Pergamenfis. g übellas amatorías accepíffe ab ea& le&títaffe onychínas& cryftallinas. Càm Furníus Furniw eloqueut lliquando magne vir authorítatís atqy ínter Romanos eloquentifsímus caufam quandá tiff. qj igeret, Cleopatram fuiffe le&tíca per forum delata: Antoníum veró,vt eam vídít,exiliffe m Kiudiciü relíquitfe, dependentemq exlectíca illam deduxiffe. Caeterüm pleraq; ho» ec rm exiftímauerunt Caluifium ementíti. Atamíci Antonij Romz fupplíces prenfani M buntpopuli. Vnum etíá de fuo numero míferunt Gemíni rogatum Antoníü,caueret: Geminius ad An n: neabrogaretur fibiámperíà& hoftís populí Romaní declararetur. Gemíníus, vtappu tonium Roma us ME) litin Gracia, Cleopatre vt pro Octauíaagens fufpectus fuit. Cüm aát cauillís fuper coe mifjus vt cum v ME nmlaceffereturafsídue;acloco menfz defpe&to fuggillaretur: tolerauit ea opportuni-"oncret. c 4l tem coueniendí expectans Antonij. luffus, quamobrem veniffet, ínter cenandá extí- promere:caetera aít fobrij quzrere fermocínatíonem. V num veró fe€ fobríum fcire& m MEa emulentá, omníarectafore, fi abfcefiffetín Aegyptü Cleopatra. Excandefcentead íd n Ántonío Cleopatra: Bene,inquit,fecifti Gemini: qp fine tormétís verítat£ aperuerís. At m Gemíníus breuí poft fugam capeffens Romamferecepít. Complures praterea alíosíl^ Antonium mul. 1 liusamícos expulere Cleopatrz adulatores, quód contumelias&€ procacitatem eorum ti amici relineX nonfüftínerent. ín quibus M.Syllanus fuit,& Dellíus hiíftorícus. Hic ínfidías quoqg té quunt. e muíffeaítfeà Cleopatra, ídq; Glaucum medícü fibi enuncíaffe, Offendít Cleopatram, Ka L quod in ccena íactaffet acídü ipfis ínfundí, Sarmentüi vero bíbere Romz Falernü. Erat ^? ME"'mentuspuer,que habebatín delícijs Czefar./ Vtfatís paratus Caefar fuit, decernitur Sarmentus puer hel;-€.;] TA:?. 2: delici Fi, 2 fli irlum ín Cleopatra, Antonio etíam abrogaturímperíi, cuius mulíeri arbitrium permí Adice eth Antotto abro- lie. A didi Cefar medícamentis Antoniü potíonatü ne ín fua quídem efle poteftate. CUT. e belm cum R omanís gefturos Mardíone eunuchum,Pothína,& tonftrícé Cleopatrae 84 tmperis. p Iam, Charmíumq::à quibus maxíma qua ínímperío Antonij admíniftrarent, Pro» ME üeibellumhecmemorantantecefsíffe. Pífaurum,quam deduxerat Antoníus colonia Prodigiabelti a i dmare A dríatícum,cüm terra defedíffet,hauftum eft. Ex m armoreís,quz erant Albze ullis Antoni gg íe Antoníj flatuís vna fudore per multos díes manauit, nec multis detergentíbus fubftítit Octauij. 2, lidor, Patrís,cüm ibíageret,fanii Herculis coflagrauit, Athenis Líber pater ví venti ex j- Mm 4 Antonias, nauis Cleopatre. Antonij vires contra Oclaulum. Odlauij vires cotra Ántoniit. Antonium perdidt Cleopatra. Oflauius traijcit contra Antonium in Epirum. 1 Videtur alludere ad id, quod Suet. ait, infanti inditü nomen Thuri no:& ita per có tuineliá appellauit eum Àntonius. Domitus tranfit ab Antonio ad Cefarem. Amyntas etDeiotarus reges dcficiát ab Antonio. Antonij pericu lum ad Aci, 692 P lutarchi Gygantum pugna excuffus atq, ín theatrü eft delapfus.. Referébatautem genus fuum rdic ad Herculem Antonius,€ Liberü patrem,vt fupra retulímus,zemulabatur víta,& Bac, fim: chus mínor dicebatur. 1dem turbo Bumenis quog& Attalí coloflosínfcriptione An, li diu toníos Athenis írruensfolos ex multís proftrauít. INauís Cleopatrzeregia Antoníasap Wl tem pellata fuít.Oftentum ín ea mírum áccidit.Hírundines nídulata fuerant fub puppi, Alíe au vero ínuolantes& has exegerunt€ pullos perdíderunt. Poftquámadbellü congre, ribu fi funt,habuít Antonius nauesbellícas non mínus quíngentas:ín quibus octo& decem pre ordínum frequentes erantfuperbé etad tríumphum exornata:pedítum centum millía, ftes, duodecím equítum.R eges ei parentes ín auxilijs erant Bocchus Afrícze, T'arcondemus eile fuperíorís Cilícía, Cappadocia Archelaus,Paphlagoníz Philadelphus, Commagenz gio que Mithridates, Adallas l'hracíz. Híínterfueruntbello. Ex Ponto Polemonauxiliam, Wl fug: fit, Manchus ítem ex Arabía,& Herodes ludzus, adhzc AmyntasLycaonum& Ga, ll pell tíz rex, A Medorum etíamrege fubmiíIa auxilia,|^ Cefarínauesfueruntbellice cci, ll cola LXX X.millíapedítum, tottdem equiti quothoftíbus. Imperabat Antoniusab Eu Uso phrate X Armenía víq; ad mareIoníum& Illyrícü: Cafarab lllyrícototitractuí,quiad E nit Oceanum occidentalem pertinet, ab Oceano rurfus ad Thufcum& Siculum pelagus, adt Africa, quà Italíze, Galliz& Hifpania ad columnas Herculis víg; obuertítur, Cafarte ll luti nebat: Reliquit à Cyrenís Aethíopiíatenus Antoníus. Víqueadeó veróappendixent Ml nu hícfcemínze: vt càüm peditatu longe praftaret, Cleopatra gratíaroburponeretomnein Kl inf clafTe: idig cüm videret fociorum naualíü ínopía d przfectís nauíum corripi ex afflíáit.:99o orb. fima Girzcía víatores,agafones,meflores,adolefcentulos:acneíta quídem complerína rílfe ues, fed plerafq; manere vacuas& maléad nauigandum infiructas, Carfarnon adalti met tudínis vel molis oftentationem pompofé zdíficatis nauíbus:fedagilibus, expedítís,& ilíu egregie completísíínftructus Tarentí& Brundufij claffem habebat. Híc mifitad An, nuv toníum poftulatum,ne tempus tereret,fed admoueret copías: clafsífe ftationes fecuras fau, & portus prabiíturum,terreítríibuscoptjs de contínenteltalíze conceffurü equi curricv hor: lum à marí,quoad tutó defcendi(Tet& caftra locaffet, Antoníus cótrá íactabundus pro nijr uocauit eum, vt folus feci lícet aetate ipfe foret grauíor,congrederetur. Coyuod fi declina Cort ret,ín campís Pharfalícís popofcít,ficut prídem Caefar& Pompeíus, figna vt fecum con quà ferret. Prauertít ait Czefar,dumapud Actíum ín ftatíone eft Antoníus,quo loconunc; Mili v ped eft Nicopolís condita,tranfmiífo mari lonío oppidum Epiri, quae T'oryne vocat, oc- legn pare. Tumultuantibus hic íllís, quierant círca Antoníum( nam pedeftres copía eorá naui nondum aderant) írridens Cleopatra: Quíd miri eft,inquit,fi ín t'oryne confidetCe[im fat? Antoníusínuehentibus príma luce hoftibus tímens,neínanes ppugnatoríbusnz rofü ues caperent:ad fpecíem ínítruxit ín tabulatís remíges armatos:remos erigi& fufpendi inla ex vtrog nauíülatere pracepít,atqp íta ín faucibus portus ad Actíü obueríasín hoftem ing: cótínuit quafi ínflruCtasremígío& paratas ad contlígendà. Ita delufus Caefarretroal deft ijt. Aquam infuper magna folertía operíbus coplexus íntercepit hoftíbus:cümlocailla qua círca pauca€ vitíofam haberet, Generofe ít egít contra Cleopatra fententía cum Do ban mítío. Cüm ením febre íam correptus ille mínutü acatíü confcendi(fet atq; ad Carfarem Mlle cun traníiffe, etfi grauiter tulítíd Antoníus,mifit eítame omnía ímpediméta cum amícis& me feruís.Domíttus veró tanquá poeníteret eum,q perfidía fua& ,pdítionon effet clàm,l dea có expírauít. Defcíuerunt reges quoq; Amyntas& Deíotarus ad Caefarem. Quuía vero add clafsís Antonij níhíl profpere gerebat, neq; ad rem vllam maturé occurrebai: fubacius ubt eft terü terreflres copias refpícere.Canídíus quoqy,qui preeratlegionibus, fub ipfumdi tent Ícrímen mutata fententía author fuít,vt CI eopatrá remitteret,recedensqpín Thracíávd Cisn Macedoníà decerneret terreítrí Marte. Quippe Getarü rex Dícomes magna manuo mar ftendebat fe eífubuenturit. Neq; veró effe ínfame,(i exercítato bello Sículo Cafarímari M ve cederet: fed abfurdü,(i terreftrium certamínü Antonius perítífsimus tot legíonum non obli vtereturrobore& apparatu: fed díftraheret& abfumeret ín clatfem víres, Verumenim 78liro(cen vero extudít Cleopatra, claffe vt bellum decerneretur,, círcunfpícíensíam tumfugam, M iita componens que res fuas, nonvbiad ví&oríam confuleret, fed vnde expediret fugam nau rebus perdítís quàm facilíme. Longa brachía erant caftrorum ad(tationem dlafsís pt abi tínentía, quà tranfire Antoníus fine vlla folebat fufpícione. Cacfar autem à feruo edo bab ctus polfe illum per brachía defcendentem occupari, fummifit fubfeffores. Illitant^ M mc lo modó maturíus exurrexerunt, vt corrípuerínt illum, quí antecedebat Antoníun, 4 des atque híc curfu gré effugerít,| Poftquám decernere deliberatum eft pralío naus fifle reliqua m I» D ap lie ef, f" [2 Us ti» lae b tat in M. Àntonius. rdiquas naues extra fexaginta Aegyptías concremauerunt. Optímas quafg;€ amplifz finasa tríremí víq; ad decem ordinum naues com pleuít. eà ímpofuit víginti millía pe ditum& duo fagíttariorum.Ibí quendam ordínü ductorem pedeftríum certamínü fci. tem,quí complura pralía fub Antonío decertauerat,corpusip cícatrícíbus habebat con díum Antonío przefenti ferunt eiulantem dixí(Ie: Quid ímperator hífce diffifus vulneribus€ gladijs pem tuam profligatís ín líignísreponís Aegyptíj& Phoenices in marí pralíentur.nobís permítte terram: ín qua affueuímus ftantes occumbere vel víncere ho ies. Ad ea nihil refpondit: manutantüm& vultu quafi excítans eum, vtbono animo diet praterijtomníbona fpe depofita. Nempe gubernatores vela,cüm ea vellentrelín x uii: queoimponereín naues& portare fecum coegít: addens facíundum, nequís hoftíum uga euadat, Atíllo díe& proximis tribus grandi vento fluctuans mare pralíum ínter pellauit. Quinto díe coelo fereno& tranquillo marí concurrere. Antoníus cum Poplíclaín dextero cornu egít,in finifiro Ccelíus,medíam acíem M. Octauíus& M. lufieiwobtinuere. Carfar finiflro praefecit Agrippam, dextrum ípfe retínuit. Copías Ántoniterreftres Canídíus, Caefaris Taurus in littore inftructas quíetas tenuere, Antoníus aduatía naui círcumuectus et adhortatus eft milites monens,vt ob nauíum pondus velutíafolo ftabíles pugnarent, Gubernatoríbus imperauit,vt quafi ín anchorís ftantibus muibus níhil fe mouentes íncurfum hoftium exciperent, declín arent(y íníquítatem locí ínfaucibus portus. Czefarí memorant,tenebrís adhuc cüm egreffus tabernaculo effet,in i b orbem círcumeunti ad luftrandá cla(Tem homínem quendam, qui agebat afinum,occur (la ti & I^ as ^] Qo na n nc jg " rü jt la di T" b lla )o & li» ro us d d o^ T n » 58 1 2$ fete ife: Nomen quarentí,cüm eum cognofceret,refpondí(Te homine: Fortunato míhi no. meneft ,afino Víctori. Vndelocum illumroftrís nauíü poft exornans afiní& hominis ilius tatuam ex zerepofuít. Contemplatusrelíquaaciem& nauígío ad dexterum cor nuvectus quíefcentes ín anguftijs míratus eft hoftes. Siquidem ftantíü in anchorís erat riauíü(pecies,idgs diu credens fuftínuit fuas, qua octo ftadijsab hoftíbusaberant. Iam horaeratfexta,cüm vento exalto íncrebrefcente cunctationem molefté ferentes Antonij mílítes, nauium; fuarum freti faftigio& amplítudine ficut ínexpugnabili finíftrum crnumouerunt. Id Czfar contemplatus exultauít, nauesdp ín dextro cornu ínhibuit, quo magís ac magís ex finu& anguftijs elíceret hoftem,& círcüuectus nauígfis fuís ex. y peditís dímicaret:cum nauíbus ob molem& focíorum naualium paucítatem ígnauis& kgnibus. Vbíad manus ventum eft, haud dat imprefsíonesfuerüt neg, irruptiones nauíum:quód naues Antonij non valerent ob pondus concítarí, vnde redduntur potífinüm ímprefsionà ictus validi: Czrfarís veró naues non tantüm ne ínfeftz fronte cum toftris comitterentur firmís etafperís,vítarent:fed ne ííncurfum quídem facere auderent inlatus, quando cómínuebantur facile roftra eorum, quaín naues ímpíngebanttígnís ingentibus quadratís, quae colligata ínter fe ferro erant,copactas. Erat ígitafsimilepedeftripraelío certamen,aut vt veríus dícam,murorü oppugnatíoni. Simul ením tres aut quatuor vnam Antoníj cíngebant, tragulísqg& lanceís& contis& telís ignítís pugnabant, Antoniani íngerebant etíam catapultís ex turríbuslígneis tela. Porrígente ad cír» m 4l» cundandos hoftes alterum cornu Agríppa, expandere contra Poplícolafuos coactus à medía acie fua eft díuulfus.—'umultuante hacac cum Arruntío dímícante, nondü aüt decreto fed communi adhuc Müarte,repente fexaginta Cleopatra naues confpecie vela «ddiceffum ín altum dare, ac per medios fugam arríperepugnantes. INam magnís naubus locatíá tergo fuerant,perrumpentesq; tumultum cíerunt.Hoftes obftupefactí pe «ntes víderuntfecundo vento Peloponnefum. Hic veró patefecit fe Antonius nec dudsnecvírínec omnínó fuo ducí confilío: fed quod ludens quifpiam díxít, amantís anímamínalieno víuere corpore,raptus à fcemína eft, vtfi conglutinatus eiforet vnatg mo ütretur cum ea. Nam fimulatq; nauem contemplatus eft illius vela facientem: omnium oblitus proditís& defertís íllís,qui pro ípfo certabant atq; anímam profundebant,con. «dit quinquíremem Alexandro Syro& Scellío folís comítibus,fecutus que eft per. itam iam& perdíturam infuper ipfum. Illa percipiens eum veníre, fignum fuftulít ex nauí. Ita ad eam Antoníus delatus& acceptus nauí neque afpexit illam neque afpectus abilla eft. Solítarius tranfijt in proram, atque íbi tacítus cogítabundusqy confedit, am"busmanibuscaputtenens. Interea Líburníce Carfaris, qua ínfequebantur eum, I confpectu fuere. Antonius íuffo ínfeftam círcum agí nauem czterasrepulít. Bury, des ver Lacon ferox ínftítit lanceam ex tabulatís nauís mínítabundus víbrans. Con» litente ín prora Antonio& querente,quís nam eft híc, Antoníü quí confectaturr'Ego, ínquit, Militis fanum monitum[bernit Antonius, Prelium. nauaz lead Adlium. Omen felix, Oclauio Cefari oblatum, Cleopatrae fuga. Antonius fu. gientem fequitur Cleopatra, Amantis animá in alietto viuere corpore. Eurycles Lacon Antoni oppugnat ob patris necem, em m SEN— HaÜÀ Le unco OETPA HEIN 7C sau que appe ni : Antonius dimit tit amicos fuos, cisq; naué onuflam auro cz ar gento donat. Antonij clafii vicia. Antonij legionesadiungunt [c Cejari. Lucilij in Antonium fides. Cleopatre co» natas, Antonius Timo nis Mifantbropi vitam imitatur. Timon Mifantbropiw., 694. Plutarchi ínquít;Eurycles Lacharis filius, Czfarís fortuna patrís meí perfequens necem, Fuergt Lachares ob latrocínij crimen ab Antonío fecuri percuffus:neqy tamen írruptíonem de, dítín nauem Antonij Eurycles: fed alteram przetoría( duz ením erant) roftro percuf, fam cótorfit, atq; ímpactam oblíquam cepít,(imul ex alijs vnam, qua exquifita fupel, lex portabatur. Vthícabfcefsít, Antoníus eadem componens fe figura filentium egit, Poítquám tres dies tranfegitín prorafolus feu ira percítus feu erubefcens íllam,appulit ad Tznarum. Ibi foemínz famílíares adduxerunt eos prímüm ad mutua colloquía, de, indead conuíuía vnà íneunda& ad concubítü perpulere.Iam naues oneraríz quoq; nó paucz& amícialiquot ex fugaad eum confluxerunt proflígatam nuncíantes claffem, nem quir rum man uiua noft nien tt fan fed terreftres copías arbítrarife conftare. Ita Antoníusnuncíosad Canídium mifitim. Mi rcq 1 P», E*»' perans,vt propere per Macedoniamreciperetfe cum exercitu in Afiam. A" Tznaroin Afrícam tranímí(Iurusnauem vnam oneraríam magna pecuniz ví, magnípretij etíam aureo ctargenteo ínflrumento regío onuftam elegit donauítqg amícís íubens,vt ea par, tírentur ínterfe€ falutífuz profpicerent. Abnuentes flentesq; fanequám placíde& hu maníter confolatus precatus vt recíperentfe, dímifit(críptís ad Theophilum procura torem fuum Corínthi líterís,vt fecuritatem expedíretillis,abfconderetq; eos, quoad pla care Cafarem quíuiíTent. Híc fuít Theophilus Hípparchi pater eíus,cuíus fuit authori, tasapud Antoníum maxíma,€ prímusad Cafarem ex libertís eius defecít,ac domicilíum fuum poft contulit Corínthum. Hocín ftatureserant Antonij. Ad Actiumcüm turf tum. ldín Atq tuf, t clafsís Antonij díu fuiflet Caefari obluctata;atqy grauífsímé ab ínfurgentíbus ín proram iie ínfeftata fluctibus,tandem hora decima fuccubuit:neg plus quínqy míllía cecídere. Na ues capta trecentz, vt ípfeín commentaríjs tradídít Caefar. Haud multifenferant Ar tonij fugam, atq; audientibus res primo vífà incredibilis nouendecímlegíonibus pedi tum íntegrorum adhuc& duodecim míllíbus equítum relíCtís capere eum fugam: quz finon fubínde ambigua vfus fortuna, neq; fexcentorum certaminum& bellorumfuit fet vícibus verfatus. Milítes eíus ín defiderío quocp& expectatione erant moxalícur deapparíturum, Tantam autem praftiterunt ei fídem& virtutem, vt& fuga eíus pate facta cohaferint diebus feptem, míílosq; ad fe à Czefare legatos repudíauerínt. Deníg vbí dux noctu profugit Canídíus& caftrarelíquit: ab omnibus derelictí,prodítig adu cibus fuísaggregaueruntíe ad víctore, Híncnauigauit Caefar Athenas, ac Graecis plo, catus cíuítatíbus afflictis& exutís pecunía feruitijsqg& fumentís fuperans ex bellofrumentum diftríbuit. Commemorabatproauus nofter INícarchus cíues noftros mod prafinítum trítíci omnes humerís deferre coactos ad pretextum Antícyrze mare,flagd lísiy ad maturandum conciítatos, atq; vnum onus fic portafTe:alterii menfum íam fubla, turís victum Antonium allatum fuiffe, íd&s conferuafTe ciuitatem. Extemplo ením procuratoribus€ mílitíbus Antonij fugam arrípíentibusfrumentum ipfos partítos, Por ró Ántoníus ín Africam delatus pramífIa ín Aegyptum ex Parzttonío Cleopatra conie cítíe femel ín folítudínem cum duobus amícis palans& vagans Graeco Aríftocraterhe tore€ Lucilío Romano.de quoalioloco críptimus,acie Phílíppenfi, quo fpaciumhv —— beret Brutus effugiendi,tradidi(Te fefe,vt fi Brutus effet;ínfequentíbus:et quod confet- 4 uatus ab Antonío effet,fidum eifirmumq vfq; ad extrema tempora permanfiffe, Pofb quàm praefectus copijs Afrícanís defciuitab eo,ínftítit(ibi manus inferre: verüm ínter» pellatus ab amícís,delatusq; AlexandríamCleopatram offendit opus aggreffam audax & grande, Ifthmum, quí marerubrum dírímítab Aegyptio, qui etíam díftinguereZv fiam€ Afrícam putatur, quà maxímé ab vtrog; ftríngítur pelago& coarctatur, vtnon plus trecentís ftadíjs pateat ín latum,adorta eft traíjcere claffem, demifsísqy ín fin& Ate bícum cum magna pecuníz ví copíjs& nauibus fedes quarere remotas feruitutem& bellum refugíens. Caterüm quía prímas naues,quz fubuehebantur, Arabes Petrzíi flammauerunt,& Antoníus exercitum Actíacum exiftímauít adhuc integrum efle: deftítít coepto, atqueoftía Nili ftationíbusfepfit,/ At Antoniusrelícta vrbe& amico: 5M rum coníuetudíne, domícilíum fibíín mari ad Pharum extruxít proíecto inaltum2g gere, atque ibiextorrísab hominibus egít. Vítam ferebatíeímítari& zemularí Tímo nís: quodres fuz eodem locoeffent. Quippevíolatum feab amiícís fuís, atqueíngh títudínem eorum expertum: ídeó omnibus diffidere& ab omnibus abhorrere hom" nibus, Fuit Tímon cíuís Atheníenfis,vixítg círca bell Peloponnefiacü:vt eft collige re ex Aríftophanís et Platonis comcedijs,ín quíbus perftríngit vt ínimicus& ofor gene rís humaní, Híc cüm declínaret& refjceret omníü homínü cogreffum, Alcibiadéiue si na Ü Ha rum &ec quar fpem nium nesp gam viuía b Iním loín| tino Cleo quo« vertí te: bat hem: lifud b merf. tebat Meg tía pr qui fuera anim gis tr tus ín atqj íi vlexas leo) Mifit impe Ute, afuf LEE mn tat le/ u el, ít, |lit le^ no im M Antonius. 695 ntmG audacem feduló falutabat€ exofculabatur.Stupente Apemanto caufam re^ quirente: diligere aítfe adolefcentem, quód multorum eum populo Atheníenfi malo rim alíquando authorem fciretfore. Vnum admittebat interím Apemantum vtger» manum fui€ eiufdem vítze fectatorem. Cüm aliquando ínferíarum folenne effet, con^ uirabantur hí duo ínter fe folí:ac cüm díxíffet Apemantus:Quáàm eft Timon egregíum noftrum conuíuium Sí quidem tu, ínquít,non ad(is. Ferturín concione populi Athenien(is confcendiffe fuggeftum: filentío autem& expectatíone propterreí nouítatem magna facta, díxifTe: Eft mihí exígua Atheníenfesarea, ín qua adoleuit ficus.ex ea mul tííam cíuesfe fufpendere. Cía veró hunclocum ftatuí ínzdíficare: nolui przetermítte, ín íd publíce prenuncíarem:quó.fi quíbus veft um vifum erít, príus quàm exe n- i: e quín íd p praenc rem:quo,fi quibus veftr P qt ce ín m df» hu Ita ya fi» im m 18 Na n» m I2» fl» (C^ id du la^ 38 (s dá el la^ 'Qyt» 1e he ia et- 4l fL 140 aX À, ejt e Qu$ [d ni^ d nt [£« urficus ,fufpendatfe. Defuncto illo& Halís íuxta mare humato abluít vnda pratex. tumlíttus, ac círcunfufa monumentum eíus reddídit homínibus ínacceíIum& ínuíum, Minfcriptíionem hanc habuit: Hic vecubans abrupta anima mfelice quiefco. Nomennon quevaszmalape[ls perde fceleflos. Atghocepigramma ab illo ferunt adhuc fuperftíte fadum. Illud veró,quod círcunfertur, eft Callimachi. Timon Mifanthropus ego bic iaceo. Sed enim bactu Trani dira precans,ac modó pratereas. Fh&enus de Tímone pauca demultís,— At Antonío legionum Atíacarum amílfi» rim ipfenuncíum Canídíus attulit, Mox ludzum Herodem cum aliquotlegíonibus &cohortibusaccepítad Cafarem tranfiffe,& alios ítem defecifTe dynaftas, neg; quíc, quam vltrá forís manere ín fide. Nihil eum horum tamen commouít. fed quafi libenter fpemabijceret,vt fimul et curam:tabernaculum illud marínum,quod nomínabat Tímo nim, relíquít: acceptusq; à Cleopatra ín regíam conuertit cíuítatemad commeffatío^ nspoculatp,& fead donatíua, Cleopatrae& Cararís filium inter ephebos affcripfit,to gm puram& virilem Antyllo dedítíuo ex Fuluía filio; quamobrem agítauerunt con^ uuíaper multos díes commeflationesg;& feftum Alexandrini. Illi conuentum iftum : himitabilís víte difloluerunt,atquealiüm ínftítuerunt níhilo delícts,luxu,fplendore il^ linferíorem,quem Commorientíum dixere. Nam amící eorum,quívolebant commo i nomína dabant tranfigebantg; tempus per voluptates ín ceenazum otbíbus..Porró Cleopatra varía genera collegit venenorum letalíum.quorum fingula,vt períclítaretur, quodminímum dolorís fenfum ínferret, obtulítrerum capítaliü cuftodijs, Vtanímad. vtique letum reprafentarent,ea mortem cum dolore maturare,leníora deficí celería üte: tranfit ad experíendum beftías. Afpicíebat, cüm alía alijs admoueretur. Tracta» b:tíd quotídíe, atq ín omníbus pené vnicum ínuenit afpídís morfum cítra contractío^ hem membrorum vel gemítum, grauem foporem& torporem índucere cum facíeí mol lifudore& fenfuum ftupore facile elanguefcentium,& were ferentíum, ficut qui fomno »neríialto funt, expergefieri& excítarí. Simulad Caefarem legatosín Afiam mifere.Pe. tbat Cleopatra liberis fuis regnum Aegypti. Ille Athenis poftulabat, fi non daretur ín Aegypto,vt príuato líceret vítam agere. Amícorum ob tranfitíones penuría& diffiden tapreceptor filiorum eíus Euphroníus míffuslegatus cft, Nam Laodícenfis Alexas, Tirtonis Mifan tbropi epitaphim. Antonij luxit rcbus perditis, Antonij et Cleo patre conuiuia, Cleopatre ín experiidis vettenis, fcdulias, Atttottijet Cleo patre legationes ad Odlauid, Alexe perfidia qii Tímagenís opera Roma ínnotuerat Antonío,& plurímüm Gracorum polluerat, P^hita. irati machínamentorum ín Antoníum Cleopatre víolentifsímum atq; ínherentiutm mimo eíus pro Octauía cofiliorum expugnator milfus fuítad retínendam Herodis re gistranfitionem. Caeterüm reftítít apud eum prodiíto Antonío,fuftínuítà; Herode freusín Czefarís venire confpectá. At níhil eí profuít Herodes. verüm confeftím vinctus "pin patríam fuam ín compedibus deportatus,ibity Cefarís iuffa necatus eft. Has A^ : as viuo adhuc Antonío pepédiítperfidíz poenas. Czfarreíectís Antoníj poftulatís Meopatre refpondít nihil benígnítatís cí,(i fuftuliffetvel eicciffet Antonía,defuturum. Milit eriam vnàlibertü fuum T hyreum homíné haud ínfulfum.qui oratíone fua fuuenís "peratorís nomine míílus ínflatáà mulierem ac míreformz caufa tumidam poffetmo. te. Hicprolixiore oratíone quám alij cum eaagens& fupra modum honoratus ab ülifpicíonem mouít Antonio. Itaque corrípuít eum& flagellís cecidít, inderemifit d vearem,fcribens infultatíone& fuperbía illíus fe fuífIe irítatum, quí effetob ztn35 ítítabilis, Id tu fi fers, ínquit, inique: habes libertum meum Hipparchum, hunc 696 Plutarchi hunc fufpenfum flagelláto, vtpar feramus. Mox quó dílueret Cleopatra crímina&fu: fpiciones illíus,coluít eum mirificé:ac die fuo natalí fummifse& pro prafenti fortuna, cto natalem illíus fummo fplendore& magnificentia celebrauít: vtmultí ad coenamin, uitatí,quí accefferant ínopes,opulenti diífcefferínt, Porró Cafaremliterís ex vrbefri, ptís fubíndereuocauít Agríppa,remp.figníficans eíus praefentíam poftulare. Vndeha, .. buitbellumin prafentía dilationem. Flyemetranfacta mouit íterum ín Antoníum per ORaiotrali- Syriam,& duces eius per Afrítam. Pelufio capto rumor fuítoppídum illud non ínuíta tarPeufiom.— Cleo patra fuiffe Cefari à Seleuco tradítum. At Cleopatra dedidít Antonío ad fupplitig vxorem illius€ liberos. Condítoría habebat& monumenta exímío artífício& faítigio heba líeril ficte em fuum rator níus rum| confi extructa, quz lfidís templo adíecerat. Eó exregíjsthefaurís pretíofifsíma quaeg con, ll. sev gefsit,.aurum,argentum,fmaragdum,vníonem,ebenum, ebur, cínamonum, poftremo Iuera magnam vím tedarum& ftuppz. V nde metuens íllís opibus Cafar,ne eas defpondens cote animum perderet illa€ concremaret: oftendit eí afsidué, dum cum exercítuad vibem cim Antonius fuga! contendít,benignamfpem. Vtconfeditad Híppodromum, erumpens ínfeftus Anto, tura. equitatum O-— pius certauítítrenue, atq; equítatum Carfarís proflígauit, effufumqg egit vía; ad caftra,(ubd adj. Hac elatus victoría íngreífus eftregíam,et Cleopatram ín armís ofculatus eft:atq; eum, dite qui fortífsíme dímícauerat,commendauit illi. Cleopatra premíum eí auream loricam& mau galeam donauit. Ifteveró hís acceptís tranfijt noctead Cafarem.— Porro provocauit Mo O/tauijad A^- denuó pernuncíos Antoníus Czefarem,vt folus fecum certaret. quí refpondit, Vías An per tonis fe 4d[i^ tonio multaspatéread ínterítum. Quare confideransnon poffe quám ín pralío morie iglio quc: guare criam* b oneftis deliberauítfimulterra maríqg Cafarem adoríri: atq; ínter coenandum, vtfer, ado: diis tur, imperauit feruís: vtpropinarent&€ exciperent epulís fe liberalíüs; Incertum efft, í ibm dem nefacturi poftrídíe effert,an alijs domínís míniftraturí:ípfe vero extínctus iaceret poit & exanímis. Amícos ob hec cüm cerneret íllachrymari:nó ducturum aít fe ad pugnam, collo exqua mortem gloríofam potíus, quam falutem€ palmam fperaret fe quafiturü. Cir, pen canoctís illius contícínium fama eft, cüm filentium& moeftítía ex metu& expectatio, am Prodigium.| neeuentus teneret cíuítatem: repente omnís generís organorü exaudítam fymphoníá, Proc ftrepítumqp turbae cum clamore Bacchíco& tríipudijs Satyricís velutfacrís Liberípa- tab tris choronon fineingentí tumultu erumpente:concefsiffe hanc turbam, que íngens ej tend fet, media ferme vrbe ad portà, qua forás ad hoftes ducebat, atqj ea euafi(le. Vifumeft ll. v.c autem prodigium hocreputantibus à deo,quem przcipue effingere,& ad quem cófue ule uerat fe accommodare, eífe Antoníum deftítutum. Símulatqy díluxít, pedítatumip(e plex Antonijclafis: in tumulís,pro vrbecollocauít.Claffem veró ínaltum prouectam atq; ín hoftem fpecta- fari: dejccitad G&-| uít pergentem. Conftítítibi pracftolans, vt fucceffum eíus cerneret. Clafsíci poftquam tísp farein. remigio appropínquauerunt aduerfz clafsi,falutauerunt Carfarís milites, Quibusfalu eXct tem reddentibus defciuerütadillos: atq; ex omníbus nauibus vna effecta clafsis vrbem lima Equitatus Anto.$nfefta petijt. Dumid contemplatur Antoníus,extempló defertus eft ab equítibus qui vib nijdeficitad C£ tranfitionem fecere.Pedítatu fuforecepitfein vrbem,proditüfe à Cleopatra vociferans mio uen.: ijs.ín quos íllíus caufa fumpferatarma. Quz cüm íram éíus& defperationem formid», conf AM 4C£- vet: confugítad monumenti, cataractasqy demifit clauftrís& repagulisfirmatas,acmi- Ml uro farevitu.—(tad Antoniumnuncíatum FAMEM ARE credens ille&(ecumlocutus:Quid vl deín ; Cirsirefied trámorarís Antoníc? Vnícam fortuna& reliquam erípuit tibi trahendi fpírítus caufam: t cubículum íngredítur,laxans(g& aperiés loricam: INon crucior,inquít Cleopatra quia tefumorbatus: mox ením íftucadero: fed quód tantus imperator fuperaríanimi cell tudíne deprehenfusfimà foemina. Eratferuus eífidus Eros nomine.Huncíamprídem . Orauerat,Íires poftularet, vt ínterficeretípfum. Tuncexegit promiffa. Illediftrium Eros Anton] en(em extulit quafi íllá ícturus. verüm auerfo vultu interemit femetipfum. Quoadpe ferum ftat des fuos collapfo Antoníus: Macte Eros,ínquit: quí, quod non fuftínuifti mihíipfefe Jenetipfum. cere,quid faciundum fit, doces. Ita ventrem fodít,atq ín lectulum demittit fc. etus non Antonius jT. fritís quí maturaretmortem. V nde curfu fanguínis,poftquám decubuit,inhíbíto reo feet, cíllatus orauít aísiftentes, vtfe confoderent. Illí eíeceruntfe ex cubiculo vociferante? adii id difcrucíante fe Antonío,dum Díomedes fcríbavenità Cleopatra, iuffus eum ín men mentiad clo. entum ad illam deportare. Quamvt cognouitvíuere,feruis imperauit ardenter, vt" patram. lerent fe:ac manibus ad íanuam zdíficij eft geftatus. INon referauit Cleopatra fores, Antonijet Cleo€Xfeneftrís ÍpeCtansreftes& funiculos demífit. Hísannexum Antoníü traxitín aum patre[pectacu ípfa&X duze mulíeres, quasín monumentum(íolas fecum duxerat. Nibil aíunt fuilletio litlanentabile, fpectaculo,quíadfuere,lamentabilíus, Quippe fanguine oppletus& animam iem 1€Dalu far Z ts ín À lllel ldy] hon dori (o log cum ti, gna gus ber: f Eun n I nó dit ife íÀ, J« ef, eft 38 Ie e l2 im lu em qui n ]a^ |vi m: 1ía lí» m m y^ fa^ on fo$8 & i» tol M. Antonius. fcbatur,manusqy verfus illam porrígebat& annítebatur fuftollere fe. Neq; enim íd mu» líeribus fadiu proclíue erat. fed magno labore Cleopatra manibus incumbens& prona iceapprehendít vínculum,excítantíbus eam,quí ínfrà flabát,& vícem eius anxíjs. Vt qumhoc modo accepít€ depofuit ín lectum ,pepla eum lamentis dílacerauít: pectus g (ium percutíens& laníans maníbus, cruorem facie abftergens domínü,virum, ímpe^ ntorem appellauít, acfuorum pené malorü eft illius míferationeoblíta, Lento Anto nius eíus dolore víni hauftum popofcít: vel quód fitíret,vel quód celeríüs ita expíratu» umfefperaret. Poftip bibit, monuit eam:vtrerum fuarum, Íiabfcg turpítudine líceret, confuleret incolumítatí,ac przcípue ínteramícos Cafarís fidem adiungeret Proculeío. »$tvero ob nouíísímá rerum conueríione ne lamentaretur: fed gratularet obbona,que fuerat confecutus:q; omníum homínum fuiffet clarí(símus,& plurímum potui(let: atq otemporenon ignauíter eífetRomanusaà Romano faperatus. Iam efflabatanímá, mà Caefare adfuit Proculeíus. Cüm ením femetípíe Antonius percufsiíIec,& ferre trad Cleopatrá: Dercetzus quídam eíus fatelles rapto Antonij pugíone recondítotg (übduxitfe,currensqg ad Czrfarem exítü Antonij prímus nuncíauit ei,atqy enfem often. diteruentum.. Illeaccepto hocnuncío ín íntímumfecefsit tabernaculum: vbi íllachry^ mauít Antonío affiní quondá:& collegae fuo multorumi certamínum& rerum focio. Mox famptís epiftolís accítístg amícís recítauit, ad lenía& aequa fcrípta fua d ille fem per rfpondiffet importuné& fuperbe, Inde Proculeium mittit mandans ,vtmaxíme,fi queat, Cleopatrá redígat víuam ín poteftatem. Etením tímebatthefaurís ,& magnifici adornamentum ducebat tríumphí,fi llam adduxi(let. li laveró cogredi expropínquo ibnuit cum Proculeío:fed colloquíum cum eo ex íllo zedificío habuítafsiftente forís ad pofitum ín plano oftíum:quod firmíter erat obferatum,vt adenan tamen vox poflet. In clloquío ílla reenum liberis fuís petíjt:alterbono anímo vt effet; hortatus eft,& omnía permitteret Caefar,— Vtlocum contemplatus Cazrfarírenuncíauít:íterum miffus eft ad amappellanda Gallus.Q)ui vt venít ad fores,produxiít de índufiría fermonem, Interea Proculeíus admotís fcalís íntrauít per feneftram, qua exceperant mulieres Antonium: tahensq; fecum duos míniftros defcendít confe tím ad ipfas fores,quibus afsiftebatat, tendens Gallum Cleopatra. Vbívna ex mulieribus, qua íncluferantfe íllíc cum Cleopa p t, exclamauít: Miífera Cleopatra víua ín poteftate venís: conuertens fe cernensty Pro» aleium ínftitit fe ipfam feríre.Nam fica erat accíncta. Cacterüm accurtrés propere& c6. plexus eam ambabus maníbus Proculeíus:Iníuría fas;ínquít, Cleopatra€ tibí& Ce. hrí:quze magno documento eum clementiz príuas& lenifsímo ím peratori notam ínu^ tisperfídiae& fzeuítíze, Simul detrahít eígladium:veftemty eíus,nequíd tegeret venení «cutit. Miffus etiam à Czefare libertus eíus eft Epaphroditus.cui ímperatum,íntentifima cura vt víuam cuftodíret,reliqua haberet quàm lenífsíme& blandifsme, Carfar vibéínuectus eft cum Arío Philofopho colloquens,dextraq; eum tenens, quó tam exi mio honore ab ípfo cultus cofpícuus ciuibus& fufpíciendus effet. Ingceí flusg gymnafiü confcenfo tríbunali,quod erectü erat, cofternatos metu cíues& humifeabijcientes ex^ ni- AE:" gere fufsít, aítqg populum(e omní noxa liberare, primüm Alexandrí caufa codítoris, deinde vrbis tam pulchra míraculo ductum, tertíó amíicí gratía Aríj. Hochonore Cz we Aríum dígnatus eft, multosty precibus eíus condonauitalíos: quor& fuít Philoftratis vnus dícendí ex tempore illius etatís fophiftarum promptiísimus ,verüm ímmerító ínAcademía írrepebat. Quapropter execrans mores illíus Cef ar reíjcíebat preces eíus, llebarba cana promíffa affectabatur atratusá tergo Aríü, huncverfum femperrepetes, Sapiens falus[apienti erit, modo i fapit. llvbi Cefaraudíuít:vt Aríum ínuídía magís quàm metu exolueret Philoflratii,ígnouit homíní. Ex Antonfjliberís Antyllus Fuluíanatus,quem pr odídítpadagegus T heo dorus interfectus eft. Obtruncantíbus eum militibus detraxit eí pedagogus, quam col folo gerel Dat pretíofifsíma gemmam, eam ínfuít zonze fuz. Id ínficíatus& copertus aim effet,ín cruce eftactus. Cleopatra: liberí cum nutrítijs cuftodití€ liberaliter habí^ ü Cefaríonem quí ex Cafare díci tatore prognatus Fe catum miferat mater cum ma, gnapecuníz fumma per Aethíopta ín Indíam. Huncalter fimilis"Theodoro pzdagogus Rhodon índuxít ad regr edíendum tanquam vocaret eum Caarad regnum, Delíbeante deeo Cafíarep erhíben Aríum díxiffe: Carn in pr a ti 50men non ex pedi it effe. Eumpoft fub Cleopatrae mortem extínxít, Antoníummultís regibus does pe. n Antonij mors, Octauiu illacbrymatur fato Antonij. Proculeius ad comprebendendam Cleopatrá] miffus ab Oca-& uio, Cleopatra c4pitur. i 1 Offauius Cefav eximie bonorat Arium pbilofophum. Antyllus Fuluia natu occiditur. Cefario interficitur, Cleopatra bugrat Antonium, Olympus Cleopatre medicus. Odlauiu inuifit Cleopatram. Cleopatre forma nefqualore quidé extincta. Cleopatra procuratorem fui prefente Cefare verberat, Cleopatra decipit Octauik Ce farem;quafi cupiat viuere, Cleopatra p4rentat Antonio. Cleopatre mors, Cleopatre aneile due cum ea mortue, Cleopatra afpidis mor[inecdt4. 698 Plutarchi tentíbus funerarenon ademit corpus Caefar Cleopatrz: fed illius manibus eft firmat; pal fplendidé€ regalíter,omníad ei,quibus vti voluít, permi(Ta, Extanto fimul maro rof & dolore( nam pectus eíus ex verberibus ínflammatü& exulceratü fuerat) febre cor, nam reptaid velamentum arrípuítleta,quafi ídeo temperatura cíbo& vítam líberépofitur,, diffe Medícum habebat familiarem Olympü,quem prodíta eí veritate confilíaríü& adíuto, vero rem ad tabemfibí índucendá adhibuit, vt ipfe fcríptüreliquit Olympus, qui edíditharg fpe rerum híftoría: Odoratusrem Caefar obíecít eí mínas& terrores deliberís, quíbusilla fata ficut machínís expugnata eft; permifitdy corpus fu omnibus pro arbítrío curare& lc, detu re. Venitetíam paucís díebuspóftípfead eam appellandá& confolanda.lacebatfon? Wa dico ílla ín toro fordíde. Quo íngre(fo vna velata tuníca exilijt, abíecít(p fe ad pedes eíus, ci, llo oxi píte& facíe mire foedata, tremula voce atg; oculís tabídís. Multz quog; vibices ín cor. toní pore eíus cofpíciebantur. Breui níhilo vídebatur corpus eíus anímo habere melíüs, At le. gratiz illae& formz confidentía non erat femel extíndia:fed ex ea licet íta affecta elucc, vití bat íntrínfecus alíquatenus,& cum vultus motibus efful gebat. Cüm eam íufsi(Tet Ca. quai far decumbere,& íuxtá affedifTet: attigit illa nonnulla excufatíone,ea que facta effentín Imp vím€ metum Antoníj deflectens.quam cófutante in fingulís Cefare ac coarguentedi, rent uertít protínus ad miferícordía expofcendam& ad preces, quafi fummoperecócupite Ul mox ret víuere, Poftremó numerí thefauri breuíaríü,quod habebat, tradídit eí, Cim Seleu. fuis. cus vnus procuratorí argueret eam,q reconderet€ fupprímeret nonulla:exílíens& ín toní capilli huíus ínuolans multís plagís os eíuscontudít. Subridente Caefare atq; íllamre. gig: via: prímente: Anne graue,ínquít, Carfar eft,cüm tu ínuifere me hocín ftatu& appellarefis dua: dignatus, feruís me meis deferri, fiquid repofui muliebre, non mihifané mifer mun. far. dum:fed quà pauca munera Octauíz& Líuíz tuz feram,vt placatum te períllas& de, pua: mentíoremhabeàar Hís gauifus eft Cefar,omnínó illam exíftímans tenerí cupídítatevi gere tz. Igitur Cafar, vbi oftendit& hzc eí cocedere fe, czeteratp füpra omné fpem cum eaa. duá curii, digreflus decepiffe arbitrabat fe eam,at magís deceptus ípfe eft. Cornelius Do, dux labella erat nobilís íuuenís ínter Caefaris amicos. Hic Cleopatra cupídus precantítunc trím hoc dedit beneficij, vt per ínternunciü clàm ei fignificaret Cafare ipfum pedibus dece Dru furum per Syría,ipfam veró cumliberis ftatuiffe poft tríduü ín Italía mittere. Quo ínte, ric lecto prímüm Cefarem orauít,vt fibi ínferías dare permítteret Antonío, Annuente illo T vbíad monumenti eft perlata,íncumbens cum familíaríbus mulieríbus ín tumuli: Nu nob per te;inquit,liberisadhuc manibus chare Antoni funerauí, nunc parento captíua& ai Ner Íftodíta,ne pláctibus&€ lamentatíoníbus fuggilléferuile hoc corpus, quod ad tríumphi vec dete feruatur. Alios honores velíuftane expectauerís,verüm hzctíbià Cleopatra,que num abducítur,funt aouífsíma. Víuos nos níhil díftraxit. Nunc veró morte vídemur comw taturíloca:tuvt Romanus hic íaceas,ínfelíx ego híc ín Italiahactenus modó patríz par tíceps tuz. At(iquidíftíc numína valent& poffunt( nam noftrates nos dij prodídere) nolí deferere víuam tuá coíugem,neq; ín me permíttere tríumphü duci de te: fed hicme tecum abde€ code. Nam mihi ex ínfinítís malís níhil tam graue velacerbum eft, quàm breue hoctempus, quodte(ine víxí. Hís edítís lametís poftquám coronas& ofculatu- 49 mulo tulít, precepítfibí parari balnei. Lota aecubuit& fplendide eft epulata. Tum ftam quídá rure veníens attulít.Percunctantibus, quid ferret fatellítíbus: aperíes& av ferens folía cophínum plenü ficorum oftendít. Mírantes fpeciem& magnítudíné arri^ dens ínuítauít, vt fumerent, llli níhil(afpícatí iufferüt ficos eum íntró ferre. Sub prandít tabulas,quas fcríptas& cofignatas habebat,mífit Cleopatra ad Cefarem.tum omnibus Ae eíectís relíquís przter duas illas foemínas obdiditfores, Solutís tabulis Carfar, vtobfe pfur cratíones& queftuslegít precantís,vt apud Antoníum coderetur: íntellexitílícó,quíd tant geftum effet. Ac prímüm ínftitit illuc ipfe accurrere, deinde fpectatü propere mífit,quid altei rei eílet.verüàm momento tranfactum cum ílla fuerat. Nam curfu illuc profecti,& flatío^ fübí nem nihil offendentes fenfiffe, referata ianua defunctà ínuenerunt& ín aureo íacentem g^ piu lecto, regío cultuexornatam. Ex mulíeribus cíusIrasnomíne ad pedes eíus expíraue- Der rat, Charmíum íamlapfabunda& capite grauata coponebat díadema, quo redímítum flan erat caput efus, Ibí cüm quídam fremens díxifTet: Haec cíne pulchra Charmiüz Pulcher dori ríma fane,ínquit, decentíadj regum propagínem tam multorum. Nihil ampliíus locuta dti iuxtalectum ibí concídít. Perhibentafpídem ínter ficos illos illatam folijsqy fuiffe ínte- tam Ctam.Ita ením íufsiffe Cleopatra, vt ígnorantís corpus beftía ínuaderet: V t tollens defe re cis confpexit eam, díxíffe Cleopatram: Nempe híc ílla eft,brachiumt nudatum morfui ME rar prabuílie ttl JI Or» t0» tü lla le^ T* 18 lo 9 qii m M. Antonius. 699 prebuiffe. Al íaclufam hydtiz afpídem atgp íta fuiffe autumant afferuatam, fufoQy au^ roipfam laceffentís& ftimulantís arrípuí(Te Cleopatre brachíum. Sed verítatem nouít temo. quando venenum quog geftaffe proditü eft eam ín nouacula caua eam(g recon dífecoma fua. Verümnecmacula in corpore extítít,neg; alíud venení veftígíum. Negg vero beftia illa íntus coparuit. Tractus aliquos eíustantüm íuxta mare,quoó cubículum fpectabat€ feneftrz erant, aíunt depreheníos, INonnullís brachíum quoq; Cleopatrae notas duas ex punctíone vifum eft habere tenues& exiles: quibus crediídilTe Czfar ví» detur, Siquidem ín tríumpho eíus ímago translata eft ipfius Cleopatrae& afpídís mordics brachío affixae. FIaec eo modo feruntur gefta. Czfar quamvís moleftíam traxít v exíllius decefTu,animt tamen eíus generofum eftadmiratus,€ corpus condi apud Antonium fplendíde& regalíter íufsít. Sortítze funt& mulíeres funus iu(Tu eíus honorabí. l, Excefsít Cleopatra annosnara vndequadragínta, quorum duos& vigintíregna: vitímperauít cum Antonío amplíus quatuordecim. Antoníü alij fex, alij tres€ quin quaginta annos aiunt vixiíTe. Statuze Antonij deiecta funt, Cleopatrae loco n6 motz., Inpetrauítamícus eíus Archibíus à Caefare mille talentís)ne cum Antoníanís conuelle rentur. Antoníus fobolem ex tríbus vxoríbus feptem líberorum relíquit.Ex hís ftirpis maximus Antyllus à Czefare vnus eft interfectus. Relíquos accepít Octauía,quos cum fuiseduxit.Ex Cleopatra fufceptam Cleopatram lepídiísimo regi lubz collocauít. Antoníum ex Fuluía ín tantum euexít:vt càm prímumlocum apud Czfarem Agrippa,Lí i uizfilij fecundü tenerent,tertíus efTet& numeraretur Antoníus, Ex Marcello illa filías duas, vnícum filíum Marcellum habebat. Hunc fimul adoptauít€ generum fecit Cze^ ar, Alteram filiam Octauía Agríppe nuptum dedit. Cüm Marcellus breui poft has nu pras ínteríffet,neqg Cafari generum, cui fideret, ex ceterís amícis promptum eflet deli» gere ermonem Octauía mouít Czfarí,vt Agrippa ipíius filíam dimííTa duceret fua, In» ducto Czfare prímó,índe Agrippa,receptam fuam Antonío nuptuí dedit, Czefarís filia duxit Agrippa. Duarum, qua fupererant, Antonij€ Octauíz filíarum alteram ín ma^ trimonío habuít Domítius Aenobarba,alteram caítítate€ forma celebrem Antoníam Drufus Líuíae filíus príuígnus Caefaris, Ex hís procreati Giermanícus& Claudíus.quorüClaudíus poft ímperauít. Ex Germaniciliberís Caíus,cuíus nobile ínfamía nec díu. y turnum fuit ímpería, cum filía& vxore eft interemptus. Agrippína, qua filium ex A enobarba L. Domitium habebat,nupíit Claudio Czfari. Hic adoptauit Domitiíü,quem Neronem Geermanícum díxit.[s ímperans noftra memoríaínterfecít genítrícem fuam, vecordía que& amentía pene Romanum euertit ímperíum, ab Antonío ín fuccefsione numero quintus, DEMETRII CVM ANTONIO COMPARATIO, PES vIA Veró magnís vterg rerü vicifsítudinibus vfus eft:primüm poN tentíam& clarítatem confideremus paternam Demetrio€ praeparatam fuííIe. Fuít enim Alexandri fucceíÍorum Antigonus prepol ' lentífsímus, Demetríoqg nondum adulto plerag Afiz obíuitatque 7& in poteftatem fuam redegít. Antonius patre genítus catera quídem "1597 25 probo viro, fed ímbellí,&'à quo parum ad nomen parandum acce AC y. pítmomenti,non dubítauítad Cefarísafpírare ímperíum nihíl ad íÍumgenerís propinquitatepertínens,atg in elaboratorumab illo íírrepfit fuccefsíone: tantum( folís fuis fretus prafidijs valuit, vt orbe vníuerfum ín portíones partítus duas llteram felegerít& fumpferít precellentíorem,abfens ipfe per míniftros& legatos fuos ibínde fuderít Parthos, gentesqg barbaras Caucafum círcumiectas víquead mare C^ pim fummouerít, Teftantur magnítudínem eíus vel ílla, quae eum reddunt ínfamem, emetrío ením pater praeclare agi putauit, fi Phílam Antipatri prater aetatem vt prae flantiore defponderet: Antonío Cleopatra labífuerütnuptie foaemínz opibus& fplendore natalíum,fi ab Arface díícefferís, fuae zetatís reges antecellentís. Adeo autem fe effe titipfe erandem, vt alijs fortuna dignus, quám ipfe vellet,maiore haberetur. Confilíü amen& ínftítutum,quo ímperíum peperít,írreprehenfibile Demetrij: vt domínaretur Wregnaret apud homínes feruíre affuetos& regnarí quarentes: tetrum Antonij€ tylannicum,q ín feruítutem redegít populum Romanum,qui modo ex Cafarís domínaNn a Cleopatre imago cum afpide in triumpbo e lata. Cleopatre ex Antonij etat. Antonij fobo.les, imperator feminarum. Claudius Cefar cum filia ez v» xore unierfe»| eus. i Dentetrij eo An tonij potentia. Demetrif et An tonij cupiditas dominandi. Denetrij cz An tonij magnifica liberalitas. Denmctrij ez An tonij luxus. Denmetrij ez Án tonij vxores, DenetrijlafciMid, Antonij pietas ez impietas, fides c7 perfidia. T Hunc Plutarcnus ante vi detur appellare Artauafdem. Demetrij e Antonij rerum geflarü gloria. Denmcetrij ez Antonij mors turpis, 700 PIutarchi Antonius. tu effugerat. Quodígítur maximum ín rebus eise& fplendidifsimum eft, bellum cotra Cafsíum& Brutum fufceptum, íd geftum eft ad extorquendum patría& cíuibus fuislibertatem. Demetríus vero& ante, d ín fortunas extremas eft delapfus,non ceff;, uitliberare Girzecíam& praíidía ex vrbibus abigere:vbí cotrá Antoníus, g liberatorg populi Romaní opprefsí(Ietín Macedonia,eft gloríatus.| Vnàaütín Antoniolaud,, tur muníficentía atq; ín donís magnificentía.ín qua hactenus emínet Demetríus,vtplu ralargítus fithoftíbus,quám donauerítamícís Antoníus. Et quídé ex eo,quód funerarj Brutum íufsíffet magnítice,gloríam ílleparauít. At híc cunctos,quí cecíderant humayir hoftes, captíuosqy ad Ptolemzii cum rebus fuís€ muneribus remifit, Impotentesic, bus fecundís ambo,ín delicíasqg& luxum effufi.Sed non ínuenías Demetríum volupta ad tíbus& conuíuijsímmerfum rerum gerendarü neglexífe occafionem. V bí ocío abun, daret,índulgebat voluptatibus, Lamíamg ficutfabulofam íllà plane cüm ludere& dor míre quzreret,pro oblectamento habebar.Enímvero ín belli apparatibus non habebar hafta eius hederam,neq; vnguentum renídebat galea, neqy delibutus& coptus adpra. lía ex finu mulíerü procedebat:verüm fopíés Bacchi chorü compefcensq; Dacchanali, "A[Jecla Martis profani, vtaít Euripides fiebat:neg; per voluptates velfocordíam impegit vfquam, Antonium vero,ficutín picturis Herculi videmus fubtrahí ab Omphale clauam,leonínamq; detr» hí:íta frequenter exarmatum ac detractum índuxít Cleopatra,vt amíísís€ manibus m», gnísrebus atqj expedítíonibus neceffarijs ofcítaret luderetig fecum círca Canobí& Ta:8 phofiridís littora. Poftremó vt París, càm profugiffet ex praelío, in illius fe finü abdidit, Imo víctus confugitín thalamum París: Antoníus Cleopatrá confectans fugit& proie cítvíctoríam,| Adhzcnonlegevetante Demetríus,fed more Philippo& Alexádro ínterreges Macedonum víurpato plures ficut Lyfimachus& Ptolemaeus duxit vxores, quotquotautem duxit, honorem habuít omnibus. Antonius prímüm, quod eratapud Romanos ínaudítum, duas fimulaccepit vxores. Deínde cíuem& íuftà vxorem expv lit domo, qià peregríne& illegitíme índulgeret. Vnde ex matrímonío huíc fummama la, illínullum euenít. Píaculum tamen exlaícíuía contractum nullum tantum Antoni facta, quantum Demetríj habent. Quippe fcríbunt híftoriographi tota arce arcerícancs folere, quód precipue hocanímal ineat ínaperto. At Demetríus ín ípfius penetralibus Míneruz cum fcortís confueuit,& vrbanas matronas ftuprauít complures. Quodve ró míníme coníunctum exiftímes effe cum delícijs& voluptatibus vítíum fzuitíam, id Demetrijlafcíuíz adeft:quí pro nihilo duxit;ímó coegit formofifsimum& caftífsimum puerum Athenienfem,vtftuprü effugeret,míferé vítam profündere. Breui femetipfum Antonius per íncontínentía, Demetríus alíos lzfit. Vice verfa aduerfus parentes fuos przftítítfe Demetríus víquequag irreprehenfibilem: Antoníus auunculum dedidit,vt interficeret Cíceronem,rem perfe execrabílem atq; ímmané: vt víx in eo ignofcas Án, tonío,fi falutís auüculí Cíceronís cedes merces fuifTet, At períuría& perfidíz vtriufg, quód híc t Artabazum vínxit,ille obtruncauít Alexandrum: velamentum ín Antonio habet confeffum.INam defertusab Artabazo ín Medía& proditus fuit, Demetríü mul i tímemorantad factum fum falfis colorandum caufis ínfimulaffe íllum, quí ab ipfo fuit violatus, non paenas perfecutum à víolatore. Palmarum fuarum vícifsím ípfe effe&or Demetríusfuít: contrà Antoníus, vbínonadfuit, pulcherrímas maxímasQ perlegatos fuosretulítvíctorías, Imperium veró amífit fua culpa vtergynon parí tamen modo:fed fuperior deftítutus,quód defeci(Tentab eo Macedones:hícdeftituens fuos. Fugit enim defertís illis, quí dímicabant pro ipfo. Itag; crímen eft Demetrij, quód reddíderít íntan tum ínfeftos fibí milítes fuos: Antontj, quód paratam tantam beneuolentíam atq; fidem deferuerit. Exítum certéneutríus commendes,ímprobandus Demetríj tamen magis Siquidem ín manus fuftínuít hoftium veníre,& ín cuftodía vfuram facere tríen nij paffus eft, víno& ventre pecudum modo cícuratus. Antoníus tí» mide quídem& lamentabilíter turpiterdy: príus tamen, M], 4 quam corpus fuum ín poteftatem venít ho» ftis, exitum fibí concilíauit. $ERE j8 $8 Eioe quam proba pofi tum dice hoc: Vthe tron Cum nidi de 1 0Utec but f, fit$ 01 ort ET tme, ( qi Q5, le SERENISSIMO ET POTENTISSIMO PRINCIPI.4C DOMINO, D. FREDERICO$ECVNDO, Danig, Nordvuegiz, Gotthorum,& Vuandalorum regi, duci Slefvuici, Holfacie, Stormariz& Dithmariz, comiti in Oldenborg & Delmenhorft,&c. Hermannus Cruferius S. D. i7. Quispatrem laudet, non felices mfi nati? «04 repofuifJe: Sy| Quis pum viia bene felices mi nati?" Rs atque cam obremvepreben[um fuiffe ab Diomy[odovo,qui verum vepofuiflct, Chr sup rci Ego yerà m GUN DUM E) M e certá d—il neopimo non[it improbanda Dionyfodori, lone arbitror dicitamen verius, quod pofuit Chrsfippus: Quispatvem laudet, benefelices mfi nani? Eloenim, Yt dicamus aliquando,"vbi filij à"virtutibus parentis defcifcunt: Feu quàm praflanti patra qum fadum filiwm, faepius tamen ita dicunt homines: Etfi pater tuus M. JAntom"vir fuerit baud improbus, calamitatem tamen haud potuit reipub. adferre llam grautorem, quàm te quód genuerit adeó proftsatum fium. Fuiflitu quidem optimus M. JAntonine umperator, yerum quod filium fucce[Jorem tmreliqueristetrum Commodum, nonpotuifliveipub. con[ulere peius. Tales igitur filij maioribus fuis ti celebres fuerint, vita, quam turpiter egerunt, magnas offundunt tenebras.— Att quám praeclarum hoc: Illemaioribus fuis Yirtute fna praluxit: vt fi anté noti non fuerint, nunc imnotefcant. Nicocles fuit Athenienfis ad oloriam obfcurior, at bic inclytum illum Grecis venu Themifloclem. Pater bumilis Cic ronis neque llis clarms natalibus vel vebus velis. hic tamen infiene illud vrbs Romelumen qo mira.. 4c* oium edidit ommis virtntis Q9 do&trine qo loquenti:"yt beatos dicere vel bodie com pellamur eos, qui hoce filios extulerunt, parentes.— Quare fent multo magus perhibendi e» extollendi illi, qui e pracellotes viri tpfi fuerwnt, cy»[lirpem propagawerunt pracellentem.. Itspradicatur cum fuis praclaris faGs Miltiades, tum felix habetur, qui Cimonem filium reliquit fummum"virum. L. Manlius etfi laudi tusclarus fuis ,filig olovia Torquatimulto excitatius vadiauit. Nam chm non exiflat mfi confummatain Yutute Yera felicitas, merito in. 2lovia funt senitores J, qui mines"virtute liberos reliquere. Iam"yt ad porentes redundat filiorum laus, ita(blendor vécidit ad filios parentum: po[Juntá, hi effe illorum nomme gonofi, precipue finonnudo titulo filij parentum e[ferant fe, fed"valeant etiam ornament velucere fuii quod fi cui alij, tibi certé fevenifsime Rex licet, qui tam cumulatum babueris omni venere laudis parentn. ym enim baberent Danivegem diuturna iam nitentem vegni po[Jcfsione, atque fplendidiféimis nia ftis fucanétum: qui quód adminifirare"uideretur regnum durius, ideoq, populares adminiflrationem eI nonferrent, yltro Yegno cefsit auum tuum illi eius capti"yirtutibus afJcieerunt, atque m regium folio Gloctuerunt. Quicum vex non e[Jet, dienus eft babitustamen vegno, Cg rex diétus principum 7- popiarum fuorum non fané fefelut de fe opinionem. Itamox ab mitio explicuit omne in[lrumentum^ymrWm fuarum,^ytomnem expetlationem"vicerit. Hicnoninferiorem fc reliquit: qui^t admotus fce» jtro gi, regnum fuum clementia c7 optimis m[htutis YeCYeauit ,^ytros eruditos amauit omm, ef liberaitáte profecutus. Quibus rationibus ita excoluit regnum fum:7vt quod acceperat borridum reddiderit Wdieimum eg bumanifsimum. Nec"ver bic con[litit"virtus eius, neque in tora modo fuit excellens: fd c bello appetitus ab hostibus cz: mulis virtutis[ue tam fapienter proud vebus fun, tam fortiter dieci fehoflibus, vt c2 illos repulerit, c9 fibi fui, fecuritatem pepererit e ocium. Con[litutis ium re9 fiis ademimiflvautt reenum ea prudentia(vigilantia, ita confirmat Wires fuas T compofwt ordi. 56 0mnes,ea fide e integritate egit cum vicinis(9 externus princi pibus nationibusá, Yytcum grauis belrum procella eg«tem pejias concuteret totam Germaniam, tuba in Danianon f: taudita, omnia alrifsiTii quiete conticuerint. Que quidem quam^yu diuma clementie accepta ferenda fint: adpirandus ft men ille, cutus ad id opus vfus mimiflerio deus efl. Non dicam bic de difeiplma optimi primis dom:[li. o; quanta moderatione ommaibi dize[la: quàm libenter fos multa,"v bi feriari licebat a negocijs publit, sdiret, conferret cum doClis. Hoc dicam: cum principem prefhtiffet fe fuis dilisentifimum Or lenfsinsum, bellatorem boflibus acerrimum, amicisintegerrimum, omnibus hominibus con[lantem N» 3 7OI 701| Epiftola. atque immot£ fida: decedensteoptimóinfliutum et ad[uos formatum mores vegm Jucceffoyem veliqui, cui falutem ve(gni(9:commoda populicommendaut.— Huictutanto[uccedens genitorimonleua radi. menta pofuiftireeni tui. Siquidem illu[lris ef apud omnes c celebris Dithmarienfis expeditio tua: qua 14m diu vebelles c2smalé con[ultos ad. yeterisim perj ve(bettum fehafsime reduxifli.. 1m&a Mateflatem tuam coneruens(g»cenlans adnos delata fama est cum fummam induflriam operibus obeundis milita; bus anim umi, imperterritum ad Jubeundum pericula prefuniffe tum infignis peritia bellica qo pride. tie imperatovi& dediffe documenta. Itaque Virtutem eg» confilium fecuta mevitó Yi£loria efl. vÍtque boc partim faptentie ue partim felicivetis efl. Quód"vero palma fuerit peni ncruenta e quod rej. pifcentibs peperceris, neque extra aciem flrifus"vllus glad fit, fed facile vmoweris fupplicibus, acl. mss legibus In gvatiam veceperis:ide[l clementietus: in qua mibil fibi fortuna, mbil"Yvendicant mili. testu: verum quicquidillud est, quodeft certé maxim, id totum tuum eft.- Gvatulor érvo tibi ego de. menti(Sime Rex banclauream regia, au[biciatam felicia, ovatuloretiam atque haud[cio anmagisdetanta mvebus fecundis moderatione. lam illa, qu& funt con(ecuta, eam"viétoriam amplificant minificl Expo[uit enim mibi do&tifumus e candidifsimus"yir Albertus Knopperus 1. V.doCtor omnino paternis Yefheijs te ab hoctriumpho infliiff, eaa, effe pleno inere[Jum evadu. Imcumbere enim enixifsimé tein "virtutem eg ordinem regni politicum fouendosá, viros doctos: quos frequentes qa eximios in omnibus artibus tam in aulain JAcademia tua alas fuflentesi, liberaliter 7 honorifice: quorum alterum teba tum, alterum magis ac magisveddet decantatum cy celebrem, vesnum"vero tuum politius efficiet ac[plen didius.. Rex: Francie Francifcus primus Ynabacve, quód prolixus fuerit im eruditos acbene deliters i meritus nomen[empiternum parauit. Quanto expetlare tu laudem maiorem debes ex^virtutum cumnlo twarumveliquarum: quas per[ecuturum te ac JanctifSimum parentem tuum repre[entaturum tito iam dato abs te pignore omnes(bondent?. /4ta, bsvebuseffic tu,re£le"vt cenfeam dia: Quis patrem laudet,benefelices nifi nati? Qua ego quoque(pe, imcitanteme(o confirmante doGlore Knoppero( deterrebat enim pudorme) ai Jm partem operarum meavum,quas in Plutarchum Latind veddendum pofei,Maieflatitua dedicare vt Jemule virtutem tuam admirari(2 comprobare infltutum eid, me declavem applaudere ,tum^vt myninis tui(blendore lucubrationes mes lleflrentur.— Quia vero habetvezes Plutarchus in yiri illyfiribus fuis"vix tres commendaliles: ex bis,quem tibiim[criberem, defumpfi pott[Simmum vegem Per(arum A taxerxem principem placidifimum. qu fi quid titubauit, in eo titubauerit nonnihil fortafSe, quod plus fitis fuerit lenis. Probawit etiam Virtutem feambello-Quiatamen ge[sit pauca armatus, plurimum autem éácium q? pacem coluit: tdeo putauieum preceteris congruere parentis tuy moribus. Ceteri Plutarchiveges Yelmimium, proie£tiad bellum"vel omninó ab eo fuerunt feiun£li.| /Adiunxi Artaxerxivepiimpevatorem Acheorum ratum bonumillum quidem bello virum, fed meliorem pacis artibus o prudenti4. Cum duobus bifce infienibus"viris contend: improbatos imperatores duos Galbam qox Othonem, minus Galbam tamen:^vytex borum pené contrariorum collatione fplendor magis eluce[cat"virtutis(7 pro» .. bitatis. Album enim magis videtur album, fi compofitum cum mevofueri.— Quodfi fludium bocmeum probatum Maieflatitug eo» eratum effe mtellisam,[umam ammum ad reliquos labores meos in publicum edendos, atquead magnam partem eorum nommi tuo auou[lo confes crandum.— Vale ferenifime Rex; Campis. io que nm lum fem mei ftíu » | fatídis filij quatuor fuere, maxímus ftirpis Artoxerxes,, ab non, Verüm Ctefiam, e tfi alioquin abfurdarum& infulfarum ín libros fuos varíam Perfe Cyrum d fabularum colluuíem ínfarferit, haud probabile fit tamen appellationem fugiffe, ín vocent.— aiíus contubernio agebat regís medícus eíus, vxorís, matrís,& líberorum. Cyrus: LArfsces etiam acri violento que íngenío iam à príma zetate extítí. Manfüuetior ín omnibus alter& libidine effe naturá vídebatur mollior. Vxorem elegantem& probam parentibus gum commune iubentibus duxít& retínuít ínuitís. INam cüm fratrem eíus ínteremiffet rex, ftatue-. noe». irat illam quoque de medío tollere. At Arfícas fupplicíbus precíbus apud matrem i agens multis que lachrymís, tandem obtínuit, neínterficeretur ílla, neque díuortíum yes& ipfe faceret cum ea. Porró mater magís exofculabatur atquead regnum promoue- ,,,| bit Cyrum, Vnde, vbi patre íam zgro accitus eft, profectus ad aulam eft à marí maxíma fpe, effecííTe illam, vt fucceffor regni declararetur,| Etením ratíoneniteba^ ftinum lib.a, tur Paryfatís fpecíofa, qua Xerxes fuerat vetus vfus fugeerente Demarato Atficam fe príuato, regaantí Cyrum Darío peperiífle, Non adduxít eum tamen ín fenten.* tam ftram, fed zetate príor eft defignatus rex& tranfnomiínatus Artoxerxes: Cyrus Artoxerxetrex veró Lydiae fatrapa& orae marítímz dux.— Mox fub Daríj exceffum rex Pafarga- defiznatur. das perrexit, vtfacrís regijs ínauguraretur à facerdotibus Perficís. Delubrum eft Dez y bellatrícís, quam Míneruam coníjcías effe. Eo íngrefTum quiínauguratur, ftolam Regum Perfaris fuam oportet ponere,& índuere eam, quam Cyrus Priífcus príus, quám regno po."auguratio, j tiretur, eefsít:& fícorum maffam effe, tum terebínthum vorare,& calícem hauríre la&dís acídí. An quz praterea alía agant, caterís eft obfcurum.— Haccüm acturus C»rw infidiaAttoxerxes effet, adít eum Tí(faphernes facerdotem quendam adducens: quí ín pue» tur fratri Artotitia Cyri magiífter patríz ínftítutíonis fuerat, atque artem magícam eum docuerat, xerxi. ideo que praeter omnes Perfas, quód non creatus Cyrus rex effet, grauíter putabatur tulífe, Quocírca fides eí habita Cyrum críminanti, Detulítautem deliberatum ili effe in templo círcumueníre infidijs regem: atque cüm veftem exueret, adorírí& obtuncare,[Nonnulli ex hac delatíone manus ei autumant íníecias: alij penetraffe ij Quoque ín templum Cyrum, índícatum' que cüm ibí lateret á facerdote.— Moriítu- Atte geftum míam mater vlnís complexa ac capillo fuo circumíjciens colligans' que íllius col-"''lieris blandi lum cum fuo multís lamentís& obfecratíonibus obtínuít eí veníam, effecít'que vt femítteretur ad mare.^ Quí non acquíefcens illa ín prouíncía neque indulgentíz memor fraternz, fed vínculorum, íra confultríce acríus quàm ante ad regnum ge. fiuit; Sunc quí dícant, cüm eum attributi ín exhibitionem& cultum fuum poeni teret, defcíuiffe Cyrum à rege. cxterdm íneptíunt ílli, Sí ením níhil alíud, matrem crie habebat, cuíus copijs vti,& fumere quantum vellet, de pecunía eíus valebat, quz einihil denegafler."T'eftantur opeseíus mercenarij milites, quí multís locís ,vt prodidit Xenophon, peramícos& hofpítes eíalebantur. INon contraxít enim illos, to quod confílíum fuum adhuc tegeret, cateruatím: fed alibialíos, quí varijs praetextibus Íribebant externum milítem, habebat. Mater regís, quz cum rege agebat, dilue: bat fufpícíones, atque ipfe femper obfequíofe fcribebat Cyrus, quà poftulans ali quíd a tege, quà Tíffaphernem recríminans, quafi aemulatio cum illo fibi& concert. t. Erat autem ín(ita quzdam regí tardítas, qua vulgo lenítas ducebatur, Artoxerxes fa lnitió enim míre fectarí Artoxerxis fibí cognomínis vifus eft moderatíonem, blandío^ fem adítufe preebendo, atq; ín largíendís pro meríto honoribus beneficfjsdy effufum, omnifupplíciorum exactíoni detrahendo contumelíam, exultando'que ín accipienda: 763 Artoxerxes. Z7 R IM VS In Perfarum regibus Artoxerxes, quí lenitate Artoxcrxis 5| atque anímí celfitudíne pracelluit,Longimanus vocatus eft,"Mrmonis ge 2| quod manum dexteram haberet altera longiorem. Xer. 7" » 20. 7^;^: lod j xís híc filius fuít,. Secundus, de quo híc agímus Mnemon D'edorus e cognomíne íllíus fuit ex filía nepos. Nam Darij& Pary- Xemphen, fr taxerxem fem. utavrh: ; P:; E iU Ptr, Plutarch hoc Cyrus, mínores hís Oftanes& Oxathres. Ac Cyrus Artoxerxem, à Cyro Prífco nomen mutuatus eft, íllià fole atuntíndiítum: ,,,4 H ul:, Cyrum ením vocare Perfas folem.— Artoxerxesante t Ar- Cyrus,à fole di^ ficas díctus fuít, quamvís Oarfem ferat nuncupatum Dí^&uw. sol? enim: di&us,quod f 1t Parthorüre-, Cyri et Ártoxer xis diuerfi moDe bac controz uerfia, vide Iuentis marito, cilis et benignus Nn 4 Tiribazi leuit45, C7 Artoxer xis liberalitas. t Caundys, regia veftis apud Perfas. Artoxerxis vxoris bumanitas, Cyrus belli con trafratrem Artoxerxem fufcipu. Cyri promifJa magnifica. Ctefla biflorieus reprebeditr v Artoxerxis copie:c difapliB4 militaris. 704. Plutarchi gratia non fecüs fi dares quám fiacciperes,in dando hilarem fe& benignum often. dendo. Donum ením erat adeo exiguum nullum, quod non illuftrí gratía exciperet, Imo veró càüm malum Punícum Omiífes quídam ei inufitata magnitudine obtuliffct; Per folem, ínquít, etíam vrbem vír hic, fi eí concredita fit, ex pufilla cító reddatam, plam. Dum alía alíj offerunt: ín ítinere homo tenuís, cüm níhil fubító ad manum haberet, ad amnem cucurrit, hauftam que manibus aquam obtulit cí, Eare deleci,, tus Artoxerxes mifit eí phialam auream cum mille Darícis. Euclidae Laconi mula verba prarfracté apud ipíum effundenti íufsit dícere tribunum: Tibi lícet, quae libet, ad me dicere: mihí€ dicere& facere. In venatíone monftrantem fibi Títíbazem t can, dyn fuumlaceratum, quid agendum effet, rogauit? Cüm fubíeciffet ille: Alium ipfe índue, hunc míbí dona: íta fecit addens, hunc tibí Tíríbaze dono, fedgerere ínter, díco. Contemnens íd Tiribazes( erat ením haud improbus, fed leuíor& ftolidior) càm candyn illum confeftím índui(let, monilibus que aureís& muliebribus à rege do, natís excoluíffet fe, ftomachabantur cuncti, Neque ením fas erat, Atrex derí(it eum & ait: Permitto tibí aurum gerere vt mulieri,& veftem illam vt ínfano. Menfz re gís prater matrem eius& coniugem nemo erat confors: quarum haec ínfra, materi, pra fllum recumbebat: Artoxerxes etíam fratríbus fuís men(am partícipauít OftaciX Oxabí atate mínoribus,— lam fpectaculum gratífsímum praebebat Perfis vxoris c, jus Statírz currus, qui velís detractís femper progredíebatur, foeminís'que popula, nis 1 inco bani fuit. Qu fubi mol iq: Cur ".—[um fce! hí, quo imp dex que don fus i ord: " ríbus falutandí eam& adeundi faciebat copíam. Hínc regnum eíus fauorabile ad 19 lio i5 multitudínem fuí.^ Cyrum veró nouatores hominesque ínquíeti vt anímo vírum magnifico& in(ignem bellatorem& amícorum ftudiofum regno exiftímabant ne ce(laríum effe, atque imperrj molem regem defiderareanimofum& gloríz cupidum, Igíturnon minus Cyrusfuperiorum prouinciarum homínibus, quàm fjs, qui círca i, píum erant, fretus aggredítur bellum, Lacedaemonios perlíteras orat, vt auxilia X milítes fibí míttant. quíbus oftendit fe largiturum, fipedeftres veniffent, equos:íie queftres, bígas: fi predía haberent, vícos: fi vícos, vrbes: ftipendíum milítíbus non annurmeraturum, fedadmenfurum., lactans autem fe maiorem ín modum etíam corait fratre feferre grauíus, doCtíorem que philofophum& magum mcelíorem efTe, vinum exci exc pto euet illa: cere quà us t£ felif potare& ferre largíüs: illum veró prz tímiditate& ígnauía per venatíones ne equo 09M» cura quídem in perículís nec folio infidere, Ergo Lacedemonij miffà fcytala pracepe runt Clearcho, Cyro vtín omnibus inorem gereret, Itaín regem mouit Cyrus. Hv bebat fub fignís magnas barbarorum copías& mercede milírantes Graecos paulo mi, nus tredecim miíllía. Pratexuit alía ex alijs expeditioni fuz, Haud diu tamen te gem fefellit, fed ipfe regí nuncium Tíffaphernes attulit. Vnde magnus motus oc cupauit regíam. Caufa belli in Paryfatídem penétota conferebatur, vocabantut'que ín fufpícionem& crímen amicí eíus. Maxime veró fatígabat Paryfatidem Statía ello anxía& vociferans: Vbi nunc ill funt promifsiones, vbí ms bus liberando fratris infidíatore bello nos& hís míferijs demerifti? Hinc exofaSt Uert Íecu vte ferai fime far níto loco terü tíram Paryfatís, X íngenío mulier ín itam& víndíctam fero barbarico quenecare cam 4990 cidit eftmolíta, Quia vero perbellum Dínon hocfcelus prodidit patratum, Ctefias poft: quem neque przteríre cempus, càm rebus agendís ínterfuerít, confentaneum eít: ne que caufam habebat, cur eamrem vltró ínnarrando, vt fuerat gcíla, ex fuo loco tra fjceret: quod crebró eíín fcribendo áccídít, vt verítate excurrat ad vana& fabulofa: hzc, quem ille tríbuít, habebít locum. Appropínquantí Cyro fama& rumores acciderunt non habere ín animo flatím przlío decernere regem, neque conferere cum co manus properare fed ín Perfide, dum copiz eó vndique conueníffent, fubf(iftere, Etením foffam paffus latam decem& totídem altam, longam ftadia per campum quadríngenta duxit. Intra hanc penetrare Cyrum,atq; non longe ab ipfa procedercBo, colli tent ipfe oru ger quu ín 3] enín cui bylone permifit, Verüm cüm Títibazes dícere cí prínceps non dubítauííTet non efle 39M io libi protrahendum conflictum,neq; Medía Babylone atqj ade Sufis cedentemabderefe ín Perfidem debere,qui exercítum habeat ímmenfo quám hoftísamplíorem& decem millía fatraparum ducumqy Cyro& confilío& vírtute praeftantíorum: maturauít quim primümacíedecernere. Quivtprímüm confpectus repente eft cum nouíes centenis míllibus mílítum fplendidé adornatorum:hoftes ex fiducia& contemptu íncópofite& finearmís agmen facientesperculít turbauítqgs: vt cum tumultu& magno clamore agre in ordínes eos Cyrus cogeret, Inderex filentío& fedato gradu figna promouens agmi« ni adu fus, pre pert DUs Sm in i Artoxerxes. Jo$ nis tam compol iti grátía obftupefecít Graecos. quí inconditos vlulatus, íngentem ' incompofitam'que eorum fluctuatíonem& dífsípationem tanto ín numero expecta^ . HE bns lanfcenter etíam Graecis currus falcatos valídiísimos quofque ín fronte oppo M uit, vtímprefsionís vípríus quàm ad manus ventum effet, dílijcerent eorum ordines, Quía vero pugnam hanc mandauere fcríptís multi, eam que Xenophon tantám non (ubijcít oculís: ac gefta non quaft acta fint, fed agantur, vbíque proponitlectori, commouet que eum ob perfpícuítatem, vifi it perículi focius: eaínfanus fimfirepetam, ni . BE(que períequi ille omifit ad memoríam infignia. Igitur locus, vbi pugnatum eft, M Cunaxa vocatur, quí a Babylone ftadijs quíngentís diftat. Cyrum, cüm ante pra ilium moneret eum Clearchus, vtpone Macedonum ordínes fe teneret, neque con, , WEB dertínaleam femetipfum, ferunt refpondi(fe: Quíd aís Clearche: Tu'ne íubes mí HH hí, quí regnum affecto ,regno me vt oftendam índígnumz Offendit quídem Cyrus, quod ínconful Ité ín medía ruerít perícula, neque diícrímen declínauerít: non mínus | E inpegit Clearchus tamen, ímó magis: quí Graecos regi locare ex aduerfo noluit: fed dextrum cornu, ne círcumueníretur, applícuít flumíni. INam fecurítatem vndequa^ quefequentí à& przecípue, nequíd omnínó acciperet íncommodí, fpectantí manere domí praftabat, Poftquam vero fpacium ámarítam ímmenfumarmatus erat emen, WM sneanínevrgente, tantum quo Cyrum ínfolíum regium collocaret: tunc locum& , Ba ordinem círcunfpícere, non vnde ducem feruaret& authorantem, verüm vbí pofi 100b tus fecure dímícaret: íd hominis erat, cuí prafens formido confilía de fumma rerum 1 excufsit,& qui officium prodidit ducís. Nam cohortes, quz regem flípabant, no , excepturas Graecorum ímpetum fuílfe, quibus impulíis atque fugiente vel ínterem ; pto rege íncolumem víctorem Cyrum futurum regnaturum que ex fipío patet przlij ; euentu, Quapropter Clearchí potíüs cautio, quàm Cyrí cu Ipanda e(t audacía: quód ila rem& Cyrum ín praeceps dederit. Siením Ípfe, vbí locaret Girzcos, círcumfpí, cret rex ,quo quám mínímum fibí detrímentiafferrent, locum non ínueniret alíum, " quam ab fe Íua'que cohorte remotífsimum: ex quo neq; 2e victum fen(erunt fe,€ prít üs trucídatus Cyrus eft, quàm vllí vfuí ei effet Clearchí víctoría, Et quidem nonfe1 felltt Cyrum;quid ére for et, fed Clearchum ín medía acie confiftere íufsít, Quí cüm o cure fibi fore dixi(Tet, vt quàm optíme fe res haberet, euertít vníuerfam. Profliga^ , uerunt eaím quantum c cupíebant Girzcí barbaros, ac terga cadentes longifsime i ín» / cca fant. Vehebatur C yrus generofo equo, fed effrzní& ferocí Pa(aca nomine, , vt eft author Cteíías. In eum prafectus Cadufiorum Artageríes ínuectus eft voci, ' ferans: Tu, quí praeclarífsímum ín Períis Cyrí nomen deformas hominum fceleftit ^ BE ime X amentifsíme fortífsimos vír os Grzecos ítínere ínaufpícato ad dírípíendas Per» « E6 luum fortunas adducís, domínum que& fratrem tuum fperas interficere, qui infi» 1 nítos habet te pratantiores feruos.[d mox experíere. Anté ením caput tuum hoc ; loco amíttes, quàm facíem regís contempleris. Sic fatus íaculum ín íllum torfit, Cz / terüám reítítít. valide loríca, nec vulneratus fuit Cyrus. Quía tamen grauís íctus ác» 1 499000 cidit, íntremuiít. Cümauertiflzt equum Artagerfes, íaculo Cyr usíngefto, fixít eum, - collum que fecundum clauículam cufpide traiecit. Ác czíum à Cyro Artagerfem M ! tentur fere omnes. At Cyri fatum, quía Xenophon fimplícíter& ftri&tim, Vt qui ^ gil vlenon interfuerít, percurríc: níhil fané caufze eft, quín ea, qux prodidit Dínon, fe» . etium: índe, qua Citefias, referamus. Refert ergo Dínon, poftquàm cecídit Art» $ gerfes, ínuectum magna ví Cyrum ín eos, qui frontem coleitis regía tegebant: e1 quum regís vulneraffe, eum que ex equo defl: 1xiTe. Cüm Tiríbazes prop« ere regem ^ in alium equum ímpofuíffet additís hifce verbís: Memínerís rex huíus díeí, neque 1 enim conterenda eft oblíuíone: Cyrum admííTo íterum in Artoxerxem equo con^ ^ i ciffum detur taie: Ad tertíum íncuríum írítatus rex prafentesi que affatus, facius c(00i libí effe non víuere, infeftus-equum ín Cyrum concítat temeré& czeco ímpetu ín c BE uduera cela ruentem: ferit que Cyrum ipfe iaculo, ferít etíam cohors eíus. bi Cy1 IU5, vcenonnullí díctítant, cadít íctu regís: vt alij, ab homíne Care e percufius, quem 1 premío rex huius facínorís donauít, vt ín bello gallum aureum ex fumma a lancea : perpetuo ante figna ferret. Ete-ním ipfos Caras Perfz gallos críftarum caufa, qui^ : bus exornant galeas, appe m:bant, tefiz narratío, vt breuibus multa perftrín, : Bim, huiufcemodi ef: Cyrus trucídato FM equum, ín regem permifit,& hic ilum, filentio vterque, Occupat Cyri amicus Arízus ferire regem, nec faucíauít X'enopbontis biflorici laus, Artoxerxis ci Cyro fratre cos fictus Securitati in bed lo quatenus con [uicnádum., C»riequus, Pu] 1 [«ca. Cyrus occidit Artagerfem, Cyri cedes, Cares galeae evi flatas gerüt, vmn de etiam Galli didi, E—G——Á Cyrus yulneratur. C»ri miferü fatum, Artexerxis fitii. Artoxerxes fitietts,aqua putrida epota, dicit fe nunquam bibilfe fuauius. Perfarum mos in bello, Ctefle. mcnda€Iunt. 706 Plutarchi eum, Kex mifalancea à Cyro aberrauit, Tí(faphernem autem fidum Cyro& fortem virum percufsít atque ínteremít, Cyrus íntorto per lorícam regís íaculo vulnus pectorííllius ingefsít duos digitos altum. vnde ílleíctus ví defluxit ex equo ad terram.Fuga& tumultu cohortis regía edíto,rex affurgens cum paucis, inter quos fuit Ctefias, tumy, lum vícínum cepít,vbí tenuítfe quíetum. Cyrum ínter hoftes volítantem equus ferox longe abftulít,nectenebrís íam cognofcebatur ab hoftíbus,& ab amicis querebatur.E, rectus autem víctoría, ardorís'que& fiducíz plenus per medios vehebatur hoftes d, mans: Cedíte miferi, Dumbhoc identidem língua Perfica clamat, pars venerabundi decedunt eí vía. Ibícüm tíara capiti eíus defluxiifet, przetercurrens adolefcens Perfes, Mithrídatínomen erat, tempus Cyrííaculo fecundum oculum ferit íínfcíus,qui(it. Ez. &iante vím fanguínís vulnere captus Cyrus vertigine& fopore collabítur. Equus fy, giensoberrabat.Stratum equi prolapfum capít comes illius, quí Cyrum percufsít, fan, guíneredundantem. Cyrum ex plaga egre tandem colligentem feafsiftentes euni, chí paucí alterí equo ímpofuere, quo eríiperenteum. quem equítandí ímpotentem,pe. dibus que connítentem íre fuftínentes ducebant, corpore quidem ob vulnus in capite acceptum grauem cefpítantem que fed ví&toremarbítrantem fe, quód fugientesau. díret Cyrum regem alta voce appellantes, atque vt parceret ipfis orantes. Interea Caunij quídam homínes tenues ínopes que, quí humilium mínífteriorum gratía regis ca^ ftrafequebantur, confufi forté vtamici fuere cum illis, quí círea Cyrum erant. Hí vttandem punicea fagula eorum aduertere, cüm regij haberent omnes candída, íntellexe: 0 dedi runthoftes e(fe. Itavnus eorumaufus eft, ignarus qui effet, Cyrum íaculo à tergofe, rire, Vulnerata poplítísvena prolapfus Cyrus tempus fimul faucium ad faxum offendít, vndeanímam exhalauít. Haec Ctefiz verba funt. quibus quafi plumbeo gladío vixtandem interficiens homínem, eum fuftulít.| Quo íam fato functo regís explora tor Artafyras forte equo praeteruectus eft, Híc eunuchos lamentantes agnofcens f. difsimum ex hís rogauit: Cuí nam huíc Pariífca, quem defleas, afsídes Ille refpondit: Non cernís exanímem Artafyra, Cyrumr[gítur Artafyras mírabundus confirmauit ev. nuchum& afferuare íufsít cadauer. Ipfe cítato ad Artoxerxem cur(u defpondentííam animum, X corpore grauíter tam fití quàm vulnere afflí&o ouansrenuncíat mortuum fuis oculís e Cyrum confpexiffe. Illeveró prímdm ipfe&veftígio intendit eó perge re, atque Artafyra íufsit,vtadlocum duceret fe. Czeterüm quía multus rumor de Grz cís€ tímorerat, quód fugientes dícerentur confectari& vndíque victores eífeatque profliga(fe fuos: vifum eft complures fpeculatum mittere. Mifsifunt trígirita cumfacibus. At regi tantüm non fitienecto eunuchus Satibarzanes círcuncurfitans potum inueftígauít, Quippe erat locus illefitiens,& procul díftabant caftra. Tandem inci dit in vnum ex Cauníjs illís egenís, quí fordído ín vtrículo aquam putrídam& vítio, fam habebat adocto hemínas. Hunc arrípit atque ad regem portat, Cüm totum exhaufiffet rex, quzfiuít de eo: num'ne magnam naufeam mouíffet ei potus? Ille pet deos íurauít, nec vínum vnquám íucundius fepotaífe, necaquam vel leuífsimam& fibi Í morz quíá rauít ínop tum, pere tíoní etfi IP n er retut Cyn don: fitr míur fecut dum fit, [tien dam ri. Q uit, Z tam] tente cruci item iusm com] 1290 mu tíam ditfu Ner dens cin tum, arbit turn lias, limpídífsímam. Itaque fi mínus ego, inquit, homínem, quí eam tibí dedit, inueni 4905 cof re, vt parem referam ei gratíam, valeam deos precor, vt beatum& opulentum efiicíant. Interea recurrerunt trígínta illi alacres atque exultantes, ínfperatam que eífe/ licitatem annuncíauere, Iam multítudine quoque denuó ad eum confluentium& coéuntíum fultus de colle ad crebra lumína defcendít. Vt aftítít cadaueri atque ex lege quapíam Perfarum dextra caput que à corpore detruncata fuere: caput eíusadferri íufsit, coma'que prolixa& fpifTa correpta fluctuantibus adhuc atque ín fugam effufis oftendit. Obftupuerunt ílli, eum que adorauerunt, atque íta breui L X X. millía mílítum aggregaueruntad eum fe, vnadp ín caftra rediere. Eduxerat, vt Ctefías author eft, ín acíem quadríngena millía: Dinon& Xenophon multó plures fuifle, quí confluxere, memorant. Iníto ceforum numero Ctefias nouem millía capítum relata perhibet ad Artoxerxem: Síbí veró non mínus x x. míllía vifos, quí ceciderant, Ve rüm hzc in controueríia fuere, Illud veró íam Ctefiz nobile efl mendacíum, quífc cum Zacynthio Phayllo& quíbufdà alijs míffum refert ad Graecos. Nam Xenophontem non latuitagereinregís contubernio Ctefiam. Siquídem memínít eíus,& conflat hofcelibros eum voluíffe, Quare nuncíum eum& tantz fuiffe legatíonís ínterpretem non prateríffet tacitum.| Phayllum Zacynthíum nomínauit, Sed mire fcilícerambi tíofus Ctefias, nec feciüs Laconum& Clearchi ftudiofus paísím ín hiftoría Miqus ibí ttaie. & fu tor: tante Chus fimui fumi tatur id fuj $i ten ptant bum À cil culos date ttedi; Poft (] T e l^ 4 X X » " S 1j 2 5€ e : l4 t " í^ ri i 4 4 1g 13g " Atoxerxes. 707 fii ipfe attribuit pàrtes. ín quíbus cüm eft, multa& predara de Cleartho commemorat& de Lacedamone. Secundum prazlium exímia dona& maxíma Artageríis, quíà Cyro fuerat ínteremptus, filio mifit. Magnifice etíam Ctefiam czterosq; hono» nuit. Praetereareperít Cauníum íllum, quí vtrículum dederat. huncex obícuro& ínope celebrem reddídít& lautum.| Pracftítit& ín fontibus plectendis fe moderaum, Síquídem Arbaci cuídam Medo, quí ín conflictu perfugerat ad Cyrum, mox perempto íllo fereceperat ad ipfum, tímidítatís& ígnauíz notam ínurensnon prodi tionís velímprobítatís ímperauít,vt nudum collo ímpofitum equítantís modo fcortum períntegrum díem círcumferretínforo. Alterí, qui praeter tranfitíonem mentítus fue » ratduos hoftes fe obtruncaffe, íufsít tríbus acubus tratjcilinguam. Cümveró arbitrartur& omníum homínum vellet exiftímationem& fermonem effe interfectum ab fe Cyrum: Míthrídati, quí Cyrum faucíauerat prímus, dona mí(it precepít que ijs, quí donaferebant, referre: Hílcetepraemíjs rex ornat, quód ftratum equi, quem ínuenís fii, retulerís eí Cyrí,! Caríquoque, à quo ín poplite Cyrus vulneratus occubuit, premium flagítantí nuncíare, quos mífit cum dono, íníunxít: Hocdonum tiíbírex, quód fundus felícem nuncíum eíattulerís mandauit darí. Princeps ením Artafyras,fecun^ dumíllum tu Cyrí exceffumattulíft. Ac Mithridates cum offenfione tacítus abícet fi, Miferum Carem ídem, quí ftolidos folet, tenuit morbus. Quippe prafentí geftiens fortuna, inductus que ftatím ad afferendum ea, quz fupra fortem fuam erant, dedignatus eft oblatum profperí nuncij premíum accípere: fed fremuít teftans deos damítansqy ab nullo Cyrumalio quámab fe peremptum:qua gloría ímmerító fe fpolia. ti Quibus relatís maiorem ín modum exarfit rex,ac ceruícem homíni abfcíndi ímperavit. Afsiftens autem materregís: Tu veró nolípermíttere,ínquít, Carem huncnefaríum amleuí defungí poena,fed mercedem à merecipiet temeraría língua dígnà fua. Permit tente eírege fufsít carníficibus Paryfatís,vtabriperent homínem, ac per díes decem ex cucíarent,índe oculís effofsís ín aures feruens zs ínftillarent, dum expíraret.— Mifere itemperfjtbreui poft ex ínfoletía(ua Mithridates. Inuítatus ad coenam, cuí& regis& e. iusmatrís eunuchi íntererant:accefsítad conuíuíum vefte& auro,que acceperat à rege, cmptus.Inter epulandum lle,qui ínter Paryfatídis eunuchos poterat apud íllam pluri» ? mum,affatur eum; Vt elegantem hanc tíbí veftem Mithridate rex donauit, elegantes e tm torques& armillas,íam pretíofum acínacem: quibus beatum te& omnibus reddi. ditfafpiciendum. T'emulentus íam Mithridates: Qua hacfunt, inquit, Sparamixez Nempe maíora ego& praeclaríora,quo die conflictum eft, fum merítus à rege. CuiarridensSparamíxes: Nihil equídem,infit,ínuídeo Míthrídate.verüm,quoníam aíunt Grae dinvíno verítatem effe:quid praclarí fodes aut magni eft equo delapfum ínueniffe ftra um, atquehunc retulí(fe? Idnon, quà rem ignoraret, íactauít: fedvtíd prafentíbus abitrís ille effutíret, loquacís& ímpotentís fam ex vino fuí ftímulabat leuítatem. Igi^ trnon temperauit, quíníáceret: Vos, vtlibet, píleos íácite& eiufcemodí quí(qui, las. Ego diferte vobís affirmo interfectum hac manu Cyrum. Neque ením vt Arta p getfes iaculum torfi írrítum& vanum: fed paululum aberrauí ab oculo, fixo'que& traiecto tempore illum proftrauí: quo ex vulnere ínterjt.— Hic caterí exitum íam & funeftam fortem cernentes Mithridatis ín terram oculos deíecere.— At conuíuaor: Heus tu, ínquít, Mithrídate bibamus nunc& epulemur regís fortunam ado rantes, Verba fortenoftra maíora valeant. Inde fermonem Paryfíatídí índícat eunucus, illaregí, Rexíra flagrauít, quafi reuínceretur, pulcherrímum que& iucundi imum amítteret víctoríz decus. Volebat ením omnibus barbaris&. Grzcís perfuatm ínímprefsíoníbus&-concurfibus cüm ínferret& acciperet plagam, híncfe vulne. atum fuiffe hínc fe Cyrum ínterfeciíTe. Itaque necarí Míthrídatem fcaphísiufsít. Eft 1 fupplicij huíufcemodí genus: Scaphas duas ínterfe congruentes accipíunt. In al ^tram fupínum eum, quí paenz eft deftínatus, locant. índe índucunt alteram& coa» Pantíta, vt caput, manus,& pedes exerantur, reliquum fit inclufum corpus. tum ci, bum homíní praebent. quem fi reijcíat, compellunt eum oculos fodícantes fumere, dbo mel& lac confufum eíad potum ínfundunt. tum ad folem obuertunt afsídué o» culos eius, vtíncubantíum examíne mufcarum tota íntegatur facies, Cüm aüt íntus faQa;qua homines, qui edunt& bibunt, neceffe habent:tíneze& lumbrící ex tabe& pu» Ttdíne excrementoríi proueníunt.à quibus corpus ín vifcera penetrantíbus cofumitur, »Ptquám coftat expíratIe homine, ablata fuperíore fcapha carnem cernunt corrofam, & Artoxerxet que ad modum. bene ieritos e igna uos bonorauit e mulctauit. .] Cxri interfedtaTum. puniitio, Pary[atidis cra delitas, In vitto verita, prouerbium, Scapbarum fup plicium apud Perfas. e e 1Paulo póft no minatur hicMe fabates. Paryfatis ingeniofa mulier, ludendi alea do d, Paryfatidis dolus ct crudelitas. Clearchi ev«liorum ducum cedes. * Caryatidas, Caftora& Pollucem incelligunt quidam. Cteie vanitas. Artoxerxis nd ter Statiram yxorett eius yeneno necat. Ryntaces duis Per[ica omni carés excreiméto. 708 Plutarchi & cíufcemodi vermium examína mordicus affixorum vífceribus eaq; adedentium, Aq hunc modum Miíthridates feptendecim dies tabeícens tandem íntertjt.. Supererat Da. ryfatídi, quem peteret,ille quí caput& manum Cyri preciderat,t Mafabates regís eunu chus. Híc vbí anfam dedit ípfe aduerfus fe nullam,hanctechnam eft ín caput eius Pary. fatis commenta, Fuít czeteraíngeníofa fua fponte mulíer& alea ludendiartífex, Quare antebellum crebró cumregeludebat alea,& poftbellum reftítuta ín gratíam eam fami. líarítatem non declínabat regís:vc& cum eo luderet,atq; amorum confcía admíníftrag; in js€ adíutrix effet:ac plane mínímam eíus fruendí& cum eo confuetudínem haber, di Statírz faciebat copíam,cüm fupra omnes íllí infefta, tum plurímum ipfa affe&ansa, pudregem poffe. lgíturcüm captaffetalíquandolanguentem ocío Artoxerxem, pro. 99" uocauit eum ad alea in mille Darícosludendum:acvíncere íactu eí permífitreprarfento, uítqy argentum, Símulansautem dolere ac pungi victam fe,petíuit:vt de íntegro aleam iacerent de eunucho. Gefsit eíimoremille. Pactí, vt quínos vterg; reciperet fidifsímos: exrelíquís,quem víctorlegíffet,vt daret victus:haclegeluferunt. Cüm ínteta effet atg ínludum íncubui(let, praterea cecídiffet eí felíciter alea,víctrix Mefabatem fumit: neg ením de exemptís erat: príus,quám quid ageretur, odoraretur rex:tradídít eum carní ficíbus,víuumQ praecepit excoriarí ac corpus tranfuerfum ín tres fuftollí cruces,& pel lem feorfum palo fuffigi, His actís cüm accenfusrex ín eam ftomacharetur,illa cumrífu cauillata: Homínem íucundum, ínquít,€ egregium: qui fenis improbi eunuchi ex. candeícís gratía,ego millealea perdítís Darícís taceo& acquiefco. Itarex ímpofitum fibi effe dolens obtícuít.AtStatíra càmalíás aperté íllam oppugnabat,tum hacferebat molefté:quód eunuchos& regifideles crudelíter víolenter que Cyrí caufa interficeret, Poftquám Clearchum alíosq duces ínterpofito íureíurádo círcumuenit Tíflaphernes, comprehenfosq& vínculis aftrictos ad regem mifit: rogatum refert fe à Clearcho Ctefias, vt pectínís copíam fibi faceret. uoaccepto curaffe eum caputoblectatumqg pedi nís vfu,€ annulum fuü amícitíz mutuz adneceíTaríos& familiares Lacedaemone fuos infigne fibi dedííTe.Infculptas ín pala fuilTe* Caryatídas faltantes. Cíbaría, quz Clearcho míttebantur,à concaptíuis milítíbus ínteruerfa& confumpta,paucavero ex illís re licta Clearcho. Cui rei etíam refert feremedíum Ctefias adhibuiffe effeciffey, vt copio fiora mítterent Clearcho,ac militibus feparatím prebereturalía: atqg hec fumminifirat fe& fuppeditafle exbeneficío€ fententía Paryfatídís. Cüm miítteretur quotidie Cle archo ínter cibaría perna:oraffe ípfum Clearchum ac fubíeci(Te, modicum pugionem vt in carnem condítum clàm íibí mitteret,neg; fineret, vt regis fata fua paterent atrocítatí: czterümabnuiffe metu fe. Regem deprecantí matrí pro Clearchi íncolumítate íureít rando annuiíle:verüm ímpulfu inde Statíra cunctos fuifTe ab eo preter Menonemtrr cidatos. HíncStatirz tetendi(Te Paryfatídem ínfidías,vírusQy eí concinnafTe, Verüm pa rum probabilía adfert& coníuncta cum abfurda caufa,facínus admifiíTe adeo nefarium atgp ín perículum fefe przecipítauifTe Paryfatídem Clearchí gratía fuftínentem íuftamre gis coníugemlíberorumg; confortem ad regnum educatorum necare. Caeterum non obícure exaggerat hzcad Clearchi commendandam memoríam,| Etenímattexithoc 48 e qui quog, duces obtruncatos czteros fuifTe à canibus& alítíbus laníatos, Clearchí cadaue ri ventíprocellam cumulum terrz excitafle atqg iníeciífe corpori ídig contexiffe, quo lo^ co enato palmeto breui exímíum nemus excreui(Te aclocum eum inumbrafle.ítaq; me gna ductum paenítentía regem,quód vírum dijs charum peremiffet Clearchum. Parya tís ergo cüm odíum íam ínueteratumatqg zmulatíonem concepíífet ín Statíram, cernes potentíam fuamárege fereuerente& honorante proficí(ci, illius veró amore& fidefta bilem firmam(y:ínftruxit eí ínfidías, de fumma, vtí arbitrabatur,aleam íacíens. Ancillam habebatfidam,quz plurímum apud ípfampoterat, Gígim díctam. quam admiíniftram veneni Dínon traditfuilfe,confcíam modó ínuítam Ctefias, Illum,quívenenum dedit, híc Belítaram appellat,ille Melantam. Inftítuentesautem ex fuperíoríbus fufpiciontbus acfimultate congredí denuó& vná coenare,cum metu tamen& cautíone jídeme pulís atque ab jfdem vtebanturparatís, Nafcítur apud Perfas exígua auís, quae omni caret excremento, habett ínteftína omnia adipe differta: vnde vento arbítrantur& ro^ rehoc anímal víuere: Ryntaces dícítur. Hancautumat Ctefiías cultello, quem alterola tere ílleuerat toxíco,dííTecui(fe Paryfatídem atque ínfeciTe altera partem veneno: par temfynceram€ puram orííngeftam ípfam mandifle, Statírz vero dediffe vírulentam. Dínon non Paryíatidem, fed Melantam medícatas carnes fecuiífe cultro& gms É pe? utile pofi ipfa anír mat loft miti mn: pita put. &o: vifu Cyt Cere bus Ie5* ca NT mut moi T:(ian i fud: que Íttu uita He nef tem (ia f mai & Cy con (ilía fto! Me fiar quo teh Gn tota A 9 gis! Lac tío! tox ait] Àn tum tati quí 1o fed fed. loe &a afl das que c 48 » d )/ t 19 t quibus vellet condítíonibus daret. Artoxerxes. ofuiffe.| Cümanimam igitur magnís cum cruciatibus€ doloribus ageret mulíer:&& ipfa olfecít maleficium,& fufpicionem regíaduerfus matrem attulit ferítatem íllius& animum ímplacabilem cognofcentí, Vnde quaftíoni extemplo íntentus míniíftros matrís& ftructores corripuítactormentíslacerauít. At Gígím díu Paryfatísin cubicu^ lofuo tenuit, depofcentíG; denegauit regi. verüm poft oranteilla, vt domum nocte dimítteretur:certíorfactus locatís ínfidijs comprehendit Gígím, eam que reícapítalís da^ mnauít Legítíma poena veneficis apud Perfashecinfligítur.Saxum eftlatum:cui ca^ pitaíllorum ímponentes altero faxo ferunt& elídunt, quoad contuderínt facíem& ca, ut, Adhuncmodumperrjt Gígís. Paryfatídem Artoxerxes nullo nec verbonec fa^ «&olafit, nifi quód petentemrelegauerít Dabylonéadijcíens,quoad fupereffet ílla,non vifurum fe Babylonem. ltares Artoxerxís domifehabebant. Vtverorexadductosá Cyro Graecos, quos non mínüs elaboraueratín poteftatem fuam redígere, quàm víncre Cyrum& regnumtetínere, non potuít capere: fed imperatore amííIo Cyro duci» busqp fuis ex ípfa prope emerferuntregía, detegentes&€ reuclantes Perfarum& regis resvimaurí eífe&Cluxum& mulieres, catera faftum ac mínas: cám totafe erexit Girze ca& defpexit barbaros, tum Lacedaemoniíj turpe duxerunt, nili tunc certe íncolentes Afiam Girzecos feruitute exímerent, atqueab íllorum affererent contumelijs.. Acprímümvbíduce Thímbrone, deínde Dercyllída arma ín A(iam promouentes nihil memorabíle gefferunt,prafecere belloregem Agefilaum. qui tranfportato protínus ín AIM(iam exercítu rebus gerendís íntentus magaum nomen comparauít. Tí(faphernem fuditfugauítq;,& cíuítates ad defectionem impulit, Hís actís aduertens Artoxerxes, quemadmodum gerendum bellum effet: Rhodíum Hermocratem magna víaurí ín» firu&um mifit ín Cirzcíam mandans, vt corrumperet illos quorum fumma effet ín ci^ uitatibus authorítas,bellumq; ín Lacedaemonios totíus Cirzecíz concíret. Id exequente Hetmoctate, potentífsímísq; ciuitatibus confpírantibus, atque conturbata Peloponnefo, Agefilaum reuocauerunt ex Afia magiftratus Lacedaemoniorum. Quo quídem tempore ferunt decedentem apud amícos dixifle, tribus millibus fagíttaríorum ex A. fiafeàrege expellí. Suntenim nummi Perficí fagittarío(ignatí. Lacedzemoníos etíam matífummouít Cononís Atheníenfis cum Pharnabazo ductu. Síquídem Conon ín y Cypro poft praelium naualead Aegos flumen egít, non fecurítatem lectans, fed rerum conueríionem ficut ín marízeftus operíens reciprocationem. Quí quód víderet fua con(líavirbus,& regís víres víro prudente egere: adregem mifit de ratíonibus fuis epi» flolam, quam tabellarío íufsít potífsimim Zenone interprete Cretenfi vel Polycríto Mendzo reddere(Horum fuít Zeno faltator, medicus Polycritus) quifiabeffent, Cte (iamedíco. Fama efthuncaccepta epíftola Cononís fcriptis eius adíecifIe, vt Ctefiam quoque ad fe mítteretad res marítímas conducibilem. Ctefias vero regem aít fua fpontehoc fibi munerís iníunxííTe, At poftquàám obtétaper Pharnabazum& Cononaapud Gnídum naualí víctoría marítimo ímperío exuít Lacedaemonios: conuertit ad fe pené totam Girzcíam, adeó vt celebrem illam pacem Grzcís, que appellata eft Antalcídía, Fuít Antalcídas Spartiates Leontís filius. Híc regis ftudíofus effecit, vt ei vrbes Giraecas& ínfulas,qua contribuuntur A(ize permitteret Lacedeemofj pace cum Grrzcís facta vectigales pofsidere: fi probrum Girecíze& prodi^ tio pax appellanda eft, qua bellum nullum foedíorem víctís attulít exitum. Vnde Artoxerxes, quía caeterís Dpartíatís femperfuítauerfus, homínes numerans eos effe, vt ait Dínon, omníum ímpudentífsimos, profectum ín Perfidemímpenfe complexus eft Antalcídam,coronamq; vnam ex floríbus factam ín pretíofifsimum demerfit vnguen, tum,eamq, ex ccena Antalcide mifit, quem fauorem omnesadmírati funt. Czterüm eratmeo íudícío dígnus ílle, quícum rexageretlícenter,& qui talem coronam accíperet: quiinter Perfas Leonídam& Callícratídam faltauít. Nam Agefilaus quídem ad eum, 4 dm$29. d"',,,"e A-,. i- dE^ qui dixit: Miferam Graecíam,vbí Laconesnobís cum Mediísfentíunt: Míníme,íinquit, fed(entíunt cum Laconiíbus Medi. Atquí maculam rei no deterfit illius dicti feftíuítas: ítdimperíum ímprofpera pugna apud Leuctra perdídere,gloríamé infuper Sparta íL, loeffuderefoedere. Quovfqueergo ín prímatu Grazeciz Sparta fuit, hofpítem habuít &amícum fuum nomiínauit Antalcídam. Vtveró ad Leuctra fufi Lacedzmoni] funt, afflictitg eguerunt pecunía, atque idcírco Agefilaum ín Aegyptum míferunt: Antalcí^ dasautemad Artoxerxem perrexít oratum,vt Lacedamoníos pecunía íuuatet: ílle vf2 que eà neglexít,defpexítqy eum& reíecít petitionem: vt regreílus, quod videret fehoe o Veneficorum porta apud Per [^ Lacedemoniorum cum Perfis bellum Agefilao duce. Artoxerxes eif^ cit Laced.emos nios mari, Pax Antalcidia Antalcidas bonoratus ab Ar^ toxerxe, OE oltre MR pc oon 710 Plütarchi Anddde—— ftibuseffeludibrio,& metueretínfuper ephoros,vitam ínedía finiérít." Contendenrar mors, etíam adregem Thebanus Ifmenías& Pelopidas íam acíe Leuctríca victor, Citerüm nihil híc admifit turpe.Ifmenías,cüm adorareregem íuberetur, annulum ad pedes fuos humíabíecít, quem ínclínato fuftulít corpore. vnde exíftimauerunt eum regem adorat; Timagor4 À- fe, T'imagorze Atheníen(i, quiper Belurím fcríbam epiftolam miferat ad ípfum dere, tbenienfis abàr bus arcanís,lzetus mille Darícos donauit,& lactís bouíní valetudínís caufa índígentibo foxerxe 60T* uesoctogínta dedítad mulgendum:quz eum comítabantur. Adhaelectum eí;veflem pus, ftragulam,& ftratores,quafi rudibus ad fternendum Gracis,mifit: baíulos ítem, quiad mare ínfirma valetudíne affe&um deportarent. Coena quoq pracfentí lautifsíma mi(la, Vndefrater regís Oftanes: Memíneris,inquít,huíus Tímagora menfz. Neg enímleui de caufa íta tibi inftructa apponitur. Ea ímproperatio proditionis potíus,quám benefi. cij eratfuggeftio. Harum fordium nomine Tímagoram capítis damnauerunt Atheni, Artoxerxesoc-€nfes.^ At Artoxerxes pro omnibus calamítatíbus,quas íntulít Graecís,rem vnam gra cidit Tiffapber tam fecít:quod ínímicifsimi eis& ínfeftifsimum Tiffaphernem ínteremerít. Interemit hein, eum Paryfatíde delatas aduerfus eum exacuéte calumnias. Neq ením íra rex díu nha. fit, fed placatus acciuit matrem: quód ingenio& anímo ad regnum regendum videret pradítam:neg; caufa vlla am fubeffet, quamobrem fufpectarent ín cofuetudine autof. fenderent fefe mutuo. Deíncepsin omnibus illa regi obfecundando,neg vllíreí, quam hicagebat,refragando authorítatem apud eum nacta eft,atqy omnía affecuta. Animad, uertítautem alteram filíam eum Atoflam perdíté amare,verüm morbum fui ipfius cau 1g fa vehementerhabere occultum& comprímere,vt nonnulli díctítant: quamvis ínterce deretíam eítecta cum virgíneconfuetudo.^ Vtigíturin fufpícionem puella Paryfati, di venit:ccepít eam magis qudmante fouere, atq; apud Artoxerxe extollere, formam Artoxerxefi-. GC mores eíus vtregalís& praeclara puellae Deníg,vt duceret puellam, fuafit eí, acleliá AtofJandu- gítímam coniugem faceret Grecorum exiftímatione& legibus contemptis.Legt Per A fis ipfum à deo,honeftít& inhoneftí datumnormam. Sunttamen quí dícant, ex qui. bus Cymzus eft Heraclides,non vnam hanctantüm filiam fuam Artoxerxem,fed alte, ram etíam matrímonío fibi iunxi(fe Ameftrím,de qua mox dícemus. Atóffam víqadeo dilexít pater matrímonío(ibi coniunctam:vt cüm effet vítilígo corpus eíus depaíta, ni hil quícquamfueríteare offenfus:fed Iunonem fupplex pro ea vná adoraret ex dijs,maníbus tellurem contíngens:& donorum tantá vím íuffu eíus fatrapze& amíci mítterent: vtínteríecta ínterfanum& regíam fexdecím ftadía auro,argento, purpura, equis afllue rent Porró càm bellum ducibus Parnabazo& Iphicrate mouillet Aegyptijs, obillo/ Artoxerxisin. rum díffenfionem resfuit infecta, Cadufijs ipfe íntulít bellum c c c. millibus pedítum Cadujiosexpedi& decem equítum.Regío eorum eft falebrofa& nebulofa, fementíscy& frugum ínfee tio, cunda:pyrís vero fyluefttíbus,pomís,& alijs íd genus fructíbus bomínes bellícofos fe rocesqg alít. In hancdelatum graues difficultates& diífcrímina ímprudentem excepere. Nihil ením íllíc fumere erat commeatuum,neq; aliunde importare.Iumentis modo tolc rabantfe,vt caputafinívíx L x.drachmís venale effet, Deficiebant íam regem comme 38 tus, paucíaute equí adhucrelíqui erant,catteros ín cibo confumpferant. Ibí Tíribazus, 48 Tiribazw fer». qui crebro locum apud regem vírtutís caufa obtínuerat prímum, crebró ob leuitatécó uat Artoxerxé. deiectus,tuncveroó abíectus cotemptusq erat,regem& exercítum feruauit, Nam apud citexerctu stra Cadufios cüm effent duo reges,vtercp autem haberet feorfum caftra:adijt Artoxerxem. tcgermate, cuí poftquám,quíd pararet,aperuit:ipfe ad alteri Cadufiorum regem eft profectus, ad alterum clàm filium mí(it, Vterg; vtríq: émpofuit alterum demonfirans mifsís ad Atto xerxem legatís amícitíà& focietate foli fibí quaerere, Quare fi faperet,facíundum ei,vt prauertat,adíutore fe eíín omnibus fore. His ambo fide habuere:& quíà ínuídíam mv tuam habebat fufpecta,alter cum Tíríbazo legatos,cum Tiríbazifilío alter mifit. Cum mora íntercederet,ín graue opíníone& caluminiá venítapud rege Tiríbazus.Concide ratanímo rex, poenítebatqy eum,quód fide Tíribazo adíunxíffet,& prebebataures etus «mulis. Adfuít l'iribazus tandem,adfuít quoq; filius eíus.quí Cadufios adduxere. Fo dus etía& pax cum vtroq; cópofita.[taq; celfus íam Tíribazus& magnhiíficus regreflus Artoxerxis vir eft cum rege. quí omne demonftrauít ignauía& mollíta non ex delícijs& luxu, vtvul^ (us, gusarbítratur,oríunda:fed eximproba€ degenere,quz prauas fequatur opíníones,na turá. Neq ením aurü vel candys,vel x 11. millíátalentorum regís corpus círcumíectus mundus retínebatà laboríbus eum& zrumnís ínftar mílíta gregaríorü fubeundis: ve rüm pendéte ex humero pharetra parmá ferens prímus ipfe vías montofas& arduas dé pt moto 2B ad mot bant Íoríu arut lítib: vec arbo & fr. virís i fami mult plac mía conf adue qui e mor nío,l Ato! y tis fa coní fpen regn tarín num pop: tere: beta tesa] y lilal. latijs na ef uerti effe: loo. Bart uerit praet quar Q form m; fo quo. Ato! íneu Cept bats Qus addí Citar Artoxerxes. 7I t moto equo fcandebat, V ude caterííllíus alacritate X robur confpícientes volucres fie, 1 bant& expedítí.Etením ftadíorü íter quotídie plus ducentor& conficiebat, V cad díuet s(orum quoddá regíü defcendít,vbí eximi eràt& magnifice ínftructi hortí víuaríaty fe^ ] arum:cüm círcumíecta regío nullís arboribus veftíta€ nudarigeret gelu,concefsít mí " ME lüibus:vtexhortísatg viuarijs arbores czederentaclígnarentur, neg; pícea abftinerent g vecupreffo. Dubítantibus íllís& temperantíbus propter pulchritudine& procerítaté a arborum, correpta ipfe fecurí maxima X praeftantiísíma arbore ftrauít. Flinclignantes d& frequentes pyrasexcítantes comodam noctem tranfegere. Multís tamen X fortíbus ^ E viis deideratís,equís aute pene omnibus reuerfus eft. Quod veró vilefcerefe ob aduer 1 2. im ffortunဠrem infelíciter bello geftà exíftímaret: ccepít habere príncípes fufpectos, F multosdy ex íra,plures ex metunecauít. Quippe tímíditas ín tyranníde funeftifsíma efr, V placídus& manfuetus& fufpicione liber animus fortís, Vnde ímmítes& maximeíndod mítz ferae metículofz funt pauídz(g, generofz ex audacía cofidentíores non declínant i confuetudíne homínum, vel eorü attrectatíonem. Porró grauior ííam etate Artoxerxes A aduertít certamen filíos deregno apud amícos fuos€ prímores habere.Síquídem e quí 4 quierant,cenfebant eum debere, vt ípfe ceperat,íta relinquere praecípuü tanquàm maxí - monatu debítü Darío regaum. Mínímus natu Ochus,quí ardentí erat& víolento ínge R nio,habebat quídem ín regía non paucos fuffragatores,fed maxíme fperabat ínterptete . Atoffa patrís fe voluntate paraturum. Illam ením nuptíarü fpe€ obtínendí poft paren"1M. üsfaraconfortijregníoftenfaobferuabat,— Fuitaute fama occultam eíftuprí cum ílla confuetudiné etíam víuo íntercefsí(Ie patre. verümíd Artoxerxem fefellit. Mox,quó 4(pem przcideret Ocho,ne fi eadem atq; Cyrus defignaffecbella certamínagy ex íntegro j regaum fuum premerent, Daríumannos natum quínquagínta defígnauítregem,& citirim quam vocant geftare dírecta ei permífit. Lex erat apud Perfas,vt defignatus do. Az- ND ef:,:, numpeteret:& daret quí defignauerat,modo fieri poffet, quícquíd effet petitum.Igítur popofcít Daríus Afpaítam,quam Cyrus fuerat vníce amplexus,& erat ílla ea tempefta: tcregís pellex. Phocenfis generefuítex Ionía parentibus orta ingenuis atq; eductali; beraliter.Ea cüm ad caenà Cyrí effet ínter alías mulíeres íntroducta, caeterae accumben. . j tsalludenteíllo& contreciante ípfas falescy acíénte comítatem eíus lzetze exceperunt, : y llialecto aftítív tacíta,accerfentiqy non paruít Cyro. Parantíbus adducere ípfam cubícuF rs: V ze eíínquít, míhí quíadmoueritmanus. Igítur ínfeftíua prefentíbus& ínurba^ í n eft vía. At Cyrus delectatusrí(it, díxítiy eí,quí mulieres adduxerat: Ecquídíam ad^ 4 uetís hancte míhi folam libera atqp íntactam adduxiflez Ex eo coepit propeníus ín eam 3 ee amauítqg eam fupra omnes acíapíentem appellauít. Capta fuít,cüm Cyrus ín prae lo occubuillet,& díríperentur caftra eíus. Hanc Daríus cám petíffet, momordiít patre. à Barbari ením ín amoríbus grauí emulatíone praediti funt:vt non illemodó, quí appella - uerit€ attígerítregís pellicem,verüm etíam,quí propius ín itinere praeterlatus fuerít€ à pruectus, quibus portantur,plauftra, capite luat. Quanquam aute haberet Atoffam, A quam contra leges duxerat vxoré,aleretínfup er fexaginta e trecetas przcellentísima d u forma concubinas:poftulatus íllà tamen, líberà aít eífe: acciperet eam ípíius voluntate, d imneadferretínuítz. Accítà Afpafiz,vbí prater expectatione regis elegit Daríü, de^ i dit quide ei ex legis necefsítate,fed dat paulo poft eripuit, Nà quo relíquá víta tranfige d 6b incxlibau,eam Díane, qua Ecbatanis colítur, quam Anítím vocant,facerdotemlegítnonacerbam exiftímans,fed modícá fe íocularíamq; hác de filío fumpturü vindicta, t Átquínon tulítíd ille modice feu Afpafiz amore permotus, feu probro affíci fe€ ludi brio ducens haberíd patre. Itaaffectii Tíribazus confiderans impendio magís ínflam mauít ín illata huíc íníuría agnofcens illa, quz fueratfibi íllata ex huiufcemodi occafio, ne: Filiasrex complures habebar.ex hís Pharnabazo Apamam defpondit, Khodogu. E86 nOrenti Tíribazo Amiftrim. Caterísaute collocauít eas, l'íiribazum vero delutit: , Baouodlibiípfimatrímonio iunxerít Amiftrím, cuíusloco pactus eft l'itibazo mínímam Atoffám. Vtveró hanc quoq; ímpulfus amore,vt fupraretulímus, duxit:femel ííncenfus L, íneum eft Tíríbazus,nec alías moribus folídus,fed temporalis X vecors. Vnde nücacceptus ínter prímos regí,nuncíngratus& ínuifus nullam vícifsíitudínem moderate fece batverüm vbi ín honore erat,nemo tolerabathomínis infolentíam:vbi ín ordíne reda, us,non fummífTum fe oerebat neq pacati: verüm ferox& elatus erat. Igitur oleü íeni addítü,cüm ftímularetafsídue adolefcente Tíríbazus,ía caretq nihil erectam ín capite 1 ütarím prodefle hís, quos ílla coop erít,li erígere non quarant ipfiresfuas:nec, cümree Oo za Artoxerxis in milites fuos is^ dulgentia. Timidit4s in ty rannide funefhf fima. Artoxerxes defignat Darium filium regent, Afbafía pellex regis Perfarum Barbari riuale fion patiuntur in amore, Tiribazusincedit Daria in. p4 trem. Artoxecr^ xen, Tiribazi mores Varius parat Artoxerxi pArtoxerxis con filium in deprebendendis fibi à filio ftris infis. Tiribaxi cedes Darius damnatus interficitur, T Id eft, folem. Artoxerxas liberi, Ochus fratres fuos perdit, Artoxerxis vegimors,cz vite prolixitat. 7i Plutarchi Artoxerxes. gno ínhíet frater ipfius,vel cüm parens tam ínfulfo& ínconftanti íngenio fit, firmam, bi fuccefsíonem duceret exíítere, Qyuí enim mulierculae Graece gratía fixa apud Perfam circumuení(letlegem, ei nequaquamfidendüm eíIe maxímarum rerum faederíbus ft curum, Non perínde effe Ocho nonaffequí,atqueipfifpolíari regno. Ochü enim, quin beaté víuat príuatus,nemínem ínterpellaturum:ipfi regí renuncíato regnare neceffe ef. fe,autne víuere quídem fore íntegrum.Nempe vbíg obtínetfortafse Sophoclei illud; Propera malorum fuada promouet pedem. Tita eftením& pronaadíd,quod volumus,vía. Volunt autem pleríg; ob bonotumíim perítíam€ ignorationem mala, Enímveró regni amplitudo& formido de Ocho Dari;|j materíam dedít Tíribazo.Nec venus fuít vndequaq; infons Afpafize oblatío. Tíríbazo ergo totüfe dedít. Vbi frequentes íam coníurarunt:confilíü detexít regi eunuchus.qui etíam ratíoné reí gerende exacte cognouerat,ftatuiíTe eos nocte ín thalam( regis trum pere,& obtruncare quíefcenté. Audienti hec contemnere tantum perículü,& delatío, nem negligere graue vídebatur Artoxerxi:credere veró nullo íntercedente índícío,gra uius. Quare ficfacit:Eunucho imperat,vt fe adíungat adhazreatG illís, Ipfe cubiculi p? plo ríetem ponelectum excíndit,aperítq; ín eo íanuam,quam tapetibus velat. Inftante hora e atcp índícato pereunuchum temporeremanfitrex inlecto,neg anté exurrexít, quàmi. aU pía ingrefforum ínfpexiíTet ora,atg; vaumquemq, exacté cognouiíffet. V t diftriáis gla is dijs vidíteosírrüpentes:remouít propere auleam, atq; ín cubículü ínterius coníecítíe,, j 5(in foresqg cum clamore illífit, Percuffores ígitur cüm ab eo confpecii effent, re ínfecta eieceruntfe ianua. Tíríibazo,quód compertus effet fuaferunt vtreciperet fe. caterí diuerfi fugam arrípuere. Tíribazus,dum comprehenditur,multos ínterfecít regis fatellites.Ipfe* egre tandem íaculo emínüsictus cecídít, AtDarío cumlíberís attracto regíos íudíces p tulit.Quía vero noluit íntereffeipfe,fed alios accufatores appofuit: praecepit fcribis, vt cuíufc fententía fcriberent,X ad fereferrent. Vt vna fententía Daríü omnes capítís damnauerunt,míniftrí correptum ín propínquü carcerem deduxere, Quà carnifex acci tus venít cum nouacula,qua fontíum capíta decidunt. Quí vt Daríü confpexitobítupcfactus recefsít íanuárefpectans:quafi non poffet neg; fuftíneret homícída efTe regís.Coe terüm íudicíbus forís mínítantibus ei& precípíentibus reuerfus coma eíus altera manu toc latí "E -— arrepta ín terrà proftrato ceruíce nouacula dempfit, Alíquí factá rege praefente afferüt 3 T iudícíum:ac Daríum,vt probationibus couictus fuit,ín faciem fe abíecítfe, fupplicemq: lin oraíTe regem:illá vero infenfum furrexi(Te, ftríctogg acinace eum percufsiffe, quovíque toll expírauít:índe progreffum ínaulà fole adoraffe,ac díxiíTe: Abíte lzetí Perfz, alijsqy nun he cíate magná t Oromazé de js,quínefanda& deteftabilía conceperant,repetíuiffe po A nas. Hunc exítü coniuratío habuit. Eratíam Ochus fpecelfus, quem erigebat Atoffa, Ss czterüm metuebat adhuc ex íuftís regis filijs reliquá Aríafpe,G ex cocubínis natorum abf Arfamem, Aríafpes,non quía ztatís prerogatíua fuperabat Ochü, fed ob manfuetudi def nem& candoré€ humanitate rex à Perfisflagítabatur. Arfames veró habebatur corda bi tus,eumtq patre habere ín oculísnon erat clam Ochum.Itag; vtrumq; ínfidijs appetens, 44 nia quiífubdolus íuxtà€ fanguínarius effet,íngenij crudelítateín Arfame, dolo& verfutía li víus eft ín Aríafpem.Submifitad huncregís eunuchos& amícos,quí afsidue mínasali inf quas patrís& fzua dícta eíafferrent,ac ftatutà íllí efTe crudeliter& contumeliofe ipfum thl necare.Q uí cüm hzc ííndies índícareeí pro arcanís víderentur,ac partím deínceps, pa^ Es tím íamíam id exponerentrege patraturum:ita hominé perculere,ín tantamq trepíd/ qui tíonem,confternatíone,X defperationem coniecerunt, vt veneno letalí parato& hav En fto vítam deponeret. Intellecta rex mortís eíus ratíone defleuitíllum& caufam fufpecia dif uit:fed quía per fenectut£excutere eam€ quarete nequíuit, magís magísq; amplexus eft Arfamem,necobfcure tulit eí ímprímís fidere, atq; omníaín finu efus deponere, Vrv de Ochusnon protraxítrem,fed fubornauitfili& l'íríbazi Harpate. hocadminiftro illi 8 ínteremít. Eratíam tum ob exactam atate Artoxerxes ín mortem praeceps,vt paruo mo nib tíd; £0 Coc phí mento effetad(d opus,atque hac Árfamí clade oppreflus ne paulífper quídem durauit: NE us. verüm ílíco luctu& moerore extínctus eft anno atatís quarto& nonagefimo, regnifexagefimofecundo.— Clemens habítus eft& popula 1íumamans,przcípue ob filium Ochum,quí riti Íauitía& atrocítate omnes tibi fuperauit," ARA Aratus. d n DUDATAYAMATIIA ECT V$ ProuerbíumPolyctrate veritus meo íudicío díctum 1 [.| /£! ínaufpiícatum philofophus Chryfippus,no vti erat,fed vt ipfe; l 3 f| probaba t.fcripfit: A Quispatrem laudet, benefelices mifi nati? Hunccoarguens Díonyfodorus Troezeníus verumreponít, Prouerbij expli| 4 quod ic habet: catio, ] 0 Quis patrem laudet,non felices mfi nati? :! Ac demonftrat íjs qui per fe illaudati funt, veftiunt autem fe i J maíorum quorundiá vírtutíbus infolefcuntty íllorá laudibus, : jay hoc obftruí prouerbío os. Atcuí fponte generofa ex mde| " busíndoles dedit, vtaít Píndarus, ficuttibi,vt ad preclarífsímum domeftícorum exem Maiorum ex- da plorum vítam compona t: huíc felicitas(it memínilfe pra-ftantifsimorum auorumfuorü empla pofferis audíentí femper de tjs aliquíd& referentí. neq; peculíarís híc penuría decorís ex alíenís quatcnu pro» |; WEB9 hudibusaucupatur gloríam,fed fua cum illorum co ams; tanquam ftirpís& vitae du» J'^t. gi cscdebrat. Vndeego quoque cíuís tu(& proauí vitam Arat, quem neque tua propría B lude neque authorítate deformas, tibi conferi iptaniititco:n6 quín omnium dílic icentif? All,(ima tibi curaab ínitio fuerit illius res veftas cognofcere:fed vtfilij tui Polycrates& Py» j í tocles ín exemplís adolefcant domeflícis par tím audiendo part tím legendo, qua amu 1& ' gió luüllosdecet. Eft ením fibi placentís,non virtutum amantís omníum fe femper ducere i t* D r vit *3dgilocidoiliniipmemtiee i Nata cni i e pieftantífsímum.: à RJICYONIORVM Cíuitas, vt prímüm ex fyncero& Doríco optíma^ Sicyoniorum à| cíum príncípatu ficut confufo concentu ínfedítiones& concíonatorü am- refp. in tyranni 4 j| bítíonesimpegit, non deftítítzegrotare€ tumultuarí tyrannü ex tyranno dem, e j mutans:quoad ínterfecto Cleone príncípes Tímoclída€ Clíníam legere s i 33: víros ín prímís ínter cíues claros X authorítate pollentes.Cüm íam víd AR:: eH y traliquarenus compofita refp. Timodi lidas fato functuseft. Abantídas veró Pafez fi : lius tyrannídem affectans obtrun sott Clin, ame eius€ familiares partím ín ext. j, à lium cgit partím contrucídauít. Cuuzíiuít etíam filium eíus feptennem relictü de medio " B" Aratum,Caeterüm ín domeftíco tumultu vnà cum fugientibus puer lapfus, pa^ Aratus puere» xi gpervibem trepídus X auxilío deftítutus forte fortunaín domum clàm rec cepítfe uadit tyranni - quae A.bantídae foror erat Pro phanto Clíníz fratrí nuptanomíne Sofo. Flac, mama. quédanimo effet gener ofo,diuína forte puerum exiftímans adfe confugi(fe,domí cum ibfcondídit,mox làm no ctu dímifit Argos. Ita Arato,cü im furtim fiffet ereptus,& 4 Aratus tra mno ^ deflexi ffetperícula fiatim íngenítü eft& cum eo adoleuítferuidü odíü& ardens tyran. rumofor. à 4 norum, Cüm ingenus t educaretur Argis ínhofpítü& amícorum paternorum contuber a o Río, corpusqy infurgereínbonum Bait& procerítatem víderet,ad meditat done con j tulit fe palzef irz.Iag quínquertíonem ertauít coronasq obtinuit, Elucetnímírmn& iz d infi imulachrís eíus figura athletíca,vultusq; grauis B maieftatis plenus non diffitetura^ Arattforma,e t thletícam voracítatem&lígonem. V nde minus forfitanquám ín víro ín republ. verfa- comentari ab d turo requírebatur, ad dícendum íncubuit:lícet feftiuiorem ín dicendo eum fuif ffe, quàm€ conferipti. » quibufdam víderetur,iudícant ex commentarijs,quosobiter& ín tranfcurfu verbís oba ufjsproperans relíquit. Póft Dínías& Aríftoteles díalecticus Abantídam folíti, cüm Arifloteles Dia s díputationíbus vacarent ín foro femper effe prafto, eorum feímmifcere concertatío. lediicu. , nibus:vbi íníd fudit coniecerunt eum,ftructis infidijs interfecere. Pafeaautem Aban i. tí ee pa tre poftquám eí ín domínatum fuccefsit, dolo perempto ínuafit tyrannidem INio a des, Huncgermanifsímü facíe Períandro Cypfeli lísutumátfuif Te, vt Álcmzoní Am. Simili inter "- NL'ontem Perfem,Hectori adolefcentem Lacedamoníum, quemtradi Mon rfi fe virorum aliÍ la n ua fuif le, vbíid intellexerunt, obtrítum. VI bítyrannídem INíco quot paria. c r, quibus afflictam ab fe grauíter pene amifitper Aetolorum n uetat Aratus ,íngentítg exiltimatio ne ex nobilitate erat& fpiant,non exiguís neq; ígnauis:fed quif olídíac fupra aetatem fe Crja-: B Tent. Vnde'cxules impri nisíníllumc conijcicbant ocul los, neg Ní- 3 l Cocles e cglígebat:verümfpeculabatur r& obferuabat fecreto cor nain€^ $ Qo' 3 Avatus agoredi tuy liberare á ty *annide patria, Ecdelis pbilofo phuc mcs. Arati appardtus ad liberandam patriam, Arati. ftrategema,quo tyrantii fallit fpeculatofes. Arati difficulta tes dum liberat patriam, 7I4 Plutarchi íus,nó ílle quidem, quó vllum facinus verereturtale, actum ve aut cceptum tam audax; fed quód eius cum regibus amícís atque hofpítibus paternís colloquía haberet füfpe. Ca. Etením Aratusreucraillam ínftítuerat víam. Caterüm quía negligebant& cor, rumpebant promiffa Antigonitempus,fpes vero ab Aegypto& Ptolemzo longinqua erat:ftatuíttyrannum períe opprimere. Confiliumcum Aríftomacho& Ecdelo prímis confocíat.Horum fuperíor exul Sícyoníus erat, Ecdelus Arcas Megalopolítanus phi, lofophus& ímpiger, Arcefilaí Academici quondam Athenís audítor. Quibus alacriter rem comprobantibus conuenít caeteros exules. quorum paucí deferere eam fpem eni, befcentes focios fe prebuere coeptorum: magna veró pars Aratum etíam vt rerum ím. perítíaferocientem annii funtretrahere. Dum delíberat fedem alíquam ín agroSícyo, nío occupare, ex cuíus prafidío bellum moueattyranno: ecce cíuís Sícyonius effradio carcere Àrgos venit. Brat híc vníus exulum X enoclís frater. Hícad Aratumá Xenocleadductus murílocum demonftrat, quo tranfcenfo ipfe euaferat, intus pené planum efle, nec multo terra edítíorem faxofx regioni& excelfz coherentem:externumautem faítigíum fcalís non perínde arduum fuperatu. Quz vt intellexít Aratus,míttít cum Xe nodeadmurum explorandum duos ex feruís fuís Seutham& T'echnona certus, fires facultatem haberet,clám vnoQy perículo propere omnéaleam íácere potíus, quám diu, turno bello X aperto Marte congredípriuatus cum tyranno, Vt X enocles cum feuis reueríus íníta murí menfura naturam renuncíauítlocí non ínacceffam necafperam, fed latere ín aggredíendo íd operofum effe afferuít propter hortulaní cuíufpía catellos paruos quíde,verüm míré pugnaces ímplacabilesq;:extempló fufcepit negocíü. Armaav tem víitatü erat parare. quoódomnesferé tücfurtíuís ín fe mutuo excuríionibus vterentur, Scalas veró Euphranor mechanícus fecít:quód detraheret eí omne fufpicione arti, ficium. Nam erathíc quog exulSícyoníus. Víros eíamící,quos habebat Argís finguli ex paucís denos prabuere.ínfuper de feruís fuís trígintaarmauít, Adhaecopera Xeno, philípríncípís graffatorii conduxít parua milítü mani, apud quos dífsípatus fermo eft expeditione fufcípi ín fines Sícyonios ad diripiendá equasregías, V ulgus diuerfis itine ríbus ín Polygnotíturrím przmiíísí;atqg ibitufsi operírí. Caphefias quoq; expedítuscü quatuor alíjs premíífus eft. His íníunctü,vtfub tenebras pergerent ad hortulanü,víatores fe efle ferentes. quó cüm díuertílfent,ipfum íncluderent cum canibus, Neg enímalius tranfitus patebat.Scalz folutíles erant. Has ín achanas( genus menfura elt frumen taríze apud Perías€ cíftze etí3) coniectas contectasy in plauftrís praemifere. Interhac cüm fpeculatores aliquot Argís Nícoclís coparerent& círcuncurfitare tecte dícerétur, atq; alleruare Aratíü:orta luce progreffus& oftendens fe cum amícís ín foro deambulauít. Híncvncus ín gymnafio, abductis ex palzftra nonnullis adolefcentíbus, qui po tare fecum& feríari folebant, domum eft digreffus. Mox confpecti funt ferui eíus pet forum, híc coronas ferens, ílleemens faces, alius cum mulíerculís ín conuíuío pfallere & tibía canere folítís colloquens. Fac cüm exploratores omnía contemplarentur, ludificatí funt, atque ínter fe cachínnantes dixerunt níhíl metículofius tyranno cflc. quando etíam INícocles tanta fuccínctus vrbe& víríbus adolefcentem paueatín deli cías X compotationes díurnas exilij víatícum effundentem. Atque íllíhoc modo citcunfcriptidífceffere.^ At Aratusprotinusá prandío egreffus ac cum mílítíbusadPo lygnotiturrím coíunctus mouitín Nemeam: vbi coepta fua detexít multítudini. Pri mum promífsís eos onerat& cohortatur, datody figno Apolline dextro proceditad vrbemadlunz círcumactíone modó íter cocítans modó remíttes, Ita lumíne ín vía vtítur, atqj occumbente eaad hortü venit propemoenía. Híc occurrít eí Caphefias.quí canícw los nó comprehenderat,g przuerti(fent profugere,fed íncluferat hortulanü, Confter natos plerofag monentes(p,vt fereciperet:cofirmauít Aratus recepturtüfe oftendens,fi magnopere moleftíípfis canes efTent.fimul íllos qui ferebàát fcalas,praemíttít: quos Ecde lus€ Mnafitheus ducebat. ípfe fenfim fequíturlatrantib.íam vehemeter catellis fecian tíibusqg; Ecdelü. Adeunt murü tamé,fcalasq; fine perículo admouent.Subeuntib.prinis ílle,quívigílía matutína tradebat, tranfibatíllacad tíntínnabulü multaq;lumína& fire pítus eràtfequentíü eum.]llí ín fcalís quíetí cótraxerunt fe,atqy ítahos nó magno nego cío fefellere. Caterümalía ftatíone huíc ex aduerfo aduentáte ín extremi venere dilafmen. Quà cüm pariter pretereunté effugiffent,cofeftím cofcenderür primi Mnafitheus & Ecdelus,víasiy ex vtrag; murí parte hínc índe ínfidétes míffo ad Aratü'T'echnonefe gnificaueruntei,vtmaturaret, INonmultum eratab horto ínteruallad murum& tut rim, rim. dus. eum tibu toc nou pitu rem mul cal: &g pte acc lice etc bus crat age ni 10 10 Ue íng Co! los dor culi forí uau nati lati. oil o díei pet veri uit: run gu: po cor nac iq 4 io ien obt reti fun [Lis inc fal the tan B da $228 voter B t rur &i tía! e 9 l Aratus. 71$ im, ín qua canis venaticus grandis excubabat. Híc, vel quód fua fponte effet torpi^ dus, vel prídíe defatígatus, non fenfit fcandentes murum. At catellis bortulaní inferne eum excítantíbus primüm caecum& obfcurum reddidit latratum, índe íllís preetereun^ tibus magis íntendít,cenebatiy frequens íam latratus locum: vt remotíor excubítor ela« toclamore venatoré percunctare£, quem nam tam afpere allatraret canís,& numquíd noui?Ille ex turr refponditalta voce,nihil mali efle,fed canem ad ftatíonis lume& ítre^ pitum tíntínnabuli lacefsítum. Floc potífsímüm Aratí mílítes roborauít: quód venato» L rem arbítrarentur confcíum rem tegere,atqy effe alíos ín cíuítate,quí ccepta adíuuarent, M multos. Acením muro fuccedentium íngens fuít perículum,& mora eos occupauíft: ep Lo fcala,nifi fubirent finguli feorfum, vibrarent: tempusQ vrgeret cantantibus íam gallís, o EB Equodíamíam adfuturi effent, qui ex agro alíquíd erantferread forum folíti. uapro^ - ME permaturauit Aratus fcandere murum, càm quadragínta folüm ante eum euafiíTent: j acceptísqp infuper ex ijs, qui ínfrà ftabant, paucis domum tyranní& praetoríum petíjt.Tl " licením vígilías mercenaríj milites agebat. Quos cümrepenté adortus comprehendit e fetcunctos,neq: quemquam occídíflet:confeftím ad amicos mifit díuerfos, quí ex zedi^ $ bus quemque excírent, Vthí vndíqy concurrére,íam lux appetebat,& theatrum coetu », EP aucompletumad íncertum rumorem etíamnum fufpenfo, neg quícquam certí, quíd s ageretur, cognofcente: quovfquetandem progreffus praeco pronunciauít Áratum Clíd EÉBR. 9ónixfiliumciuesadlíbertatem vocare. Tuncfidentesadeffeíd, quod íamdíu expecia- uo verant;agmíne contenderunt ad fores tyranní,fübijcíentes faces aedibus. vnde flamma ? íngens edíta atq; confpícua Corínthum vfque flagrante illius domo, vt obftupefcentes - MEÉB. Corínthijpenéad ferendas fuppetías effuderint fe. INícocles autem occulté percunicuí EB loselapfusexvrbeeuolauí.—Milítes vero poftquàm cum Sícyonijs reftínxerüt igne, li 6 domumeius diripuerunt. neg; íd prohibuit Aratus, acrelíquas quoque tyrannorum fa^ » cultates concefsít cíuíbus. Porró nemo occubuít,vel omnínó vulneratusfuít exaggret t foribus vel hoftibus, fed fynceri& purum à cíuili fanguíne fortuna hoc facinus conferie uauít. Reduxit exules,quí eíectí ab Nícocle fuerant octogínta: qui tyrannorum domí& 6 onaufüperiorum non mínus quingentos,quí díu& fere quinquaginta annos fuerant pa » lati. Horum pleríque reuer(i ínopes priíftínas poffefsíones fuas vendícauerunt, íngre^ i- 09] io díentestg praedía& domicilía fua ín magnas dífficultates coníecerunt Aratum.quíforís n petíínfidijs& ínuídiofam effe Antigono libertatís caüfa cernebat ciuítatem, concítarí iC vero íntus& feditione agítarí. Care quod ín praefentía vifum optimü factu eft,affocía^ t 6 uiteam Achzís:& quía Dori erát,ín nome haud grauatím& remp. tranfierít Achzo» rum.qui ea tempeftate nec dígnítate exímià nec magnas víres obtínebat. Nam feré exi» » M6 auaoppida íncolebát,agrumneq; vberem neg latá pofsídebat, et mare accolebantím^ tt portuofumlíttore fere(axofo cotínentem pulíans. V erüm hí clarífsime robur effe Grze^ € EB crüoftenderuntíntolerabile, quoties ordíne& concordia conftítuti duce(ít prudente t natum, Quí cüm veterü Gracie florentíü víríum e(fent ín nulla propécenfendi parte, e, at ídtemporís vníus non zquarent potentía m edíocrís cíuítatis:recto confilio et coni Ml o enlione,& q príncipivírtute inducere ín anímü poffentnon ínuídere, fed aufcultare X t^ obtemperare,nóo folüm in medio fefe cíuítatá& víríá cantarü tyrannídumói in libertate » HE rinuere: fedafsidué etíaplerofgalíos Graecos ín libertatem afferuerunt& coferuaue" mnt Moribusfuít Aratus politícus,celíi anímí,attentíorad remp.quám príuata, ho» [-(lis acer tyránorum,ínímícítías& amicítias femper exbono publico mcetíebatur. Quod ry incaufa eft,vtnon tam amícus firmus, facilis€ lenís ínímicus vídeatur fuiffe,reip.cau » fa híncínde pro tempore varíans. Confenfio gentiü,focíetas cíuíta um,conuentus,X ^ É thetrumvnámiíttebat vocemamatorem eum d vírtutís,effe nullius, Ad bellum X cer (i tamen tímidusatq; anímo ímbecillis aperté commíttendum, ad vrbes veró€ tyrannos le dàm furríipíendos contechnandosq; infidíator callidífsímus.CQuapropter eum,quí pren$0 soterexpectatíonem praeclare multa,qua tentare fuit aufus,confecít:non paucioraappa» i E tetquz effici poterantmínus audendo depofuiffe. Nontantum ením anímantíü quoe ME undam meo íudicío perfpícax noctu eft oculorumacies, iínterdíu vero cecutit arídítate o»&(ubtilítate eíus,quií ín oculís eft humorís,quí cofortij lumínís eff ímpatíens: verüm e i tiam folertía eft quzdam hominis& prudentia ín foleacforo natura trepída, ad facta IS ttcta clancularíagy anímofa.— Hanc inconftantíam efficítín bonís íngenrjs doctrínze i, ínopía philofophícze: quae vírtutem ficut fructum fpontaneum& incultum cítra do» tU Grinam effert, Caterüm elucebunt hac per exempla..— At Aratus poftquám fe 0 4 Aratus capit Sicyonen. Aratus libera: patriam fine civili fa&guine, Aratus Sicyoné j 1 coniungit A» cbeis, Aratus ad reitpub. omniarefe rebat, Cur noctue in. terdiu minus,no Gumagis per» uideant. Honines quida noctuis fimiles, philofopbis uiopia, Avati ad Ptolemex profectio. piclura Sicyotiia, prejtantiffima olun. Ariftrati tyráni imago pidla, deq; e4 abolenda Arati cofuldo "4lcis pictoris etyrannis diciun. Ptolemeiin Avátum liberalitas. Cicero lib.z, ac Offic. Avati moderatio. Arati elogium, 716 Plutarchi cíuitatemq fuam coníutxít Achzis, equo merens à magiflratíbus obedientize caufa di lectus eft.» quamvís tantas accefsiones reíp.dediTet,jnomen fuum& patríz víres:obfe quentem tamen fe vt gregaríus aliquís exhiberet pratoriannuo Ach orti, quícung ís, fiue Dymzus, fiue Tritenfis,(iue ex mínore forte oppido foret, Allata etíam fuit eipe cunía dono à rege Ptolemeo viginti quinq; talenta. Hanc cepít quídem Aratus,fed ac. ceptà egenís cíuibus fuís cum inalía,tum ad redímendos captiuos dilargítus eft, Quia veró placarínon poterant exules,quí przdíorü fuorum poffeffores fatigabant; venitci, uítas ín perículum extremi exítij. Quare vnícamfpem vídens Ptolemziliberalitatem, perrexit nauígare X rogareregem, vtargento fibi ad cocilíandam cíuitatem fua fübue. nítet. Soluítex Metonefupra Malea,vtillinc curfum faceret. Gubernatore aüt acríven to ingentes voluenti ex pelago fluctus permíttente nauem ablatus gré Adría decurrit oppidum hoftíle.Síquidem tenebaturab Antígono& przfidium habebat: quam matu rans deuitare egreffusty naui relicta recefsít, procul à maríatq; eum vnus comítatusamí cus eft l'ímanthes.Hi coiecerunt feín locum nemorofum,vbí duríter nocte tranfegere, Mox fuperueníens praffidij praefectus Aratü ínueftígauit. verüm deceptus eftab illius feruis: quí docti erant dicere modó eum profugiffe atqp ín Buboeam vela fecíffe nauem tamen cum onere€ famulítío eíus hoftile declarauít& retínuít, Paucis póft diebus co, lilío deftituto Arato offertur forte fortuna nauís Romana, quz ad eum locum appulit: quonuncípeculatum afcendebat,nunc caufa fuí recondendí degebat, Ea nauís curfum habebatínSyríam. Hanc cófcenditínducto nauclero, vt vfq ad Caríam deportaret fe, à lactatus eft atit perículís iterum ín falo haud mínoríbus. Ex Caría veró tranfuedtuslongo fpacio ín Aegyptumregem conuenít ííamprídem fibí beneuoli, quód picturís€t, bulís Graecís eum honoraret, In quíbus quíaíudicium habebat Aratusnon ínícitüafsi duealíquíd eí,quodartificio€ elegantía praftaret, Pamphili imprímís& IVielanthi col lígens& comparans mittebat.| Florebat ením gloría etíam tum Sicyoníz artís& ele gantís pícturz, velut quz nitorem retineret fola illibatum. vt vel Apelles ílleíam cele, bris eo fecontulerít:ac quó confuetudínem alíiquandíu cum íllís vírís haberet,talentum ijs mercedís dederít: vt ín exiftímationis magís quámartís eorum veniret focietatem, Quapropter ímagínes Aratus caeteras tyrannorü,cüm liberaffet cíuítatem,fuftulit. De Aríftrato,quí viguit Philippi uo,díu deliberauít. Pictus fuítab omnibus Melanthiat feclís, currui tríumphali,quo vehebatur víctoría, afsiftens Ari(tratus:cuí tabulz, vtPo lemon Períegetes memoríe prodídít, manum appofuít Apelles.Erat opus nobile;adeo vtflectereturab arte Aratus,rurfustyrannorum odío ftímulatus detrahí pracepíttabu lam. Ibí píctorem Nealcem perhibent Aratíamícum lachrymabundi pro tabula depre catum: Vteum non mouít,ibí cum tyrannís dixiffe bellum gerendum, n6 cum ímagíni bus tyrannorum, Omíttamus ígitur inquit, currum& víctoríam, ipfum tibí praeftabo Arí(tratum ego,vt tabula cedat. Quod cüm permififfet Aratus,expunxit INealces Ati ftratum.Eíusloco palmam fubíecit.Níhil aliud aufus fuítadijcere. Pedes deleti Arifir tí, delítui(Te fer&tfub curru, Obhzc ergoó fuitregí Aratus charus,cognítusq; ab eolonv M. H H E H T, AU.. H H H D gc magis animum eíus deuínxítfibí, accepítqs dono ciuítatifuze centum quinquaginta 44, íngt talenta.ex quibus quadraginta ftatím fecit auferens ín Peloponnefum nauígauí, Re líqua per portíones díuífa mífic deínceps eírex mínutatím. Eratígítur magníficum vd tantü ciuibus argentíparafle cuíus exígua portíone alij duces& concíonatores accepta redemptíaregíbus íus víolabant, addícebantfe obnoxíos, patriasqy fuas propinabant. Enímveró magníficentíor hac pecunía fuít com parata pauperibus cum díuítibus recon cílíatío concordíag; populo autem vníuerfo falus& fecurítas, Iam fufpícienda eratillíus tanta ín potentía moderatío. Síquídem creatus ad exulum querelas componendas difceptator cum libera prorfus poteftate& arbitrio non fufcepit id folus, fed allegítfibi quíndecím cíues, quibufcii multo labore& íngentí negocío cófecít ciuibus ínter fecon cinnauíttg amícítíà atgy concordíam. Quorü gratía non publícé modó tota cíuítas meri» 51 tís honoribusremunerauit eum, verüm etíam exules príuatím ftatuara eí ex are pofue runt, cuíhoc elegíum ínfcrípfere, Confilia y pugna tum virtus nota Pelafois Herculis ad cippos innotuere yiri. Fiximus n patriam fed nos tua f 94 redu£ti Fu Ju[litie memores dulcis rate tue Propitis Hís gon nate factí med acci giot 28,€ trag ope fain deZ grat fun Gar tías L mee Acr iil ret. taffc Ho tyra con inte thue - MS bus arce ped. fem faní mox xan eius ade 9 pz: alíq cífa. gíta Vb lum quo adt] con 8tat 10 cína tísti pra: tgo ma dro. xan Ei *- ow ^38 l» V " " a 49 " 3 1Q Aratus. ivi Py opitijs fuperis[e uatoris.tuaenimlla Fortuna leges veflituis patrie. Hís rebus geftís ínuídiam quidem ob beneficía Aratus ciuilem vicerat. R ex veró Antígonus anxíus eíus caufa, cupíensg vel traducere totü beneuolentía ad fe,vel ab co alíe. nare Ptolemgum,cüm alíam munificentiam fatís abhorrentí oftendit,tum dijs Corínthi facrífícans portíones mifit Sícyonem ad Aratü,ac(uper cená multís accumbentibus ín medi locutus: Cenfebam,ínquit, iuuenem hunc Sícyoníü íngenío effelíberali tantàm ac cíuít fuorum cupídiü:verüm vídetur morum etíá& negocíoríi idoneus íudex effe re. giori. Quippeante defpícíebatnos ex fpe fufpefus externa, opes ftupebat Aegyptis, elephantos, elaffes, aulas audíens. Nunc poft íínteríüs omnia ibi contemplatus eft mageedía efle& vmbrá, totum fe ad nos aggregauít, Ac íuueneipfe cóplector, ftatuígy opera eíus vbígg vti.& vobísíubeo,vt pro amíco eü habeatis. Ex hifce verbís capta anfaínuídí& maleuolí certauerüt inter fe fcríbendis epiftolís,multatg& grauía Ptolemeo de Arato fignificauerunt. vnde mifit illeexpoftulatü cumeo. Atq exoptatís hís& fiagrantíbus,ad quas magno ardore contendiítur, regum X tyrannorü amícítijs taptü con iuncti eratlíuorís X malígnítatís, At Aratusprxtor prímümab Achzis creatusobíe dam Locrídem& Calydonii populatus eft. Boeotíjs veró dece millibus milítá fuppetías ferens venít poft pugni, qua ab Aetolís fuerttad Charonea fufi. Vbí Aboeocritus Acrocorínthü inftítuít occupare: nó quà Sícyonijs profpíceretvel Achacís tantüm, fed quód cómunemtotíus Girecíz domínatü Macedonü praíidíum exigere índe delibera: rt, Chares ením Atheníenfis, cüm víctorí3 acíe quada deregís Perfará ducibus repor^ taffet, fcrípfitpopulo Athenienfi pugna fe Marathoníz germana ví&toríam reportaffe. Hocvero factü non errauerís, fi Pelopídze Thebani& Thrafybuli Athenienfis excídío tyrannorum nuncupes germanü: nííi quód hactenus hoc,quíanon contra Graecos,fed contraaduentítíum& peregrínü domínatum eft perpetratum,excellat, Nam Ifthmus intercludens maría hocloco contínentem noflrá connectít& commíttít. Acrocorínthus autem excelíus mons ex medía exurgens Graecía, vbí prafidio ínfe(Tà eft, impedit p Kexcluditvniuerfam, íntra Ifthmum qua fita eft,cómercijs& tranfitu& expeditioní^ bus X negocíatíonibus terra maríq:. quor habet vnus arbítríum praefectus,& quí eam arcem przefidio tenet:vt non ioco Philíppus mínor vídeatur,fed vere folitus Gracíz có pedes Corínthíorum vrbem appellare. Itaq; locus ílle càm omnibus ín oculís erat,tum lemper regibus& dynaftís, Antígoní vero cupídítas illius potíundí non concedebat ín. lanifsimorum amorum motuí. Quíppe totus ijs cogitationibus erat íntentus, quemad. modum dolo illum adímeret obtínentibus. nam tentareapertevanüerat. leítur Alexandro,cuíus ín manu eratarx,fublato ab eo, vtí fama tenebat,venenís Nícza vxorem tius,quaeres adminiftrabat& ftatíonem ín Acrocoríntho habebat, ílíicó Demetríü fili& deam fubmittendo aclztam fpem oftentando regíarum nuptíarum& connubfj( nec v ingratum hoc erat mulíerí zetatís prouectíorís colioquíum) cepit filio ín eam quafi efca liqua adhíbíto. Caeterüm quíaloci illanon dímíttebat,fedacrifepiebat cuftodia:floc dfacere hunc fingens nuptías eorum Corínthí celebrauit,ludosq; edídit,€ conuíuía a^ gitauít quotídie:vt quí maximéad ludos& ocium anímum ex lztítía& hilarítatelaxet, Vbitempus fuit,vt cantaretur in theatro carné Onaebzeum, ipfe Níceam ad fpectacu: lum ín lectíca regalíteradornata deduxit exultanté eo honore& remotiísímam ab eo, quod ímpendebat. V tad díuertículü peruenit víze,que ad arcem fert:íufsit llam prziíre adtheatrum, Ipfefalutem cantorí falutem nuptijs díceas A crocorínthü preterzetatem connítens fcandít. V bí obferata offendit portam,baculo pulfans aperírí przecepít eam. Stato obftupefcens aperuit, Italoco potítus non potuit(ibí moderari, quin ínter tibí» dnasín vis& foro exultás prae gaudío potaret, coronas ín capite geftas fenex& tan» üsreri veríatus voluminibus comeffaretur,complectereturcg& falutaret obuíos.lta fu Pramaeroré& tímoréaufertagítratq; menteoblatüfineratíone gaudíüi.^ Atvero An tígonus occupatii,vt eft fuprà díctum, Acrocorínthü fepfit pracíidio cüm alíorá,quíbus maxíma fide habebat,tum Perfxü philofophü ímpofuit prefectü. Aratus veró Aiexádro adhuc fuperftite e3 arce aggreffus eft capere: verüm focietate ínter Achzos& Ale: xandrit íníta deftítít. cunc vero alíá deíntegro cófilij fuí occafione accepit huíufcemodií: àt Corínthí fratres quatuor orígíne Syrí,quorü vnus nomine Díocles ín arce" pedía aciens Antigoni vex calumnias ftruit Arato, Aratiin prima pretura ves ge^ fte. io Berotarches cum mille milítibus Boeotijs cecídit. Infequentíanno íterü praetorfactus Arstipretur4 ll.[& Acrocorintbus; Antigeni dolus, Antipenus occu pat Acrocorite tbun, Arati ceepti ad occupandu Ácrocorintbumn, Error€x periculum à fimilitudine bomina. Tenpu ad vem opportunum, " € T k y 4 uU m$ Rn. [-! M ^" s i icultates A» o obiectee dà ocorintbà &t 718 Plutarchi faciens degebat. Tres alij íntercepta regía pecunia Sicyonemfead argentarium cóotufe, runt Aegiíá, cuius opera vtebatur ínfcriptura Aratus. Hí mox partem auri diftraxerár, reliquü vnus eorum Ergínus eó ventítans occulte permutauiít. Hinc factus Aegiíe fami, laris, atq; ab eo ínfermoné deductus de arce narrauít, dum ad fratre afcendít, anímad. uertífle fe obliquum íncifum rupí vndig; abfciffze callem, quí duceret ad certum locum, quá humilímus arcís murus ínzedíficatus effet... Cüm derídens illum diceret Aegías: Et voshomo przdare ob modicü aurí labefactatís regia negocía, cüm vnam horá valeatis íngenti pecuníavendere, An non furibus ítem vt proditoribus deprehenfis mors eft(c. melpropofiíta? Arridens Ergínusín prafentía pactus eft Díoclem fefratremtentatu, rum. INam alijs fratribus nó admodum diícebatíecredere. Modico temporís fpacio re uerfus promittít Aratü fe ad murum ducturü,quafaftigii eius pedes quindecim nó ex cederet, atq; ad relíqua opera cum Díocle praftíturi. Decidit autem cumillís Aratus, firem ex fententía gefsíller, fexaginta talentís:fin ab ínccepto decidi(Tet, atq; incolumis cum illís euafiffet, vt zedes vtrícy& talentüi daret. Quía veró deponenda apud Aegíam íinvfum Ergínierant ea fexagínta talenta: Aratus aiit neq; habebat ípfe, neg; volebat foe noríacceptís confilíti odorandü alteri prebere: multa pocula ex fuís fumpfit& mundi vxotís, eat Aegíz pígnorí ,p hacpecunía oppofuit, Quíppeanimo erat híc víqueadeo celío,tantogy praeclarorü factorü flagrabat amore: vt cüm Phocionem fciret& Epami, nonda Grazcortü íuftifsímos atq; optímos habitos eo fuiffe, quód ampla munerarefpuiffent,negyà virtute pecuníz gratía díícefsíllent: ipfe impendere& erogare etíamin hac, ín quibus perículü vnus pro omnibus adibat vel confiliorü infcijs,no dubitauít. Quisi, giturnon míretur& faueat etíamnunc íllíus animi magnítudíni, quí fumma tam grandi tantü coparauítdíícríme:acres fuas, quas habebat charifsíimas, pignorauit: vtad hoftes nocte íntroducius dímícaret de capite,neg; quícquam ab ijs,pro quibus ílla agebat,nifl fpem pígnoríacciperet gloríze? Rem fua fponte ancipitem error quídá,qui ínítió interuenítper ímprudentíam, efficit ancipítiore. Síquídemferuus Aratí Techno míílus cum Diocle eft,vt murá confideraret. Nonafpexerat hícante Díocle, fed faciem eius& fpe cíem exiftímabat exnotís,quas figníficauerat ei Ergínus,tenere fe,crífpís capillis,níoro colore,€ imberbe. lgítur profectus ad prafinitü locum Ergíntüi, quí cum Díocle ven, turus extra portam erat, operíebatur pro loco, quem Ornítaappellant, Inter hzcmz ximus natu frater Ergíni€ Díoclís nomine Díonyfius,non partíceps neg; confcíusca ptorüi,fed Díocli a(símilis tranfibat forte illac. Techno veró fimilitudíne cum fignísfu gure motus,quefiuit exhomíne:ecquíd ei cómercij cum Ergíno íntercedereteQuí càm fratre ferret fe eíus effe, omnínó arbitratus eft colloquí fe Technon cum Díocleneq;no men Ícíícítatus,necp aliud figná vllum expects prebuit eí dextra,& de couentís cá Ergíno fermone inftítuít,atg, de illis eii percüctatus eft.Ille errore aftute excipiesin omni busaflentiebat, conuertensip feretro ad vrbe ínter colloquendü fine vlla fufpicione p^ gredíebat, Vbí íam prope porta venít,ac T'echnoné effetílicó correpturus: ecceoccut rít eís etía Erginus.Quí captione fentíens etperículü Technoní,vt fugam caperet,nutu figníficauít, contjcíentesq; ambo fe ín pedes,curfu ad Aratum euafere. Nonabiecítille 48 Ípe tamen:fed cofeftím mifit Ergínt,quí pecunia Dionyfio offerret,oraret(y, vt tegeret rem, Executus rem Ergínus Díonyfiit adduxítfecü ad Arat&. Que vbi femel tenuere, non íamdímíferüt:fed ínclufum coclauí cuftodierüt, fety accínxerüit ad rem aggredicndam. Omnibusparatísrelíquas copías íufsit ínarmís excubare. D electos quadríngen tosaffumens neg; hos paucís demptís, quíd pararetur, cofcíos duxít ad portà pratera dem Iunonis.'T'empus eratanní fub adultizftatem ín plenilunio,nox ferena& lucída, vnde metum etíá mícantíareflexu lunz prbebantarma, ne excubitores non fallerent. Iam prímís vrbi appropínquantibus nubes furrexerunta marí, vrbemd& círcumiedia inumbrauere. bí czterí confidentes dí(Toluerunt calceos. INeqy ením ftrepitü magnum edunt,neg ínftabilibus falluntur gradíbus,quí pedíbus prehendunt nudis fcalas. Erg" nus feptem ífuuenes ducens fecum vefte amictos víatoría applicuít occulte ad portam. Cuftodem portz vna(p ftatíonem ínterfecere. Símul fcalae admotz funt.ac centum mi^ litibus Aratus raptím tranffcenderemoenía, atqy alíjs fequí,vt poffent, fufsís attracísig ocyfsímeé fcalis pervrbem cum centum illis perrexítad arcem, ouans íam, quód tectus effet velut certa victoria. Progredientibus ftatío occurrit quatuor víror&, neq illa eos percepítoculís: quíppeín vmbra adhucerantlunz: fed confpiciebantipfi obuíos. lg tur parietibus quibufdam& ruínís adificiorit tegít fe paululum ad circumueniendes y 08, "X '2 —-— *91 los.q jntta ferta collu fciffa Íusal rosa viai vmb p centí ferta: pídí; runt. defei dere dux: rien cnt Cati 1 busi flere fuffe ad fc bus: quài pera mul Cepe trum yo nis, ipfe: mie) ee(si tulo flasc cont fuafi tunc chel i cufa; betu de tiam Àai git, Ven qua: men titín fe defi; mox Tta IUpi telil Gío; Xitd nüs e 48 tt 2 ln ^ l, t 10 39 9 Aratus. 719 los. quorum tres ín hos íncurrentes cadunt, quartus in capite vulneratus fugitvociferas intra mcenía hoftes effe, Breui poft cecínerunt tubze,& cíuítas ad motum cofi urrexit,re» fetzq; funt díícurrétibus vía: atq; multíslumínibus partím íma íam,partím ex alto arx collucebat, ac clamor vndíg íncertus accídebat, Interea vía íntétus Aratus ín rupeab(kiffalente€ grauíter prínum luctabatur:quód non teneret callem,fed deflexiffet pror (usb eo:qui ín faxo abditus atq; ínumbratus locís diruptís per multosanfractus€ gy» ro$ad moenía pertíngeret, Mox mire luna dícit dífcuffa et difpulfa caligíneafperrímum viz ílluftraffe: quoad applícuít, quà debebat,ad murum. Ibí coeuntibus denuó nubíbus vmbram& calígínem ínuexit, lllí,qui extra portà apudfanü lunonís Aratímilites tre o centínumero fubítíterant, vttandé ín vrbem funt illapfi vario tumultu& luminibus reftam: cp non valerent eandem femítam inueníre neg veftígía affequi illorü ítínerís, tre pidíglobo facto ad latus rupis obfcurum contraxerunt fe, ibiq; anxíj& arftuantes haefe, Lune benefici opportunum,' rnt, Quippe cüm mífsílibus petereturab arce cohors Aratí, fremitus ficut przclíantía dcferebatur,clamort ex montíü rep ercuffu refonabat confufus& íncertus,vnde proce deret. Haefirantibus hís,ín quam flectendá partem effet,mílitum regiorum Archelaus duxmagaam manum fecum trahens cum plangore& tubís afcendít ad arcem ín Axatü riens,ac trecentos hos przuectus eft, Qui(icut ex infidiis exorti íncurrütín et obtrune antq quos prímum funt adeptí.Cateros€ Archelait offufo pauoreauerterunt confe» Gatítg funt, dum per vrbem díuulfi& dífsipati(ant. Hís proflígatís adfuítà pugnantís lii businrupe Ergínus Aratum nuncíans conferuíffe manus cum hoftibus,hos fortíter refi feremagnuméy certamen ad ipfum murum cótractum, propero fübfidío opus effe. Illí fülferunt,eueftigíó vt eó duceret: atcp ex itinere hínc voce Íieníficabát aduentum fuum adfocíos confirmandos,hínc plena luna micabant arma eorum. quz frequentiora hoftí busex viz fpacío apparebant: híncrefonans noctís fragor vlulatum à multó pluríbus, quim effent,repracfentabat fierí, Denig; conníxí omnes pepulerunt hoftes, arcem fuperauerunt,ac praefidíü tenueruntluce appetente.Sol extempló facto eorum ílluxit,fi^ mul fubuenerunt ex Sícyone Arato relíqua copíz, quas portís Corinthíj alacríter ex» &pere,regiostg comprehendere. Vbíomnia tuta vífa,deícedít Aratus ex arce ínthea^ t'um,quo ímmenfa confluxítfrequentía cupiditate cüm eius cotemplandi, tum oratío» y nis, quam efletad Corínthíos habiturus.- Collocatís ex vtraq; tranfitus parte Achzeís ipfe ex fcena lorícatus ín medíü procefsít, vultu exlafsítudíne& vígilijs mutato: vtani» míelatio& gaudii à corporís moleftiaoppreffum effet, Vt populus fimulatg ílle pro» esit; gratulationibus effufus eft:translata ín dexteram lancea, genu& corpus alíquantilo momento ínclínas ea fuftínuit fe, conftitítgg longo fpacio tacitus plaufus eorum feflasqy voces excipiens celebrantiü vírtutem ípfius atq; ín ccelum tollentíü fortunam. Vt contícuete et fedatí funt,collígens fe oratione de Achzís habuitfacto fuo conueniente: fnafitdy Corínthíjs, vt Achaís centribuerentfe. Simulreddiditíjs portari claues, quae tincprímüm à Philippi temporíbus ín poteftate eorü fuere. Ex Antígoni ducibus Ar. chelaum,quí ín poteftate fuam venerat, miífum fecit. Theophraftum excedere vrbe rei antem interfecit. Per(zus,dum oppugnaturarx,euafít Cenchreas, Hic poft perhí» betur inter dífpurand& dícenti folü víderifibi(apiente effe duce,refpondi(Te: At me her deíd miíhí quoq; ex Zenonís preceptís quondáímprímís placuit.INunc mutaui fententamab íuuene Sícyonio correctus. Hoc pleríq; memoriz produnt dePerízo. Porró Aatus extempló tunc lunonís faná, Herzü dicítur,& Lechaum ín poteftate fuá rede» gijnauibus x X v. regis potítus eft& quíngentís equís. Syros quadríngetos fub hafta vendidít. Acrocoríntho Achaei praeíidiü íimpofuerüt quadríngentorü armatorti, quínquagínta cand,& totídem venatorü,quíín arce alebant, AcRomaníquídé Philopoe. nenéadmíratíone eíus ductí Girecori vltímü appellauere, quafi magnusab eo extíteritínter Girzecos nullus. Ego veró geftorüi à Grzcís extremumhoc& nouiífsimü dícam t defignati, quá audacía qua fucceffu przeftantífsimís coparandum:vt quz ínfecuta funt, mox declarauere, INam defciuerütab Antígono Megarenfes,& Arato aflocíauerüt fe, Trezeníj cum Epídauríjs ínter Achzosaflcripti funt. Excurfionem prímam facíensir» 'uipitín Attícam,ac tranfmifsís ín Salamina copijs ínfulam eft depopulatus,ficut carce» teliberatas Achzorum víres quolibetvertens. Athenienfibus libera capíta,quó defe» Gionís eís femína praeberet, fine pretío remifit. Prolemaí Achzís focíetatem adíunXitducatu bellíeíterra maríque delato."Tantum vero polluítapud Achzos, vt fi mi» hus liceret quotannís, alternís certe annis crearent eum prattorem, re& confilio ím: perium Arati capit Á« erocorintbumn, Aratut adiungit Acbeis Corinthun. An folus Dux f«picns. Grecorum vL. timus, quis, Arati apud A^ chos potentid, Aratus conatur liberare Argos, Aratus gladios sotr4 tyranideeretum, compe ruit, Ariflippi in Aratum in[idie. Ariflippi tyran tii vitamifera. Arati imperiu ex virtute, Aratus concedit Ariflippo vi&oriam. 710 Plutarchi períumobtineret perpetuo, Cernebát ením non opes eum,nó gloríam, non amícitíam regíam,non patría commodum fuz, non rem vllam alíam Acha'orum antefetre inae mento. Síquídem exiftimabat ímbecillas perfe cíuítates mutuís víribus coferuari quafi bono ílligatas communi. atcp vt partes corporis, qua víuunt& fpirant vnà ob mutuam conglutínationem, vbi diuulfze funt€ dí(Iocíate, tabefcüt marcefcuntq: íta ín praeceps dari cíuítatesalacerantibus remp.& amplíari perfe mutuo, fi alteríus magnae partibus effectis communiter confulatur. At càm víderet preftantífsimos quofqg; finitímos|libe, ros fuíslegibus víuere,feruitute dolens Argíuorum flatuít tyránum eorít Aríftomachü per ínfidiasfuftollere: quód affectaret fimul& mercedem illi cíuítati alimentorum red, derelíbertatem,& affcí(cere eam Achzís. Acreperti funt, qui rem füfcíperent, quíbus ig Aeíchylus et Charímenes vates przfuere. Verüm deficiebantur gladijs,atqy interdici fuerat comparare,grauesq; mulctas fanxerattyrannus ín eos, quí tenerent gladios, loi tur paratos eís Aratus Corínthí exíguos pugiones clítellís ínfuit, easy iumentís ínftru. mentum vile Argos portantíbus impofitas mifit, Cüm vates autem Charímenes quen: dam adíunxi(let coniuratíoni: A efchyli focij indignati funt,€ reiecto Charímenerem perfe funt molití. Id fentíes ílle ex íra pergentes eos intyrannum detexit. At hí maxima ex parte occupaueruntex foro profugere, atq; euolauerunt Corínthum. Breui poft, men obtruncatur à feruís fuís Ariftomachus,etmaturat domínatum arrípere tetríor illo tyrannus Aríftíppus. Aratus veró Achzos, quotquotad manum erant, quí armaferre poterant, fecum trahens aduolauit eó, quod expectaret promptos reperturum fe Argi, 148 uos.Sed cüm multítudo ex affuetudine libenter feruíret,ac nemo ad ipfum tranfiret: re^ cepit feacín crímen coníecit Achaeos,arma eos ín pace mouifle. Poftulati(taque fuerit apud Mantineos. Quía veró nó occurrítad íudicium Aratus,perfequens litem Ariíftip. pus damnauít Achzos. Lís tíígínta mínís eft zeftímata. At ipfum Aratum íuxtà perofus & tímés flatuítfübmifsis percufToríbus ínterficereregís auxilio Antígoní. Erant autem fert pafsím,hancoperam qui eísnauabant,captabant(g opportunitatem. Caeterüm nul Ja parfyncerz& ftabíli beneuolentiz víriín poteftate pofiti tutela eft. V bí ením affue uíttam vulgus quám prímoresnon ducem fuum fed ducí tímere: tum multís oculísvi, detdux, multís auribus audít& przodoratur confilia. Quare ín anímo eft curfumoraratíonís hic fiftere,ac cómemorare Aríftíppi vitam, quam ínuídiofa eí tyrannís beataq 4 & celebrate domínatíonís fpecíes conciliauit. Nam ille, quí focíetatem habebat Antígoní, multosq alebat corporís cuftodes, viuüín vrbe ex ínímícís nemínem relíquerat fatellítes tamen et ftatíonem foris agere in períftylío volebat.feruos,cüm ccenafletmox omnes exigebat,€ interiorem domum occludens cum amíca ín paruum fe abdebar av bículü editi, quod catarrhacta claudebatur. cuíus ín faftígiolocauerat lecti, vbí quie Ícebat: vt probabile eft quíefcere tam fufpiciofum hominem& pauídum. Scalas amíce mater auferebat,easQ alío ín conclauirecludebat,rurfusq orta luce admouebat& deuo cabat egregium hunc tyranni, quí ferpentís modo ex lultrís fe demíttebat, Aratusveró nonarmís per vím, fed legitíme ex vírtute perpetuum fortítus imperium ín pallío chlamydula plebeía omníum vbíq; tyrannorum communiís ex profeffo hoftís flirpem 49 in díem vfq; hodíernum dlarífsimam apud Girzcos propagauit. Ex illís,quiarcesinfe derunt,fpículatores aluerunt:armís,portís, catarrhactís ad corporís tutelam fepierütfe, víolentam mortemleporum more pauci deuítarunt: domus veró,vel progenícs, vel mo numentum, quod honoríficam habeat memoríam, fupereftnullius,| Porro dumadi meretentat Aríftíppo Aratus Argos& occulte fubínde& aperte,impegit. Semel etíam fcalís admotís moenía cum paucís magno dífcrímíne fuperauít, atq; occurrentes illícvi^ giles confodit. índe dílucente díe& tyranno vndíg; eum premente Argiui quafi nó pro ipforum pugnarctur líbertate, fed Nemea dífpenfarent, equi& iuftí fedebant magno cum filentío certamínís fpectatores. Aratí ver, dum fortíter dímícat,hafta comínusfemut eft traíectum.Locum tamen,quem ceperat, retínuít:neq; ante noctem ab ínflanté bus hoftibus eft deíectus. Quód fi noctem quoq acríter tolerauiffet,non decídiffet cov pto. quipperefpíciebatíam fugam tyrannus,& magnam partem facultatum fuarü prz míttebat ad mare. Nunc,cüm íd nemoad Aratum perferret,& deficeretur aqua, eletg vulnerís caufa fuí ímpotésreduxitmilites, Poftquám huic diffidit víz,íncurrens pro palàm cum exerciítufines Argolícos vaftauít, commiffoq; cum Ariftíppo ad Charcta?' mnem acrí przlío improperatum eft eídeftítuíffe ipfum pugnam& palmam é manibus amififTe. Siquidem cdm alía exercítus pars propellerethaud ambigua victoría hoftem; conie« — ? con taf abíi iore exp int obti dar rum io&Z put pro uip pías chr fpe: rínt osC folc 10adp bac quí. gio Dir tí. cam fent díci con yo finm dif opu tov pra tent fem fidi vtc tat: 4 tyrz rani quí pul tíbt buí Àr; tutr €02 feff $o tert tus; idei mat reni fic] fuif ban e (i "| 5 I$ 7 Kd n IS j " t e i9 19 4 10 Aratus. 721 confe&tandoq effet ad multum fpacij progreffa:hic non tam ímpulfus ab íllís, quos con qa ftabat, quàm víctoríz díffidétía& metu ín caftra perculfus retulitfe. Vt vero reliqui ab ínfequendis reueríi hoftíbus tulere grauíter, quód veríis ín fugam illís,ac longé ma» iorenumero eorum fufo, quám de fuís amifTo víctís permififfet de fe excitare trophaeü: expallefcens ftatuít de íntegro detrophaeo dímícare, vnog; ínteríecto díe acíem iterum intruxít. Vbi fenfit auctas illorum copias, milítemq tyrání maíore animo ínferre figna, obtorpuít:receptísqp per índucías mortuís reduxít exercítum, Atqui coetus& reíp.tradanda perítía comítate(g hanc diluens culpam coníuaxít Acheís Cleonas,ac Nemeorumludícrum Cleonís vt antíquítüs potíüs ad eos pertínens celebrauít. Celebrauerunt i& Argiuí. Actunc prímo víolata eft, qua conceíTa fuerat certantíbus fecurítas& fides publica: quod Achaei omnes,quícertauerát Argís,quos fines fuos peragrantes cepere, pro hoftibus fub hafta vendiderínt. Adeo fuítardens€ capitalis tyrannorü ofor. Brez uipoftnuncíato captare Aríftippum Cleonas, fed fedentem Corínthífeformídare, co. piasper edictü conícrípfit& cum edíxiffet,vt cíbaría ín aliquot díes fecum ferrent, Cen chreas mouítíllíciens dolo Aríftippum vt tanquam abfente fe Cleonas adoríretur.quze [pes nó fefellít eum. Quipe adfuit extemplo ille cum exercitu ex Argis. Aratus veró Co rínthum ex Cenchreís íam fub noctemregreflus vías ftationibus infedit,duxit(g AchzosCleonas. Agmen adeo compofité progreílum eft, adeoQy ftrenue& impigré:vt non (ol üm íter facerent, fed íngrederentur etíam denocte adhuc Cleonas,& ínftructi ftarét ioad pugnamffalfo€ ímprudente Ariftippo. Vtdies ílluxít patefactis portís& figno tu. ba dato elatus cutfu& clamore ín hoftes,eueftígió fundit fugatzy eos: quos ínftitit infe quiqud maxíme Aríftippum íntédere fufpícabatur fugam, Habebat ením multa ea re giodíuertícula. Vt Mycenas vfqy effufos egít: tyrannus à Creteníi quodam, vt tradít Dinías, Tragif-o nomíne occupatus,trucídatur, Cecídere de czterís plus mille quíngetí, Attamen Aratus parta tam nobili víctoría eaty íncruentanonrecepít Argos, neq; eam feruítute exemít, quód t Agías& mínor Aríftomachus cum copijs regi]s itrupiffentín eam vrbem,domínatumq occupauiífent. Hacre magnoperé probra fermones, dí&tería,& conuítía affentatoribus tyrannorum detraxít: quí ín illorum gratíam aluum commemorabant pratorí Achzorum ínftante przlío mouerí:fopore& vertigine eum, n fimulatq; coepíffent canere tubze, corripi folítum: cümacíem ínítruxifTet& fignum de» díffetpugnae,rogafferg; praefectos fuos C ordínum ductores,numquíd prafentía fua fit opus( nam íactam efTe aleam) fecedere praeftolatü procul euentum. Hzcfama víqueeovaluít, vc philofophí quoq in fcholis quaerentes, cordís tremor€ colorís varíatio in prafenti perículo tímídítatís fiat an íntemperíei figna& frígorís natiuí:femper appellatent Aratum,vtínfignem quídem imperatorem,fed cuí hzc ín certamínibus accíderent femper. Vtigítur Aríftíppüfuftulit;,mox t Lyfiadem Megalopolitanum appetijt ín. fidijs fuze ipfius patríz tyrannum.| Hícveróneq: degener erat neg ínersnaturá, neg vtcomplures tyranni delícíarum cupiditate velauarítía ín eam delapfus violentíam fue rat: fed gloríz amoreadhucadolefcentem excitati, fermonibusd; fa!íis& vanís,qui de m 442 io tyrannide vtre beata& mírificareferebantur,ín animumcelfum ftolíde admifsís,vbit ' vbity g^ $0 rannídem parauítbreui moleftíará,quas trahítfecum domínatus,cepítfaftídium.Símul quía fufpícíebat gloría celebrem& infidías tendentem tímebat Aratum:índuxitanimü pulcherrímé fe mutare:ac prímüm femetipfum explícare odío,metu,ftatione, fatelli tibus:deínde bene mererí de patría. Itag; accíto Arato depofuít domínationem,contri^ buíttg cíuítatem fuam Achaís.—Hincextollenteseum Achzí praetorem creauere. Ille Aratumilícó gloría elaborans fuperare,cüm alía multa,que non vídebantur necetfaría, tum expedítioné índíxitín Lacedemoníos.Cuí quía reluctabatur Aratus,vifus eft cum co emularí, Etveró etíam declaratus iterum Lyíiades prztor contra pugnante ex pro. ffo Arato,ambiíented praturamalterí. Aratus ením alternís annís ímperabat, Iam ad jottrtíam praeturá afpírauít fecundo curfu Lyfiades,atqp alternís annis vícífsim ille& Ara tuspratura fungebantur. Caeterüm cüm ínapertam cum eo erupiffet ínimícitíam, ata identídem effetíllum ad Achaeos crimínatus,reiectus eft. Etením fucatís moríbus exiííté matus eft cum germana& fyncera cócertare vírtute.Ac ficut cuculo Aefopus refert que renti de exíguis auíbus, quód fugerent fe, refpodífeíllas fore eum alíquando accipítre: fic Lyfiadiapparetadhatiffe ex tyranníde parum fyncera voluntate ipfum ímmutatum fuiffe fufpícionem.| Porró Aratusbello quog; Aetolíco comparauítlaudem. Gefiíebant conflígere cum Aetolís pro finibus Megarícís Acheí, Rex autem idi zmonio» P Arati fiatege» má, Arati de Ariflippo tyran- i: n0 victoria,& Ariflippi tyran nhi cedes, T Alij legunt Aegias. L] T!In Cleomene fcriptus eft Lydiades. Lyfiades Mega» lopolitanus ty» rannidem deponit, Arati ex Lyfladis difJen[iones. Arati preclaris confilium con» tra Aetolos. Arati bofles lafciuientes aggrediur. JMAulier galeata, t4nqua prodigium vifa. Diane finum dpud Pellenen[23 Aratus Ácheos fodere iungit Aetolis, Aratus conatur liberare Atbe"4s. Arati commentarij rerum ab fe geflarum. Aratus fufus à Tacedonibus, Atbenienfes liberátur à prefidio MacedoBunt, 722 Plutarchi rum Agiís, qui fubuenerat eis cum exercítu, ínflammabatítem A chaos ad dimicidum, Hicrepugnauít Áratus:multaq; probra,multa etíam ín mollítíam& ígnauíam fui per, ferens dicta, vtilía con(ilía eorum, quz fpeciem habebant turpítudinís, caufa non abic, cít: veràm permífit hoftibus tranfcenfa Gieranía impune tranfireín Peloponnefum, Vt tamen mox à tran(itu Pellenen ceperunt:non vltrá perftítít ín eadem fententía, neq; mo ras duxítnectendas prolatando€ expectando,dum cófcríptz eflent& coiffent vndi ín vnum copíz fuz.fed confeftím cum ijs,quí praftó erant, mouit ín hoftem rebus laris exlícentía& lafcíuía maiorem ín modum eneruatum. Namvtíllud oppídü funtíngre fi, difcurrerunt milites per domicilía fe mutuo fummouentes& de praeda dígladíantes, Duces& ordínum ductores coníuges& filías Pellenenfium círcumuecti rapuerunt,oa leasqp(ibi detraxerunt, easy illisímpofuerüt,nequís alius auferret eas, fed galea indíci, ret qug; domínum fuum. Ad huncmodum comparatís& hzcagentíbus repente A, ratum nuncíatum eft adefTe. Orto ftupore,qualem apud tam íncondiítos par eft, anteij intelligerent omnes perículum,prími ín portís& fuburbijs commííIo cum Achziís pre, lío íamprofligati fugam ceperunt, ímpleueruntq effufi pauore conglobantesfe& fuppetías venientes.In hoctumultuvna captíuarü Epigethis illuftrís viri filía fpecie& pro, cerítate corporís míra forte ín Díanz fano fedebat, vbí eam locauerat extraordínaríori militum dux,quírapuerat eam,galeamg; ei impofuerat tribus ín(ienem criftís. Hecre. pentéad tumultum euolans vt pro foríbus templi ftetít,pugnantesq galea illam gerens 3. uu n. Y"* le fuperne cotemplata eft:híncipfis cíuibus eftfpectaculum forte humana vifa,auguftius,:909 o fio híncfpectrum díuínum hoftibus confpicerearbitrantibus fe horrore& ftuporem íníecít, vtnemoadarmafe conuerteret, IpíimemorantPellenenfes fimulachrum Díane reliquo tempore ftare íntactum. V bí veró à(acerdote motum effertur, nemínem exaduerío obtuerí,fed auertere oculos omnes. Neq; ením hominíbus modo dírü íd vifu cffe & pernicíale, verüm etíam ftirpes ínfoecundas reddere,& corrumpere foetus, per quos transferatur. Hoctum facerdotem protulí(fe,femperdy vertífTe Aetolís ex oppofito,it, queín amentíam& vecordíamvertifTe. Czeterüm horum nihil tradidítín commentarijs Aratus:refertautem fufis ab fe Aetolís,vno agmíne fe cum fugíetibus ín oppídum ít pí(Te,eostg ví expulíffe trucídaffetg feptíngentos. Id factumfuítín maxímís celebrati, Tímanthes píCtor eam pugnam exprefsít atque oculís quafíreprcfentauít. V erume nímveró quód multz& valídz gentes confpírarent ín Achzos:quafiuit Aratus ftatim iungere cum Aetolís amícítíam.ac Pantaleonte,cuíus erat authorítas ínter Aetolos ma, xima, vfus adiutorenon pacem tantüm, fed& focíetatem Achzís cum Aetolís contraxit. Cümaflerereinlibertatem affectaret Atheníenfes, ínfamís fuít& male audiuitapud Achzos: q íntercedente ipíis foedere cum Macedonibus capere per índucías effet Pirzeumaggreífus. Ipfeveró ín commentartjs,quos relíquít,id inficíans Ergínum,cv íus mínífterío expugnauít Acrocorinthum, culpat. Illum ením príuato nomíne adortá Ícribít Píraeeum:at calis commínutís cüm ipfum confectarentur, Aratum afsidue nomi naíIe& appellaffe ficut praefentem,atgy íta fruftratum hoftes euafiffe. IMihí tamen haud tun cum fct tale lit. na e At. tyr? Fr mu tor, mal líte: pro tus mit ben pro apu ab« per lum Cle rijs cte Ge coll Ma ritv ueri infi por cefc fidt leut vídetur defenfio cíus probabilís.quippehomiínem príuatum Ergínum& Syrum abfur 4I, rn dum eft, nííi ducem haberet Aratum, ab eod copías&€ opportunítatem ad rem aggre díendamaccepiíTet, tantam rem anímo concepííle. Ipfe etiam id demonftrauít Aratus: quínon bís aut ter, fed(epíüs perdíté amantíum more Pirzeum tentauít, necp fruftra, tione deflítít: verüm ex eo,quód non multum neq; proculá fpeaberraffet, íd reuocauít eumadaudendum.Semeletíam crus fregít per Thríafion fugiens:& complures íncilio nes,dum curatur accepít, díugp lectíca delatus eft per expeditiones. Defuncto veroAm tigono€ Demetrío regnante magís magiísqp liberandís íntentus fuít Athenís, ac femel de(pícíens Macedonum. Vnde etíam cüm acíe effet à Bythe Demetrij duce fu(us apud Phylacíam, ac rumor íncrebuiffet hínc captum hínc czfum Aratum: praefectus Píraceo Diogenes Corinthum mífitepiftolam,qua Achaís mandauit, quando occubuiflet Ara 5g tus,vt vrbe cederent. Liíterís allatís aderatforte ipfe Corínthi,íocumq; Díogenis nunc & rííum multum cüm przbuifTent,abfceffere, Ipfe ex Macedonía rex mífit nauem, qu2 Aratus vínctus ad fe veheretur, Athenienfes veró nihílad fummam leuítatemadulandi Macedonibus relíquí facientes coronas fumpferunt, cüm prímüm fuit de morte cíusal latum. Quapropterira flagrans extemplo fignís ín eos motís vfquead Academíameft pregreffus. Mox exoratus nullare víolauíteos. Hínc Atheníenfes perfpectaeíus ví tute cüm ad libertatem defuncto confpiraf[ent Demeuío, ilum accíuere, Quillícetalíus tunc * leri pro am; &f ard con pro citu defi jo vtf neq atte re.( cha inte red eft: Aratus. 73 n tunc Achaeorum praztorforet, ipfe autem ex valetudínis díuturna ínfirmítatelecto det, cumberet:lectíca tamen eft eó delatus nolens deeffe íllíus cíuítatís temporibus,& prae: fcctum przfidij Díogenem induxit, vt Píraeum, Munychia, Salamína& Suníum c1, t talentorum mercede redderet Atheníenfibus: quorum cíuítati ipfe Aratus vigínti íntulo li. Moxaflocíaueruntfe Achzís Aegínetz, Hermionenfes,ac nomen Arcadícum ma. q gna cx parte factum eft eís ftipendíarii. Qouía veró Macedonesvicínís fínítímísq; bel, ís lisditríngebantur, X focij Aetolí erant: acceísío Achaeorum víribus eft grandís facta, f At Aratus veterí confilíoíncumbens& íniquo anímo ferens vicínam ipfis Argíuorum $, tyrannidem egít per nuncíos cum Aríftomacho, vt conferret€ adíungeret eam cíuítaà i9dlE io tem Achzeís, atqp Lyfíadísexemplo mallet tantz gentís cum laude&€ honore effe prz» ^ MEE crquamcumperículo& inuídía vnius tyránus cíuítatís. Cümaffenfus Aríftomachus v mandaffet,vt quínquagínta taleta fibí Aratus mitteret: quó abfolueret& dimitteret miÍ lites fuos: dum hocargentum paratur:contendens L y(iades,qui fungebatur pretura,vt z propríus ís fuus exifteretapud Achaeosactus: Aratum apud Aríftomachum crímína- tus eft vtinfeftum& ímplacabilem femper tyrannís, Quem vbiímpulít,rem totà vt per^ y mitteretfibi:affocíare eum inftítít Achzrís. Enímveroibí maxime concilium Achaorü ü beneuolentíam ín eum fuam& fidem,quam eí habebant, declarauerunt, INam cüm ira t prouectus aduerfaretur ílle, Aríftomachumabegere. Vtveró lenitus rurfus ipfe coepit S ME penseadereverbafacere, omníaciító& prompte decreuerunt, Argíuostg& Phía 5:008 c liosín cíuítatem accepere,annog poft Aríftomachum creauerunt pretorem.quí flores - apud Achzos glífcensqy ín Laconíam incurrere exciuít Aratum Athenís. Is refcripfit e: ab expeditione hac deterrens eum:quód cómíttí cum Cleomene ferocí& magnís cum - ME periculiscrefcente Achzosnollet. Inftantítamen omoaínó dícto audíens fuit,& ín belI: lum euntem eft fecutus, Quo tempore quía obftítit,ne círcaPallantíon cum offerente fe S Cleomeneftgna conferret Aríftomachus, à Ly(iade infimulatus eft, ac comítijs pretoi rijsadueríarium eum& competítorem habens fuflacíjs vícít,& praetor duodecímüm Is creatus eft, In hacpraetura apud Lyczon fufus à C'comeneterga dedít, ac palatum nodi Gepro mortuo habuere.quz fama de eo frequens Grzcíam peruafiít: verüm íncolumis : ollectis ex fuga militibus non fatís habuít ex perículo emerfífTe,fed tempore optíme v» ^ 0M o fuspreteromníum expectationem, nemíneq de eo, quod ínfiítuít, cogítanterepenté n Mantíneos Cleomenís focios eftadortus;atq; vrbepotítus ímpofuít ei przfidium,ínco M lasgj cíuítate eorum donauít:ac qua víctores non facilé obtinuiffent, hacc Achzís pepe - ritvícis. WVtveroó Lacedzmonij fines Megalopolítanos denuó cum exercítu íncuría, » uerunt: ope ferens detrectauítlaceffentíaníam prebere Cleomeni,Megalopolítanisqg et inftantíbus renífus eft.[Nempe necalias eratad concurrendum frontefactus, atqy íd tem v porís numero mílítum inferior,€ cum víro audace florefcenteq; adhucanímo ípfe flac ie cefcenteatg; ínclínata ambitione coparabatur:exiftímabatq; quam audendo nullis fubii fidijs ille parabat gloríam, eam tenentífibí cautíone conferuandam. V erumtamé cüm d leuís armatura excutriffet,ac Spartíatas vfi ad caftra pepuliffet, efIetds per centoría eo4i i rumeffufa:netunc quídemfecít Aratus ímprefsíonem: fed capta ín medío caua conual e leretínuit cíues& inhibuitneeam tranfirent, Atfremensob íd Lyfiades, atq; Aratum s probrís íncrepans ímplorauít equítes:quo fuppetías ferrent hoftes cofectantibus,neve v amítterent e manibus víctoríam,neq fe pro patría defererent certantem. Hínc multor& M fortium equítum globo íntulít fe ín dextrum hoftíum cornu:quod fuditfugauitdg. fed d ardoreanímí& gloríz ftudio íncautíüs euectus ínloca finuofa, faltuofa,& latís pafsim v concifa fofsís illic íncurfu Cleomenís cecídít, dum fplendíde przclaríísimum certamen d propatríz portís obít. Caterífugainacíem delatiturbantesqi pedítatum, totum exer» d ditum ín fugam cocítauerunt. Huíus reíín Aratum cft potifsímüm collata culpa, quód d deftítuiffe exiftimaretur Lyfiadem,coactusq; ab Acheís eft cum ftomacho abeuntibus, 7 Ml vo vtfequereturipfos Aegíon. Ibíconcilio coacto decreueruntnon prebere ei ftípendic, 7 MEE negmercenaríum militem alere:fed vt copararetípfe fibífigererevelletbellum. Iac in affecto contumelía deliberatum fuít extem pio figillum deponere,& fe praetura abdíca, di ICCeterümre fecum perpenfa temperauitfibi ín przfentía, eductísqg Orchomenó Aa NUS figna contulit cum Megiíftono Cleomenís vítríco. Quo coflictu victor trecentos f interfecít& Megiftonumcepit. Solítusaut£alternís annís pratura fungi, vt víces fuze á Itdiere, vocatus eft,eíurauít praturam. Praetor Tímoxenus defig t. Habíta B etautem índígnatío eíus ín plebem,qua praitextus dícebatur, cur eiuraflet przturam, Pp.» Avatus liberat Argos à Lyrannide, Acheorum in Araium beneuolcntia c7 fides, Aratus fufosá Cleomcie, Aratus capit Mantineant, 1 Aratus iterum fufusà Cleomene, L»[i«dis cedes. Áratus eiuyat praeturam, 724. Plutarchi parum probabilis: fed vera caufa immínentía Achzis perícula fuere: quód non íamvt ante fenfim Cleomenes X compofito gradu íngrederetur, neg magiftratíbus vrbanis e(Tetaftríctus: verüm poftquám necatís ephoris,agro díuí(o,& multísín cíuítatéaffcro ptís peregrinis liberam habuit poteftatem:actutüm Achaís íncumberet atqy ímperium Arati rpreben poftularet.. Quare culpant Aratum,quírepub.magnís vndís& tempeftate fluctuante fio. quafi gubernator permíferít& tradiderítalteri clauum.quo tempore velínuitís íncum. Magiftraturé- beread remp.coferuandam debuiffet: aut fires& víres habebat Achgorum prorfus pro pub.tanquán- deploratís, preftíterat cedere Cleomeni cítíus:quàm Peloponnefum ex integro prafi, uis guberiatof, dim Nlacedonícü moribus efferare barbarícis, complereqg Acrocorínthum armís Gal " futs dee lícís& Illyrícís:ac quos actionibus fuís bellícis& vrbanís preflerat vbígy,& ín comme fee do taríjs pafsim lacerauít,hos cíuítatíbus ínuehere domínos fpecíofo título focíos appellis An Quod fi fuít(dícamus ením fic)víolentus Cleomenes& tyrannícus:at ftirps maíores e. Obfurifimu fus Herculis& patríaSparta. cuíus ego velobfcurifsímum cíuem quàm prímum Mace Sparte cius, donum ducem potíüsfacere cofulam illis, quí aliquam Graecae nobilitatis habeutrariove.Macedo-. nem. Et quídem petebat ímperíum ab A chaís Cleomenes multís beneficijs eumhono numduciattt^ vem& vocabulum penfaturüfe ciuítatibus oftendens. Antigonus veró imperatorcum poneidu..]iberapoteftateterra maríq; renuncíatus non accepit príus conditionem, quàm merces Acfopicus vena ci imperij conceffus Acrocorínthus eft,plané venatorem ímítatus A efopícum. INeque tor, ením ante confcendít Achaos,qui fupplíces fubijciebant fe ei perlegatos& plebifc quàm przfidío& obfidibus tanquam frenum accepiffent. quamvís omnía adtet Polybius biflo- ratus, neceísítatem vt caufetur. AtPolybíusauthor eft íamprídem GC ante eam neccz ricus, fitatem, càüm audacía Cleomenís tímeret, clàm eum fuifTe cum Antígono collocutum ac Megalopolítanos ante fummififfe, quírogarent Achzos, vt Antígoní ope: rarent, Hi ením premebantur przcípue afsiduís afflíctí& fatigati à Cleomeneíncuríio^ phylarcbuston nibus, Parí modo fcríbít de hís Phylarchus.cuí nifi teftís accederet Polybíus,no víquemagne fideihi- adeó fides fitadiungéda. Siquidem motu afficitur ex ftudío,cüm attíngít Cleomenem, florias, fanatíco:atg ficut ín iudicio ín hiftoría huíc patrocínatur,íllum oppugnat. E runt Achzí Mantineam,quam recepit Cleomenes:atg; íngentí praclío apud F bceon fufi adeó fuere cofternati, vt extempló Cleomenem perlegatos ad imp fcipiendum Argos accíu exercítu effe:formídanslegatos mifitad cum poftulatum, vt ad amícos& focíos trecentís duntaxat comítatus veníret. Quibusfi diffideret,acciperet obfides.Eam Cleorencs Cleomenisey contumelíam& ludibríum ferens fui effe, retró mouit, fcripfitgg Achaiís epift Arati epifdle/ minum& conuítiorum ín Áratum plenam.Scrípfit exaltera parteille ín Cleomencme quibus fe mutuó piftolas, lacerauerunttg feínuícem probrís€ maledíctís atq infectati funt vfq ad nv lacerat probris. ptías& coniuges, Inde Cleomenes míffo caduceatoread bellum Acheís índícendu vtbem Sícyonem eís pene per prodítíionem furtím ademít. Illínc deflectens Pellen ct pugnauit, elapfoq; A chzorum pretore oppido potítus eft, Mox Pheneon& Pente leon cepit. Inde flatím adíunxeruntfe eí Argíui,& prafidíum accepere Phlíafij. nequ omnínoíam quícquam ex fjs,quz ín dítíonem A chaorü conceflerant,ín fidemanct at: fed tumultus ingens vndíg, círcunftabat Aratum concutí Peloponnefum videntem, ce uítatesqy pafsímà nouatoribus cíerí. Nemo ením quiefcebat,neg in prafentirerumfi Aratismale fen. tuacquíefcebat. lamSícyoniorum quoq;& Corínthíorii multí cum Cleomeneín co tientesdertp.— Joquíum detectífueruntvenifTe: quííampridem príuati libidine domínatus adipifce Siconentet.| diabhorrebátá bono publíco. Inhos Aratus permiffa fibi libera poteftate labefacatos Sícyonenecauít, Apud Corínthíos veró moliens íftos requírere& punire plebem exe fperauítíam affectam grauantemg; Achzorum imperium. Igítur concurfu ín templum .. Apollínísfacto Aratum accerfiuerunt certí aut ínterficere eum ante defeciíon? aut cer Aratiin perit! vipere. Acvenítílleequum trahes fecum, quafi níhil diffideret fjsaut fufpicaretur.Cum bv T lis conftantia, multí exíliuiffent,probrísq; eum íncrepítarent ínfectarenturtg: vultu admodum compo' fito€ leni oratione confidere íufsit eos,necincondite clamare ftantes:fed& íllos,qui! nuís afsiftebant,ingredí.Simul dum hzc dicit, excefsit paulatím coetu tanquam equum alícuítradíturus. Vbííta fubduxitfe,& occurrentes appellauít fedate Corínthíos,hor tatusQp eft, vtad edem A pollinís pergerent: imprudentibus íllís propearcem acccisit, Ibi ínfilijcín equum,datísq; Cleopatro przfidij prefecto mandatís,vt ín poteftate fuaar Cleomenes poti C€m retineret, abícefsit Sícyonem.Secutifunteum x x x. milítes,relíquire!; turCorintbo, lapfifunt, Cuíusfuga paulo poft Corínthijíntellecta perfecutiíllum, vtno funta Arati flvategemacum profagit exCorintbo. n ig erínt, Aratus vt aduertítaduentare eum,& círca Lernam cum; Clec pur ius p cum cyon ftipa chec folat Eter vo diftí ríntl cura vati: mul talet ftod netí roÀ tetr 10 fé eí lum prec plec cum cem Ae dert cert moi 0 tes 1 hof Ne UT vbí fare cat cen adn que 40 gen cha pro rati ule dic nz, rínt vef dui $0 COC fidt mu rift pul mí adi ) 14 Aratus. 71$ Cleomenem accíuere tradidereqy eí vrbem. Hic vero nihil exiftímauit tanti ab ijs acce purum fe,quám deftítutus fuerat dímíffo Arato.— At Cleomenes, vtacceíTeruntad e^ ius partes íllí,quí Acten appellatam íncolebant,oppídad ín fidem eíus pérmiferüt: círe cimvallauít& muro círcundedít Acrocorínthum,| Ad Aratüm frequentes Achzi Si^ cyonem conuenere, concione coacta prator cum líbera poteftate creatus eft,fepfitqi fliipatorum manu fe ex cíuibus fuís.'Tuncautem híc,quí annos tres& trígínta remp. A^ digorum tractauerat,potentíad;& authorítate tenuerat ínter Grzcos príncípatum:de folatus,ínops,& afflictus ín tantís vndís& perículo ficut ín patríe naufragío íactabatur. Etením Aetoli fuppetías petenti abnuere, ac cíuítate Atheníenfem Euclídes€ Mícíon 1:999] o díftínuerunt Aratíftudiofam.|^ Porró pecuniam Aratí& domum, quàm habebat Corinthí, haudquaquá attígít Cleomieries, neq; alium permifit.fed accérfitís amícís et pro» curatoríbus eíus omnía iufsítagere& curare,vt ratíones Arato reJaturís. Allegauít pri vatimad eum T'ripylum,et iterum vítrícum fuum Megiftonum,promíttens eí inter alia multa vectígal annuum duodecíni tàlentüm, excedens dímidio Ptolemzum, quí fena talenta Arato annua rníttebat, Pofcebat dux Achaorum declararí, vnadjj cum illís cuflodite Acrocorínthum.| Cümrefpondi(Tet Aratus nó tenete fe res,fed potíüsab íjs te^ nerí,vífustQp effet fimulate ipfum deludere: incurfione protínus facta fines Sícyoriios fer to& igni vaftauít;affedítqg vrbí eorum tres menfes fub oculís Aratí ambigentís,reciperetne mercede tradendí Acrocorínchi Antígonum. Nam abfq; eo negauerat venturum wo feeisauxilío. Conuenerurit Achatí Aegíon,quó Aratum euocárunt. Czterüm perícu lum erat caftra Cleomene fub moenibus vrbís habente tranfire,& retínebant eum ciues precibus,negabantty proiecturos ín difcrímen fe corpus eius hoftibus propínquís. Cople&ebantur íam eum mulieres quoqg€ puerí velut communí parenti& feruatoti círcimfufi& lachrymantes. At ille confirmatís hís et alleuatís equo ad mare vectus eft de^ cem amícis& filío adulto comítíbus:nauíbusdg confcenfis,que ftationem illic habebàat, Aegíonad concílíum peruenere. In eo decreuerunt,vt accerferetur Antígonus, ac tra» deretur eí Acrocorínthus. Mifit íriter alíos obfides& filíü ad illum Aratus. Quare exa» ctrbatí Corínthij pecuníam eíus dírípuerunt,ac domü dono dederunt Cleomení. Ad mouentííam exercítum Antígono( ducebat peditum Macedonum x x. míllía, equi» i tesmille quadríngentos) procefsit Aratus cum magiftratibus obuiám ímprudentibus hoftibus permare Pegas: n6 magnoperé Ántígono fidensaut credens Macedonibus. Neq ením fallebat ipfum creuií(Te fe ex detrímentis, quz íllís íritulerat, atqs primam cepille maximam actionum fuarum materíam, ínímicitíam cum A ntígono vetere. Sed vbíab íneuitabilí vídít premi fe necefsítate& tempore, cuí feruíunt etíam íllíi, quí ímpe^ rarevidenturzobtulítfe perículo. Antígonusautem,vtnuncíatum eft eíadefle Aratü, ceteros modícé& communiíter falutauit. Illum veró et prímo occurfu excepit honorifi^ centifsime,& póft vírum bonum cordatum(g expertus ín confuetudínem ínteríorem admi(it. Quippe erat Aratus non modó magnís ín rebus conducibilís, fed fetíanti quoqueregí vfus eius fupraomnes íucundus. Quare quantumvis Antígonus íuuenis,vt in» ^: Z],.. TA»& i genium perfpexít Aratí haudquaquam ínfrugiferum amícítíz regíze: non modo pre Achzís,fed& prae comitantibus eum Macedonibus vtí eo vbíq; perfeuerauit. atq; euenít prodigium, vt ín extís oftenderat deus. Nam fama eft facrís operantem paulo ante A^ ratum duplex fel ín íocínore vídiffe vno círcumíectum adipe,ac nuncíafTearufpice bre Uleum cum inímícifsimíis& acerrímis hoftibus ín fummam coíturum amicítíam, Quod dictum ín prefentía floccifecit: quod neg alíás multum fidei extís tribueret velarufpícínzfed cofilio vteretur. Vtvero poftealocibello profperé procedente Antígonus Co tinthí conuíuíum agírans multís inuítatís Aratum fupra fe collocauít, ac mox poftulata vefeftragula rogauit: num ne ei quoq appareret frigus eííe* Quo etíamrigere admo dum fereípondente,iufsit ei, admoueretfe propíüs, atq; tapeteallato ambos vna pueri fo cooperuere, Tuncergo íllorum extorum memorí Arato rífus fubijt, commemorauítQg tegi prodígíum& przdíctionem. Verümhzcpoftcontígere, Pegís data& accepta fide mouerunt confeftím ín hoftes ac certamína feruerunt círca vrbem Corínthum: vbí muníeratfe validé Cleomenes& Corínthij fortíter defendebant fe. Interea Argíuus A^ tifloteles Aratíamícus míttít clám eí nuncium Argíuos oftendens fead defectionem ím pulfurum, fi ipfe eo accederet cum militibus. Quod vbi Aratus Antígonü docuit, cum mille ducentís Epídaurum ex Ifthmo propere nauigíjs eft vectus. Verüm Argíuíante aduentum eíus exurgentes Cleomenís milítes adorti funt atqj ínarcem redegere, Cleo Pp; Arati reip.pe» riculis iactatur, Cleomenes buinaniter agit ei. Arato., Achei accerfunt Antigonis, Necefiitati etia imperantes,pavent. Antigoni in A» ratum bonor, Prodigium Ará to oblatum. Aratus confilio magit quàm ex^ tis fidcbat, Argiuorum à Cleomene defcdtio. 726 Plutarchi menes eonuncíato tímes,neoccupatís Argís excluderent hoftes ipfum reditu domum, Acrocoríntho relicto íuít de nocte fuppetias fuís. Argos íngrefTus príoreft,& numer aliquem pepulit hoftíum, V erüm paulo poft ínferente fe Arato& rege cum exercítu(u perueníente Mantíneam eft dígreílus. Exindead Acheos denuó cíuítates omnes tranf, ierunt. Antígonus potítus eff Acrocoríntho. Aratus prztorab Argiíuís creatus fuafit ijs,vt Antígono tyrannorum& prodítorum pecuniam donarent. Ariftomachum Cen chreís excrucíatum fubmerfere. Qua de caufa pefsímé audiuít Aratus: quódhomínem non malum,cuí vfus íntercefferat cum ipfo,& quem índuxerat ad dep onendamtyran. nídem fociandamq; Achzís ciuitatem fuam, permiférít crudeliter necari, Iam vero ca. terorum quog caufas aísignabát eí: vt quód Corínthíorum vrbem Antígono quafi vi lem vicum donaflent, Orchomeno diírepto prefidíium Macedonicum confenfiffent, vt illeimponeret:decreuíffent etíam,vtne cuífcriberentregi,neg; legatos ad alíum ínuito Antígono mítterent,commeatus& ftipendium prebere Macedonibus Cogerentur:fa. cra,libamína,ludos facerent Antigono. Quod quía exorfi fuerant Aratí cíues,atque vr be exceperant Antígonum,quem ín hofpitíum ínuitauerat Aratus: ín íllum conferebát omnía nefcij,cüm habenas illí tradídiffet,atg; impetu raperetur regiz libídínis, nifi(oli us línguze nullíus íam efTe eum compotem:cui etíam eífet anceps ípfi loqui libere. Quz, doquídem eorum, quz gerebantur,multa aperté torferunt Axatum, ficutfactum def. tuís, Antígonus ením tyrannorum Argíuorum deiectas repofuit:íllorum, quí ceperant Acrocorínthum, erectas preter vnam illius euertít, De quibus cüm eníxe oraffet Ara, ,, Mantincoru/ tus,nihilobtínuít. Illud quoq; non vídetur Graeco moreab Achzeís defignatü ín Man clades, tíneos exemplum. Nam potítí eorum vrbe Antigoni ope claríísímos& prímores cíui^ tatís cotrucidauere. Caeteros partím fub corona vendídere,partím ín Macedoníam mi, fere compedibus vínctos,pueros& foemínas ín feruitutem abrípuere. Coactz ex íllorü fcctíone pecuniz tertíá partem ipfi ínter fe partítí funt, duas partes díuiferunt Macedonibus, Atg hzcquidem víndíctz íurefiebant. Etfi ením ferum eft ín homínes popu lares X cognatos íta per fram cófulere, ín necefsitate tamen dulce efficiturneg durü,vt aít Símonides, cüm vclut dolentíaniímo& inflammato medicina faciunt eumd expl. Quz vero defignata índe funt hacín vrbe, his níhil praetexere neq honeftí poterítneg neceffarij Aratus. Nà vbi vrbe illam Argíuí dono ab Antígono acceperüt, atq; eó dedu T cere ftatuerüt colonía ipfe ad íd dele&us,& praetura fungens decretü fecít:ne deinceps Nuantinea dida NMantinea,fed diceret Antígoniía,vt ín hanc víq; díe dicit. Ita videt illíusopera amabilis Antigonia. Mantinea ín totü expuncta, manet aüt cognomen vrbí tractü ab illís, qui eà deleucrüt, & fuftulerüt cíues. Inde victus íngentí pralio apud Sellafià Cleomenes Sparta cefsít et nauigauitín Aegyptü. AtAntigonusomníofficiorü& humanitatis genere Aratí p. fecutus ín Macedoníarecefsit. Illic morbo ia occupatus, cümregni fuccefforé Philippá vixadultü ín Peloponnefum mítteret, precepit ei,vt cofilio Arati vtere£,illog; ínterprete ageret cum cíuítatibus,& Achzis innoteícerer. Recepti Aratus íta copofuít,vteá cüm magna ín febeneuolentia, tii ingentiad negocia Girzcíz cape(Tenda cupídínefludiotg incenfum in Macedoniá remitteret. Defuncto Antígono defpectátes Aetoliob ,, fegnitíé Achaos(a(fuetienim manibus Pptegialienis,ac fub Macedonü armíslatentes, perfocordía€ inertíavítà agebat) res Peloponnefiacas tétauere. Patréfes Dymaosq obíter depopulárunt, Meffeníamq irruptione facta vaftauerüt. Que moleftéferens A ratus:eum aüt, quí preturà Achaorü íd temporís obtinebat,cernes Tímoxenüfocordé & tempus terente,fub fine praeturz eius cüm effet ipfe fucceflor declaratus,magifiratus quíng díes,quo fuppetías ferret Meflenijs,antícipauit.ac cofcripfit Acheos tum corpo &vátus prelio ribus no duratos,tum animis ad arma flaccídos,fufusq: eft ad Caphyas. Cum aütbellá fufus ad Ca- admíniftrafTe videret ardentíüs:íta rurfus obtorpuitanímo piecitqp res ac fpe, vt oppor pha. tunís fubínde Aetolís pmítteretac coníueret multa cá licetia& ferocía quafi comelfart Acbei accer-. inPeloponefo. Quare porrigetes iter ín Macedonia manusattraxerüt& deduxerunt;à fant regem Pbi ad negocia Girzecize Philippü, Íperátes imprímís ob cius in Aratübeneuolentíá& fidé, lippi: Antigoni quà ei habebatfacilíín omnibus fe eo vfuros& tractabili. Ac tunc prímüm ab Apelle, filium. Megalao,& certísalijs aulícís Arati ínfectantibus ínductusrex fauorefuo in comitis aftítit aduerfze Arato factíoni,vt pracoré Ach ei crearet Eperatü. Qui cüm femel faftídi retab Achaís,, Aratus veró omné curá abfjceret:atq ita nihil recte neq; ordine admínb ftrarct: aduertítvndequag; Philippus fe falfum efle,reuclutusg; denuo ín Arací totüfe dedit illi Quía vero res eius íta in potentía& fplendoré affurgebát,pedeba: ab ílloficut pe Ariftomacbus fuibimerfus. - Arati infamia, - ob Antigonum. pert Vert uita: hum íaÀ Qu: apet Ser bus: 9 befa fu et cont eni sem obf fedi pi fení mul 9o res nus inte quí: Phil chra app: lile: thor coc yo eft ír nibt àdv Mel cum Acr ratu: folo cm nes, i rupt gus| ua(if hens liatu nec man daff Pelo Qui P ab e tus,t gnol vide ftc . fati pem butu OW$E 10 1 10 40 Aratus. 717 peret fplendefces& íncrefces. Quarehabitusapud omnes Aratus eft nonreíp.modó, verüm regni quoq; bonus rector. R elucebát eim ín actís regís velut color cofilía€ grauitas eíus. Écením huíus fuuenís erga Lacedemonios,qui offenderant, moderatío atq humanitas colloquij cà Crétefibus,qua paucis díebus tota ínfula affciuit,atq; expedítío iaAetolos, qua mire fuítftrenua:obtéperantíe Philippo laudé,prudétíz tribuit Arato. Quamobre ímp&fiüs zzmulátes eiregij, vbi nihil profecere occultis críminibus,coepertt aperte ínter pocula magna cum petulantía& procacítate couítíari& íncurrere ín eum. Semel etíaín tabernaculi fuum a coena dígredíente lapídíbus funtinfectati. Quibus rebusoffenfis Philippus protinus íjs vígintitalentüm muldtà írrogauít. quos índe cüm la t bfaGare negocía fua€ peruertere comperiffet,necauít. At poftdj fecundo fortune cut fuerectus rebus laetís multas effudit& magnas cupidítates,& natíua vítía fimulatíoní contra ingeníd vím facíentía erumpentíaty paulatím detexerütatg; aperuerunt illíus in» geníum:prímüm mínorem Aratum príuatím fauciauit ín vxore, díutp fefellít:quód do. meftícus effet& eorum hofpes.deínde ín refp. populares exarfit& duríor euafit,& non obfcure íam repudíabat Aratum. Exordíum fufpícionís res Meffenícae prebuere.Nam (ciitionem agentibus Meffentjs càm Aratus tardíus fubuenirec: Philíppus,qui vno die Aratis confilio bonu, Virtutis cones inuidia. Initium fimulta wW tis Arati ty Phí prauerterat vrbe íngredí,magís magísq íncedit eos ín fe mutuo, feorfum pretores Mef"PP^ fenior rogans,num quid nó leges ad cohíbendá plebé haberentzfeorfum ínuíce duces multítudínís,an ín domínos no haberent manus? Hínc anímatí magiftratus concítato'resplebís corrípuerunt,illi plebís manu facta magiftratus ínterfecere,& alíos paulo mi» nisducentos. Poftip facinus Philippustam tetrü defignauit,& Meffeníos plus plusqi ínterfe comifit:fuperuenies Aratus prz fe tulítaperté rem fibiacerbà effe, neq; filíü fui, quíacríter Philíppü increpuit& couítíatus eft eí,repreísit. Videbaturamare adolefces Philippum.llle tunc ínter cztera dixit huíc,ípfum íftís admifsis non vltrà forma(ibí pul dira fed omníum víderi deformi(síma.Philippus níhil refpondit ei,cüm íd ex iratamen appareret facturi, atq; identídemallatraffet dícentem. fed maíoré Aratü, quafi dicta tu» lillecleníter,modeftoqy& ciuili íngenio effet, dextra data exciítauít ex theatro, duxítq; L. thomatam ad facra Ioui facíenda& cótemplandumlocum. Eft enim non fecus atq; Acocorínthus munitus. ex quo,fi przefidio firmatus fitmultü vexari accolz poffunt, atqg ? etínexpugnabilís. Vt afcedít eó& facrifícauít:exta bouís,quz ei porrexitarufpex, ma nibus ámbabus excepta monftrauít Arato& Pharío Demetrío,protendens ea vícifsím ad vtrungr quaerensqg,quíd ín vifceribus anímaduerteretrteneretarce ipfe, an redderet Meffentjselbiarrídens Demetrius:Si arufpicis,ínquitmenté habes,relínques huncloam:fin regis, tenebís ambobus corníbus boue, enigmate fignificas Peloponnefum,f(i Acrocoríntho adíeci(Tet Irhomatà fore ei prorfus obnoxia& ínfra&à. Díuobticuít Àratus, At orante Phílippo,vt fententía fuà expromeret: Multi; inquitPhilippe ex Crete folo€ vaftí montes, multz ex Boeotíze& Phocídís rupes exurrexere. Suntítem'in Acranía multa híncterra,híncad mare mírü in modü feptaloca, Atquínullü horum te nc, X funt tame tíbí dícto audientes omnes. Latrones ením nídulantur ín petrís,& ab. gus pandüt Cretícü,hae Peloponnefum,hís fubíidijs ífta tu zetate horü dux,illori íam euiiftí dominus. Nondü finierat, cüm exta Philippus arufpici tradit, atcp íllü manu trahens: Huc ígitur, ínquít, eade pergamus vía, quafi expugnatus ab íllo& oppído ifto fpo latus, Hínc Aratus aula fam euoluehis fe,& paulatím ex Philíppíretrahens confuetudi. necüm tranfiret ille ín Bpirü€ oraret ipfum, vtad bellum comítaretur fe, praecidít ei& manfit domí verítus:ne íllius facínora ín ínfamíam rédundarentfuam. Poftquám veró daffem bello Romano turpíísimé amifit, atque omnía afpera foedaq; eí euenere:hínc ín Peloponnefum regreífus eft,ac Meffeníjs de íntegro fucum molítus facere, cüm íd exequi clám non valeret, ínfeftaret aperte vaftaret que fines eorum: tum Aratus alíenauít Pabeofeintotum& fufpectii habuít, Nam iníurías violati cubilís filij fueratíam odora. tustulít que íd molefte, filium celauít tamen. Supereratením, vt probro affectum co» gnofceret fe, praeterea nihil: cüm poenas expeterenon valeretabillo. Maxíma ením Af4ti iunioris in Pbilippun dicí4, Arati fapic: rez fbonfuis Philip po datum, de ré gis firma cufto!^,. H H^ H Y H*l n. H i4, 9 ruptisincubant. I egí níhil eft fíide€ beneuolentía firmíus vel munítíus. Ha tíbi pelaAratiab rege Philippo alicia Videtur Philippus& preteromníü expectatíonem ex míti rege et adolefcente modefto Philippu ex mi € a, 6 A) v(pg-— 7€] ora i T2247 pude Gftocy ín vira lafcíuá ac deteftabilé degeneraffetyrannü. Atquinó fuitilla naturae va. firegein crud: , fatio, fed declaratío ínfecurítate ímprobitatíslongo fpacío propter metü tectae. Quip. pemixtum fuííTe ex reuerentía& tímoreíllius erga Aratum affectum, quo ab ínítío ímt MD m 3:;:^;^ ihr Dutus fuit; factís ín eum demonftrauit.Síquidem cum ínterficere eum aueret, exíftíma Pp 4 cur mutatus, 718 Plutarchi Aratus. Artus veteno: vett ne libero quide fibivíuere íncolumilícere illo,nedum tyranno vel regí,níhil vi ten, perPblipput| t3 uit verümvniex ducibus& familiaribus fuis Tauríoní occulto modo tufsit hoc peryegem, pottoná tus. Veneni fenfim tollcas. Regia amicitia periculofa. Arati tors, Arati fepultura Oraculum de Arati fepultura Aration. Sacra it. bonorem Arati in[lituta, Arati filij mifer exitus. Pbilippi regis punitio ob(celera. Perfes Macedo fpurus. petrare,maxime veneno feabfente.. llle contracta cum Arato familíarítate venenü de. díteí non preceps neg; acre,fed ex íllís,que lentos calores prímüm ín corpore& tufsim excitantlanguídam:índe íta fenfim ad tabem perducunt.Non fuít res obfcura Arato ta, men.verüm cüm nihil eam detegendo profecííTet, leniter& tacíté malum, vt fi vulgari aliquo&€ vfitato morbo teneretur,tolerauít.nífi quód ín cubiculo vno przfente familia rí,cüm excreaffet cruorem ínfpectante illo& obftupefcente:Haec inquit, Cephalon regíz amícitize funt authoramenta.— Ad hunc modum cüm fato functus Aegí inepti, madecíma praetura eflet, contenderentq Achaí, illc vt íufta eí&& monumenta exvítg dignítatefierent:calamitofum duxeruntSícyonij, nifi conditum corpus apudiípfíosfo ret flexerun«p Achaos,vtíd permítterent.| Quíaveró vetus lex humari quenquam intra muros fuos vetabat,& grauis adiunctalegí erat relígio: Delphos míferuntad con. fulendum fuper ea re vatem,quz hafce fortes eís dedít: Con[ultas Sicyon tellus natalis rati Deiu[lis femper festi quoq, concelebrandas Defun£li herois. Yerum illum frqua grauant funt Et maris, c cali, terred, piacula cra[J&. Allato hocoraculo cüm Achzi cuncti gaui(i funt,tum Sicyonij precipué:qui conuerfo ín feftum luctuprotínus corpus ex Aegío coronati& candidis amicti veftibus carmini bus& trípudijs ín vrbem fuam deduxere,locoty delecto confpícuo vt éondiítore& fcruatorem vrbis ibífunerauerunt, Appellatur vfq; ad hanc memoríam locus Aratíon.Sacra eífacíunt,femel quo díe ciuitatem à tyrannide víndícauit quínto meníis Defrj,quem Atheníenfes Anthefteríona nomínant.Hocfeftum appellantSotería: íterum,quo méfe memorant natum. Príora Iouís Seruatorís facerdos facere fuít folítus, fecunda Átatí:qui faícíam nonex toto candídam,fed íntertextam purpura gerebat. Carmína ad cítharam canebantur à frmphoníacís. Pompam ducebat gymnafiarches puerorum& adolefcen. tíum:índe fenatus coronatus fequebatur,& relíquí cíues, quíbus libebat: quorum ob^ fcura adhuc veftígía diebus illis defunctoríe retínent. ceterüm maxíma honorum pats díe& peralia negocía exoleuít. Atq; Aratum maíoremiíta vítam egiíTe atqy eo fuiffein, genío memorízx prodítumeft. Filio eíusnefaríus naturá& cum ímmanítate contume liofus Philippus nó feralibus fed ínfaníam índucentíbus medícamentís mentem mouit peruertítg,vt abfurda& nefanda tentaret:faciendíq; abíona€ cum turpítudíne patíen diflagitíofa arderet defiderio:mors vt eí quamvis iuueni& florentíatatenon calamíta^ tem, fed malorum fínem& falutem attulerít, Poenas tamen Philippus Ioui hofpítij& amicítíz praefidi nonleuesflagítiorum tota deinceps víta perfoluit. Siquidem bello vi, ctus à Romaniís fuaillís permifit. Deíectus cetero ímperío naues quog demptís quíngy amifitomnes,& mille talentüm ínfuper pendere pactus eft, filíoqy obfide dato ex mife, ratíoneíllorum Macedoníam& regíones ei contríbutas retínuít, Dum veró optímos quofque& fanguíne proximos quotidie occidithorrore& odío fui totum impleuítre gnum. Vnammodo cümtantis ín miferijs rem lztam obtíneret praecellentem vírtute filíum?bunc ínuídía€ honorís apud Romanos eius zmulatíone peremít, AlteriPerfi regnum tradídit. quemno fuftum fed fubdititium perhibent fuiffe,ex Gnathenío qua dam fartríce fufceptum. Hunc Paulus Aemilius ín tríumpho duxít:ín quo regní Antígonící expírauítfuccefsio. A ratí veró progeníes Sícyone& Pellene vfq; adno» ftram etatem durauít, 998 10 Con! t 322 io pra 41 Galba. xu ERCENARIVM Milítem voleb atIphícrates Athenim enfís auarum" voluptaríum efTe: quo líbídini Ee quarens n h» &4 luntficut valídum corpus nunquám fuo vtentes ímpulíu vnà «4 cum duce moueri, Quapropter Paulum Aemilummemo: i3 1 4 itatís plenas atque ín ducís munus fe ínferentes, dise: ve 3 manum pro mptam& gladium m C haberetacutum; re xA dua fibienee fore. Pe op eepre ctíum cernens ínímpera, nífimodeftus exercítus& eífitcon-» e fentíens: verüm par endí vírtutem perínde vt paid: exíftímans generofam flagitare indolem& dííciplíinam rectam,; quae imprímís lenítate& humanítate ferocítatem& acerbítatem fcíte condíat: cüm alías graues clades, tum Romanorum ab exceffu Nero. nís cafus teftes habet& documenta nihil effe ín imperio alíquo formídabilíus milítariz bus víríbus, motibus qua aguntur ímperítís X abfurdís. D'emades ením defuncto A. lexan dro Macedonum xercítum Cyclo pi excazecato aderquabat: quód multís eum ín» firís& ceecís nutibus cerneretagitarí, Atímperíum Romanum afsíimiles fabu. [it anícís calamítates& fmpulfus ínuafere, ín qiue eodem tempore díuulíum, ati; hínc inc lerurfus ad feipfu mrecurrens:non íta exambiítíone eorum quí declaraba n - turimperat. ores,vt exauarítía& lícetía militum imp: eratores pet fe mutuo tanquám cla 1 uc ís expellentíum. Etquídem Pheraeum, quí cüm apud T heffalos menfes decem e domínatum obtínuiffet, mox fi uiterucidatus, Dienyfiusvieifsitudinis pemicitatem rí» d dens tragícum tyrahnum a appella. AtCzfarum domus Palatina anguftíorí tempore 1 quatuor excepitímperatores: dum hunc quafi perfícenam íntroducunt, í ilum educunt, i Czterüm erat afflíctís alleuatío vna quednenre quírerent vltíonem ín authores ma» i^ lorum fuorum alíam, quàm quód cos mutuis czdíbus funeftos f; pectatent: pr imüm& $39 jo pra cacterís optimo íure iftum,quícos ínefcauít,tantumq doc cuítex Cerf fperare mu n tatíone quantü ipfe promifit, ac pulcherrimü factá í 1 irdeedi onéá Nerone qua , ob ene qus euafit prodítío. Siquide Nymphidtus Sabi inus prefectus pratorío cum Tí t(llíno,vt eft ante díctà, Vbieesfemeidi ploratz Neronís fuerunt,& oftendit ille fugam ^ u RH: cin Aegypti: induxi es,quafinà v Nes adelit fed cepilfetíam fugam, vt i imperatorem Galbam appel ws cnt: ic dor natíuum pronuncíauit viritím cohortibus vr» | banís& przetoríanís trígen: imilliam ummuüm ,legíonibus prouíncíalíbus quína míllía, i quantam fummá fierí non poterat, vt quifq: uá cogeret, quín fexcentíes plus quàm Nero p| us efletomnes mortales. bod ippe hac res confeftim perdídít Neronem,& íi bam.Superíore ením vt accepturi deferuere,hunc interfecere delufi,Inde dum /£ s unfza quarunt prabítore: príus ín defectionibus& proditionibus femetipfos 4 uerunt quàm quz fperauerant,funt confecutí, Atq jigillatimactaexa, ciérecen: fcreiüftze(it hiftoria: memorabiles veró ín Carfarum geftis& cladibus cafus nec míhi funt pretereundí. , vLPITIVM Galbam príuatum afpíraffe omníum opulentífsimum ad Cafarum domum ín confeíIo eft... Cümautem ílluftrí no bilit ate prz en celleretex* Seruíorum gente,ípfe maiores animos opí !|tei Calivin virtute& laude omníum fuz memoríze 3 ge prerogatíuam c alfjslibenter cocef(lerít. 7 Adbaecint erce aliqua cum Caf arís vxore Líuía necefsítudo: atq índeL. fuia bencficío coful, na T fo progreffus eft. Fertur etíálegionibus Giermanícís honefte przefuiffe, atq; ex proconfu. atu quem gefsítín Afríca, fui Te ínter paucos commendatus. Atvictus(implicítas& anguítía fumptus reftríctío: que, cüm factus efTet ímperator,vítío ei vcfordído verfa eft: VI ndefrígid: áquandam moderationís& frugalítatísgloríiferebat. Porró míflus à Ne to neeft cum ímperío ín Hifpania, cüm nondum formídare ín magna pofitos dígnítate viros dídícifTet. Illi vel fua fponte placido habíto 0 cautíonís opíni ionem adíungebat fene. Gus, Cüm peftiferi Cz Dis pri ocur atores crudelíter& foede pro uincías fuas vexarent, nullavalebat re alía fuccurrere.verüm peii vícem damnatorum& fub hafta vendito» | dà P fufficere fumptum, certaret audacíüs, Pleríg; vero mílítes vo^^ 4 rant,vbílegíones ín Macedonía acce pit loquacítatís X curio ph ttonis deexrcitu dictum. Demadis diaz de Alexai exercitu, n tuo Alexandro. Imperium Romani cui[imile Nympbidiu S4 binw c7 Tigilli nw,Neronis proditores, Donius bes, perd lidit imperium Romanum, Galb.e nobilitas €7 diuitie. * Api id Suet, eft S C tuli Capitolini. Galbe mores, Galbze clementia. T— a lulius Vindex deficit à Nero"e. t Videntur alij egiffe, qui vni legioni preerat Galba appellatur à militibus imperator. Galba boftis à Senatu Ro. iudi catus: eius bona fub hafta pofita Verginius impe rator sppellatus. Gallorum cefa x x. millia. Colonia, Hifbanie oppidum. Alij Cluma malunt. 730 Plutarchi venditorum doleret, vt fiillata effet fibi íniuría, alleuationem ijs nonnullam& confol, tionem prebebat, Cüm carmina ín Neronem componerentur& pafsím círcunferren. tur canerenturtp,non coercuít d, neque focíum fe procuratorum írz fecít. Quó magis dilectus eft à prouíncíalibus. Etením erat íam illís familíarís: quód ex quo procon. fulageret ibí, annus ille effet otauus. quatempeftate Iulíus Víndex Galliz proprae tor adueríus Neronem rebellauít. Ante apertam defectíonem fama eft líteras ad eumà V índice perlatas fuiffe, quibus neque fidem habuiffe eum neque indica(le vel detulíffe rem, ficut coterí prouíncíarum prarfedii fcriptas ipfis epiftolasad Neronem mifere: corruperunt que, quantum ín ipfis fuit, coeptum: cuíus poftmodum confor, tes confefsí funt non mínus ipforum fe quám illíus fuiffe proditores, At poftquam g bello ftrenue fufcepto ad Galbam fcripfit Víndex adhortans eum, Vtímperíum fufci peret,& valído corpori fe querenti caput praeberet Gallíjs, quz effent centenis milli. bus milítum fuccínciz, pluresque armare alíos valeret: adhibuit in confilium amícos, quorum alíqui fuftínendum cenfuerunt& operiendum, quid motura& quó índlina. tura nouís rebus vrbseffet,/ At Titus lunius t cohorís praetoríze praefectus: Qua ra, tíone, inquit, Galba deliberamus? Nam quarere anín fide velímus perfiftere erga Neronem, furentíum íam eft, Quare vtfi hoftís Nero fit, nequaquam V índicis rer, cienda eft focíetas, aut deferendus ftatím& oppugnandus: quód te mauult effe Ro, manís imperatorem, quàm Neronem tyrannum.[nde edícto díem Galba prafcri, pit, qualibertatem figillatím petentibus daturus effet, Rumor autem& fama, qua 29 maturíüs exciderat, frequentíam hominum exciuítad res nouas paratorum, Vixe nimpro tribunalí confpectus eft, cüm omnes vna voceímperaterem eum confaluta, uere. Quod nomeníllenon ftatím agnouít. fed poftquam ín Neronem eft ínuedus, & trucidatorum ab eo clarifsimos deplorauít: oftendít patriae fe folícitudínem fuam praftíturum, non Caffarís neque ímperatoris, fed ducís fenatus populíg; Romaní no míne. Namrecte fe X prudenter Galbam ad imperíum euocafle, Vindex teftímonío comprobauít Neronís. Símulans ením fe illum contemnere,& floccifacere Galbam: fimul atque de Galba eft allatum(fortélotus tunc prandebat) euertit menfam, V erum» tamen, vbi fenatus Galbam hoftem íudicauít, íocum captans& ferocíens apud amíritas i natul tofu: ter lil feme fap pua pra debit i atqu ínuít nat, praef bene bus etían feruc & c dipc 10 non confi Popi caret to pe lapíc Ícus, effen aui vtfai cos, non malam aítoccafionem fibi confilij oblatam pecuníz egentí. Gallorum bona, 9 li, ex vbí domíti effent, ín prz dam fe daturum, Gialbz veró fortunís hoftís iudicati ftatim vtílícere X dífirahere. Itaque híc bona Gialbz fub hafta vendi íufsit, Qued íntelligens Galba, quxcunque ín Hífpanía Neronis effent, profcribens multó ínuenít paratíores emptores. Compluríbus à Nerone deficientibus, omnibus que feré Galbe fe aflocíantibus:folusín Afríca Clodius Macer& V ergínius Rufus ín Gaallíalegíonum Germanícarum duxfeparata perfeconfilía habebant, non eiufdem erant tamen fententiz: fed Clodius, qui totus fuerat ín rapinam pecuníarum& cades homínum c? fufusob crudelítatem& auarítíam declarabat fluctuarí ín eo fe quód neque occupz; reneque dímíttere fuftíneret ínperíum, Verginius legíonibus ímpofitus valentifsi^ eius. glad vide Nyn hon rat,c pau igeb exar mís, à quíbus crebró appellatus imperator, atque vt fufciperet ímperíum compulíus 499» 2 Ne negauit id vel affumpturum fe, vel vt alteri daretur, quem non defienaffet fenatus, permíífurum. HacGalbam prímémfolícitauerunt non medíocríter, Vtveró Ver» gínij& V índícís legionesví quodammodo duces(icut aurigas habenarum ímpoten, tes concítauere,atque atrocí collífere przlío:ac V índex caefis x: x. millibus Gallorum fibiipfe manus íntulit:íncrebuítautem rumor omnes à tanta víctoría V erginíum impo nere ftatui(Te ímperío, aut denuó tranfiread Neronem:tunc prorfus Galba cofternatus eft:ac Verginium adhortatus eft perliteras,vt communi cofilío ímperíum& libertatem populi Romaní conferuarent. Mox Coloníam Hifpaníz oppídum cum amícís fecedés ín peenítentía actorü& defiderío príftini& affueti ocij potíus,quám ín agendo,quene ceífaría erant,tempus contríuít, Aeftas íam erat, cüm precípite ín noctem díe Siculus quídá libertus eíus Roma feptimo díevenít, Hic cüm Galbam íntellexíffet folum quie fcere,cítato curfu ad cubiculum eíus profectus ínuítis cubícularíjs aperuit oftíG, í pref fusqy annuncíauít Neroneadhuc víuo, fed nufquá apparente exercítü primüm deinde populum&€ fenatü Galbam appellaffe ímperatorem,mox morté eíus allatam. Nonh2 buifTe tamen aítfe nunciis fidem:fed perrexiffe ipfum ad cadauer, atq; cüm exanímem fpectaíIectum profecti. Hoc Galba nuncío eft míré excítatus, COcurrítt ad íanua eíus hominum frequentía, quí magnopere(untab eo confirmatí quamvis effet nuncij ee rítà [ X L fus fet p: man aure lius mon dum refer mere fo perf verb indu AEG r4 L4 H , 30 1 E u r4 rd , $40 4 ?:090.o non fignum fuum imprefsiffent, neque per milítes íd mífiffent fuos. Imo dicitur de s(08 Galba. 73! ritas incredibilis. Verüm bíduo poft Títus Iunius cum multís als aduenit ex caftrísfe, natufconfultum ordíne perferens, Atq; hícad fplendídum ordíne prouectus eft. Liber, toíus annulorum aureorum dedit, ac Marcíanus Vícellus íam díctus prímum loci in^ terlibertos eíus tenuit. AcRomz Nymphidius Sabínus non fenfim neq; paulatím, fed (emel vniuerfam rerum fummá ad fe trahebat, fenem exíftímans Galbam, cuí víx vírcs (ippeterent per grauem zetatem,vtlectíca Romam portaretur:INam annos tres& fe tuagínta natus erat: cohortes veró aulícas cüm íamdudum fuí cupídos, tum vní ín przfentíafibí addictos ob donatíuímagnítudinem fe benefactorem ducere& Gialbam debitorem fuum.| Extempló ígítur collegae ímperat Tiígillíno, vt gladíum deponat, Nympbidius$4 binu i mperio inbiat, p atque conuíuía celebrans confulares eosqy, quí exercítibus vel prouíncijs praefuifent, ínuítat, apponítq; nomen etíamnum Galbz vocatíoníbus: ín caftrís complures fubornat, quí íactent míttendos ad Gialbamlegatos poftulatum, vt Nymphídíus perpetuus przfectus praetorío abfque collegafit.| Qua veróad honorem eíus fenatus agebat, Galbeà Senatu benefactorem appellans, ventítans quotídie domum eíus, tríbuens que eí, vt omni. abiti bonores, bus fenatufconfultís author fieret, ad maíorem prouexerunt eum audacíam: vt breui ciu audaciam ctíam colentíbus eum non ínuídiofus effet modo, fed formidolofus quoque. V bííam 4xerunt. feruos publícos deftínauerunt confulesad deferendum ímperatori fenatufconfultum, &;confígnata dederunt diplomata: quorum figno cuíufque oppídí magiftratus per dilpofitos currus tabellaríorum curfum accelerant: non mediocriter excanduit, quod confulibus deliberaífe puníendís, inde purgantíbus fe€ fupplícíbus remi(it offenfam. Populo índulgens non prohíbuit, quícunque ex Neroníanís oblatus eft, quín obtrunz Neroriani Gat aretut, AcSpícillum gladíatorem ftatuis INeronís per vrbem raptís fubijcientes ín fo^ beiv(Ju Rome roperemere. Aponíumex delatoribus vnum proftrauerunt,& per corpus eíus onufta centur. lapídibus plauftra egere, alíos dífcerpfere, nonnullos fane ínnoxíos. Vnde Mauri^ fus, quí ín optímatíbus& erat& numerabatur, díxít ín fenatu, metuere fe, ne cító effent Neronem defideraturi.— Itapropíüsad fpem INymphídíus afpírans nondetre^ Nompbidij e: Gauít C. Czefarís, quí poft Tiberium ímperauit, filius nuncupari. Confueueratením, me.— vtfama erat, admodum adolefcens Caíus genítríci eíus, quae eratforma non íllíberav li,exfartríce merítoría&& Cararís liberto Callífto genítze, Caterüm fuít meo íudicio eius cum Caío confuetudo INymphídij ortu recentíor.ac fufpicabantur ex Martíano gladíatore, cuíus amore propter magnumnomen deperíbat N ymphidía, quem potíüs j videbatur oríslineamentís referre, eum fuiffe fufceptum.— Matrem certe agnofcens Nymphídíam Neronísopprefsíonem folí aflcripfitíibi. Nec praemíjs contentus, quod honoribus pecuníaq; frueretur, X concubítu potiretur Sporí,quí ín delícijs Neronífue Spora quicz rat, quem ftatíma rogo flagrante adhuccadauereaccítumille vxorís habebatloco,Pop Poppew Nro prumá appellabat:imperij infinuabat fe fuccefsioní. Atq; partím ipfe per amícos tranf nis[cortum, igebat, etíam mulíeribus.certís& fenatoribus ín occulto ei opítulantíbus. Vnum aute examícis Gellíanum ín Hí(paníam fpeculatum,quid illic ageretur, mifit. Porro Galbae d," r*-— L.*". p aNeronís exceffu omnía fuccedebat.fed exhibebat ei ambíguus adhuc Vergíníus Rufusfolicítudínem:ne cüm ad íd,quód magno& fortifsímo exercitui przeffet, adiunxit fetpartam de Víndíce víctoríam, atque ín poteftatem fuam redegííletíngentem R.omaníímperíj portionem totam Gaalliam fluctuantem atq ad rebellíonemfpectantem, autes praeberet adhortantíbus ipfum ad fufcipiendum ímperíü.N eq; ením vllíus quàm ilius mafus nomen,neq, tanta ín laude, ín quanta Vergíníus erat vllus: quí maxímum momentum ad ímperíü Romanum fimul& dura tyrannide& bellís Cxallícís explícandum fuiffet, Atílle prímís fuís ínfiftens confilijs ímperatorís defignandi fenatuíarbítríd teferuauiít:lícet vulgato Neronís exitu hincvulgus milítum V ergíníum de íntegro pre meret,hínc tribunus quídam ín tabernaculo diftrícto gladío díceret V ergínio,vtaut ím fo pertum acciperet aut gladíum. Vtveró Fabíus Valens fuper vnamlegíonem pofitusín Galba,imperaz verba Galbz prínceps ífurauiít, X líterae ab vrbeallatz defenatus decreto funt:víxtande'orab legioni» índuxitlegiones,vt imperatorem Galbam appellaret, míffum( ab eo fuccefforem Flac bus Gallicis di» amHordeoníü admílit.cui tradíto exercítu ipfe progredíenti Galbe occurrít,atq; eum("^ comítatus eft, fed nulla illuftri offenfa vel honore acceptus.In caufa eraat,illíus ipfe Gial^ ba,qui ei inreuerentía habebat: huíus amící eíus, X prae caterís T ítus Iuníus. quí,dum Verginij ínuídía adductus deprímere fearbítratur eii; propitíz eius fortunz imprudens lübueníebat:qug ei ex bellís& calamitatibus, que cateros coprehendere duces,in vità tranCE E E RENERI T EEETM: xdi—— dieti sais Mui ae RE dii 1 Suet. habet Cornelius Laco. Titus Iunius, qualis, Nympbidij cofiatus. Militum ad Gdl bam legatio, Antonij Honorati ad milites confternatos fa lutaris oratio. Nompbidius ad imperium afbirat. T Plutarchi tranquillam& fenectutem pace ac quícteaffluentem remouit. Porró Galba circa Nor, boná oppídá Gallícum míísí ab fenatulegati occurrentes falutauerunt oraueruntty, vt quamprímüm fe defiderantí offerret populo, quí cümalíds benígne& comíter eosap^ pellauít excepitqg,tum ad conuíuía cüm praftó eí efTet maiorem ín modum amplum n, Íftrumentum& famulítíum,quod t Nymphídíus ad eum ex Neronís fupelleciile miíe, rat:nullare ex íllís,fed omnibus fuís vfus eft. Vndelaudem affecutus, habítust eft vir cel(o anímo atq; íneptíarum contemptor. Cító tamen hanc generofitatem, modeftiam & ciuilitatem T ítus Iunius aurz popularis captatíonem appellans,atqy magna pígmen&i ta,quz illa refpuerent:fuafit eí,vt rebus Neronís vteretur,neque ín conuíurs príncipali be: parceret fplendorí, Itaquefenex paulatím plane declarauítín manufe Iunij fore. Fuit oll i, po 'Títus luníus ínimmenium& prater omnes híante auarítía atgy ín líbídínem praeceps, qu Nam íuuenís adhuc cüm príma ftípendia fub Caluifio Sabíno faceret,lafcíuam ducisv, fici xorem noctu ín caftra vefte milítarí tectam introduxít,atque in príncípijs ftuprauít,Ob vif íd coníecít eum C. Carfar ín víncula. quo defuncto magna cum felicitate eftlíberatus, cat Cüm ccenaret apud Claudíum Carfarem fcyphum argenteum furatus eft. C'uod vbíín, ma tellexit Czfar,vocauít eum poftrídíe iterum ad ccenam:cui,cüm veníffet praecepit vtni Pe hílargentí,fed omnía fictilia offerrent& apponerentferuí, Hocpropter Carfaríslenita M ma tem,qua magis comíca fuít,rífu potíus quám ira vifum eft dignum. At qua Galba po leg tens€ plurímum apud eum pollens mercede defignauit, tragicis cafibus& calamítati fac bus íngentíbus partím caufam partím praetextum prebuere.. Siquídem INymphidius 0l;, in: fimul vtremeauítad ipfum Gellíanus, quem Galba míferat quodam modo explorato, qu rem:cüm íntellexiíTet prefectum przetorío Cornelium Laconem creatum, atque efleín ínc Iunfj poteftateomnía, íllí veró nufquam Galbae adeundi factam copíam vel conueníen ín dí feorfum,quód eum fufpectarent€ afferuarent omnes:perculíus eft, contractísq co- li hortíum pratoríanarum tríbunís& centuríonibus Galbam aít ipfum quídem bonum ba: & moderatum fenem effe,fed non fuís vtentem confilijs ab Iunío& Laconeperuerti.l/ Qi gitur príufquám ímprudentibus ipfis in negocijs príncípalibus íllí occuparent poteft, fce tem& authorítatem,quamín íimperío Tigillínus habuiffet, míttendos ad imperatorem nul exercitus nomínelegatos: quí eum doceant, fi ex amicís folos hos duosab feremoui fub fetforeaduentum eíus omnibus gratíorem& exoptatíorem. Cüm oratíofua mínus;0l;o fiu probaretur: fed abfurdum& abfonum appareret feni imperatorí velutmodó guftanti íng principatum adolefcentí,quíbus amícís vfurus vel non effet, prafcríbere:alíam víamin^ mn greffus pauorís Galbe offundendi caufa fcrípfit,nunc multa vlcera& multorum fufpen fioi fosanímos ín vrbe effejnunc Clodíum Macrum ín Afrícanaues frumentarías retínere, Ca mox legíones Germanícas concítarí,de Syriz& Iudzzlegíonibus paríanuncíari.Cum dat veró non magnopere przberet eí Galba aures,neque fidem tribueret: ftatuit eum pra ídc occupare. Atquí Clodíus Celfus Antiochenus vír prudens& ftudiofus eíusatqy amt/ fue cus deterrebat eum, vnum negans exiftímare fe vícum Romz effe, Nymphídíum qui ple effet Cafaremappellaturus. Huncmulticontrà derídebant,& Mithridates Pontícus qui ílludens caluítíeí& rugís Galbe:Nuncalíquam habet,ínquít,de eo populus Romanus 4248 ,. fin; expectatíonem:verüm fimulatque ín confpectum eíus venerít, vídebítur horum dier&«c effe,quíbus dícítur Czfar,opprobríum. Igitur vífum eft concubía nocte caftra ingredi, for. & Nymphídíum falutare imperatore. Atprínceps tribunus Antoníus Honoratus tam He vefperí contractís milítíbus fuis tam fe ipfeínfectatus eft, quàm illos, quí nulla ratíone neque delectu meliorum:verüm genio quopíam malo,qui ipfos ex prodítíoneín prodi tíonem ageret,breuítemporís fpacío totíesfe varíarent. Acpríma quídemfpeciem,im Iun quit, habent Neronís crímína. Nunc veró Galbam prodemus:at quod parrícidium ma^ fim trís,aut quam vxoris caedem, aut quam erubefcentes fcenam aut tragoedíam príncipis? te:d Atquíne íllum quídem horum caufa deferere fuftínuímus:fed quía IN ymphídio credídí niti sus príüs nobís defertís íllum profugílfe n Aegypt&. V trüm igitur Neroni Galbene$948«o Hic ce parentabímus,€ Nymphídía ortum defignantes Cafarem, ortum ex Líuíz familía tam trucídabímus,vt íllum ex Agríppína trucídauímusez Anfupplicío illius fcelerum víndi nid cesnos Neronís& Galba bonos fidosij demonftrabimusftipatores?— Sícfato tribu Atc no cuncti milítes affenfi(unt:alíosq; adeuntes adhortati funt, vt perftarent ín fideerga inui imperatorem:maíoremq partem ad fetraxere.. Cüm füblatus clamor effet: fiue quo ted crederet Nymphídíus,vtalíquí referunt, vocari íam fe à milítíbus, fiue quo praucrtere gne maturaret tumultuantes adhuc& difsídentes: perrexit eó ad multa lumína oratione Cum tenens [^ Galba. 733 tenens ínlibello confcríptam à Cíconio Varrone: quam meditatus fuerat, vt ad milítes haberet. Caeterüm vbí portam claufam caftrorum, atcp ín corona murí frequentes confpexít armatos,trepiídauit.Itag; fuccedens moenibus queítuít:quíd hocreí effet,& cuius iuflu cepiffentarmar Cüm vna eíab omnibus vox occurreret Galbam fe ímperatorem agnofcere,ípfe quogp propíüs accedens íd fefta voce approbauít,ídem(f pracepit comí tibus fuís. Poftquám vero ftatio, qua ad portam erat, ill cum paucís admifit in caftra: ínecíta ín illum eítlancea,quam pracedensícuto Septímíus excepít. Sed cüm alij firi. Nympbidij S4 iis gladrjs íncurrerent,fugam cepít,& comprehenfus confodítur ín milítís cuiufdamta binicedes, maculo,protractumqy ín medíum cadauer& cancellísfeptum fpectaculo volentibus oui;, poliero die prabuere. Itafublato Nympbídio, Galba vtcí nuncíatum eft, confortes Galbefeuitia, :que coniurationis efus, quí non prauerterant fibímet ipfi mortem cófcifcere, inter» liciimperauít.inter quos fuit oratíonís fcriptor Ciconíus& Pontícus Mithridates. At vifus eff nonlegítíme quamvís íureneque cíuílí more ínaudítos víros nonobícuros ne. cale. Síquídem alíam ímperij figuram omnes expectauerant deceptí,vt herífolet,a primafama, Miultó magís momordit eos víri confularís& Neroni firmí mandata caedes Petronij Tertul Petroníj t T'ertullíani.Nam Macronis quídemín Afríca per* Treboníanum,& ín Ger liani cedes, manía Fronteij per Valentem trucídati velamentum hab ebat:quód hí, quía ín armís&: ui Emi, legionibus prafectí erant, preberentipíi terrorem. At Tertulliano nudo fení& ínermí$5?P"4 Tacifacultatem non denegaflet uí purgandí:(i quam promíttebat, praftare in principature*Trebonium, c 5:00ll io inanímo haberetmoderatíonem. Atgiín híshuíufcemodifuntreprehenfiones. Poft» cftapud Taci» quam íam progrediens peruenítad tertíum ferme ab vrbelapídem:incídítín tumultum j£ n íncondítum clafsícorum:qui víam ínfideb ant,erantcp vndíg eí círcunfufi. Hi erat,quos. E n ín vnamlegíonem Nero decuríatos ordíníbus militaribus ornauerat: actuncflagitátes " ftipendíafuaroborarí,necp confpícere prodeuntibus obuíámneq; appellare permítte n bantímperatorem: fed tumultum cíebant clamore fignalegíoní& locum poftulantes. l Quos cümíllereijceret díceretqy,vtalío tempore de eo agerent: negatíonísfpeciem e^ a : fei itíoné ferentes ftomachabantur fubfequebanturqg eum cum fremitu. Vt non» Galba per cen díos quoq; frínxerunt: imperauit equitibus Galba, vtín eosínueherent.nec des Romam in, uífquam íllorum:fed omnes extempló proftrati, pars ín fuga caíifuntparum greditur. CELO ELE'el aufpícato omíne CGzalt i:euínís& cadauera tam multa vrbem t Verüm iquísanté contempferat vt inualídum& fen£, tunchorrendus o- i mnibus& formídabilis euafit, Porró dum ídagi ionísin donís€ profu Galbe fordes, E ^ Canus tibía fuper coenam cecíniffet( eratacroan us celebre)laudato& commen n dato loculos fibi íuffitapportarí,depromptos(p alíquot aurcos donauit Cano, adijciens i iddepeculíarífe non de publíco largi, Dona,quz fcenicís Nero& p tricislargítus i Iueratacerbé repetí praeter decímas praecepit. Inde cm pauca€ exiguaauferret: quód n pleríg; munera prodegíllenthomínes ín díem víuentes& vita diíffolutí: requifiuit eos, S quiquícquamab íllís comparaffent vel accepiffent,atqg ab hís exegit. Cüm effetres ine 5 4908 1: finita, S porro ferperet,pertíneretig ad multos:ípíe infamiam fibi comparabat, ínuidía u& odío flagrabat luníus: quód ceterís omnibus redderet imperatorem malígnum& Titi Iunij dud» : fordidum, cüm ípfe vteretur profufo, omnía'queaccíperet& venundaret.— Aítením ritis, n Hefiodus, : Incipiente cado ce ceffantefitis fatianda. Hefiodi dictum, l^ lunius veró ímbecillem& fenem cernens Galbam,, íllius fortuna volebat fe exatíare vt l^ fimul& exoríente& expíráte. Atfení íníuríafiebatab Iunío prímdm malé admíniftrantedeínde quae recie ipfe inftituebat,carpente vel ínterpellante:vtfuit Neroníanorü pu l nítio. Nam ímprobos necauít:ín quíbus Elíus, Polyclétus, Petínus,& Patrobíus fuere, Galba Neronis 2) Lust populus applaufít:& càm perforum raperentur,praclarà clamauít effe& díjs era- miniis occi a m pompam,pofcere veró deos homínesq; magíftrum quoque& padagogum tyran- d |, nidis Tieíllítnum.^ Ategregíusille grandibus arrabonibus occupauerat T itum luníd. Tigillinus fer. p Atqui T'ertullíanus quídem,quía non prodíderatneg; oderat príncípem, qui ralís erat, ,,5,. 2 1,nio, a Inuidía flagrauít,& facínore nullo praeterea infigni admifTo fublatus eft, Quí veró mor» 1 tedienumreddíderat Neronem,& factü talem deftítuerat prodíderatg, fupererat:ma. € gno documento níhil efTe apud Iuníum impofsibile vel deploratumlargíentíbus, Nam ; cim fpectaculum populus Romanusnullum perinde expeteret atque Tigillínum rapá Qq Galba offendit milites, Tumultus legio num Gerianicárunt, Othonis rores, 1 Rufum Crifpum nominat Tacitus. Poppea nubit Othoni, Otbo ttittitur propretor in Lufitaniam, Otbotis apud Galbam potentia. 734 Plutarchi videre ad fupplícium,neq; defifteretín omnibus theatris& círcis depofcere íllá, impe, ratorís edícto íncrepítus eft. Tígillinum fignificauít, quod effet tabe cofectus, haud diu fuperfuturum.Petere populo fene efferet neq; tyrannícum efficíat príncípatum fuum, Illí vero offenfam írridétes populí, Tígillinus profalute adepta facríficauít& fplendidü conuífuíum apparauít, T Iuníus furgens ab ímperatorís ccena ad ill concefsit comme? fatum ducens fecü filiam vidua:cui propínauít Tígillinus duodecíes n s,& pellícá fuarü prímaríz monile íufsít collo fuo detrahereatg ex illius fufpendere,quod fexcentis milli bus nummüm dícebatur effe. Hínc vel moderate facta vellícabantur:vtíllud ín Gallos, quí cum V índice confpírauerant. Exiftímatío enim erat non príncípís fauore eos,fed li^ cítatos à lunío vectígalíü remífsíone& cíuitate Romaná obtínuiífle, Acplebsquidem ie hífce rebus mota eft,vtínfefta efferimperatorí. Milites veró non foluto donatíuo fpes ínítió protrahebat,finon tantum,at quantif dederat INero,Gialbà numeraturü. C) uos vt conqueríaccepit,vocé mífit magno príncípe dígna,legere díces militéfe non emerefo, lere.ld íntelligetes íngens& afperü aduerfus eum odiíü cepit. y uíppe vídebatur nó ípfe fraudare milíte folüm,fed legem quog; prefcribere,& docere fecuturos príncipes. Cz, terüm erat czecus adhuc vrbanus motus, fimukg quzdà przfentís reueretía Galbz praftríngebat€ extrahebatfedítíone:& quód nullum probabile mutationis exordiü pre maníbus effet,íd reftríngebat& fupprímebat vtcung eor offenfam. At quíanté fub Vergínío milítauerant,€ tuncmerebant fub Flacco ín Germanía,quibus magnos fpírí tus dederat quàm cum V índíce conferuerant pugna,cüm eluderentur, nó poterant pla 19 4 carí à ducíbus.Ipfum Flaccum ob podagre vím corporís ímpotente& rer& rudem plane defpíciebant. acfpectaculo quodá, cüm tribuni& centuríones de more Romano far fta imperatorí Galbe precarentur,tumultuatii vulgus eft prímüm:deinde repetentíbus illis vota fucclamauerunt,fi dígnus eft. Parí procacitate cüm Tigillíni legíones fubínde vterentur,certíoré Galbam procuratores fecere. Qui metuens, nenonfef[z ztatís fux tantüm gratía,verüm etíá propter orbítatem defpiceretur: deliberauít alíque ex íuuen tute clari adoptare& ímperij declararefucceílore, Erat M. Otho natalíbus non obfae rís,fedluxu& delícijs mox à príma ztate inter paucos Romanorü proflígatus, V tautt Paridem Homerus Virum formo[e Helens, nulla preterea commendabilem re celebrans ab vxore crebró nomínat: íta nobilitatus in vrbe ex nuptijs fuít Otho Poppez,quam Nero nuptam t Crífpíno adamabat.fed pu dore adhucvxorís X matrís metu Othon£ad Poppzamfolícitandá fubmifit, Amícítía vtebatur Othonis& confuetudíne ob profufione eíus: ac càüm ab eo deríderetur fubin defordíü& parcítatís cau(ajlaetabatur. Fama eft,cüm Nero aliquádo pretíofo vnguen^ to,quo vnctus fuerat, Othoneafperfiffet: íllà contrá ínfequenti díe excípiente Nerone repente fiftulas aureas& argenteas díuerfis locís propofuíffe, quae quafi aqua magna vi fuderuntvnguentum.| AtvbiPoppez ftuprum delíbauit INeroní,illius propofita fpe corruptam índuxit,vtà víro díuerteret. Poftquam veró ad ípfum vt íufta materfamilías 42 venít:non fatís habuít,quód ín communicatione veníret eíus: verüm íníquo anímo íllá tulítríualé, Necmolefte patíebatur,vtaíunt,zemulatíone Poppzea.Btením exclufiífe O^ thonenó prafente Neroné dícítur,vel(atíetaté detrahens líbídínís,vel vt feruntnonnvl lí Cz(arís.nuptías grauata: cüm vtí eo ob lafcíuíánon defugeret amatore, Vndeín mor tís perículum venítOtho. Mírum autem fuít,cüm vxorem eandemq fororem ob Pop paa nuptíae necaffet,pepercífTe eum Othoní.| Catterümvtebaturfamílíaríter Seneca, cuíus fuafu& monítu míífus eft à Caefare proprzetor ín Lufitaníam ad Oceanü, vbínec íniucundum vel afpettü praebuit fe prouíncíalíbus, quód pro exilíj fpecíe& velamento conce(íTam prouíncià fibi fcíret. Deficienti ab Nerone Galba prímus ex rectoríbus pro uíncíari agoregauít ferofferensiy quícquíd ín poculís& menfa ínftrumento aurí&atgentí haberet,tradídít Galbae ad fignanda ex eo pecuníam, donauit(y eiferuos doctos ad menfam fcite príncípi míníftrare. Cetera quoq; fidus eí erat,fpecímeng prabensne míní vídebaturrerum perítíafecundus. Eadem cumillolectíca toto ítínere per multos díesafsídué vectus eft. Dumvná íterfacíunt,etía confuetudo eíus cócilíauít blandofer/ mone X donís T. Iuníü.maxímeé vero dum concefsít eí prímas,fecundas per íllum firmt tertenebat.— Hocfuperabat íllü,quód nulla ipfum ínuídía attíngeret:cum gratís vbíq: operamfuam praftaret petentibus,praberet(y omnibus fe affabilem& benígaum. Plu rimum 39 ur rim per hori din: eae mín fuc fem por jp tum alíei tem ce(d Cut mili líte: &c alfo ner: yo tufc uoc nes itaq vtd aliu mni hila àno dío! jo tur, mní cea gnif fam: ued nom eífet quo pula 4o torí. perl Dol nec inct Cus loe bere inca cem f? quó exv feq Yeb. &a ab f: &c abij Galba. 735 M(or M Z»], rimurri vero militibus praeftó erat, multostp prouexítad prafecturas, híncpetens ab im ! ME peatore;hincIuní& libertos príncípis Sículi& Afiatícum rogans. Nam authorítas horum erat ín aula fumma. Quuotíes GCralbá ínuítaret,(emper cohortem excubanté nune. otbonis artes dinabatur largítíonibus,aureos ín fingulos díuidens:ac quare honorare íllà vídebatur, adimperium aa ceuertebateum K alliciebat milítes.Igitur cofulente de fucceffore Gialba,Othone no. fPirantis. mínauit Iunífus,necd íd gratis, fed filie fue nuptías pactus:vt adoptatus à Galba Otho& fucceffor defiígnatus imperij eam matrímonio(ibíadiungeret. At Galbaprz fe tulerat femperremp.fe príuatís anteferre rationibus fuís,neq; quzrere,vtíibi acceptifsimü, fed opulo Romano adoptaret vtílífsimum. ac vídetur ne príuatí quidem patrímonij tan128 c rim haeredem Othonem deftína(Te,profligatü fcíens& profufum,& bís millíes n s. ere s alíeno demerfum. Vnde filentío& leníter audito Iunío íudícià fuum fufpendít, Cüóm au t ME tenfeipfum confuléallecto collega T.Iunío declaraffethabebatur príncípío anni fuc» ^ g6 cloremnominaturus:miles vero Othonem optabat pra czterís omnibus renuncíari, * gE6 Cunctantéadhuc€ cofultante feditío Germanica occupat. Omnes enímín vníuerfum Legionum Germílítes Galbam oderant,quód non reprafentaffet ípíis donatiuum.Peculíares veró mi, manicarum tu. lites Germanící colores fumebant,quód effet V eroíníus Rufus ignomiíníofe abiectus, dtu, & Gallí, qui cum ípfis arma cotulerant, donis honoratí:plecterentur aute, quícunq; no alfocíatfent fe Vindici:cui vni Galba gratíam haberet, honoraretidg mortuum€ remu, neraret publicis parentatíonibus,quaíi Romanus ímperatorabíllocreatus.| Cómhullic iufcemodifermones propalàm ín caftris fererentur:fuperuenerüt Cal. lanuaríz. Ibi con| uocauít eos Flaccus,vt de more ín verba imperatoris iurarent. V bí conuenerunt, ímagi, i: nes Galbe deíeceruntlaceraueruntgg,atqp ín verba fenatus populiq; Romani íurauerütz I€ itag difceffere. FIic cceperunt duces& prafectí exercitus illam príncípís reiectíonem| wilites 4 Galba vtdefectione formidare, ac dixit quídaíllor: Quid hocrei eft cómilitones, quód neq; deficit, alium ímperatoré creemus,neg; retíneamus eum, qué habemus? quafi no Galbá,fed omnínó habere ímperatorem& parere defugiamus. Flaccti Hordeoníum quíde, quini hilaliud quàm vmbra eft€ fimulachrum Gialbe,mí(Tum fa cíamus. V níus díeí íterabeft ànobís Vitellius, quialterí Germaníz preeft.cuíus fuit pater cenfor& ter cóful,& Clau dío Czefari quodammodo confors imperrj:ac quí habet paupertate, quá aliquí deteftan p tu ínfigne documenti probitatis fuz& magnanimítatís. Agitehunclegamus, atq; omníbus mortalibus oftendamus Hifpanís nos& Lufitanis rectius noffe ímperatorem i ceare, His cüm quídam íam affentíirentur, quídam refragarentur: vnus(ubduxít fe fL,| 4 gnifer ex caftrís,atcy illa Vitellio nocte multis apud eum coenantibusannunciauít, Ea lama per caftra perlata prínceps Fabius Valens,quí vnilegíoni przerat, poftero díead., Vitelliw impeuectus frequentí equitatu Vítellium falutauítímperatorem. Illefuperíoribus díebus íd r4tor4legroninomé vifus fuerat molem tímens ímperíj repudíare& recufare.verüm tuncaíunt,cüm P Germanicis, ellet víno ciboQy merídíano grauatus, progreffum effe, acrecepiffe nomen Germanici, ntur. quod eíímpofuerunt, Czrfarís reiecifle. Mox Flaccí quog; legíones przeclarís illis& po d pularíbus ín verba fenatus oblíteratís iuramentis facramentü díxerunt V ítellio íÍmperao tori dícto fe audientes fore. Ita confalutatus eft ín Giermanía imperator Vítellius, Hac perlata defectione nó vItra produxít Galba adoptíonem:fed quód amícos fciret partím Dolabelle,plerofqg veró Othoni pronos,quorum ípfe neutrum probaret:repenté nemi ne confcío Pifonem acceríit ex Craflo& Pifone, quos ínterfecerat INero,ortum fuuené, Galba adoptat incuius adomnem vírtutem índolemodeftía€ feuerítas clarí(sime elucebant. Ita profe Pifonem. ctus eft ín caftra, vt Caefarem íllá& fuccefforem fuum renuncíaret. At prodigía de coe- Prodigia tetra loexeuntí magna ftatím oblata funt. Híncvbí ín caftrís exorfus eft oratíone partím ha^ G«lbe oblata, bere,partím de fcriptorecítare:totíes tonuit€ fulgurauit,tantag; vís íimbrís& calígínis incaftra€ vrbem effuía efl,vcliqueret non admittere neg; comprobare deos, neqy felícem fucceffirm habíturam adoptíonem. Erantíam milítes quoq; exulceratí& trííles, 3 t quód ne runc quídem effet ipfis donatiuumreprefentatum.In Pífoneaute,qui aderant, exvoce& vultufacíentes coniectura mirabantur:quód beneficium tantum fine ftupo. re,quamvís íd tamen fentíret fatis,excíperet:vt cotrà in Othonís vultu multa figna emíebantacerbe& ínfenfe ferctís decídifle fe fpe: qua quía dignus prímus fuerat habitus, Kàd quam propéaccefferat confequendam, huíus repulfam pro figno habebat Galba abfealienatí anímí& maleuolentize. Vndenonliber metu futurí,ímo& Pifonem tímes Kexecras Galbam& ínfeftus lunio abfcefsít multís motibus agítatus.Neq; ením fpem abicere neg; languefcere fínebant eum, quí aísidué círca eum erant vates& Chaldzi, Qq 2 ?] Me. m ov^ Bul v * ^*^ 19 (€um m. wo— CS wc"o-. ow C91*» 39 wA w9 Tv"9 mA. UM V re bd -A".»" x we v1. ww -- w Ptolemei vaticinium de Otho tiis imperio. "Tefferarius. T Tacit. habet 'Tefferauus. Oibo corrumpit initespretorianos. Arufbicis de Galbe cede, prefagium. Otboimperator falutatus. Otho recipitur ácobortibus pretorianis. Militis impudens mendacii, Fides ey facramentun,pro re gis iu(Ju babenda. Tumnultus ob Galbam, Sempronij De[i 736 Plutarchi maxímé veró Ptolemzus. qui eo nitebatür, quód fzpé pranuncíaffet einon intereni; pturum ípfum Neronem, fed deceffurum hunc príorem,& fuperfuturum eí Otho, nem, Romanísiyímperaturum. Quía ením verum íllud praedixerat, volebat,vtnehic quídem díffideret. Praecipue veró ftímulabant eum illi, quí vicem eíus clàm dolebant ingemifcebant que: quód íngratus ín eum extíti(let Galba,, Pleríque ex Tigillini & Nimphídij familiaribus, quí ín honorefuerant, abíectí tunc€ ín ordínemredadi vendiítabantfeeí, vícemqy eius índignabantur,& eum ínflammabanr.. Inhís erant Ve. turíus€ Darbíus, fuperioroptio,hícttefferaríus.. Itaením appellantur, quí per nun» cíos€ fpeculatores minifterijs funguntur. Cumhís Othonis libertus Onomaftus ca, fira íngre(Ius partím argento partím fpe infectos íam& occafionem captantes labefe. cerunt. Alíoquín ením haud erat quatuor dierum,quot ínter adoptionem& czedeminterceffere,opus fanum exercitum impellere totum ad defectíonem. Sexto ením die ín, terfecti funt,quií fuítad octauum decímum Cal. Februarías. Quo díe príma ftatím luce Galba ín Palatío aísiftentibus amicis facríficauít.| Arufpex V mbrícíus,vt prímümBho ftíze exta in manus fumpfit,prauídere fe no per enígmata,fed aperte figna íngentís tur, bzaít,atq ex ínfidijs dí(crímen ceruícímpendens imperatoris. Ita deus tantümnó O. thonem manu prehenfum tradídít. Aftabat ením à tergo Galbe, atq; hís,qua ab Vmbr cio referebantur€ oftendebantur,aníimum aduertebat. Commoto& colorévaríé pre metu mutantí afsíftens libertus Onomaftus adefTe dixit& praftolarí eum domíarchite 9 Cos.Sígnum íd erat temporís,quo milítíbus Otho debebat occurrere. Itag; caufansfe 19 veterem domum emíf[Te,cuíus vellet vítía oftendere vendítoríbus, abícefsít& per Tibe rij domum, quam vocant, defcendít ín forum:vbí aurea columna eft pofita: ín quam viz militares Italíze omnes definunt,lllíc prímos, qui eum exceperunt& appellaueruntím. peratorem,non plus tres& vígintíi aiunt fuifTe. Cuuapropter quamvis non corporís mol lítía, nequeanímiígnauía effoemínatus, fed confidens effet ad dífcrímína íntrepídusg, obtorpuít tamen. V erüm mílítes íllínon permíferunt íd: ímó díftríctis gladijs leái cam eíus ftípantes íufferunt eam tollí, perííTe fe fubínde íllo acclamante& lecticaríos vrgente.Exaudíerunt ením ídalíqui obftupefcentes magís quám perculfi ob paucit^ tem eorum,quííd facinus effent aufi. Ita perforum delato occurrere totídé alij, rurfusgg terni& quaterníalij aggregauerüt(e.Inde omnes cum eo verfus caftra regrefsi funt Ca-;g farem appellantes& ftríctos gladios pretendentes. Tribunus,quiftatíonem ín caftrís agebat Martíalis,vtiferunt,confilij nefcíus erat.Hicreínopinataíctus terrítusq; permi fit Othonem ín caftra íntrare.Ingre(To nemo obftítít. Quippe coeptorum ígnaríá cor ícijs& cofpirantibus ex compofito círcunfufi fparfim finguli& bíni,metu prímüm, de inde flexífecuti funt. Id extemplo Galbz eft ín palatium nunciíatü aftante adhucarufpi ce X extaín manibus tenente. Vnde& illi, quí omnem fidem tjsabrogabantac contemnebant:obftupuere€ admiratifunt prefagíum díuinü.Cüm confufa multitudo cor» flueret ex foro ín Palatium: T. Iunius, Laco,& nonnullilíbertí díftríctis oladijs ftípauerunt eum,Pífo procurrítad cohortem Palatínam coueníendà. Celfus Maríus vír bonus míífus eft ad cohortem Illyrícam,qua ín portícu V ípfania, vt appellant, ftatíoné habe- 43 bat. Delíberantean in publicum prodíret Galba, lunío autem manendü cenfente, Cclfo vero€ Lacone íncítantíbus eum, vt prodiret, luníumd, acerbíds íncrepátíbus:vagus rumor vulgatus eft ínterfectum ín caftrrís Othonem, ac mox confpectus ulíus Atticis miles no obfcurus ínter fpiculatores flrícto enfeaccurrere,quíoccídi(Te clamabat fe Ca faríshoftem,dímotad turba gladíum cruentum oftendit. Quem Galba íntuítus:Quis tí bí,ínquit,iufsit"Qui cüm refpondiffet, Fídes& facramentü, quo adactus effet:& plebs acclamaret,R ecté fané,plaufumq daret: Galba ín lectíca delatus eft, vt louí ímmolaret & oftenderetfe cíuíbus. Poftquam ín forum peruenit, quafi ventí conuerfio oblatusru mor eft tenere Othonem caftra.Ibí vtfoletin tanto coetu,cüm acclamarenthí, vt regrederetur:ílli,vt procederet:pars,vteffet bono anímo:alij, caueret:& lectíca ficut ín fluáí jd bus hucillucíactaretur& crebró nutaret: confpecti funt prímo equítes, mox pediítesa bafilíca Paulíaduolare: quí vna voce exclamabant, facefferent paganí, Ibímultítudo dífcurrít,non fuga fe díffundens,fed portícus& edita forificut theatrum occupans. Ati lío Vergilíoneímagiínem Galbz foloaffigente aufpícatibellum íacula vndíq ínlecict ingeflere. Vtnonattígerunt eum:ftríciis eladijs admouere propíüs. Nemo fe ijsobíecit extra vnum vírum,quem fol ín tot millibusafpexít vni Romano ímperío dígnü, Sem pronium Denfum centurionem, quí nullo ílle quídem príuatím beneficio Galba obftri cus: 19 fta fi ex & d: tai 20 4d $0 o Galba. 737 &us:fed facramento& fide impulíus inftitít protegere lectícam,vitemtg prímó, quo ín fontes anímaduertüt céturiones,fuftollens ínuehentibus minitabundus ínclamauit,par cerentímperacori, Inde cüm ínuaderet ipfum,educto gladio díu pugnauit: quoad ín po plítibus ictus occubuít. Gialbze eueríalectíca adlacüi Curtium prouoluto& ínloríca ía^ centi accurrentes íngefTerunt vulnera.llleíugulü offerens: Agíte dum, ínquít,(i hoc ex rep.eft. Crura& brachía eius foede laníauere.Iugulum haufit,vt crebriorfama eft Camu rius X V.legíonís miles. Nonnullí Terentíü, Arcadium alij produnt, funt qui Fabíü Fa^ bulum.quemaíunt caput Galbe occultaffe& portaíTe ín finu tunicae fuze, quód prz caluitieapprehendere íd n6 poffetmox focijs eius tegere non permíttentíbus, fed vrgen. tibus vromníbus oftéderetflrenuítatem fuam, ín lanceam fublato& íuffixo fenís capi teínpetatorisq; moderati€ pontificís maximí& confulís cucurríffe Baccharum more fzpé conuertentem fe€ vibrantem cruore ftillantem haftam,| Capite allato vociferat feferunt Othonem:Hocníhil eft commílitones,Pí(onís míhí caput oftendíte. Breui id allatum eft, Saucíus ením fugam cepít íuuenís. quem confecutus Murcus quídam pro zde Veftz trucidauít, Necatus eft& T.[unius confcíum fe coníuratíonís ín Gialbam faffus. Clamauít ením praeter Othonis fententíam ínterficífe. Sed ením huíus quoque pracifum caput Laconís que Othoni obtulerunt, ac pramíapoftulauere, Vtvero aít Archílochus: Septem humi flratos iacentes, cruribus quos cepimus Mille nos confecimus: ítatunc multi,quí confortes non fuerant cedís,manus& gladíos cruentauerunt,eaq; oftendentes porrectis líbellis pramía petíueruntab Othone, Centum& viginti certé extabulís poftea repertí, quos V ítellíus conquifitos omnes ínteremít, Venitin caftra & Maríus Celfus: multísq; eum arguentíbus adhortatum milítes, Gialbz vt fuccurrerét: dzpofcenti eum ad cedem concedere multítudíni noluit, témens tamen fjs repugnare, tam cító negauit fe ínterfecturum eum.Nam effe,qua ante exquírere de eo vellet: prz cepitq, vt in vinculís cuftodírent, permifitg eum hís, quibus maxime fidebat, Mox fenatus coactus eft.€ quafi alij forent,aut alíos haberent deos,vbí coóuenere,facramen, jo tum Othoní,quoaftríctus Galba ípfenon feruauerat, dixere Cefaremq;€ Auguftum appellauere:cüm trunca cadauera adhuc ín confülaribus veftíbus eflent ín foro abíecta, Capíta,cüm nullusíam eorum foret vfus, Iunij filía eius decem millibus nummüm ven. díderuntPi(onís accepítvxonprecibusz V eranig;Gralbze, Patrobij€ Vítellij feruís do nauere, ld illívbí acceperunt,omni contumeliarum& ludibríorum genere affectü pro^ iecerunt:quo loco trucidantur,ín quos Cafares animaduertunt. LocusSefltertíum díci tur. Corpus Galba Prífcus Heluídíus Othonís permi(lu fuftulit. Humauitíd nocte Ar cíuslíbertusillius. Eabes hiftoriam Galba: quivelgenere vel opulentía paucis fuit Romanis fecundus;fimul& opulétía€ genere coeuos fuos antecelluíc omnes. Quuing; imperatori cum honore& laude príncipatus tra(egít, vt nomíne fuo potíus quàm viírí^ 4 bus Neronem conuulferít.Socíorum illius confpíratíonis partím nemo habuit imperio dignos,alij femet ipfi dígnos habuere. Gialbaveró, qui€ appellatus fuitíimperator& nomen accepit,cceptísg; V índícís nomen fuum commodauit, defectionem eíus, quz motus& fedítío dícebatur,bellum cíuile effecít:quód vírum ímperio dignum nacta eC fet. Vndenon fibirapere ímperium,fed potíüs feípfum dare imperio intendens, impe. rarevoluít milítíbus,quí íllecebrís Tígillíni& INymphídi fuerat corrupti,vt Scípío, Fa bricíus, Camíllus fuí aeuí militibus ímperauerant. Caeterüm fenío obrutus víig ad arma & caftra integer fuit& prífci feculi imperator. Quíavero T. lunío, Laconí,& libertis fuis,qui omnía habebant venalía,fefe dedidít,ficut dedíderat Nero,hominibus ' o. iínfatiabilifsíimís:nemínem, quí ímperíum defiderauerít, quí míferati fint exitum eíus,complures relíquit. Qq 5 Galbá Imp.pro tegentis cedes, Galbe morientis yerba, Pifonis cedes. m. SE T.Iunij cedes, Otbo feruat M4 rium Celfum." Senatus iurat in yerba Othonis, Capita ciuium Ro.venundaía., Seflertium,lo€ Rome, Galbe in imperio animus, doklluberemtte e OD A toii ec flies cipatut, Tigillini cedes. Ticillini ftultitiaante cedem, Otbo accepit initió nomen Neronis. Pretorianori militum tumaultias, crifpini cedes. Otbonis in milites largitio. Otbohis mode- NN Net ratio initio prin 3 Otho. 4 OV VSimperator lucis principio ín Capitolium progreffus P. facrificauit, ac Marium Celfum adduci ad fe íuffum falutauit t e appellauítq; benígne,ac monuít:caufe oblíuifceretur potíus, Ew y quàm liberationis fuze memoriam retíneret. Cuí cüm Celíus M necabíecté nec íngraté refpondiffet: fed dixi(fet morum(uo, | rum facere crímé fidem. Crímíni ením datum fibí, quód pre. P. ftítífTet Galba cuinullam gratíam debui(let,fidem:vtrunque j afsiftentes cómendauere milítescp laudauere. In fenatucüm hs a th multa popularíter& benigne diífferuiffet: quod temporis e. Zvcwow v vw rat cofulatufuncturus,huíus partem concefsít V ergínío Ru, fo. Deftínatos à Neronevel Galba omnibus relíquít confulatus, facerdotijs atate vel laude prouectos ornauít: eíectís füb Nerone ín exilium, qui fub Galba domum edic, rant,fenatoríbus omnibus reftítuít, que bona cuíufq; non díftracta extabant. Vnde pri mores& optímí quíg,, quí horruerantanté,tanquam non homo, fed vel furía aliqua vel díra peftís fubító remp.inuafiffet,arrectioresfuerunt fpead príncípatum quafi blandíen tem.Símultotum populum Romanumnihil períndelatítía extulit vel adíunxítillivteiusin Tígülin&factum. Imprudens enim ílleipfo iam tímore puníebatur poenae, quam vt debítum publícum cíuítas exigebat,& morbis corporis deploratís. Cuius quamvis proflígatas& nefarías cum fcortís atq foedas volutationes ,adquaslibído ín eum do mínans anímam agenti adhuc pruríebat, extremum fupplícíum fapientes, multístg par mortibus ducebant: torquebat plebem tamen, quód folem adhuc afpíceret, poftquam tot& rales víros eíus caufa lumen íllíus nonafpicíebant,|| Mifit igitur ín eum Othoad villam ipfiusapud Sínueffam. Illíc agebat paratís ibí nauibus, quibus longiüs profuge ret. Eum,quí miffus fuítad ipfum,magna víaurí molitus eft,vtfe miffum faceret, índu cere.Poftquam íd fruftrá fuitque dedít eí munera. Orauítauté,vt fuítineret,dum bar» bamrafiffet: accepto(y cultro tonforío fauces fibi ípfe przfcídit. Ita cüm iuftifsimá gaudium Caffar populo tríbuiffet,príuatas iniurías ipfe nullius prorfusad anímum reuoca. uí. Porróínpopulígratiamnon refugit prímüm ín theatris Nero falutari, neq; coér cuit certos, qui ímagínes INeronís publícé proponebant. Imo Claudíus Rufus ín Hi fpaníam tradit portata diplomata, quibus tabularíos dímíttunt,in quibus przclarü Ne» ronis nomenadíectum nomíni erat Othonís. Caterüm id, vt principes& optímates eo aduertít offendi, omífit.— Huíus cümímperíum eíufcemodi pofuilfet rudímentum: mílites pratoríaníi folícítauerunt eum monentes, vt fufpectos haberet caueretqy& deprimeret prímores:fiue reuera tímebant eíus ftudio, fiue anfam hanc arrípiebant ad turbanda omnía€ bellum cíendum. Cüm autem Crífpinum& feptíma decímam cohortem mífifTet,vt certos attraherent:atgy ille tenebrís adhuc arma confarcínaret& vehíar lisímponeret: fremebant audaci(simí quíq; nihil Crífpinum boníín anímo habere, fed moliri res nouas fenatum, atq; arma ad Carfarís pernícíem non Carfarí portarí, Quíru mor cümad multos perueníret,eostg concítaret: pars vehículís manus ínfecerunt, pars refiftentes duos centuriones& ipfum obtruncauere Crífpinii: omnesq; ín armís cohor/ tantes fefe mutuo, vt Carfarí ferrent opem, Romam aduolauerunt: accípientesq canareapud eum octogínta expatríbus petunt Palatium nunc tempus effe ferentes coaCos vnoloco Carfarís hoftes occídendi. Itag cíuitas velutíam immínente excídío fuit magno tumultu concítata. In Palatío difcurrebatur, atq; Othonem íngens tenebat per plexítas.Nam cüm íllís tímeret,ipfe tímebat,oculísQy ín fe defíxos videbat obmutefcentesq;& trepídantes.quorum nonnulli venerant ad coená& cum coníugibus.Simul pre fectos praetorio mífitad appellandum& mulcendum milítem: atq; conufuas excítatos peralía oftía emífit. Modo euaferant cüm mílítes pratoríaniirruperunt ín triclínid que rentes,quíd factum effet Cefarís hoftíbus.Ibiínfiftens Othotoro multís modis mítíga^ uit obfecrauíti eos,acnelachrymís quídem abftinens zgré eosreprefsít.- Poflero díe largítus víritím quína míllíanummüm caftra eftíngreflus. Laudatís milítibus vtfuiftu díofis€ promptís paucos demonftrauit ín nullum bonum latere ibí, quí infamem red: dant moderationem firam conftantíamq& fidem ipforum: petíjtio, vt dolor fuus iplis cordí effet, atqj fe ad anímaduertendum ín eos fuvarent, Approbantíibus íd een. tíibusg iQ 498 50 9 abi ten adt: bat ven mat làta pía effe jp cun mu lide fiot dic fun ge ínft ríer tí: 10 rati rat, teir rit." lh nía: bus qu: qui tín: qo lum lani tes, tira cre| Pyc lent gní tíhi tur. t^ tell; tes| Uau nig: Cor, hog cult foci [^] Otho. 739 tibusqy omnibus duorum tantüm fupplicio,quorü fanguíni íngemíturus eratnemo,có^ rentus fuít. Fizecalíquí comendantes fidentesqp íjs mirabantur mutatíonem íllíus, Pars ada neceffaría blandíentís pro tempore bellí caufa exíftímabant, INam certó íam affere baturauthorítatem& poteftatem príncipalem Vitellium a(fumpfiffe. ac nuncij crebrí veniebant, quí quotídie alíquídafferebant ei accedere. Alij legiones Pannonicas, Dal matíz,& Myfize cum ducibus Othonem ímperatorem perferebant appellaffe, Mox aL late Mutíanilíterze& V efpafianipacate:quorum hícín ludza,ille ín Syría íngentes co pías ductabat, Quibus erectus fcripfit Vítellío monens,ne fupra condiítíone milítarem efferret fe, pecuníam fe eíaffatím&C oppidum donaturum, vbí ín ocío fecurífsíme& iu» p candífsíme vítam ageret. R efcrípfit huíc ílle primum leníter deludens eum. Hinc írítati multafoeda& procacía ínuíte perlíteras ímproperauere,non ílla quídem falfo, fed fto. lide& rídículealteralterí,quíbus contactí ambo erant, dedecora exprobrantes. Profu. fionís enim, mollítía, ímperítíz reí milítarís, príorís egeftatís,onerís zrís alieni dífficile diGueratvter eflet magisímmunís.|». Ac prodigía& fpectra multanuncíabantur.quo., tumalíaíncerto rumore& ambiguo ferebantur. In Capítolío veró ex víctoríz, qua bi: z infiftebat, manibushabenas víderunt omnes laxatas ficut retínerenon valentís: ín infula Tiberína díui Iulij ftatuam nullo terrzmotu& coelo tranquíllo ab occídente ín o^ rientem conuerfam. quod círca illos díes perhibent cótigiffe, quibus V efpafianus apet, ttíam ímperíumfufcepiít, Id quod Tíberíáccíditpro foedo oftento habuit vulgus. E, irat quídem hora,qua potifsímum flumína exundant.Sed nunquam ín tantum excreue, rat, neg; tantam edíderat ftragem, vel ruínam attulerat effufus& ínundans magná par, tem vrbís,maxíme ín foro frumentarío,vt magna fames per multos díes vrbem obfederit. Vt Alpesíam tenere Cecíanam& Valentem duces V ítellianos eftallat: Dolabel la Romz vir patrítíus in fufpícíionem prztoríanis venítres nouas molírí, Huncín coloníam Áquínum,eum alíum ve metueret, confirmatum dímifit. Delígens ex magiíftratíbus comítes ítínerís allegít ínhís Lucium quoq; V ítellij fratr&, neg; eíus dignitati quíc» quam veladíecít vel detraxít, Sedulam etíam curam de matre€ vxore V ítellíj egít, ne^ quídfibitímerent. Vrbi Flauíum Sabínum prafecit V efpa(iani fratrem,ídne quoq; ho norítríibuerít Neronís.nam praefecturam ab illo Sabinus acceperat& fpolíatus fuerat à y Galba:an prouehendoSabíno beneuolentíam& fiducía V efpafiano oftentauerít. Bri. xillí Italíae oppído círca Padum fubftítít. Duces copiarum mifitín hoftes Maríum Celfum,Suetoníum Paulínum,adhzc Gallum& Spuriná ílluftres víros. Caeterüm vtí con filis fuis, vt ínftítuerant,no valebantob milítum lícentía et contumacia. Nolebant ením ilis parere, quafi ipfis imperare prínceps deberet. Nec veró erant hoftium ín totum fani milites, neg; obtemperantes ducibus:verüm eadem de caufa feroces& procaces. Hí tamenreí mílítarís fcíentes& laborís patientes no defugiebant eum. Illí molles ex ocío& víta quíeta, quí ín theatrís, ludís& fcena vítam egerant, ínfolentía autem& arrogantía inflatí volebant munera fimulare vt praeftatíores,non vtfegnes detrectare. C)uos Spu^ tína cüm pararet cogere,pene eft ab ijs ínterfectus. Contumelíz veró& conuítíorü nul ilum modum fecerunt, prodítorem& corruptorem Caffarís temporum& rerum appel, lantes. Nonnulli temulentí íam noctu ad tabernaculü eíus perrexere víatícum poftulan, tes. Proficifcendü ením ípfisad Czfarem eíTe,vt eum accufarent. Profuítrebus& Spu, tínz ín prefentía militum ad Placentíam fuggillatio. Vitellíanifignismuro admotís ín» depitauerunt probrís Othoníanos, qui ín corona muríftabant: ac Ícenícos, faltazores, Pythíorumq& Olympíorü fpectatores, bellí veró atq; artium milítaríü tyrones& info lentes appellaueruntíntumefcentesqg, quód ínermem fenem obtruncaffent, Galbam fi^ gnifícantes:ín certamen& acíem vírorum apertà nunquám progreflos.[Nam íta cómotihísprobrís& inflammati fuerunt, vtad genua fe Spurínz proijcerent orantes, vtereB Ursimperaretipfis:nullü fe dífcrímenvellaboredetrectaturos Cümoppídum Vítetellani acríter aggrederentur,& machínas multas admouiffent: victores Spurínz mili^ Vitellianus tua Tiberis sir Otbonianorum e Vitellianoris tes hoftíbus ingenti cedereíectís nobilem vrbe, quanulla Italíz magís florebat,confer- Placentia tali. Wuerunt. Erant caetera quoq ducibus V ítellíanis Othonianí ciuítatíbus& príuatís be carum vrbium, nigníores, Ex illis Cecínnaneq; voceneq habítu cíuilís, fed odíofus& extraneus: qui florentifiima. M"Uiporeínges Gallíco more brachís& manícís índutus figníferos& praefectos Roma Vitclianorü du g nosalloquebatur. Vxorem eíus comítabátur delectí equites equo vehent£atqy exímie c vitia. aita, Fabij Valentís alterius ducis neq; preda hofti neg; expilatíones vellargítiones Fabi Valen, 3!", 1 A" 5 ft à [dorum híantem explebant auarítíam, Atqp adeo putabatur, quód ea de caufa lentiüs Qq 4 740 Plutarchi progrederetur,príore pugna fuíffe exclufus. Alij ín Cecínnam culpam coferuntmatu, rantem víctoríam ante illius aduentüt occupare.quem cüm alís contraxiíTe díctitantle, uíores offenfas,tum prxliumparum tempeftíué vel ftrenue comififfe, vnde omnía pene Cremonsabutt-. illorum confilia corruerunt. Poftquám ením depulfus Placentía Cecínna Cremonam dans 9&mplá contendiítalíavrbem abundante€ amplam, prínceps Anníus Gallus,quí Spurinz Pla vrbs. centíam fuppetías veniebat, vt nuncium accepitin ítínere de victoría Placentínorü, fcd Cremonenfes ín perículum vocarí:eó agmen conuertít, ac caftra caftrís hoftíü contulit, Moxrelíquí pro fe quiíq; opem duci tulere, Cüm Cecínna aüt magnam pedítü manum in locís faltuofis& fylueftribus codidíffet: equítes prouehere iufsit: quód fi cOcurrerent « quo vali ped flid pari dela ta e cul ínfu cum ípfishoftes,fen(im gradü referre fugam capeflere: quoad íta elícerent eosatg ín 9] M; His ínfidías precipitarent. Prodiderunt hoc perfuga Celfo:quí ín íllos confertím equítatu ínuectus& cauté cófectatus círcumuentís difsipatisq; ínftdíatoribus euocauít caftrísle giones. Atq; apparet,íi adfuiffentín tempore,nullü eos fuiffe de hoftibus relícturos:fed totum exercit, quem ducebat Cecínna, obtríturos& deleturos, fi fuíffent equitatü fePaulinus Otbo-. cuti, Nunc quía tarde Paulinus& fegniter fubuenit:obiectü eft eí, mínus períté eum d nianus jeg? pro exiftimatione fua ducis munere nimiüm circunfpíciendo rem gefsifTe. Vulgus vero rem gerit, milítü et proditionis eum infimulabat exafperabatqy ín eum Othonem íactans penesfe fui(Ic victoria, fed non copletam fraude duci, Caeterüm Otho eís nó perínde fidemad. iungebat, vt volebat nó víderi abrogare. Igitur Títíanü fratre adlegíones mifit€ Pro» cult den mi hof neq curn ni ít quc tur. culum przfectü praetorío, cuius erat reuera omnearbítríum, velamentü modo erat Tí- ,q 9:0 cin: tíanus. Celfus& Paulínusalías confilíaríorü& amicorum nomen vfurpabant, authorítatem& vim maioribus ín rebus habebant nullá. A eftus ítem apud hoftes erat,prefertím apud Valentis milítes, Hí pugnailla apud infidias nuncíata fremuerunt, q; nonad, fuiflent neg;(ubuenitfent(uis, quorüi tam defiderabantur multi. Quiíbus,cüm ínceflere ipfum telís intenderent zgrelenítís& exoratís caftra mouit,coniunxít que fe Cecínne, illi Poftquám Bebriacü Otho ín caftra peruenit( Eft oppídum BebríacumCremone víciOthonis de pre IU) confilia de pugna habuit. Proculus& Títíanus cenfuerunt, quía alacres milites liodeliberatio,€1ant& recens víctoría, vt dímícaretur: neg refes vígore obtunderet exercítus, vel Vitellíum ipfum praftolaret ex Gallía íngruenté. Paulínus hoftibus omnes víres demon ftrauít,quíbus vfuriín acíe effent, prafto efTe,neg; à tergo relictum quícqua. Othonem, fifuam maneat X non ad hoftíum fe accomodet opportunítatem,haud mínoresprafen tíbus ex Myfía€ Pannonia copías expectare, INeg; veró fegníores tunc habíturühos, nuncquínumero ex mínore fint animati,fi plures mílítes ín acíe adíunxerínt, verüm cet taturos erectíores.EíTe praeterea morá pro ipfis,qui rebus omnibus affluerent: illos tracu ínopía ín hoftíco cofidenteslaboraturos neceffaríorü, Ita fato Paulino Maríus Cel. fus affenfus eft. Annius Gallus nó aderat: fed quód effet ex equo prolapfus,mediíciso: peram dabat. Quí, vt coníuluít eum perliteras Otho,fuafitne prafeftínaret: fed legio nes ex Myfia, qua ín itinereíam erant, praftolaretur. Caeterüm non paruít hís Otho: fed obtinuítfententia eorum qui cenfebantconflígendum.| Caufx compluresalizab alijs commemorantur, Plane pratoríanorum,qui fpículatores príncipís erant, milítiam Bibriacum opne[ ca d ma Vit mil: mul res das B um 10 y ftra cau tant ter run ap tho. tis deri hab iy ftan guftantíum tunc magís germanam,quía amanítates vrbanas vitamq; quíetam& thea 499 re. 7 tralem defiderabant, non poterat refrznarí impetus ad pugnam, quafi ipfo íncurfu ob; Otbomore, ez. tríturiíhoftes effent, Apparetvero ipfum quogy fuiffe íncertítudinís vltrà impatientem eurarum impa- Othonem, neq fuftinuife ínfolentía€ ignauía volutatíones in anímo perículornm,cu tiens. rísq; confectum properaffe obtectís oculis quafi ex praerupto fummam rerum ín aleam Secunidis ora- fortunz przecípítare. INarrabatíd Secundus orator, quí Othonifuitab epiftolís, Ex ter, Is erat audírelegíones vtríngy(píüs ín ea voluntate fuíffe, ín vnum vt coirent,& maxime, fi conueníre ínter ipfos poffet, ex ducibus praefentíbus delígerent optimum:[in fecàs, fenatuí conuocato imperatoremlegendum permitterent.Neque eft id abíonum, quod neuter eorum, quítuncappellabantur ímperatores, fecunda fama effer, eas cogi tationes germanos, exercítatos,& prudentes miliítes fubiíIe: atrocifsiímum effe& acer bífsimum,quas olím Syllz& Martj, índe Carfarís& Pompefj caufa lamentabantur ci ues fibiínuicem clades íntulifTe& accepiffe,has nunc ipfos perpeti: vt Vítellij ingluuíci & vinolentíz, autluxus& íntemperantíz Othoni ímperíum proponerent vectigale Brixillum oppi Haec Celíum fufpícanturaduertentem moras nexui(fe, dumcítra fanguinem& fudo dum ad Padum, res fperat conuenturum ínter partes, eadem tímentem acceleraffe conflictum Otbokodéexts,— nem,— Porro ipfe retró Brixillum concefsit, adiecit que hoc peccatum, non tantum, quo quil quí huc tho: duc mot pid tibu loban $2 uci inqi runt pop na, con: 0$; Otho. 741 quód confpectus fuireuerentiam& ftudium erípuit certantibus: verüm etíam quód validífsímos atque ímpigerrímos ftípandí corporís fuí caufa fecum abducens equites edítescg quafi corporí víres detraxít. Forteper eofdem díesad Padum quoq con. flictum eft, dum amnem Cecínna ponte fíungit, Othoníaníarcent€ ob(iftunt eí. V bí par promouent: faces fulphure& píce íllitas nauibus ínijcíunt. Ibí aura afpírans,dum delabuntur, repente paratam materíam ín hoftes excítat. Fumo prímüm,moxluculentaemícante flamma vepídí& defilientesín flumen naues euertunt;accorpora fuarídi, cule hoftibus permíttunt, At Germaní cum gladíatoríbus Othonianís apud paruam infulam flumínís, manus conferentes fuderunt eos,multos que ex hís obtruncauerunt, ioo Hísactís càm Bebríaci miles Othoníanus ínfenfus ad praelium raperetur: mouit Pro. culusfigna Bebríaco,& caftra ad t fextum fermé lapídem íllínc metatus eft íta ímpru» iTacitushab-: denter& imperíte: vtverno tempore,& cüm círcumíectí campí crebros latíces& a. sd quartum iz. mnes perennes haberentpenuría premerentur aque. Poftrídíeíntendentem mouere ín P^" hoftem fpacío non mínus duodecím millium Paulinus reprefsít, docens confiftendum, üt neque conficiendos femetípíos laboribus, neque raptím ex ítínere figna conferenda cumarmatís X ínítructís perocíum, dum ípíi tantum víz emenfi eflent permiftísagminiíámpedimentís& calonibus. Dum ítaínter fe concertant duces, fuperuenít cítus equoab Othone Numída eumliterís, quibus mandauit, ne cunctarentur neu motaren^ tur, fed extemplo ducerentín hoftem. Illí ergo motis fignis progrefsifunt. AtCe id b» cinna de aduentu eorum certíor factus obtorpuit, relí&tísgs raptím operibus& flumi- or? i ne perrexít ad caftra, Multís íam armatís acíigno pugnzaà Valente propofito, ínter. conflictus. és cadumlegíones de ordíne fortiebantur, delectiísímos equítes praemifere. Ibíin prí^€ ma Othoníanorum acíe oblata ex nefcio qua caufa opínío eft& rumor tranfire duces Vitellianosad ípfos. Igítur vt prope venerunt equítes, falutauerunt eos pacaté commílítones appellantes. C'uibus ad falutatíonem non amíce, fed ínfefto& hoftíli mur» murerefpondentíbus perplexítas hís quí falutem dederant, czterís aduerfus falutato^ a ies fufpícío eft íníecta prodítionis. Cruz res prímüm eos venientibusiíam ad conferen, das manus hoftibus turbauít. Deínde nihil de cxterorecte neque ordíneadmíniftra. tum: fed magnam confufionem interferta mílitibus ímpedímenta praebuere. Iam dí9 9» firahebateos magnopere concifus locus fofsís& fcrobibus. quorum declínandorum Cufa círcumuectí promífcué cogebantur& cateruatim confligere cum hoftíbus. Dua) tantüm legiones díctz, Vitellij Rapax, Othonis Adíutríx, qua ín campum explíca, 1 tc nudum fuere& patentem, legítíma acíe concurrentes fignis collatís díu dímícaue» runt. Erant Othoníanivalentes víri& fortes, fed bellí& pugnz tunc prímum guftum capiebant: Vítellíani multís certamíníbus(übactiíam veteraní& vergente ztate. O. thoníaní ergo ímprefsíone data eos ímpulerunt€ aquílamabftulerüt príncipibus ftra, tispeneomnibus. Illi pudore& flamma ínhos íllatílegatum legíonís Orphídiíum occí^ derunt, multatg figna rapuerunt. In gladíatores, quí vfu& animo ad congredíendum habebantur infignes ínuexít Varus Alphenus Batauos. Híequítum Germanorü pra^ Batauori vir i fantífsími func. Infulam incolunt Rheno círcunfluam. Eos paucí gladíatores fubftíte» twin bcllo. 4 re. Maxíma pars fuga verfus amnem delatí incurrunt ín locatas íllíc hoftíum cohortes,à orosisni i vi: quibus dímícantes occídíone occi(i funt, Foedífsime omníum pralíatí funt praetoríaní. tellianis prelio quinon fuftínuere,ne dum ad manus quídem veníiffethoftís: fed& eos, qui ftabantad^ viai, hucín acíemetu pauoreq, dum fuga perrumpunt per eos,ímpleuere. Multítamen O^ thoníaní proflígatís quos cotra ftabant,ví permedíos victoresín caftraeuafere, Atex ducibus neq; Proculusneq; Paulínus comitari audebant eos, verüm vitauere caftra tímoremilitum, qui culpam íam ín duces deríuabant.Anníus vero Gallus recreauit ín op pido& leníuit colligentes fe ex pugna quafi neutro inclinata víctoría,& multis ipfi par tibus hoftes fuperaffent. Maríus Celfus contractís omnibus, quí praefecturas habe. Marij Celfi ova fo bant, author erat, vt communi falutí confulerent,demonítrans à talí clade& ftrage tan tio ad milites tàcíuium ne Othonem quidem,modó vírbonus fit, períclítarifortunam velle. quando, otbonianos, vt inquít, Cato& Scípío, qui víctorí poft acíem Pharfalícam cedere Cafàrí detrectaue- ad Vitclliitrafrunt, culpentur: qy multos& fortes mílítes ín Afríca nequícquàm perdíderínt,lícet pro irent. populi Romaní certabant líbertate. Quamvís fit ením alías communis omnibus fortu. nà,vnum vírís bonís tamen non adímiít, fiíncurrerint, quínpro cafibus recta capíant Otboniani duconíilía, Sícfatus permouítprafectos.| Poftquam veró mílítes tentauerunt, atqUe cestranfeunt ad tospacís víderunt cupidos, T'ítíanus autem mittendos cenfuít de concordíalegatos: Vitellianos, vitm Pugna ad P4d;;. ! Ne ij quidé qui pugne interfunt, omnia no. runt. 1 Arhiotus, qui fortafsé habuit aliudexemplár, vertit: Altitudi nem zquarent eorum, qui appropinquabát. Otbonianorum militum erga im peratoré fides. Otbonis forti tudo ante mortei, eiusq; ad milites oratio, Civili fanguini parcendum, Otbotis ad Coc ceium nepotem verba. 742 Plutarchi vifum vt Celfus& Gallus proficífcerentur conuenírent que Cecínnam& Valentem, fe Pergentíbus occurrere centuriones, quícopfías narraueruntíam mouifTe&€ contendere a Bebríacum, míílos ab ducibus fead agendum de concordía. Quos collaudatos Celfus fi & Gallus orauerunt,vt retro redírent& fecum obuíám procederent Cecínnz, Vt pro di pévenerunt,íncurrit perículum Celfus. Namforté praecurrebàt víctianté apud infidias iii equítes. Vbi ergo aduentantem confpexere Celfum,impetü protínus cum clamore ín i d: lum dedere. Caterüm obieceruntfe pro eo centuríones atq íllos reprefferunt: ac cüm i alij ordínum ductores exclamarent, vt abftínerét à Celfo:reíntellectaaduectus Cecín, 8 e na mox tumultum fedauítappellatoq; comiter Celfo concefsítcumijs Bebríacum, lp, 9» ci ter hzc Títíanum poenítentía cepít,quodlegatos mififfet. Igitur ferocífsimos quofque ,, 0^ fe milítum íterum ímponít murís, ceterosad ferendam opem excítat.— Atvbíequo Ce, of cínna aduectus dextra porrexít, nemo vltrá reluctatus eft: fedalijfalutareexmoenibus 3 P* miílites,pars porta referata exíre,atqy adueníentibus feímmifceresvimínferrenemo,ed MI v gratulari complectig; fe mutuó: denígy omnesín verba V ítellij íurauerunt,atqp ad eum e cranfíere, Irapleríque,quí ínterfuere pugnae, rem geftam narrant,fatentes ne fe quidem ic obconfufionem& turbam fingula exacténoffe.— Mihiveró per campum íllum poftea eu íterfacíentí Meflríus Florus vir cofularis de pube, quz non exfententíafuatuncíedin, EZ rcl uita fuerat Othonem fecuta,oftendít vnum,quí íam fenex erat.Hic expofuit,cm feci P dum pugnam eflet eó profectus, cumulum fe vídífle cadauerum tantum: vt quí ín fum, te mo eflent, t attíngerent hoftes, Caufam dícebat, cüm quareret, neq; ínueníre potuilte 1909:? gc fe,neq; ab alío vllo dífcere.Síquidem cadere per bella cíuilia, càm pulfifint, complures I q probabile eft:quód neminem capíant. Nullus eft ením captíuorum vfus, Verümítrues M p* illa& accumulatio ín vnum caufam habet coníectu arduam.| Ad Othonem, prímó FA íncertus,vt folet ín talibus, delatus eft rumor. Vt veró faucíjquoquenonnulliexpugna a fi redeuntes íd nunciauere: non perínde mírerís, fi amícinon permíferunt,vtdefponde- DES nk retanímuni, fed eum confirmauerunt: verüm mílítum motus fídem excefsítomnem, E«(lio quód non defcíueríntab eo,non tranfierint ad víctores, non vifi fint deplorato impera, mi tore fibi confulere: verüm omnes pariter adíanuam efus perrexerínt, imperatorem ap^& pellarint: progreffo eo,vt ín ví&toría folet, cum clamore& fupplícijs manus eíus attige t rint,ad genuaaccíderínt, lachrymas jpfuderínt orauerínt(g:ne defereret ipfos neg; pro^ ,o il^ derethoftibus,fed vteretur, quoad fpirarét, pro dígnítatefua anímís& corporibus fuis. nc Síccunctífupplíces eum obfecrauerunt, Vnusveró ex gregaríjsfüblato gladio ait: Ho taícíto Czeíaranimatos omnes effe prote morí: fimulfemetípfeconfodit, Caterüm fer horum Othonem níhilflexit: fed exporrecto& conftantí vultu quoquoverfus aciem in círcunferens: Hunc, inquit, commilítones diemillo, quo meímperatorem prímüm ie creaftís fauftiorem exíftimo: cüm íta ín mepropenfos vos cernam,& íta me vobís chz de rum. V erümnolíte bono me fraudare maíore, honeftépro tot& talibus ciuibus vt vi^ tam deponam. Si Romano ímperío dígnus fuí,profundenda mihíeft pro patría anima, Scío ego víctoríanon ftabilem neg folidam hoftibus effe. Nuncíanturlegíones ex My fia non multorum díerum iter abefle. Iam defcenduntad mare Adríatícum Afia, Syría, 4 Aegyptus. Legíones, qua cum Iudzis bellígerantur, nobífcum faciunt. Senatus apud nos eft, etíam liberi aduerfariorum atque coniuges. Atnon eft cum Annibale neque Pyrrho neque Címbrís nobís de Italía bellum: fed cum cíuibus bellantes viríque patti? am& víctores€ víctioffendímus. Quíppe reslate victoris laedunt íllam.Credíte quz fo honeftíus morí me quám ímperare poffe. Neque ením vídeo,quíd víctoría meatan« tum profectura populo Romano fit, quantum fi vítam meam ipfepro pace& concor día, X nealterum díem Italía afpicíattalem, profundam. Sicfatus, ínfiftentibusqaduerfarí& ípfum excitare renífus, amícís& fenatoríbus prefentíbus faceffere iufsit, Abfentibus fcripfit, líteras que dedítad cíuítates, vt honorifice& fecuretranfirent, Fr trís filium Cocceíum adolefcentem adhucamplexus bono anímo íufsít effe, nequefor mídare Vitellium. Quippe matrem eíusfe, liberos, coniugem, quorum habuiffet av ram vt fuorum, conferua(fe, Idcírco ením, quód ín anímo habuífTet, non adoptauiffe eum: fed ínalíud íd reíeciíle tempus. Memíni(fet autem díftuliffe Caefarem adoptío nem, quó cum victore feímperaret, non vnd períret cum victo. Illud veró, ínfit, te nioneo filí nouifsímum, ne prorfus oblíiuifcarís neque nimíüm memineris patruum te habuifle Cafarem, Hís actís breuí poft tumultum& firepítum ad fores audíuít. Milítes ením díeredíentibus exítíum denuncíabant fenatoribus,nifi peimanfifcns C 9 ^ Otho. fed deferto abíffent príncipe, Itaqy metuens illís iterum prodiit, milítestgnon iam precbundusneqp lení,fed trucí vultu& cum flàma tumultuantes contuitus,abícederéíuf^ 4, Cuonz vii fi: quí& abícefferunt& diffugerunt.Sero iam díeí fitjthaufto que paaxíllo aque cüm cenfem videtur duos haberet pugíones,vtríufq; aciem longo fpacío explorauit,'l'um altero reddíto al- imitari, terum fub axilla retínens feruos accer(iuít,benígneg; pecunía ijs,vníamplíus, alterí minuslargítus eft: non ficut profundensaliena, fed pro meríto€ modum feruans accura» té, Quibus dímotís reliquum íam nocitís dedit fe quíetí, vt ftertentem cubicularij fentirent. Príma luceaccíto líberto,quí cum curaueratreceptum fenatorum,quíd factum ijs effetprecepit explorare.Quí vbi renunciauít omnibus fubminiftra ta,quíbus cuíg; fuífz fetopus:Tergo,ínquít,tu& militibus te oftende,nifi perire illorum manibus velís,quafi operam tuam ad mortem míhíprabuerís. Quo dígre(fo ín pugionem dírectum, quem Otho feipfum ectoríambabus manibus fubiecít, fuperne incubuit. Senfithactenus, vt vnum gemí^ interficit. tum ederet, dolorem:& illi, quiforís erant, eum exaudíuerunt, Sublatoápuerís eíus eíulatu mox totum exercítum oppídumt comploratío occupauít. Milítes cum clamoreadíanuam occurrerunt,lamentatidy funt moerentes& deteftátes femet ipfi, quod nó cuftodíuiffent ímperatorem,neg: prohibuíffentpro ipfis occumbere, Nec quííquam Othonis fuus, reliquít eum, falutí fuz propínquís íam hoftibus profpíciens:fed excultum corpus rogo parato extulerunt armatí: exultauerunt(p,qui occupauerant fubíre& geftarelectü. Ca, tetí partím vulnus exanimí ín genua procumbentes exofculati funt, partím manus attí10 1 gerunt,alij procul adorauerunt,alij ubdítís rogo facibus fe ipfi confodére:cüm nullum, quod quídem conftaret, à defuncto haberentbenefactum, neq; quícquam grauíus ex^ i r pectarentá victore. Caeterüm nullus meo íudícío omnís zetatís tyrannorum vel regum€ tamardentí& ínfano imperandi amore flagrauit, quám illi parére& obtemperare ge^ ferunt Othoní, Nempene mortui quídem eos defideríum relíquit, fed durauit ín per- d nícíale Vítellio odíum euadens. V erüm cztera fuo tempore dícentur. Poftquàmreliquías Othonís humo mandauerunt: fepulchrum nec conditoríj mole nec títulí tumore fecerunt ínuídíofum. Viídí ego cüm Bríxilli effem,& modícum monumentum, otbonis feput. &infcriptionem huíufcemodí: x. o TH o Nis, Decefsít Othotrigefimo feptimo chrum Brixilli, atatís anno, cüm menfes tresímperaffet,— Reliquítnon ínferíoresneq; paucíores, quí oe?? mortem ípfius laudibus ferrent, quàm quíínfectarentur vítam, Nam cüm níhilo Nero» : nemodeftiüs vixiffet,mortuus eft eenerofiüs. At milítes,cüm alter praefectus praeto i tío Pollío ftatím íurare eís ín verba V ítellij íufsifTet,fremuerunt. Quí vt nónullos adhuc 4 fenatores acceperunt adeffe,relíquos miíTos fecere. V ergíníü veró Rufum obtuderunt, ínarmís domum ad eum profectí,ínuítantes(y denuó& inftantes,vt ímperium fufcípe, ret, autlegatíone pro ípíis fungeret. Ille imperare victis, càüm noluiffetanté vi&toríbus, dementíam putauít. Legatíonem vero obíread Germanos, quíad multa coactos con» traanímífententíam ab ipfo exiftímabant fe,tímens occulté per auerfum o^ ftium euafit. Quod vbí milítibus fuít compertum,facramento Vítellio feaddixerunt venía obtenta, ac Ce490 ciínnz fe aflocíarunt, Otbo morituz o P. 1 N l.& m eie i EM AENPYPIPPROBISCRI, IPTORIS VERE ROMANL, VITAE EXCEL LENTIVM IMPERATORVM EX. VETERVM ATOVE aliorum probatz fídei codicum collatione à mendis quibusícatebant, repurgatz, X fcholijs ad marginem appofitis illuftratze, quarum catalogum hic fubiectum habes: Miltiades 'Themiftocdes Axiftides Paufanías Címon Lyfander Alcibiades Thraífybulus Conon Dion Iphicrates Chabrias 748 750 752 733 754 755 756 759 760 761 763 Timotheus Datames Epaminondas Pelopídas Aoefilaus Eumenes Phocion Thymoleon Reges Hamilcar Annibal Cato CAELIVS SECVNDVS CVRIO,. CLARIS AC GENEROSIS ADOLÉSCENTIBVS CHRI, ftlophoro Zienovízío M. Capitaneí Cíecierfenfis F,& IN: colao Dzieuíaltovío Lítuanis, s. D. £77 ROXIME AX Zulia Gceroni libru de claris Oratoribus 1 lufl. as : 1o3 ns. Ihe, CHLUS peregrinauiona e fiudiorum comites honoris CAMA da2; 38 tellu, nomine edidimus: nunc vero me vos à me forte prateritos arbiet tremini[uauiftadolefcentes,ba[ce, demyly Probi Romani,hoc ef.puri SEaNglÉ atqueelegants feriptori vitas excellentium 1M P E R AT ORVM UA SETA EG a nobi Yépurgatas, auclas, eo Jéholus nonnibilillufiratas, in veflro nomine emitto, volisá, dono.'Nolutentm vos quos patria, quos beneuolentia, quos etas, quos domus vna[Indiruma,[imilitudo comungit, mea mjeriptione nuc[epar are. Accedit meu £n ytrunque amor quem veffra morum fuauitate, atque erga rne praceptorem ve[firum veserentia vobis dum bic à me nuper infitueremini, concilaflis, Hunc igitur vt vel abfens declararem,vefirum 4, erga me confirmarem,Probum huncnoffrum veffra nomina prefere volui.qui etf Plutarcho[it minor co quodammodo affridfior ec dicendi genere prison p tefl tamen quod de fe eg Homero Crgilium dixilfe ferunt, dicere: IHlius immenfas miratur Grecia campos: ett minor eff nobis fed bene cultus ager. Jn buius lectone fr"fueritis diligentes,non moda Latine loquendi exempla, verim etia Reip. um bello tum pact bene gerendae documenta non pauca repertetis. ONu[quam emm mela, — Quid fit pulchrum, quid turpe:quid vrile,quid non, eognofcitur, quam m bifloria ea praferum qua feorfim vita YLLVSTRIVM VL RORVM ranquamilufiritabula demonstrat cutufmmodi bac eff A4emyly nofri:quam ff quemadmodum veftra generis claritas meum /) m yos fIudzurn pofcit, acceperitis, remfacietis voba cumprima vtilem c? lonortficam: mili vero etiam periucundam.neq,£€nm 4rbitror vos«Ha indole iflad, nobilitate adolefCentes loci mutatione Atque exiguo temporisinteruallo,a nobu tta alienatos, vt noFfram evga vos beneuolentiam contemnatis. C/alete generoft Adolefcentes. Bafilee,(al. Septemb. M. D. LXIIII. NICE TCR ON R5 c lai AEMYLII PROBI DE VITA EXCELLEN. TIVM IMPERATORVM AD T, POMPONIVM Attícum, Liber príor, —e4UCTORIS?RJAAEF.ATIO. um O N Dubitofore plerofg Attice,qui hoc genus fcri, 2»] ptureleue,& non fatís dignum fummorum uirorum ez perfonís iudicent:cum relatum legent,quís muficam docuerit Epamínondam:autin eius uírtutíbus com, In dienorum memorari; faltaffe eum commode; Ícientercy tibijs erum e. cantaffe.Sed hi erunt fere, qui expertes líteraru Grae, feres" carum,níhíl re&um,nifi quod ipforum moribus con "wv ueniat;putabunt. Qui fi didicerint; nó eadem omni Horiefla ey tuv» bus effe honefta, atque turpia; fed omnia maiorum inftítutis itidicari: non Oi m" admirabuntur,nos ín Graiorum uirtutibus exponendís,mores eorümíecu,^em fnt ' M tos. Neqpením Címonifuitturpe, Athenienfium fummo uiro,fororem ge i | manam habereín matrimonio: quippe cm cíues eius eodem uterentur ir, ftituto, Atíd quídem noftrís moribus nefas habetur. Laudi ín Graecía duci, tur adolefcentulis quàm plurímos habere amátores. Nulla Lacedamonis ' tam eft nobilis uídua,que non ad fcenam erat mercede conducta, Mlaenís in laudibus tota fuit Grzcía, uíctorem Olympíiz citari. Ii fcenam uero prodi^ re, populo efle fpectaculo,nemini ín eifde gentibus fuit turpítudini, Quae omnía apud nos partím infamia, partim humilia,atque ab honeftate remota ponuntur, Contrà,ea pleraque noftris moribus funt decora, qua apud illos turpía putantur, C)uém enim Romanorum pudetuxorem ducere in conui Vxorem in cott») gE6 uum-tautcuíus materfamiliás non prímumlocum tenet zdíum, atgpín ce, Cm dee 1 lebritate uerfatur? Quiod multó fitaliterin Gracía: nam nécpin conuiuíüm Romani bone| adhibetur, nifi propínquorum: neque fedet, ni(i ín ínteriore parte zedíum fm.— | quae yusaixovézie appellatur:quo nemo accedit,nifi propínqua cognatione có, VC m lib. e, iunctus. Sed plura perfequi tum magnitudo uoluminís prohibet, Hi tum feftínatio, ut ea explicem quz exorfus fum, Quare ad propofitum ueniemus,& ín hocexpone mus libro uitas excellentíum Imperatorum. Ime iet ib MILTIADIS VITA I. miltiadisgenus, ILTIAD E$ Címoníis filius, Athenienfis, cüm& antiquitate ge Duo fuereCimo| 5 nerís,X gloríz maiorum,& fua modeftía vnus omnit maxímé Bio, nes duoi uil||/5 reret:eagp eflet aetate vt non íam folüm de eo bene fperare, fed etíam » d» Í |j, confidere cíues poflent fuí;talem futurum,qualem cognítum íudíca " runt:áccíditvt Atheníenfes Cherfonnefum colonos vellent mítte. or, Cinionis fu-:(B E re, Cuíusgenerís càm magnus numerus effet,& multí eíus demi, perioris filius. HR gratíonís peterentfocíctatem: ex hís delectí Delphos delíberatum Herod.li.6. mifsifunt,qui cofulerent Apollínem,quo potiífsímüm duce vterentur, Nam tum Thra. cap.8. ces eas regiones tenebant,cum quibus,armís erat dímícandum. Hís confulentíbus,noMiltiades or mínatím Pythía precepít,vt Miltíadem fibí Imperatorem fumcerent. Id fi fecíffent, ínce. «ulo ad colotiá pta profperafutura.Hocoraculírefponfo, Míltíades cum delecta manu, claffe Cherfon, deducendade- efi profectus, cümaccefsiffet Lemrium,& incolas eíus ínfulz fub poteftatem redi. litus, gere vellet Atheníen(ium,íddg Lemnij fua fponte facerent, poftulaffet: illi íirridentesre, fponderunt, T'um íd fefacturos, cüm ille domo nauíbus proficifcens, vento Aquilone veniílet Lemnum. Híc ením ventus à feptentrionibus oríens, aduerfum tenet Athenis proficifcentíbus. Miltíades morandí tempus non habens, curfum dírexít quó tendebat: peruenitig Cherfonnefum. Ibibreui tempore Barbarorum copíjs difiectís,totaregíone quam petíerat,potítus: loca caftellís ídonea comuníuít:multítudínem quam fecum dw xerat,in agrís collocauit, crebrísqy excurfionibuslocupletauít: neg; mínüs ín earepnz dentía,quam foelícítate adiutus eft. Nam cdm vírtute milítum deuícífTet hoftium cxerci tus,fumma zquitate res conftítuít:atq; ípfe ibídem manere decreuit. Erat ením ínter cos Biiltiades veia dígnítateregía, quanviís carebatnomine. Neque id magís ímperío, quàm fuftícía conaucoritatein. fecutus, Nequeeoó fecius Atheníenfibus quibus cum erat profectus, cfficía praftabat, Cbrrfonnefo im Cyuibusrebusfiebat,vt non mínüs eorum voluntate,perpetuó imperium obtíneret,qui perat. miferant, quàm illorum cum quibus erat profectus, Cherfonnefo talí modo conftítuta, Miltiades flra- Lemnum reuertitur:& ex pacto poftulat,vt fibí vrbem tradant. Illi enim dixerant, cüm tegemate Le-. vento Borea domo profectus, eo perueniffet fefe dedíturos.Se autem domum Cherfen mnumobiine, nefihabere, Cares quítum Lemnum íncolebant,& fi preter opinionem res cecíderat, tamen non dícto,fed fecunda fortuna aduerfaríorum captií,refiftere aufi non funt,atque ex ínfula demigrarunt.Pari foelícítate ceteras ínfulas que Cyclades nomínantur,fub A, theníenfiü redegit poteftatem.Eifdem temporibus Perfarum rex Daríus ex Afia ín Europaexercitu traíecto, Scythis bellü inferre decreuít; pontem fecít in[ftro flumíne,quà copías traduceret. Eius pontís dum ipfe abeffet, cuftodes relíquit príncípes, quos fecum ex lonía et Aeolíde duxerat, quíbus fingulís ipfarum vrbium perpetua dederat ímpería. Síc ením putauit facillíme fe Cirzeca língua loquentes, quí A fià íncolerent,fub fua retenturü poteítate,fi amícís fuís oppida tuenda tradídiffet: quibus fe oppreffo,nulla fpesfz/ niltiadisconfi. lutís relínqueret, In hoc fuíttum numero Miltíades,cuiilla cuftodía crederet. Hic cüm jh tiades.Hic MiLtiades eft iuniP Srt de 19. 10 fi 10 10 IY Fr Fe mM m » 1^ 4 1,"n Z, limmde Dario. ctebríafferrentur nuncíj,malé rem gerere Daríum,premíg ab Scythis: Miltíades hortz; m FT fuperando.— tus eft pontís cuftodes,ne fortuna data occafionem liberandae Gracíz dímiítteret. Nam fi cum hís copijs,quas fecü tranfportauerat,ínter(jffet Darius: nó folüm Europá fore tutam, fed etía eos, quí Afiam incolerent Grxci genere, liberos à Perfarü futuros domínatione€ perículo. Id€ facile effici poffe, Ponte ením refcífío, regem vel hoftíá ferro,vcl ínopía paucis díebus ínterítur&. A d hoc confilíii càm pleríq: accederent, Hiftíeus Mile fius,ne res coficereturobítítit, dicens: Non ídem ipfis qui fummas ím períj tenerent, ex pedíre€ multítudíní,g Dartj regno ipforumníteretur domínatío. Quo extíncto,ípfos poteftate expulfos, cíuibus fuis poenas daturos. Itag; adeo fe abhorrere carterorü confilío,vt nihil putet ipfis vtílius,quám confirmari regnü Perfarum. Huíus cüm fententíam Miltiades tbe plurími effentfecuti, Miíltíades non dubítan s,tam multís confctjs,ad Regis aures conít^« nasveuertitur,. lia fua peruentura, Cherfonnefum reliquit,ac rurfus Athenas demígrauit.Cuíus ratío€ fi non valuít,tamen magnopere eft laudandus, cüm amícíor omníü líbertatí, quàm fuz fuerít domínatíoní. Darius autem cüm ex Europa ínAfiam redifTet,hortantíbus amícís, Deiser Ara- Vi Gracía ín fuam redígeret poteftatem, claffem quíngentarü nauíum comparauit, eg phernes Darij Datín praefecit,& Artaphernem: hísqg ducenta peditummillía, decem equítum dedit: ducesin Aibe-. Caufa ínterferens,fe hoftem effe Athenfenfibus, quód eorum auxilío lones Sardís exe ienfes, pugnarent, fuag prafidía ínterfecifTent, Prefecti regij claffe ad Euboea pileta jretríam -"y s ^ eo v o f$eee We o BC— EU 10! o Miltiades. 749 Eretríam ceperunt'omnesq eius gentís cíues abreptos,ín AfiamadR egem míferüt.In, dead Atticam accefferunt,ac fuas copías ín campum Marathona deduxerunt. Is eft ab oppído círcíter millía pafIuum decem. Hoctumultu Atheníéíes tam propinquo tamqg magno permotí,auxilíum nufquánífi à Lacedemonijs petíuerunt: Phidíppídemi cur forem eíusgenerís quíhemerodromí vocantur, Lacedamonem míferunt, vt nuncía^ Hemerodromi ret,quam celerí opus effetauxilio. Domíauté creatí decem Prztores,quí exercitui pre- funt veloafimi effent:ín eís Miltíades. Inter quos magna fuit contentío,vtrüm moenibus defenderent, cwrfores ey nus anobuíam írent hoftíbus,t& equís contenderent, Vnus Miltíades maxíme nítebatur,£/j qui vno die vtprímo quoque tempore caftra fierent, Id(ifactum effet,& cíuibus animum acceffu^ 4274 tmera rum,cüm víderent de eorum vírtute non defperari:& hoftes eadem refore tardiores,(i /P464 etium animaduerterent,audere aduerfus fe tam exiguis copijs dimicare. Hoc temporenulla cí i& eauis.Al uítas Atheníenfibus auxilío fuit,prater Platzenfium:ea míllemifit milítum.Itaqueho-. aus a ix rum aduétu, decem míllía armatorum completa funt: quz manus mírabili flagrabat pu»«ied; contende gnandí cupídítate.Ouo factum eft,vt plufquám collegz, Miltíades valuerit. Bíusenim 751. 277375 auctorítate ímpul(i Atheníenfes, copías ex vrbe eduxerunt, locog; ídoneo caftrafece^ sun t,campis. runt. Deínde poftero díe fub montís radícibus ,acíe€ regione ínftructa, nouaarte, ví JMaratbonia fumma przlíum commiferunt. INanque arbores multíslocís erant rarz,hoc confilío, vt pugna MiL& montíumtegerentur altítudíne,& arborum tractu equítatus hoftíü ímpediíretur, ne fi4de duce. multítudíne clauderentur. Datís& fi non locum zequum vídebat fuís: tamen fretus nu» mero copíarum fuarum, confligere cupíebat:eo(g magís,quoód príus quàm Lacedemo^ i nij fubíidío veniret, dímícare vtile arbitrabatur. ltagp ín acíe pedítum centum, equítum& ecem mílía produxit, pralíumQy commífic. In quo tanto plus vírtute valuerunt Athe, É nienfes,vt* decemplícem numerum hoftíum proflígarent,adeoq; perterruerüt,vt Per?*forté, decupli fz non caftra,fed naues peterét.C)ua pugna níhil adhuceft nobilíus. Nullaením vnqua 5^?" tam exígua manus, tantas opes proftrauít. Cuíus víctoriz nonalíenum vídetur, quale przmium Miltíadi fittributum, docere:quó facíliüs íntelligi pofsít,eandem omníum cí Miltiadis ob M4^ uitatum effenaturam. Vtpopulínoftríhonores quondam fueruntrarí€ tenues, ob e- vatboniam viamq; caufam gloríofi, nuncautem effufi, atqj obfoleti:fic olimapud Athenienfes fuifTe doriam;prereperímus, INanque huíc Míltíadi,quí Athenas totamqy Gracíamliberauit,talís honos iw. ttibutus eftín portícu qua Poecile vocatur, cüm pugna depingeretur Marathonía:vtín, t decem Praetor numero,príma eíus ímago poneret: ísqy hortaretur milítes, praelíumdg commítteret. Idem ille populus pofteaquam maíusimperium eft nactus,& largítíone magiftratuit corruptus eft,trecentas ftatuas Demetrio Phalereo decreuít.Poft hocpre^ Demetrio Pha líum claffem feptuagínta nauium Athenienfes eídem Miltíadí dederunt,vt infulas quae lereo trecente Barbaros adíuuerát, bello perfequeretur. Quo imperio plerafqy ad officium redíre co&- flatu ab Athe git:nonnullas ví expugnauít. Ex hís Parum ínfulam opibus elatam,cüm oratíone recon"iefibus pofi| cilíare non poffet, copías e nauibus eduxit, vrbem operibus claufit,omnít commeatu 4 príuauit. Deín víneis ac teftudínibus coftítutís, propius muros accefsít, Cum íam ín eo efletvtoppído potíretur,proculín contínenti lucus quí ex ínfula confpícíebatur,nefcío Cafuer fortu 490 4o quo cafu,nocturno tempore íncenfus eft. Cuíus lamma vtab oppidanísetoppugnato, in bello qua$0 tíbus eft vifa, vtrííq; venítín opíníonem,fignum à clafsíarijsregtjs datum. Quofactum tmpofint. eft, v€ Parij à dedítíone deterrerentur,& Miltíades tímes ne clafsís regía aduentaret, incenfis operibus quz ftatuerat,cum totídem nauibus atq; erat profectus, Athenas ma gnacum offenfione cíuíum fuorum redíret. Accufatus ergo prodítíonís,quód cüm Pa» wiltiades prodi rum expugnare poflet,à R ege corruptus,ínfectís rebus à pugna difcefsiflet,Eo tempo- tionis falfà acre eger erat vulneríbus,qua ínoppugnando oppído ceperat. Itacy quoníam ipfe profe cufatu, in pudicere non poffet,verba fecít frater eíus Stefagoras. Caufa cogníta,capítís abfolutus,pe blica cuftodia cunía mulctatus eft. Eaq;lís quínquaginta talentís zeftímata eft: quátus ín claffem fum. torium ejr, ptus factus erat. Hancpecuníam quod foluere non potuerat, ín víncla publíca coníe, jo Ctus eft,ibítg diem obijt fupremum. Híc etíi crímíne Parío eftaccufatus, tamen alía fuit caufa damnatíonís. Nang Atheníenfes propter Pífyflratityrannidem quz paucis annisante fuerat, omníum fuorum cíuíum potentíam extímefcebant. Miltíades multum inimperfjs magíftratibusq; verfatus,non vídebatur pofle efle priuatus: praefertim cám confuetudíne ad ímpertj cupídítatem trahi víderetur. Nam Cherfonnefi omnes íllos quos habítárat annos,perpetuam obtínuerat domínatíonem, Tyrannusqsfueratappel, latus,fed iuftus. INon eratením ví confecutus,(ed fuorum voluntate, eamQ poteftatem bonitate setínuerat, Omnes autem& habentut,& dícuntur T yranníquí poteftatefunt Tyranni qui di[D 53 750 Aemylii?robi cantur, perpetuaín ea cíuitate, quz libertate vía eft. Sed ín Miltíade erat cüm fumma humant, M Hüriádislaws, tas,tum míra comítas:vt nemo tam humilís effet,cuí non ad eum adítus pateret: magni M38MR 6 4 auctorítas apud omnes cíuítates:nobile nomen:laus reí milítarís maxíma, Hecpopuius d reípícíens,maluit eum ínnoxium plectí,quám fe díutíüs effe ín tímore. er fe THEMISTOCLIS VITA. 1I s Theniftoclis ge j RE MIsTOCLESNeoclísfilius Athenienfis.Huius vítía ineuntis ado. ui nusc7- vitia.| lefcentíz,magnís funt emédata vírtutibus, adeó vtanteferatur huíc nemo: ce paucí pares putentur.Sed ab ínítío eft ordíendum. Pater eíus Neocles ge,, Ml c tu t Diffentit à nerofus fuit:ís vxorem,t Acarnanam cíuem duxiít,ex qua natus eft Themi fu Plutarcho.—(mersa ftocles. Quí cüm mínds effet probatus parentibus, quód& líberíüs íufto p: Magos viros víuebat,& remfamilíarem neglígebat:à patre exhaeredatus eft. Qurze contumelía nó fre d contumelia non. git eum, fed erexít. Nam cümtudicaffet,(ine fumma induftríanon poffe eam extingui, P frangit. totum fe dedit reipublicz,dilígentiüs amícís fama feruíens. Multum in íudícijs priua ra tís verfabatur:fzpe ín cócíonem populi prodibat:nulla res maíor fine íllo gerebatur: ce. p: lerítertg que opus erant,reperíebat. Neq; mínüs ínrebus gerendís promptus, quám ex: lo Thucdlibi./cogitandíserat: quod& deínftantíbus( vtaít Thucydides) verifsímé iudicabat,& de né Herodlib8.— futuris callídi(síme conijcíebat. Quo factum eft, vtbreui tempore ílluftraretur. Prímus hi Blum Co'O'- autem gradus fuít capefTenda reipublícz, bello Corcyreo: ad quodgerendum Prator ,o ll:o rem 4 T^'l^ àbopulo factus,nonfolüm przfentíbello,fed etíam reliquo tempore, ferocíorem reddi ap fiodegum.— qi, ciuitatem. Nam cüm pecunía publíca, quz ex metallis redibat, largitione magiftra^ hi tuum quotannís ínteríret: ille perfuafit populo, vt ea pecunia clafsís centum nauium z» ro diíficaretur. Qua celeríter effecta,prímum Corcyreos fregit: deínde marítímos praedo- fe nes confectando,mare tutü reddidít, In quo tum díuítijs ornauít,tum perítifsímos belli fo naualís fecít Atheníenfes. Id quanta faluti fuerit vníuerfze Grací, bello cognítum eft vi Xerxis in Gre. Perfico. Nam cüm Xerxes& mari& terra bellum vniuerfz inferret Europa, cum tantís pà damcopie.— eam copíjsínuafit, quantas neq; anté,neg; poftea habuít quifquam. Huíus ením clafsís, ni mílle€ ducentarum nauíum longarum fuit, quam duo millíaoneraríarumfequebatur. I cc T'erreftres autem exercítus,feptíngentorum míllíum pedítum,equítum quadríngento- n mnm rum millium fuerunt. Cuíus de aduentu cüm fama ín Gracíam eflet perlata,& maxíme fe. Atheníenfes petí dícerentur,propter pugnam Marathoníam: míferunt Delphos cóful re Oracilideme tum,quíd nam facerent derebus fuís. Deliberantíbus Pythía refpondit,vt moenibusli, fu wibuslignis.— gneísfemunírent.Id refponfum quó valeret,cüm íntelligeretnemo, Themiftocles pet rít fuafit,confilíum effe Apollinis, vt in naues fe, fuad; conferrent: eum ením à Deo fignifi nc cati murumliígneum. Talíconfilío probato, adduntad fuperíores:totídem naues tríre re mes, fuaqy omnía qua moueripoterant, partím Salamínam, partíám Troezenem afpor C tant:arcem facerdotíbus,paucísg; maíoribus natu,ac facra procuranda tradunt:relíquá m oppídum relínquunt. Huíus cófilíum plerífg; cíuitatibus dífplicebat,& ín terra dímica- ue rí magis placebat. Itaque mífsi funt delectícum Leonida Lacedaemoniorum R ege, quí 4o ll Pr Thermopylas occuparent,longiusig Barbaros progredínon paterentur. Hi vím hoftíó pu Grecie commu non fuftínuerunt,eod; loco omnes interierunt, At clafsís communís Graecíe trecenta M pf nis clafiistrecé- nauíum,ín qua ducenta erant Athenienf(ii, ínter Euboeam, contínentemqyterramcum— iat tarum naut, clafsiaríjs Regis conflixit. Angufltías enim Themiftocles quarebat,ne multítudinecir E 28 cumíretur. Hic&(i pari przlío dífcefferant, tamen eodem loco non funt aufi manere, g vn erat perículum, ne, fi pars naufum aduerfaríorum Euboeam fuperaffet, ancípítí preme rai rentut periculo. Quo factum eft vtab Artemífio dífcederent,& aduerfum Athenas E gi pud Salamínam claíTem fuam conftítuerent. At Xerxes Thermopyliís expugnatis, pro- rel Aldushabet— tínusaccefsít* Aftum: ídgg nullís defendentibus, interfectís facerdotibus quosínarce tas Afty. ínuenerat,íncendio deleuít. Cuíus fama perterrítí clafsíartj, càm manere non auderent, 0M;» qu & plurími hortarent,vt domos fuas quifq dífcederent,moenibusqy fe defenderent: The me miíítocles vnus reftítít,& vníuerfos efTe pares aíebat: difperfos teftabatur períturos. Idg fat Eutibíadi Regi Lacedaemoniorum, quí tum fummze imperíj praeerat, fore affirmabat, adi Theniflocdisdo Quem cüm mínüs quám vellet, moueret, noctu de feruís fuis quem habuit fidelífsimi, ad lus in Xerxon, ad Regem míífit,vt eí nuncíaret fuis verbís,aduerfaríos eíus ín fugaeffe. Qui fi difcefsif" fet fent, mafore cumlabore,& longinquíore tempore bellum confecturum, cüm fingulos uu confeciarí cogeretur: quos fi ftatím aggrederetur,breui vníuerfos oppreffurum.Hocco no valebat, 'Themiftocles. 75t valebat, vt ingratíad depugnandum omnes cogerentur, Hacre audita, Barbarus níhil doli ubeffe credens, poftridie alienífsímo fibíloco,contrà opportunífsímo hoftíbus, a deo angufto mari conflixit, ut eíus multítudo nauium explícaríno potuerít. Víctus eft ergo magis confilio l'hemiftoclís, quàm armis Grzcíe.Hic Barbarus etfi malé rem ge( scerxeert beni. ferat:tamen tantas habebat relíquías copíarum, vt etíam cum hís opprímere poffet ho-. odis confilio ftes.Interím tamen ab eodem,gradu depulfus eft. Nam Themí(tocles verens,nebellare vitu. perfeueraret:certíorem eum fecítídagií,vt pons quem ílle ín Hellefponto fecerat dííIol. Tbemistodis ueretur,acredítu ín A(iam excluderetur. ldq eí perfuafit. Itag; qua fex menfibus íter fe.- dolus alter in. cerat, eadem mínüs diebus trígínta ín Afiam reuerfus eft: feq; à T'hemiftocle no fupera, 7Xerxem. i; tum,fed conferuatum íudicauit. Síc vnius vírí prudentía, Grazcía líberata eft,Europzg fuccubuít Afia. Haec altera ví&toría quae cum Marathonío pofsít copararitrophzco. INà ari modo apud Salamínam paruo numero nauíum, maxíma poft homínü memoríam cafsís eft deuícta. Magnus hocbello Themiftocles fuít,neg; mínorín pace, Cüm ením Phalereo portu neg; magno,neg bono Athenienfes vterentur: huíus cofilío tríplex Pi Themifloclis o ül rzei portus conftítutus eft: ísqy maeníbus círcundatus, vtíipfam vrbem dígnítate zequí^ pera portas e pararet, vtilítate fuperaret. Idemqy muros Atheníenfiumreftituít praecípuo fuo perícu^ yrbs ar lo, Nang; Lacedaemonij caufam idoneam nactí, propter excurfiones Barbarorum, qua fiun comu: negaret oportere extra Peloponnefum vllam vrbem habere, ne effentloca muníta, quae hoftes pofsíderent: Atheníenfes zdificantes prohibere funt conatí. Hoclongéalió fpe. o Cabat: Atheníenfes ením duabus victoriis, Marathonía,& Salaminía, tantam gloríam: apud omnes gentes erant cofecutí, vt íntelligerent Lacedemonij de príncípatu fibi cum£ his certamen fore: quare eos infirmifsimos effe volebant, Poftquam autem audíerüt,mu n oT ros ínftruí:legatos Athenas míferunt,quí ídfierí vetarent.Hís prafentíbus defierunt,ac fedeearelegatosad eos miffuros dixerunt.Hanc legatíonem fufcepít Themíftocles,& Tbemiflocles 4d folusprímo profectus eft: relíquilegatí,vt tum exirent, cüm fatís altítudo muríextructa Lacedemonios videretur, precepit: atcp vtínterím omnes feruí, atq; liberi opus facerent, necgvllíloco legatus, ud parcereat,fiue facer,fiue profanus, fiue príuatus effet,fiue publícus: fed vndiq: quod ido neum ad muníendum putarent,cogerent. Quo factum eít,vt Athenienfium muri,ex fa cellis fepulchríscg conftarent. T'hemíftoclesautem vt Lacedzemonem venít,adíre magiy firatus noluít:et deditoperam,vt quám longiífsime tempus duceret,caufam ínterpones, fecol'egas expectare.Cüm Lacedemoníj quererentur,opus níhilomínus fierí,eumd ea l reconarí fallere:ínterím reliqui legatí funt confecutí:d quibus cüm audií(Tet non multum i fuperefTe munítionís,ad Ephoros Lacedzmoníorum accefsít, penes quos fummü ímpe rium erat:atqy apud eos cotendit, falía hís efTe delata: quare equum effe illos, víros bo^ nos,nobílesgs mittere, quibus fides adhiberetur, quirem exploraret, íntereà fe obfidem retínerent. Greftus eft ei mos,tresig legatífuncti fummís honoríbus, Athenas mi(si funt. Cum hís collegas fuos T'hemíftocles íufsít proficifci:hisqs praedíxít,vt ne príus Lacede^ Tbeniflodes moníorum legatos dímítterent, quàm ipfe efletremíffus. Hos poftquam Athenas per. decipit Lacede uenílfe ratus eft, ad magiftratü fenatumq; Lacedzemoníorüadijt,& apud eoslíberríme monios, v profeffus eft: Athenienfes fuo confilio, quod comuni íure gentíum facere poffent, Deos publícos, fuosáp patríos, ac penates, quó facilíüs ab hofte poffent defendere, muris fe^ plilfe:necgs eo q» ínutile effet Girzecíae feciffe, Nam illort vrbem vt propugnaculá oppofitam efTe Darbarís, apud quam íam bís clafsís regía fecíffet naufragium. Lacedaemonios aüt male& iníufté facere, quííd potíüs íntuerentur,quod ipforum domínatíoni, d$ quod vniuerfze Girzecize vtile effet. Q uare,fi fuos legatos recípere vellent, quos Athenas mífe rant feremítterent, alíteríllos nunquam ín patríam effentrecepturí. Híctamen non effu. Tbemiflodis gít cíuium fuorum ínuídíam: nang ob eundem tímorem quo damnatus erat Miltiades, exilium. teftularum fuffragtjs€ cíuítate eiectus, Argos habitatüi concefsít.Hic cüm propter mul3$ efus vírtutes,magna cum diígnítate víueret, Lacedaemoníj legatos Athenas míferüt, fo qu eum abfentem accufarent, quód focíetatem cum Rege Perfarum ad Grecíam opprí mendam fecí(Tet. Hoc crímíne,abfens proditíonís eft damnatus.Id vt audíuit,quód non latis tutum fe Argís vídebat, Corcyrà demígrauit. Ibí cüm eíus principes cíuítatisanímaduertiffet tímere, ne propterfe bellum hís Lacedzmonij,& Atheníenfes índícerent: id Admetum Molofforit Regem, cum quo eí hofpitíá fuerat, confugit. Huccüm venifz Tbeniflodler 4b fet,& in prefentía Rex abeffet:quó maíore religione fereceptü tueretur, filíam eíus par. Admeto Molof: uulam arrípuít,& cum ea fe ín facrariii, quod fumma colebatur cerímonía,coniecít.Inde forum tege cot hon príus egreffus eft, d IRex cum, data dextra;ín fide recíperet, quam pret Nàácüm /eruatus. t 4 mbeniflocles. à nauta conferuati. Thenifloclis ad Artaxerxenm€» piftola. "mrbeniflocles di fcit linguá Perfica. "Themiftoclis mors. Ariflidis pater. Eloquentie vis,|BS97 j Ariflidis decennale exiliiz, Ariflides in patriá re[litutus, Arislidis res bel logedle. 71 Aemylii Probi ab Atheníenfibus& Lacedemonijs expofceretur publícé,fupplicem n6 prodidit: nio; nuíti vt confuleret(ibí: difficile enim effe ín tam propinquo loco,tutó eum verfari, Iu. quePydnam eum deduci íufsit,& quod fatis effet prefidi] dedít.Hicín nauem omnibus ignotus afcendit. Qua cüm tempeftate maxima Naxü ferretur, vbí tum Athenienfium erat exercitus:fenfit Themiftocles,fi eó peruení(Tet,fibi effe pereundum. Hacnecefsit, te coactus, domino nauís quís fit,aperít:multa pollícens,fi fe conferuaffet. At ille clari mivirí captus miíferícordía, diem noctemqg proculab ínfula ín falo nauem tenuit ín an. chorís,neg; quenquam ex ea exíte paffus eft. Inde Ephefum peruenit: íbígg Themifto, clem exponit:cuí ille pro merítís,gratíam poftearetulit.Scío plerofq íta fcripfiffe, The, míftoclem X'erxeregnante,ín Afiam tranfiffe. Sed ego potífsimüm T hucydidi credo, quód ztate proxímus erat,quí íllorum temporum híftoríam reliquerunt,& eiufdem ci, uítatís fuít.Is autem aít,ad Artaxerxem eum veníffe,atg, hís verbís epiftola mififfe: The miftocles veníadte,qui pluríma mala omnium Graíorum ín domum tuam íntulí, cám míhinecelfefuít aduerfus patrem tuum bellare, patríamq; meam defendere. Idem mul to plura bonafecí, poftquam ín tuto ipfeego,& ílleín perículo effe ccepit. NNam cümín Aframreuertinollet,pralío apud Salamínam facto:líterís eum certíorem fecí, id agí, vt pons que ín Hellefponto fecerat, díffolueretur, atq; ab hoftíbus círcumueniretur. Quo nuncío,ílleperículo eftliberatus.Nuncautem confugí exagitatus à cuncta Gracia, vui petens amícítíam:quam fi ero adeptus,non mínüs me bonum amícum habebís, quàm fortem ínimicum ílle expertus eft, Ea autem rogo,vt dehísrebus, quas tecum colloqui volo,annum mihí temporís des,eog; tranfacto ad te venire patíarís. Huíus Rexanimi magnitudinem admírans,cupíens(g talem vírum fibí concilíarí,veníam dedit.Illeomne id cempusllíterís fermonicy Perfarum dedit:quíbus adeó eruditus eft,vt multó commo díus dícaturapud Regem verbafeciíTe, quàm hí poterant,quí ín Perfide erant natí. Hic cüm multa R egi effetpollícítus,eratifsimumd íllud,fi fuis vti confilijs vellet,íllum Grz cíam bello oppreffurum:magnis munetibusab Artaxerxe donatus,ín Afiam redíjt, dc^ mícilíumip Magnefiz fibi conftituit. Nang; hanc vrbem eí Rex donarat cum duabus Ijs,hís vfus verbís: Quz panem przeberet(ex quaregíone quínquagíntatalenta quot, annísredibant) Lampfacü vnde vínum fumeret,& Myuntem,ex qua obfoníü haberet, Huíus ad noftram memoríam monumenta manferunt duo:fepulchrum prope oppídi,;a ín quo eft fepultus: ftatuz, ín foro Magnefiz. De cuíus morte multís modís apudple, roíc fcríptum eft. Sednos eundem potífsimüm Thucydídem auctorem probamus, qui illum aít Magnefize morbo mortuü:neg: negat fuiffe famam, venenum fua fponte funy pfiffe, cim fe, qua regi de Grzecía opprímenda pollicitus effet; praeftare poffe defperz, ret. Idem,offà eíus clàm ín Attica ab amícís fepulta, quoníam legibus no concederetur, quod prodítíonis effet damnatus,memoríz prodidit, ARISTIDIS VITA III. "E RISTIDES Lyfíimachifilius Atheniefis, xqualís fere fuit Themiftodii. ][tag cum eo depríncipatucontendit. Nang obtrectarunt ínter fe. In hísau tem cognítum eft,quanto anteftareceloquentía ínnocentíz, Quanquáme i Wd ním adeo excellebat Aríftídes abftinentía, vt vnus poft homínum memo L7 ríam,quod quídem nos audíuerímus,co gnomíne luftus fit appellatus: tamená Themíftoce collabefactus,teftula ílla,exilio decem annorum mulctatus eft, Quí quídem cüm íntelligeret reprími concítatam multítudínem no poffe:cedensqp anímad/ uerteret quendamícríbentem,vt patria pelleretur,qufiffe ab eo dícítur, quare íd face ret,aut quíd Aríftídes commififfet, cur tanta poena dignus duceretur. Cuí ille refpondit, fe ignorare Ariíftídem,fed(ibinon placere,quód cupide elaboraffet, vt prxter Czeteros, Iuftus appellaretur.Híc decem annorumlegitímam poenánó pertulit. Nam poftquam Xerxes ín Girecíam defcendit,fexto feré anno quám erat expulfus, plebifcíto ín patríam reítítutus eft. Interfuit autem pugnz naualíapud Salamínam, quz facta eft príus quim poena liberaretur,Idem pratorfuít Athenienfium apud Platzas, ín pralío quo Mardo níus fufus,Barbarorumüg exercítus interfectus. Neq; alíud eft vllum huius,ín re militar illuftre factum, quàm huíus ímperij memoriía:íuftícize vero,& zquitatís,€ ínnocentiz multa.In prímís quód eíus zquítate factum eft, cüm ín communi claffe effet Graciz fi, mul cum Paufanía,quo duce Mardoníus erat fugatus, vt fumma ímpertj maritimi à it ceda» fe: " b& tu: no tío tat ep €Oi ba nit Tur $Q yo He do €ol fpí tníi fer Paufanias. 753 ecdemonijs transferretur ad Athenienfes. Nanqueanteid tempus€ matí,& terra di | B coeant Lacedemonij. Tumautem& intemperantía Paufaniz,& íuftícía fa ctum cfi Ariftidis. is£tiAríftídís,vt omnes fer ciuitates Girzcíz ad Atheníenfium focietatem fe applícarent:& cia, aduerfus Darbaros,hos duces delígerent fibí,quó facílíusrepellerent, fi fortc b tc bellumre, nouare conarentur, Ad claffes zdificandas, exercítusqy comparádos,quantum pecuníze [: queque cíuítas daret, Aríftídes delectus eft qui conftítueret. Eíus arbítrío quadríngenta,€ fexagínta talenta quotannís Delum funt collata. Id ením commune zraríum efle voluerunt. Qr omnís pecunia poftero tempore Athenas translata eft. Hic qua fuerít wt: 25a : 1",-^*,-: ATi i5 dos» ! abftínentía,nullum eft certíus índícium,quam cüm tantís rebus prefuiffet,ín tanta P3U- pentia Cpae | i pertate decefsít,vt quibus efferretur,víxrelíquerít. Quo factum eft, vt filia eiuspublíce perta. to alerentur,& de communi zrarío dotíbus datís, collocarentur. Deceísít autem fere poft | annum quartum,quam Themíftocles Athenís erat expulfus, / PAYVSANIAE.. VITA lll Ex€y AVSANIASsLacedemonius, magnus homo, fed vanus ín omní genére Pavfanie mo» 3 E vitz fuit.INNam vt virtutibus eluxit,fic vítijs eft obrutus. Huius ílluftrifsimg res. Sica cít praclíum apud Platzas., Nanqueillo duce, Mardoníus Satrapes rf€9gíUS, Payfanie dc SAN natione Medus, Regís gener,ín prímis omníum Perfarum& manu fortis, Mardonio viIE& confilij plenus, cum ducentís millibus pedítum, quos víritímlegerat:& doriaapud 144 ginti millibus equítum, haud íta magna manu, Graecía fugatus eft: eod ipfe dux cc, t««s. dicit praelío, Oa víctoría elatus,pluríma mifcere coepít,€ maíora cocupifcere. Sed pri müm ín eo eft reprehenfus, quód cüm ex preda Tripodemaureum Delphís pofuiflet, | epigrammate ícrípto,ín quo erathzec fententía: Suo ductu Barbaros apud Platzas effe | deletos, eíusq victoríze ergo Apollini donum dedi(Te: hos verfus Lacedaim óníj excal EB. pfeuntneq aliud(cripferunt,quám nomína earum ciuítatum, quarum auxilio Perfe e, : rant víctí. Poft íd praelíum,eundem Paufaníam cum claffe communi Cyprum, atq: Hel. Paufenie fecu lefpontum míferunt vt ex hís regionibus Barbarorum prefidía depelleret. Parífoelícíta» d«in Barbaros Ariflidis mors. ] 10 vf tín ea re víus, elatiüsfe gerere coepít, maíoresqy appetere res; Nam cüm Byzantio ex» expeditio, pugnato, cepiffet quamplures Perfarü nobiles, atgjin hís nonullos R'egís propínquos: y» hosclám Xerxíremiífit,(imulas ex vínculis publícis effugiffe:& cum hís Gongylum E retrienfem,quí líteras Regireddetret, ín quibus haec fuifle fcripta Thucydides memoríe prodidit:Paufanías dux Sparte, quo Byzantíj ceperat, poftquam propínquos tuos cognouiít,tíbí muneri mifit,(e& tecum affinitate coníungi cupít. Quare, fitíbi vídetur, des eífilíam tuam nuptu.Id(i fecerís,& Spartam,& ceteram Graeciam fub tuam poteftate, teadiuuante,redacturü fe pollícetur. Hís de rebus fi quíd gerívoluerís, certum homíne ad eum míttas face, cum quo colloquat. Rex tot homínü falute,tam fibíneceíTaríorü ma gnopere gauifus:confeflím cum epiftola Artabazum ad Paufanía miíttít,ín qua eum col laudat,ac petít,ne cuí reí parcat, ad ea perficienda quz pollicetur. Si fecerít,nullius rei fe repulfam laturum. Huius Paufanías voluntate cognita, alacríor ad rem gerendam fa4298^ Gus,infufpicionem cecidit Lacedzmoniorum.In quo facto domum reuocatus,accufa| tus capitis, abfoluitur: mulctatur tamen pecunía. Quam ob caufam ad claffem remíffus Páufanias aus noneft. Atíllepóft n6 multó,fpontead exercítü redijt,& ibínó callída, fed dementí ra- cedemohijs | E896"onecognitapatefecít.INon ením mores patríos folüm,fed etía cultum veftítumq; mu- muldatus. M uit. Apparaturegío vtebatur,vefte Medíca:fatellítes Medí,& Aegyptij fequebantur: Paufante faflus, j epulabatur more Per(ará luxuríofiüs, d$ quíaderant perpeti poffent. Adítü petentibus«luxus, | EAE) COueníendíno dabat:fuperbérefpondebat,& crudelíter ímperabat. Spartáredíre nolebat. Colonas, quí locus ín agro Troade eft;fe cotulerat: ibi cofilia,tum patríz,tum fibi f. | nímíca capíebat, Id poftd Lacedamoníj refcíuerunt legatos ad eum cum t lancea mífe- t Seytala ha Iuntín qua more eorum erat fcripti, INífi domü reuerteret, fe capítís eum damnaturos, Pet Aldus. «298" Hocnuncío motus, fperás fe etiam pecunía& potentía ínftas perículü poffe depellere, Paufanias taces | B domü redit. Hucvt veniít,ab Ephorís ín vincula publíca coíectus eft. Lícet ením legib. demorein yin. / cori cuivís Ephoro,hecfacere Regí.Hínctamen fe exp edíuít:neq; eó magís carebat fu. cla conijcitur, Pícione: namopínío manebat,éum cum R.egehabere focíetate, Eft genusquoddáho-^ | míni,quod t Helote vocatur, quorií magna multítudo agros Lacedaemoníorum colít: epar. : ttuorumig munere fungítur. Hos quog follicitarefpe libertatís exiftímabat. Sed quod(eribitür, ie harum rerum nullum eratapertum crímen,quo arguípoflet, non putabant de talí tamq daro víro fufpicionibus eportereíudicari:fed expectandum, dum e ipía res ij: eriret, nterím Paufanie ad ve» gem Xerxen litere, Puer Paufanie epiftolam ad Xerxem,epboris prodidit. Lacedemonio tian gvauitas if iudicijs, ey miv4 techbna ad Paufanieconftfionem cliciendam, Chalcicecus, id efl, erca domus, vt Liuius appellat. Paufanie intce ritus, Cimo bic iunior iunioris Milti4dis fuit filius. Cimonis adolefeentis calamita, Helpinice Cimonis vxoris audax pictas, Cimon e carcere ad principatum. Cimonis ves precdare ge[lo. 754 Aemylii Probi Interím Argilius quidam adolefcentulus, quem puerum Paufanías amore V enereo di. lexerat,cüm epiftolam ab eo ad Artabazum accepíffet,eíty in fufpícionem venifTet, ali, quid in ea de fe effe fcriptum, quód nemo eorum rediffet, qui fuper talí caufa eódem mif fi erant:víncula epiftola laxauít, fignog; detracto, cognouít fi pertuliffet, fibi effe per, eundum. Erat ín eadem epiftola quz ad ea pertínebant,que ínter Regem,Paufaníamg couenerant.Fas ílle literas Ephorís tradídít. Non eft pretereunda gratrítas Lacedemio, niorum hocloco.Nam ne huíus quídem índicio ímpulfi funt, vt Paufaniam comprehen derent:neg, príüs vím adhibendam putauerunt,quám fe ípfe indiícaffet.Itacy huic índici quid fieri vellent przceperunt. Fanum Neptuni eft Tzenari, quod violarínefas putant Grazcí:eo illeindex confugít,ín ata confedíc. Hanc iuxta locum fecerüt fub terta,ex quo io poffet audiri fi quís quíd loqueretur cum Argiílío.Hucex Ephorís quída defcenderunt, Paufanías vtaudíuit, Argilium confugiíTe ín aram,perturbátus venít eó. Quem cüm fup plicem Dei víderetínara fedentem,quarít, caufz quid fit tam repentíni confilijzHuicil le, quid exlíterís comperíffet, aperít. Modó magis Paufanías perturbatus orare ccrpit, nenuncíarernecfe merítum de illo optímé,proderet. Quód fieam veníam fibi dediffet, tantísq; implicitum rebus fubleuaffetmagno eí praemio futurum. Hís rebus Ephoríco, gnítís,fatíus putauerunt ín vrbe eum comprehendí. Quó quurn éffent profecti,& Pav fanías placato Argilío( vt putabat) Lacedamonem reuerteretut:ín itinere, cüm íamín co effet,vt comprehenderctur,ex vultu cuiufdam Ephorí,qui eum admonere cupiebat, infidías fibi fieri intellexit. Itag? paucis anté gradibus, quám qui fequebantur, ín dem;3 Míneruz,qua Chalcícecus vocatur,cofugit. Híncne exíre poffet,ftatím Ephori valuas eius edis obftruxerunt,té&tumi funt demolítí,quó faciliüs fub dio ínterítet. Dícítureo temporematrem Paufaníz víxiffe,eamt íam magno natu, poftquám de fcelere filij cGperít,ín prímís ad filium claudendum, lapidem ad íntroitum zedís adtuliffe, Sic Paufa, nías magnam bellí elóríam turpí morte maculauít. Híc cüm femianímís de templo ela tus effet, confeftím anímam efflauít. Cuíus mortui corpus,cüm eodem nonnullídíceret inferri oportere, quo hí quíad fupplícíum effent dati:dífplícuit pluribus,etproculab co locoínfoderuntquo erat mortuus.Inde pofterius, D elphicirefponfo erutus,atque loco fepultus vbi vitam finierat, CIMONIS VITA-Y. 21M0N Miltdisfilius, Atheníenfis, duto admodum ínítío vfus eft ádole P3 fcentíze, Nam cüm pater eíus lítem zeftímatam populo foluereion potuif. 3)](et, ob eamgy caufam ín vínculis publicis decefsiffet: Címo eadem cuftodía d tenebatur,negjlegíbus Atheníenfium emíttípoterat,ní(i pecuníam quapa CUT termulctiatus eflet, foluiffet. Habebatautem ín matrimonio fororem(uam germanam Helpinícem,non magís amore,quám patrío more ductus:nam Atheníenfi buslícet,eode patrenatas,vxores ducere. Huius coníugt) cupidus Callías quídam, non tam generofus,quam pecuníofus, quí magnas pecunias ex metallis fecerat: egít cumCi 43 mone,vt eam fibívxorem daret:íd(i ímpetraffet,fe pro illo pecuníam foluturum. Is cüm talem conditionem afpernaretur:Helpínice negauitfe paffuram, Miltíadís progeniem in vínculís publícís interire, quoníam prohibere poffet: Íeqg Callíae nupturam, fi ea que polliceretur prafftítíffet. l'alí modo cuftodialíberatus Címon, celetítet ad principatum peruenit: Habebat ením fatís eloquentíz, fummam liberalítatem,magnam prudentíam tum iurís cíuilis, tum reí milítarís, quód cü patre puero ín exércítu fuerat verfatus.Itag; híc& populum vrbanum ín fua tenuit poteftate, X apud exercítum plutímum valuítau Ctorítate.Prímuüm Imperatorapud flume Strymona, magnas copías Thracum fugauit: oppidum Amphípolím conftítuit, eoQy decem millía Atheníenfiurn ín coloníam mifit, Idem íterum apud Mycalem,Cyprorum,& Phoenícum ducetarum nauíum claffem de uíctam cepít: eodemi díe pari fortuna ín terra vfus eft, Nanq hoftíum nauibus captis, ftatím ex claffe copías fuas eduxít,Barbarorum vno concutfu maximam vim proftrauít. Qua victoría, magna praeda potítus, cüm domumreuetteretur, quód íam nonnullzín fulz propter acerbítatem ímperíj defecerant,benéanímatas cófirmauít, alíenatas ad of ficium redíre coegít, Scyrum, quam eo tempore Dolopes íncolebant, quód contuma' cíüs fe geflerat,vacuefecít:fefTores veteres vrbe infulatgeiecít,agros cíuibus diuifit.Tha fios opulentia fretos, uo aduentu fregit, His ex manubijs arx Athenarum quá ad mr e $e d g: ri eí: bt or ali fic ce m 1 fei & pe fiu de nei the mu teb i]ta. cui fc fet, ren íne tlt inc Ope ftac ? qui faci Uis feri ho« Th moi Qe 19 20 30 40 $e Lyfander. 75f diem vergit, eft ornata. Quibus rebus cám vnus ín ciuitate maxime floreret, incidit ín e andem ínuidíam, quam pater fuus,cateríqy Atheniéfium príncípes. INam teftarü futfra. gis, quod illit óspgizuóp vocant,decem annorum exilío mulctatus e(t. Cuius factí,cele- f Aldus ofira. rius Atheníenfes,quám ipfum poenítuít, Nam cüm illeanímo fortí,ínuídiz íngratorum con habet, ciuium cefsíffet, bellumtg Lacedaemonij Atheníenfibus índíxilfent: confeftím notae e ius vírtutis defiderium confecutum efl.Itag; poftannum quíntum quo expulfus erat,ín patríam reuocatus eft.llle quód hofpítio Lacedazmoníorum vtebatur, atíus exí(iímans cotendere Lacedaemoné:fua fponte eft profectuspacemiy ínter duas potentifsímas ci^ TE* M H A], L uítates concilíauít. Poft neg; íta multo, Cyprum cum ducentís nauibus Imperator mí( Cimon ab exilla rCuocatur, i fus: cüm eius maíoré parté ínfulze deuíciTet, ín morbum ímplícítus,in oppído Ciítío eft mortuus,Hunc Athenienfes non folüm ín bello, fed in pace díu defiderauerünt.Fuít ením tantaliberalítate, cüm compluribus locís przedía hortos; haberet, vt nunquam ín cis cuftodem ímpofuerít fructus feruadi gratía:ne quís fmpediretur, quó mínus eíusrebus quíbus velletfrueretur. Semper eum pediffequi cum nummis funt fecuti: vt fiquís opís efus índígeret haberet quod ftatim daret,ne dífferendo víderetnegare.Sxpe cüm aliquem offenfum fortuna, víderet mínus bene veftítum fuum amículi dedit. Quotídíe fic ccena eícoquebatur,vt quos conuocatos vidífec in foro,omnes deuorarent:quod fa cere nullum diem pratermiíttebar.Nullí fides eíus,nulli opera,nullíres familíarís defuit, multos locupletauít. Complures pauperes mortuos, qui vnde efferrentur non relíquiC :e fent fuo fumptu extulít Sic fe gerendo,míníme eft mirandum,f(i& vita eíus fuit fecura, & mors t acerba, LYSANDRI VITA VI» FEE YSANDER Lacedemoníus magnam reliquít fuí famam,maeis felícita. QR! te,quám vírtute partam. Atheníenfes ením ín Peloponnefios, fexto& ví. *j gefimo anno bellum gerentes confeci(Te apparet. Id qua ratíone confecu| tusfit later. Non ením virtute fuí exercítus, fed ímmodeftía factum eft ad. ? uerfaríorü: quí quód dícto audientes Imperatoribus fuis non erant, difpa. ? latíínagrís,relíctís nauíbus,in hoftíum venerunt poteftatem. Q uo facto Atheníenfes fe Lacedzmontjs dedíderunt. Hac ví&toría Lyfander elatus, cümantea femper factíofus audaxqy fuífTet,fic fibi indulfit,vt eíus opera in maximum odium Grazcíe Lacedemonij peruenerínt, Nam cüm hanc caufam Lacedzmonij díciaffent fibi e(fe bellí,vt Atheníe, lium ímpotentem domídationem refrín gerent: poftquám apud A egos flumen Lyfander dafsishoftíum eft potítus,nihil aliud molítus eft, quàm vt omnes cíuítates ín fia teneret poteftate, cüm íd fc Lacedaemoníorü caufa facere fimularet. Nang vndíg quí Athenienfiü rebus ftuduílIznt eiectís, decem delegeratín vnaquagj cíuítate, quibus fummum imperíi, poteftatemty omníü rerum cómitteret. Horum ín numero nemo admit tebatur,nífi quí aut eíus hoípitio cotíneretur,aut fe illius fore propríum fide cofirmarat, ^ ladecemuiíralí poteftate ín omnibus vrbíbus coftítuta; ipfius nutu omníagerebantur, euius de crudelítate ac perfidía, fatís eftvnarem exepiigratía proferre, nede eode plu. ri enumerádo fatígemus lectores. Víctor ex Afia qui reuerteretur,'hafumq díuerrif[et,qp ea cíuítas pracipua fide fuerat erga Atheníefes, perinde acfi ijdem firmífsimi fole rent effeamící,qui conftaates fuiffentínímíci: eam peruertere cocupíuit. V ídít aüt,nifi ín eo occultaffet voluntatem, futurum vr Thafij dilaberentur, confulerentq; rebus fuis. 1ltaq: decemuíralem firam poteftatem, fuíab íllo conftitutam fuftulerunt. Quo dolore incen(us ínijt confilía, Reges Lacedaemoniorum tollere: fed lentiebatid(ine Deorum opefacerenó poffe, quód Lacedarmonij omnia ad oracula referre cófueuerát. Prímüm íag Delphos corrumpere e(t conatus. Cüm id nó potuiffet, Dodonà adortus eft. Hinc " quog repulfus, dixit fe vota fufcepilTe quae oui Hammoni folueret, exiftímis(e Afros acilíds corrupturit. Hac fpe càüm profectus effet ín Africam:* multí eum Antiíftítes Iouis fefellerunt:nam nó folüm corrumpi non potuerüt,fed etíá legatos Lacedarmona mí erunt. quí Lyfandrüaccufarunt,q facerdotes faní corrumpere conatus e(fet. A ccufatus hoccrimíne,iudícumd abfolutus feateatijs, Orchomorijs míílus fubfidío, occifus eft à Thebanis apud Halíartü. Quám vereforet de eo íudícatü, oratío indícío fuít, quz poft mortéín domo eíus reperta eft, ín qua fuadet Lacedaemoniis, vtregía poteftate di(Tolu. aexomníbus dux deligat ad belli gerendü:fed fcripta vt Deorü víderet cogruere fen» tentíz, Cimonis libera: litas infignis. de qua Arift. in Po lit.et Cic. Off. x, O virum veré bonum, T Ácerba,nimi, rum Átheniens fibus. L»fandri felicitat, L»fander decé. viratkin Gre» cla inflituit, 1 Hic(ine du. bio defunt qué Lyfander in Thafios feces rit. Lyfatder oractá la corrumpere largitione co"natur. * Al. multum, L»fandri oratio,de rcgia po» teflate Lacedee. mone tollenda, 756 Aemylii Probi tentíz, quam ille fe habíturü, pecunía fidens,nó dubitabat. Hanc eífcripfiffe Cleon Hali carnaffeus dicítur. Atq; hocloco non eft pretereundü factü Pharnabazi Satrapís regij, rade à— Namcüm Lyfanderprafectus clafsís, ín bello multa crudelíter auareqp feciílet, dety his Phardbavo— tebusfufpicareturad cíues fuos effe perlatü:petíjtà Pharnabazo,vt ad Ephorosfibite, egregiédece-— ftímoniü daret quanta fanctítate bellum gefsíffetfocíosdy tractaffet, dep ea re accurate ptus. fcriberet:magná ením eíus auctorítatem ín ea re futura. Huic ille líberalíter pollícetuxli brum grauem, multís verbís cofcrípfit,ín quo fummis eumlaudíbus effert. Quem cim legiffet, probaífettg, dum fignaretur,alterum pari magnítudine, vt difcerní non poffet, fignatum fubiecit,ín quo accuratífsíme, eus auarícíam,perfidíamt accufarat. Hinc Ly, L»fander fiii fander domum cüm rediffet;poftquam de fuís rebus geftís,apud maxímáü magiflratum pradensacti.| quae voluerat, díxerat:teftímonij loco librum à Pharnabazo datum tradiídít. Hunc fum. Ístor. moto Lyfandro càm Ephorí cognofcerent, ipíi legendum dederunt. Ita ílle ímprudens ipfe fuus fuit accufator. ALCIBIADIS VITA VID SH LCIBIADESClinízfilíus,Atheníenfis.In hocnatura quíd efficerepo£ Aldbiadis ge- A the s nus.|| fit; videtur experta. Conftat enímínter omnes, quí de eo memoríz prodi. Alcibiadis vir- 458 derüt,niíhil illo fuiffe excelletíus vel ín vítijs, vel in virtutibus.INatus inam 2" Hi y]. fd" H* J'AR tates cy"vitia: plífsíma cíuitate,fummo genere,omníum zatís fue multo formofifsimus: paria. Eras a domnes resaptus, confilijg; plenus. INanq; Imperator fuít fummus mati & terra: dífertus,vt ín prímís dícedo valeret: quód tanta erat cómendatiío orís, atqj or tíonís,vt nemo eí dícendo poffetrefiftere. Deínde cüm tempus pofceret, laboríofus,pa tíens,liberalís,fplendídus non mínus ín víta, quàm victu:affabilís,blandus,temporíbus callídi(síme ínferuies.Idem fimulac feremiferat, nec caufa füuberat, quareanímílaborer perferret,luxuríofus,dítfolutus, libidínofus,íntemperásreperíebatur: vt omnes admira rentur,ín vno homíne tantá mori díísimilitudíne, tamqy díuerfam natura. Educatus eft t FuicPerils. ín domo t Períclís( príuignus ením fuus fuiffe dícit) erudítusà Socrate. Socerü habuit Mb Hiípponícum;omniti Grzcz linguz eloquentía difertífsimü,vtfi ipfe fingere vellet,ne & Gellius ee- que plurabonaremínifcí,negy maíora poffet confequí, d vel fortuna, vel natura tríbueflaatur: vxoris rat;Ineunteadolefcetíaamatus eft à multís more Girzecorü, ín eís Socrate, de quo m& eerenqe tion£facít Plato ín Sympofio: nang eum íinduxít cómemorantem, fe pernoctaffe cum &enporet,y: SOcrate,neqy alíterab eo furrexiíTe,ac filius áparente debuerít.Pofteadf robuftíor eft fa. & Alabiades clus,noó mínüs multosamauit,[n quorü amore,quo ad lícítü eft, odiofa multa, delicate, Bereiepeii- iocofetp fecitque referremus,nifi maíora,potiorad; haberemus. Bello Peloponnefiaco, gnnteicerei"* huüscofilioatg auctoritate, Atheníenfes bellum Syracufanís índixerunt: ad quod ge rendi, ipfe dux delectus eft. Duo praterea college datí,Nícías,& Lamachus,Id cümap pararetur,príus dj clafsís exiret,áccidítvtvnanocte omnes Hermz, quí ín oppído erát f Audrocides, Athenísdeijcerentur, prater vnum quíanteíanuam eíus erat, t Andocídestq vocítatus bet Aldico.^ E jd ik qu 2: bibet Aldico- eft Hoccüm appareret no fine magna multorü cofenfione efle factum, qy non ad príu; 49 dex. nus:: 2. LA agp Zu tam,fed publícarem pertíneret,magnus multitudini tímor eft íníectus, ne quarepctína vis ín cíuítate exífteret,que líbertate opprimeret populí,Hocmaxíme coueníre ín Alci, Alcibiadis apud. bíadem videbatur, q& potentíor,& maíor dj príuatus exíftímabat. Multos enímlibeAtbenidfes gra- ralitate deuinxerat,plures etíam opera foreníts fuos reddíderat. Quarefiebat,vt omnii tia c7 potentia. oculos, quotiefcunq ín publícü prodiffet,ad fe conuerteretneqr eí par quifquam ín cíut tate poneretur. Itaq; nó folüm ín eo fpem habebant maxímà,fed etíà tímorem, q& ob eiTe plurími,& pdel(Te poterat. Afpergebatur etíà ínfamía,q ín domo fua facere myfte ría dícebat,quod nefas erat more Atheníenfiüi,idd; no ad relígíone, fed ad coníuratíone Alcibiades Cere pertínere exiftímabat. Hoc crímíne ín cotentíoné ab ínímícís copellebatur.Sed inftabat sis myflerisdo- tempus ad bellü proficífcendí.Id ílle íntuens,neg; ignorás cíuíü fuorü confuetudíne, po mi facere accu- ftulabatíi quíd de feagi vellent,potíüs de przfentí quaeftío haberetur, quàm abfens ín fatur. uídíze crímíne accufaretur, Inímíci vero eíus, quiefcendü ín prefentía, quía nocerenon pofle íntelligebar,& íllud tempus expectandü decreuerunt, quo fi exíflet,vt abfente ag grederent:íta( fecerüt. Nam poftquà ín Sícilià eum pueniTe credíderüt,abfenté, quod facra víolaílet, reüfecerüit. Ciua dere cüm eí nuncíus a magifiratu ín Sícilía míffus effet, vt domü ad caufam dicendá rediret, eílet(g ín magna fpe prouíncíz bene admíniflráde: - A 4; 4€ r: o: nó parere voluít,& ín tríremé qua ad eum deportandü erat mifTa,afcedít,ac Thurios n Italíam o ni qi re cii uc lalíam peruectus,multa fecum reputans de ímmoderata cíuium fuorum lícentía, AE ! litateqy erga nobiles:vtilíisímum ratus,impendentem euítare tempeftatem, cim fea ; flodibus fubduxiít ,& indeprímüm Elídem,deínde Thebas venit.Poftquam autem up ca M piisdamnatum, bonís publícatis, audiuit,& id[qued víu venerat, Eumolpidas facerdo(es ipopulo coactos, vtíe deuouerent, eíusq; deuotionís, quo teftatíor effet memoría, exemplum ín píla lapidea incifum, efTe: pofitumi ín publíco: Lacedemonem Memigga iuit. bí( vt ipfe pradícare confueuerat) nO aduerfus pairíam,fed inimicos fuos bellü gefsit, M ijdem hottes eíTent cíuitatí. Nam cüm íntelligerenr,fe plurímüm prodefle Reipu. er er ea eíeciffe,plusq írae fuae quàm vtilítatícommuní parui(Te.Itaq; huíus confilío, Lacedemonr cum Perfarum R. A amícítíam fecerunt: deinde Deceleam ín A ttíca mu ; níerunt, prafidioqg perpetuo ibi pofito,ín obfidione Athenas tenuerunt. Eiufdem opera, loníam à focietate auerterunt Atheníenfium ,quo facto, multo fi fuperiores bello effe coeperunt. Neque veró hísrebus,tam amíci Alcibíadi funt fadií, quàm tímore ab eo alíe natí. Nam cüm acerrímí virí praftante m prudentiam ín omnibus rebus, cognofcerent: perriaerunt, ne charitate patríz ductus, aliquando ab ipfis defcifceret, 8& cum fuis ín wP MA."Xe€ NC UN wgratiam rediret. Itagj tempus eius interficiendi quaerere inftítuerüt.Id Alcíbíadi díutiüs clari non potuit: eratením ea fagacíra te, vt decíipínon poffet, praefertim cüm anímü at^ tendíffetad cauendum.[ag adi'"hiffaphernem praefectum Rcgis Darfj fecontulít. Cu fus quum ín íntíémam amicitíam perueníílet,&' Athenienfium i malé gellisim$ Sicilíare0B 1o busopes fenefcere, corra Lacedzmoníorum crefcere víderecínítió cum Pifandro Pra í torequíapad Samum exercitum habebat, per iínternücíos eotioetes& derediítufuo , facít mentionem. Erat ením eodem quo Alcibíades fenfu,popu li potentíz non amícus, & optímatü fautor. Ab hoc deftítutus prímám per Thrafybul ü Lycifilíum, ab exercitu ww recipitur ,Praetorjy fitapud Sam um, Poft fuffragante^ I heramene ,plebifcito reffituitur, i pari; abfens imperio pracficíturi fimulcum Thrafybulo& T heramene..Horu im íímperío | tanta commutatío rerum facta eft,vt t Lacedzemoní, quípauló anté víctores víguerant, : perterrítí pacem peterent. V íCtí ením erant quíng; prelrs terreftribus, tribus naualibus: : int iiid enne naues tríremes amíferant jqua capta ín hoftium venerantpotefta, , tem. Alcibíades fimul cum collegis, receperat loníam, Hellefpontum, multas praeterea - 30gE o vibes G rtcas,quaeín ora fitze funt A(ize: quarum expugnauerat quamplures:ín hís B y. ; zantíum. leq; mínüsmultas con(ilío a adamícítíam adíunxerat qusdin eire clementía fuerant vfi.[ta preda onufti,locupletato exercítu, maximis rebus geftis Athenas veneant. His cüm obuíam vníuerfa cíuítas in Pírzeum defcendiffet: tanta fuit omniü ex» pectatío vífendí Alcíbíadís, vtad eíus tríremem vulgus cóflueret, perinde acíi folus ad. ucnílfet.Síc enim populo erat perfuafum, X aduerfas fuperiorcs,& prafentes fecundas ; tes,accidi(Te eius opera. Itacgg& Sícilize Tadmiffum,& Lacedamoníorum victorías culpz fuz tríbuebant quód ralem vírum e ctuitate expuliífenc. INeque íd fine caufaarbítra: rividebantur.Nam poftquam exercítuí preíTe coeperatneqy terra, neq; mari hoftes pa ; res effe potuerant. Hic vt nauí egreífus eft,quanquam Theramenes, X Thrafybul us tjf. | 409 io dem rebus przefuerant, fimulq v venerant ín Pírzeum, tamen íllum vnum omnes perfe quebantur:& íd quod nunquam antea vfuuenerat,nifi Olympíz victoribus,coronís au ,[e Lis encísqg vulgo donabatur. HlleE;chrymans, talem beneuolentíam ciuium fuorum ac^ cipiebat,remíni(cens príftíni temporis acerbítatem. Poft quamAftu venit, concíone ad uocata, flcverba fecit,vt neno tam ferus fuerít quín eíuscafum] lachryma ít sinimicamd hís fe oftenderít,quorum opera patría pulfus fuerat: períndeacfi al íus populus, non ille , ipeq uitum flebat, com fcrilead damnaffet. R.eftítuta ergo huicfunt publice bona. lí , IT zumolpidzeía acerdotes rurfus refacrarefunt coactí,quí eü deuouerant, pil a : iz ín quibus deuotío fuerat fcripta, ín mare pracípítata. Hac Alcibíadilztítía mínüs fuit d t rna, Nam cüm eí effentomnes honores decreti, totaqy refpublíca domi bellitg (dd js trad(ta,vt vníus arbítrío gereretur,& ipfe poftulaffet,vt duo fibí collegze darentur, Thra I bulus,& Adímantus, neg íd ne-gatü eflet, clatle in Afiam profectus,quód apudt Sy |gÉ6b. neuminusexfententíarem ge(erat, ín ínuídiam recidit. Nihílením eum non efficere poite ducebant. Ex quo fiet jat, vtom inía mínüs profpere e gefta,eíus culpa víbuerér cüm aut eum neglígente: e utm: iofefeciffe loquerentur, icut áccidit. Nam corruptü a R e| S6caperebym nen noluíff. sh ique huíe maxim? ímputamus malo caufam fuif ieniníam opíníonem íngenij atque virtutis. 1"ímebaturenim non mínus quám diligebatur,ne fecunda fortuna, iagnísq; elatus opibus, tyrannídem concupiíceret. Quibus Ss Alcibiades. 757 U. aldbisde abfens capitis daminatur. Alcibiadis faga citas in pericu lis. Alcibiades in pa triam re[lituitur, TAI dus legitas miffum:Sicilize tamen a nifsionem intelli uges Populi Atben, incon[lantia, 1Cymen forte melius, de qua Plin. li.5. ca.30. MR, E tauMEHURML «iss issu sema cic 1 Al.Byram. 1 Al.ciuitates in Thracia. Alcibiadis in pa triam charitas. 1 Alij Seucem, alij Scotym legunt. Alcibiadi Tbra ees ob pecunia infidiantur. Alcibiadis deliberanda patria cum Rege Perfa vum confilia. Aulica fides, 1 Al.fecuró. Saminea oppidulum in Pbrygia. Alcibiadis ceder. Alcibiadem tres Hiflorici fummis laudibus ex $ulerunt. 758 Aemylii Probi rebus factum eft, vtabfenti magiftratum abrogarent,& alíum ín eíus loc fubtituerzr; Id ille vtaudíuít,domum reuerti noluít,€ fe Pataram contulít, bip tría caftella commu niuít, Bornos,t Bízam, Themeonticos,manuq: collecta, prímus Gracía t cíuitatísin Thracíam íntroijt, gloríofius exiftímans Barbarorum praeda locupletari, quám Graio. rum. Quaexrecreuerat fama cum opibus, magnámque amícítíam fibí cum quibuf. damregibus Thraciz pepererat:ineque tamen à charítate patríz potuítrecedere, Nam quum apud Aegos flumen, Phílocles Praetor Atheníenfium claffem conftítuiflet fuam, neq longe abeílet Lyfander praetor Lacedeemoniorum;quíin eo erat occupatus,vt bel lum quàm díutífsimé duceret, quód ipfis pecunía à R ege fuppedítabatur:contrà Athe. níeníibus exhauftís,praterarma& nauesnihil erat fuper: Alcibíades ad Athenienfium venít exercítum,ibíg; praefente vulgo agere ccepít,fi vellent, fe coacturum Lyfandiü di. mícare;aut pacem petere. R efpondent Lacedaemonios có nolle confligere dlaffe, quód pedeftribus copijs plus quàm nauibus valerent.Síbiauté effe facile, t Seuthem Regem Thracum deducere,vt eos terra depelleret. Quo facto, neceffarío aut claffe coflícturos, autbellum compofituros.ld etíi vere díctum Philocles anímaduertebat, tamen poftula ta facerenoluit,quód fentíebat fe, Alcíbíade recepto, nullíus momentí apud exercítum futurum.Et(i quíd fecundi eueniffet,nullam in ea re fuam partem fore. Cótra ea,(i quid adueríiaccídiffet, fe vnum eíus delicti futurum reum.| Ab hoc dífcedens Alcibíades, Quoníam, ínquit, víCtoríz patríz repugnas, illud moneo, iuxta hoftes caftra habeas nautíca, Periculum eft ením, neímmodeftía militum noftrorum, occafio detur Lyfan,: dro,noftri opprímendí exercítus. INeque eares illum fefellit. Nam Lyfander cüm per fpeculatores comperiffet,vulgum Atheníenfium in terram praedatum exíffe,nauesq pe ne inanes relictas: tempusreí gerendo non dímifit, eodp impetu, totum bellum deleuit, At Alcibíades víctís Athenienfibus,non fatís tuta eadem loca fibi atbítrans:penítus ín Thracíam fe fupra Propontídem abdidit, fperás ibi facilimé, fuam fortuna occulí poffe, falfo, Nam Thraces poftquam eum cum magna pecunía venífTe fenferunt, ín(idias fece runt:qui ea, qua apportauit abftulerunt,ipfum caperenon potuerunt. Ille cernens, nul, lumlocum fibí tutum ín Grzcía, propter potentiam Lacedaemoníorum, ad Pharnaba zum ín Afiam tran(iít. Quandoquidem adeó fua cepít humanítate,vt eum nemo ín amí cítía antecederet. Nancy eí Gryníum dederat ín Phrygía caftrum, ex quo quínquaginta i talenta vectígalís habebat. Qua fortuna Alcibíades non erat contentus, neqy Athenas víctas Lacedemoniíjs feruire poterat patí.Itag; ad patríam liberádam omniferebatur co gítatíone: fed vídebatid fine Rege Per(arü non poflefieríídeoqy eum amícü fibi cupie batcadíungí,neqs dubítabatfacilefe confecuturit,fi modó eíus coueníendí habuíffet po» teftatem.Nam Cyrum fratrem cíbellum clàm parare,Lacedemonijs adíuuantibus, fcie bat.Id fi aperuí(Iet,magná fe íniturum gratíam videbat. Haec càm molíretur,peteretq;à Pharnabazo,vtad regem mitteretur:eodem tépore Criítías, ceteridy T'yranní Atheníen fium,certos homínes ad Lyfandrü ín Afíam míferant,quí eum certíorem faceret,ni(i Al cibíadem fuftulilIet,nihil earit rerum fore ratü,quas ípfe Athenís conftítuiffet. Quarefi Íuasresgeftas manere vellet,íllum perfequeretur.Hís Lacon rebus coómotus,ftatuítac 4? curatíüs libíagendum cum Pharnabazo focíetaté. Huíc ergo renuacíat, que Regícum Lacedzmonijs eflent,írríta futura,nífi Alcíbíadem viuum aut mortuum tradidiffet, fiarenon poffe.Non tulít bocSatrapes,& violare clemétíam, quàm R egís opes mínuíma luít.Itagy mifit Sufametren& Mageum ad Alcibíadem ínterficíendum, cümille effetín Phrygía,ítertg ad Rege pararet. Mífsí,clàm vicínitati, ín qua tum Alcibíades erat, dant negocíum,vt eum ínterficíant.Tlli càm t ferro aggredí non auderent,noctulígna cótule runt círca Samíned,ín qua quiefcebat, eamq; fuccederunt,vt íncendío conficeretur, qué manu fuperarí pofle diffidebar.Ille autem vtín fonítu flammze eft excítatus,& fi gladius ei erat fubductus,familíarís fui fubalare telum erípuit.T lang erat cum eo quídam ex At cadía hofpes,quí nunquá difcedere voluerat. Hunc fequi fe íubet,& id quod ín prafen-$ tía veftíimentorum fuiítarripuít.Hiís ín ignem eíectis,flamme vím tranfiít. Quem vt Bat barííncendíum effugiffe eminus víderunt,telís mifsís ínterfecerüt, caputdp eius ad Phar nabazürctulerunt. At mulíer quz cum eo víuere confueuerat, muliebrí fua vefte conte cum, zdíficij íncendío mortui cremauít,quod ad víuum ínterímendum erat compar tum. Síc Alcibíades annos ciírcíter quadragínta natus,díem obijt fupremum. Huncinfa matíi à plerífq.tres grauífsími Hiftoríci(ummís laudib. extulerüt: Thucydides, qui eiuf d£ eatís fuít: Theopópus,qui fuit poft aliquat natus:& Tímeus, quí quíde duo mie. dícentiisimi i" Q 0 Thra[ybulus. 759 dicentifsimi,nefcio quomodo ín illo vno laudando confenferunt. Nam ea quz fuprà dé ximus,de eo praedícarunt, atqy hoc amplíüs, cüm Athenís fplendídiífsíma cíuítate natus effet(plendoreac dígnítatefuperaffe víte. Poftquám inde expulfus, Thebas venit;adeó ftudijs eorum ínferuifle, vtnemo eumlabore corporísQ, víribus poffet equíparare. Omnes em Boeotíj magís firmítatí corporís,quám íngenij acumíni inferuiüt. Eundé apud Lacedzmoníos, quorum moribus fumma vírtus ín patíentía ponebatur, fic duricíei fe dedídííTe,vt parfimonía victus atg; cultus,omnes Lacedaemonios vínceret FuífTe apud Thracas homines vínolentos,rebusqy venereís deditos: hos quog; ín hís rebus antecef fife. Veni(Te ad Perfas,apud quos fumma laus effet fortíter venari, luxuríofe viuere.Ho. i rum ficímítatü confuetudíne,vt illi ipfi eum ín hís maxímeadmírarentur. Quíbus rebus effeciffe,vtapud quofcung, effet, prínceps poneretur, habereturiy charíísimus, Sed fatis de hoc,relíquos ordíamur. THRASYBVLI VITA VIII» HRASYBVLVSLycifilius, Atheníieníis. Siper fe vírtus fine fortuna j ponderandafit: dubito anhuncprímum omni& ponam, Illi(ine dubíonemínem prefero,fide,conftantia,magnitudine anímí,ín patriàamore. Nam | à quod multí voluerunt, paucípotuerunt,ab vno Tyranno patríam liberare: ,j 55939, huíccontioít, vtatrígíntaoppreffamT yrannís,€feruitute ín libertate víndicaret. Sed neícío quomodo, cüm eum nemo anteírcthís vírtutíbus, multi nobilítate precucurrerunt. Príuüm Peloponnefio bello,multa híc fine Alcíbíade gefsít: ille nulla rem fine hoc, quzille vníuerfa naturali quodam bono fecit lucrí.t Sed íllatamen omnía communía Imperatoribus cum milítibus,& fortuna,quod in przdltj concuríu, abijtres à confilio ad víres,vímq; pugnantium. Itaqy fure fuo nonnulla ab Imperatore miles, plutímaveró à fortuna víndicat:fedy hís plus valuifIe, quàm ducís prudentía,veré poteft pra. dicare, Quare íllud magnificentífsímum factum proprium eft Thrafybuli. Naim cüm trí ginta Tyranní przepofití à Lacedaemoniis, feruítute oppreffas tenerent Athenas, plurimos cíues quibus ín bello pepercerat fortuna, partím patría expulíffent, partim ínterfe, ;o ciffentpluríimorum bona publícata ínter fe díuifiTent: non folüm prínceps,fed& folus - ínítío bellum hís índíxít.Híc ením càm Phylen confugi(Tet,quod eft caftellumín Artíca munítifsímum,no plus habuit fecum,quám trígínta de fuís. Hoc ínítíum fuit(alutís Ac tícorum:hocroburt libertatis clarifsímze cíuítatis. Neque veró híc modó contemptus eft prímó à Tyrannís, fed eius folítudo: quze quidemres X íllís contemnentiíbus perníciei, & huíc defpecto falutífuít.Haec ením íllos ad perfequenduim fegnes,hos autem tempotead comparandum dato fecit robuftíores. uo magís preceptumíllud omníum ín aní míseffedebet, NIHIL 1N BELLO OPORTERE CONTEMNI necíine cufadidííá MATREM TIMIDI FLERE NON SOLERE. Negramenpro opinione Thrafybulíaucte funt opes:nam íam tum ilis temporibus, fortíus boní pro lí ^ Ul s bertateloquebantur,quàm pugnabant. Híncín Pírzeum tranfijt, Munychíamqs muni uit.Hancbís T yráni oppugnare funt adorti, ab eag turpíter repulfi, protínus ín vrbem, armis,impedímentis(g amifsís, refugerunt. Vfus eft T'rafybulus non mínüs prudentía, quàm fortítudíne: nam cedentes víolarí vetuit: cíues ením ciuibus parcere zquü cenfe. bat. Neg; quifquá eft vulneratus,nili quí príor ímpugnare voluit. Neminem íacente ve fle fpoliauít.INil attigit nifiarma,quorum índígebat,& quz ad victum pertínebàt.In fe^ cundo przlío cecidit Crítías dux T yrannorü, càm quidem aduerfus Thrafybulá fortiffine pugnaret.Hoc deíecto, Paufanías venit Attícis auxilio Rex Lacedemoniorü.Is ínter Thrafybulá,& eos qui vrbem tenebantfecit pacem hís codítíonibus, Ne quí prater trigínta Tyrannos,& dece, quí poftea Praetores creatí, fuperíorís more crudelitatís erát (o VÍi,adficerentur exilío:nevebona publícarentut:reípublice procuratio populo reddere. tur, Preclarit hoc quog; l'hrafybuli, quód reconcilíata pace, càm plurímümí poffetlegem tulít, Ne quís anteactarü rerum accufaretur,ncve mulctaretur: gem Obliuíonísappellarent. Neg; vero hanctantüm ferco dz effecít.INam cim quídàexhis quífimul cum eo ín exitio Rn lent,cum quíbus ín gratiam redítum fuerat, publice prohit prattítít. Huíc pro tantís merítís,honorís corona a pop k — o o A LO od DO lo data eft, facta duabus vírgulis oleagínís: quae, gp amor cíuíü,non vís expreílera nullam habuítinuidía,magnadp tuit Ss à (id au * oa y e-. e n £2 et Bocotica inge» fid, Alcibiadis miris ingeni ac ver» fadle, Tbrafybulivirtutes, Thrafybulus Al cibiadirerii cz[lar glovia am. teponitur. 1 Hunc locum videtur ex oratione Cic. pro Marcello mutuatus. Nibil in bello co temnendum. Matrem. timidi flere non folere, prouerbium. Tbrafybuli in victoria modee ratio. Lex Zuvnte ZI qua Valer, Max, lib. 4.. ca.1. eg Cic. Philip.a. pittaci dictum. Valer. Max.lib. 6.de Injlitia. Parua munerd diuturna funt. 1 Forté;ad Cili ciam. Vide Xenophonté rerü Grzcarü lib.4. 3 Iuftinus lib. s. Tifapherné, Joniz& Lydie praefectum fcri bir. Mos Perfarum in. admittendis ad Regem legatis. Cenon Perfar& rege adorare, recufat. Cononis de Lcedeemonijs vi€loria, 760 Aemylii Probi gloría. Bene ergoPíttacus ille,qui fepté fapient& numero eft habítus,cüm ef Mitylenef, multa millia íugerü agrí munerí darent: Nolíte,rogo vos(inquít) míhí dare, quod multí ínuideant,plures etía cocupifcant. Quare ex iftís nolo amplíus,quám centü iugera qua & meamanímizquítate, X veftram voluntatem índícent: N AM PARVA MVNE RA, DIVTINA: LOCVPLETA, NON PROPRIA ESSECONSVEVE R V N T. Illaígíturcorona contentus Thrafybulus,neg; amplíus requifiuítneg quen quam honore fe antecefsifTe exíftímauít, Híc fequetí tempore, cüm praetor claffem t ad Siciliam appuliffet,neque fatis diligenter ín caftrís eíus agerentur vigiliae:à Barbaris ex oppído noctu eruptione facta,ín tabernaculo ínterfectus eft. CONONIS VITA IX. zo NO NAthenienfisPelopóonefio bello accefsitad rempublicam:ín eot CENE eius operz magnus fuit víus:nam& Prator pedeftríbus exercítib, prafuit, 5:4& praefectus clafsís,res magnas marígefsít. C)uas ob caufas praecipuus ci 77/3 honos habítus eft. Nanque omnibus vnus ínfulis przfuit. In qua poteftate £— Dheras cepít coloníam Lacedemoniorum.Fuít etíam extremo Peloponne fio bello Prator,cüm apud Aegos flumen copíz Athenienfium à Lyfandro funt deu Ciz. Sed tum abfuit, eog peíus res admíniftrata eft: nam& prudensrei milítarís,& diligens erat Imperator. Itaque neminí erathís temporibus dubíum,fi adfuiffet, illam Athe níenfes calamítatem accepturos non fuifTe. R ebus autem afflictis cüm patríam obfiderí audiffet,no quafiuít vbí ipfe tutó víueret fed vnde prafidío effet cíuibus fuis, Itagi con tulít fe tad Pharnabazü Satrapemloníz& Lydiz,eundemQp generü R.egís,& propin quum:apud quem vt multü gratía valeret,multo labore,multísq; effecit periculis. Nam cüm Lacedamonij Atheníenfibus deuíctis,ín focíetate non manerent, quam cum Àr taxerxe fecerat, Agelilaumd bellatü mífiffent ín A(iam,maxíme ímpul(i à Tífapherne, quí ex íntímís Regis ab amícítía eíus defecerat,& cii Lacedemonijs coíeratfocíetatem, Huncadueríus, Pharnabazus habítus eft Imperator:re quid€ vera exercitui prefuít Co non,eíusq; omnía arbitrío gefta funt.Hic militum ducé fummum Agefilaum ímpediuit fzpei eius confilijs obftitít. INeq; veró non fuítapertum, fi ílle non fuiíTet, Agefilai Afiam Tauro tenus Regi fuifTe erepturum.C)ui pofteaquá domum à fuis cíuibus reuoca tus cft,quód Boeotij€ Atheníeníes Lacedzmonijs bellum índíxerant: Conon nihilo fecíus apud Prefectos Regis verfabatur,hísqg omnib. maxímo eratvfui, Defeceratà Re ge Tíaphernes, neq; íd tà Artaxerxí, quàm ceterís, erat apertü, Multis ením,magnísiy merítís apud Rege,etíam cüm in officio nó maneret,valebat. Neg; admíridum, fi nó fa cile ad credendum índucebatur,remínices,eíus fe opera Cyrum fratre fuperaffe. Huíus accufandi gratía Conon Pharnabazo ad Regem míffus,pofteaquá venit, prímümex more Períarü ad Chilíarchum,quí fecundum gradum ímperr tenebat, T'íthrauftem accefsit fetg oftendit, cum Rege colloqui velleznemo ením fine hocadmittitur. Huic, ille 23l 10 io€€ In g ::].]* A H ínquít,nulla mora eft:fed tu delibera,vtrüm colloquí malís,an perlíteras edere que cogí 4o0| M 4ora tas. Necefle eft enim,fi in cofpectum venerís,venerari te Regem, quod weorxveip illi vo cát:hoc fi tibígraue eft,per me níhílo fecius,edítís mandatís coficies,quod ftudes.Tum Cono: Mihi veró,inquit,no eft graue quemvís honore habere R egí:fed vereor ne cíui tatí meze fítopprobrio,fi ci ex ea cíuitate fím profectus,que czteris gentibus ímperare cofueuerit,potíus Barbarorum,quám íllíus more fungar.Itaq; quae huíc volebat,fcripta tradídit. Quib.cognítís, Rex tantü auctorítate eius motus eft,vt T'ífapherne hoftem iw dicauerít,€ Lacedemoníios bello períequi íufferit, I eí permiferit,que vellet eligere,ad dífpenfandá pecunía.Idarbítrís Cono negauit fuí efie cofilij,fed ipfius quí optime fuos nofle deberet. Sed fuadere, Pharnabazo íd negocíj daret. Hínc magnis munerib. donatus,ad mare eft mílfus,vt Cyprijs,& Phoenicibus,ceterís(g cíuítatib. maritimis,naueslo gasímperaret,clafsegs qua proxíma eflate mare tueri poffet, compararet, dato adíutore Pharnabazo,ficut ipfe voluerat.Id vt Lacedzmonijs eft nuncíatü,no fine cura ré admi niflrarüt,q maíus bellum ímmínere arbítrabantur,quam fi cái Barbaro folüm cótende rent.Nam duceforté,prudenté,regijs opibus prafuturi, ac fecum dímicaturü videbát, qué neq; cófilío,negs copiis fuperare pofset. Hac mente magná contrahüt claffem:profi cífcütur Lyfandro duce.Hos Conó apud Gnydum adortus,magno prelío fugat, multas naues capit, coplures deprímít, Qua víctoría,no folüm Athene, fed etíá cuncta Girzcía, - que ni 1g 19 Dion. 76i quz fub Lacedaemoniorum fuerat imperío,líberata eft. Conon cum parte nauium in pa tríam venít:muros dírutosa Lyfandro, vtrofq;& Pírzeei,& Athenarüreficiendos curat, pecuníaqg quínquagínta talenta qua à Pharnabazo acceperat, cíuibus fuís donat. Accí dithuícquod ceterís mortalibus, v Tr INCO NSIDERATIORINSECVNDA QVAMINADVERSA ESSETEOR TV N A.Namclaáífe Peloponnefiorü deuí cia,cüm vltü fe iníurías patríz putaret,plura concupíuít,quàm efficere potuít. IN eg; tamen eanon pía,X probanda fuerüt,quód potíüs patríz opes augeri, quàm Regis ma^ luít. Nam cüm magná auctorítate fibí pugna illa naualí qua apud Gnydum fecerat, con ftituiffet,non folàm ínter Barbaros,fed etiam omnes Gracíz cíuítates,clàm dare opera io coopít,vt Ionía& A eolíamreftítueret Athenienfibus.Id cüm mínus diligenter eflet cela tü: l'eribazus quí Sardibus przerat, Cononem euocauit,fimulans ad Rege eü fe míttere velle. Magnafeftínatíonehuíus nuncio parens,cüm veni(Iet;ín víncula coniectus eft. Inquibus alíquandíufuit,Nonnullí eá ad Regem abductum,ibi&g períjífe fcriptum relí querunt, Contra ea Dínon Hiftorícus,cuí nos plurímü de Perficis rebus credimus, effu^ gille fcripfit, Illud addubitat,vtrüm T'eribazo fciente, an imprudente fit factum. DIONIS. VITA X. ]1oN Hipparíni filius,Syracufanus,nobili genere natus,vtraque ímplíca. uus tyrannide Díonyfiorum.Nanqueillefuperior, Ariftomachen fororem I Dionís habuít ín matrímonio:ex qua duos filios, Hipparínü,S& Nifeü pro» creauít:totídemq; filías,Sophrofynem,& Areten. Q uarít priorem Díony. A(io filío;eídem cui regnum reliquit, nuptum dedit: alteram Areten Díoní. Díonautem prater nobilem propinquitatem, generofamdy maíorum fami, multa alía natura habuitbona.In hís íngeníum docile,come,aptum adartes optímas:magnà cor poris dígnitatem,quz non míním üm commendatur: magnas praterea diuítías apatre teli&as,quas ipfe tyranní muneribus auxerat.Erat íntímus Díonylio priorí, neque mí» nüs propter mores,quám adfinítatem. Nang& fi Dionyfii crudelitas ípfi difplicebat: tamen faluum illum propter necefsítudinem, magis etiam fuorum caufa effe ftudebar, ;» Aderat ín magnis rebus:eíusq confilio multüm mouebatur tyrannus,nifi qua ín re ma^ ior ip(ius cupidítas íntercefferat. Legationes veró omnes que efsetílluftríores,per Dio» nem admíniftrabantur. Quas quídem ille diligenter obeundo, fidelíter admíniftrando, crudelífsimü nomen tyranní fua humanitate tegebat. Hunc à Díonyfio míffum, Cartha ginenfes fufceperunt,vtnemínem vnquam Grecalíngualoquentem,magís fintadmíra ti Neg; veró hzc Dionyliü fugiebantznam quanto effet(ibi ornamento fentíebat. Quo fiebat, vtvní huícmaxíme indulgeret:ineque eum fecus diligeret, ac filium. Quiquté dem,cüm Platonem Tarentum venílTe fama in Síciliam effet perlata, adolefcentí nega^ renon potuít,quín eum arcefferet,cüm Dion eíus audiendi cupídítate flagraret, Dedit ergo huíc veníam,magnag ei ambítione Syracufas perduxit. Quem Dion adeo admí. qo ratus eff,atq; adamauít,vt fe totit eí traderet. Neq; vero mínus Plato delectatus eft Dione.ltag; quum à Díonyfio tyranno crudeliter violatus effet, quippe quem venundari iufsittamen eodem redijt,eíufdem Díonís precibus adductus. Interím in morbum inci dit Dionyfius,quo cum grauíter conflíctaretur, quzfiuít à Medicis Díon, quemadmodumfe haberet,(imul ab hís petijt,(i forte maíorí effet perículo, vtfibí faterentur. Nam vellefe cum eo colloquí de partíendo regno, quod fororís fua filíos exillo natos, par» temregní putabat debere habere,ld Medicínon tacuerunt,& ad Dionyfium filíum fer» monem retulerunt.Quo ílle commotus,ne agendí efTet Díoni poteftas, patrífoporem Medícos darecoegit.Hoczgerfumpto,fomno fopítus,díem obijt fupremum. Tale íní tium fuít Dionís,& Diíonyfii(imultatís:eaQy multís rebus aucta cít. Sedtamen prímís (o temporibus, alíquandíu fimulata ínter eos amícítía maniít, quum Díonnon delifteret obfecrare Díoayfium,vt Platonem Athenís arcefferet,& eius confilijs vteretur. Ille quí ínaliquare vellet patrem ímítari,morem eí gefsit:codemdq tempore Philíftum Hiíftori^ cumS yracufas reduxít,homínem amícum non magís Tyranno, quam tyrannídí.. Sed dehocín eo meolibro plura funt expofíta, quí de Hiftorícís conícriptus eft. Platoau temtantum apud Díonyfium auctorítate potuit, valuítqy eloquentia, vt perfuaferíttyrinidís facere finem libertatemt reddere Syracufanís. A qua voluntate Philifti cofilío deterrítus,aliquantó crudelior effe coepír. Qui quidem cüm à Díone fe fuperarí víderet Ss 3 inge^ In fecunda for: tuna modum te tiere difficile, Coríon dolo à Perfis captus, Dionis cema, Dionis vxor, Dionis ingeniz €? corporis for nmá,c7 diutie, b Dionyfius Pla» tonem Tarento in Siciliam Dio nis caufa accer» ft. Plato 4 Dionyfio venundari iujJus. Dionyfius potione loporife» TA fublatus, Aenilij Probi liber de Hifiori I$, Dionem Diony fius Corintbum deportari iu» P eb» Vía; adeo á teneris con[uefce veimultum eL. Dionis in Diotium copie. Nullum impevium nifi benewolétia tutum, Fortune incon(latis. Rempublicam hon poJJe bene geri multorum imperifs, 1 Calippá Plutarchus vocat. Callicratis in Dionem coniufatio. 761 Aemylii Probi ingenío,auctorítate,amore populí:verens ne fi eft fecum haberet, alíquá occafione fui daretopprímendí:nauem ei tíremé dedít,qua Corinthum deueheretur:oftédens ,feid vtríuícy facere caufa,ne cüm inter fe tímerent,altervter alterum preoccuparet. Id cám fa Cum multí índígnarentur,magnag effet inuídíze tyranno: Díonyfíius omnía que móue ri poterant Díonis,ín naui ímpofuit,ad eumqs mifit.Síc ením exíftimari volebat,íd fe no odio homínís,fed(uz falutís fecíffe caufa. Poftea veró quàm audíuit eum ín Pelopónefo manum coparare fibíc bellum facere conarí, Areten Dionis vxorem alij nuptü dedit: filíumiy etus fic educarííufsit,vt índulgedo turpifsimis imbueretur cupiditatibus. Nam puero príufquam pubes effet fcorta adducebátur:vino epulísty obruebatur,neq vllum tempus fobrio relinquebatur. Isvftg eó vítae ftatum coómutatum ferre non potuít,poftqui ín patria redit pater(nanq; appofiti erant cuftodes, quí eta priftino victu deduce, ret)vtfe fuperiore parte aedíü deiecerit,atop íta ínterierít.Sed illucreuertor. Poftqua Co rinthü peruenit Díon,€ eodem perfugit Heraclides ab eodem expulfus Díonyfio, qui prefectus fuerat equítit,omniratíone bellum cóparare ceeperunt:fed hon multü profe ciebanr; quód multorit 4áinorüm tyranus,magnarü opum putabatur. Quam ob caufam pauciad focíetatem perículí perducebátur. Sed Díon fretus non tam fuís copíjs, quàm odio tyranní:maxímo anímo duabus onéraríjs nauíbus,quínquagínta annorü imperí, munitum quíngentis longís nauibus, decem equítum,centum pedítum millibus, profe ctus oppugnatum(quód omnibus gentíbus admirabile eft vífum) adeo facile perculit, vtpoft díem tertíii quàm Sícilía attigerat, Syracufasintroíerit, Ex quo íntellígi poteft, NVLLVM ESSEIMPERIVM TVTVM, NISI BENEVOLENTIA MY» N TY M. Eotemporeaberat Dionyfius,& ínItalía claffem operiebatur aduerfaríori, ratus nemínem fine magnís copijs ad fe venturü:qua res ed fefellíc.Nam Dion hís ipfis, qui fub aduerfartj fuerat poteftate,regíos fpiritus reprefsit,totiusc eíus partis Sicilie po titus eft, que fub Díonyfii poteftate fuerat:pariqy modo vrbís Syracufanüm,preterarcé & infulam adiunctam oppído:eoq; rem perduxit,vt talibus pactíonibus pace tyrannus facere vellet: Siciliam Dion obtineret, Italíam Diíonyfius,S yracufas Apollocrates,cuí maximam fidem vnífiabebat Dion. Has tam profperas, tamiy ínopinatas res, cofecuta eftfubíta commutatio, Q vo'D FORTVNA,$SVA MOBILITAT BE QVEM PAVLOANTE EXTVLERAT, DEMERGEREEST ADOR TA. Primum in filío, dequo commemioraui fupra,fuamvím exercuit. Nam cüm vxorem reduxi(fct quz alij fuerat tradita, filium vellet reuocare ad vírtutem, d perdita luxuria:accepít gra uifsimum parens vulnus morte filij: deínde orta díffenfione ínter eum,& Heraclidem. Qui quídem príncipatü non cócedens,factíonem comparauit. Neq ís mínus valebata; pud optímates,quorum confenfu praerat clafsi,cómDion exercítum pedefítre teneret, Nó tulfthocanímo equo Díon,€ verfum ill& Homeriretulit ex fecüda Rhapfodía,ín quohzcíententíaeft, N'ON POSSE BENE GERIREMPVBLICAM MVL TORVAM IMPERIITS Quoddíctum magna inuídía confecuta eft, Nang aperuiffe videbatut;fe omnía ín fua poteftate effe velle.Hancille nonleníte obfequio, fedacerbi^ tate opprimereftuduíc:Heraclídem(g quum Syracufas veniffet, ínterficíedum curauit. 4 Quod factum,omnibus maxímum tímorem íníecit: nemo ením illo ínterfecto fetutum putabat.Tlleautem aduerfarío remoto,|lícentíüs eorü bona quos fcíebat aduerfus fe fenfife, militibus dífpertiuit: quibus díuifis,quum quotídíani maxími fierent fumptus,cele riter pecunía deeffe ccepít)neque quó manus porrígeret fuppetebat,nifi ín amícorü pof fefsiones.Id eíufmodíerat,vt cüm mílítes reconcilía flet,amítteretoptímates. Quarum rerum cura frangebatur:& infuerus m alé audíendi,no equo anímo ferebat, defeab his malé exiftimarí, quorum paulo anté ín ccelum fuerat elatus laudibus. Vulgus autem,of fenfà ín eum militum voluntate, liberíüs loquebatur,& Tyrannum nó ferendum díciita bat.Fiec ille intuens;quum quemadmodum fedaret,nefciret,& quorfum euaderet,tíme ret, t Callícrates quídam cíuís Atheníenfis, qui fimul cum eo ex Peloponnefoin Sícilia venerat:homo X callidus,& ad fraudem acutus, fine vlla religione acfide, adítad Dionem,X aít eum ín magno perículo effe propteroffenfionem populi,& odíum milítum: qued nullo modo euítare poffet, ni(i alícui firorum negocíum daret, qui fe fimularet illi inímicum,quem fi ínueniffecídoneum,&cilé omníum anímos cogníturum aduerfariof: que fublaturum, quód ínfmici eius diísidenti fuos fenfus aperturiforent, ZTalíconfilio probaro excepit has partes fpfe Callicrates,& fearmat ímprudentía Díonís. Adeüín' terficíédum focíos coquírít:aduer(aríos cíus couentt,coniuratíoné confirmat, Resmul/ tís IL apud L——E e Ue 2 2M 0 aho — 9 o PE oen AL. J L-——a BE te o z Í i ! r c f i à 19 iU Iphicrates. 763 tis confcijs quae geretetur,elatareferturad Ariftomachen forore Dionís,vxoremq; Are ten.Illze tímore perterrítae conueníunt cuius de perículo tímebant. Atílle negat à Callí crate fieri fibi ínfidías:(ed ílla quz agerentur, fieri praecepto fuo. Mulíeres nihílo fecíus Callícrate ín edem Proferpinz deducunt;ac furare cogüt,nihilab íllo perículi fore Dío níIllehacreligíone non modó non deterrítus,fed ad maturandü concitatus eft, verens, ne príüs confilia aperíretur fuum, cp conata perfeciífet. Hac mente, proxímo die fefto, cümá conuentuferemotü Díon domíteneret;atq; ín coclaui edítorecubuiffet:confcijs loca munítiora oppidi tradídit:domáü cuftodibus fepfit:à foríbus quí no dífcedetét,cer: tos praefecit. Nauem trírem& armatís ornat, Philocratitg fratrí fuo tradít, eamg ínportu ,.;],"* 1-—(9]""Y^ i agitar iubet, vt fi exercere remíges vellet: cogitans, fi forte cofilijs obftitifTetfortuna,vt 5 QC baberet quó fugeretad falutem; Suorum aüt e numero t Zacynthíos adolefcétes quof. dam elegít cüm audacifsimos,tum víribus maxímís:hísqy datnegotíti,vt ad Díone eant inermes, ficut conueníendi gratía víderentur venire. Hípropter notítía funt íntroimifsí, Atíllivt límen eiusintrarunt, foríbus obferatis, inlecto cubantemínuadunt, colligant: fi ftrepítus adeó,vt exaudiripofsitforís.Hic ficut ante fxpe dictum eft, Q v A' M 18. VISA SIT SINGVLARIS POTENTIA, ET MISERANDA VITA, QVI SE METVI, QVA'M AMARI MALVNT,cuivisfacileíntellectu fuit. Nang illiipfi cuftodes.fi ppítía fuiffent voluntate, foribus effractís feruare eum potui? fent. quód ílli ínermes,telum forís llagítantes,víuum tenebant. Cuícüm fuccurreret ne, »; mo,Lyco quídà Syracufanus.per fenefiras gladii dedít,quo Díon interfectus eft. Con fecta cede,cüm multítudo vífendí gratía introfjffer,nonullíab ínfcijs pro noxijs conciduntur:nam celerí rumore delato, Díonívim allatàmultítudo concurrerat, quibus tale facinus dífplicebat. Hi fala fufpicione ducti,ímmerétes,ínermes, vt(celeratos occidüt. Huius de morte vt palám factá eft,mírabiliter vulgi mutata eft voluntas. INam qui víuü eum T'yrannum vocítarant,eundem liberatorem patríze, l'yranníig expulforem przedicabát, Síc fubitó míferícordía,odío fuccefferat,vt eum fuo fanguine,(i poffent,ab Ache. ronte cuperent redímere.Itag ín vrbe celeberrímo loco elatus, publíce fepulchrí monumento donatus eft. Díem obit, círciterannos quinquagintaquíng, natus, quartií poft annum quam ex Peloponncfo ín Sícilíam redíerat, IPHTCRATIS^ VITA"XL PHICRATESÁdieníenfis,nontam magnitudínererum geftaríi, quán difciplina mílítari nobilítatus eft. Fuítenimtalís dux, vt non folüm atatís (uae cum prímís compararetur:fed ne de maíoribus natu quídem quífíquam | anteponeretur. Multü veró ín bello eft verfatus: fzepe exercítibus praefuit, nufquá culpa malé rem geísit: femper confilio vícít, tantumQy eo valuit, vt multa ín re milítarí partím noua attulerít,partím melíora fecerít, Nandqy ille pedeftríaarmamutauit,cüm ante íllum Imperatorem, maxímis clypeis, breuibusq; haftís, mínutís to gladfjs vterentur. Ille€ contrarío Peltam pro parma fecit, à quo poftea Peltaftz pedites appellantur,vt ad motus cócurfusig effent leufores. Haftze modum duplícauit, gladíos longíoresfecít:ídem genuslorícarü mutauit, X pro ferreisatqp eneis,lineas dedit. C)uo facto expeditíores milítes reddidit:nam pondere detracto, quod aque corpus tegeret, & leue effet curauit. Bellum cum Thracíbus gefsit:Seutliem focium Atheníenfiü,ín re^ gnüreftituít. Apud Corínthü tanta feuerítate exercitui praefuít,vt nullae vnquà ín Graecaneq exercítatiores copie,neg; magiís dícto audientes fuerínt Ducí,ín eamqg cofue. tudíné adduxít,vt cüm przeliíj figni ab Imperatore eflet dat&,(ine Ducis opera, ficordínatz cófifterent, vt(ingulía perítífsímo Imperatore dífpofiti víderentur. Hoc exercítu " 1»*^ morà Lacedzemoniorü intercepít,quod maxíme tota celebratum eft Grecía.Iterü eode f» bello,omnes copías eorü fugauít:quo facto magná adeptus eft gloríam.Cüm Artaxer. xes Aegyptio Regibellum inferre voluiffet, Iphícratem ab Atheníenfibus petíuít Du. irui coducto,cuíus numerus duodecím millíum fuit. Cuem Cem,quem praficeret exercit ar( erudíuít, vt quemadmodü quondam Fabíaní, milítes quíde fíicomní difcíplina mfi Romaní appellati funr:fic Iphícratenfesapud Grzcos ín füimma laude fuerínt. Ide fubít dio Lacedzmonfis profectus, Epamínondz retardauít ímpetus., INam nifi eíus aduenDi, ius Thebani Sparta abfcefsifTent, dp captam íncendío delet e 9s 4 Callicratis periurium. f Saguntinos, quzdam habét manuicripta€« xemplaria, Tyranni vité mica. Dionis cedes, Vulei voluntas mobilis. Dionis funus, Ipbicratis in mt litari difciplina, pra]taniia, Iphicratis ves gtfie Iphicrates ab Artaxterxe exer citut cohdudlitio prefectus, Iphicratis virtus c7 corporis &nt.Fuítaute X anímo magno,& corpore, Imperatoríagy forma,vt ipfo afpectu cuívis forma, 764 Aemylii Probi inijceret admirationem fuí:fed inlaboreremiffus nimís, parum(p patiens, vt Theopom Iphicratis fides. pusmemoríz prodídít. Bonus veró cíuís,fideq; magna, quod cüm in alijs rebus decla, raueríttum maxímé ín Àmyntz Macedoníslíberistuédis. Nang Eurydíce mater Per, dícze& Philippi, cum hís duobus liberis, Amynta mortuo,ad Iphícrate confugit, eiusáy opibus defenfa eft. V íxitad fenectutem placatiís ín fe fuorum ciuium anímiís. Caufam ca phicratis filis, Pitis femel díxitbello focíali,fimul cum Tímotheo,€otp iudicio eft abfolutus. Mneftea dé; didum Hlíumreliquítex Threffanatum Cotyís Regis filía. Is cum ínterrogaretur, vtrüm pluris quoddágraw, patrem,matrem vefaceret: Matrem,inquít.Id cüm omnibus mírü videretur:at ille, Me, rító, ínquit, facío: nam pater quantum ín fe fuit, Thracem me genuit: contrá mater, A; theníeníem. e o CHABRIAE VTTAÀ Al JHAERIAS Atheníenfis.Hícquog ín fummis habítus eft Ducibus,resig ji multas memoría dignas gefsit. Sed ex hís elucet maxime ínuentumeíus in oubrie amt 1 pratlío quod apud T hebas fecít,cüm Boeotijs fubfidio veníifet, Nang in ea brprelio imd- E victoría fidentem fummum ducem Agefilaum,fugatis íam ab eo condudii, A"7" cüscateruis,relíquam phalagemloco vetuít cedere, obnixoq; genu, fcuto, fPror&a,id Tproíectatghafta,ímpetum excipere hoftium docuit.Id nouum A gefilaus íntuens.pro, eft;porredta,nó gredínon eítaufus,fuos(g íam íncurrentes,tuba reuocauít. Hoc víque eó Graecia, fama abet. celebratum eft, vt íllo ftatu Chabrías fibiftatuam fierí voluerit, qua publice eí ab Athenieníibus ín foro conftítuta eft.Ex quo factum eft, vt poftea Athletz, ceeterítp artifices, hís ftatibus, ftatuís ponendis vterentur, cüm víctoríà effent adepti. Chabrías aüt multa ín Buropa bella admíníftrauit, càm dux Athenienfiá effet: in Aegypto fua fponte gef* AL Nediena-. fit. Nam* INectanebum adiutum profectus,regnum ei UAE VAS, LA idem Cypri,fed bum. publícé ab Atheníenfibus Euagorz adíutor datus: neg príüs inde dífcefsit, quàm totá Chsbrié T5— ínfilambello deuínceret.Qua ex re Athenienfes magná gloríafuntadeptí. Interím bel ger. lum ínter Aegyptíos& Perías coflatum eft,& Athenienfes cum Artaxerxe focietatem habebant: Lacedaemontj cum A egyptijs,à quíbus magnas predas Agefilaus Rexeorü faciebat. Id íntuens Chabrías, cüm ín renulla Agefilao cederet, fua íponte eos adíutum profectus, Aegyptia clafsi praefuít, pedeftríbus copiis Agefilaus. Tum Praefecti Regis;o Perfz,legatos miferunt Athenas, queftii, quód Chabrías aduerfum RegembellumgeAtbenienfium Yeretcum A egyptijs. Atheníenfes díem certam Chabríz praftíituerunt,quam ante, do» inCbabriam| mum nilirediilet,capitísfe illum damnaturos denuncíarüt. Hocílle nuncio Athenastedecretum. dijt,neg ibí díutids eft moratus ig(uítnece(Ie. Non enímlibenter eratante oculos cíuí fuorum,quod& víuebatlaute,€ índulgebat fibíliberalíus quàm vt ínuídíam vulgi pof Wnuidia glorie fet effugere: EST ENIM HOC COMMVNE VICIVM IN MAGNIS Ll Copusceme, BERISQVE CIVITATIBVS VT INVIDIA GLORIAE COMES$IT: ET LIBENTER DE HIS DETRAHANT, QVOS EMERGERE Vl DEANT ALTIVS NEQVE ANIMO AEQVO PAVPERES ALIENAM OPVLENTVM INTVENTVR FORTVNA M. Iraq; Chabrías quoad cilíce: 4o bat,plurímüm aberat, Neq; veró folus illeaberat Atheníslibenter,fed omnes feré Prin. cipes fecerunt ídem, qy tantumfe ab ínuídía putabantabfuturos, quantumá confpeciu Quibelidue, fuorum recefsiffent. tag; Conon plurimüm Cypri víxit, Iphícrates ín Thracía, Tímo^ At»enis viuere theus Lesbí, CharesínSygzo. Difsímilis quidem Chares horum& factis,€ moribus: nonpouerunt, fedtamen Athenis& honoratus,& potens. Chabrías autem perijtbello focíalí,tali mo^ do:Oppugnabant Atheníenfes Chíum:erat ín clafe Chabrías príuatus, fed omnes qui Chabrie ado. ín magiítratu erant,auctorítateanteiba t,eumip magís mílítes,quám qui praerant,afpi^ ras,virius ciebant. Quzres eí maturauitmortem.Nam dum prímus ftudet portum intrare,gubet^ cedes, natorem fubet eó dírígere nauem, ipfe fibi perniciei fuit. Càm ením eó penetraflet, ca^ n" 9 "o— [ws ecu Uu us cMCO--Tq. 2.2 2. UU D. 3. 2 20 X L2 M. 3 e E o € tere non funt fecutze. Quo facto,círcumfufus hoftíum concuríu,cüm fortifsíme pugna»$£o ret,nauís roftro percuffa coepit fidere. Hínc cüm refugere non poffet,nifi fe ín maredeie, ciflet, quod fuberat clafsís Atheníenfium,que exciperet natantem:períre maluit,quám armís abíectís nauem relínquere,ín qua fuerat vectus.Id caterífacere nolueHone[la mors runt, quí nando ín tutum peruenerunt. Atíle, PR AESTAR&, turpi vite an- HONESTAM MORTEM TVRPI! VIT AE| teponenda. exíftímans,comínus pugnans,telís ho» i ftiuminterfectus eft, h DATA 765 TIMOTHEI VITA XIIDb E rMoTHEvs Cononísfilius, Atheníenfis.Hic ápatreacceptam gloríam "up multísauxit virtutibus. Fuít ením difertus, ímpíger, laboriofus, rei mílíta- Tímotbei viz 3| rísperítus, neg; mínus cíuítatísregenda. Multa huíus funtpraeclarefacta, tutes. ) 92 fedhac maxíme ílluftría: Olynthíos,& Byzantíos bello fubegít: Samum. Timotbeires uH Z3 cepitiín qua oppugnáda,fuperíoríi bello Atheníenfes,mílle& ducentata. gefle. fenta confumpferant.Hancillefine vlla publíca impenfa populo reftituit. Aduerfus Co tyn bella gefsit,ab eoq mille& ducetatalenta preda ín publícum detulit. Cyzícum ob^ E i.(idíonelíberauit. Aríobarzaní fimul cum Agelilao auxilío profectus eft:á quo cüm Lacopecuníam numeratá accepíflet, ille cíues fuos,agro atcp vrbíbus augeri maluit, quàm id fumere cuius partem domum füamferre poffet. Itaqueaccepít Eríchthonem,&Se. ftum. Idem dlafsí praefectus círcumuehens Peloponnefum,Laconícam populatus, claf^ (em eorum fugauit. Corcyram fub imperium Atheníenfium redegit,(ocíosq; ídem adíunxít Bpírotas, Athamanos, Chaonas, omnesq; eas gentes, qua mare íllud adíacent. a Quo facto, Lacedzmonij de díutína cotendone deftiterunt,& fua fponte Athenienft busímperíj marítími príncíipatum concefferunt, pacem hís legibus conftítuerunt, vt Athenienfes marí duces effent. Quz víctoría tantz fuít Attícíslatítíze, vttum prímüm tar Pacipublicz fintfactz,eíqy Dez puluínar fitínftitutum. Cuíuslaudis vt memoría 1 De pacis ara JM:o maneret, Tímotheo publícé[tatuam ín foro pofuerunt: quí honos huíc vníanteíd tem. diffentit Plupus contigit nemíní,vt cüm patrí populus ftatuam pofuiffet, filío quoq; daret. Síciuxtà tchusin Ci, i pofítarecens filij, vetere patrísrenouauit* memoría. Hiíccüm eífetmagno natu,& ma^* Al. memori&, 1& gíítratus gerere defiffet:belio Atheníenfes vndíg premi funt cceptí. Defecerat Samus: defcierat Hellefpotus.Philíppus iam tunc valens Macedo,multa molíebatur:cuí oppofitus Chares cümeffet,non fatís ín eo prafidij putabatur. Fit Mineftheus Prator,filiusL phícratís,gener Tímothei,& ad bellum profici(catur, decernitur. Huícín confiliá datur duo, vfu& fapientía praeftantes, quorum cófilio vteret, pater& focer: gp ín hís tanta erat auctorítas,vt magna fpes effet,per eos,ami(Tà poffe recuperarí.Híc cüm Samá profectí effent,& eodé Chares,adu&tu cogníto, cum fuís copijs proficifceret, ne quíd abfente fe ^ M io geítüvideret:accidit càm ad ínfula appropinquarent, vt magna tempeítas oriret: quam cuitare duo veteres Imperatores vtilearbítati,fuá claffem t fuppre(ferunt.Atilletemes ft fupprefferár; raría vfus ratíone,nó cefsít maíorü natu auctotítati, t& vt ín fua naui effetfortuna, quà Men y fetinues cótenderat,puenít:eodemtg vfequerent,ad Tímotheü& Iphícraté nuncii mífit.Hínc* Aldus haber, 1 malére gefta, copluribusamífsis nauibus, eódem vnde erat pfectus, fe recepít,líterasdg vtin fua manu. Athenas publícé mifit,fibí proclíuefuifle Samá capere,nífi à l'ímotheo etIphicrate de,» fertus effet.Ob erem ín críme vocabant. Populus acer, fufpicax,mobilís,aduerfaríus, E ínuídus etíá potentíze,domü reuocat:accufant proditionis. Hoc iudicio damnat T'ímo- Timotheus ab theus,lísqy efus cftimat centü talentís.llle odío ingrate cíuítatís coactus, Chalcídé feco» Atbenienfibus tulit.Huius poft morté,cüm populà íudicij fuí poeníteret, mulcta nou partes detraxit, damnatus. ^ 1» X dece ralenta Conone filíá eius ad muri quandá parte reficienda iufsít dare. In quo for tun varietas eft aníimaduerfa. Nam quos auus Conó muros ex hoftíá prada patríare- Fortune varie: fituerat, eofdé nepos cü fumma igaominía familíz, ex fua re familíari reficere coactus tas. eft. Tímotheíaüt moderate fapientísqg víte,cüm pleragy poffumus proferre teftímonía, vno erímus cotenti,q ex eo facile coijcí poterít, dj charus fuis fuerit. Cüm Athenís adolefcentulus caufam diceret,nó folüm amící príuatiQg hofpítes ad eum defendendü couenerüt fed etí& ín eís Iafon tyránus,quí íllo tepore fuítomníi potentífsímus. Hic cümín l4fontyranmus patría(ine fatellítíbus fe tuti nó arbítrate£, Athenas finevllo prafidío venít: tantí(g ho. Tbeffalorum. fpít€ fecít,vt mallet,fe capitís perículü adire, B Tímotheo de fama dímícátí deeffe. Hüc 2 aduerfus tame, T ímotheus poftea populi iuffu belli gefsít:patríae ením fanctíoraíura,g Patrie iura : jo hofpittj effe duxit.F1xc extrema fuítaetas Imperatorü Atheníenfi,Iphicratís, Chabríe, quim bofpitif, Timothei. Neg poft illorum obítum,quifquam dux ín illa vrbe fuít dignus memoria, jetisd xtrema impea DATAMIS VITA X IIII. ratorum Atberts H H* L)!» d ELS P nien TT fs 2 S98 ENIOnuncad fortífsimum virum, maximít confilij omníum barbarorum, fium etas, 4] exceptís duobus Carthagínenfibus Hamílchare,& Hannibale. De quo hoc ES VAL pluta referemus,quód& obfcuríora funt eíus gefta pleraq;:& ea qua profpeiiis re ei celferunt,non magnitudine copíarum; fed coníilij, quo tamen emnes fe perabat, Datamis genus, 1 Antophradates, habet AL. dus. * Nonà Patroclo,fed àMenelao interfe&um Ícribit Homerus Iliad.5. Datames Tbyü regem Papblagonie ci vxore €7 liberis capit. 'Tbyiproceritas, cv forma, € ornatus, Datanmis in Afpim Cataonie regem,expeditio, Cderitas in bello,valet, Datanes Afpin capit. 766 Aemylii Probi perabat,accíderunt.Quorum nifiratio explicata fuerit,res apparere non poterunt, DATAMES patre Camífílare, natione Care, matre Scythiffà natus, prímüm milit numero fuítapud Artaxerxem,eorum quí regíá tuebantur. Pater eius Camiíffares,quód & manufortís,& bello firenuus,& Regí multíslocis fidelís eratrepertus:habuít prouin ciam Cilíciz íuxta Cappadocíam, quam íncolunt Leucofyrí. Datames mílítare munus fungens prímüm, qualis effet apparuítbello,quod Rex aduerfus Cadufios gefsit, Nan. que hic multís millibusregiorü ínterfectísmagni fuít eius opera, Quo factum eft, cüm in eobello cecídíffet Camiffares, paterna eítraderetur prouíncía. Pari fe virtute poftea prabuit, cüm t Androphrodates iuífi Regis bello profequeretur eos qui defecerant, Nang eius opera;hoftes, cüm caflra íam íntraffent, proflígati funt, exercitusty reliquus conferuatus Regis e(t. ua ex re maioribus rebus praeffe coepít.Erateo tempore Thy. us Dynaftes Paphlagoníz,antiquo generenatus,a Pylamene illo, qué Homerus Troi, co bello* à Patroclo ínterfectumaít.Is Regís dicto audiens non erat: quam ob caufam bello eum perfequí conftituit, eíqyrei prafecít Datamen propínquü Paphlagonis: nanque exfratre et forore erant natí.Quam ob caufam Datames prímüm experiri voluit,vt fine armís propínquum ad officium reduceret. Ad quem quum veniffet fine prafidio, quódab amíco nullas vereretur ínfidías,pené ínteríjt, Nam Thyus eum clám interficere voluit.Erat mater cum Datameamíta Paphlagonís: ea quíd ageret reícijt,filiumq; mo» nuít. lllefugaperículum euítauít, bellumáp indixit Thyo. In quo,cüm ab A ríobarzane e"—7| F0 wa jq[ff^ L-—— o8 4 o 0 rT* lm 0.7"o à vr Prafecto Lydiz& loniz totíusty Phrygie defertus effet,nihilo fegníus perfeuerauit,vi. 1, 0 10? uumiy Thyum cepít cum vxore& liberis. Cuíus facti, ne priüs famaad Regem, quàm ipfe perueníret, dedít operam. Itaque omnibus ínfcijs, có vbi erat R ex, venit, poftero(g díe,'hyum homínem maxímí corporís,terríbiliq facíe,quód& niíger,X capillo longo, barba(g erat prolíixa,optíma vefte contexít,quá Satrapaeregíj gerere confueuerant.Ore nauít etíam torque;atque armillís aureís, ceteroqy regio cultu.Ipfe agrefti, duplícíty amiculo círcundatus, hírtagy tunica, gerens ín capite galeam venatoríam, dextra manu cla, uam,f[inifira copulam,vínctum antefe Thyum agebat, vtfiferam beftíam captam duce ret.Quem cüm omnesprofpicerent,pro pternouitatem ornatus, íenotamqy formam,ob eami rem magnus effet concurfus: fuitnemo quíagnofceret Thyü,quínon Keginun cíaret. Ac prímó non credídit. Itaque Pharnabazum mífit exploratum:à quo vtrem ge ftam coperít,ftatím admíttiíufsítmagnopere delectatus cüm facto,tum ornatu: ín pri mís quod nonvilís Rexín poteftatem ínopínativenerat. Itag; magnifice Datamen donatum, ad exercítum mifit quí tum contrahebatur duce Pharnabazo,& Títhraufte ad bellum Aegyptíum,parity eum,atq; alíos ímperío effe íufsít, Poftea veró quàm Pharnabazum Rex reuocauit,illí(umma imperij tradíta eft. Híccüm maximo ftudio compara» ret exercítum, Aegyptum proficifci pararet, fubító à R ege litera funt eí miffz, vt A^ Ípím aggrederetur, quí Cataoníatenebat, que gens íacetfupra Cílíciam, confinís Cap padocic. Nang; Afpís faltuofam regionem, caftellísqgg munitam íncolens,non folümím perío Regísnon parebat, fed etíam finitimas regíones vexabat,& qua Regi portare tur,arripiebat.D'atames,€ filongé aberatab hís regionibus,& à maíorereabítraheba, 4o te tur:tamen Regis voluntatí morem gerendum putauit. Itaq; cum paucís, fed virís forti bus,nauem conífcendit, exíítimans, id quod áccidit, facilius fe ímprudentem parua ma nuoppreffurum, quám paratum, quamvís magno exercítu. Hac delatus, ín Cilicíam e gre(lus,inde dies noctesqy íter faciens, Taurum tranfij t,eoqs quà ftuduerat,venit.Qua^ rít quibus locís fit Afpis: cognofcít haud longe abeffe, profectumq: eum venatü: quem dum fpeculatur, aduentus eíus caufa cognoícitur. Pífídas cum ijs quos fecum habebat, adrefiftendum Afpis comparat.Id Datames vbíaudiuít,arma capít fuos fequi iubet: í^ píe equo concítato, ad hoftem vehítur: quem procul Afpís conípíciens ad fe ferentem, pertímefcít,atq; à conaturefiftendí deterrítus, fefe dedit. Hunc Datames víncii,ad Re gem ducendum tradít Miíthridatí. Hzec dum geruntur, Artaxerxes remínifcens à quan to bello,ad quam paruam rem príncipem ducum mífiffet, feipfum reprehendit,& nun cíum ad exercitum acrem mifit, quód nondum Datamen profectum putabat, quí díce ret,ne ab exercítu difcederet. Hic príufquáperueníret quo erat profectus,ín itínerecon uenit quí Afpím ducebant. Qua celerítate, cüm magnam beneuolentíam R.egís Dat mes confecutus effetjnon mínorem ínuidíam aulícori excepit, quód illum plurís quàm fe omnes fieri videbant. Quo fa&to,cunctí ad eum opprímendá confenferunt.Ha«c Pan dates gaza cuftosregiz,amícus Datami pracícripta eí míttít, in quíbus docet, eum ma gno -—— A i e*rfó, 3 e n.o o0 I] ej f)*- 0C'r 0 30 d Datames. gno fore perículo, fi quid illo imperante, ín Aegypto aduerfiaccidiffet: NA N Q, v E EAM ESSE CONSVETVDINEM REGVM, VT CASVS ADVERSOS HOMINIBVS TRIBVANT, SECVNDOS FORTVNAE SVAE, Quofa cilefierí,vtímpellantur ad eorum pernícíem, quorum ductu res malé gefte nuncientur. Illum hoc maíore fore dífcrímíne,quód quibus Rex maxime obediat,eos habeat ínímí^ cifsímos, T'alíbus ílleliterís cognitís,cüm íam ad t exercitum acrem veniffet, quódnon ignorabat, ea vere fcripta, defcifcerea Rege conítítuít. Nequetamen quícquam fecit, quod fíde fua effetíndignü. Nam t Androdem Magnetem exercítui prefecit:ípfe cum fuis ín Cappadocíam difcedit, coníunctamq; huic Paphlagoniam occupat, celans qua io voluntate eífetín Regem:clam cum Aríobarzane facítamícítíam,manum comparat,vr bes munítas fuís tuendas tradít. Sed haec propter hyemale tempus, mínus profpere fuc» cedebát. Audit Pífidas quafdam copías aduerfus fe parare: filíum eo Arídeum cum ex^ ercitu míttít. Cadítín przlío adolefcens: proficifcítur eó pater non íta cum magna ma nu,celans quantum vulnus accepíífet, quód priüs ad hoftem perueníre cupíebat, quàm de male regeíta fama ad fuos perueniretne cogníta filij morte,anímí debilitarentur mí» litum. Quo contenderat peruenít,hísqp locís caftra ponít,vt neq círcumueniri multítudíneaduerfaríorum pof(fet,neque ímpedíri quó minus ípfe ad dimícandum,manum haz beretexpedítam.Erat cum eo Metrobarzanes focer eíus,prafectus equítum, Is defpe, ratís generírebus ad hoftes transfugit. Id Datames vt audiuit, fenfit fi ín turbam exiffet, lo abhomínetam neceffarío ferelíictum,futurum,vt caterí confilium fequerentur: ín vulgus edít,fuo iuffu Metrobarzanem profectum pro perfuga,quo facilíus receptus,ínter, ficeret hoftes. Quuarerelínquí eum non par efle,fed omnes confeftím fequi: quod fi animo ftrenuo fecífTent, futurum vt aduerfarij non poffentrefiftere, quum& íntra vallum, & forís cederétur. Hacre probata,exercítum eduxit: Metrobarzanem perfequitur, quí tum ad hoftes peruenerat: Datames figna inferri iubet. Pi(ide noua re commotí, ín opí^ níonem adducuntur,perfugas mala fide,compofitoQy fecílle, vt receptí,e(Tent maíorí ca lamítatí: prímüm eos adoríuntur.[Illí quum quid ageretur, aut quare fieret ignorarent: coactífunt cum eís pugnare ad quos traníieranr,ab hísiy ftare quosrelíquerát. Quibus cüm neutri parcerent,celeríter funt concifi, R.elíquos Pifidas refiftentes, Datames ínua ;o dít:prímo impetu pellít,fugíentes perfequitur,multos ínterficít,caftra hoftíü capit. Tali confilio,vno tempore et prodítores pérculít,& hoftes proflígauít,& quodad fuam pernicíem fuerat cogítatum,íd ad falute conuertít. Quo neg; acutíus vllíus Imperatoris co» gitatum,neg celeríus factum vfquà legimus. Ab hoc tamen víro Scífmas maxímus nau'filius,defcijt,& ad Regem tranfijt,& de defectionepatrís detulít. Quonuncío ArtaXerxes comotus,quod íntellígebat(ibi cum víro fortí ac trenuo negociíti efTe, quíquum Cogítaffet,facere auderet, et príüs cogitare, dj conarí cofueffet: Androphrodate ín Cappadocíà míttít, Hícne intrare poffet,faltüín quo Cilícía porta funt fite, Datames pra occupare ftuduít: fed tam fubító copías cotraherenó potuit. A quare depulfus,cumea manu quam cótraxerat,loctü delegit tale, vt nego círcumíret ab hoftíbus,neqy praeteríret i aduerfaríus, quín ancípítíbus locís premeretur:& fi dímícare t eo vellet, non multá ob. effe multitudo hoftiü fuze paucítatí poflet. Haec etíi Androphrodates vídebat,tame ftatuít cogredí, di cum tantís copfjs refugere,auttam díu vnoloco federe.Habebat Barbarorü equítü viginti, pedítü centü millia, quos íllí Giardates appellant,eíufdemt generís tria fundítorü. Praeterea Cappadocü octo, Armeniorí dece, Paphlagonü quíngy,Phrygum dece, Lydorü quíngp, Afpendiorü& Pifidarü círcíter tría, Cilicirduo, Captíanorü totídem: ex Grecía conductorü tría míllía,leuísarmaturz maximü numeri. Has aduer. fus copías,fpes omnís confiftebat Datamí ín fe,locíq: natura:nang; huíus parte nó habe batvígefima milítü. Quibus fretus conflixít,aduerfaríorumqy multa míllía cocidit,cüm deípíius exercítuno amplíushomínü millececídi(fet.C)uà ob caufam poftero die T'rof» pheum pofuít,quo loco prídíe pugnatü. Hic cüm caftra mouí(let ínferior copíjs,fuperioromnibus preltjs díícedebat, p nunqua manü cofereret,nifi aduerfaríos locoritangu: ijs claufiffec. qd'períto region, callídeg; cogitanti fzpeaccidebat. Androphrodates, cüm bellá duci maíore Regís calamítate, dj adueríaríorü víderet, ad pace atqg amícítía hortatus eft,vt cum R.ege ín gratíaredíret. Cuà ille etfi nó fida foreputabat, tame codi tíoné accepít, feg; ad Artaxerxe legatos miffurü díxít. Sícbellá, qd' Rex aduerfus Datame fufceperat,fedatum. Androphrodates ín Phrygia fe receperat. At Rex qp implacabieodiüínDatame fufceperar, poftdj bello et opprimi nó pofle anímaduertit, iníídijs inter 767 Regum ingrati tudo, T Acrem exetci tü vocat, quód ex paucis, fed fortibus confta ret, vt fuprà di&um eft, * Al. Androclé, Datames defi cità rege Per(aDatanis firatez gemma, quod ta» men aliter a£ró: tino refertur, 1& Scifmat à Dato me patre deficit, T eo,videtur redundare, Regis Perfarum copie contra Datamen, Datamis de ve; gis Perfari ex ercitu,vidori4, Dataniis in bello calliditas, Regis Perfarum cum Datame pax fimulata, Datamis flrategema aduerfus infidias regis Perfarum. Datames per fimulam cuiufdam amicitiam interficitur. Mitbrid.tis miy: dolusad Da tzm? interfiacduia, tio i1 Romano principe vitiofa Epninode oenus,c7 in[litutio. Mfici excelletes. Ep4minonde in philofopbia preceptor Ly. Nuflca et falta. ns 768 Aemylii Probi interficere ftuduit, quas ille plerafqy vítauit.Sícut càm nuncíatum effet, quofdam fibi in, fidíarí,quíín amicorum erant numero, de quibus quód ínimíci detulerant,neg, creden, ",- H E,-![*—dum,neq neglígendum putauit, experíri voluit, verum falfum ne fibi effet relatü. Itag eo profectus eít, ín quo itinere futuras infidías eueníre dixerant. Sed elegítcorpore& ftatura fímillímum fui,eíd; veftítii fuum dedít,atq: eo loco ire, quo ipfe confueuerar, íufz fit. Ipfe autem ornatus veitítu milítari, inter corporis cuftodes, íter facere coepit, Arínfi díatores, poftquam ín eum locum agmen peruenit, decepti ordíneatq veftitu, ín eum faciunt ímpetum qui fuppofitus erat. Praedíxerat autem his Datames cum quibus íterfa cíebat,vt paratí e(lentfacere qd? ipfum vidiíTent.Ipfe vt concurrentes ínfidíatores anim, aduertít, tela ín eos coníecít. Hoc ídem cüm vníuerfifeciflent, príus quàm peruenírent adeum quem aggredi volebant,cóofixí ceciderunt. Híc tamen tam caliídus vir, extremo tempore captus eft, Míthrídatís Aríobarzanís filij dolo. Nangpís pollícítus eft Regi(e eum ínterfecturum, fi eí Rex promitteret, vtquodcung; vellet,líceret ímpuné facere, fi. demi de eare,more Perfarum dextra dediíTet. Hanc vt recepit à Rege,copías parat,€ abfens amícítíam cum Datamefacít: Regis prouíncíá vexat,caftella expugnat, magnas pradas capít:quarum partem fuís difperdt,partem ad Datamen míttít, Parí modo conv plura caftella ei tradit. Hc díu faciendo, perfuafit homíni,fe infinitum aduerfus Regem fufcepiffe bellum,cüm nihilo magís,ne quam fufpícíonemilli praeberet infidíarum,neg colloquíum eíus petíuít, neqj ín confpectum venire ftuduit. Sícabfens amícitíam percbat,vtnonbeneficijs mutuís,fed odío communí, quod erga Regem fufceperant, conti nerí viderentur.Id cüm fatís(e confirmaffe arbítratus eft,certiorem fecít Datamen,tenv pus effe maíores exercitus pararí,& bellum cum Rege fufcipi: de quare, fi ei víderetur, quo velletín colloquíum veaíret. Probata re,colloquendí tempus fumítur, locusq quo coueníretur. Huc Mithridates cum vno, cuí maxímam habebat fidem,ante alíquot dies venit, cópluribus; locís feparatím gladios obruit,eaty loca diligenter notat. Ipfo autem colloquendi die vtríqz,locum quí explorarent,atq; ipfos fcrutarentur,míttunt: deindeípfi funt cógre(si.Hiccüm alíquandíu ín colloquio fuiffent,& diuerfi difcefsiffent, fam procul Datames abeílet, Míthrídates, príu(tgad fuos perueníret, ne quam fufpicíonem pararet,ín eundem locum reuertítur,atqy ibi vbí telum eratímpo(itum refedít, vt(ilafso tudíne cuperet acquíefcere, Datamen(j reuocauít,fimulans fe quíddà ín colloquío effe obiítum,ínterím telum quod latebat protulít,nudatumq vagína, vefte texít,ac Datami veníentí aít, dízredíentem fe anímaduerti(íe locum quendam quí erat ín confpectu, ad caftra ponenda e(fe ídoneum. Quem cüm dígíto monftraret,et ille confpícerer,auerfum ferro transfixit:€ príus quàm quifquam poflet fuccurrere, ínterfecít. Ita ille vír químultos coníilío,nemínem perfidia ceperat,(imulata captus eft amícitía. EPAMINONDAE VITA XV. | PAMINONDA sDPolymnifiius, Thebanus.Dehoc priufquám fcríbae /| rant, neve ea qua ipfis leuíora funt, parí modo apud czteros fuiffe arbíue| tur.Scímus ením muficem,noftrís moribus abe(le à Príncípisperfona: fal " tare etíam ín vítíjs poní. Quz omníaapud Grzcos,& erata,& laude digna ducuntur. Cüm autem exprímere ímagíné confuetudínis,atq; vítze velímus Epamínon: dz,níhil vídemur debere pratermíttere,quod pertíneat ad eam declarandam. Quare dí cemus prímüm de genere eíus:deínde quibus dífciplinis,eca quibus fit erudítus:tum de moribus íngenijqp facultatíbus,& fi qua alia dígna memoría erüt, Poftremoó derebusge flís,quz plurímís omnii anteponuntur vírtutibus. Natus igitur patre quo díxímus,ho nefto genere:pauperíamàa maíoríbus relíctus. Erudítus auté fic, vt nemo Thebanus ma gís:nam X cítharízare,et cátaread chordarum fonum doctus eftà Díonyfio,quínó mínore fuítín muficís gloría, quàm Damon,aut Lamprus, quorum peruulgata funt nomína:carmína cantare tíbijs,ab Ofympíodoro:faltare,à Calliphrone.At Philofophiz pre ceptorem habuít Lyfíam Tarentínum Pythagora: cuí quídem fic fuit dedítus,vt ado lefcens triftem,et feuerum fenem,omnibus e qualibus fuís in familíarítateantepofuerit: nec príüs eum dfe dímiferít, qudm doctrínís ranto antecefsit condiífcipulos, vtfacíle in» telligi poflet.parí modo fuperaturum omnes in cxterís artibus. Atq; hzcad nofi com fuetudinem funtleuía,& potíüs contemnenda: atín Gracía vtíqueolím magnz laudi eratit, € o5 noc cnron.oe o E "t Be—— 0 V gm A M m9 v t i-J Ó 0 d Ez cade. SÉ— MEN—3Pbul. M BR Ru. f 3" p^.— JD" ue QOO y)" P b be. Ly— PL ( mus,hacpraecípienda videntur lectoribus, INe alíenos mores ad fuos refe 4o 4o i , Ea o oí 49 NS « Epaminondas. 769 erant, Poftquám ephebus factus eft,& palaftrze dare operam coepít:snon tam magnitu: díni vitium feruíuít,quám velocitatí: llam ením ad Athletarü vfum,hanc ad belli exiftí^ mabat vtlítatem pertínere, Itag; exercebatur plurímüm currendo& luctando, ad eum finem,quo ad, ftans complecti poffet;atq contendere. In armís plurímüm ftudij confu mebat. Ad hanccorporís firmitatem,plura etíam aními bona accefTerant. Erat ením mo deítus,prudens,grauís,t€poribus fapienter vtens,peritus bellí,fortís manu, animo maxímo,adeó verítatís dilígens,vt ne íoco quídem mentiretur. Idem contínens, clemens, patíensqy admirandum in modum, nonfolüm populí, fed etíam amícorum ferens íníurías,ín prímísqg commiíla celans,quod ínt- rdum non mínüs prodeft, quàm dí(erte díce re. Studíofus audiendi: exhoc ením facillime dífcí arbítrabatur. Itaqs quum ín círculum veníffet, ín quo aut de republica dífputaretur,aut de Philofophía fermo haberctur,nun quam índe príüs dífcefsít,quàm ad fínem fermo effet deductus. Paupertatem adeo facíléperpeffus eft,vt de republíca níhil praeter gloríam ceperít. Amicorum ínfe tuendo ca» ruit facultatibus, fide ad alios fubleuandos fepe fic vfus eft, vr pofsítiudícarí, omnía ei cum amícís fuiffe communía. Nam quum autcíuium fuorum alíquís ab hoftibus fuiffet captus,aut vítgo amíci nubilís, quae propter paupertatem collocari non poflet: amíco. rum confilium habebat,& quantum quifque daret, pro facultatibus ímperabat: eamdg fummam cüm faceret,príufquàm accíperet pecuníam,adducebat eum quí quarebat,ad eos qui coferebant,eíqy vt ipfi numerarent, facíebat, vt ile ad quem eares peruenicbat, yo Íciret quantum cuíque deberet, T'entata autem eft eíus abftínentíaà Díiomedonte Cy: zíceno.Nanque ísrogatu Artaxerxís,Dpamínondam pecunía corrumpendum fufcepe ra. Híc magno cum pondereaurí Thebas venít, Ct Miíchitum adolefcentulum, quín^ que talentís ad(uam perduxit voluntatem, quem tum Epamínondas plurimum dilige: bat. Michítus Epaminódam couenit,& caufam aduentus Díomedontisoftendit. Acille Díomedonte coram: Nihil,inquit,opus pecunía eft. Nam fi ea Rex vult, qua Theba nís fant vtilía,eratís facerefum paratus:íin autem contraría,non habetauri atqueargen tifatis:snanque orbís terrarum díuitías accipere nolo pro patríz ch aritate. l'u quí mc íncognitum tentaftí,tuít fimile exiftimafti, non miror,tíbiq: ignofco, Sed egredere pro. pere,ne alíos corrumpas,quum me non potuerís. Tu Míchíte argentum huic redde,aut ni(i d confeftim facis,ego tetradam magiftratuí.HuncDíomedon cümrogaret,vt tutà exire, fuat quae attulífTet,líceret efferre: Kid inquit factiminequn caufa,fed mea: ne [i ibi fitpecunía adempta,alíquís dícarad me ereptum peruenilfe, quod delatum accípere noluíflem. A quo cüm que iffet,quó fe duci veller,& ille Athenas díceret:prefidí dedít,vttutó perueníret. Neque vero id fatís habuit, fed etíam vt inuiolatus ín nauem a^ fcenderet,per Chabríam Athenienfem,de quo fuprà mentíonem fecímus, Abftinentíe erithoc fatís ceftímonit. Plurima quidem proferre poffemus, fed modus adhíbedus eft, quoníam vno hoc volumínce, vítas excellentíum virorum compluríum concludere cone ftituímus,quas feparatím multís millibus verfuum,complures Ícríptores ante nos explí carunt. Fuit& dífertus,vt nemo Thebanus par eflet eloquentía: neq; mínüs concínnus 4o inbreuítaterefpondendi, quàm ín perpetua oratione ornatus. Habuit obtrectatorem Meneclídem quendam índidem Thebis,& aduerfaríum ín admíniflranda Republi^ ca fatís exeiftitatü ín dícendo, vt Thebanum fcilicet: nanque ílli gentí plus ineft víríum quàm íngenfj.Is quód ín re militari florere Epamínondam vídebat,hortarifolebat The banos, vt pacem bello anteferrent, ne íllius lmperatorís opera delideraretur. Huíc ílle: Fallís,ínquít, verbo cíues tuos, quód hos abello euocas. Ocij ením nomíneferuítutem concilías: nam, Parítur pax bello. Itaque quí ea díutína volunt fruí, bello exercitati efTe debent. Quare, fi príncípes Graecíz effe vultis, caftrís eft vobís vtendum, non palzfira. Idem ílle Meneclídes,quum huíc obijceret,quódliberos non haberet, neg; vxorem du xiffet,maximety ínfolentía,quód(ibí Agamemnonís,bello,gloríam víderetur confecu $0 tus: Át ille,Define,inquít, Meneclídes devxore mihiexprobrare: nam nullíus ín iftare mínus quàm tuo vti confilio volo. Habebatením Meneclídes fufpícíonem adulterj. Quódautem me Agamemnonem azemularí putas fallerís: Nanq ílle cum vníuería Girae cía,vix decem annísvnam cepítvrbem:ego contrá,ex vna vrbe noflra, díeq; vno,totam Grzcíam Lacedamoníis fugaris,liberaui.Idem cüm ín conuentum venílTet Arcadum, petens,vtfocietatem cum Thebanís& Argíuisfacerent,cotrag Calliftratus Atheníen liumlegatus,qui eloquentía omnes co praftabat tempore, poftularet, vt potíus amíci tías fequerentur Attícor&, in oratíone(ua,multa ínuectus effetín Thebanos& Argi Tt Velocitas in bcllo ytlis. Epaminondee morcs,eCg virtutes, Audiédi fludiofec. facie difcit, Epaminodz fi des e charitas €rgaciucs, Epaminonde ab[linentia, i T Aldus habet Micythum..€ Epaxtinonde di lemma, de patrie charitate, i Epaminonde eloquentia, Thebanis plus e$t viri quàm ingenij. Pax bello paritur. Epaminonde aliquot dicia, Calliflratus Atbenienfium legatis, 770 Aemylii Probi uos,ín eísq; hocpofui(Tet, Animaduertere debere Arcadas, quales vtraque cíuítas ciues procreaflet, ex quibus de caterís poffent iudícare. Argíuos ením fuiffe Oreftem,& AL, cmeonem matrícidas: hebís Oedípum nati, qui quum patrem fuum ínterfeci(Tet, ex matre liberos procreaffet. Huic ín refpondendo Bpamínondas, quum de caterís pero, raílet, poftquam ad illa duo opprobria peruenít, admírari fe dixit ftultítía Rhetorís At tíci,quínon anímaduerteret,ínnocentes illos natos, domiícelereadmiftTo, quum patría ,,"^^ A.,/ eTent pulfi,receptos effe ab Athenienfibus.Sed maximé eius cloquentía eluxít Sparte: quó cum omníum focíorum conueníffentlegati, coram frequentifsimo legatíonü con, uentu,fic Lacedemoníorum Tyrannídem coarguit, vt nó mínus ílla oratione opes eo, rum concufferít, quàm Leuctríca pugna. Tum ením perfecít,quod poft apparuit,vtau. Epamimonde^ xílíofociorum Lacedzemonij príuarentur. Fuiffe autem patíentem,fuorumq íníurías f patientia y ple yentem ciuium, quód fe patrízeirafcínefas effe duceret, haec funtteftímonia. Quum tas in patriam,] quód locorum anguftijs claufi, ab hoftibus obí nondz diligentia. Brat ením ibí príuatus numero milítum:à quo quum peterentopem, nullam adhibuit memoríam contumelíz:& exercítum obfidione líberatum; domum reduxit incolumem.Nequeveró hoc femel fecit,fed(zpíüs. Maximé autem fuit illuftre, quum ín Peloponnefum exercítum duxiffet aduerfus Lacedaemonios, haberetqy colle. gas fuos, quorum alter erat Pelopidas vír fortís, ac ftrenuus: hic cüm críminibus aduer faríorum, omnes ín inuídíam veniffent, ob eam(p rem ímperíum hís effet abrogatum, Epaminonds| atque ín corumlocum alíj Przetores fuccefsiffent: Epamínondas plebífcíto non paruit: Atbenienfium| idemqg vtfacerent, perfuafit collegis,& bellum quod fufceperat, gefsit. Nanqueaním. plebifrito cr 3 duerteb at, vbíídfeciffet, totum exercítum propter Prztorum ímprudentíam, íníci, nonpareri,— tsm y belli períturum. Lex erat Thebís, qua morte mulctabat,fi quís ímperíum díu tíüsretinuiífet, quàm lege prefiníitum foret. Hanc Epamínondas,cüm reipublícz con^ feruandz cauíalatam videret, ad pernicíem cíuitatís conferre noluit:& quatuor menfi, bus, díutíus quàm populus íufferat, gefsítímperíum. Poftquám domum redítum eft, collegz eíus hoc crímíne accufabantur. Quibus ille permifit vtomné caufam ín fetrant, ferreat, fua queopera factum contenderent vtlegínonobediírent.Qua defenfioneil, lís perículoliberatís, nemo Epamínondam refponfurum putabat, quod quíd diceret, non habebat. Atílleín iudícíum venit, níhíl eorum negauit, quz aduerfari] crímíni da» bant, omníaQque quz collegz díxerant, confeffus eft: neque recufauit, quo mínus legís poenam fubíret: fed vnumab ijs petíuit,vt t ín perículo fuoínfcriberent, EP AM perítus, cuíus errore eó effet deducta res ílla mílitum, vt omnes de falute pertímefcerer, t Aldus habet, in fepulchro ^ 7p. b*^""2d (uo NONDASaT[hebanísmortemulctatus eft, quod eos coégítapud Leuctra Íuperare Epsmimonde—Lacedzmoníos, quosantefe Imperatorem nemo Bocotiorum aufus fuit afpícere. Ina» elogium, cie quoque vno przlío, non folám Thebasab ínterítu retraxít; fed etíam vníueríam Gracíam ínlibertatem víndícauít: eoq res vtrerumque perduxít, vt Thebaní Spartam oppugnarent: Lacedemoni] fatís haberent fi faluí effe poffent: neque príus bellare de ftitít, quàm Meffena conftítuta, vrbem eorum obfidioneclaufit. Exc cüm dixiffet, rífus omníum cum hilarítate coortus eft, neque quí(quam íudex aufus cft ferre fuffra^ gíum. Sícáfudício capítís, maxíma dífce(sit gloría. Híc extremotempore Imperatora pud Mantíneam, cum acíe ínftructa, audacis ínftaret hoftibus, cognítusa Lacedz; monijs, quód ín vníus pernicie, eíus patríz(itam putabant falutem, vníuerfi ín vnum impetum fecerunt: neque príus abcefferunt, quàm magna czde, multísiy occifis, fortifsime ipfum Epamínondam pugnantem, fparo emínus percuílum, concidere víderít. Huíus caufa aliquantulum retardatí funt Dorotíj: neg; tamen príus pugna excefferunt, quáàmrepugnantes proflígarunt. At Epamínondas, cüm anímaduerteret mortíferum fe valaus accepiffe, fimuld, fi ferrum quod ex haftilí ín corporeremanferat,extraxiffet, Epaminonde cedes. animam ftatím amiffürum: v(que có retínuit, quoad renuncíatum eft víciffe Baeotíos. 5 Ep4minóde mo ld poftquam audiuit, Satís( ínquít) vixi, ínuíctus ením moríor. Tum ferro extracto, vientis didum: confeítím exanimatus eft. Híc vxorem nunquam duxít: ín quo cüm reprehenderetur, dequo Ciero| quódliberosnonrelín queret, à Pelopída qui filíum habebat ínfamem, maleg; eum ín Eptlibs.sd| eopatríz confulere díceret: Víde; inquit, netupeiüs confulas, quítalem ex te natum LLucw— relícturus fis, Nequeveró ftírps míhí poteft deefTe: nanque ex me natam relínquo pu^ Epiminonde di gnam Leucitrícam, quz non modó míhí fuperftes, fed etíam ímmorralis(it;neceffe eft, e a eei. Quo tempore duce Pelopída exules Thebas occupauerunt,& prafidíum Lacedamoniorum ie e um propter inuidíam cíues przeficere exercitui nolui(Tent, duxi effet delectus bellíím, idebantur: defiderari coepta eft Epami^ o o —— o -"— eue*po—-99 mM M.] Xx-Len S Lx «yv te» eo FS mM oM M MÀ mA. Lohila e» 1 £5 Pelopidas. 771 niorum exarce expulerunt:Epaminondas, quandiu facta eft cedes cíuíum,domi fe reti nuit, quód neq; malos defendere volebat,neg ímpugnare, ne manus fuorum fanguíne cuentaret. Nanque omnem cíuilem víctoríam,funeftam putabat. Idem poftquam apud Cadmeam pugnarí cum Lacedemoníjs ccepit,ín prímís ftetít, Huíus de vírtutíbus vítatp fatís erít díctum,íi hoc vnum adíunxero, quod nemo eat inficías, Thebas& ante Epamínondam natum,& poft eiufdem ínterítü, perpetuo alíeno paruílTe ímperío: cüm ea, quandíuílle praefuerít reipublice, caput fuiffet totíus Graecíe: ex quo íntelligi poteft, vnum homínem plurís quàm cíuítatem fuiffe, PELOPIDAE VITA XVb ELOPIDAS Thebanus, magíshiftorfjs quàm vulgo notus. Cuíus de j virtutibus,dubíto quemadmodum exponam: quod vereor fi res explícare See incípíam,non vítam eíus enarrare, fed híftoríam vídear fcribere:fi tantum. ee| modo fummasattigero,ne rudibus líterarum Grzcarum,mínüs lucide ap»5 pareat quantus fuerít ílle vír. Iraq» vtríq: reí occurram quantum potero,€ medebor cüm fatíetati, tum ígnorantíz lectorum, Pheebídas Lacedemoníus cüm exercítum Olynthum duceret,íterg; per Thebas faceret,arcem oppídí qua Cadmea nomínatur,occupauít,ímpulíu perpaucorü Thebanorum, qui aduerfaríz factíoni quà facilías refifterent, Laconii rebus ftudebanr.Idqp fuo príuato,nó publíco fecít cofilío: quo fa&o,eum Lacedaemonii ab exercítu remouerüt,pecuníagg mulctarunt: neg; eo magís arcem T hebanísreddíderunt, o fufceptís ínímicitijs,faríus ducebàát,eos obfideri,quam liberari, Nam poft Peloponnefiübellum, Athenasq; deuíctas, cum Thebanís fibí rem effe exíftímabat,& eos effe folos, quí aduerfüs reliftere auderet. Hac mente amícís fuís fummas poteftates dederant, alteríus factíonis principes partím ínterfecerant, alíos ín exilítt eecerant,in quibus Pelopídas híc,de quo fcribere exoríifumus,pulfus,patría ca» rebat. Hí omnesfere Athenas fe cótulerantnon vt fequerentur ocíum,fed vt quenq ex proxímo locumfors obtuliffet,eo patria recuperare níterentur.Itag; cüm tempus eft vi. fumrei gerenda, coómuníter cum hís qui Thebís idem fcíebant,díem delegeruntadíní. mícos opprimendos,cíuítatemQ liberanda,eum, quo maxímí magiftratus fimul confue uerant epularí. Magna fxpe res nó íta magnís copijs funt get. Sed profectó nunqua ab tam tenuí ínitio,tantz opes funt profligatz. Nam duodecím adolefcentulícoíerunt exhís,qui exilío erant mulctatí,cüm omníno nó effent amplíus centi qui tanto fe offer» rent perículo, qua paucítate percuffa eft Lacedaemoniorum potentía.Fi ením non ma gísaduerfaríorü factíoní, quam Spartanís eo temporebellum íntulerunt, quí príncipes erant totíus Graecíze: quorü ímperío maíeftas,neq; itamultó poft Leuctrícam pugnam, ab hocínítío perculfa, cecídícIllíígitur duodecím,quorum erat dux Pelopidas, cum Athenís ínterdíu exífTent,vt vefperaícente coelo Thebas poffentperuenire: cum caníbus venatícís exierüt,retíaferentes,veftítu agreftí, quo mínore fufpicione facerent íter. Qui cim tempore ípfo quó ftuduerant, perueniífent,domum Charonis deuenerunt, à quo & tempus,& díes erat datus. Hocloco libet ínterponere, etíi feíunctum áre pofita, eft, NIMIA FIDVCIAÁ, QVANTAE CALAMITATI SOLEAT ESSE:Nam magíftratu Thebanorum ftatím ad aures peruenit,exules ín vrbem deuenífle.Id íllí,ví no epulísq; dedítí,vfq; eo defpexerunt, vtnequarere quide detanta re laborarínt. A c. cefsít etía quod magís aperíret eorü dementía: allata eft ením epiftola Athenis t ab Ar. chía vno T'ínarchíae, quí tum maxímum magiftratum T'hebís obtinebat, ín qua omnía deprofectione exulum perfcrípta erant. Quz cüm íam accubanti ín conuíuio, effet da. ta:ficut erat fignata,ín puluínum fubíjciens: ín craftínum,ínquit, differo res feueras. At illílomnes cüm íam nox ,pcefsiílet,vínolentí ab exulibus duce Pelopida,funtínterfecii, Quibus rebus cofectís, vulgo ad armalíbertatemty vocato, no folàüm qui ín vrbe erant, fed etíam vndíq; ex agrís cocurrerunt:praefidíum Lacedarmoniorit ex arce pepulerunt: patria obfídionelíberauerunt:auctores Cadmez occupandz,partím occíderüt,partím ínexílíit eecerunt.Hoctam turbído tempore( ficut fupra díxímus) Epamínodas quo. ad cum cíuibus dímícatü eft, domi quíetus fuit. Itag; hzcliberandarü Thebarü propría laus eft Pelopída:catera ferc omnes comunes cum Epamíinonda. Nang; Leuctríca pu gna,Imperatore Epamínonda,híc fuít dux delecta manus, qua prímam phalange proÍtrauit Laconum, Omnibus preterea perículís adfuít:ltcut Spartam cüm oppugnauít,al t. 2 (0 o o o 4 j o Orttiis ciuilis vi coria funefla, Vn bomo ply ri5 quàm ciuitas, Aliud effe vità ut alicuus fcribere;aliud biftroran, Pelopide exulis confilium de liberanda patria, Magne res par uis copijs gelu. Pelopidas quo» modo accelferit ad Tbcbas liberandas, Niria fiducia quante calamitati foleat effe, T Aldus habet, ab Archialeropháte, Archiz., Alij emendant ex Greca hifto ria, ab Archia VDO, cuidam Archiz. Pelopidas liberat Tbebas interfetis magi» firatibus, Pelopide pericula. Pelopide cedes, et victoria, €7 bonores ei à Tbe[Jalis babiti, ! 1 Has familias Plutarchus in Lyfandro Eurytionidas& Agidas vocat. Agefilai in expe ditione celerits, Aocfilai fides, € religio. Agefilai resin Pbrygia gelle: tum quomodo in bybernis militem babuerit. Agefilai flrategena. tus, palàm pronuncíaffet, hoftes non credíturos, alíasdj regíones occupaturos, nec 772 Aemylii Probi terum tenuít cornu: quoque Meffena celeríus reftítueretur, legatus ín Perfas eft prof, ctus. Deníque hec fuítaltera períona T hebís,fed tamen fecunda íta,vt proxíma elletF, pamínondz. Conflíctatus autem eft cum aduerfa fortuna. INam& ínítio( ficut often. dímus) exul patría caruít:& quum Theflalíam ín poteftatem Thebanorum cuperetre, dígere, legationisty iure fatis tutum fe arbitraretur, quod apud omncs gentes factum ef. fe confueffet: à Tyranno Alexandro Pherzo,fimul cum Iímenía comprebenfus,in vin, cula coníectus eft. Hunc Epamínondasrecuperauit,bello perfequens Alexandrü.Poft íd factum,nunquam ís anímo placarí potuítín eum,à quo erat víolatus. Itaque perfua(it Thebanis, vt fubíidío T heffaliz proficifcerentur, TyrannosQ eíus expellerent. Cuius bellí,quum eí fumma effet data, eoq; cum exercitu profectus effet, non dubítauit, fimul ac conípexit hoftem, confligere. In quo przlío Alexandrum vtanímaduertít, íncenfus T íra,equum ín eum concitauít,proculq dígreffus à fuís,coniectu telorum confoflus,ceci dít. Atq; hocfecüda victoría accidit,nam fam ínclínatze erant Tyrannorum copíz.Quo facto,omnes Theffalíz cíuítates,ínterfectum Pelopídam,coronis aureís& ftatuís xne is,liberosqp eíus multo agro donauerunt, AGESILAI"VITA XVII JW GESILAVS Lacedzemoníus,cumà caterís fcriptoríbus,tü eximit à Xe 7| nophonte Socratíco collaudatus eft: eo ením vfus eft. familíarífsime. Hic ? prínüm deregno cum Leotychide fratrís filio,habuit contentíonem. Mos 9 4 eft ením à maioribus Lacedemonijs tradítus,vt duos haberent femper Re, 7'ges,nomíne magís quàm ímperío, ex t duabus famílijs Procli& Euryfihe, nís,qui principes ex progeníe Herculís, Spartz R eges fuerunt, Horum ex altera, ín al teríus famílíz locum fieri non lícebat.Itag; vterq; fuum retínebat ordínem. Prímusín co habebatur,quí maxímus natu effet, ex líberís eíus quíregnans decefsiffet. Sinísvirlem I| fexum non reliquiffet,tum delígebatur quí proxímus effet propínquítate. Mortuus erat Agis Rex,frater Agefilaí:filium reliquerat Leotychídem, quem ílle víuens no agnorat: Eundé moríens,fua effe dixerat.Is de honoreregni cum Agefilao fuo patruo contendit neg íd quodpetíuít cofecutus eft. Nam Lyfandro fuffragante, homine, vt oftendímus;o| fupra,factiofo,& hís temporibus potente, A gefilaus antelatus eft. Híc fimul ac imperi potítus eft,perfuafit Lacedamonijs,vt exercitü emítterent ín Afiam,bellumty Regífacerent, docens fatíus effe ín Afia, quàm ín Europa dímícare. Nanque fama exierat, Ar^ taxerxem coparare claífem,pedeftresq; exercítus, quos ín Girzcíam mitteret, Data po» teftate,tanta celerítate vfus eft,vt príüs ín Afiam cum copijs peruenerít, quàm regíjS2 trapz eum fcírent profectum. uo factum eft,vt omnes Imperatoresímparatos impr dentesc offenderet. Id vt cognouit Tíflaphernes,qui fummum ímperíü tum ínter Pra^ fectos habebatregíos: índucías à Lacone petíuít, fimulans fe dare operam, vt Lacedz: moníjs cum Rege conueniret: reautem vera ad copías comparandas, easqy impetrauít trímeftres.Turauítautem vterque,fe fine dolo índucías conferuaturum.In qua pactione, 42 fumma fide manfit Agefilaus. Contra ea Tíffaphernes,níhil alíud quàm bellum compa 4o rauít. Id etfifentíebat Laco,tamen íufiurandum feruabat,multumqQ ín eo confequi fe dí cebat, quod Tiíflaphernes períurío fuo,& homínces fuis rebus abalíenaret,& Dcosfibi íratosredderet. Seautem feruata relígíone, confirmare exercítum, cüm anímaduerte ret, Deorum numen facere fecum,homínes(p fibí concíliari amíciores, quód ijsftudere confueffent,quos conferuare fidem víderent.Poftquám índucíarum praterfjt díes, Bar barus non dubitans, quód ípfius erant pluríma domícilia ín Catía,& ea regío hístemporibus multo putabatur locupletífsíma, eó potíísimdm hoftes impetum facturos, 0mnes fuas copías eó contraxerat. At Agefilaus ín Phrygíafe conuertít,eamd príus de populatus eft, quàm Tí(aphernes víquam fe moueret. Magna praeda militibus locuple 5? tatís, Ephefum hyematum exercítum reduxít,atque ibí officínís armorum inftítutís,ma gna índuftría bellum parauít:& quo ftudíofius armarétur, ínfigniusq; ornarentur, przmía propofuít, quibus donarentur,quorum egregía ín eare fuiffet índuftría, Fecit ídem ín exercítatíonii generibus, vt qui czterís praeftítíffent, eos magís afficeret muneribus,. Hís ígitur rebus effecit,vt& ornatí(simum,& exercítatífsímum haberet exercítü. Huíc cüm tempus effet vifum, copías extrahere ex hybernaculis, vidit, fi quó eíTet íter factuf Q 6 p 4 o;"/A bM, à) s. DEM Be JA AEG, JE WE Gut J*— Mia Je Hoa— ME Lm aun nh. a —(— dubí 43 j0 Agefilaus. 773 dubitaturos alíud effe facturum ac pronuncíaffet. Itag; cüm ille Sardeís fe iturum dixit? fet, Tiffaphernes eandem Caríam defendendam putauít.In quo cüm eum opínío fefel^ liffet,víctumgqp fe vidiffet cofilio, fero fuís prafidio profectus eft. Nam cümilló veniffet,, íam Agefilaus multis locís expugnatís,magna erat prada potítus. Laco autem cüm vi^ Apefilai im ca. deret hoftes equitatu fuperare, nunquam ín campo fui fecit poteftatem,& híslocís ma^ picndis caftvo. num conferuít,quíbus plus pedeftres copia valerent, Pepulít ergo quotíefcung cógref rumlocisprafus eftmultó maiores aduer(aríorum copías,& ficín Afía verfatus eft, vtomníum opí^ dentia. nione victor duceretur. Híc cüm animo medítaretur proficifcí ín Perfas,& ipfum Rege adorirí:nuncíus eí domo venít Ephorüm íuffü,bellum Atheníenfes et Boeotíos índíxif: fe Lacedaemonís, quare veníre non dubitaret. Inhoc n6 mínüs eius pietas fufpícíenda eft, quàm vírtus bellícasquí cüm victori praeffet exercitui,maxímam( haberet fiducia, regní Perfarum potiundí: tanta modeftía,dícto audiens fuit íufsís abfentium magiíftra^ poii tuum, vt fi príuatus ín comítío effet Spartae. Cuíus exemplum vtínam t Imperatoresno: viae. C4. firifequívoluiffent.Sediíllucredeamus./ Agefilausopulentífsimoregno prepofuitbo farem& Pon nam exíftímatíonem,multo& gloríofius duxit,fi inftítutís patríz paruí(fet,quam fi bel- Pemm innuere. lo fuperaffet Afíam.Hac ígitur mente Hellefpontum copias traíecít,tantaq; vfus eft celerítate,vt quod íter Xerxes anno vertente cofecerat, híc tráfierít tríginta diebus. Cüm iam haud longeabefílet à Peloponnefo,obfiftere eí conati funt Atheníenfes,& Bocoti, Agefilai de Acateríg; eorum focíj apud Coroneam: quosomnes graui przlío vícít. Huíus víctoríz tbenienfibus i Agefilai erga magiflratum :0 vel maxíma fuítlaus, quod cüm pleríque ex fuga feín templum Míneruz coníeciífent, Bccotijs vittoquarereturtg ab eo, quídhis fieri vellet: etfialíquot vulnera acceperat eopraelío,& íra-^ ria, ev erga 0o dX tus vídebatur omnibus, quíaduerfüs armatulerant: tamen antetulít írze relígíonem,& Dcos religio, eos vetuit víolarí. Neque hocfolum ín Gracía fecit,vttempla Deorum fancia haberet, fed etíam apud Barbaros fumma religione, omnía fimulachra, arastg conferuauít. Itag; przdícabat,mírari fe non facrilegorum numero haberí,quí fupplícíbus* eorum nocuif-« Deorum in: ent, aut non grauíoríbus pcenís affici qui religionem mínuerent,quám quifanafpolía- tellige. rent, Poft hoc przelíum, collatum eft omne bellum círca Corínthum,ídeodg Corínthíum pellum coris. et appellatum. Hic cüm vna pugna decem millia hoftium Agefilao duce cecidi(fent, tium ab aoceo(p facto opes aduerfaríorum debilítatze víderentur: tantum abfuitab ínfolentía glo- füao confcái, jo ríe, vtcommiíáíferatus fit fortunam Grzcíz, quód tam multi à fe victi, vício aduerfaríorum concídíffent, Nanque illa multitudine, íi fana mens effet Graecíz, fupplícium Per- i 1 fas dare potuiffe. Idem cüm aduerfaríos íntra maenía compulíffet,€ vt Corínthum op» Aedfllaiin vipugnaret multí hortarentur: negauit íd fue virtuti conueníre, Se ením eum effe dixít, los clementia, quiad officíum peccantes redire cogeret,non quívrbes nobilífsímas expugnaret Gire^ ciz., Nam(i( ínquit) eos extínguere voluerímus,quí nobífcum aduerfus Barbaros fte. terüt,nofmetíp(i nos expugnauerímus,illís quiefcentibus: quo facto fine negocío cüm voluerint, nos oppriment. Interím áccídit illa calamítas apud Leuctra Lacedamoníjs, quó ne proficííceretur,cümá plerííq; ad exeundum premeretur,vt fide exitu díuínaret, exire noluít. Idem cüm Epamínondas Spartam oppugnaret, effet(y(ine murís oppi Agefilaus Spar-4? dum: talem feImperatorem przbuít,vt eo temporeomnibus apparuerit,nifi íllefuífTet, tam con[eruae Spartam futuram non fuiffe.[n quo quídem difcrimine celerítas eíus confilij, falutí fuit uir. vníueríis. Nam cüm quídam adolefcentuli, hoftium aduentuperterríti, ad Thebanos transfugere vellent,&€ locum extra vrbem edítum cepífTent: Agefilaus quí pernícíofit^ Agefilai ftrafimum fore víderet, fi anímaduerfum effet,quemquá ad hoftes transfugere conarí,cum tegema. fuis eó venít,atque vt(i bonoanímo feciTent, laudauit confilium eorum, quód eumlocum occupaffent,et fe íd quog fierí debere anímaduertiffe, Sic adolefcentulos fimulata laudationerecuperauit:& adíunctis de fuis comitibus,locum tutum relíquit. Nang il^ li aucto numero eorü,qui expertes erant confilij, cómouere fe non funtaufi: eoq; libentíüs, quód latére arbitrabantur qua cogítarant, Síne dubío poft Leuctrícam pugnáa,La 5o cedamonítj fenunquamrefecerunt,neq príftínum ímperiü recuperárunt. Cüm ínterím Agefilaus nó deftítít, quíbufcung; rebus poffetpatría íuuare.INam cüm przcipué Lace Agefilai in padzmoníj índígerent pecunía,ílleomníbus quía Rege defecerat, prafidío fuít,d quíbus triam charitas, magna donatus pecunía,patríam fubleuauit. Atq ín hocillud ínprímís fuít adrnírabile, cum maxíma munera eíab Regibus,& D ynaftís,cíuitatibus(g coferrentur: nihil vnquá in domü fuam contulít, níhíl de víctu, níhíl deveftítu Laconit mutauit: domo eade fuit Cotentus,qua Euryfthenes progenítor maíorü fuorü fuerat vfus. Quam quí íntrarat,nul Euryfibenes. lum figntlíbídinis,nullá luxuríe vídere poterat:cotrá,pluríma AMEN abftínen. t. 3 Agcfilaus ob for man c7[laturá contemptus, I In acta, id eft, in littore. Agefilai ab[titientide Agr[ilai mors. Eumenispatria, € virtus. Eumenis genus € morcs. Eumenes Pbilip pic Alexandri fcriba. Scribe apud Ro manos viles;fe«as apud Grecos. Alexádri equitum ala, Heterice dicta, id eft focialis. Eumeni Cappadocia data. Omnis pote[Las impatiens comnfortis est, 2; Euneni un Perdiccaim ft774 Aemyli Probi tíz. Síc enim ínftructa, vt nulla ín re differret à cuíufvís ínopís,atqy priuatí. Atqy hictan e tus vír, vt naturam fautrícem habuerat ín tríbuendis animi virtutibus:(ic maleficam na. tà &us eftín corpore,exiguus,& claudus altero pede:qua res etíam nonnallam adfcrebat t deformítatem:atg ígnotí,faciem eius cüm íntuerentur,cotemnebant: quíautem víru. ft tem nouerant,no poterit admírarífatís. Ouod eívfuuenit, cümannoríi octogíntafub, É fidío Thaco in Aegyptum iui(Tet,& t ínacta cum fuís adcubuiffet, fine vllo tecto, ftra, t tumtp haberet tale,vtterra tecta eflet ftrametiís, neq; hucamplíus, dj pellís effet íníecia, fi ceodemq; comítes omnes adcubuiíient,veftítu humili,atg: obfoleto,vt eor ornatus no n modó ín hís Regem nemíne figníficaret,(ed homínis non beatifsími fufpicionem pra. q beret. Huíus deaduentu fama quum ad regios effet perlata, celeríter munera eó cuiu, 9. 9 c. que generís funtallata.Hís quxrentíbus Agefilaü,vix fides tacta eft, vni effe ex hís qui Gi tum adcubabant.Qui cüm K egís verbisque attulerant, dedífTent:ille praeter vítulína,et huíufmodí genera obfonij,qua prafens tepus defiderabat,níhíl accepít: vnguenta,co. ronas,fecundam(g menfam(eruis dífpertijt;cztera referri iufsit. Quo facto, eü Barbari té magis etíam cotempferunt,q eum ígnorantía bonarü rerum, illa potiífsimüm fumpfiffe d arbitrabant/ Híc qu& ex Aegypto reuerteret; donatus a Rege Nectanabe duceiís vígin g ti talentís,qua ílle munerí populo fuo daret, venifletqy ín porti q Menelai vocat,íacens p inter Cyreenas& Aegyptit,ín morbü ímplícítus decefsít. Ibí eum amíci, quó Spartá fa. e cilíus perferre poffent,qy mel nó habebant, cera círcunfuderüt, atq; íta domü retulerüt, p 10;oft EVMENIS VITA XVIIL à R VMENES Cardíanus.Huíus fi virtuti par data effet fortuna,nó ille quíde e |": maíor,fed multo illuftrior atqj etía honoratíor: p magnos homínes virtute ài A 274 metiunt,no fortuna prudentes.Nam cüm ztas eíus incídiffetin ea tempo- lc |"aee ra,quibus Macedones florerent:multü ei detraxít ínter eos víuentí, qp alíe d 7 nzerat cíuítatís. Neg; aliud huic defuít, dg generofa ftirps,& fille domefti- r co fummo genere erat,tamen Macedones eum fibíalíquado anteponí,índigne ferebàt. le INeq; tamen nó patíebantur:víncebat ením omnes cura, vígilantía, callíditate,€ celeri À tate ingenij. Híc peradolefcentulus ad amicítíam accefsit Philippi Amynte filij:breuig;o Mi? vi tempore ín intíma peruenitfamilíarítatem, Fulgebat ením íam ín adolefcentulo indoles D virtutís.Itag; eum habuít ad manum, fciíbae loco:quod multó apud Graíos honcríficen e tíus eft,quám apud Romanos.NNam apud nos re vera, ficut funt,mercenarij Scribe exi^ f ftímant. Atapud íllos contraríó,nemo ad id offící admíttítur,nifi honeíto loco,& fide, d & induítría cogníta:quód neceffe eft omnium confiliorà eum effe particípem.Hunclo t cum tenuit amicitiz apud Philíppit annos feptem. Illo ínterfecto, codé gradu fuítapud u Alexandrum,annos tredecím, Nouífsímo tempore, prafuít etíá alterí equítü alae, qua at Hetzríce appellabatur. Vtríg; aüt confilío femperaffuít,& omníum rerum habítus cft m particeps. Alexandro Babylone mortuo,quum regna fingulís familíaríbus díípertiren: à tur,& fummarerum tradita effet tuenda eidem,cuí Alexander moríens anulüfuum de-4o M fi derat, Perdícca: ex quo omnes cóíecerunt,eum regnum eí comendáaffe,quoad liberi e n íus ín fuam tutelam petueni(Ient( aberantením Craterus& Antípater, quíantecedere h hunc vídebantur: mortuus erat Ephaeftio, quem vnum Alexander,quod facile íntelligí d poffet, plurimi fecerat) hoctépore data eft Éumení Cappadocía fiue potíus dícta.Nam ín tum ín hoftíum erat poteftate. Hunc fibi Perdíccasadiunxerat magno ftudío, quod ín fe homínefidem& índuftría magná vídebat:non dubitans,fi cum pellexifiet;magno vfuí á fore fibí in hís rebus quas apparabat. Cogítabat ením,quod feré omnes ín magnis ímpe d rijs cocupífcunt,omntt partes corripere, atq; amplecti. Neg; veró boc folus fecít,fed cz ir terí quogyomnes,quí Alexandri fuerátamicí. Prímus Leonnatus Macedoniàprxocu Ea 8 pare predeltínauerat.Is multís magnís pollícítationibus perfuadere Eumeni ftuduít,vt;o ro f Perdícca defererctacfecü faceret focíetaté. Cüm perducere eum non poffet,ínterficere X conatus eft:et feci(Tet,nifi ille cláàm noctu ex prefidis eíus cftugifiet.Interím coflata funt I illa bella, que adínternecíone poft Alexandri morte gefta funt,omn esdg cócurreruntad r Perdíccà opprímendü. Quem etfi ínfirmü videbat, quód vnusomnibus refiftere coge B ou batur: tamenamícumnó deferuítnegy falutís, quàm fidei fuit cupídíor. Pra fecerat eum à Perdiccas eí partí Afiz,quz ínter Taurum montem íacet,atg; Hellefpontà:& íllum v f num oppofuerat Europas aduerfaríjs Ipfe Aegyptü oppugnatü adueríus Ptolemzii f. erat Eumenes. 77$ rat profectus. Eumenes, cüm neqj magnas copíasneg firmas haberet, quód ínexcercí tatz,€ non multo ante erant contracta: aduentare autem dícerentur, Hellefpontumgg vantiffe Antipater,& Craterus, magno cum exercítu Macedonum, vírí, cüm claritate, tum víu belli praeftantes. Macedones veró niilítes,ea tunc eratfama, qua nunc Komani fcrátur: etením femper habiti funt fortifsimi,qui fgmma imperij potiretur. Eumenes íntllgebat,fi copia fuze cognofcerét,aduerfus quos ducerétur, nó modó non íturas, fed fimul cum nuncio dilapfuras.taq; hoc eíus fuít prudentifsimum confilium,vt deufjs itíneribus mílítes duceret, ín quibus vera audíre non poflent:& hís perfuaderet,íe contra quofdam Barbaros proficifci. Itacy tenuít hoc propofitum,& príüs ín aciem exercitum eduxit przeliumqg commífit, quàm milites fui fcírent,cum quibus arma conferrent.Effe: citetíam íllud locorum preoccupatíone, vt equítatu potíüs dímícaret,quo plus valebat, quàm pedítatu,quo erat deteríor. Curorumacerrímo concurfu,cüm magnam part£ díeí effecoppugnatum:cadít Craterus dux,& Neoptolemus, quí fecundum locum ímpertj tenebat.Cum hoc cocurrítípfe Eumenes. Quí cüm ínter fe complexi, ín terram ex equís decidíffent,vtfacile íntelligi potfet,ínímíca mente contendille, animoQs magis etíam pu gnilfe,quám corpore:non príüs diftracti funt,qp alter anima relíquerít. Ab hocalíquot plagis Eumenes vulnera£:neg; eó magís ex prelio excefsít,fed acríüs hoftib.inftitít.Hic equitibus proflígatis,ínterfecto duce Cratero,multís praterea,€ maxíme nobilibus ca E puspedeítris exercítus, quód ín ealoca erat deductus,vt inuito Eumene elabínon pofo so fe pacemab eo petí. Quam quum ímpetraffetín fidenon manfit,& fe fimul ac potuit, ad Antipatrum recepit. Bumenes Craterum exacíe femíuíuum elatum,recreare ftuduít, Quum íd non potuítfzt, pro homínís dígnítate, proQp priftína amícitía(nangy T iile vfus erat Alexandro víuo familíaríter) amplo funere extulít,offaty ín Macedonía vxorí eíus, acliberis remí(it. Haec dumapud Hellefpontum geruntur, Perdíccas apud flumen Nílum ínterficitur a Seleuco& Aatígono,rerumd tumma ad Antípatrü defertur. Hic quí deferuerunt; exercítu fuffragíum fereate, capitis abfentes damnantur: ín hís Eumenes. Hacille perculfus plaga, non fuccubuit,neque eo fecíus bellum adiíniftrauít. Sed exí lesres,anímí magnítudíne, et(i non frangebant, tamen immínuebant. Hunc perfeques Antígonus,quum omní genere copíarum abundaret,fepe ín ítíneribus vexabatur,neg vaquam ad manum accederclícebatnifi híslocis, quibus multís poffent paucí refiftere. Sed extremo tempore,cüm cófilío capíinon poffet, multítudíne círcumuentus eft. Hínc cüm multis fuís amifsís fe expedíuit, S ín caftellum Phrygie quod Noraappellatur,con fugit. In quo cum círcüfederetur,& vereretur,ne vnoloco manens equos militares per^ deret, quód fpacíáno effet agírádí:callídá fuit eíus ínuentü,quemadmodd ftans iumentum calefierí exerceríqy poffet, quólíbétíds X cibo vteretur, S à corporís motu nó remo ueretur.Subftríngebat caputloro altis, quam vtpríoribus pedibus plane terram poflet attingere:deínde poft verberibus cogebat exultare,& calces remittere: quí motus,non 2" míads fudoré excutíebat,quám fi ín fpacío decurreret.Cuo factü e(t quod omnibus mí» o E Ge e rabile eft vifum, vt aequé íameta nitída ex caftello educeret,cüm cóplures meníesín ob. (idione fuiffet ac(i ín cápeftribus ealocis habuiffet. Quotíefcung voluít,& apparatü,& munítíones Antigoni,alías íncendít, alíás difiecít. T enuítautemíe vnoloco,quádiu fuit hyems,q caftri fubfidia habere nó poterat, Verappropínquabat. Símulata deditione, o o e! dum de códiítionibus tractat, przefectís Antigoni impofuit, feqyacfuos omnes extraxit incolumes, Ad hác Olympías, mater qu fuerat Alexadrí, quü literas& nuncios mifit fetín Afia confultit, vtrümft repetità ín Macedoníá veniret(nam tit ín Epíro habítabat) & easresoccuparet: Huícille prímü fuafitnefe moueret,€ expectaret, quoad Alexandrifilius regnit adípifceretur. Sín alíqua cupidítateraperetur in Macedoníam,ormníum iniuríar& obliuífceretur,& ín nemíne acerbiore vtercetur ímperío, Hori nihíl eafecít: nà & ín Macedoníà profecta eft,& ibi crudelifsime fe gefsit, Períuítatitab Bumene abíen; tene pateretur Phi! ippí domus et familiíaeta mícifsimus,ínteríre, ferret; ope liberís Ale xàdri. Quam venía(i d aret,quáprímdm exercítus pararet, quos fibí fubfidioadduceret. ldquó facílids faceret,fe omnib.prefectís,qui in officío manebat mí(ifle literas, vt ei pa rat,eiusqy cófiliis vterent.Hiís verbis Eumenes permotus, fatius duxiít,fi íta tulíflet for tuna,períre bene metítís referente gratíam, dj ingrati viuere. Itaq; copias cótraxít,bellü aduerfus Antígonü comparauit: y vnà erat Macedones cóplures nobiles. In hís Peuce fles, qui corporís cuftos fuerat Alexandtií,tü aütobtínebacPeríidée:& Antígenes,cuíus (ub ímperío phalanx erat Macedonti.Inuídíá verens(quam tame efr aeten potuit) fi t 4 o Macedonü militum e7 Roma norum virtus, Fortifiimi qui babiti. Eumehnius flratagemata, Euiteis de Cra tero ac Ncopto lemo victoria, Eumenis in Craterum bumanitas. T Aldus habet, illo, vt intelligatur Eumené Cratero vfum familiariter,viuo Alexandro. Eumenes capitis ab Antipatro damnatus, Eurnenis de equis agitandis, callidi iuenti 1 Al.repetitum Macedoniam. TAlimimicifsimos fiirpé que q ue interimere,ferretQ;. Eunttenis gvátus animus. 1A]. auream. dam. € Romanorá fuperbia, da profectio. Eunmenisin An tigonum[iratcgema. TIuftinus,habet quater. Eumenes à fuis deditur Antigo no. Eumenis commentun, ad inuidiam declinádam,e7 auctori tatem retinenVeteranori mi litum Alexadri Antigoni cotra Eumene calli776 Aemylii Probi potius ipfe alienigena fummi imperij potíretur,quám alij Mac multitudo,ín príncípijs nomíne Alexadriftatu Íceptro ac diademate iufsít poní,atq; omnes q confilía caperétur:credensmínore fe ínuidia ne Alexádri,bellum videretur admíniftrare: quod& fecit. cípia,fed adregía conueniretur, atq; ibi de rebus deliberaretur edonü, quorum ibi erat it tabernaculum, ín eog fellam 1 ere3, c uotidie couenire, vtíbi de fummis rebus fore,fifpecie imperij, nominísq fimulatio, INam cá nó ad Eumenis prín : quodammodo latebat, cumtamen per eum vnü gereretur omnía.Híc ímpar etatís cum Antígono coflíxit, non acie ínftructa fed ín ítínere: eumq; male acceptum,ín Medíam hyematum coegit redi, te.Ipfe ín finítíma regione Perfidís hyematum copías díuifit,non vt voluít, fed militum uicerat(g Perfas,inueterata tum gloría, perare poftulabat,vtnunc veterani facíunt noftri. Itag; períc , H* AT i E. J fecerunt fuaíntemperantía,nímíag lícentía,vt omnía perda L Li 2 bus fteterínt,quám aduerfus quos fecerínt, cogebat voluntas.Nanque ílla phalanx Alexandri Magni,q ue Afiam peragrauerat de ,, tum etíam lícentía,non parere fe ducibus,fedím. paría horum cognofcat,neg rem vllam,nífi tempus ínterefíIe iu tar.Hyberna fumpferat,non ad vfum bellí ilum eft,ne facíat, quod illi nt,neg; mínüs eos cum qui, M»* H p-— Quodfi quisillorü veteranorü legat facia, dícet, Sedad íllosreuerfed ad ipforum luxuríam,longed; ínterfe dif: fenferant. Hoc Antígonus quum comperíffet, intelligeretqy fe parem non effe paratís aduerfarijs, ftatuit aliquíd fibi confilij n vbííillehyemabat,ad aduerfariorum hy ";. E H loca deferta,qua nemo íncolebat propter aqua ínopíam,caeterüm díerum erat fere de,, 9 ouí efle capiendum. Due erát víze, quà ex Medis, bernacula poffet peruenírí. Quarum breuíor per cem.llla autem qua omnes commeabant,altero tanto longíore erat copíofa,omníumq:rerü abundans ríos reícituros de fuo aduentu, quámill ca fola contenderet, fperabat fe ímprud ciendam,ímperat quamplurímos vtres . habebat anfractum, fed Hácfiproficifceretur,intelligebat príüs aduera €tertíam partem confecifTet ítinerís fuí:fi per lo^ entem hoftem oppreffurum, Ad hancrem corfi atqj etíam culeos compararí.Pofthzec pabulum, ; Z;-—, Oe^ 0 h* iz? preterea cíbaría cocta, díerü decem, vtqg quàm miínimé fieret ignisíncaflrís, Iterquod habebat,omnes celat, Síc paratus,quá -: L f".] 23- 1 cóftituerat proficifcitur. Dímidiü fere fpaciii con fecerat,cüm ex fumo caftrorü eíus fufpicío allata eft ad Eumené, hoftem appropinqua^ re. Conueníunt duces,quzrítur quíd opus fit facto. Intelligeba copías ipforü contrahi non poffe, quàm Antígonus adfuturus videbatur. títubanibus,& de rebus fummis defpe ; Lapi a; bere, imperata facere, quod anté no fecerínt,fe rem expe ntomnes, tam ccelerítet Hicomnibus ,, rantibus, Eumenes aít,fi celerítatem velínt adhi díturum, Nam quod díebus quinq, hoftís tranfire poffet,fe effecturü,vt no mínüs totidem díera fpacíoretardaretur. Quare círcumirent,fuas quífg copias cotraherer. tum,tale capít confilium. Certos míttít homínes a riaduerfaríorü, hísq; precepít,vt príma caftrorü confuetudiíne,fufpicionem inij uentu efTe pranuncíatü.Idemt poftera ceptü curant. Antígonus,tenebrís obortís ignes cófpi Ad Antigoniauterefraenadum impe dínfimos montes,qui obufj eantítíne 757 U 2, S aT nocte quámlatifsimé pofsínt,ignesfacíat qum maxímos, atque hos fecunda vigilía mínuant, tertía perexiguo sreddant:& adfimulata cíanthoftibus,hís locis effe caftra,ac de eorü ad^ noctefaciant, Quíbus imperatii, diligenter pre catur,credít de fuo aduetu effeav 4o dítum,& aduerfaríos illuc fuas cotraxiTe copías. Mutat confilíü,& quoníam íimpruden & illum anfractum longiorem copíofz vía catem adorírínon poffet flectít iter fuum, pítibítg diem vnum operítur, ad lafsitudínem fedandam mil ítum, acreficienda íumen^ ta,quo íntegriore exercítu decerneret, Hic Eumenes callídum Imperatorem vícít confi lío,celerítatemq; ímpedíuit cíus,neque tamen multum profecít. Nam ínuidía ducum cum quíbus erat,perfidíaq militum Macedonum veteranorum,cüm fuperior prelío dif cefsifIet, Antigono eft dedítus,cüm fe eum defenfurum,nec vnqua treclatio,vtfidem amíttere mallent, quám eünon prodere. eí fuílTet infeftifsimus,conferuaffet, fi per fuos effet lícítii, quód a poffe intelligebat ín hís rebus,quas imp ením Seleucus, Lyfimachus,Ptolemaus,opibus íam vale bus erat dímícandum. Sed non pafsi funthí quí círcà eran pto,omnes pre illo paruifuturos.Ipfe aute Antigonus ad fpe maxímarü rerum,lenírí nó poffet. ta ftodum quefiffet, quéadmodum feruari vellet exercítus ei t teranté feparatís temporibus íuraffet m deferturum. Sedtanta fuít nonnullorum virtutis ob^ Atq; hunc Antígonus,quum b nullo fe plus adíuuarí T A N:" endéreíamapparebatomníbus, Immínebant ntes,ciü quib. eí defummiísre: t,quod vídebàat Eumenerece eo eratíncenfus,vt nifi magna q; cüm eumín cuftodía dediffet,& prefectus cu " Vtacerrími,inquit,leonem,aut feroci fimum elephantü:nondum ením ftatuerat coferuare eum necne, V eníebat autem ad Eu menomn | 10| | 10! —-— Aa te ib amo uo nal e Am"ds mu. MM AS AE. FN pub. UA. 40 $0 Phocion. 777 mené vtrung) genus homínii,& quipropter odium, fructumoculis ex eius cafu capere vellent,€ quípropter vetere amícítíam colloqui confolaríq; cuperent, Multí etíam quí eíus formá cognolcere ftudebant, qualís effet, que tam díu,tamt valde tímuí(Tent,cuíus ín pernície polita(pem habuifTent víctoríze. At Bumenes cüm diutíüs ín vínculís efTet, ait Onomarcho,penes quem fumma imperij erat cuftodíze,(e mírarí, quare íam tertíum diem(ic teneretur:nó ením hoc conuenire Antígoní prudentíz, vt(ic devteretur vícto, quín aut ínterfící,aut mífIum fierí iuberet. Hic cüm ferocíus Onomarcholo quí vídere. tur: Quid tu,inquít,anímo fi ifto eras,cur non przlío cecídífti potíüs,quám ín poteftate inimíci veníres?Huíc Eumenes, V tínam quídem iftud eueniffet,fed eó no áccidít,quód nunquá cum fortíore fum cogreffus. Non ením cum quoquam arma contulí, quín ís mí hi fuccubuerít. Non ením virtute hoftium, fed amicorü perfidía decidi, Neg; íd falfum: nam& dignitate fuit honefta,& virib.ad labore ferendum firmís,neq; tam magno corpore,quám figura venufta, De hoc Antígonus,cüm folus conftituereno auderet,ad cófí lium retulít.Flic càm omnes vel prímó perturbatí,admí:arétur,non íam de eo fumptum e(fefupplícíü,à quo totannos adeó effent male habiti, vt fepead defperatíonem forent adducti, quíqy maxímos duces ínterfeciffet:denícs ín quo vno effet tantü, vt quoad ílle víueret,ípfi fecuti e(Te non poffent: ínterfecto,níhil habíturi negocij effent, Poftremo,fi illi redderet(alutem,quarebát, quibus amicis effet v(urus:fefe ením cum Eumene apud eum non futuros.Híc cognita confilij voluntate,tamen vfq; adfeptímü díem, delíberan 10 diífibí fpacíum relíquít.'T'um autem cüm vereretur,ne qua fedítio exercítus oríretur, ve tuíitad eum quenquam admíttí, X quotídíanum ví&tum amouerí íufsít. Nam negabat fe eívimallaturü,quíal(quádo fuiffet amicus. Híctamen non amplíüs, quám tríduü fame fatigatus, cdm caftra mouerétur,ínfcíente Antígono,íugulatus eft à cuftodíbus. Síc Eu menes annorit quíng;& quadragínta,cüm ab anno vígelimo(vtfuprà oftendímus) fe. ptem annos Philippo apparuiflet,€ tredecím apud Alexandrü,eundem loci obtínuif fct, ín hís vni equítüalz prafuiffet:poft aiit Alexandri Magní morté Imperator, exercí tus duxíffet,fummosiy duces partim repuliffet,partím ínterfecí(Tet:captus no Antígoni virtute,fed Macedonum períurio,talem habuítexítum víte.In quo quanta fuerit omníü opínío eorum,quípoft Alexadrum Magnum R eges funtappellati, ex hoc facile poteft íudícarí, quód nemo Eumene víuo Rex appellatus eft,fed praefectus. lidem poft huíus occafum, ftatím Regíum ornatum,nomeng fumpferunt,neg quod ínitíó praedícarunt, fe Alexandriliberís regnum fetuare,praftare voluerunt:€ vno propugnatore fublato, quíd fentirent,aperuerunt.Huíus fceleris príncípes fuerunt Antígonus, Ptolemzus,Se leucus,Lyfimachus,Caífinder. Antigonus autem Eumenem mortuum propinquis e. iusfepelíendum tradídít.Hi militari honeftot funere, comítante toto exercitu, t huma uerunt, offagy eíus ín Cappadocíam ad matrem atque vxorem liberosQg efus deportanda curarunt. 10 eo M^ PHOCIONIS VITA XIX. SE HO C10 N Atheniefis, etfi fepe exercitibus prafuít, fammostg magiftra «| tus cepít:tamen multó eíus notíor iíntegrítas eft vitz, quàm reí milítarís la. 2 Ibor.Itaq; huíus memoria eft nulla,illíus auté magna fama: ex quo cognoi míne Bonus,eítappellatus. Fuít ením perpetuo pauper, cüm ditifsimus * Z efTe poíTet; propter frequentes delatos honores, poteftatesq; fummas,quz cà populo dabautur. Hiccüma RegePhilippo munera magnz pecunía repudíaret, egatígy hortarenturaccipere:fímul' que admonerent,f(i ipfe hís facile careret,líberís a^ fo men fuís profpiceret, quibus difficile eflet ín füimma paupertate, tantam paternam tueri gloríam. Hís ílle:Sí mei fimiles erunt,ídem híc(ínquit)agellus íllos alet,quí me ad hanc dignitatem perduxít.Sin díísimiles funcfuturí,nolo meís ímpenfis, í(llorum alí augerigy luxuríam.Bídem cüm propead annum octogefimum profpera perueniffet fortuna, extremís temporibus magnum in odíum peruenit fuorum cíuíum. Prímó cum Demade, devrbe tradenda Antipatro confenferat, eíusqp confilio Demofthenes,cum ceteris quí bene de republíca mereri exí[Limabantur,plebifcíto ín exilium erant expul(i, Neq; ín eo folüm offenderat, quód patria male cofuluerat,fed etíam quód amicítize fidem nS prz íterat, Eumenis capti ui magnanimi tas ct coflantia, Antigoni bumd num dictum, Eumenis initri^ tus. Euntene viuo nemo Alexandri facceffori| rtpem auus cct appellare, Alexandri d cumin eius i ros perfidia, Eumenis funus, T Forté erema uerunt,qvanquam humare IT aq condendi cada ueris, comple. &itur. Vicies etn exep citibus prefuiffe Plutarchus fcribit, Pbocion,Bonus appellatus, Pbocionis ab£li nentia, Pbocionis dilzma. Pbocionis cri» mita, Pbodohis ingratitudo. Atbenietfium factiones, Phocion proditioitis accufatus. Pbocion indiCacaufa capitis damnatus, 1 Forté Emphi leus, vel Emytius, vt ha. Tbymoleonpa trie,c7 Sialie liberator, "Thymoleon fra em patrietyrannà fuftulit. Y; 1 Hunc arufpie ,Satyrum vocat Plutarcnus. Tbymoleottis res in Sicilia oea o fte. 778 Aemylii Probi ftíterat. Nang) auctus adíutusq; à Demofthene,eum quem tenebat afcederat gradum, Cümaduerfus Charetem eum fubornaret,ab codem ín íudícijs, cüm capítís caufam dí, ceret, defenfus alíquotíens,liberatus dífce(Terat, Fluncnon folàm ín perículís no defen. dit,fed etíam prodidít. Concídítmaxímé vno crímíne. Quuía cüm apud eum fummum eflet ímperíum populi,& Nícanorem Caffandri prefectum,ínfidíarí Pírzeo Athenien fiuma Dercyllo moneretur:eidemq poftularet, vt prouíderet, ne commeatibus cíuítas príuaretur:Hicaudíentepopulo,Phocíon negauit effe perículum,fe(g eíus rei obíidem fore pollícítus eft. Neq; íta multo poft,'Nícanor Pírzeo eft potítus. Ad quérecuperan dum,(ine quo Athenz omníno effe nonpoffunt,cüm populus armatus cócurrí(let ille non modo nemíné ad arma vocauit fed ne armatís quídem praeffe voluít. Erant eo t£ pore Athenís due factiones:quarü vna populí caufam agebat,altera optímatum, In hac erant Phocion,& Demetrius Phalerzus, Hari vtraq;g Macedonum patrocínijs níteba» tur, Nam populares Polyperchonti fauebát,optímates cum Caffandro fentíebant Inte rínà Polyperchonte, Caífander Macedonía pulfus eft, Quo facto, populus fuperior factus,ftatím duces aduer(íariz factionís, capitis damnatos,patría propulit. In hís Pho, cione, X Demetríum Phalerzum:dedp eare Legatos ad Polyperchonté mifit, qui ab eo peterent,vt fua decreta cofirmaret. Hic code profectus eft Phocio:quó vt venit, caufam apud Philippum Regemverbo,re ipfa quídem apud Polyperchontem íuffüs eft dícere, Nang ís tum Regísrebus praerat. Hic cüm ab Agnoníde accufatus effet, quod Pírzeü Nícanorí prodídiffet,ex confimili fententia ín cuftodíam coníectus, Athenas deductus eít,vtibí de eo,legibusfieretiudícium,Huc vbíiperuentü eft, cüm propter ztatem pedí busíamnon valeret,vehículoQy portaretur:magní concurfus funtfactí, cüm alij remíni fcétes veterís famz,aetatís míferer&tur:plurímí vero íra exacuerétur, propter proditio nís fufpicíonem Pírzei:maxímety quód aduerfus populí comoda ín fenectute fteterat, Qua dere,neperorádí quidem ei data eft facultas, X dícendí caufam. Inde íudício,legíti mís quibufdam cofectís,damnatus,tradítus eft vndecím vírís,quíbus ad fupplicía, mo. re Atheníenfiü,publíce damnati tradi folet, Híc càóm ad morte duceretur, obuíus ei fuit t Bmphiletus,quo familíaríter fuerat vfus. Is cüm lachrymás diíxiffet, O quàm indigna perpeterís Phocíon.Huícílle, At non ínopínata,ínquít: hunc ením exítum pleríq clari víríhabuerunt Athenienfes. In hoctantumfuitodíum multitudínís, vtnemo aufus fit eumlíber fepelíre. t Itaquea feruís fepultus eft, THYMOLEONTIS VITA XX» u——7 HYMOLEO N Corínthíus.Síne dubío magnus omnii íudício híc vír ex 74 títit. Nang huícvni contigit, quodnefcío an vllí,vt patría ín qua erat natus 4(. y opPreffamá tyranno liberaret:& à Syracufis, quib, auxilío erat míffus, ín i| ueteratam feruítutem depelleret: totamq; Sícilíam multos annos bello ve — xatam,à BarbarísQq; oppreífam, fuo aduentu ín príftínü ftatum reftítueret, Sedín hís rebus non fimplici fortuna cóflíctatus eft:& íd quod difficilius putatur,multó fapíentíus tulítfeciidam qudm aduerfam fortuna. Nam cüm frater eius'Tímophanes duxà Corínthíjs delectus,tyrannídem permiílítes mercenaríos occupaffet: partícepsi regnípofleteíTe:tantum abfuit focíetate fcelerís, vc antetulerít fuorum cíuíum liberta t fratrís falutí:& patrízelegibus obtemperare fanctíus duxerít, quàm imperare patría, Hacmente, pert arufpícem,comunemípaffinem,cui foror ex íj(dem parentib.nata,nw ptaerat,fratrem tyranni ínterfícíédum curauít.Ipfe non modó manus no attulit, fed ne afpícere quidem fraternü fanguínem voluit. Nam dum res conficeretut, procul ín prafi^ dio fuít,ne quis fatellespoffet fuccurrere. Hoc praclatífsímum eíus facínus,nó parí mo do probatü eftab omnibus. Nonnullí ením Izfam ab eo píetaté putabant,& ínuídíalau ,.] A* 71* dem vírtutís obterebant. Mater veró poft íd factum,neq; domum ad fe filium admífit,; neg afpexít,quín eum fratrícídamímpiíumqQ; deteftans copellaret. Quibus verbis adeo eft commotus,vt nonunquam vítz finem facere volucrítatq; ex íngratorum homínum confpectu morte decedere, Interím Díone Syracufis interfecto, Dionyfius rurfus Syracufarüi potítus eft. Cuíus aduerfarjopemà Corínthijs petíuerüt, ducem(g quo ín bello vterentur,poftularüt.Huc T'hymoleon miffus, íncredibili felícítate Dionyfium tota Si cilía depulít. Cüm ínterficerepoffet,noluít, tutoq; vt Corínthü perueniret effecit, quód virorumg Dionyfiorü opib, Corínthij fepe adiuti fuerat, Cuíus benígnitatís memoríá volebat 10 T) 20 10| | | | 1 | | 39| 30 | Í | l 40 49 ( I f | Í ;o m | f Íhvn NT: v4: nymoicon. 779 volebat extare,eamj praeclará víctoríam ducebat,ex qua plus effet clemetié,quám civ delítatís. Poftremó,vt non folüm auribus accíperetur, fed etíam oculís cerneretur,que, & ex quantó regno,ad quam fortunam detrufitlet.. Poft Díonyfii deceffum, cum Iceta bellauít, qui aduerfatus tuerat Díonyfio, quem non odío tyrannídis difTenfifle, fed cupí ditate,índicio fuít:quód ipfe expulfo Díonyfio,ímperíum dímiítterenoluit. Hoc fupera to, Lhymoleon maxímas copías Carthaginenfium apud Crímefum flumen fugauit, ac fatís habere coegít,fi liceret Afrícam obtinere, quí íam cóplures annos poflefsíone Síci lie tenebant. Cepít etíam Mamercum ltalícum ducem,homínem bellícofum& potentem, quítyraunos adíutü ín Sícílíam venerat. Quibusrebus confectís,cüm propter díuturnítatembellí,non folüm regíones,fed etíam vrbes defertas víderet:conquiftuit quos potuít,prímüm Sículos,deínde Coríntho accerfiuít colonos,quódab hís initió Syracu fz erant condítz, Cíuibus veteribus fua reftítuít,nouís bello vacuefactas poflefsiones díuific, Vrbiii mcenía dífiecta, fana deferta refecít: cíuitatib. leges,libertatemq; reddiditex maxímo bello,tantum ocíü toti ínfule concilíauit,vt híc condítor vrbíum earum, nóilli quí ínítió deduxerant, videretur. Arcem Syracufís, quam muníerat Dionyfius ad vibtobíidenda, fundamentis difiecít:czetera tyrannídis propugnacula demolítus eff, dedit operá,vt quàm mínimé multa veftíoía feruitutís manerent. Cüm tantis eífet opí bus,vt etíam ínuítís imperare poflet, tantumauté haberctamorem omníum Sículorum vtnullo recufante regnü obtíneret:maluít fe dilígi, quàm metuí.[taq; cüm prímdim potuítímperíü depofuit,& priuatim Syracufis,quod relíquü vítz fuít,víxit. Ned vero id imperíte fecí: Nam quod ceteri R eges ímperío potuerüt,hícbeneuolentía tenuit. Nul lus honos huíc defuít,necy pofteà Syracuós res vla geíta eft publíca, de qua príüs fit de creti, quàm Thymoleontis fententía cognita, Nullius vnquam confilium nó modó an» tclatá,fed ne cóparatum quídem eft:neq; id magís beneuolentía factum eft, quàm pru. dentía. Híc cüm zetate íam prouectus effct,fine vllo morbo lumína oculorü amifit. qua calamítatem íta moderaté tulít,vt neq; eum querenté quifquam audíerít,neqs eo mínus príuatís publícísqs rebus ínterfuerít. V eníebat aut ín theatrum, cümíbí concilium po uli haberetur, propter valetudínem vectus íumentis íunctis,atque íta de vehículo qua videbantur dícebat:neq; hoc illi quifquam tribuebatfuperbíz. Níhilením vnqua,neq; ? infolens,neg; gloríofum ex ore eíus exijc Quí quídem cüm fuas laudes audiret praedíca rijnunqua aliud díxit, quàmfe in ea re maximas díjs gratías agereatq; habere, quód cü Siciliam recreare cóftituífTent, tum fe potífsímum duce elTe voluifTent. Níhil ením rerá bumanarum,fine Deorum numíne agi patabac.[tag fuz domífacellum adzouezize con» flítuerat,ídip(anctifsímée colebat. Ad hanchomínís excellentem bonitate, mírabilesaccefferunt cafus. Nam przelía maxíma natalí die fuo fecít omnía:quo factum eft,vt eiufdé nacale feftum haberet vníuerfa Sícilía.. Fuíc quídam Laphiftius,homo petulans& in. gratus, vadímoníum cüm vellet ímponere, quod cum illo felegeagere díceret,& complures concurrí(fent,quí procacítatem homínís maníbus coercere conarentur: Th ymó. leon orauít omnes,ne íd facerent. Nanq; íd vt Laphiftio,carterísqylíceret,(e maximosla 40 bores,fummad adijífe perícula. Hàc enim fpecie libei tatís effe, fí omníbus quod quifgg vellet.legibus experírilícerec.Id càüm quídam Laphíftij fimilis, nomíne Demznetus ín concione populí,rebus geftis eius detrahere coepiffet, ac nonnulla ínueheretur ín Thy. moleonta,díixít,nunc demum fe voti e(le compotem. INanquehocà Dijsímmortalibus femper precatü,vt calem libertatem reftírueret Syracufanís,ín qua cuivis líceret,de quo velletímpune dícere. Híc cüm díem fupremü obijffet,publícé à Syracufanis ín Gymnalio, quod Thymoleonteum appellatur,tota celebrante Sícilía fepultus eft, eo DEREGIBVS BREVIS NOTATIO. LFER E fuerunt Grzcízgentís duces,quí memoría digni vídeantur,prae ter Reges. INanque eos attíngere noluimus, quód omníum res geítz fe. paratím funt relate: neque tamen híadmodum funt multí, Lacedzmo. nius autem Agefilaus, nomine, non poteftate fuít Rex, ficut czterí * Spartani. Exhís veró quí domínatum ímperío tenuerunt, excellenti fimí fuerunt, vt nos íudícamus, Perfarum Cyrus,& Daríus Hyftafpis filíus, quorum vterque príuatus,vírtuteregnum eftadeptus. Príorhorumapud Maffagetas ín pre. ío 2 , Victoria pre-. clara que dicatur. Syracufe A Co^ vinibijs códite, Tbyrtoleon yr bium Sicilie co ditor appellatus. Siculorum in Tbymoleontcia amor, ez bono rcs, Tbymoleontis in cecitate pe tentia, Tbymolcontis nodestia,e7 pictas in Deos, Tbymoleon omnia preliama xima die fuo na tali fecit omnia, Tbymolcontis patientia. Libertatis Ibecies, Tbymolcontis iors,e7 funus, Cyrus, 780 Aemylii Probi Darius. lio cecidit. Darius fenectute diem obijt fapremum. Tres funt preterea eiufdem generis, fi Xerxetrs.— Xerxes, I duo Artaxerxes, Macrochir quoque€ Mnemon. Xerxí maxime eft íllu(tre, Ü Araxexó— quód maximís pofthomínum memoríam exercítibus,terra marit bellum íntulít Gre, p duo, ciae, At Macrochír przcípuam habet laudem,amplifsímze pulcherrímag corporis for» al mz,quam incredibili ornauít vírtute bellí.INanqueillo, Perfarum nemo, fuít manu for. q tior. Mnemon autem iuftícía fama floruit. Nam cüm matrís fuz fcelere amififlet vxore, di tantum índul(it dolorí,vt eum píetas vínceret.Ex hís duo eodem nomíne,morbo,natu« à rz debítum reddiderunt. Tertíusab Artabano prafecto,ferro interfectus eft.Ex Mace- M ,, Philipps M4- donum autem genere, duo multó catteros antecefferuntrerum geftarum gloría, Philip, je cedo. pus Amynte fitíus,€ Alexander Magnus.Horum alter Babylone,morbo confumptus io 6q Alexander Ma. eft. Philippus Aegísá Paufanía, cüm fpectatumludos íret,iuxta theatrü occifus eft, V. le gna. nus Epírotes Pyrrhus quícü populo Romano bellauít. Is cüm Argosoppídumoppu à Pyrrbus. naret ín Peloponnefo, lapide ictus ínterijt. Vnus ítem Dionyfius príor: nam& manu n Dionyjua. fortis,& bellí perítusfuít:& íd, quod íntyranno nó facilereperitur,minímelíbidínofus, Ü nonluxuríofus,non auarus,nullíus rei deníque cupidus,nífi fingularís perpetui ímpe" ríj,ob eamqirem crudelis.Nam dum id ftuduít muníre,nullíus pepercít vítae,quem eius á ínfidíatorem putaret. Híc cüm virtute tyrannidem fibí peperiffet,magna retinuit felicita M te,maíorq annos fexagínta na:s,decefsít florente regno. Neque ín tam multísannis, sd cuíufquam ex fua ftirpe funus vídit,cüm ex tribus vxoríbuslíberos procreaíTet, multi; ie eí nati effent nepotes, Fuerunt praterea multí Reges ex amícis Alexandri Magni, qui 12. Antigonut. oft obítum eíusimpería ceperüt.In hís Antigonus,& huius filius Demetríius:Lyfime M Demeriw,— Chus,Seleucus,Ptolemazus.Ex hís Antígonus,cüm aduerfus Seleucum, Lyfimachum. M L/inihw, quedimicaret,ín pralío occifus eft.Parílzto affectus eft Lyfimachus aSeleuco. INam! Seleucus. focietate dí(Toluta,bellum interfe gefTerunt. At Demetríus,cüm filíam fuam Seleucoin Plemeu.^ matrimonium dediffet,neque eó magís fida ínter eos amícítía manere potuíflet, captus bello,ín cuftodía focergenerí,períjt morbo. Neq íta multo poft Seleucus Ptolemzo Ceraunío,dolo interfectus eft,quem ílleà patre expulfum Alexandría, alienari opum índigentem,receperat.Ipfe autem Ptolemzeus,cüm víuus filío regnum tradidi(Tet, ab íl^ lo codem víta priuatus dícítur.De quibus quoníam fatís díctum putamus, noníncómo dum videtur non przteríre Hamilcarem€ Annibalem, quos€ anímí magnítudíne&;o callídítate,omnes ín Afríca natos praftítifTe conftat. HAMILCARIS VITA XXI. Kamilcaris ge- 3AMILCA R Anníbalís filius,cognomíne Barchas, Carthaginefis, prímo l dusk. j| Puníco bello,fed temporibus extremís, admodum adolefccn:ulus, ín Síci^ f: lía przeffe ccepit exercítuí, Càm ante eíus aduentum,& mari,& terramale f H emilcaris res*| res gererentur Carthaginenfium:ípfevbí adfuít,nunquáa hoftí cefsit,neque(i in Sicilis gefte. locum nocendi dedit:fzpety e cotrarío occafione data, lacefsíuít, femperg p fuperior dífcefsít. Quo facto,càm pene omnía ín Sícilía Poeni amififfent,ílle Erycem fic uL. defendít,vtbellum eo loco geftum non videretur. Interím Carthagínenfes claffe apud f ínfulas Aegatesà C. Luctatío confule Romanorum füperati, ftatuerunt bellí fínem- d cere,eamqy rem arbítrío permiferunt Hamilcarís.llle etfi flagrabat bellí cupiditate, tame h pací feruiendum putauit, quód patríam exhauftam fumptibus, díutíüs calamitatem bel, li ferrenon poffe íntelligebat. fed íta vt ftatim mente agitaret, fi paululum modó reset h : fentrefectz, bellum renouare, Romanosq armís perfequí, donec aut certé viciffent;aut" Hanilesris cos victi manum dediffent.Hoc confilio pacem concilíauit: ín qua tanta fuít ferocía, vt qui b flantia. Catulus negaretbellum compofiturum,nífi ílle cum fuis, quí Erycem tenuerunt, armís à relídtis,Sícilia decederent:fuccumbente patría, ípfe periturum fe potíüs dixerít, quàm f cum tanto flagítío domumrediret. Non ením fuz effe vírtutís,arma á patríaacceptaad^(al.«, uerfus hoftes,aduerfarijs tradere. Huíus pertínacíe cefsit Catulus. At ille vt Carthagine p venít,multó alíter acfperabatrempublícam fe habentem cognouit. INanq diuturníta/ p te externi malí,tantum exaríitínteftínum bellum, vt nunquam parí perículo fuerit Cat" Carthago à[uj thago,nifi cum deleta eft.Prímó mercenarij miílítes,qui aduerfus Romanosfuerant,de e militibus in fum Ícíuerunt,quorum numerus erat vigínti míllíum.Hítotam abalíenarunt Afrícam,pfam m mum dfrimeg Carthagínem oppugnarunt. Quibus malísadeo funt Poení perterríti, vt auxilía etíam adducta. Romanis petíuerínt,caqy impetrauerínt, Sed extremó, quum propé íam ad defperatío f nem -— [2] ic tum,vfq; ad hanc díem íta conferuauf, vt nemini dubium efTe debeat,quín reliquo: Annibal. 781 nem perueníílent,FTamilcarem Imperatorem fecerüt.Is non folüm hoftes à murís Car thagínísremouít, quumamplíus centum míllía facta effentarmatorü, fed etíam eó com pulit,vtlocorum anguftijs claufi,plures fame quam ferro ínterirent. Omnía oppida ab^ alienata,ín hís Vtícam,atg; Hípponem valentüísima totíus Afrícz reftituit pavriz: ne» ue eo fuit cotentus,fed etíam fines ímpertj propagauit:tota Afríca tantum ocíumreddidít,vt nullum ín eabellum víderetur multís annís fuiffe. Rebus hís ex fententía peraáis,fidentíanímo atq ínfefto Romanís, qu facilis caufa bellandi reperíretur, etfecít vt Imperator cum exercítu ín Hí(paníam mitteretur, eocy fecum duxít filium Anníba. lem annorum nouem. Erat praeterea cum eo adolefcens illuftrís, formofus, Hafdrubal, i quem nónullí dílígí turpíüs quám par erat,ab Hamílcareloquebantur. INon ením ma ledící tanto víro deeffe poterant. Quo factum eft, vt à Praefecto morum, Haídrubal cum eo vetaretut efTe. Huícille filíam fuam ín matrímoníum dedít, quod moribus eo^ rum ínterdící non poterat focero gener. De hocídeó mentionem fecimus, quod Hamílcare occifo,ille exercítuíi praefuit, resq; magnas gefsit,€ princeps, largitione, vetu. ftos peruertít mores Carthaginenfium: eiu(dém(g poft mortem Hannibalab exercitu accepítímperíum. AtHamilcarpofteaquám mare tranfijt, ín Hifpaníamtip venit, magnasres fecunda gefsítfortuna,maxímas bellícofifsímastg gentes fubegít equís,armís, viris,pecunía totam locupletauit Afrícam. Fic cüm ín Italiam bellum ínferre meditaretur,nono annopoftquám ín Hífpaníam venerat, ín pralío pugnans aduerfus V ecto^ H H:; Y misc,-(* Bo nes,occifus eft. Huíus perpetuum odíum erga Romanos,maxime cócítatle videtur fe: cundum bellum Punícum.Nanq Anníbal filius eíus,afsíduís patrís obteftationibus eó al]. A MEM" eft perductus, vt ínteríre, quàm Romanos non experiri mallet. ANNIBALIS VITA XXII. IN NIBAL Hamílcaris filius, Carthagínen(is. Si verum eft( quod nemo dubitat) vtpopulus Romanus omnes gentes vírtute fuperarit, non eft ín ficiandum, Annibalem tantó praftitíffe ceteros Imperatores prudenría, quantó populus Romanus antecedat fortitudine cunctas nationes. Nam quotíefcunque cum eo congreffus eft ín Italía, femper difcefsít fuperior, Quódnifi domi cíuíum fuorum ínuídía debilítatus eflet, Romanos videtur fuperare potuílfe. Sed multorum obtrectatío deuicít vníus vírtutem. Hícautem velut hareditaterelíctum odium paternum erga Romanos, fic cófirmauiít, vt príüs animam, quàm iddepofuerít. Quí quídem cüm patría pulfus efiet,& alienarum opum índigeret nun^ quam deftítit antmo bellare cum Romaníf Nam vtomíttamt Philippum, quem abfens hoftem reddídít Romanís:omníum hís temporibus potétifsímus Rex Antiochus fuit, Hunctanta cupídítate íncendít bellandí, vtvíquea Rubro marí, arma conatus (it ínferre Italie. Ad quem cüm legati veniflent Romani, quí de eíus voluntate ex plorarent, darent(g operam confilijs clandeftínis, vt Annibalem ín fufpícionem Regí e A Bo adducerent,tanquam ab iplis corruptumalía atque anteà fentíre:neque íd fruiirà fecit, fent:ídig Annibal compeniífet, feqg ab interíoribus coníilijs fegregarí vidilTet: tempore datoadijt Regem, eídj quum multa de fide fua,& odio in Romanos commemoraffer, hocadíunxít: Pater(inquit) meus Hamilcar, puerulo me, vtpoté non amplíus nouem annos nato, ín Hifpaníam Imperator proficif: ens, Carthagine loui Optimo Maxímo hoftíasímmolauit. Quz diuinaies dum cóficiebaturquzliuítà me, Vellem nefecum ín caftra proficifci. Id quum libenter accepilfem, atque ab eo petere coepitlem, ne du bitaret ducere: tum ille, Facíam( ínquít) 1 idem mihí quam poftulo dederis. fimukg adaram adduxit, apud quam facrificare inftítuerat, eam; caeterís remotís,tenecem, fu rare iufsít, Nunquám me ínainicitía cum Romanísfore. Id ego íufturandum patri d^ €in^ :^"1" e,,."" pore eadem mente fim futurus. Quare, fi quíd amice de Romanís cogítabís, non ím €.!.' D.- 1i T(^ prudenter fecerís,(i me celarís. Càm quidem bellum parabís, te ipfum frufiraberis, fi ("1T & non meín eo príncíipem pofueris. Hacígíturztate,cum patre ín Hifpaníam profe: eft.Cuíus poft obítum, Hafdrubale Imperatore fuffecto, equítatui omní pracfuít. Hoc quog ínterfecto,exercítus,fummam ímperfjad eum detulít. Id Carthagínem delatum, publícé comprobatum eft. Síc Annibal mínor,quínque& víginti annís natus,Imp eratorfactus,proximo tríennío omnes gentes Hifpaníz bello fubegit. ii id faede. v ratam Us Hanmilcaris in Africa res gefle Hamilcar in Hi [paniam mititur, Hafdrubal H4milcaris gener. Hamilcaris ves in Hifpania gefte mors. Hanilcaris in Romanos odit, Annibalis pater, e pre[lat tia, Annibalis in Rom,.odium, 1 Philippum in tellige Demetrij Maced. regis filiü.de quo vide Iuftinum lib.29. Annibalis ad Antiochum or4 tio, qua fui in Rox:.odij fidem fact. Annib«lis prime nulitie rudi menta. Annibal imperator,et etus re$ in Hifbania gee. 782 Aemylii Probi ratam ciuitatem vi expugnauit: tres exercítus maxímos comparauít. Ex hís vnum ín Africam mífit,alterum cum Hafdrubale fratre ín Hífpanía relíquit, tertíum ín Italiam fecum duxiít:faltum Pyrenzum traníiít: quacunque íterfecít, cum omníbus íncolís con , flixít:neminem nífi victum dími(it.Ad Alpes poftea quàm venít, quz Italiam ab Gallia HeredesGra-. feiungüt,quas nemo vnquam cum exercítu ante eum, prater Herculem Graíum tranf is,c Sus ierat:quofacto,íshodieSaltus Graíus appellatur: Alpícos conantes prohibere tranfiGraiut, qu4 A^ tum,concídit: loca patefecit, ítínera munijt, effecítig vt ea elephantusoneratus íre pof-; nibalin Italia(et C13 antea vnus homo ínermís víx poterat repere. Hàc copías traduxít, ín Italiam: É tranfit. peruenít. Conflixeratapud Rhodanum cum P.Cornelío Scípíone Confule,eumt pe: Bnnibalisrsin pulerat. Cum hoc eodem Claftídío apud Padum decernit, faucium índe ac fugatum dí"-"[D Mdi4gdie.^ mittit. T'ertíó idem Scipio cum collega Títo Longo,apud Trebíam aduerfus eum ve- i nít. Cum hís manum conferuít, vtrofque profligauit. Indeper Lígures Apennínum t tranfiít, petens Hetruríam. Hocítínereadeó grauí morbo afficitur oculorum, vtpoft, I eanunquam dextro zque benevíus fit, Quua valetudíne cüm etíam tum premeretur, t lectícag ferretur, C. Flamíníum Confulem, apud Thrafymenum, cum exercítu ín(i. h dijs círcumuentum occidít. Neque multo poft, C. Centenium Pratorem,cum deleca É manu faltus occupantem.Hínc ín Apulíam peruenit. Ibi obuíám eí venerunt duo Con r fules C. Terentíus,€ Lucius Aemylíus. Vtríufque exercítus vno pralío fugauít, Pau» f lum Confulem occidit,€ alíquot praeterea Coníulares. In hís Publíum Seruilíi GemiAntibal ad vr- ní&, quíanno fuperiore fuerat Conful. Hacpugna pugnata, R omá profectus eff,nullo 1 lo d bem Ro. eáftr4 sefiftente: ín propínquís vrbís montíbus moratus eft. Quum alíquot bí díes caftra ha,£ locat. bui(et,& reuerteretur Capuam, Q.Fabíus Maxímus Díctator Romanus,ín agro Fa, t lerno eífe obíecit. Hic,claufus locorum anguftíjs,noctu fine vllo detrímento exercítus f Annibalis ftra-. fe expediuít. Fabíocallidifsimo Imperatori dedít verba. Nang; obducta nocte,famen, r tegema, taín cornibus íumentorum delígata íncendit, eíuscp generis multítudíné magnam dif? É palatam ímmifit, Quo repentíno obíectu vífo, tantum terrorem íníecít exercitui Ro, 1 manorum, vtegredi extra vallum nemo fit aufus. Hanc poftrem geftam,non íta multís diebus, M, Miínutíum Rufum Magiftrum Equitum, paríac Dictatorem ímperío, do»! lo perductum ín przlíum,fugauit, T.Semproníum Gracchum íterum confulem,ín Lv. f canis abfens, ín infidias inductum, fuftulít.VI. Claudíum Marcellum quínquíes Confu; o... n lem,apud Venufiam parí modo interfecít. Longum eft enumerare pralía:quarehocv, Annibalab t4-. numfatís erít dictum, ex quo intellíoí pofsít quantus íllefuerit. Quandíuín Italía fuit, b lis inidi. nemo eiínacíereftitit,nemo aduerfus eum poft Canenfem pugna, in campo caflra po» y cefrit, fuit. Híc ínuíctus patríam defenfum reuocatus,bellum gefsít aduerfus P.Scipionemf. f: líam,quem ípfe primüm apud Rhodanuni; iterum apud Padum, tertíó apud Trebíam d fugauerat. Cum hoc, exhauftís am patría facultatibus, cupíuit ín przfentíarum bellum li componere,quó valentíor poftea congrederetur. In colloquíum conuenít,coditíones f£ Anibal à Si- non conuenerunt, Poft íd factum,paucis díebus apud Zamam cum eodem conflixit. á pionefuperatus Pulfus,incredibile dictu,bíduo,et duabus noctibus Adrumentüperuenít,quod abeítà lc Zamacírcíter míllía paffus trecéta.In hac fuga, Numídz qui fimul cum eo acíe exceffe. 499«« rát ínfidíati funt eí:quos no folüm effugit,fed etíam ipfos opprefsít. Adrumeti reliquos ex fuga collegit. Nouís delectibuspaucís diebus multos contraxít,cüm ín apparádoa^ cerrímé effet occupatus, Carthagínefes bellum cum Romanis compofueráüt.lllenihílo fecíüs exercítuí poftea pracfuit,resdy ín Afríca gefsit.Itemq; Mago frater eíus,víq; ad Pu Cartbaginenfiit. blíc,€ Caíü Aurelíü Cofs.hís ením magiftratibus Legati Carthagínenfes Romávene lcgatiRoma mit runt, quí Senatui populoq; Romano gratías ageret, q cumhís pace fecifTent, ob eamiy tuntur, de pace reri coronaaurea eos donarent,íimuli peterent, vt obfides eorü Fregellís effent capti- 1 gratisacturi| uic redderent. His ex Senatufconfulto refponfum eft,munus eorüi gratum acceptumq e(fe,obfides quoloco rogaret futuros,captíuos nó remíffuros: quód Annibalem,cuíus l opera fufceptü bellum foret,ínímíci(símü nomini Romano,& nunc cum imperioapud 50;« t Confülem ha€Xercítü haberent: ítemqy fratr€ eíus Magonem, Hoc refponío Carthagínenfes cogní^ belufins. to, Anníbale domum,Magonemáy reuocarüt, Huc vtredijt, t Praetor factus eff, poft RegebiniCar- Rexfueratanno fecüido€ vígefimo. Vt enim Rome Confules,fic Carthagine quotan» thagine, nís annuíbíni Reges creabantur.In eo magiftratu,parí dílígentía fe Annibal prebuit,ac fuerat ín bello. INangy effecít ex nouís vectígalibus,non folüm vt effet pecunía qua Ro! manis ex foedere penderetur, fed etíam fupereffet, quz ín ararío poneretur. Deínde q anno poft pratura, M, Claudío, Lucío Furio Confs, Romaní legati Carthagíne vene» runt 733 rint.Hos Annibal fuí exp: ofcendigratía mííIos ratus, príus quàm hís Senatus daretur, nauem conícendi clim, ot que ín t^yríam ad Antíoc chum protugít. Hac rep: làm facia; Atnibalis ad Poenínaues« duas, quz eum comp: erdeten it,(i poffent confequi, míferunt:bonaeius Antiocbum pabteata domum à fundame: itis dífiec cerunt:íptum exulem iudícarunt. At Annibal fuga. zw gerat,L. Cornel io, Quínto Mínutio Cofs.cü quíngs nauibu yreneorü: fi forte Cartha gíneníes ad bellum An. tiochí,f poete íam perfuaf: lerat,vt cum SESS ín Italia pro^ ficifcet s ifratrem excíuír.Id vbi Paenirefcíuerunt Magonem eadem ft atrem poena affecerunt, Tii defperatís re cbus,quumí felutflent naues ae vela ventis jo (09'? dediffznt: PORE d tíoch dit f] oerueníit. De Magor nis interítu d uplexmemoría pro- JMagonis Am» a eft. Nang alij naufr ragío, ali ipíiusí leruis iplius ínterfectá ed, fcript tumrelíqu ierüt. Antío, nibalisfratris z- i chus aüt, fitam ínagendo! bel(Tet confilijs eíus immi fuícipiédo ínftí- interitu. tuerat,.propíüs Tyberí q$ l'hermopylís, de fumma i imperi] à efie Qué etfí mul niis| conarí vídebat, tamennulla deferuitínre. Pracfuit pauci Xauíbus,quas afi uffus erat ín Afiam ducere, hísqy aduerfus Rhodiorum claff: min Pamphy conflixit. Quo cüm mul Itítudíne aduerfarío orü(ui fuperarentu(pfe quo cornures AS fic fait fuperior. Antíocho fugato ,verensne ded: eretur( fecillet poteftatem) Creta imad Cortyníos venit, v"t íb dítautem vít romníif ca llidíísímus, magno feforc per ní li idit Annibal quo OM 10 auarítíam Crete um: magnam ením fecum pec uníam port bat, ded nip flrategemate i l. famam. Itaque capít tale confilía. Amphoras complures ,fummas ope Creenfn qn in- Co& :: ibus in um:nece alíud quíicdi f derer domeftícis i bellicofasna atio» iul in Poir ontüpe erue Bir: eie Rege€ REC o o e in nibalc op primi lifeds vtro» Annibalis in iremouiflet,fa^ pugna nauali tíonem. Cat ex ferpentibus , Jtrategema, Ld 'abatur nauíu quan mpl Uurdmnas venen: rum cum cofeci(fet mae claisíaríos conuocat,hísq p p! 1 erís tantüm fatis hal ez I os Rex a autem Bua na Annibalis calliam dum confilium. 1aues adueríarío: i "Dto sii ueri E Mens Iun P Ca E! yictoria, (3 fe tíonem fe: im Vitarent non videret 1 1 f. p deltribus 784 Aemylii Probi Annibal. ium haber. dítcafu,vt Legati Prufize, Roma apud t L.Quíntíum Flamínium Cofularem coenaréc Liu.& alij. atqj ibí de Annibale mentíone facta,ex hísvnus diceret,eü ín Prufie regno eíle.Id pofte d ro díe Flamínius Senatuí detulit. Patres confcrípti,qui Annibale víuo nunquamfe fine Romani à Pra- infidis futuros exiftimabant, Legatos ín Bíthyníam miferuntIn hís Flamíníd,quí à Re, fna"nibil? ll- se peterent,neínimícifsimum fuum fecum haberet,fibíg; dederet.His Prufia negareau bidcdi pojtulát.^. on eft.Illudrecufauít,ne idà fefierí poftularét, quód aduerfus us hofpítij effet:ípfi fi poffent,comprehenderent: locum vbi effet facile ínuenturos. Anníbal ením vno loco fe tenebat ín caftello quod ab Rege datum erat munerí. Idi fic edificárar, vtín omnibus partíbus zedífícij exitus haberet, femper veres,ne vfu veniret quod accídít.Huc cümLe"i gatí Romanorü veniflent, ac multítudíne dom eíus círciidedi(Tent:puerab íanua pro, to| Ípiciens, Annibali díxít plures prater confuetudínem armatos apparere. Quí ímperauit| ci,vtomnesfores zdificij círcumíret,ac propere fibirenuncíaret,num eodem modo vn. i " dique obfideretur. Puer,cüm celeríter quod effet,renuncíaffet,omnesd exítus occupa,| dM tos oftendí(Tet, fenfit id non fortuító factum,fed fe petí,neque fibí díutíüs vítam effe re,: t Arnibilvene-. tínendam, quam nealíeno arbítrío dímítteret: memor priftínarum vírtutum, venenum i nofumptomo| quod femper fecum habereconfueuerat,fumpfit. Sícvír fortifsíimus, multís varíjsty per, H Fifi,. funciuslaboribus,anno acquíeuít feptuagefimo. Quibus Confulibus ínteríerít,no con, 4 Aa Mf; uenit. Nang Attícus, M. Claudío Marcello,& OQ. Fabío Labeone Cofs.mortuti ín An t ago Ce* malifuo, fcríptumreliquít.AtPolybíus, Aemylio Paulo,&tCaío Bebío Pamphilo.SuL, 1 Ü ilimushabee Pítíusautem Blíto,P. Cornelio Cethego,& Bebío Pamphilo. Atque tantus vír,tantísq 20 s 1 Co. Bebio Pam bellísdíftríctus, nonnihil temporís tribuit líterís. Nang, alíquot eíus libri funt Gireco fer! 1i phlo&paulo. mone confectí.[n hís ad Rhodíos de Cn. Manlij Volíonís ín Afía rebus geftís. Fluíus pon, P Cor bella gefta,multi memoríze prodiderunt: fed ex hís duo quí cum eo in caftrís fuerunt, fi j Avmnibdlis libr; mul vixerunt, quamdíu fortuna paffa eft,Philenius,& Sofilus Lacedaemonius, Atque Grec cifcri- hocSofilo Annibal literarum Gracarum vfus eft doctore. Sed nostempus! pti. eft huíus líbrí facere finem,€ Romanorum explícare Imperatores,quo facilius collatís vtrorungy factís, quí vírí; praferendifint,pofsit iudicari, d ? Í f [ : Q f i I ] : 40T l FS" FRAGMENTVM QVOD EX PROBI LIBRO POSTERIORE$V-» PERES T, M» PORTII CATONIS VITA» SURE A T 0 ortus municipio Tufculo,adolefcentulus,príus quàm hono. bz ribusoperam daret, verfatus eft ín Sabínís: quod ibit haeredium à "€ f patrerelíctum habebat. Hortatu L, Valertj Flaccí,quem ín Confu. NT, Catonis natale folum. t Al. predium. 10 * fe| 2/ latu, cenfuratg habuít collegam( vt M. Perpenna Cenforíus narra^: à 4| refolítus eft) Roma demigrauít,ín foro effe ccepit. Prímum ftípendium meruítannorü decemfeptemq;, Q.Fabio Maximo, M. Clau(77M dio C o ss. Tribunusmilitumín Sícilía fuit.Inde vtredijt,caftrafe-, 5... ior cutus eft P. Claudij Neronís: magniqy opera eíus exiftímata eft,ín prelío apud* Sena, gequa Seno-, quo cécídit Afdrubal frater Annibalís. Quaftor obtígit P. Afrícano Confulí, cum quo gallia dicitur pro fortís necefsítudíne víxít:nanque ab eo perpetua dilfenfit víta. Aedilis Pl.factus eft.'^ Vra cum* C.Heluío.Pretor prouíncíam obtínuit Sardínía,ex qua Quaftor fuperiore cem. 1^. C-Aclio. :o poreex Afríca decedens, Q. Enníum Poetà deduxerat, quod non mínorís zftímamus, 29 im quemlibet amplií(símum Sardínienfem tríumphum. Confulatum gefsít cum L. Valerío Flacco,forte prouíncíam nactus Hifpaníam cíteríiorem,ex qua triumphum de i portauiít. Ibí cám díutíüs moraretur, quód Scipío Afrícanus Coníul íterá, cuíus ín prio ri confulatu Quaftor fuerat:voluít eum de prouíncía depellere,€ ipfe eí íuccedere, ne^ que hoc per Senatum efficere potuít, càm quidem Scípío ín ciuítate principatum obtineret:quód tum non potentía,fed iure refpublíca adminiftrabatur. Qua ex re iratus Se^ natu peracto,príuatus ín vrbe manfit.At Cato Cenfor cum eodem Flacco factus, feue^. Catonis cenfurt praefuít eí poteftatí. Nam& ín complures nobiles anímaduertít,€ multasresnouas ra. ín edíctum addidit, qua re luxuría reprímeretur, qux íam tum íncípíebat pullulare. Cír. ;» citerannos octuagínta,vfq; ad extremam aetatem, ab adolefcentía, R eípublicze caufa fu Ícípere ínímicítías non deftítít. A' multís tentatus, non modo nullum detrímentum exiftímatíonís fecit, fed quoad vixit,vírtutum laude creuit. Inomníibus rebus fingularífuít| Catonis virtuprudentia,& induftría: nam& agricola folers,& reipublícz perítus, lurífconfultus,&&. tes eximie. i Y : 1 d n agnus Imperator,& probabilís Orator,& cupidifsimus literarum fuít. Cuarum ftu. íum et(i feníorarrípuerat,tamen tantum progreffum fecit, vtnó facile reperíre pofsís, eque de Gracis,neq de Italícís rebus, quod eifuerítíncognítum. Ab adolefcentía c6. Catonis oratiofecítorationes:fenex hiftorias fcribere inftítuit, quarum funtlíbrí(eptem. Prímus contí. nes, ey Origin netres geftas Regum Populi Romaní. Secundus€ tertíus, vndéquag cíuítas ortafit libri. i Italícaxob quam rem omnes Orígínes vídeturappellatle. In quarto autem, bellum Pu«o nicum prímum:ín quínto, fecundum. Atq; hzc omnía capítulatím funt dícta, Reliqua bella pari modo profecutus eft,vfque ad Preturam Ser. Gralbze,qui dírípuit Lufitanos. Atq; horum bellorum duces non nomínauit, fed finenomínibusres notauit. In eifdem expofuít quz ínItalía Hifpanijsqg viderentur admiranda. In quíbus multa índuftría& dilígentía comparet,multa doctrina. Huíus de víta& moribus plura ín eo lí Aemplij Probili bro profecuti fumus,quem feparatim deeo fecimus, rogatu T ítí ber de vita CaPomponíj Attíci.Quare ftudíofos Catonís,ad illud tonis, volumen rclegamus. Vy A Ceftodorus 7 C.Acilius Aemilius Aefchines orator Aefchines Socraticus Aefchylus Aeíopus Agefilai epiftola Alcaus Alexander Magnus Alexander Myndius Alexandrides Delphicus Anacreon poéta Anaxagoras Anaximenes rhetor Andocides Androclidas Andron Halicarnaffenfis Androtion Anticlides Antigenes Antigonus Antimachus Teius Antiochus Philofophus Antipater Epigrammatü fcriptor Antiphanes poéta Antiphontis criminationes Antifthenes M. Antonius in refutatione Philippicarum Apollodorus Apollothemis Aratus Sicyonius Archelaus poéta Archeftratus Archidamus Archilochus Archimedes Archippus Ariftidis Milefiaca Arifto Chius Ariftobulus Ariftobulus Cafandrinus Ariftocrates Hipparchi F. Arifton Philofophus Ariftophanes Ariftoteles Ariftoxenus Afinius Pollio Athanes Athenodorus Sando Autoclidis Exegetica ) Acchylides 3ato Sinopenfis Bibulus Bruti priuignus Bion AVTHORVM, QVORVM PLVTARCHVS TESTIMONI.4A CIT.AT IN HOC OPERE, C.4talogus fecundum feriem literarum. Bruti epiftole Butas Elegiographus C C cilius C.Cafar Cafar Auguftus C.vide Acilius, Oppius C.Fabr. epiftola Califius Callimachus Callifthenes Canifius Cato Maior Chares Ifangeleus Chares Myulenzeus Chares quadruplator Charon Lampfíacenus Chryfippus Cicero Claudius Rufus Cleodemus Clidemus Clitarchus Clifthenes Clodij indexcemporum Cornelius Nepos Craterus Macedo Cratinus Comicus Critias Critolaus Ctefias Ctefibius D Aimachus Platzeenfis Damachus Damaftes Damon Delphici commentarij Demachoris Demofthenis ne ceífarius Demaratus Corinthius Demetrius Magnes Demetrius Phalereus Demochares Solenfis Democritus Demon Demofthenes Dicearchus Didymus Grammaticus Dinias Dino Diocles Peparethius Diodorus Cofmographus Diodorus Periegetes Diogenes Dion Dionyfius Halicarnaffeus Dionyfodorus Diofcorides Diphilus Duris Alcibiadis ftirpe natus, Samius E Nnius Epaminondas Ephorus Epicharmus Comicus Epigrammata Eratofthenes Euanthes Samius Eumenis epiftole Eupolis Euripides Eutychidas F Abius Pi&or Fannius Fereftella G Anifius Glaucippus Hyperidis F. GlyceusSamius Gorgias Leontinus C.Gracchus H fIEcoreus Eretrienfis Hegefias Magnefius Hellanicus Heracletus Heraclides Cumzus Heraclides Ponticus Hereas Megarenfis Hermippus Herodorus Herodotus Hefiodus Hieron ii Hieronymus philofophus Hieronymus Rhodius Hippias Eleus Hippias fophifta Homerus Horatius Hyperides ]Bycus Idomenzus Iobas Ion Ion Chius Ion poeta lphicrates Iphitus Ifocrates Ifter Itanus Iubarex d —--— Lacey| Cy o0oy C)». r7? 9 Ww ae Ur b de d *u"o""tJ Pi P I, LAconici commentarij Liuius Lynceus Samius de coena La. 'mise M N Arfyas Megarenfes hiftorici Melanthius poeta Menandri comedia Menecratesin hiftoria Nicez Mnefiphilus Meffala Munatius Mufzeus poeta N Afica Nauficrates rhetor Neanthes Neanthes Cyzicenus Nicagorag Nicolaus philofophus O OLympiadis epiftola Olympus medicus Oneficrates )neficritus C.Oppius P Aeno Amathufius Panaztius Pappus Páfiphontis dialogus Patecus Phanias Ephefius Phanias Lesbius Phanodemus Pherecydes Philippides Comicus Philippus Chalcidenás Philippus delator Philippus rex Philiftus Philo Thebanus Philochorus Philoftephanus Philarchus Phrynichus Pindarus Pififtzatus Pifo Plato Athenienfis Plato Comicus Plutarchi de Hercule fcriptü. Plutarchiliber de Quaftionibus Polemo Periegetes Polybius Polycritus Polyzelus Rhodius Pofidonius Promathionis Italica Prolemzus Publius Volumnius Pyrrhus Pytheas Pytthius Q.znilij epiftola R Rvilius S Alamis,poema Solonis Salluftius Sappho Sextius Syllas Simonides Simyli poetze verfus Solonis verfus Sophocles Sofibius fcriptor Sotion Spartanus quidam poeta Spharus Stefimbrotus Thafius Strabo philofophus Stratocles Sulpitius Galba fcriptor Sylla T Aruntius mathematicus Teleclides TTerpander poeta "Theocritus Theophanes 'Theophraftus Theopompus Comicus Theopompus hiftoricus "T hrafeas. "Thucydides 'Timzus Timagenes Timocreontis Rhodij verfus Timon Phliafius 'Timonides Timotheus poeta Tiro Cic.libertus Trogus Tyrteus V 7 Alerius Antiás Valerius Maximus Varro Verfus fineautore Volumnius,P. x XEnophon P4 Eno Zenodotus Trezenius Vy 4. RERVM ET VERBORVM IN HOC PLV TARCHI'"OPERE MEMORABILIVM INDEX ET'.LO. cupletifsimus& fidelifsimus.R etulimus aüt in vnum hunc 18D 1C£M Magiftratus,Le ges, Oracula,Prodígía, Apophth egmata Strategemata,D ella,Oratíones,Infomnía,& quz alía vno quafi fafce índícanda erant, quod íd& commodiíus efle X rectius duxeri^ mus fierí,quám fingulis fingulos& à toto corpore feparatos Indíces componi, Quod fi uíd nobís intanta& rerum& verborum affluentí copía aut excídít, aut non fatis commode eft collocatum, tuum erít candíde LECT OR operam noftram qua tibí prode(fe ftuduimus,boni confulere,ac vítío remedíum pro tuafolertía adhibere, Va. le, anímumg; pro maxímis laboribus quos przterrelíquas occue patíones ín hocfyllabo tuis ftudijs conftringendo Á AUS pagina 2, verfu 20721 dbantum pugnandi mos 2,23 abantum tonfura 2,21 Academia, vnde dicta 10,34. Acadenice in[litutionis vtilitas 654., verfa T. Acarnanas fundit Agefilaus 468,44 Acca Laurentia 13,16 Acerre,vrbs 144,45 Acheiaccerfunt Philippum Antigoni F. 716,50 dcbei Aetolíque foedere iunguntur paz- 712,31 &cb.ei Antigonum accerfunt. 715,26 &cbei Pbilopormenis necem vleifcuntur 224,17 acbei Pbilopeemenem magiftrum equitum creant 218,54. dcbet redimunt Romanos in Grecia feruientes 229,54. acbei Sicyonijq; coniungütur. 715,52 acbeorum in. Aratum beneuolentia c7 fides 72131316 &cbeoràü in[lituta militaria mutat Pbi lopacmenes 219,71 &cbeis Corinthus adiungitur 719,57 acbeis Spartam Pbilopacmenes adiungit 3:15 in Acbeosez Aratum Cleomenes copis ducit 297,13 cum Acbeis Cleomenes committit La ced.emonios 294,3 de Acheis Cleomenis victoria 295,1 e 297,18 in Achantbioru ev Brafide tbefauro triremis ex auro eg ebore inuenta pag. 358,51 A«billes Afbetus 320,34. achillis improbatum fatum— 485,4. de Acbille, Alexandri diclum.$47,2 Acierum forme 219,34Acilij, Sceue aliorum; Cefaris militum mira virtus 73,50 cradina 149,37 acradine defcriptio 240,55 exantlauímus, gratum oftende., Acradiná occupát Corintbij 240,54. Acron, Cenincn(in rex bellum infert Romulo 17,26 dcron cefus 17,52 Acrocorintbus 717,28 acrocorintbum Aratus capit. 719,25 acrocorintb occupat Antigonus pagina 717,48 Acrotati virtus 332,31 Actio quantam vim babeat. 594,29 4d Actium nauale preli Antonij e Cefaris 695,12 Acupbis cum Alexandro colloquium pag. 563,12 Adonia,foemine celebrant| 456,40 in Adorando ritus Romanork 145,7 Adranite iungut fe Tümoleonti 238, verfu ss Adranus Deus 238,39 Adulteria Sparte incognita^ 34,14. Acacus 545 cum Aegeria dea, Nume con[uetudo p42- 2,8 Aegcus à Pandione adoptatus— 4,21 egeus Pallantidas metuit 2,10 egeus Aetbre quod fignum difcedens reliquerit filij agnitionis 2,6 et 4.o &gcus Aetbre fe iungit 2,4egci domicilium Atbenis vbi fuerit pag. 4,19 gei mors 6,48 Acgicore,tribus que Atbenis 62,35 Acgina ab Atbenienfibus occupatur pag- 202,55 Aep»pti rex Ptolemeus ad Catonem Min.proficifcitur$28,4.9 egyptiregis Ptolemeiredulio 492, yerfu 2j in Acgypto triumpbatur^ 689,9 Acg»yptiorum deliberatio de recipien do Pompeio 501,50 in Aegyptios Agefilaiflrategema paguia 474,48 ab Acg»ptijs Agefil.irridetur 474,1 Aemiliam Syll filia ducit Pompeius duniffa Antiflia 478,3 Aemiliorà familia, vnde orta 44.,21 emiliorum genus 147,10 Aenobarba,vnde didis 255,16 Aequalitatis ciuium vtilitas jus Aefcbylus à Sopbocle vicius, in Siciliam migrat*? 404 efcbyli cy Sophoclis certamen Atbenis 404525 Acfopicus venator 7214,38 Aefopuws biflrio 603,18 efopi dium de feliciu morte 124,55 Actbra capitur 10,55 etbra ex Aegeo grauida 2,6 etbra,Tbefei mater 34 etbra Thefei ortum fuum docet 2,19 Aetoli Acbeique fodere iunguntur pag. 22,31 etolorü ey Quintij fimultas 227,47 pro Aetolis Quintius deprecatur p4gina 230,14. ex Ajfluentia morbi 689,5 Africani modeflia 185,17 africani vxor, c9 liberi 187,12 africanum. reprebendit Cato. Maior 274,21 AGESILAVS 4 Lacedamonijsclaffi praeficitur 464413 agefil.ab Acoyptijs irridetur. 474 agcfilau bellicupidus—— 47355 age[ilaus belli dux inter Per[as c7 Lacedemonios 799,19 agefilaus claudus 461,21 agefilaus contemptis ac deceptis barbaris,per fines corum iter fecit pa^ gina 466,16 age[ilaus deficit à Tacho ad Nc&tanabin 47454 agefilaus deliciaru cotemptor 474,4. agefilaus quomodo fibi potentià compararit$03,6 agcfilaus exuit Pbarnabazum ca]tris paz. 46 4.,4.0 dgefilaus fundit Acarnanas 468,41 age[ilaus fundit PL irfalos— 466,319 agefilaus in amicos,qualis— 465,1 «gefilaus i grauem morbur: repente incidit 470,16 agefilaus indulgens inliberos: 4702 agdjilaus agefilaus laudauitiuftitiam^ 469,5 agefilaus Lyfandri opera, creatur rex p42- 360,51€7 461,41 agcfilaus, Pompeio conflantior. soa, verfi 20 agejilaus qua occafione à Tacho defci uerit 474512 agdjilau rectior inimicus, quàm amicus 462,16 age[ilaus veijcit Epaminondam à Lacedemone 47342 agefilaus reuocatur ex Afla| 465,55 agefilaus Spartam conferuauit| 475, verfu 35 age[ilai enigma 466,19 agejilai aliquot apopbtbegmata 4.68, yer 21 agefilai ars in conciliandis fibi inimicis 467,51 agefilai cadauer cera conditum, mellis defectu 475,8 agefilai calliditas 4.63,54«gefilai callidum confilium, ad fociorum detegédam imbecillitatem pagina 479,19 dgefilai comes, Xenophon.| 467,42 agefilai continentia 467,27 agefilai cum Lyfandro fimultas 4.65, verfu 14 dgefilai de TifJapberne victoria pagina 464,14. age[ilui dictum 465,17 agefilai dictum bumanum.— 465,20 agelilai erga ciuitatem fuam obedientid 466,7 tgefilal,ey Epaminonde de Bocotie li bertate contentio 470,42 agcfila,«y Pbarnabazi colloquium pag. 465,3 age[tlai expeditio itt Baeotiam| 4.70, verfa 9 agejilai expeditio in Aflam.| 462,44. agefilai filie, Prolyta,«7 Apolia pagna 467,37 4gelilai forma 4,61,26 agefilai frater Teleutias claffi prefi catur 468,5 dpefilai genus 461,4. ageftlsi tn. Aegyptios ftrategema padgefilaiin Aegyptum profectio e» ci Tacbo co niunctio improbata pagina 47341 4g:filai in[titutio 461,9 a2cfilai Laconica pro amico epiftola pag. 465,33 d2efilai modeftia 46018 agefilat mors 4752 «2c lai peccata 593,16 egelilai potentia 4.62, 4gejilai pugna cum Thebanis 466, fu$$ Index. dgefilaivesin Afiagefle^ 463,40 agefilai fimultas cum Lfandro 361,4. agefilai fomnium 462,48 age[ilai turpis amor 44,46 agtfilai vxor, Cleora 467,37 agc[ilai virtus 467,7 agefilai virtutes 465,39 in Age[ilaum dict Antalcide 155,16 in Agefilaum Nectanabis regis liberalitas 475,11 fub Agefilao Lacedemone coniurationes 4.72413 ab Apefilao Lacedemoniorum impevium ami[fum$03,43 ab Agefilao Lyfander diuidendis carnibus preficitur 361,23 cum Agcfilao Lyfandri Laconicus fer mo 361,2 Agamemnonis equa, Actba dicta pagina 464,1 Agatarchis in pingendo mos. 195,30 Agenda vtomnia fint 236,40 Agnufius Leus 4525 Agnufijs cum Pallaneis conubia quarettott intercedant 4,28 Ager Ron.terminaturá Numa. 47, verfu 39 de Agri pofsidendimodolex— 128,5 Agricultura euebitur 4754.5 Agis aggreditur reflituere inflituta Lacedemoniorum 288,53 agis decipitur ab Agefilao^ 290,51 agis bonorem defert Arato.— 291,20 agis opes fuas in commune confert pa gua 289,55 dgis rex cum matre Q7 auia flrangulatur 292,48 agis rex in carcerem conijcitur. 292, verfu 2$ dgidis continentia 288,29 agidis dictum amarum 36,5 agidis expeditio 291,9 agidis genus 288,8 agidis lege 289,3; agidis frater Arcbidamus interficitur pag. 294,42 dgidis regis vxorem Alcibiades corrumptt 83,56 Q9 461,52 dgidis vxor Agiatis; Cleomeni coacta nubit 293,19 agidircfiflit Leonidas 29052 Aidoneus Molofforumvex— 10:14. Aio Locutio,edificatum templum Ro me 124,38 Aleüpifces,ez oppidum— 374,36 Albani qui 487,12 albanorum defectio à Pompeio 487, verfu 27 albanos Pompeius fundit— 487,19 Albani lacus exundatio prodigiofa pa gina 115,56 L. Albini in deos pictas 121,58 Alcei poete in Philippum epigramn4 277,58 ALCIBIADES d Socrate feruatus pa gina 78,12 alcibiades abfens damnatur— 83,28 alcibiades admonet duces Atbenienfes pag. 356,1 alcibiades Agidis regis vxorem corrumpit 83,56€7 461,52 alcibiades author expeditionis in Siciliam 81,50 alcibiades balbus 76,36 lcibiades Chameleote mutabilior pa gina 85,45 dlcibiades decipit legatos Lacedemoniorum. 82,3107 434,54 alcibiades dum vebitur,aufugit 85,19 alcibiades grammatici percuftit quod Homerumnon baberet— 78,14. dlcibiades in Bithyniam profugit 89, yerfu 16 alcibiades Lacedaemonios prelio nauali fuperat 8547 alcibiades myfleriaveflituit^ 88514. alcibiades paci Grecori obflat/ 80,1 alcibiades,pretor creatur 80,56 alcibiades pretor iu Siciliam mittitur P4. 81,47 alcibiades premitur iterum calumnijs p. 88,55 alcibiades profanatorum facror& ac» cufatur 82,11 alcibiades publicanis imponit. 77,$o alcibiades qualis in matrimonio| 78, verfu 36 alcibiades recipit Byzantium— 87,11 alcibiades reconciliatur Atbenienfibus pag.: 84,41 alcibiades relictis Lacedemonis fugit ad Tiffaphbernem 84418 alcibiades reuocatur ab exilio| 8g,19 alcibiades reuocatur Atbenas ad iudicium 85,10 alcibiades Selybriam capit— 86,42 alcibiades Socratis oratione delinitus p4g. 77329 alcibiades Spartamconfugit— 85,55 alcibiades vxorem fuam€ foro domi extulit 78,42 alcibiadis à Tiffapherne capti, fuga pag. 85,56 alcibiadis accufatio 85,13 alcibiadis ad rempub.acceffJus 7951 alcibiadis aduer[arij initio reipub.gerende 79335 alcibiadis ftudia 176,57 alcibiadis cedes 89,57 alcibiadis cedis caufa, Lais Corinthia meretrix 90,8 alcibiadis calliditas 85,36 alcibiadis circa pecuniam modus 102, veru 43 alcibiadis eloquentia 79,4. alcibiadis expeditio in Siciliam 82,18 alcibiadis expeditio fecunda— 88,51 de Alcibiadis facundia, Eupolidis dié&um 79,38 alcibiadis genus alcibiadis gubernator Ántiocbus, prelio nauali cefus 88,49 76,21 alcibiadis bonorificus in patriam reditus 87,25 alcibiadiimperium delatum— 8 alcibiadis in Anytum infolentia/ 77, verfa 36 alcibiadis in patriam animus— 105, o tto 87,35 alcibiadis ingenium varium 434,12 alcibiadis micorum doli 82,18 biadis lavgitio 78,52 alcibiadis liberale factum 7544. alcibiadis luxus 80,55 alcibiadis mores 76,46€9* 102,22 alcibiadis petulantia 81,15 alcibiadis prima militia Socrate comi te 73,20 , alcibiadis reditus malum omen. 88,7 alcibiadis falutare confilium contemnunt Atbenienfes 89,10 alcibiadis fomnium ante necem 89,5 4. alcibíadis victoria ad'Cbalcedonem pag. 86,39 alcibiadis victoria ad Cyxicum 86515 alcibiadis vittorie Olympiace 79,12 alcibiadi adimunt Atbenienfes imperium 89,5 erga Alcibiadé Socratis amor 77516 alcibiadem fua ipfius rerum geflarum gloria euertu 88,35 alcibiadem Timandra funerat. 00,5 ad Alcibiadem videndum, Atbenicn[is populi concurfus 87,39 Alcibiades,locus amoenifsimus appel latus 84,28 AlamiEpirote fortitudo— 661,55 Alcmena 3,8 alcmene corpus euanuit 23,1 Alexe perfidia erga Antonium punitd 695,43 Alexandri CafJandri F.«2: Demetrij infidie mutue 667,57 ALEXANDER MAGNVS d Pbocione Atbenienfibus placatus pag. 511,2 Alexander es alienum militum diffoluit$66,50 uat alexander alteram. aurem vef TCO 557,51 alexander Antipatrum metuit 568,5 alexander Clitum occidit 561,2 alexander Clitum cur occiderit.$60, yer)u 18 alexander,commetta Ariflotelis irridet$68,135 alexander diuinitatem arrogat fibi p42- 552,29 In Plutarchum alexander duas petras capit|$62,56 alexander ducit Roxanem. vxorem pg. 559,13 alexander dux Grecie contra Per[as defignatur 546,27 alexander expugnat Tyrum— 551,17 alexander Gazam capit 55123 alexander Granicum tranfit.$4.7,12 alexander Gyumnofopbiflis dece quefliones foluendas ponit 565,3 alexander Gymnofopbiflas captos, ci muneribus dimittit$65,22 alexander bonorat Phbocionem 511,25 alexander bonorat Plateenfium magnanimitatem alexander in febrem incidit| 568,27 alexáder in Perfide triginta millia pue rorum in[lituiiufsit$67,3 alexander in Philippum patrem infultat 5455 4alexander inducias non feruat 565,28 alexander ludos facit 552,46 alexander luxum fuor carpit 557,10 ! l 266,52 alexander medicina exercuit$44.,24 alexander omnium regum feftiuifiimus 550,27 alexaaer oratores Atbenienfes depofat 599,17 , at alexander otij inimicus 557,21 alexander quanti fecerit Homerum pag.$4432 alexander vadere barbam precepit Macedonibus 2,32 alexander Tbebas euertit— 545,56 alexander Tbeodecti memoriam bo norat$4.8,5 alexander. Triballorum regem fundit 545,44 alexander veflem. barbaricam fumit pag. 558,35 alexander vnico dicto Macedonas ad officium reducit 559,5 alexander vt Ariftotelem coluerit pagita 54.4537 alexandri ad Ammonis oraculi profédtio$51, 52 alexandri ad Ariflotelem epiftola pagit$4.4.,10 alexandriagilitas,e audacia—$515 alexandri arma 554.31 alexandri canis ,Peritas$64,14. fupra Alexandri caput aquila dum in Darium tendit, vifa$54-,4.6 alexandri clafíisin Oceano—$6$,42 alexandri comme[Jationcs in Carmania 565,51 alexaudri continentia|$49,535 e pag. 558,9 alexandri crudelitas in fuos$62,527 alexandri corpus fragrantiam veddebat j$43,5 alexandri cum Dario conflictus in Cilicia$4.9,8 alexandri cum Diogene. colloquium dg.$46,135 alexandri de Acbilledidlum—$47, alexandride amicis folicitudo* 557,5: alexandri difficultas in per[equendo Dario 58,1 alexandri equus Bucepbalas. 545,4: alexandri exercitus calamitas 565,45 de Alexádri exercitu,eo mortuo, Demadis dictum 729,18 alexandri expeditio in Indiam y62,; alexandri forma$42,56 alexandrifrater Arideus—^— 569,5 alexandri genus$4.2,18 alexatidrl gefla contra Porum vegem pag.$631 alexandri glorie cupiditas—$45,5 alexandri bumanitas 555,9 alexandri in Arabas expeditio 550,5 alexandri in Ariflotelem offen] gina alexandri in Afiam tranfeuntis appaT ratus 546,47 alexandriin Bucepbala domando«nimofa dexteritas$4355 alexandri in formo[fas dictum 549,45 alexádri in captiuas clemétia: 4,5 alexandri in milites fuos amor. 558,9 alexadri in Perfidem expeditio 556,7 alexandri in[uos milites Macedonas clementia 567,19 alexandri in victu temperantia 50,6 alexandri intépefliua vittoria$46,18 Q alexandri liberalitas—$46,50«7 p4g-$5639 alexandri magnanimitas$45,:8 C7 p«g. 5$ alexandrimagnitudinis prefsgia pagina; alexandri militum luxus alexandri mira in Philippum medici, fiducia$448,326 alexandri mira in amicos humanitas Pp42alexandri maeror ob morté Epheftio nis$67,18 alexandri morbus in Cilicia$4.8,29 alexandri mores$43.11 alexandri mos 568,49 alexandrimortis prafagia| 567,46 alexandri natales 541,46 in Alexandri natiuitate prodigia s42, verfu$0 alexandrinutritius, Leonidas 543,37 alexandri Olympiadisq; cum Philip» po diffenfiones$4452 alexandripedagogus,L»fimachu p4 gina 541,49 alexandriperocium vita—— 550,18 alexandri periculum apud Malls p4 gina 5644,38 alexandri preceptor, Arifloteles pagua$4.4513 Alt» d «l al al &l €u ab " de «b db dexandri prelium«d Granicum pagina$47,7 alexandri primamilitia—$44,4.4. alexádri prodigalitas,á matre reprebenfa 556,55 alexandri reditus ex Indid|.$64,28 alexandri regni initium$45534alexandri fecunda de Dario victoria pag.$5512 alexandri fecundum cum Dario prelium$54,520 alexandri fomnium$60,217 alexandri victoria ad Granicum pagua,$47538 dlexandri viloria de Dario in Cilicia pag.$49,135 alexandro ab Dimto infidie flructe pag. 559,49 dlexandro cur fufectus Philotas ez inuifus fuerit$59,30 alexandro corui itineris duces|$52,9 dlexandro Damafcus dedita 50,18 alexandro prodigium factum 555,4.0 alexandro prodigia oblata|$62,40 dlexandro prodigia que fatta ante expeditionem Afianam| 546,42 alexandro Pyrrbus fimilis /— 322,57 alexandrum adorare detrectat C.lliflbenes$6152 4d Alexandrum Amazonis profectio pag. 558,50 in Alexandri Ariffoteles notatus vencficij 568,52 alexandrum. Calliflbenes: confolatue pg. 561,12 in. Alexandrum Cliti petulantia pagina 560,41 4d Alexandrum Darijlegatio| 55,1 alexandrum defendit Clitus/ 547,27 ad Alexadrum Detaratus Corintbius proficifcitur$62,:6 contra Alexandrum Grecos Dcmoflbenes concitat 599,7 alexandrum quanti Ca[Jander timucvut$68,14. alexadrum quomodo inflituerit Leonidas 550,10 in Alexandrum fufpectus Callifibenes proditionis$62,10 elexandrum timuit Antipater 569,15 eum Alexandro Acupbis colloquium pag.$63,121 ab Alexandro bibendi certamen propofitum$66,4.1 tb Alexandro Cuffeorum gensexcif^, vt Epbeflioni parentarct pagina 567,33 dc Alexandro filio Pbilippi omen pagna$4-4,6 «b Alexádro in Perfide thefaurusvepertus 556,12 db Alexandro Perfepolis inflammata pag.$56532 Index. ab Alexandro prouinciarum defectio P2.$66,12 cum Alexandro T4xilis colloquium pag.$63,16 4b Alexandro tbefaurus Sufis repertus$55,356 Alexáder Phereus interficitur ab vxore fua 141,7 alexander Pbereus Pelopidam capit pag. 139,45 dlcxander Pbereus tyrannorum primus ab vxore necatus 143,10 alexander Phbereorum tyránu 139,6 alexandri Pberei crudelitas! 140,21 alexádri Pherei, T bebe vxor 139,57 alexandri Pberei«7 Pelopide pugna Pag. 141,35 Alexander Polyperchontis F. Atbenienfibus infidiatur 516,10 Alexandria conditur 55534 alexandrie bibliotheca magna incenfa 585,51 alexandrie figura$51,46 alexandrie in cufLodiá Cleomenes datur 303,53 alexandrie triumphaiur— 689,19 ^ cxandrini bell cxu[e 583,35 Al«xandropolis 344547 Alcxia deditur Cefari 5773317 alexis obfidio 577,12 apud Alexiam Ce[aris vittorie 77, verfu 3o Allienfis dies 120,40 allienfis pugna, qua Galli fundunt Ro manos 120,32 Allobrogum legati, Catiline coniura tionem detegunt 607,23 Alpes aceto igniq; rumpuntur ab Antiibale 359,57 Alycus, Scironis F.occumbit| 10,36 Amádimos apud Lacedemoniosss,5o Amantis animá in alieno viuere corpore 693,4.6 Amazonis ad Alexandrum profectio pag. 558,50 Amazones 487,35 amazonit pugna à Phidia facta. 201, verfi 56 cum. Amazonibus T befei cóflictus pa gitid 8,47 Amazonici belli origo 8,41 Ambitus lex à Catone Minore lata pa. 531,35 Ambrones fe Ligures vocant 341,20 ambrones Marius cedit 341,27 Amicitia regia: vide, Regia amicitia amicitie vere caufa 131,46 Amifus incenditur et diripitur 417,15 amifum Lucullus capit 417,1 in Amifum vrbem Luculli bumanitas pag. 417,16 ad Ammonis oraculi Alexandri profcdio 5515352 ad Ammorem Lyfander proficifcitur pag. 359,56 AmnefHia Aibenienfium Rome reno uatur 615,33 de Amneflia Rome refertur. 678,16 Amompbarctipertinacia— 268,58 Amor minifler deorum 14514. amor taturalis:vide, Naturalis amor. amor nimiis, odij fepe caufa efl pagiti4 529,26 amoris mutui, in pugnando vis 156, verfu 28 Ampbicratis oratoris mors— 418,50 Amulius obtruncatur 14542 Amyntas rex deficit ab Antonio pagina 692,43 Ampnte vtile confilium, Darius fbernit$48,51 Anaces,ynde diti 10,50 Anacbar[is cum Solone cofuetudo pa gina 55,8 Anactes reges 10,53 Anaxagoras 192,4. ataxagore auditor, Tbemiflocles pa gina 104, 41 anaxagor«e de flellis opinio| 556,57 Anaxarcbus Alexandrum confolatur pag.$61,12 Anaxilai fortitudo 87,37 Ancij Martij pater 49,319 Ancilia,vnde dic4 46,26 ancilie delapfus ex coelo 46,9 Ancille aftu, Roma bello liberatur pa gina 125,55 Andocides orator in carcerem conie&us 82, 51 Andria,conuiula cur dicta 32,9 Androcottus,rex 564,52 Androgei ob cedem, Atbenienfes tributum pendebant JMinoi 4,40 Andromacbus manu loquitur. 258,22 Andromachws, pater Tunei biftorici p4g- 238,14. Andromacbi in Craft perfidia 455, verfu 41 4d Angores,pellendos difcipline vis pag. 317,45 Animi eternitas 21,7 animi origo ibid, de Animo Ariflotelis dialogus 627,1 de Animo Heraclitifententi&— 23,10 ANNIBAL dFabioobfcffus! 207.12 annibal Alpcs rumpit aceto ey igni pá gina 59,57 aninibal apud Antiochum exul. 223,5 antibal capit Tarentum 167,43 annibal circumyenit Minutium 208, verfu 57 antibal ducem itineris crudeliter necat 163,7 annibal Fabio firuitinfidig— 112,3 annibal funditur à Marcello 155,6 annibal Hetruriam vaflat^— 305,29 annibal in Africáveuocadtur. 171,24. c 185,44 annibal in errorem precipitatus pagin4 207, 4annibal in exilium, ad Antioch pergu 172,31 annibal is Saguntinos mouet 157,58 annibal infidias fIruit Romanis 170, verfu" annibal Marcelli funere bonorat pagina 15417 anmibal Marcellum viticit /— 152,42 ainibal oculo altero priuatur 161,57 annibal oraculo deceptus 231,10 4nnibal Romam inuadit 168,30 annibalis à victoria Cannen(i cunctaHo 211, 6 annib.ilis ad euadendas infidias, dolus p4g- 17452 annibalis ad Tbraflmenum pugna pa gua 152,1 anübalis ad Trebiam pugna. 160,54. annibalis etas tepore fcpulture 174., verfu PT annibalis amores in Salapia vrbe pa gina 169,10 «tinibalis arcus 171,31 annibalis calliditas annibalis calliditas in Fabii 207,44. annibalis calliditas in viriutibus efi gendis 162,17 annibalis commentum de ferpentibus in naucs conijctendis 174516 antibalis confilium de italia inuadend4 158,28 annibalis de Marcello ditum| 352,55 annibalus de ünperatorum preLtia, iudicium 172,3 annibalis ey Scipionis colloquii 252, 163,12 verfu 36 annibalis, C7 Scipionis cógre[Tus pagina 171,39 annibalis genus 156,14. anniba'is in Italia copie 160,10 annibalis in re militari tolerantia pa gina 156,35 annibalis in Romanos odium 232,44. ansibalis ingenium 156,532 annibalis interitus 174435 aumbalis laus 1757 annibalis mors 232,19 anniPalis mortis caufa, uintius 232, verfu 3 annibalis odij in Romanos caufe pa giná 156,47 annibalis prima cum Romanis pugna pag. 160,18 annibalis refbon[io accurata. Antiocbo regi facta, de eius exercitu au roargentoQ;inftruco^— 188,50 antibalis Romanorumq; varia certamina 169,47 atinibalis[lrategema 168,10 et 127,19 In Plutarchum annibalis ffrategemata in pugna Can nenfi 210,34. annibalis victoria prima ab Romanis parta 160,18 annib ili infidie parate Capue. 165; verfu 46 in Annibalem coniurant Hifpani pagitt4 157,14 contra Annibalem pela Fabij 106,3 4. contra Annibalem JMarcelliin 1111. confulatu res gefte 151,53 de Annibale, Antiocbi iudici. 173,33 de Annibale dictum Mabarbalis 165, verfu 10 cum Annibale Fabius cómutat captios 207,52 de Annibale vidtorie Marcelli 14.6, verfu 4o Anni ratio varia 48,24. Annulorum equiti Rom. ex Cannenfi pugna Cartbaginem allator nu merus 166,10 Anferes facri feruant Capitoli 125, verfu 30 anferum natura 13331 Antalcidas ab. Artoxerxe bonoratus pg. 299,46 antalcide didum in Agefilaum| 55,5 c 135,16 antalcide mors 71041 antalcide pax 4.68, 4.8 Antalcidia pax 799,19 Antalcidis dictaaliquot acuta 472,1 Antemnatcs contra Romanos infurgunt 17,54 Anteus lucta oppre[Jus 3,56 antei fepulchrum ey magnitudo 392, verfu 31 Antbemionis E, Anytus 93,56 Antigenes Lufcus 566,52 Antigonen dudtPyrrbus— 321,40 Antigonia,olim Mantinea dicta 726, verfu 32 Antigonici rcgni fuccefiionis expiratio 713,46 Antigotus ab Acbeis accerfitur paguia 735,16 antigonus Acrorintbi occupat 717, verfu 48 dntigonus cg Demetrius conantur liberare Greciam 658,41 antigonus cg Demetrius reges appellati 661,40 ántigonus, Eumenis proditores tolli iubet 390,10 antigonus Eumené contemnit egrotis pag.: 388,17 antigonus potitur Sparta 302,11 antigotius rcx calumnias flruit Arato pag. 7vp4 antigoni cedes 665,46 cum. Antigoni copijs, Ewmenis pugná 388,1 antigoni de cuflodiendo Eumene cápto,refponfum 389,50 antigoni dicum militare^ 218,45 antigoni dolus in Acrocorinibo occi pando 717,16 antigoni e Demetrijin Ptolemeum expeditio inanis 66155 antigoni€7 bofliü eius copie 665,17 antigonibumanitas in cadauer c7 aui cos Pyrrbi 3345 antigoniin Aratumbonor— 715,5; antigoni in filium Demetrium indul. gentta 662,7 antigoni in filium Demetrii ioci 662, verfa u antigoni in proditores didum| 18,7 antigoni milites aureis armis tecli pa^ gin4 388,11 antigoni pudor 663,1 antigoni regis Niacedonie fuccefiio p42- 249,11 antigoni fomnium 657,43 cotra Antigonum. Eumenis jirategemá 388,41 ob Antigoni infamia que Arato accefferit 726,7 contra Antigonum, Regum con[birs» [i] 665,9 ab Antigono Cleomenes fufus 301,57 ab Antigono Cleomenes oppugnatur Pg. 298,52 cum Antigono Cleomenis preliu 3o1, veríu 4o cum. Antigono Eumenis colloquium pag. 386,55 cum Antigono Eumenis conflictus p4 guid 389,8 de Antigono Macedonum rege P»rrbi victoria Antigoni Demetrij F.erga patré pie tas 67354 antigoni Demetrij filijmors| 502,5 Antigonus Iud.eus, Regum primus fecurt pevcu[Jus 684,41 Antiocbia,Epidapbnedicla| 418,7 Antiochus, Alcibiadis gubernator, prelio nauali cefus 88,49 Antiocbus Stratonicen ducit nouercá, patris voluntate 668,10 antiocbus vincitur à Scipione 185,47 antiocbus conditiones pacis admittit 311,16 pag. 185,51 antiocbi amor in Stratonicen vtde prebenfus 668,56 antiocbi de Annibale;iudicih./ 173,5 antiochi Magni potenti— 277,19 antiocbinuptie inequales— 23058 antiocho refponfio data ab Annibale de exercitu fuo auro argentod; ful gente 188,;0 apud Antiochum Annibal— 2:5 «d Antiochum Annibal exul venit pá giná 171,441 «onmá aut «nt «d. ab. M ux M. EN 4n 4i cntrá Antiochum. Catonis Maioris ue 177,49 qutiocbum profligat in prelio Deme trii 665,37 res 9c l:- Seleuci amor e2 inWedin néinufitata 668,56 Antiochi muditor Cicero 602,53 Antiopa 4 Tocjeo rapta$,z2 Ani rus L crei F. 40,34. Anitpbanis Socraticiditum| 40,14. pater ab Atbenienfibus obfefJus "efi 600,23 itipater cotemnit Xcenocratem 514, verfu 10 antipater timuit Alexandrum. 60,15 qutipater vicit Grecos$513, 45 antipatri crudelitas$1454-5 antipatrum Alexander metuit—$68, erfu$ dA Antipatri 1 Phocion legatis de pa ce niijfus 515,56 db Antipatro Atbenienfibus prefcri: cod 514,14. tonis Min. pre ef 519,18 Antillbenis de at ibicine dicit &utifi;enis de quodam tibicine dictu 196,55 ntiffrang ducit Poempelus— 476,45 ytij cedes 4798, 8 Arionias, nauis Cleopatre— 692, Astonij Honorati ad milites oratio f4732;46 de C. Antonio.M.. Britt vaticini 646,7 Monii Fi ii red; contra O&autum iiu ad Mutinam 4ntonius, Augurc rc4tus Index. antonius amicos dimittit dotata eis t4 tl auro argentoq; onufla. 694,13 dntonius Antigonum Iudeum regem fecuri percutit 684,41 antonius Ariflobulum capit /— 6755 tonius Britum magnifice curat funerandum 680,19 antonius Cleopatre ingentes prouincias donat 684,27 antonius Cleopatram accer[it in Cilitan 681,15 antoniu Cleopatram. accerfit in. Syriam 684,33 antonius Cleopatram ad bellum ducit cotra Oclauium Cefarem 690,47 antonius Cleopatram expectans, languct 689,25 antonius Cleopatram fügientem fequi tur 693,45 antonuus cum Cefare cos,— 677,58 antonius de Avtauafde Armenie rege triumpbatin Aegypto— 689,19 antonius de obliutone preteritorum refert occifo Cefare 678,5 antonius emit domum Pompeij Magni 677,1 antonits ex wtepuk agit ad C.Cefaren$57 P 46(7676, an-onius expellit o8 auiam domo[ua Kin 691,5 tonius ferit feipfum 696,49 E fiis ex Cleopatra partitüv prounctas 690,12 antonius Falutam ducit 677,21 antonius in publico v omuit 677,4. antonius Lepidi exercitu potitur pagina 679,21 antonius Luperca ilibus Cefar ri diadema imponit eu 5€7 677 si antonius militis confilium fanum fpe nit 693,3 antonius Oftauiam,Ottauij Aug. foro rem ducit 683,12 antonius Ocfauij Cefaris equitati fa gu 60$, antonius O auium Cefarem ad lare certamen prouocat| 6 antonius Pbr4ata vrbem objidet antonius Timonis Mifantbropi vitam imitatur 694,50 aitonius tribunus 575,43 ue y xoribus obnoxiu 677,24. tiones pro Cf f 67 68 25 ij etacin viteexith 699, ver1 ad.A., Antonij apparatus famam O&auij Cefaris trepidatio 61,10 antonij atque Cleopatra legationes ad Octauium Cefarem 695,40 antonij Ciceronisq; inimicitiarum fe» mina 615,43 antonij Ciceronifa; multas— 616,3 antonii ciuilitasin Grecos| 680,26 antoniij claftis ad Actium vitta 694, yer[u 20 antonij clafis ad Ocfauium deficit p4g. 696,33 antonij Cleopatreq; coenarum appá ratus 681,37 dntonij Cleopatreq; miferabile[peclaculum 696,56 antonij Cleopatreq; fumptus immen fiin Aegypto 682,1 antonij conflictus cum Parthis 685, peg. 39 antonij j copie contra Partbos 635,2 antoni crimina ob Cleopatram pai na antonij cum Cleopatra luxus Sami p4g- 6569,51 antanij de vulneratis folicitudo in ex te Pavti vbt 6 8T antonij do Wi iin ditas 699,56 antonij dotes eximie 687,15 antonij equitatus deficit ad Cefarem od, 696,2 antonij erga Archelaum mortuum bunzanitas 675,5 antonij erga milites fuos pietas 688 verfu jl antonij 7 Cleopatre conuiuia rcbus iam perditis 695,29 antonij cy Dolabelle difJenfiones pagina$76, 4.7 antonij CZ ninationes antonij exercitus pin fia contra Ariftob i m Ij» antonij gefta i n Áegy pto fub Nein p42. 67.5 /| antonij in adu rf's tolerantia. 67 645,7 ahtonij ia omnium maxima defberatione anis 688,4zantonij in trütyeratu luxus 679,$2 Ax 4 «s [^Y antotij infoleritia 677, antonij legiones adiungunt fe OG. Ce fari 694,28 &ntonij liberalitas magnifica 675,52 c 790,7 antonij liberalitas in. Mitbridaté Perfam de falute fua folicitum 688,55 antonij luxus 799,17 antonij luxus in Afia 680,34. antonij luxusvebus iam perditis 695, verfu 26 antonij macbinas bellicas capiunt Par thi 685,23 antonij mater, Wulia 674436 antonij militum tumultus ex auaritia pag: 688,56 ! antonij mirain errore difsimulatio, et prudentia 652,32 antonij mores 681,1 antonij mors 697,12 antonij mors turpis antonij nauticus apparatus cotra O&auium Cefarem 690,36 antonij OClauijqs Cefaris diffenflones pag. 678,35 antonij O&auijq; Cefaris difJenfiones per OClautam coponuntur pa700,50 giná 684,18 antonij Oclauijg; noue di[Jenfiones pag. 684,16 antonij OCtauijq; Cefaris pax cii Sex. Pompeio 683,20 antonij pater liberalis 674416 antonij periculumad Aclium| 692, verfu 53 antonij pietas impictasq; antonij pifcatio in Aegypto 682,36 antonij potentia 699,4.3 antonij prelium nauale cum OG.Ce faread Adiium 693,12 antonij reditus ab expeditione Partbic. 686,15 ntonij fimplicitas 680,55 antonij f.^boles mpp.[eminarium pa guia 699,16 antonij] fomni ium 678,4.6 antonij[qualor ab aduer[o prelio ad Mutinam 679,11 antonij latus deictle 617,57 antonij teflamentum 691,18 antonij violentiain Afla^ 680,44. antonij vires contra Odlauium pagina: 692,6 atitonij virtus in bello 676,58 antonij vi rtus in bello contra Brutum pag. 680,7 antonij vita türpis 676,56 antonij vxor, Fuluia; vide, Fuluia antonil yxores 700,25 antonio abrogatur imperi| 691,50 antonio Cefar italiam permittit pagina 676,16 antonio parentat Cleopatra| 698,31 In Plutarchum antonio Parthorum inidie aperiuntur 588,7 antonio refbon[um acre à S.Pompeio oblatum 683,23 in Antonium Artauafdis Armeni ve gis peccata inter Antonii Cefaremq; O&tauium belli ciuilis femina 690,3 antonium Cleopatra perdidit 692,18 in Antonium Cleopatre illecebre pagit 689,44. antonium cur cum Ce[are non occiderint coniurati 642,22 antonium bumat Cleopatra/ 698, erga Antonium militum amor c2 reuerentia 687, 4d Antonium monendu Geminius Ro mamifJus 691,36 ad Antonium Motrefes Partbus deficit pag. 684,55 antonium multi amid relinquunt pagitta 691,4.4. 4d Antonium Odfauia profecta defpi citur ab eo 689,36 dntonium Partbiin reditu agercdiuntur 686,34. in Antonium Parthorum dolus 686,5 in Antonium Senatus Roman, decreta mortuo Cicerone 618,1 ab Antonio ad Cefarem Oclauit defe ciones 692,42€7 inde de Antonio cum Cefarcopprimendo 689,11 deliberatio 678,5 de Antonio Oauij Cefaris tritpbus pag. 699,8 P. Antonium Cefaraccufat— 570,6 in Antonio retinendo cos. collega, Cicerotis prudentia 605,30 Antyllius C. Graccbi lictor confoditur 315,50 Antyllus, M. Antoni jj ex Fuluia F.interficitur 697,48 Anytus Antbemionis F. 93,56 in Arytum Alcibiadis infolétia 77,36 pula manfuefadta 4356 quot oka pariat 347,58 uila fupra caput Alexandri,dum in Darium tenál 5544.6 aquilarum offentum 648,21 quilij Romam patrià proderc pertentant regi eiecto 67,22 Aqumm Sertorius fundit 394,9 A s,Romult E, 16,5 4. Apbytis,vrbs Tbracie 360,2 Apolia, Agefilai fili. 4673317 Apollo Lyc 34,2 apollinis ad Tegyras fanum— 135,59 apollinis natura,e diuinitas 155,47 apollinis figillum, Sylle amuletum p4 ALTA 5 dpollinis'Tceyrei oraculum auandiu "m id UM ex Apolline mulier dicit f vterum ge flare 161,6 Apotbete 34415 Appij abflinentia 418,5 Appif, Luculli legati,ad Tigranen li. bertas 418,13 Appij omen malum 243,16 App. Claudius diffuadet pacem cum Pyrrbo 317,44. Appij Claudij oratio ad patres cofari ptos 317,49 Appius Claufus Roma migrat 75,4. App. Clodii ad Tigranem mittit Lucullus 419 Aprilis menfis 48,3 Apfi fluminis defcriptio 21539 in Arabas Alexandriexpeditio 50,5; in Arabia Demetrij incurflo: 658,15 Aration 72833 ARATVSá Cleomete fufus 22337 aratus à Clcomene iterum fufus. 7:5, verfu 78 aratus Acbeis Corintbum adiigit pa gina 71957 aratus Acbeos Aetolis foedere iungit p4g- 7211 aratus Acrocorintbum capit. 719,1 aratus ad remp. onniavefert 715,45 aratus agorcditur liberare patria$)cionem á tyrannide 71453 arati apud Acbeos potentia— 719, verfa T aratus Avgos conatur liberare 710,7 aratus Argos liberat à tyrannide pagina 7138 aratus Ariflippo victoriam conccáit pag. 729,55 aratus conatur Atbenas liberare pagina 72144 aratus cófilio magis, quàm extis fide» bat 725,43 aratus confilio bonus 717, aratus eiurat praeturam 71555 aratus fufus à Macedonibus. 712,4 aratus glad 0$ contra tyranni decre tum comparauit 720,11 "72 P9ITDTE L Co diti 4 araius iajciuteces botes ageveat p gina 711,8 a aratus liberat patriam à tyrannide[ine cizili fanguine TW aratus male fe necat aratut M antineam capit aratus prelio fufus ad Capbyas 7:6, entientes de rep.Sicyone 714543 723,34 verfu 47 qratus puer euadit tyranni manu pa» gina 715355 aratus reip.periculis iatfatur| 725,6 aratus Sicyonem Acbeis coiungit p4« gitia 7 aratus Sicyonem capit 715 aratus tyrannorum ofor 7 aratus"veneno à Pbili F.potionatus [b dr ar Lu 4r. 4r 4r &r dt di di d: "T a érdtiab rege. Pbilippo alienatio pagui4$27,4.6 (rati4d Ptolemeü profectio. 716,10 erati apparatus ad liberandam patriam 714522 arat coeptum ad Acrocorintbum occupandum 717,56 ardti commentarij ab eo confcripti pa gin 713,43(7 722,36 «rati confilium preclarum contra Ae tolos 711,56 arstide Ariflippo vitoria| 721,20 aratide. Ariflrati tyranni pictaimagite abolenda con[ultatio 716,30 «rati difficultates in patria liberanda pag. 714551 araticlogium 716,53 arati€». Cleomenis difiidium. 298, verfu E araticy Pbilippi Antigoni E. fimultatis initium 7217,15 arat cz Cleomenis epiftole criminatorie 724333 arti y Philoponmenis collatio: 219, verfu 1$ arati eo Lyfiadis difenfiones 721,45 arati forma 71,41 in Arati bonorem facra in[lituta 728, verfa 214 aratiimperium ex virtute— 720,39 aratiin patriam perfidia— 297,44. arati in periculis conflantia. 724.,4.9 aratiin pretura1.vesgeflte| 717,17 arati infamia ob Antigonum| 726,7 arati moderatio 716, 4.6 arati mors 728,9 arati preturd v1. 717,10 arati profugientis ex Corintbo firategea 714552 rati progeniei longa propagatio pagita 718,47 arati veprebenfio 71455 arati fapiens re[ponfum Pbilippo dati de regis firma cuflodia.$27,356 arati fepultura de Arati fepultura oraculum. 728,14«rati flrategema contra Ariftippum pag. 721315 arati fIrategema, quo tyrami[becula tores fallit 7534 drato fIruuntur calumnie ab Antigono rege 71754 arato Agis defert bonorem— 291,20 arato difficultates obiecte in Acrocoà 2841 ER] bl rintbo occupando 718,55 ardto prodigium oblatum— 725, 42 in Aratum. Acbeorum beneuolentia c fides 723316 i Aratum Antigonibonor| 725,35 in Aratum Ariflippi tyranni infidie pag. 720,24 in Aratum Cleomenis bumanitas pagind 715,10 Index. in Aratum ey Acheos Cleomenes du^ cit copias 397513 it Aratum Ptolemei liberalitas. 716, verfu 39 de Arato Cleomenis victoria 1394,32 Arati iunioris in Philippum Antigoni F.dict4 727,23 arati iunioris mifer exitus— 728,32 Araxesfluuius— 486,45€7 689,1 Arcadas Arcbidamus fundit 472,42 Arces, vrbes dicte 136524. Archelaus de proditione fufpectw pa gin4 373,36 arcbelai ez Sylle colloquium. 373,19 arcbelai pre[idium deijcitur ex TbuTiO 371,36 erga Arcbelaum mortuum bumanitas -M.. Antonij 675,18 cum Arcbelao Sylle coflictus ad Tburioti 371,43 Archias Hieropbanta 133,51 Archidamide dictum amarum. 36,1 Arcbidamus Agidis frater interficitur 294542 archidamw fundit Árcadas 472,42 arcbidami fortitudo 472117 Archimedes à Platone cuv veprebenfus 148,1 arcbimedes Hicronis nauem demerfam,machinaextraxit— 148,u archimedes matbematicus| 147,48 arcbimedes occiditur 149,52 arcbimedes oppugnationem Marcelli eludit 148,20 archimedis infignia 149,19 arcbimedis macbinas miratur 2 ftupet Marcellus 148,48 arcbimedis mira ingenij pre[latia pagina 148,57 arcbimedis Sirenmacbina— 349,15 Arcbitas mathematicus infignis 14.7, yerfu$3 Architas Pytbagoricus 625,4. Architas repetit à Dionyfio Min. Platonem 626,17 Arcopagitarum curia 60,4.0(7 inde Arcte Dionyfij Maloris F. Dioninubit 622,35 Argas,cur Demoftbenesdictus|$95, yerfu 37 Argiui deficiunt à Cleomene| 399,7 Led 71553 in Argolicum agrum Cleomenis expe ditio 29425 Argos Aratus liberare conatur. 720, verfi 7 argos Aratus liberatà tyrannide 725, veru 8 argos Clcomenes amittit 299,26 argos Cleomenes capit 298,15 argos occupat Danaus 33411 argos petit Pyrrbus Sparta veicctus p42- 333,14 in Argis vrbe Pyrrbipugna.| 332,45 Argyrafpide,milites Alexandri à fcu» tis argenteis appellati^ 389,22 Ariadna$54 ariadne mors 6,29 Ariadne nutrix, Corcyne 6,36 de Ariadna,varie opiniones— 6,1 ariadie due 6,14. Ariamnes Arabs decipit CrafJum pa^ gina 45133 Arideus, Alexandri Magni frater pa gin$69,7 aridus Pbilippi Macedonit Regis filius 545,13 Arietis caput cum vno cornuin agro Periclis inuentum, quid portenderit 192,28 Ariminum capit Cefar 496,3 c$7955 Arimneftiinfomnium 266,40 Ariouiftus à Cefare fufus 575,15 contra Ariouiflum Ce[aris bellum pa gina$7452 Ariflagore ludimagiftri[omnium pa gua 412, 4-1 Ariflcas Proconticfius ex. confpectu bominum raptus 22, 46 ARISTIDE S cenfet ciuitates Gre ae 271,33 ariflidcs de paupertate gloriatus pagua 272,2 ariftides dux Atbenienfiis cotra Mardonium 266,22 ariflides,eponymw creatus| 264,15 ariftides c» Tbemiflocles in Rep. aduerfarij 262,45 ariftides iuflus dictus 264,20 aviftides laudatus à Platone| 272,20 ariflides popularis 270,54. ariflides reuocatur ab exilio, Tbemifloclis decreto| 265,9€x 107,52 ariflides Tbemiftocli prefertur 270, verfu 5 ariflides transfert imperium Gracie á Spartanis ad Atbenienfes 271,10 ariflidis ac Tbemijloclis inter fe dicia Pp4g- 271,47 ariflidis an Catonis Maioris res gefLe fuis magis profuerint 285,19 ariftidis cafus co bottitas 103,21 ariflidis confilii de ponte Xerxis excindendo 109,33 ariflidis confilium falutare de Xerxe fugando 265,42 ariflidis conlantia 263,17 ariflidis de Tbemiftocle didi 265,19 ariftidis dicium graue 237,4. ariflidis ad Rempublicam acce[Jus pa gina 283,40 ariflidis e» Tbemifloclis confenfus ad pugnam ineundam 108,39 ariflidis cz Tbemiftoclis fimultas pagina 105,4 Rd DW ariftidis[ata ev confilia contra X'erxem 265,16 ariflidis facultates 162,8 arijtidís funus 272,40 áviflidis genus 262,7 ariftidis in liberos Atbenienfium gratitudo 172,42 ariflidis in repub.offenflones 284,11 ariflidis in Tbemi[toclem moderatio pag. 272,22 ariftidis in tractanda repub.mores pa. gina 263,2 ariflidis iujlitia 265,25 ariftidis mors 2721,18 ariflidis neptis Myrtbo à Socrate dudla 272,48 ariflidis prudens confilium| 367,16 ariflidis queflura 263,31 ariflidi Cato Maior in bellis gerendis anteponitur 28452 ariftidiirrogaturexilium^ 364,40 ariftidi Perfarum confilia Macedonis rex detegit 267,55 ariftidem Tbemiflocles pellit in exilii p42. 106,3 Ariflion tyrannus dedit fe 370,6 ariftionis tyranni is Atbenienfes infolentia 369,26 Ariflippus tyrannus ab. Avato victus pag. 711,20 ariflippi tyranni cedes 721,24. ariflippi tyranni in Aratum in[idie pag. 720,24. ariflippi in Dionyfium minorem diaum 626,2 ariflippi vaticinatio 616,11 ariflippi tyranni vitamifera 720,51 ariflippo tyranno Aratus victoria có cedit 710,55 Ariflo,Pififlratiin occupanda tyrannide adiutor 65,28 Ariflobulum Antonius capit| 6753 contra Ariflobulum Iudei M. Attonij gefla 674,5$ Ariftodemus létus victori Denetrij Antigono nucius,cafligatur 661,26 Ariflogiton fycopbanta$09,18 Ariftomachusfubmerfus^—— 716,6 Ariflonicus 232,48 Ariflopbanis didum acuti in Samios pag. 200,16 Ariftoteles Diale&ficus 713,46 Ariftoteles Stagirita Alexandri Magnipreceptor 544,13 ariftoteles notatus veneficij in Alexan drum 368,52 ariflotelis commenta,irridet Alexander 568,13 driftotelis de animo dialogus| 627,1 ariflotelis de capta Roma teflimoniit pag. 122,1 driflotelis libri 374,30 4d Ariftotelem Alexandri epiftola pa In Plutarchum gina$44,420 in Ariflotelem Alexandri offzn[io pagin 562, 20 ariflotelem veprebedit Timeus 430, verfu 39 ariflotelem vt coluerit Alexáder Ma gnus 544537 Ariflrati tyranni imago 716,30 de Ariflrati tyráni imagine picta abolenda, Arati confultatio| 716,50 Arius pbilofopbus bonoratur ab Oct. Cefare 697,36 Armorum ornatus ad ves gerédas inuitat 219,54. inter Arma filent leges$801 Armiluftrium 20,50 Arfaces,Partbicorum vegum communenomen 703,in margine Ar[ía fylua 69,5 Artabazes rex Avmenie, in caftra ad CraffJum venit 45152 drtabazis ad Crafumlegatio 452,12 Artagerfem Cyrus occidit 705,40 Artaua(dis Armeni regis in M. Anto nium peccata 686,11 de Artauafde Avmenie rege in Aeypto triumpbatur 689,19 Artaxate vrbis origo 423,10 Artemó Peripborctus mecbanicus pa gina 200,25 Artes ev fenfus quatenus conueniant ez differant 656,27 Artifices varij Atbenis 105,19 ARTOXERXES Antalcidam bonoYat 799,46 Artoxerxes Ato[Jam F.ducit vxorem pag. 710,24. drtoxerxes bene meritos ez ignauos quemadmodi bonorárit, multauertiq; 709.2 artoxerxes cum exercitu feruatur à Tiribazo flvategemate— 710,41 artoxerxes Darium F.regem de[ignat P4. 711,21 artoxerxes facilis et benignus 703,5 4. artoxerxes Lacedemonios mari eijcit pag. 799,28 drtoxerxes rex defignatus— 703,27 artoxerxces fitiens, aqua putrida epot4, dicit fe nunqua bibilfe fuauius pag. 706,5 drtoxerxes Timagoram Atben. eorYupit 710,5 artoxerxes Tiffapbernem occidit pagna 710,13 artoxerxis confilium prudens in infidijs fibi à filio Dario ftructis depre bendendis 712,15 drtoxerxis copie contra Cyru fratre pag. 794.54. artoxerxis difciplinamilitaris 704, verfu 57 artoxerxis e Cyri fratrum cóflictus po 705,8 artoxerxis in Cadufios expeditio pa. gitta 710,34. artoxerxis in milites indulpetia 71,6 artoxerxis liberi 71137 drtoxerxis liberalitas 704,11 ártoxerxis mater:vide,Payy[atis artoxerxis Memnonis genus— 703, artoxerxis regis mors 711,51 artoxerxis fitis 706,4. artoxerxis vite prolixitas— 711,5; artoxerxis virtus 71057 artoxerxis vxor Statira:vide,Statira artoxerxi à Cyro fratre in[idie flrui tur 723,58 artoxerxi à Dario F. infidie fIrutte pa2. 712,10 contra Artoxerxen Cyrus bellum(ufcipit 704514. in Artoxerxem patrem,Darii F. Tiribazus incendit 71,46 Aruntis Tarquinij et Bruti, cedes mu tua 69,4. As 119,5 Ajbolomeni,qui, ex cur dicti 401, Afdrubal in Vtaliam mittitur— 178,8 afdrubalis de Scipione teflimoniii pagina 178,7 Afiam duvifüimé tractat Sylla 374,19 afiá Lucullus vcleuat à crudelitate fozneratorum 417,38 in. Alla Romanori ciuium cedes per Mübridatem 374,11 Afinarium feftum 442,50 Afpafia accu[atur 202,6 afpafía eripitur iudicio, precibus Periclis 202,1 afpafia,mulier prudentifima 199,4. Afpafia,Per[avü regis pellex. 711,:6 Afb balos,quid 11,53 Aflu vrbs 739 Afylum aperit Romulus 1455 Atellij de conflictu fententia. 648,55 ATHENAE 7,9 atbene à Sylla capte 369,42 atbene Demetrio deduntur| 667,2 atbene Lyfandro dedite 357,34 atbene ornátur à Pericle operibus pe gina 195,5t atbene tyrannidi Pififtvati fubijciuntur 65,7 dtbenari Demetrius Pbalerew pre^ fectus 658,50 cotra Atbenas Demetrij expeditio pá gina 666,52 atbcnas inflauvat Tbemiflocles 11,15 dtbenas liberare conatur Avats 722, verfu 34 atbenas obfidet Sylla 368,41 atbenas obfidione liberat Crates philo fophus 67,47 thenas feditio occupat in abfcutia So lonis 64.54. dibenió athenis anon ingens caritas 369, verfu 28 atbenis exilij decennalis abolitio pagina 435,48 tbenis mutilata fimulacbra— 81,57 436,22 isociofipunieban'ur— 37,5; v 62,10 enis pejtilentia 203,6 atbeais quejlio babita de vole fignis 234ATHENIENSIS populus de Alibi de quid fenferit 8,5 Atbenienfe concilium 197,16 athenicnfis plebis in Phocionem furor 516,48 fis populi ad Alcibiadem viidum, concuv[us 87,39 atbenienfis populi iuftitia 270,6 ATHENIENSES dliberalitate lauda. 2712 lenfes a Lyfandro deuitli. 89,22 siéfes accipit in Munycbia pre fidum 514,25 atbenienfes accufantur Laced.emone pag. 201,10 | nienfes Acginam occupát. 202,55 atbenienfes Alcibiadis alutare conff lium contemnunt 89,10 atbenienfes Alcibiadi adimunt imperium 89, «tbenidfes Cbalcedoné recipit 86,57 stbenienfes duces admonet Alcibiades 226 pag. 336,1 atl bentcnfes e Lacedemonij á PeloFilicomaif 134556 dtbenienfes expuanant Perfaram ca ftra 269,4.6 ad xeaienfes fundunt prelio triginta ty rannos 360,11 tbeaienfes in Sicilia Euripidis poeinatibus feruati 443,17 atbenienfes iterum cla[Je victi a$yr4cufanis 441,43 atbenienfes liberantur à prefidio Ma cedonum 711,56 atbenienfes lu ipis infefti 62,10 il nienfcs, Minoi tributi quare pen debant 4,40 dtbenienfes mittunt Corcyreis auxilium; Index. atbenienfes tribus, vndedicle| 62,51 athenienfes vrbem relinquunt, Thcmijtoclis fuafu,et quo flatu 107,34atbenienfium equitas 110,45 ai benienfius amnijlia Rom renouatur 615,33 atbenienfium calamitatis nuncius tor quetur 443,32 atbenienfium. calamitates apud Syracu[as: 442,4. atbenicnfium calamitates Nicias predixit 443,34 atbenienfik cladis prefagia| 534,54 atbenienf[i cedes vrbe capta 369,4.8 atbenienfium clades ab Lyfandro acce pta 356422 atbenienfium cii Megarenfibus de Salami«e difceptatio 56,52 atbenienfium de vrbium muris cgregium dictum 357,45 atbenienfii dux Ariflides contra Mar doniun 266,22 atbenien ium dux Tbemiftocles aduer fus Xerxem 106,9 atbenienfium et Lacedemoniorum de tropb.eo erige endo difJenfio 270,5 atbenienfium fames 667, athentenfium bumanitas 563,3 atbenienflum in Demetrium p erfidia pg. pd 57 atbenienfium in liberos Ariftidis gratitudo 272,42 atbenien[ium in Megarenfes odium p22- 221,26 atbenienfium in Phocionem crudelit4s 517,1 atbenienfium in Tbebanos gratitudo ag. 132,25 atbenien[ium in vrbe Syracufana i; des 44.0523 atbenienfium lex de notbis— 204,4. atbenicnfiu magnanimi)— 266,3 267,1 Qum militum in Syracufanos 3455.5$7 BEER 267,13 ied Reip. mutatio in Aviflo &ttan 196 athenà ienfium poenitentia 89,36 fous ao Antipatro p4 ci^ cott ditiones prekrere 514514. atbenienfibus ab Lacedemorijs data pacis j HAMM 357,39 atbenienfibus Alcibi Pi4des recociliatur p42 84,41 atbenienfibus Alexáder Polypercbon ] id 516,10 »us libertatem. Demetrius 658,49 nfibus Lyfander xxx.tyran35 nos impofuit 89,34 atkenicfibus Phocion Alea andrü placat 511,29 atbenienfibus Phocion Megarefes con iungit 510,58 athenienfi ibus Spartiatas Nicias conci liat 434,20 atbenienfibus"Tbebanos Demoftbenes coniungit$97,32 ad Atbenienfes Ariftidestransfert i imperi Grecie á Spartanis 271,10 atbenienfes cum Spartanis Paufanias reconciliat 360,16 in Atbenienfes Demetrij clementia pa gind 667,1 apud Atbeniéfes muleiduflria 275,6 atbenienfes oratores Alexander depofcit$99.17 etbenierfe prodigia deterrentia ab expeditione Sicula 436,16 atbenienfes"Tbemiflocles inducit ad triremes parandas 105,21 in Atbenienfcs Trocxeniorü benionitas 107,3$ atbenienfcs vicit Lyfander dux Lacedemoniorum pe ab Atbenicnfibus Antipater obe p42- 600,23 ab Atbenienfibus Demetrio nimij botiores decreti 659,37 ab Atbenicfibus Denoflbeni mortuo babiti bonores 601,32 de Atbenienfibus Lyfandri vittoria naualis 354,12 cum Atbenicnfibus T.yndaridari bellum 10,26 Atbenodorus Stoicus Catoni JM. familiavis 520,42 Atblanticus fermo—| 61,35€7 65,6 Ato[fa Artoxerxis F.nubit patri 710, verfu Attalus rex beredem facit populum n] EN Ron. 2109,21 de Attali pecunia populo diuidcda kx Tiberij Gracchi 309,33 att ali veg gts mors 226,48 Atteius nititur impedire Crafst in Par tbos expeditionem 450,2 Attica populatur 202,21 Attica moncta à'T befeo fignata 8, git 7529 Attilij le cgatus Quint tius in Grecia pa gina 230,20 Audacianimiareprebenfa— 150,20 Aucs delapfe ex vocis impetu 221,25 AYGVRIA facta Alexádro Magno 551,12(7 552,10 Arato 725,43 Atbenienfibus 436,28 C. Cefari 582,7 Cafíio 64.8,44. Ciceroni 617,16 Cimohti 408,47 Craffo 40,:4T.Gráccbo qz Cortdie— 305,35 T.Graccho 31034 Hedori 33547 Herculi 158 Mario 337,21 Marcello 146,57 Num Ponpilio 43,56 Paulo Aeuilio 250,14. Paufanie 266,28 Pericli 192,28 Pbilippo 227,9 P»rrbo 312,31 Romanis 366,52 Romulo 4c Reno 155 Sylle 367,4.0 Tertie Aemylie 250,14 Tbeniftocli 108,18 Timoleontis militibus 243,15 Timoleonti 237,19 Auguflus,menfis 48,42 Q.. Aurclij cedes 377,10 Autolycus,qui fuerit 419,4. atutolyci cedes 358,312 Axones 63,10 B Babylonia non admittit bederam pagina 535,53 ob Bacchi períonam, Nicias feruum "manumittt— 431,58 Balncorum turris 16321 Bantij fortitudo 146,19 Barbera[io cur inducta 2,33 Barbari riualem in aniore non patium tur 711,36 barbaris til preter aurum preclari pa2- 354543 Barcbitta factio 156,54. Bar[ine Eumenis vxor 382,52 B.filica Portia, 4 Catone Maiore extrucia 279,56 proalilica Portia Catonis Min. actio pag. 519,28 B4llarne,Perfei auxilia 250,34. Batabaces facerdos|dee matris 340, verfu 4o Batauorum virtusinbello|— 743,39 Batulus,cur Demoflbenes dictus 595, verfu 32 Beati, qui Soloni 64,28 Bebriacum oppidum 74.0,26 Belge à Cefare cefi$7514. pelgari, Neruii bellicofifiimi$75,350 Bellum ciuile:zvide,Ciuile bellum. bellum dum geritur,quantum fit inpe rito itineris ducemometu 688, 4s bellum Rome à finitimis illat& 125,26 belli duces quales effe debeant— 159, verfu 46 bellóne,an pacevefb.procedat.$:,6 in Bello fecuritati quatenus fludedum OP 7951$ In Plutarchum BELLA Acronis c7 Romuli 17,316 Acbeorum 319,320 C7 inde Acgineticum^ 105,22(9 622,25 contra Aequos«9 Volfcos. 115,33 Aetolicum Arati 711,:6 Africanum 274521 Africum Cefaris$84,419 Agefilai in Tbebanos 470,8 Alexandrinum 583,25 Amazonum cum Thefeo— 8,41 Artoxerxis in Caduflos expeditio pag. 71934. A[iaticum Agefilai 465,50 aduerfus Antiochum /— 250,14. c 277,19 Atbenienfium cotra Philippum pa gita 510,26 Beleicum$75,24Bacoticum cum Spartanis 562,24. Booticum cum Demetrio| 669,5 Britannicum$76,18 Bruti c Caftij cotra O8.Cefev ia pag. 644,31.ó0,6 Cefaris Oct. contra Antonium pagin4 678,35(7 690,36 Cartbaginenfe 143,53 Celtibericum 335,39 Cimbricum 338,9 Ciuile Pompeianum 495 etinde 536,10.576,615,7 676 Cleomenis ez Acbeorum| 397,3 [4M 723,27 aduerfus Cleopatram et Antonium 690(7 inde Clufinum 19,42 inter Coos cy JMileflos—$4.56 Corintbium 4.68,5 Cretenfe 221,5 Creticum 484,50 Cyrict Artoxerxis fratri 707,24. Delpbicum cotra Cirrbocos$7, 18 c 198,29 contra Domitium in Africa] 478, yerfu 43 Falifcun. 118,7 Fuluie cotra O&,Cefaré 682,44. Gallicum 119,128,14.3 Germanicun 575,57 Helueticum$7417 Hifpanienfe 248,8 Iugurtbinum 336,43 Lamiacum 320,38 Macedonicum 225,24. Marficum 246,5 Miütbridaticum^— 368,20€7 inde contra Nabidem 229,42 Neruicum 575,34. INumantinunm 306 C7 inde Pallantidum,ev Tbefei 4419 Partbicum Antonij 685 e inde Partbicum Craf— 4soeg inde Peloponne[lacum 100.$4. contrá Perfcum regem 250,€7 inde Perflcum Alexandri—$46,547, $48€ inde aduerfus Philippum 225,11 Pbocicum$9551 Piraticum 483, contra Pompeij filios 585,5 cum Porfena 713 Preneftinum ez Vol[cum. 127,5 Punicum primum 143,49 Punicum 11. 225i Punicum 111. 283,15 cum Pyrrbo rege. 3as in eiu vita Sabinum 18,1 Sacrum 108,19 Salaminium 36,6 Samium 199, Sertorianum.| 390 in vita Sertorij Seruile 480,48 Sicilienfe Atbenienfium$17 [99 436,8 Sociale fiue Marficum 346,5 Spartacium 4.80,481,482 Spartanorum«7 Becotioru 157,4. [63 135,12 aduerfus Tarentitos 325 invila P»rrbi.: contra Tarquinik(7 Etru[cos pagina 68,57 Teutonicum 238,10 Veiens 115,40 Volícum 91, 48.97,40 [o 1151$ Beneuolentie incon[lantis fignum bo nores nimij 666,6 Berenicisoppidum 32115 Befíi fupplicium 558,22 Beflie teterrime tres 600,18 Bibliotheca magna Alexandrie ince fa 583,51 bibliotheca Pergamenfis 691317 C.Bibulus Marcellum accufat| 153,5 bibulum Cefar Pompeio adiutore cij» cit vrbe 491,6 Bigati, nummi quales. 14.6,4d marg. verfus 35 Biton in matrem pius 64,25 à Boccholugurtba traditur$ylle 157; verfu 4$ Boccboris iudicium 664,57 de Becotie libertate Agefilai ez Epaminondz contentio 470,42 in Bocotia Agcfilai expeditio 4.70, in Boeotia Lyfandri expeditio 562,42 Boiad Annibalem deficiunt— 159,41 BONA deaque fucrit 571,48 Bone dee[acra.$71,48€7 607,46 bone dee facra Clodius profatat pa gina 572,1(7 610,46 ob Bone dee facra contaminata Clo dius accufatur in Bone dee facris Clodius deprcbei Boni 572,14. b hi b: Boni viri dona non fbernunt— 263, verfu ay bonorum laus,poft fata 50,8 Bos dracbina emptus 414,52 bouis pretium,centuti obuli— 70,10 Bottiet 4356 bottieorumorigo 5,1 C7 inde in Brafide ey Acbantbiorum tbefauvo trireniis ex auro eg ebore inuen Md 358,51 Brennus funditur à Camillo 124,24. brennus Gallorum dux 121,48 brennus, Gallorum rex 119,47 in Britanniam Cefaris expeditio pagina 576,18 Brixillum,oppidum ad Padum. 7 4o, verfa 57 L. BRVTVS dni[it vituperandus vel laudádus ob interfectos filios 68,12 Brutus anittauertit in filios prodito res patrie 68,6 brutiyez Aruniis Tarquini cedes mu tud 69,4. brutifilij patrie proditores| 67,26 bruti, Valerius in regibus eijciendis fo cius 66,45 M. BRVT VS ab Antonio curatur magnificefuerandus—^— 680,19 brutus accingit fe ad bellum. 44,20 brutus Cefari gratus 638,55 brutus Caffium Romanorum fortia vl tun appellat 650,34. brutis Catonem fecutus in Cyprii pagina 638,8 brutus Ciceronis filium laudat. 64.4, verfi 18 bratus Ciceronem increpat ob laudatinum Ocfauiumn 64.3444. brutus coniuratos animo con[lernatos vultu confirmat 641,56 brutus conjpirat in Cefarem 587,35 brutus cum focijs petit Capitolium pa gina 642,30 brutus cum fuis ceditvrbe— 645,35 bruius Dione quibus rcbus inferior fuerit 653, 40 brutus c. Caffíus coniungunt copias pag. 645,56 brutus ex pugna Pbarfalicaà C.Cefare feruatus 638,45 brutus Galli cifalpine prefédus pa guit 639,7 brutus Ligarium confpirationi adiigt 64.0,17 brutus pater à Pompeio occifus pagina 480,34. brutus, Platonicus fuit 621,10 bruius Poupceij partes fequitur pagua 638,317 brutus quidegeritin Afla^ 644,11 brutus quo modo fueritin Cefaré inci tatus 639,51 brutis rei capitalis ab Octauio Cefare poftulatur 645,14. brutus fibinecemconfcifit— 655,1 brutus Theodotum Cbium occidit pa gina 647,6 brutiad mortue vxoris tuncium,cóflantia 641,45 bruti amicus JMeffala Coruitus pagitta 653,17 bruticlementiaqz lenitas— 650,55 bruticlementiainLycios^ 646,54. bruti crimen, ez criminis ingeniofa Plutarchi excufatio 651,12 bruti curam Cefar egit in pugna pagitt4 638,52 bruti dictum, Fugiendum, nó pedibus fcd manibus 653, 4bruti cz Caf caftra in Pbilippis pagina 648,30 bruti ez cafiij colloquium atte pugnam 649,11 bruti ez. Caftij de pretura certamen pag. 639,12 brutie Cafij mutuequerele. 64.7, verfu 18 bruti cz Caffij fententie de conflictu p42- 648,49 brutifamiliaris Strato 653,12 bruti fuga 652,37 bruti funus 653,23 bruti genus 637,1 brutigenus maternum 637,36 bruti genus paternum 637,40 bruti ge[la in Lycia 64.6,18 bruti Grecarum epiftolarum genus p42- 658,1 brutigratitudo 644,50 brut imperatoria eg militaris virius p2g- 652,9 brutiin bello virtus 650,11 brutiin caftris Ponpeij occupationes pag. 638,27 bruti in remp.animus 64.6,4. brati matrem Cefar amauit| 658,55 bruti mira in propofito conflantia pa gin4 647,41 brutimores 637,30 bruti morcs leniffimi 645,45 bruti mors 590,2 bruti propofitum, fi vicfftt 645, verfa 48 brutifecundum prelium—— 651,54. ante Bruti fecundum prelium,prodi* gia: 651, 46 brutifbectaculum 64.328 bruti[bectrum.| 589,47€7 647,56 brutifpectra 621,20 brutiflatua Mediolani, ab Augufto conferua t4 654,45 bruti[ludia 637,49 bruti vaticinium de C, Antonio pagi,"4 64-6,7 bruti victoria maritima 651,27 bruti vigilantia 647,49 bruti vxor Portia carbonibus€ foco fumptis,extinca 653,16 bruti vxoris Portie fortitudo 640, verfi 48 bruto deditur C. Antonius— 645,1 bruto c7 Caffio prodigia infaufla oblata 648,41 bruto bonos mortuo etiam ab. boflibus babitus 654,44. bruto Patarenfes fe dedunt/ 646,48 aduerfus Brutum. C. Cefaris fufpicio p42-: 639,27 brutum Cafrius in. Cefarem incendit pag. 587,30 Q? 639,56 in Brututm Lucili fides 652,18 brutum prior Cafsius ad tyratimü tollendum inuitat 640,6 brutum. vidtorie naualis ignoratio perdidit 651,32 de Bruto C. Antonij teftimonium paginiá 64.6, à Bruto facinoris patrandi in cogita.tione,Portiaexanimata| 641,56 Bucepbalas Alexandriequu$— g45, verfu 4i bucepbalas etiam Bucephalus. dictus pag. 364,9 bucepbale mors ibidem in Bucepbala donando. Alexandri ani mofa dexteritas$43,55 Bucepbalia,vrbs,conditur—$64,9 Bulla,ornamentum 19,35 Bufiris immolatus 3,56 Butes fe ci fuis, Cimonis metu, cremauit 403,37 Byzantitam virginem Pau[anias in terficit 403,17 Byzantium Phocionferuat—$10, 27 byzantium recipit Alcibiades 87,u C Cadmiam occupat Pbocbidas/ 468, verfu LT cadmiam occupant Lacedemonij»4gitd 13 ,8 cadmiam. recipit Pelopidas /— 154, verfi 38 in Cadu[los Artoxerxis expeditio pagina 710,34. Celibum apud Lacedemonios ignominia 32,32 Caij collega Fuluius bomo feditiofus pag. 314,51 calo prodigia oblata infaufta pagiguia 215,6 €. IVLIVS CAESAR 4d Nicomedem proficifitur—$69,352 Cefar aduerfus Ciceronem— 61,51 cejar anni inequalitatem correxit pa gina 586,21 ce[ar Ariminum occipat— 496,5 Gg 579315 céfar cedit Belgas 575,24. ce[ar cedit Gallos 576,46 XX 4 Í: E ati ce[far cedit Heluetios$74446 ce[ar Calpurniam duckt 573415 cefar Catoni Mi. obijcit auaritiam pag. 534,18 €&jfar Catonem Min. in carcerem du cit 518,8€9 575,3 cefar Cicerone victor coluit. 614,52 cefar coniurationis Catilinarie confcius 608,15 cefar coniuratos conatur liberare pa git4 571,20 ce[ar conful 1. 733 cefar conful 11. 580,19 cefar conful 11 11, 585,23 cefar corrumpit magiftratus Roman0$ 578,12 cefar Craffum ey Pompeium reconci liat 491,1 ce[ar cur odio fit babitus 586,35 céfar dictator perpetuus— 585,41 cefar dimittit Domitium—$79,42 cefar Dolabellam accufat—^— 570,4. céfar egit JM.. Bruti curam in pugna pag. 658,32 cé[ar fudit Pompeij equitatum 499, verfu P céfar fugat Vercingentorigem Gallovum ducent 577,16 cefar imperator appellatur$72,45 cefar in Epirum tranfmittit/ 580,22 cefar Iuliam Pompeio dc[bondet$75, yerfu 13 ce[ar legem agraviamtulit| 401,25 cefar matrem JM.. Bruti amauit pagina 638,35 cé[ar morbo comitiali laborauit 57 4., verfu 16 céfar captus à piratis 569,34. céfar pecuniam ex templo Saturni fu mit$80,1 céfar piratas perfequitur,et capit pagina 569,45 cejar per Clodium expellit vrbe Cice ronem 571,31 cefar Pompeio adiutore Bibulum eijcit 491,36 cefar Pompeium c7 Craffum recon ciltat$72,52 ce[ar Pontifex maximus creatur. 571, verfu 3 cefar prouinciam Hifpaniam fovtitur p4g- 572,25 cj(«v P. Antonium 4 4ccufit— 970,6 cejar rcgnum moliri injimulatus pagina 570,4-9 cefar res nouas molitur$79,43 cefar Rbenum ponteiungit| 576,10 ce[ar Rubiconem tranfit 4.96,8 far fcripfit in Catonem Min, mortuum 585,1 e&far fecundum confulatum petit, e prorogari prouittcianm y cefar fcnatui non a[Jurrexit/$86,43 78,6 In Plutarchum o efr vbi cefus eft locus 588,27 cefar fupectus de coniuratione Catiline 571,13 ce[ar vincit Pompeium 582,49 cefar vrbem ingreditur fugiente Pom peio 496,38 ce[ar vxorem. Pompeiam repudiat pag. 72,18 cejaris acies in campis Pbarfalicis pagis 582,18 cefaris ad Rubiconem befititio 579; verfu 5 cefaris aduerfus Pompeium vidlorie prodigia 538,9 fub Cefavis aduentm in vrbe tumultus 4-96,1$ cejaris es alienum$70,358 cefaris ambitio 572, cefaris ad. Ariminum fomnium pagiá 579,14. cefaris bellum contra Ariouiflum pa gina$74552 cefaris bellum cum Heluctijs geftum pg. s 74537 cefaris cedes|$88,356(* 642,10 cefaris callidifiimum confilium 5c1,2 cefaris calliditas aduerfus Pompeium pag 577,46 céfaris clementia 497,28€7 585,48 cefaris clemétia poft victoriam Pbaralicam$83,20 cefaris conatus audax 586,10 cefaris coniunctio cum Cinna, ey M4 TiO$69,17 céfaris de coniuratis Catilinarijs fententia 608,16 céfaris de Phbarnace viltoria|$84,5 céfaris de Pompeij liberis triumpbus pag.$85,34cefaris de Pompeij liberis vittoria pag.$85,28 cefaris didum 496,1 cefaris didum ad Catonem Minorem mortuum$4.0,26 cefaris aan de yxore repudiata pa gia 611,26 cefari; difum in eos qui melioribus reli&lis.curant deteriora— 190,38 cefaris difficultates in Africa 584,30 cefaris difficultatesi in Epiro 580,54. cefaris eloquentia 569,54. cefaris pun fugatus$76, cefaris«2 Q Pompeijconiunclio 527, verfu 42 cefaris«y Pompeij cum Clodio paélioies$2842 cefaris e» Pompeij diffenfi[Jenfto, bs belli ciuilis caufe 577,41 ce[aris exercitus à Pompeio fugatus 04g. 581,6 cefaris expeditio contra Catonem, ez Scipionem 584,22 ce[aris expeditio in Britanniam 576, verfu 18 cefaris expeditio in Hifbaniam, contra Pompeij legatos$80,310 ce[aris facinus audax 580,39 cefaris filie lulie mors— 403,31 e pag. 576,2 cefaris filiam Yuliam ducit Pompeius p42. 491,33 céfarisfunus— 589,17 C7 642,56 in Cefaris funere Antonij oratio pagin4 643,7 eee bumanitas 502,50 cefaris in acie Pharfalica flrategcma pag. 498,56 caris in Africapericula—. 584,54. cefavis in viu temperantia 574,0 céfaris incrementum in Gallia. 492, verfu 38 de Celaris ingenio Ciceronis iudicium pag.$70,19 cefaris leges$753 cefaris militk Ac ilij,Sceue aliorunq; mira virtus 57,0 cefaris mortis prefagia 587,37 efaris mortis vltio$89,357 e[aris mortem miracula infecuta pa gina 589,19 cefaris percu[Jores petunt Capitoli p42. 589,5 cé[aris percufJoribus bonores decrcti:€g concordia, cg amne[tia pagi n4 6 cefaris, Pompeij,ez Crafii coniu pg. 449,5 cefaris Pompei)a; copiam pel ciui lis edis latio 582,1 cefaris poftulata à fenatu in Gallia gentis$78,217 a faris pra; fufio$70,40 f. f Fe 1 d arts res ge) fte in Hifl pag$82,4.2 pag. 592,4 cefaris fufpicio aduerfus M. Brutum pag. 639,27 : flamentun 642,56 ce[aris triumpbi tres 58543 cefavis tyrannidem Cato Min.predtcejfaris verba tria; veni vidi, vici pa gina 584,9 cefaris victoriain Africa—$84,546 cefaris viftorie ad Alexiam.$77,359 cefaris virtus bellica$7335 in Cefaris vxorem Pompeiam Clodij amor 57145 cefari deditur Alexia$7737 cefari doluit Catonis mors— 584,56 cefari Gallia decret.$571 cefari Gallia ez Mlyricum decreta pa* gina 4954 4 cefari, Lupercalibus Antonius ataaemáimponit 587,5 C7 67 dc 4c in er Cc in [7co €0i cefari M.Brutis gratus— 658,55 cefari vt refiflat Cato Min, confulatum petit$3321 in. Ce[arein Cafsius Brutum incendit E42- 587,30 in Cefarem Cafüij odijorigo 639,19 it Cefarem Cato Min. ex coniuratione Catiline inueclus— 524,49 in Cefarem Cato Mi. inuebitur pagin$33,521 in Cefavem Catonisoratio— 571,27 contra Ceefarem Catonis Min, fententia 533,45 ad Cefarem. Cleopatra proficifcitur pg$83,538 contra Cefarem coniurationis indicia Ppag- 588,16 in Cefarem confbirat Brutus 87,5 in Cefaré con[bivationis minimé confcius Cicero 615, 26 cejarem contemnit Pompeius— 4o, verju 12 cefarem Decius Brutus ducit in fenatum 588,4. inter Cefarem ey Pompeium Cicero dereconciliatione agit— 4s, 5s c 613,43 inter Cefarem ey. Pompeium diffen[ionis initium 4.93536 cefarem fugat Pompeius^ 497,39 cefarem in. T befJaliam Pompeius[equitur 498,7 ad Cefarem intevficiendum locus tem pusq; diuinitus data 641,13 dd Ce[aré concurfus Luce bybernantem 492,46 ad Cefarem M... Antonius ex vrbe profugit 676,1 4d Cejarem JM. Antonius exercitum ducit 676,28 in Cefarem M., Brutum incendit Caf fius 639,36 erg4 Cefarem militum fludium.|$75, verfu 38 contra Cefarcm Pompeij delectus pagini 495,50 inter Cefarem,Pompeium c7 Craffum prouinciarum partitio— 495,12 in Cefarem populi Romani fauor pagina$70,223 cefarem pvo fe deprecari vetat Cato Minor 538,5 in Cefarem quo modo M. Brutus fuevit incitatus 639,51 dd Cefarem Romanorum potentifsimorum Lucam conuentus 5755 verfu 4.6 cefaré fimulate precatur"Tullius Cim ber pro fratre exule 642,7 contra Cefarem Vercingentorix dux Gallorum 577,1 contra Cefarem veteranorum querimonia 580,24. Index. à Cefare ad Pompeium tranfit Labicnus 579,39 ádCe[are Antonius c7 Curio tribuni corrupti 495,29 à Cefare Ariouiftus fufus 575,15 pro Cefare Curionis actiones/ 4.95, yer[u 33 à Cefare Gallorum fecunda defe&io pag. 576,50 à Cefare Heluetij cefi 574,46 de Ce[are interficiendo coiuratorum in cclando confilio, fides^ 640, verfu 40 4 Cefare Labietus ad Pompeium deficit 497,13 pro Cefare M, Antonij aliones pagina 675,45 eum Cefare M. Antonium cur non oc ciderint coniurati 642,22 4 Cefare M.Brutus feruatus ex pugna Pbarfalica 638,45 à Cefare Neruij cefi 575,8 in Cefare occidendo coniuratorit con flantia 643,19 de Cefare Pompeio$; didum Cicerohi5 613,48 4 Cefare Paulus conful corruptus pagini 495,28 à Cefare Pompeius legiones. repetit 49550 578,18 à Cefare Pompeio Cato Mi. que eic» uenerunt; predicit 521,23 L. Cefar feruatur per fororem. 679, verfu 48 Cefario, Cefaris cy Cleopatre F. pa gitia 548,1 céfario interficitur 697,52 Calanus 565,25 calanus in rogo volens, e viuus cremátur 566533 Calauria,Sicilize locus 245,3 Callias diues 199,21 Calliz tediferi fcelus 264,411 Callicratidas fucceffor. Lyfandri ad claffem 354525 callicratid:e mors 3545,55 callicratide patientia 357,47 Callicratis morientis ditum egregia pag. 269,1 Callippus in. Dionem confbirat. pagua 636,4. callippi putitio 637,3 Calliflbenes Alexandrum confolatur pag. 561,12 calliflbenes cur inuifus fuerit$63, verfu 22 calliftbenes detrectat Alexadrum adorare 561,52 calliflbenes proditionis in Alexandri fufpectus$62,10 calliftbenis facundia 561,36 calliflbenis mors 562,23 Calliflratus orator$93,4.1 Calpurtiie fomnium 487,52 calpurniam ducit Cefav 573,15 Camerium à Romulo captum— 21,5 Cambyfis exercitus arenis obrutus pa gina 551,56 CAMILLVY S abitin exilium 118, verfu 53 Camillus acie fundit Brennum| 324, verfu 24. camillus cedit Latinos 126,14. camillus cedit T bufcos 127,28 cantillus cur conful non fuerit| pagit4 115,29 camillus fundit Preneflinos e» Vol fcos caniillus fafos Romanos im pugna veducit 1217,20 camillus Gallos iterum cedit 128,57 canillus obfidet Falerios 118,7 camillus offendit populum— 117,2: camillus prope Ardeam cedit Gallos pag. 122,48 canillus puev,quis 43,40 camillus Romanorum Gallorumq; pa cionem diffoluit 124,14. camillus Sutrium codem,quo amifJum Juerat die,recepit 26,24. camillus tribunus 115,52 camillus vrget Veiorum obfidionem pag. 115,42 canulli accufatio 118,46 caunilli etas in Didatura v. 128,14. camilli cenfura 115,56 canilli dictatura prima 116,34. camilli dictatura fecunda 123,13 camilli dictatura prorogata 124,50 canilli dicfatura tertia 125,28 canilli diclatura v111. 127,49 camilli diftatura v. 128,15 carnilli faftuofus de v cientibus triumphus 117,19 camilli in Tufculanos expeditio 127, verfu 32 camilli mors 129,1$ camilli preclarum in Falerium ludimagiftrum proditorem fatum pa gina canilli preces captis Veijs— 116,5; camilli prudentia,ac modeflia 115,0 118,20 camilli flrategema 126,1 camillo dedunt fe Falifci 118,30 Campus Martin 68,40 campi Ebfij 392,22 Canatbra, que dicantur 467,31 Candys, regia veflis apud Perfas pa. gina 704 niarg, Canere tibia, fordidum 774 Canidij, M. Antonij ducis error pa. guia 686,56 caniidij resgefle 684,13 Caninius in ynum diem conful 586,4. Cani5 Lupercalibus immolabatur 20, verfu 12 canis canis mire magnitudinis 78,47 ad Cannas Pauli Aemilij cedes 210,51 ad Cannas pugna Annibalis(9 Roma tiorum 164527 Cannenfis clades infignis— 164, 40 cannen[is pugne defcriptio| 210,57 poft Cannenfem cladem, Fabij conta ti4 211,24. poft Cannenfem cladé magnanimitas Romanorum 147,12(2 211,557 à Cannenfi victoria Annibalis cuncta tio 211,6 cannenfes clades 210,45 ad Capbyas Arati fuga 726,47 Capitolinus accufatur 143,43 Capitolium nocte aggrediuntur Galli pag. 123,26 capitolium obfidetur à Gallis: 122,17 capitolium proditur Sabinis— 18,4. capitolium Rome ab anferibus feruatum 123,30 in Capitolij fundamenta quantum impenfun 71,18 capitolij incendium fub Sylla| 375,9 capitolium JM. Brutus cum focijs petit 64.2,30 capitolium petunt Cefaris percu[Jorc$ 589,5 Cappadocia c Papblagonia prouincie Euieni decernuntur /— 383,26 in Cappadociam Sylle legatio 365,29 Capre palus 2,21 Capratine none vndediie| 125,51 Capua, vbi,co vnde dicta 165,25 Carbo fugit in Africam 375,52 carbonis cedes 478,20 Cares, galeas criflatas gerunt. 705,54. cares, Galli cur vocentur à Perfis paginta 795,54. in Carmania Alexandri commefJationes 565,51 Carmenta 19,54. Carmentalia ibidem Carncades Philofophus legatus Romá mijJus 281,22 Caryatydee,qui 708, in margine Carthago in Hifpania ob[idetur à Scipione 176,49 cartbago inuaditur à P.Cornelio Scipione 171,16 cartbaginis euertende Cato Maior duibor 282,52 de Cartbagine non euertenda Scipio Nafica contra Catonem.MaioTent 283, 15 CARTHAGINENSES Attibalem in Africam reuocant| 185,4 4. Cart baginenfi wm dppardtus contra Timoleontem 242,56 cartbaginen(ium clades maxima 182, verfu 51 cartbaginenfium cum Romanis pacis conditiones 17139 In Plutarchum cartbaginenflum cum Timolconte ma gnus conflictus 243,36 cartb aginen fuum factiones 157,48 mm naues quingente cre mate 1845,17 cartbaginen[ium. verum.— vicifsitudo pa4g- 171,6 ad Cartbaginenfes epiftola Dionis pa gina 624,45 cartbaginenfes prelio fudit Timoleon Pp4g. 24.410 de Cartbaginenfibus Scipionis triumphus 184,28 cum Cartbaginenfibus Timoleon pacen facit. 245,16 emm ob[idetur 166,37 Cafpium mare,yel Hyreanum 558,26 Ca|jander quantum. Alexandrum timuerit 568,14. ca[Jandri frater Pliflarchus| 666,29 cassiv s Brutumin Cefarem incendit 587,30 C7 639,36 Caftius M. Brutum prior ad tyrannum tollendum inuitat^ 640,6 caftus ev M. Brutus coniumgunt copias 645,56 cafiits ofor tyrannorum 639,45 cafus Rbodum capit 64.615 caftus Romanorum fortium vltimue, 4M. Bruto appellatus 650,34. cafij cedes 650,27 cajs 3j cafus 650,8 cafiij de fpettris fententia 64.8,8 cafiij,in angu[tijs vrbanum dictum pa gittd 4554.8 cáfíij in Cefaremodijorigo| 639,19 cafiij leones Megare 639,39 cafij y. M. Bruti ca[tra in Pbilippis pag. 64.8,30 cafíij ex M. Bruti colloquium ante pum 64.9511 cafijey.M.. Bruti de preturacertamen 639,12 cafrij et M, Brutimutue querele pagind 64.7.18 caftij ex M. Bruti fententie de conuctu 648,49 cafrij moves,afberi 64.5,4.4. cafilo cz M. Bruto prodigia infaufla oblata 648, 41 cafsium fundit Spartacus— 447,18 Cajloris c7 Pollucis, flelle in naui pagina 356,33 CATILINA céfis 608,55 Catilina confulatum petit—^— 605,17 catilina fratrem occidit 377,10 catilina iterum repulfus in c o s.petitione 606,21 catilina vrbe excedit 606,51 catilinee coniuratio 524,34.€7 6os, verfu 2 catiline coniuratio per Allobrogum legatos detegitur 607,13 de Catiline coniuratione Cefav fufbeaus$7515 ex Catiline coniuratione Cato Min.in Cefarem inuectus 514,49 catiline confilium de Cicerone perimendo patefit 606,42 cátiline fcelera 605,6 catilinam Cicero in fenatu interrogat pag. 606,15 cum Catilina Syllani milites confentiunt 606,$ Catilinarie coniurationis Cra[Jus fafpectus 448,47 Catilinarij coniurati deprebenduntur Pp4g. 607,34. catilinariorum coniuratorum fupplicium 608,56 de Catilinarijs coniuratis Cefaris fc tentia 608,16 de Catilinarijs coiuratis fententia 9l lani 608,7 CATO MAIOR dccufator fuit pag. 278,22 Cato Africanum reprebendit 274,22 cato apud patres Scipionem luxus accufat 274,28 cato Ariftidi in bellis gerendis antepo nitur 284,t cato autbor: euertende. Carthaginis pg. 282,52 cato difciplinas Grecas contemp/i pá gita 285,44. cato fortis miles cato grandeeuus fecundá vxorem du273,31 eit 282, cato L. Q gintium fenatu mouet pa» gita 279,9 cato. L. Scipioni equum ademit pagina 279,33 cito M.Curij frugalitatem admira batur 273,43 cato medicis Grecis infcflus| 28,5 cato nouus bomo appellatus| 273,16 cato ob fecundas nuptias taxatur 285, verfa 37 cato Poftbumium Albinum Rorani irrifit 77335 cato putabat menfam concilian T micitie aptam P. dl cato qualis domi fuit 280,15 cato qualis erga vxorcs ey liberos p4 gua 280,17 cato qualis in re familiari augenda pá gina 281,8 cato quinquagies accufatus— 27 cato rerum fuarum buccinator 278,2 e 280,9 cato Romá migrat Valerij Flacci fu^ u 274415 cato faltum Tbermopylarum idi pag."5 cato feró Greecas literas attigit 275,57 «ato[ubigit Lacetanos 175 " c4ro v G € [^ C € X C C fU o6 € ue Remp. dcc[Jus— 283,40 catonis an. Ariflidis ves gefLe fa dis nt45 prof uerint 285,19 onis fperitas 274456 catonis scenfura 279,7 catonis confulatus 276,8 catonis contienti4 274432€7 276, verfu 5 catonis cum Quuintio fimultas/ 231,25 catonis cum Scipione difJenfio. 277,1 catoris de ficubus commentum 285,1 catonis de Spanier p4gutd 283,27 catonis dictum in reges 278,5 catonis dicia 275,37 catonis difciplina erga feruos 280, verfu m catonis eloquentia 274531 catonts ctoquentie yis 284,16 catotiis facies 273,19 catonis filij fortitudo^ 354,8€7$4. catonis filij virtus 180,41 catonis filiorum educatio— 280,24. catonis frugalitas mirá— 274,44. (e D 755 1 9 catonis genus 273,8 catonis in coercendo luxu Romanorü confilium 73056 catonis in diuitijs comparandis,rep benfio FE catonis in Q uintium cenfura 279,24. catotis in Rep.offenfiones— 284,11 a catonis laborum tolerantia— 274,432 catonis militum facinus audax. 277, verfu 5 catonis mores£7 vil 273,13 catonis mors 283,2 catonis oratio, qualis catonis pofleritas catonis preceptor Nearcbus Pytbago ricus 273,5 catonis ves gefte contra. Antiochum pag. 177,40 catonis res gefLe in Hifpania 276,9 catonis res gefLe poft confulatum, cx triumpbum 277,14. catonis vefbofum filio, de fec ptijs P i catont fenedd gina TR 32 catotiis feripta Cr monumenta 282, verfa 39 catoni cenfuree candidato ob[iflit nobilitas 78,52 contra Catonem Scipio Nafica" no euertenda Cartbagine[enfit fen in Catonem T. Quintij ind ligi 4[acia T 231,47 atone bafilica Porti extructa pa gina 279,56 CATO MINORÀCeéfareincarce 'em ductus$28,15 C9 573,23 ct9 d Poipeio pretura deiectus paIndex. gin$30,52 cato 4 trecentis Romanis, Vtice defcritur 337317 cáto aduer[atur prouincijs Pompeij, e Crafsi 531,6 cato ambitionem taxat fuorum 5358,33 cto Cefaris tyrannidem predixit pa ginta$1453 cato cedit Ciceroni claftis imperium pag. 614,23 cato Clodium cogit vrbe cedere pagina 523,19 cato cóiungit[e Scipioni in Africa paginta 535,57 cato connubijs infelix$25,13 cato confiderat gladium quoe eft necatuyus 539,50 «dto cum Scipione bellum reparat in Africa 584,19 cato Fauonij edilis ludos curat 552,29 cato frumenti cógiarium populo fuadet dandum$25,4.6 cáto in Cefarem ex coniuratione Catiline inuectus$244, 49 cato in foro vulneratus 530,38 cato in Cyprum mittitur 528,39 calo inucbiturin Cefarem— 533,52 cato milites ad virtuté quomodo excitauevit 520,29 cato ob[iflit Pompeio,e7 CrafJo cofulatum petentibus 530,29 4to Pbedoné Platonis legit ante mor tem 539,23 cato Porpeij affnitatem reijcit 4.90, f verfa 18 cato praedicit Pompeio, que ei cuetierunt à Cafare 2 cato prefiait tur Viice$36, cato preturam cur petijt 530,42 cato pro fenatoribus Romais, fupplex 538,3 cato qu efluram cumulat dionitate pa gina 522,44. cato relinquit Siciliam 534,39 cato repiidiat Pompeij affinitateus pa ina 527,15 repugnat Pompeio$2759 repulfam confulatus tulit. 533552 cato refiflit Metello tribuno plebis P42g- 525553 cato fequitur v Pom ipeum$3414. cato feruat Ciceronem à Pompeij filio P4. 535,28 cato fn itur Siciliam 534,51 cato Syllanos vleifcitur bomicidas pa gina 522,57 cáto traijcit in Africam 535,31 cato tumultum Rome fedauit. 551,43 cato vetat filio fuo rempub. attingere pag.. cato vetat pro fe Cearem deprecari Ppa4g- 538,51 cato yi refifat Cefari, confulatum pe 539,1 tit 532521 catonis acla atte mortem.— 559,20 catonis actio pro bafilica Porcia 519, yerfa 28 cátonis actiones pro Lucullo. 526,57 catoni5 ad philofophos amicos,extreia verba$39340 catonis emulus M.Fauoniu 64.7,24. catonis equitas 537,8 catonis Ambitus lex 53135 catotis aufleritas 518,32 catonis autboritas,ey fides— 525,45 catonis cocti atte mortem,eiusq; fermones 539,9 catonis confilit fbernit Sciplo 56,17 catoiis conflantia$26,14. catonis«7 Ciceronis fimultas 520,12 catonis con[lantia in rebus perditis pag. 536,32 catonis ez Mumnatij fimullas 529,18 catonis diligentia in tbefauro Cyprio pag. 52 9,12 catonis diligentia, et integritas in rep. p. Q3 catonis eg Pompcij mutua conitia pa gina 532,11 catonis et Tbemifloclis virtus Mon catoinis exclamatio in Demetrium libertum 488,57 catonis exercitatio 519,36 catohis filie Portie,mors^$40,40 catotiis filius qualisfüerit^—$40,0 catonis filij iuuenis fortifsimi, interitus$4c BR nis catonis frater moritur$20,50 catonis funus$4010 catonis genus 518,4. catonis graue confilit circaludos pagina$32,358 catonis imitator Statilius—$58,435 catonis in fratris mentcfatas s 520,54. cátonis in fratrem amo$19,7 catonis in Lucullum, p Im 426,42 catonis in rep. capejfenda propofitiz Pag.$23,351 catonis in fenatores Roman. pictas pa gina 33755 catonis in villam proficifcentis, comites pbilofophi $23,514 cátonis inuiclus animus$38,223 catonis laudationé Cicero fcripfit pagita M f catonis magnanimitas 526,14. C7 535 verfi 5 catonis matrimonia catonis militia catonis modejlia catonis mores 518,12 catonts mors 540,7 catonis mors Cefaridoluit| 584,56 atonis oratio in Cefarem— 571,27 catonis oratio Vtice babita|$56,409 cátonis peregrinatio in Aflam.$11,3 : catonis «atonis pertinaciam infringit oratione Cicero$28,5 catoniis potationes 519,435 catonis preceptor, Antipater Stoicus pag. 519,18 catonis preceptor,Sarpedo 518,27 catonis pretura 53531 catonis profectio ad Deiotarum, C7 ab[Hnentia 21, catonis prouidentia 572,57 catonis pueri,in tyrannum odium pa» gina 518,56 catonis pueri mira conflantia. 518,58 catonis queflura$22,18 catonis que[ture exitus, celebris pagina 23,13 catonis fententia contra Ce[farem pagina 5323,43 catonis fententia fit Pompeius folus co fal 532,52 catonis fynceritas 538,11 catonis tribunatus$2413 catonis tribunatus militum— 520,21 catonis vxor Martia$25,18 catoni Atbenodorus Stoicus familiaris$2042 catoni babitus in. Afia à Pompeis nos 521,43 cátoni obijcit Cefar auaritiam— 54., verfu 18 catoniridicula ves oblata$21,217 catonem cu lpat Cicero 533,37 contra Catonem c7 Scipionem Cefaris expeditio 584,22 Catonem M. Brutus in Cy pun HA ac Catonem mortuum Cefaris Mera pag.$4.0,26 in Catonem mortuum fcripfit Cefar Pg.$85,1 catorent B enel e fu chan quá t amabat 521,50 ad Catonem Ptolemeus vex PU Voca$28, 49 518,51 tonem quo confilio apud Dyrrbachium Pompeius manere iu[ferit pg. 5315,18 à Catone Cicero Murenam accufatum defendit$24.24. á Catone Ciceronis c o s. A. bra itus pg. 609,9 de Catone c9 republ, Rom, Ciceronis 0 dictum$06,4.7€7 519,48 á Catone in Cypro pecunia aene gina 519,4 Cato S entes Catulus victoriam de Cimbris retulit pag. 344514 catuli 42 Tuerfus cafus 342,33 catuli cedes 250,51 catuli y JMarij cum Cimbris confli^ 252,31 In Plutarchum élus 343,25 catuli in. diffuadenda lege Mattilia, pertinacia 48537 catuli modeflia, cy prudentia 542, 48 fub Catulo Sylle gefla 365,14. Catus 273,18 Celer 15,21 celeres à Numa exautborati— 43,35 ccleres,Romuli fatellites 2151 celeres,vnde dicti 15,14. Cenforinilaus 453,11 Cenfure autboritas 259,46 cenfure dignitas 278,40 Cenfus ciuium Atbenis inflituitur pagind 60,12 Centauros vincunt Lapitbe— 9,50 Cerberus 10,16 Cercyon occiditur 3,52 Cermanum 154Cetbegi dominatus Rome— 412,4. Chabrie vitloriaad Naxum— 508,2 chabriam quomodo coluerit Pbocion pag. 508,10 dd Cheroneam Grecorum clades, va ticinijs premon[lrata— 597,45 dpud Cberoneam qui occubuerant,eos Dentoftbeneslaudat—$98,350 cheroneam Sylla eruat 3752 à Cberonea Mitbridates reijcitur paguia 368,35 Chalcafpide milites, à fcutis ereis dié&i 379,55 4d Cbalcedonem Alcibiadis victoria P242. 86,59 chalcedonem. vecipiunt Atbenienfes p«2. 86,57 ob Cbalcidenfes ey Grecos feruatos Quintio bonores babiti| 230,46 Characitanos aftu capit Sertorius pagina 395,2 Chariclem Pbocion in mala caufa defendere renuit 512,50 Charilaus,rex Lacedemoniorum pagind 28,54. cbarilai apopbtbegma 35,56 Cbaronis Thebani conflantia| 331,25 Chel:donidis Spartane animus 352, verfu 20 Chilo grammaticus 280,27 xa, quid 43,4.0 Cibi parcitas ad proceritatem cur faciat 35,8 M, T. CICERO d Clodio reus agituv 6114.2 Cicero abi it confulatu 609,4. cicero ad Pompeium proficifcitur bel li ciuilis tempore 613,56 cicero ambitiofus 605,4.8 cicero Antiochi auditor 602,53 cicero Atbenienfium amne[liam Romerenouat 615,33 cicero Augur 613,22 cicero candidus in alijs laudandis pagind 609,10 cicero Catilinam interrogat in fenatu pag. 606,5 cicero Catonis Min. pertinaciam infringit oratione 518,5 cicero Catonem Min.culpat— 555,57 cicero Clodij actae Capitolio reucllit pag. 612,54. cicero concordiam molitur inter Cefarem c2 Pompeium 495,5 c 6135,45 cicero declamauit Greecé 603,12 cicero defendit Murenam à Catone Min.accufatum$2424. cicero, Demoflbenem in orationibus indormire,dixit 6c9,27 cicero dicacior 603,33 cicero egregius poeta 602,2: cicero exilium abiecté tulit^— 61953 cicero imbecilli corpore 602,49 cicero,Imperator appellatus— 615,3 cicero in C. Ce[arem confpirationis minime confcius 61526 cicero in Clodium testimonium dicit pag. 611,2 cicero in Greciamnauigtt| 615,49 cicero in felaudádo profufus. 6956 c 618,55 cicero laudationem Catonis fcripfit pag. 585,5 cicero Luculli amicus 426,53 cicero JMlonem defendit 613,5 cicero Mutij Sceuole affectator pagind 602,36 cicero pater patrie primus appcllatus 609,1$ cicero Ferne, Q7 figuras breuiter fcribere docuit 524457 cicero Pbilonis difcipulus— 602,54. cicero proconful Cilicie 613,21 cicero proferibitur 616,56 cicero puellam ducit TTAT: cicero reprebendit Pompeium. 4.96, verfu 5$ cicero fequitur Pompeium— 49717 cicero Terentiam repudiat 615,8 cicero Tributos o[fenfos vno mitigat yerbo 604,48 ciceronis ab exilio reditus— 612,45 ciceronis abflinentia 618,57 ciceronis ad Vatinium dicium| 604 verfu 41 Ciceronis Antonijq; inimicitiarum fe mina 615,43 ciceronis Antonij,;fimultas— 6165 ciceronis cedes 617,11 ciceronis cedis tempore,etas 617,41 ciceronis caput manusq; in roftris fi^ X4 617,45 ciceronis celebritas 604,29 ciceronis eon[pectum fugit Pompeius pag. 611,54. ciceronis con[ulatus 604,56 cicein ci ci ci e c cic ci ci cic dceronis confulatus à Catotie Vticenfi celebratus 609,9 ín Ciceronis cotifulatu leges agrarie p38- 605,30 ciceronis CrafJus inimicus— 448,52 ciceronis cum Clodio inimicitie 610, verfu 44. ciceronis de Cefaris ingenio iudicium p4g. 579319 ciceronis de Catone Mie rep. Rom. dictum$06,4.7€7 519,48 ciceronis de OClauio fomnium 616,12 ciceronis de Pompeio Cefared; dictis p4g. 613, 48 ciceronis Demoflbenisq; comparatio p42- 618£7 619 eiceronis Demoflbenis; vite exitus quo diflent 619,26 ciccronis dicta arguta ev fifliua 609, verfu 42 ciceronis dicta in actionibus contra Verrem 604,8 ciceronis dicla in caftris 614,10 ciceronis ez Catonis Mi. fimultas pagua$20,12 ciceronis exilium 612,10 ciceronis exilij caufee 619,117 ciceronis exulis animus abictlus. 612, verfu 23 ciceronis F. Tulliolewmors /—— 615,22 ciceronis F. Odtauij Augufti in c o s. collega 617,57 ciceronis filiutt commendat M, Brittus 64.4.,18 ciceronis genus 602,4. Ciceronis in dicendo fuauitas: 605,48 ciceronis in dicendo timiditas 613,10 ciceronis in Italiam reditus— 614,29 ciceronis in tractanda Rep.peritia pa gina 618,4.9 ciceronis in Verrem actiones| 604,2 ciceronis in verfibus faciendis mira f cultas 614,54 ciceronis indoles 602,23 ticeronis integritas in adminiflratione prouincie 613,27 ciceronis laus 608,4 ciceronis maxina potentia Rome pa ; gita 61 6, 3 ciceroni5 mendacium 676,5 ciceronis rores 618,22 ciceronis natalis 602,18 iceronis Octauijq; coniuntlio 616,6 Ciceronis opes 604,20 diceronis Pbilippice 617,45 diceronis pretura 604,33 ciceronis primus ad vemp.acce]]us pa gin4 603,22 onis pro Ligario oratio 614,58 ticeronis prudentia in Antonio c o s. collega retinendo 605,20 diceronis aueftuva 602,35 eceronis fub Ce[are vit&— 614,46 ciceronis varia«2. multiplex docrin4 618,17 ciceroni cedit imperium claftis Cato Minor 614523 ciceroni coniungitur Ocfduius Caefar pag. 678,44 ciceroni exuli fauct Pompeius 612,37 ciceroni exuli oftrentum oblatum 612, verfu 21 ciceroni oraculum editum—^— 603,18 ciceroni oflentum fadum 607,56 ciceroni profcripto«2 fugitanticoruorum oblatum prodigium 6v7,22 ciceroni ridiculum quiddam in itinere oblatunt 6034.2 ciceronem Cefar victor coluit. 614, verfa 3 ciceronem celát de coiuvatione in Cee[arem coniurati 640,25 dd Ciceronem liter.e de fummo à Catilina periculo 606,25 in Ciceronem JM. Antonij crudelitas p48. 679,43 ciceronem M. Brutus increpat ob laudatum Octauium 643,44. ciceronem per Clodii Cefar vrbe exgellit ciceronem relinquit OCauius— 616, verfu 49 ciceroné feruat Cato Manor á Pom£rij filio 435,28 733131 ri cum Clodio cum Cicerone Demoflbenis comparatio 592,11 de Cicerone diuinum teftimonium pagin 602,20 de Cicerotte Molonis testimonium pa gina 603,16 de Cicerone mortuo, OCfauij Augufti elogium 617,55 de Cicerone perimendo Catiline confi lium patefit 606,42 4 Cicerone puero poema editum, Pontius Glaucus 602,30 à Cicerone verbain Pbilofophia nouad 614,50 Q. CICERONTS JM. Ciceronis fratris cedes 617,11 Ciceronis vxor Pomponia quo fupplicio feruum proditorem affecerit 617,49 Cicerones vnde dicti 602,12 Cilicia à Demetrio occupatur 666,58 cilicia eo bellum contra Mithridatem 611,51 2 Lucullo decernuntur 412,11 Cimbri dicti Cimmerij 338,25 cimbri Gallofcytbee vocati 338,24. cimbri Ytaliam petunt 338,9 cimbrorum acies,qg armatura. 343, verfu 34. cimbrorum fevitas 342,38 cimbrorum firages 3445 4 Cimbrarum mulierum crudelitas pagitta 344,6 cum Cimbris, Catuli ey JMarij confli clus 343525 ck Cünbris, Romanis quid profuerit pugnantibus 243,51 Cinmerij Cimbri vocati 238,2 cimmeriorum rcgio 228,28 cimneriorum in regione dies fex men fium ibid, c1M0 N dbexilioreuocatur. 194, verfu 10 Cimo accufatuy ex abfoluitur. 407,2 cimo amoribus obnoxius— 402,5 cimon aureum redaxit feculum| os, verfu 20 cimon autbor conditionum pacis cum rege Perfarum 406,33 cimon capit Scyron infulam| 404,9 cimon claf'i prefectus 03,7 cinon cijcit Perfas€ Thracia 406,50 cimon ez Lucullus quibus in rebus fimites fuerint 401,4. cimon in exilium à Pcricle pellitur p: gina cimot Lacedenoniorü fludiofus pagina 4.075,29 cimon Perf affiigit 40549 cimon pontcs nauibus addit| 405,57 cimon veuocatur ab exilio cimo fuppetias fert Lacedemonijs pa» gina 408,7 cimo Thefei offa reportat Atbenas pa gina 15,34.^ 494,18 cimonis adolefcentia infamis. 4.02,1$ cionis aftutum cofilium in diuiden» dapreda 404,39 cimonis de Perfis, terra mariq; vittoria cimonis dicium preclarum| 405,34. cimonis eg Lucullidiuería— 428,37 cimonis exilium 408,18 cimonis expeditio in Thraciam 4.05, 408,13 406512 yerju 31 cimonis filij 201,5 cimonis forma 402,56 cimonis genus 402,3 cimonis integritas,cy ab[Linentia pagina 05,2 cimonis liberalitas 404,51 cintonis metu, Butes fe cum fuis crema uit 403,7 cinotis mores 4.02,20 cimonis mor 409,10 cimonis mortisprefagia^ 48,50 cimonis res gefle 418,55 cimoris fepulcbrum 409,22 cimonis fodalium virtus— 408,38 cionis fomnium 408,43 cimonis foror Elpinice impudica pagina 402,26 cinionis victorie 428,35 poft Cimonem nibil Greci precari Y» bises cicidim PM meimlito Se contra barbaros ge(ferunt 409,15 itt Címonem Periclis moderatio 194., verfa 20 cimone abfente mutat Pericles remp. Atbenis 407,14 d Cimone naues ducéte capte4.06,19 à Cimon opera püblicaextructa pagina 406,41 Cimonia monumenta 499,14. Cine4s orator 325,26 cineas ad Romanos legatus— 327,55 cinee cum Pyrrbo fermo pulcberrimius 315,35 CINN A.eijcitur vrbe ab Octauio pag. 349,17 Cinna per Sjllà conful creatur 568,15 cinna cedes 476,51 C7 589,29 cinne fomnium 589,23 cinne adiungitfe Sertorius— 391,2 cine coniungit fe Marius. 349,58 cinne, Sertorius Marium recipere diffuadet 391,8 cinnam cy. Marium. Craffus fugit p4g- 444552 cum Cinna ez Mario Cefaris coniunctio 569,17 Cinne cuiufdam in funere Cefaris ce des,errore facta 643,16 Ciffufa fons,in quo Liber pater infans áblutus eft 362,54 ciues Romani; vide, Romani ciues &iulum amor, Principum fidelifiimus cuftos 623,45 ciuium equalitatis diuifio$15 de Ciuibus ajJcriptitijs lex Solonis pagina 62,53 C1V ILE bellum violento dominatu deterius 64.0,30 Ciuili[anguini parcioportere. 742, veru 43 Clafiis quadraginta diebus comparatur 180,41 Claflidium,vicus 14.4 51 CLAVDLA gets,ynde 7314 Claudius Ce[ar cum filia vxoreq; interfed i 699,29 Cleenetus impudicus 663,45 Cleandridas corruptus à Pericle. 198, verfu 40 Cleandrides repetundarum damnatus pag. 443,2 Clearchi. Artoxerxis ducis reliquorumq; aliquot cedes 708,23 Clementia boflem faperare pulcrum pag. 179,54 Cleobis in matrem pius 64,25 Clelie, ey virginum Romanari audacia 72,14. Cleombrotus rex Lacedemoniorum pg. 136,5 cleombrotus rex Lacedemoniorà cefus 471,5 cleoitbroti regis exilium 2956. In Plutarchum Cleomedes Aftypalenfis ex confpectu bominum ablatus 22,46 CLEO MENES ab Antigono fufus P42- 301,57 Clcomenes ad Ptolemei confügit pagintá 302,4.9 cleomenes adiungit[ibi Corinthum pa guia 298, 44. cleomenes Alexandrie in cuftodiá datur; cleomenes amittit Argos— 29 cleomenes amittit Corinthum 299,20 cleomenes Aratum fundit— 723,27 cleomenes Aratit iteri fundit. 725,58 cleomenes capit Argos 298,5 cleomenes capit Megalopolim 300,16 cleomenes committit Lacedemonios 05,53 [^ 9,26 cum Acheis 294,3 leomenes conatur interficere Ptolemeum 304,9 clcomenes Corintbo potitur 724,57 cleomenes euertit Megalopolim 3oo, verfu 40 cleomenes in Aegyptum fugit ex Pelo ponnefo 202,22 cleomenes in Aratum, ey Acheos ducit copias 297,13 cleomenes interficitepboros| 395,2; cleomenes matrem cum liberis Ptolemo obfides mittit 299,39 deomenes oppugnatur ab. Antigono pag. 298,52 cleomenes rex,idemq; doctor€2 temperantie exemplum 296,40 cleomenes flatum reip. Lacedemore mutat 296,16 cleomenis ccce moderate— 296,50 cleomenis comitas et buutatitas 297,3 cleomenis corpus tt crucem. tellitur pag. 304,49 cleomenis cruci fuffixi faciem draco circumplicauit fe 305,11 cleom. cum Antigono preliit 301,40 cleomenis de Acbeis vittoria 2951 e 297,18 cleomenis de Arato victoria 294,32 clcomenis demorteoratio— 302,58 cleomenis diftum generofum. 5 cleomenis ey amicorum cius exitus pa gitta 304,35 cleomenis ey Arati difidium| 298,6 cleomenis ez Aratiepiflole criminatorie 724533 cleomenis expeditio in fines JMgalo politanos 296,30 cleomenis bumanitas erga Aratum pa ginta 725,10 cleomenis in agrum Avgolicum expeditio 204,25 cleomenis mater ct liberi, à Ptolemeo itterficiuntur 304,4.9 cleom.matris magnanimitas 209, 4.4. cleomenis moderatio in bofies 301,8 cleomenis mores ex fludia— 29; cleomienis oratio de ephororim c gine 295,47 cleomenis firategena 300.48 cleomenis virtus 303,29 cleonienis yxor moritur 1 cleomeni coacta nubit Agidis vx A giatis 295,19 contra Cleomenc Pbilopoenienis praclarum facium 218,17 cleomenem relinquunt Argit 725,55 à Cleomete Argivi d:füciunt| 299,7 Cleon bomo peruevfus 43136 cleon,Periclis calumniator| 202,4$ cleonis fatum ridiculum:—- 432,44 cleonis licentia 43442 cleoni cedit Nicias 43334 Cleonidem Demetrius vincit 66o, ss CLEOPATRA Antonium perdidit 692,18 cleopatra,blandiendimagiftra8:,:5 cleopatra capitur 697,10 cleopatra cum JM. Antonio ad bellis proficifcitur contra Ocauium Ce farem 600,47 cleopatra fagit intramonumenti pa» gina 696,3 cleopatra bumat Antonium— 608i clcopatra Ot. Ce[arcm decipit, quaft cupiat viuere 69856 cleopatra paretitat JM., Antonio pa» gina 698,51 cleopatra procuratorem fuum. Cefare Oct.prefente verberat 698,19 dleopatre ad Antonium proficijcentis ornatus 681,35 cleopatre etas morientis— 690,15 cleopatre ancille due cum ca mortue 698,5t cleopatre Antonij; ad Cefaré Od. legationes 695,4.0 dleopatre Antonijd; conuiuia rcbus iam dcfberatis 695,29 cleopatre Antonijq; cotmarum appa Yatus 681,37 cleopatre Antonijq; in Aegypto im menji ftumptus 682,1 deopatre Antonija; mifcrabile[pecia culum 696,56 deopatre afpidis ex mor[u interitus pag. 698,55 dleopatr« filijs ex M. Antonio d/firi buuntur prouincie 690,12 cleopatre in Antonium illecebre paguid 689,44 cleopatre in experiundis venenis fc^ dálitas 695,33 dleopatre imago cum afpidein trum pho elata 699,8 cleopatre forma tie fqualore quidem extincta 698,15 leopatre Marciq; Antonij luxus$4 mi 690, 5t eieo^ cl d [n ec clo cd clc Dh cc pe clo do in eleopatre mors deopatre Veneres cleopatre 2M.. Antonius prouincias 698,44 681,45 ingentes donat 684,37 ad Cleopatram comprebendendá mit titur Proculeius 697,19 ad Cleopatram JM. Antonius in monumentum portatur 696,52 eleopatram fugientem fequitur M. An. tonius 693,45 in Cleopatram JM. Antonij amor infanus 685,7 cleopatram JM. Antonius in Ciliciam accer[it 681,5 cleopatram. JM. Antonius in Syriam accerfit 684,35 ob Cleopatrá M. Antonij crimina paguid 691,26 deopatram O&.Cefav inufit 698,9 Cleora, Age[ilai vxor 467,37 Cliens quis 16,22 Clitus defendit Alexandrum.$4.2,27 ditiis Alexandrit petulantia$60, 41 citi mores ditum Alexander occidit clitum cur occiderit Alexader. 560,18 citum fe occifum Alexader dolet pa 560,32 561,2 giná 561,2 Clodia,foror Clodij, Quadrátula cur appellata 611,14. cLonrv s abfoluiturá crimine pfanatorum facrorum 572,21 Clodius abfoluitur nocens— 611,18 clodius accufatur ob contaminata facra Bone dee 572,14 dodius Ciceronem reum agit. 611,42 clodius concitat milites contra Lucullum 424,20 codius in. facris Bone dee deprebenfus$729 dodius Pompeium adoritur/ 4.91, 52 dodus pretor fufus à Spartaco 4.4.6, verfu 56 dodius profanat facra Bone dee$72, iQ 610, 4.6 dodij acta reuellite Capitolio Cicero pg. 612,54. dlodij Ciceronisq; inimicitie 610,44. dodij in Pompciam Cefaris vxorem amor 571,45 dodij fceleva 611,9 clodio coniutigit fe Pompeius. 4.91, 6 per Clodium Cefar Ciceronem vrbe expellit 573,31 dodium Cato Mint, cogit vrbe cedere pag. 523,39 dodium occidit Milo 613,5 in Clodium teftimonium Ciceronis pa git 6152 aim Clodio Cefaris e» Pompeij paciones 528,14. Clodio Pompeius acerbé notatus. pa Cobors facra Index. cum Clodio tres Principes viri aduerfis Ciceronem 611,71 Clodones 542,34. Clufium,Hetrurie vrbs 119,42 Clype abijciétes,cur puniuerint Gre ct 130,40 COCLE S,ynde dictus Horatius 71, verfu$0 4d Cocceium Otbonis fub morté verba 742,$0 Cara in Apolline apud Luculla,qualis 417,2 corarum apud Lacedemonios inflitu tum 31,32 Cogitationes de charariu rerum amiffionenon debere nos multum folicitare 55,40 136,21 COLLATINVS, COS. abdicato, in exilium abit 68,33 Collatini mollicies periculofa| 68,18 collatino fuccedit in c o s. Valerius p2g- 68,34. Colonia, Hifbanie oppidum. 730,48 Color gratifsimus,qui 190,4.8 Come primitie facrificari Apollini fo lite 2,18 Comitiunt 19,26 Commodi ez bonefli difcrimé 224,58 Concilium Atbenienfc:vide, Atbeniefeconcilium CONCORDILAE édesab Opimio &d.ficata 317,18 Concordie edes extruitur— 129,7 de Coniuge ducenda«y obfequio fententia 660,4.5 Coniuratio Catilinaria; vide,Catilina ria coniuratio cottiuratio bumano cruore baufto fan citur 67,32 Coninrati Catilinarij: vide, Catilinarij coniuxati Connidas, T befei pedagogus— z,1$ connida facrificatur aries 2,15 Confiliarius optimustempus 197, 4.9 Confaalia 17,9 coNSVL alterex plebe creatur pa gina 129 4. de Confule altero ex plebe creando, Rote fcditio 128,50 C.Oo.$.5. A... Atilius, T.Manlius 48,53 P.Cornelius, M. Babiw$0,3 Lucretius 70,27 M, Horatius 79,29 Poplicola 11,€7 T.Lucretius 71,16 M. Aemilius, Sextius 129,11 Terentius Varro, L. Aemilius 210,8 Poplicola 111 1. 75,9 C. Flaminius 205,36 M. Valerius Poplicole fratcr, Poflbumius Tubertus 72,55 Fabij Max. F. 215,32 Cominus 91,49 Aemilius Paulus 248,38 Aemilius Paulus iterum— 250,10 Q. Flaminius,c7 P. Furius 14-4.,10 Panfa€7 Hircius 259,31 615,46 616,35 678,53 Tib.Sempronius 144424. Marcellus ez Cn.Corrtelius 14.4 41 Marcellus 11. 14.6,$4. Marcellus 111. 147,14. Marcellus 1111, 151,25 Marcellus v. 153,16 Cato Malor e L. Valerius Flaccus 276,:8 T. Q. Flaminius, Sex. Aelius 225,11 Marius 1. 337,35 Marius 11. 338,43 Marius 11 t, 339,33 Marius 1111. cum Catulo 239,43 Marius v. 34.4.25 Marius v 1. ibid. Mari v 11. cum Valerio Flacco 351,4. S»lia, Q. Pompeius 366,54. Cinna4 368,15 Flaccus 372,27 M. Coti4, Lucullus 411,33 Ponpeiu, CrafJus. 448,29 C9 482,2 Pompeius,eg Craffus,11. 449,38€7 491,8 Pifo 484,14. Pifo, i Gabiniw 4.91,4.4Cefar, Calp.Bibulus 573,2 Cicero P. 406,56 Paulus 495,28 Cefar 1 1. Ifauricus 580,19 Cefar x11, 584,12 Cefar1111. 585,23 Cefar V. 677,58 Maximus 686,5 Caninius Rebilus 586,4. Pompcdwfolus— 494,8.532,5; Cefar Odlauianus 616, 49 617, verfa 57 Bibulus 491,37 Cicero F, 617,57 Antonius 6775,38 CONS V S,deis 16,58 Yy Contemptus ex familiaritate nimia oritur 192,57 Continétie exemplum infigne in Paulo Aetüilio 260,50 COPIAE Antigoni cx boflium cius 665,17 Artoxerxis contraCyrum fratrem pag. 794554 Demetrij aduer[us Pyrrbii 525,45 Dionis in Dionyfium Minorem mouentis 627, M. Antonij cotitra Partbos. 685,2 Corbis ez. Or[ua fratrcs mutua cede pereunt 178,55 Corone, Ariadne nutrix 6,36 Corcyreis auxilia mittitur ab Atbenienfibus 200,57 CoRINTMim&I frequentat colonis Syracufas 242,33 Corintbij occupát Acradiná 240,54. corintbij vocantur ad Syracu[anam Remp.con[lituendam 635, 49 corintbiorum re[p. qualis— 635,54. CORINTH V$ Acheis adiungitur paa. 719,37 Corintbus Cleomeni fubijcitur. 724., verfu$7 corintbum adiicgit fibi Cleomenes pa gin 298,44. corintburm Cleomenes amittit 399,20 corintbum Leptines tyrannus mittitur 242,46 CoRIOLANV S confert feadVol fcos 96,29 Cortolanus corona ciuica donatur pa gina 90,4.6 coriolanus damnatus exilio— 05,56 coriolanus dux belli contra Romanos á Volfcis creatur 97,43 coriolanus offendit populum| 03,56 coriolanus reducit ab vrbe Volfcos pa gin 100,£4. coriolanusregni affe lati accufatus pa. gitta 95,42 coriolmw repulfam patitur confulatus 94,8 coriolaniad Tullium oratio^ 06,35 coriolani aduerfus plebis infolentiam, oratto 94527 coriolani cedes 101,47 coriolani circa pecunia modus02, 45 coriolani cognomen decernitur Mar cio 92,57 coriolani cotinentia in bonoribus accipiendis 92, 40 coriolani fanus 101,4.9 coriolani jn agrum Romanum excurfio ug 97:47 coriolani in dicenda caufa, con[lantia p48: 95,10 coriolani in patriam animus— 103,1 coriolani in Romanos expeditio 98,7 coriolani ingenium 9025 In Plutarchum coriolani infignis continentia 103,30 coriolani infignis in matrem pietas p4 gina 91,6 C9 100,52 coriolani mores 102,21 coriolani opera vincutur prelio Volfà 92,26 coriolani prima militia 90,40 coriolano dies dicitur ad populi os, verfu 27 coriolano babiti bonores 92,40 coriolano Tullius infidiatur/ 101,52 dd Coriolanum legati de pace mifit pa gina 98,407 99,7 ob Coriolanum Rome feditio 94,48 ad Coriolanum facerdotes«7 augures mittuntur 99,15 in Coriolani Volfcorz inuidia 98,51 ad Coriolani Volunie oratio 100,22 in Coriolano glorie ftudium| 00,57 Corioli,oppidum captum 92,7 coriolorum obfidio 91,49 CORNELrIA Gracchorum mater, bonorata populo Romano 513,20 Corneli dotes 494526 cornelie Gracchorum matris laus pa gina 305,38 cornelie Gracchorum matris magnaniimitas 217,33 cornelie moror ob Pompeij cladem pag.$00,48 corneliam ducit Pompeius| 494,24. in Corncliam vxorem Tib. Gracchi pietas 205,56 de Cornelijs tribus Rome imperaturis oracula 607,11 in Cornutum feruorum fides. 550,30 Coront4 ex apio 243,22 corotie quercee bonos 90,47 Cornus facra 19,40 Corus ad Populi Rom, clamorem ca dit 483,52 coruorum Ciceroni profcripto ez fàgitanti oblatum prodigik 617,22 Corynetes,quid 3,16 Coftim regis Albanorum fratré Pompeius occidit 487,33 Cotbon, poculi gemus mirum— 31,27 corr A á.Mitbridate prelio fuperatus 411254.0 Cotta,cum exercitucefis—$76,537 M.CRASSVS cedit Spartacum pag. 448,17 CrafJus Ciceronis inimicus^ 448,52 cra[Jus Ciceronem oppugnat«611,51 eraffus cum Pompeio conful 448,29 erajJus decipitur ab Ariamne Arabe cra jus e Pompeius redeunt in grattam 482, 4.3 eraffus Eupbratem tranfit /— 450,18 erafJus fugit Marii, et Cinna 4.4.4.,52 erajJus inconfIans 44.62 eraffus inuidet Pompeio 446,3 eraffus mittitur à yan JMavfos pa gin4 E 445,4 cra[Jus mittitur contra Spartacu ps. gina 447,20 era[Jus non paludatus.fed pullatus, in pugnam procedit craffus quomodo diues factus 444,5 erajfus fua ftultitia Romanorum felici tatem labefactauit 459,23 eraffus fufEetus coniurationis Catiinare 448,47 erafJus Syviamfortitur— 449,41 crafJus Zenodotiam capit— 450,21 crafii acics contra Partbos— 452,55 crafit ad milites oratio animi plena pa gind 44,30 crafít auaritia 44254 crafii cedes 456,45 crafit cenfura 448,42 crafii circa feruos curva 444321 craft cene 44454 erafti cum Parthis puona—— 453,5: erafst cum Pompeio emulationis origo 445,41 crafii cum Pompeio coparatio 446,5 crafsi decimatio legionum— 447,16 crafii eloquentia,ez fludia| 4144,56 crafii ey Popeij recoticiliatio 448,58 erafti cofulatus v1. 4.4.9,38€0 493,8 craft filij caput circumferunt Paribi pag. 454,4 craft F.Publij cedes 454,9 crafi fuga 4554 craft genus ey adolefcentia! 445,42 crafii in Africam profectio| 445,19 crafsi in Rep.acta 458,9 crafiin Syriam profectio^— 450,1 craft iudicio,quis dites— 444,5:6 craft moderati refponfum| 445,25 craft natura 214515 crafit opes 44452€7 457,47 crafti prouinciis Cato JMin.aduerfa^ tur$11,6 crafít peruicacia 452,18 crefii fpelunca 445,6 crafii verba ad fuos, dum ad mortcm vaderet 456,15 craft virtus 445,48 eraffo confulatum petenti Cato Mir. obfiftit 30,19 eraffo preftigia facta 451,10 in Craffum Androimacbi perfidia pt^ gina 455,41 4d Cra[Jum Artabazilegatio 452,12 ereffumn e? Pompeium. Cefar veconci liat 491,15(7 572,5» ad Craffum in caflra Artabaxus vex Armenie venit A12 in CrafJum Partborum infultatio pa gina 454545 4d Cra[Jum Parthorum legati 450,58 contra Cra[fJum Surenas mittitur p4^ gind 4ft47 in Cd 45219 in Craffum Vibij bumanitas /— 445,2 crafJum vox deficit concionantem pa gina 45117 pro Cra[Jo imperatore Romanorum militummagnanimitas—^ 456, de CrafJo Surene triumpbus 456,56 C.Craflini centurionis luliani fortitudo 499,32 in Craftinum feria prouerbium. 155, verfu$6 CRATERV S Macedonibus gratifsimus 384521 Crateri cedes 385,9 crateri eg Epbeftionis difsidium 555, verfu 18 erateri gy Eumenis conflictus 384.,54. de Cratero Eumenis victoria 385,29 Crates pbilofopbus Atbemas obfidione liberat 671,47 erippipbilofophicum Poinpeio vi clo, de prouidétia difputatio 501, 7 Cremona, vrbs abundans ey ampla pag. Cretenfium auaritia Crifpini cedes; Crafi cum Solone congye[Jus 635 Crommyonia fus occiditur 3,32 Crontus menfis,quis 4,7 Cruftumeni bellum. Romanis inferre conantur 17354. Cryptia apud Lacedemotios| 58,50 Ctcfias bifloricus reprebéditur 704. P verfa 44. &efie mendacium 706,52 &efie vanitas 708,36 in Ctefipbontem de corona iudicium pag. 599,31 Curie Atbenienfes 60,40 q7 inde curie Romane 19,31 in Curia epulari,cuius inflitutu. 63, 2 JM. Curij frugalitatem Cato Mater admirabatur 73,43 Curio duce, á Romanis Sie prelio vincitur Curio tribunus à' Cefare corruptus curio ex vrbe ad Ce[arem profugi curio M. Antonia corrupit 674,42 curionis actiones pro Cefare 4953 Currus in Triumphbo primus vfus pagina 17550 Curtius Sabinus 18,40 Cuffeorum gens ab Alexa. dro excifa: vt Epbeflioni parentaret./$67,533 30553 IT Cybernefia, ludi 5,35 Cybiftus T balis F.$5546 Cycbreus 3,45 Cydnus,amnis Cilicie 548,29 Cygnus latro, in manuum confertione obtritus 3,56 Ollinder Archimedis infigne 149,19 COlonium fcelus 5714 Index. Onofarges gymnafium Herculis pagina 104524. Cynofcepbale,quid 141,54.€ 227, verfu 14. in Cyprio tbefauro Catonis JM.in.diligentia 529,12 in Cyprum Cato Mi.mittitur. 528,39 in Cypro à Catone JMin.coacta pecu tta$2944. Cyrbes 63,9 Cyreneis leges Lucullus fcribit. 410, verfu 17 Cyrnus flumen 48755 Cyrus, Artoxerxi fratri infidias fruit pag. 703,38 rus, à fole ditus 79341 cyrus bellum contra Artoxerxem fra trem fufcipit 294324. cyrus occidit Artagerfemg— 705,40 cyrus yulneratur 706,10 cyri cedes 705,44. cyri equus, Pafaca 705,32 cyricg Artoxerxis fratrum coóflictus 4g. 705,8 cyriin Lyfandrum profüfio— 355,25 cyriinterfectorum punitio— 707,18 cyrimiferabile fatum 706,21 Cyri moves 793,16 cri pellex Mylto, Afpafia vocata pagina 199,39 cri promifJa ad Lacedemonios magnifica 794,26 cyrifepulcbri titulus$66,530 Cyrum, Solem Perfe dicunt| 703512 à Cyro Lyfander pecuniam in flipendium accipit 35451 Coxicenis prodigia oblata.. 415,36 -yxicum obfidet Mithridates 413,10 ad Cyzici Alcibiadis victoria 86,15 D Dedaáli fuga 5,56 Danachi de lapide incéfo,in coelo có [pccto,teflimonium 356,48 8 antc afcus Alexan: drodedita 550,3 Danma[tes Procr uftes occiditur— 3,53 Darm per fidé datá occiditur 401,14. damonis Peripolte mores, c7 facinor4 400,57 Danaus occupat Argos 33451 Dandaniis 565,27 Dardarij,que gens 415,4.8 DA R1 V$, Amynte confilium vile [pernit 548,51 Darij ad deos oratio 553,33 darij cum Alexandro conflictus in Cilicia$4.9,8 darij€ Su[is mouentis copie|$4.8,21 darij é Sufis mouentis[omni 48,22 dij exercitus ad Euphratem 555, 4.0 darij fuga 534557 darijlegatio ad Alexandrum— 555,1 darij mater,vxor, c7 due filie ab Ale xaándro capte$49,2$ darij mors 558,15 1 in Darium dum Alexander tendit, fupra aputcim aqui ila$54» 4 6 de Dario Alexandri fecunda victoria Pp4g-$55,512 cum Dario fecundi Alexandri preliu p42-$42-,20 de Dario, in Cilicia Alexandri victori4 549,13 iti Dario perfequendo Alexandri difficultas 558,1 Darius Artoxerxis F. vex defignatus p4g- 711,21 darius Artoxerxi patri infidias fiuit dg. 712,10 darius ob infidias. Artoxerxi patri flrudlas damnatus, interficitur pagina 712,26 darium F. in patrem Artoxerxem,incendit Tiribaz;us 711, 46 Decabeon 8,3 Decas 39s Decimatio; militaris pocta qualis pagita 685,53 Decius Brutus ducit Cefarem in fenatum 588,4. Decufsis 119,2 Deidamia Pyrrbi foror Demetrio nubit 664.5 deidamie mors 666,40 deidamiam ducit Piritbo!^— 9,47 DEIOTARV S rexdeficitab Antonio 692,43 4d Deiotarum Catonis Min. profe&lio,ex ab[Linentia 522,4. DELPHICI fenpliSolon defendit caufam$7,18 Delpbos Romani crateram aurca viuit tunt 117,4.6 Demadisarrogansdicium 506,8 demadis dictum de Alexandri M. exer citu eo mortuo 729,18 demadis eloquentia$95, 16 deinadis exitus miferabilis$1532 e 601,4.7 demadis oratorisinfolentig—$5, a Denmaratus Corintl ius ad Alexandri $65,26 doen ati mm amarum 36,3 Denetriona, à Demetrio menfem appellatum 660,7 DEMETRIVS Alexandrum Caffandri F.intevficit 668,6 Dettetrius Attiocbu in prelio profligat, fed nimium inflando vinci[7a 665,37 demetrius captiuitatem fuam pro fclicitate ducit 72342 demetrius Ciliciam occupat 666,58 demetrius Cleonidem vincit| 660,53 demetrius Deidamiam Pyrrbi fororé ducit 664,5 demetrius cy: Antigonus conantur liYJ:s 658,44 de tigonus fegesappel661,40 de licen, ducit. Atbenis g. 660,36 dlemetrius ex beato mifer 671,35 demetrius ex rege priuatus ibid. demetrius,expugnator cur dictus pagita 670,21 demetriusfufus àPtolemeo^— 658,9 demetrius Grecie dux dedaratur pa gina 664,7 demetrius in Seleucu mouet vebus defperatis 672,42 demetriu in Syria cufTroditur 673,26 demetrius initiatur mpfterijs 664,26 de metri ius Macedoniam occupat pa 667,4.9 dein Qiscium rex declaratur 668,18 dementia J Megaram capit«7 liber659,20 tas finzul babuit vxorcs pag. 660,39 demetrius parcit Protegenis picture, que poft Rome incenfa efl 663,10 etrius Poliorcetes 656,55 rius Ptolemaidem Ptolemei fororemducdt| 666,41 Q7 671,51 demetrius reddit Atbenienfibus liber» tatem 658,49 demetrius Rbodumobfidet| 662,41 demetrius Sdowefe dedit 673,9 demetrius feruat Mtbridatem 657, yerfa 49 demetrius Thebas itera capit. 669,51 deimetrius Tbebas rebellantes iterum fidet 669,17 dus vxorem Pyrrbi ducit La323,54 302,15 [| iR regnum paterni. 670,29 demietrij arrogatitia 664,12 deuctrij cblamys, müdi fimulachrum Pg. 669,52 denietrij contra Atbenas expeditio pa gua 666,52 demctrij copie terreflres ey maritinein n bello cum Pyrrbo gcflo 315, erji 43 demetrij Y iti psit nii 657,26 ce 658,21 demetrij de Ptolemeo vittoria 661,11 demetri jd difficultates in Afia 671,56 , demetr ljc lominatdi cu ipiditas 699,55 demetrij cz Alexandri mutue infidie p42- 667 57 demetrij c Antigoni in Ptolemeum expeditio inani$ 661,53 deinctrij exercitus ad Pyrrbum deficit 671,5 demetrij exercitus d Scleucum d ficit Ín Plutarchum pag. 6723 demetrij fames 672,14. demetrijfidesperfidiag;^ 700539 demctrij filia Stratonice; vide,Stratotice denetrij forma 657,16 demetrij fortuna varia 667,35 e 67139 demetrij fuga 665,51(7 672,55 demetrij fünus 673,57 demetrij genus 657,9 demetrij gratitudo erga Ptolemaeum pag. 658,24. in Demetrij bottorem decreta Atbenis fatta 663,52 demetrij bumanitas 657,4. demetrij in Atbemenf[es clementia pagin 667,21 demetrij incurfio in Arabiam 658,29 demetrij incurfio in. Mefopotamia pa gina 65 8,55 demetrij infortunia 667,40 demetrijin Lacedemonios expeditio p42- 667,29 denetrij in Peloponnefum expeditio pag. 663,57 demetrij in Pyrrbi expeditio 669,58 demetrij infolentia 669,49 demetrijlafciuit. 663,32(7 700,28 demetrij luxus 700,10 demetrij magnifica liberalitas 700,6 demetrij magnifice fabrice| 662,2 demetrij meretricum nomitia 665,56 demetrij morcs 657,21 demetrij mors 673,52 demetrij mors turpis 700,48 demetrij pax cum Rbodijs— 66535 demetrij periculum libidinis caufa pa gina 659,13 demetrij pictas impietasiQ;— 700,36 demetrij pofleritas 674,12 demetrij potentia 699, 42 demetrij reliquie in vrna ex auro foli do condite 674,2 demetrij Seni diffefio 666,43 demetrij fc founiim 665,51 demetrij victorie inliberanda Grecid 663,18 demetrij vxor Pbila: vide, Pbila demetrij yxores demetrio à Spartano legato libere ve[ponfum 670,3 demetrio Atbene deduntur| 667,12 demetrio Lamia adamata 661,17 dentetrio nimij bonores decreti ab Atbenienfibus 659,37 demetrio cora parataá Lamiameretrice 664,42 7003523 1 demetrio oflenta fata 665,31 demetrio Tbebe deduntur— 669,5 demetrio traditur Salamis— 661,21 in Demetrium Atbenienfium perfidia pag. 665,57 in Demetrium et Lamiam meretricem Demus meretricis ditum: 664,5; in Demetrium liberalitas Ptolemei vi dloris 658,11 erga Demetrium patrem captiuu An» ttgoni F. pietas 673,34. contra Demetrik Pyrrbus Grecos iu uat 324.37 in Dentetriu Pyrrbi expeditio 669,58 demetrii Seleucus perfequitur. 67: verfu 2 contra Demetrium focietas L»fi iltldchi, Seleuci,e Ptolemei 670,44. ad Demetrium. Stilponis philofopbi dicta 659,24. à Demetrio Antigoni F.Dertetrio Pha lereo bonos babitus 659,8 à Demetrio Demetriona menfem appellatum 660,7 cum Demetrio Pyrrbi bellum 322,57 DEMETRIVSPbalereus Atbenarum prefectus 658,50 Deinetrio Pbalereo bonos 4 Dettetrio Antigoni F. babitus 659,8 in Demetrii Poripeij libertum, Catotis exclamatio 488,57 denetrij Pompeij liberti potentia, cz infolentia 488,47 Democlis Atbenienfis pueri caftitas et conflantia 665,17 democlis Atben. puerimors: 665,44. Demopbon, T befei filius 63,38 DEMOSTENESápopuloirrifu, ob nimis elaborata orationem pa» gii$9415 Denoflbenes à rege Perfarum pecu» niam capit 598,2 demoflbenes ad remp. quatido accefferit 595,50 demofibenes capitur à Syracu[anis pa gitta 442,22 demo[lbenes concitat Greciam contra Macedonas 597,17€7 599,7 demo[Lbenes coniungit T bebanos Atbenienfibus 597,3? demoflbenes: corruptus ab. Harpalo pag.$99,49 demoflbenes cum exercitu ad Syracufes 439,45 demoflbenes,cur Argas diftus$95,577 demoflbe nes cur Batulus ditussos,3 demoflbenes cxilium fortiter tulit pa^ gin 619,19 demoflbenes imbellis, et corruptus p4 gina$96,30 demofl. in fe laudando parcus 618,34demoftbenes Lamacbum dicendo terruit$95t demoflbenes laudat eos, CHE Che roneam occubueran demofibenes Macedonum aduerfa vius$965 demoflbenes nó tulit exilium forti $98,30 Le dc dc dc Jg Dx eu pag. 00,14. demo[lbene s priuat to filie luctui, publicam letitiam pretulit|$98, 4.4. demoftbenes populo in dicédo probavi luduit$94.50 lbenes fumit venenum— 601,9 deioflbenes varó ex tempore dicebat J pag. Hen demoffbenes reuocatur ab exilio pagittd 600,34. demoftbenis actio elegantioribus parum probata$95,538 demoftbenis actiones contra Pbilippum 597,4 demoflbenis cedes 44355 demoflbenis clypeus$9814. demoflbenis conflátia defenditur aduerfus Tbeopompum$59,9 demo[tbenis cum Midia inimicitia pa gina 5955,53 demoflbenis dicta 595,44demoftbenis eloquentia 618,12 demo[lbenis c7 Ciceronis poft reditiz, actiones diuerfe 619,21 demoflbenisexpugnafugá— 598,12 demoflbenis exilium 602,7 demoflbenis exilij caufe 619,14. demoftbenis genius$93,21 demoftbenis impetus ad artem dicendi addifcendam 593547 demo[lbenis in corporis vitijs corriendis induftria 595,27 demoftbenis in dicédo libertas$06,355 demofibenis in dicendo vis| 507,36 demoftbenis in Repub.tractanda pevitia 618,49 demoflbenis Veus preceptor$95,51 demoflbenis motiitores in rationc dicendi 594,18 demo[tbenis mores 618,20 demo[tbenis mors 601,18 demoflbenis nature vitia—$94,416 demoflbenis orationes bonefli predi cant 596,20 demofthenis orationes, que vere,que fubdititie 596,45 demoflbenis orationum fecuris, dictus Phocion$95,24demoftbenis patrimonium— 593,26 demoflbenis prima in fcribendo exercitatio$9451 demoflbenis fomnium 601,2 demoftbenis[plenis vitiis quomodo cu ratum 594,9 demo[lhenis temeritas 4.4.08 lbenimortuo ab Atbenienfibus »abiti bonores 601,32 de Ae eni remittiturmul&ta 600,40 demoflbenem indormire i orationibus,dixit Cicero 609,27 Denarius 119, f/idia viftoriam non parari 152, 2 cum o em non c[Je pugnandum o Ww Index. pag. 672,35 Dctertorem neminem fieri debere alio rum improbitate 634,21 itt Deteriora curantes omifsis conten ptisq; melioribus 190,58 Jeucalion 6,1 DEVS initium motus, voluntati prebet 99,42 Dei prouidentia in Romulo tz Remo feruandis 14,6 de Dei prouidentia Pfemmonis pbilofophidictum—' 552,25 deirepentinum auxilium— 137,43 deum mente colendum 44,11 à Dco adamati,qui 442,20 de Deo pia fententia 137,36 in Dco tria precipua 264428 deorum contemptio, et fuperflitio,res borrenda$6821 deori gés nullius autbor mali 204,57 dijs an. cum bominibus fit confuetudo p42- 42,12 deosadorandimos Rom,—— 46,39 DIANA Ortbia 10,8 Diana Perfica 19,45 diane Epbefie v templi conflagra tio 542,47 diane igni apud Bellenenfes: 722,22 DICTATOR Q7 rtagifier equitum&m quantur 208,30 diclator ton vtebatur in acie equo pa gita 206,10 dictator, vnde dictus 152,24. dictatores duo fimul, quádo auditum primum 163,35 DICTATORES Céfar 580316 11.584511. 585,41 c 676,44. Camillus 1.316533. 11.123314... 111. 12,28 1111, 127,49. V.128, verfu 13 Fabius Buteo 208,34. Fabius Maximus 352,29. 206,9 M. Iunius 208,32 M. Valerius 91,19 Minucius 165,36 Poflbumius Tubertus 115,32 Quintius Capitolinus— 126,47 Fabit& Maximus 162,39 Q.. Fabius 152,22(7 29 Sylla 377,35 picTOo minime audientium Poplicole tempore pacta 70,8 DICTA£9? APOPHTHEGMATA Adolefcentum duorum 36,20 Aemlij 729,7 Aefopt 142,33 Agcfilai 36,316 465,20€7 57 468,20€7 inde. 472,2 etinde Ágidis 36,6 Alcibiadis 76,531 78,3 78,50 80,50 83,20(7 8453 Alexádri Magni 547,2. 549,46 Annibalis Antalcide 33,5 135,16 Antigoni 2118,47 662,2 Antipatri 515,10 Antipbanis 40,14. Antiflbenis 190,56 Apollonii Molotis 603,26 Arcbidamide 36,2Qg1z Ariftophanis 200,16 Arigei 36,19 Arijlidi 237,4. 165319 271,47 cC inde Atbenien[ium militum— 458,57 Brutt 653,4Cefaris Iulij 190,36 496,11 540, 46$72,231 3479,12. 580,2 584,9 7 611,25 Cefaris Octauiani v7,3$ 696,19 Callicratis 269,1 Catonis Maioris| 275,38 c7 inde 276, 5€ inde vfq; ad verf. 3? Catonis Minoris 426,42. 488, 570 22,12 Charilai Lycurgi fratris— 35,55 Ciceronis 506,47 5319,49. 604, 8 exinde(743 609,45 «9 inde 610,1 Q itide 613,47 Cimonis 4-05, 35 Cleomenis 300, 31 Demadis oratoris$065 719,19 Demavati 36,5.235,12 Demof[lbenis 595, 4$ Demus fcorti 664,55 Dionfij 61,233 239,58€7 inde Epaminonde 33,50 Eteoclis 359,26 Fabij Maximi 213,31 Ipbicratis 729,2 Lacene mulieris 33,29 Laconicadicla^ 35,55 7 inde 16,; e7 inde Lconide 3555 Leontychide 2557 Luculli 613,48 Lycurgi 35,46 458,2 L»fandri 35333* Mari 341,3 343,00 345,50 Marij militum 341,4 Mitbropauftis 115,48 Nealcis pictoris 716,55 Pelopide 131,33 137,8 Periclis 393,29(2 inde. 196,25 200,49(Q7 2044,38 Pbilippidis 660,27 Pbilopaemenis 223,20 Pbocionis 237,2 287,38$08,39 £7 inde$11,410 512,56 QJ 515 $159(7 inde Platonis 351,34. 359,11. 729,512 Pliflonacis 36,10 Pompcij 495,24. Pofidonij 211, 5z P»rrbi 116,29 Quinti Flaminij 231, 4€7 inde Sertorij 395,48 Solonis$8,39.74531 Sophoclis poete$02,17 Spartiate legati 670,3 Stbenidis 478,34Stratoclis 659,53 Sylle 679,57 Tbeniflocisvos17.110,8«7 inde 271,47(7 inde 275, 4.6 Tbeopompicomici| 36,9.357,21 Tigranis 420,42 Timotbei 30555 Vagifis 40,43 fub Didio tribunus Sertorius in Hifpa nia 390,34Dies alba;que 200,23 dies Allienfis 120,40 dies nefafti 120,41 in Diebus obferuandis fuperflitio Ro manorum 125,9 ab Dimno Alexandro infidie fIrutte pag. 559,46 Dinarchum necari iubet Polypercho pag. 516,16 contre Dinocratem Pbilopocmenis expeditio 223,17 à Dinocrate Pbilopoemenes veneno necatur 214,7 Diogenes pilofophus legatus Roma mifJus 281,22 diogenis dictum 208,40 cum Diogene Alexandri colloquium pag. 54.633 D10N db Dionyfio Min, exponendus in Wtaliam datus 624,50 Dion accerfit Corintbios ad conflituendam Remp. Syracu[aná 635,49 dion, bellum contra Dionyfium mino rem fufcipit 626,46 dion capit Minoam 628,9 dion, Dion»fij affinis 621,53 dion Dionyfij maioris F. Areten ducit vxorem 622,35 dion cz Heraclides per Ge[ylum conciliantur 6353 dion bortatur Dionyfium Minor. ad literas 625,38 dion M.Bruto quib. rebus faerit inferior 654.,16 dion mouet Syracufas 6:836 dion nimiu grauis cg aufterus 625, dion Nyplium Syracufis in. arcem compellit 634,1 dion occupat Syracu[as 628,43 dion, Platonis difcipulus 622,2 dion, Platonicus fiit 621,9 dion popularem flatum non probauit 624418 dion. reddit Syracufanis libertatem pag- 628,56 dion rerum naturali peritus 441,6 dion So[idis in[c accu[ationem diIn Plutarchum luit 630,45 dion Syracufis excedit 632,1 dion Syracufanorum.[editione obvitur 631,44. dion vxorem alteri que nupferat; recipit 635,21 dionis 4d Carthaginenfes. epiftola pag. 6244-3 dionis aduer[avius, Pharaces 63 4., 4-4dionis apud Dionyfium maiorem in dicendo libertas 622,27 dionis bellum contra Dionyfium promouent pbilofopbi 626,56 dionis cedes 636,44. ex Dionis concionantis circumflantijs vatum predictiones 629,8 dionis copie aduerfus Dionyfium mi norent 627,5 dionis de Dionyfio minor. victoria p42- 629,4.6 dionis ez. Dionpfij minoris pugna pag. 629,17 dionis exulis vxor alteri collocatur p42- 626,35 dionis filij mors calamitofa 636,16 dionis bonores quibus à Grecis aucti pag. 625,29 dionis in aduer(arios clemétia 654,15 dionis in Diony[ium Min. apparatus 4g. 527,39 dionis i epulo dando magnificentia pag. 627,18 dionis in Syracufis vrbe pugna 655, verfu 49 dionis ingenium 622,5 dionis modeflia frugalitasqg;— 655,51 dionis opes- 625,1 dionis oratio ad milites deauxilio$yracufanis ferendo 633,3 in Dionis pofleros Syracufanorum crudelitas 637,15 dionis[petra 621,20 dionis virtutes 625,20 dionis vita in Grecia 625,19 dionis vxor parit in carcere filium 42. 636,54. dioni Heraclides rurfus. infidiatur pag. 635,45 dioni,in Dionyfium mouenti prodigia oblata 627,28 dioni in Dionyfium Min. pergenti maris tempefHs aduerfa dioni in Nauarcbia Heraclides prefertur à Syracufanis 630, 22 dioni infidi flru&e à Sofide bomine improbifsimo 630535 dioni fpectrum oblatum 636,20 dioni Syracu[ana arx traditur. 635,8 in Dionem Callipus confpirat 6:6. 4. in Dionem ciues iterum concitat Heraclides 634,37 in Dioné Dionyfij min. dolus 629,55 4d Dionem Dionyfij minoris legati 627,50 p42- 619,14. in Dionem Dion fiügninoris odij caufe 622,47 j dionem Leontini recipiunt| 632,19 in Dionem Pbilifli calumnie 624,51 dionem reuocant Syracu[ani 632, 47 in Dionem Syracufanorum perue"fit45 634534 n1oNYstvs Corintbum deportatus 49. 239,22 Dionyfius obfidetur dion»fij affi inis,Dion 611,53 dionyfij dicla preclara 239,36 dion»fij dicti de nuptijs 61,23€9 24. in Dionyfij mutiera Lyfandri ditum 237,41 p42- 353335 dion»fij fomnium 623,24. DIONYSIVS MAIOR. fiidifimus e fufpicicfifimus 623,15 dir e» Platc m opi it 622,1 dionyfj Arete Dionir;ibit 621 32 dion»fij mors 622,38 dion»fij f ororis forterefponfum 6:6, ve. 4o dionyfij vxores 621,57 apud Dionyfium Dionis in dicendo libertas 622,27 DIONYSIVS MINOR 4 Dione fiprratus pugna 625, 46 Dionyfius Dionis exulis vxoré alteri coliocat 626,35 dionyfius Dionem exponendi dat in Italiam 624,50 dionyfiu Platonem remittit/ 625,5 dionyfius Platonem reuocat. 625,45 dionyfius profugit Syracufis: 651,57 dionyfij ad Dionem legati| 629,14. dione Diencpgna 629,17 dionyl[7] emiffarij ceduntur 628,46 dion»fij in Dionem dolus 629,53 dionyfij in Dion£ odij caufe 621,47 diony fij mutatio ex Platonis aduentu pag. 624,23 dionyfij vitia 611,52 conira Dionyfium Dion belli fufcipit 626,46 dionyfium bortatur ad literas Dio pag. 623,58 ad Dion»[ium in Siciliam profici" tur Plato 621,55 ad Dionyfium nuncij mifi, cafus 628, verfu 2 ad Dionyfium Platonis tertia profe&io 625,52 in Dionyfium Ariflippidiii 6265: à Dion»[io repetit Platone Architas pag. 626,17 DIONYSIVS TYRANNVS dciit[c Timoleonti 239,5 Dion»fij tyranni calamitates: 259.19 Difciplina quantum valeat—$5? difcipline[imilitudo apiiffima. 21^ verfu 18 dif. ipn T 9€— e -. fed P Jp en Had Cu pev difcipline vis ad pellendos augores pag.* 317,45 Diuine potentie maieflas— 101,16 Diuitie inferiores: paupertate cum virtute coniuncta$4523 de Diuitijs iudicium Solonis$:,57 Dolabelle&y M. Antonij diffenfiones 676,47 dolabellom Cefar accufat— 70,4. Domini e7 ferui quando vnà vefci foliti$0,4.1 Domitiani infania 71,18 ponit1Vs dimiffus à Cefare 570, yerfu 42 Domitius tran[it ab Antonio ad Ot, Cefarem 692,40 doitij dicterijs Pompeius impulfus, patriam deferit domitium Pompeius ci exercitu con 504,9 cidit 478,52 contra Domitium: fub Sylla in Africa Pompeij expeditio 478,43 Donadtiua. Rom. imperium perdiderunt Dorylau dux JMitbridaticus contra Syllam 372,21 Dotes dari à Solone probibitum fuit, C quare 61,10(7 verfu 20 Draconis capitis, et caudae fabula pa gina; Draconis leges à Solone abrogate 719,38 287 75 pg. 60,4. Druentie fluminis origo€ curfus p4g- 159,49 Dulce quid;Homero$06 ,28 Dux,an folus fapiens 719,41 dux itineris: vide, Vineris dux ducis confpe&us in certamine,magni eff momenti 415,43 ducimilites conciliat laboris focietas 4g. 336,51 ducem belli cautum ad fe conferuandi effe debere 130,46 in Duce precipitantia vituperanda p48- 155, duces Romanitresinfignes— 166,50 ducum ferocia nocet interdum pluri. " mum 162,51 E Ecdelus pbilofophus 714,6 Ecdelus miles Ibidem Educatio quantum valeat 51,52 Elcpbantis mira folertia cy crga dominum folicitudo$63,56 Elicium, loci nomen 47530 Eloquentise vis 196,43 Blot: 352 Eipinice 202,47 lpinice Cimonis foror impudica pagina 402,26 elpinices Cimonis fororis«7 Periclis familiaritas 194,14. Exbaterium carmen 37,4 Index. Engiinum oppidum EPAMINONDAS Ldconiá incurfat feptuaginta millibus militum 471; verfu 4 Epaminondas Lacedemonem mifius legatus 479,34 epaminondas Pelopidi liberat 140,35 150,16 epaminonde bonitas 103,21 epaminonde cedes 473,7 epaminonde cafus 103,21 epaminonde dictum 32,50 epaminonde ex. Age[ilai de Bocotie libertate cotitentio 479,42 epaminonde,«y. Pelopide amicitia pag. 121,58 epaminonde funus 2145455 epaminonde in Peloponnefum expeditio 138,8 epaminonde patientia 15835 epaminondee fecunda in Spartam expeditio 473,6 epaminode vidloria Leuctrica 158,2 epaminondam à Laced.emone Agefilaus rcijcit 473,12 in Epaminondam ingratitudo Tbebanorum 138,30 ab Epaminonda MejJene veftituitur pag. 47255 Epbejtion pro deo cultus 567,31 epbeflionis ez Crateridifüdiu 559,18 epbeflionis funus 142,2 epbeflionis mors$67,25 epbeflionis ob. mortem, Alexandri moror 567,28 epbeflioni vt parentarent Macedones, CufJ.eorum gens ab. Alexandro excifa 567,33 Epbefum Lyfander amplificat 553,4. Epbialtes orator 193,7 epbialtis cedes 194,22 Epborus bifloricus notatur| 631,24. EPHORORV M inflitutio 20,35 Epimenides Pbaflius,€ feptem fapientibus vnus 57,40 Epirotici regni origo: 320,26 in Epirum fugit Pompeius—$79,50 in Epirum Pyrrbi ex Italia reditus pag. 3159 in Epirum trafmittit Cefar— 580,22 EPISTOLARVM PAR Adigmata: Ágefilai ad Hydrea Carem 465,55 Alexandri Magniad Antipatrum $6138 Ariflotelem.$44522 Craterum, Attalum ev Alcetam p4g.s62,36 Leonidam^ ssi, verfa 27 Parmenionem 550 ,3 Pcuceflam$57,312 Annibalis. ad Fabium Maximum p42- 212,4 Bruti ad Atticum 646,4. Ciceronemóa43,47 Pergamcnos 658, 2 S4mios 638,4. Caefaris ad Awtintium$8450 Dionyfij minoris ad Dionem vitorem fuppofititia 629,57 Epbororum ad Ly[andrum 357; yerfa 27 Fabricij ad Pyrrbum 328,45 Icetis Leontini ad Corinthios pagitt4 237,19 Lacedenoniorum exercitus ad Eporos 86,22 L»fandriad Ephoros— 267,56 L»fimachi ad Pyrrbum fuppofititt 3212,26 Mardonij ducis ad Grecos 265; verfu go Olympiadis. ad. Alexandrum F; pag. 556,55 Scipionis Nafice ad Regem quendam 251,53 Sylle ad Capbim familiaré| 569,2 Epulatio in curia, Solonis proprium inflitutum Equa pro virgine cea ad. Leuctra Pag: 127545 Equefler ordo Atbenis 6215 equefler ordo,cum Cicerone reo vefte mutautt 611,46 Erdfiflvati ntedici folertia in Antiochi amore erga Stratonicen nouercan deprebendendo 668,36 Ergades,tribus Atbenis que— 62,53 Eros, Antonij Triuviri feruus,occidit femctipfum 696,46: Error in-bello quanti valeat 650,20 Erycem oppidum Sicilie, Pyrrbw expugnat 329,44. Eteoclis, in Lyfandrum dictum. 359; 63,2 verfu 16 in Eubora Pbociottis expeditio 509; verfu 44 in Eubora Phocionis victoria|$10,z Eucbide celerítas mira 270516 Euclia, pro Diata i70, EVMENES d Macedonibus. capitis damnatur 385,35 Eumenes à Perdicca contra Neoptolemum mittitur 383,54. eumencs à rege Philippo preficitur exercitut 387,30 eumenes ad Perdiccam fe confert 585, verfa 43 eumenes. amicorum literas ne cis obfint, corrupit 389,5 eumenes cedit Neoptolemum. 585,15 eumenes obfe[Jus 386, 29 eumenes ob[idione liberatur. 387,21 eumenes profligat Neoptolemi 584, verfu 19 eumenes regibus Macedotiie quomodo conciliatus 382,39 eumcenis ab[Linentia 387,35 eumenis ad. milites fuos proditores, oratio 389,550 eumenis afperis invebus conflantia pa gina 386,2 eumenis calliditas 384,38 eumenis calliditas, vt periculum euaderet 387,50 eumenis commentum ad retinedos du cesin officio poft Alexandri mortem 387,37 eumenis coflictus ci Antigono 389,8 eumenis contra Antigonum flrategema 388,41 eumenis cum Antigono colloquii pagina 386,33 eumenis cum Antigoni copijs, pugna C vidoria 388,1 eumenis«y Cratericonflilus| 384, yer[i$4. eumenis facundia 386,51 eumenis forma ibid. eunenis genus 382,34. eunenis imperia qualia 399,1 cumenis in equitatu comparando, induflria 282,2 euimenis in obfidione, induftria. 586, - verfu$7 eumenis magnanimitas 390,2 eumenis mors 390,5 quàm Eumenis, mors Sertorij bonefior 399,42 eumenis proditores Antigonus tolli iubet 390,10 eumenis ves gefte 339,51 eumenis reliquie 390,8 eumenis fomnium 384,43 eumenis[!udia qualia 339,51 eumens[trategema 386,10 eumenis victoria de Cratero 385, verfu 29 eumenis victoria de Neoptolemo pagina 385,29 wumenis vxor Barfine 382,52 eumeni Cappadocia ez" Paphlagonia prouincie decernuntur— 383,16 , eumenem egrotum Antigotis contemnit 388,2 de Eumene capto cuflodiendo Antigonirc[bonfum 389,50 4d&upbraté Darij exercitus: 555,40 eupbratem Lucullus traijcit. 439,37 ad Bupbratem Lucullus venit| ibid. Eupolidis dictum de Alcibiadis facun dia 795,38 Euripidis poemata multos&tbenienfes in Sicilia feruauerunt/ 443,17 Eurycles Lacon Antonium oppugnat ob patris necem 693,56 Eurydicen Demetrius ducit Atbenis pag. 660,36 Eurytionide 28,34. Euxodus infignis mathematicus 147, verfu 5 Exercitationis vtilitas 603,3 ác Excreitu auro argentog; inftructo, In Plutarchum Annibalis dictum 188,50 de Exercitu Platonis diclum| 729,12 exercituum in Pbilippis luflratio pagina 648,37 F FABIV S dduer[atur con[ilijs Scip. Africani 214,1 Fabius Annibalem obfidet| 207,12 fabius captiuos de fuo redimit. 208,5 fabius commutat cum Annibale capriuos 207,51 fabius dictator 206,8 fabius, filij mortem tulit moderaté pa gina 213,47 fabius magiftrum equitum Minutium feruat 209,24. fibius quomodo Tarentum receperit pag. 212,35 fábius recipit Tarentum 215,9 fabij admonitio ad Paulum Aemilium pag. 210,10 fabij con[ilium prudens 205,38 fabij confilia oppugnat magifler equi tum Minutius 206,4.9 fabij conflantia poft cladem Cannenem 2112 fabij de dijs Taventinorum ve[ponfum pg. 213,15 fabij ditatoris maieflas 206,13 fabij diclio,qualis 205,21 fabij dictum acutum 213,21 fabij ez Periclis ciuilium actioni com paratio 215,40 fabij filius conful, fuam cuique digritatem tuendam docet 211,33 fabij in bello vigilantia 209,15 fábii genus 205,3 fabij gefta contra Ansibalem| 206, verfu 34. fabij lenitas in corrigendis delictis paguia 212,10 fehij mores 205,14. fabij religio 206,17 fabij fecundus triumpbus— 212,24. fabij yotum 206,24. fabio ftruit Annibal infidias— 211,3 in Fabium Annibalis calliditas| 207, verfu 44 deFabio«x Marcello Pofidonij ditis pag. 211,51 FABIVS MAXIMVS infignis dux Roimanus 160,50 Fabi; Maximi(7 M. Marcelli comparatio 2114.4. fabij Maximi funus 214,47 fabij Maximi mors 21454.4. Fabij Rulli fiue Rutiliani laus 213,4. Fabius Rutilanus Maximus— 205,12 Fabius Valens 739,56 Fabius Verrucofus, etiam Ouicula di&us 2053 Q.. Fabius, Diclator creatur— 162, veru 39 146,12 Fabius,enfis appellatus Fabricius indicat Pyrrho, medic fui infidias 328,40 fabricij conflantia€: magnanimitas pag. 328,8 ex Facie moves elucent$42,414. Facliones Romane tres 444.633 factiones tolluntur Rome 4.8, de Factis aliorum, bominis iudicia v4 ria 236,37 Facultates fuas Romani vt ab initio cenfere foliti fint 7011 Faleriorum obfefsio à Camillo 118,7 Falifci dedunt fe Camillo 118,30 Fames Atbenienfium 667, fames exercitus M. Antonij. 687,42. fames in exercitu Mitbridatis 412,51 Familiaritas nimia contemptum parit pag. 192,57 Fannia Marij cuftos 348,19 fannie bumanitas in Marium 348,16 Fafces, quid 2,53 Fatalis interuentus 14335 Faunus 47,1$ M.Fauonius$22,33 füuonius, Catonis emulus^ 647,: fauonim Pompeio in fuga feruiuit pa gina$00,536 fauonij edilis ludos Cato Mi.curat pa gina 532,29 fauonij diclerijs Pompeius impulfus, patriam deferit$0459 fauonij fefliuitas 647,15 Fau[tulus 12,56 Q7 15,15 fauftuli cedes 1522 faufluli in Remo feruando ftudium pa gina 14519 Februarius menfis 48,46 Felicitas in animo e7 moribus, non in patrie preflantia fitaeft /—$92,* de Felici morte diti Aefopi 142,5 Feretrius, Iupiter vnde dictus 145,45 Fides facramentumd;, pro regis iuJu babenda 736,46 ripzt(omplum ere&tum à Numa pá gina 4734 Fidene à Romulo capte 20,57 Fidenates contra Romanos bellum wo liuntur 17,54. Fimbria ob(idet Mitbridatem| 410, verfu 46 fimbrie cedes 374419 fimbrie Lucullus adeffc no vult in ca^ piendo Mitbridate 4410,56 Fimbrianimilites,pro corruptis 412, yerfu 17 Flaccus conful cótra Syllam pergit pa gin 272,23 FLAMEN QVIRINALIS d Null inflitutus 43,7 Flaminium fuperat prelio Gallos pa^ gina 144,16 flaminij cedes 105,51 flm í CM WW vw. XA WA MO CR OP.^o BUS NE LUN res es Wu- mU» eii(1 a.» MAE basthd plaminij pyecipitantia 205,36 ELAMINES yide dicti 43,38 Flamma quemadmodi ex fole eliciatur A439 Flammea moles e coclo delapfa. 413,1 Flauij Gallifacinus audax— 686,45 Flauij trib.militun facinus egregium pag. 15352 Flora tteretrix dilexit Pompeium pagittd 475,50 flore meretricis foritta 75,56 Fluuius falfus 688,24. Fodiendi lex Solonis 62,45 FOECIALES 4547 Facclalium mutus 120,14. Fonine quando maxime floreant pa. gina 621,21 fcinine, Rome quando in funerelas daricoepte Feeneratorum acerbitas Rome 91,16 Fotitiuttt origo PIRE fontium vberumq; comparatio 251,50 in Formo[as dictum Alexádri 549,45 Fortitudo,4 fortitudine quomodo diffet$0752 Fortune artificium fortu Ié,C9 virtutis certamen 241,4. ferte einen anttd 239,217 de Fortune incon[lantia Pauli Acmilij oratio 258,57 Fratrum duorum infau[lum certamen 117,50 A 24.0,26 pag. 178,53 Fraude aliena neutiquam, fed propria virtute res gerendas 118525 Frumentaria lex lata de imperio Pom peij 497,16 F dgurum procuratio 29,2; Fuluia Cati ii ne confilium di d do Cicerone patef. dct— 606,42 Fuluia M. Antonio nubit rere fuluie L.d; Antonij bellum cótra O&auium Ce[arem 682,44. fuluie M. Antonij vxoris mors 682, verius 52 Fuluius Caij collega bomo feditiofus p4g. t 314,51 Faluius cum filio ttalore occiditur pa gin 316,46 fuluius Flaccus infidias patefacit Tib. Graccho fuluiu mittit filium ad confulem 316, 310,55 verfu 34 fuluij cedes 169,30 fcluij minor filius interfectus. 317,17 Funebris lex Solonis funebrium orationum initis/ 69,24. Funeris bonos qui fplenc didifoimus ba61550 beri debeat 142522 funerum vitus Pontificius 45535 Furnius,eloquentiféimus 691,51 G ibinij lex de imperio Pompeij contra piratas 483,33 Index Gefate milites 143,52 T adjex- quid 11,54. in Galatiat cy Cappadociam Marij profectio 345543 GALEA átüilitibus Imperator appel latus 730,22 Galba. à Senatu Romano Inperator appellatus 739,54. galba boftis à Senatu Romano iudicatur 730,31 galba imperator à Gallicis legionibus falutatur galba Neronis mitiflros occidit 735, verfu 49 galba offendit milites 71494 galba Pifonem adoptat 73543 galba per cedes Romam ingreditur p42 7537 g4 lbet dona fub bafta pofita 705,32 dc Galbe cede arufpicis prefagiu pa731,50 gina 73654. gab£ clementia 719,56 galbe in imperio an imus— 737,4 g4lbe i»fJu Neroniani Rome cedun tur 71522 galbe mores 729551 galbie morientis verba 75 galbe nobilitas 719,44 galbe[euitia 733,10 galbe fordes 73332 galbe à Senatu Rom. bonores babiti, eius audaciam auxere 2145 galbe prodigia tetraoblata| 735,45 ad Galbam militum legatio /— 7352, apud Galbam Otbonis potentia 734, verfi$j ob Galbant tumultus 716,49 fub Galba Germanicarum legioni tumultus 734318 & Galba pte oieet 735,23 GALL1 dá Cefare ceft$76,46 Gallia Flami: iio fupcr rd— 144,16 galli à Marcelio ceft 145,23 galli ceduntur prope Ardeam| 122, yerfu 48 galli Ca ipit olium Rome obfident 122, yerfa 17 g4lli infcfti Romam contendunt pagua 120,18 galli iterum ceduntur à Camillo pagina 128,37 lli iter wm petunt Romam— 128,10 galli nocte agerediuntur Capitolium pag. 123,26 galli Romanorum feniores occidunt P42- 122,11 gallorum auaritia 321,531 gallorum vex occiditur 145,8 gallorum origo 119,17 gallorum primus in Ytaliam tranfitus pag 119,27 g4l flos fecidaà Care def MAE ó j verfu,": de Galloru victoria, Pyrbi epigrammá 331,24. gallorum x x.millia cefa^ 750,2.4. gallorum virtus 453,49 gallos 4 Capitolié reijeit JM atllius pa, gna 123,36 gallos peftis Rome infeflat/ 1125,45 is L1A Cefaridecreta$73,21 llis eg MLyricum Cefari decreta pa ? i4 491,43 gallie circumpadane Sertorius queflor 390,4.6 gallie cifalpine M. Brutus prefectus pag. 639,7 gdllie defectio 576,33 in Galliam Pompeius Metello fuppe: tias fevt 47742 in Galliam V fipetes ey Tenchteri pagina$76,t Gallicus timor,quátus Rome 128,46 Gallicum bellum 143,49 gallici bellum terribile Romanis pagina 143,55 galíici belli prodigia 119,9 Gallice legiones, Galbá Wperatorem dicunt 731,50 Gallofcytbe, Cimbri vocati 558,24. Gandarite populi 564,22 GANGES fluuius 564,18 Gazam Alexander capit 551,23 Gedeontes,tribus que Atbenis 62,55 Gedro[la regio 565,49 Gellius conful contra Spartacum miffus 447,14. Geminius ad M. Antonium Roma mif fus vt cum moneret 691,36 Genthi ius, Ilyriorh rex, iungit fc Perfco 251,3 gentbius rex à L. Anicio deuictus pagi nd 251,9 GENTIVM i$ 4 Romano violatum p4g. 120,3 GERMANICAE legiones Vitellium imperatorem falutant 735,35 Germanicarum. legionum fub Galba tumultus 734518€9 735,14 Dionem c7 Heraclidem conciliat 635,3 Gefylus Spartiates petit Syracufis du catum Gefylus m 634,55 Glauciá fibi Marius aditigit 344540 Glorie vis mirifica 612,19 Giacion amis 30,14. Gornply,vrbs 581,46 Gong»li Corintbij cedes 39,10 Gordium oppidum$4.8,9 GORDIVM vinculum$4.8,10 Gordyenorum rex à Tigrane necatus P4g. 22,32 GRACCHORVA d(la, ttibil Roma nis profuifJe 319,22 Gracchorà defcriptio cgregia 305,51 gracchorum exitus infelix grácchorum ingenia 318,6 gracchorii mater Cornelia, à populo Rom. bonorata 313,20 gracchorum mores 319,15 graccborum peccata 319,2 gracchorum res gefle 318,42 graccbos quantopere populus Rom, poft mortem corum, defiderauerit p42. 317,30 C.GRACCHVS 4 feruo occiditur pag. 31753 Gracchus iterum tribunus plebis 514., verfu 17 gracchus. offendit collegas tributos p42- 315,28 gracchus queflov in Sardinia. 312,19 gracchus tribunus plebis creatur 212, yerfu 56 gracchi eloquentia 312,14. gracchi ey fenatus Rom.feditio 15, verfu 46 gracchi fuga 316,48 graccbileges 213,15,27€7 48 gracchi lidor. Antyllius, confoditur pag. 315,50 gracchi mores 312,1 gracchi potentia 31542 gracchiprecesad Dianam— 316,50 gracchireditus ex Sardinia— 512,43 graccbi epulfa tertij tributtatus 315, verfu 35 gracchi ferui fidelitas 317,3 gracchi[omnium 312,28 graccbi vxor Licinia 211,46 gracchi vxoris ad ipfum verba 316, verfu 24. graccbo refiflit Liuius Drufus 314,23 in Gracchum fenatufconfultum 316,7 gracchum fLpat plebs Romana. 316, verfu 15 Tib.Gracchus pater Corneliam duxit p4g. 305,30 TIB. GRACCHVS duglf 306,16 Gracchus pacem facit cum Numantiniis 306,45 graccbus perfert legem agraria 309, verfu 14. gracchus tribunatum abrogat Octauio 208,4.6 gracchus vnde leges agrarias. ferre ceperit 207,22 gracchi amicorum cedes 311,34. graccbi. cedes 31521 gracchi concio, de tribunitia poteflate pag. 310,1 graccbi conciones 307,5 graccbi in diffenfione, moderatio p42- 308,22 graccbi in OCfauium collegant,moderatio 208,56 gracchi in vxorem Corneliam pietas pag. pae 305,36 gracehimilitia 306,26 In Plutarchum de Gracchi morte, Scipionis fententia pag. 212,6 gracchi legi obiecit fe M.O&auius pag. 307,16 gracchi lex agraria 307,48 gracchileges alie 31924 gracchi queftura 306,32 gracchi tribunatus 307,34 gracchi vxof 306,19 graccbo Fuluius Flaccus infidias patefecit 310,55 graccbum Naficainuadit—— a5 GRAzECI poft Cimonem nibil precla ri contra barbaros gc[Jere 409,15 Greci prelio nauali vincunt. Xerxen 109,25 greci vici ab Antipatro 513,45 grecorum ad Cberoneam clades,vaticinijs premonflrata /— s97,45 grecorum cum Xerxe pugna naualis p42- 109,10 graecorum de Per[is victoria ad PlaLeas 269,33 grecora imperatores quales 228,49 grecorü in Dionem bonores. 615,29 grecorum paci obflat Alcibiades 80,1 grecorum preliun cum Per[is ad Plateas 268,48 grecorum vltivuquis—. 719,48 grecis libertatem Quintius reftituit pg. 228,25 grecis Plateenfes quomodo parentarint,qui ibi in acie ceciderant 270, veru 4o grecos Demoflbenes contra Alexandrum concitat 599,7 in Grecos bumanitas Quintij 253,49 in Grecos M. Antonij ciuilitas 680, yerfu 26 grecos Pyrrbus iuuat contra Demetrium 314537 in Grecos Quintijbeneficia— 235,8 in Grecos Romanorum(7: Q uintij moderatio 216,14. ob Grecos feruatos Quuintio babiti bonores à Grecis, Plateenfibus bonos vidtorie ad Plateas,conceditur 270,15 Gr.ecas difciplinas Cato Maior contempfit 281,44. GRAECIAE ciuitates cenfet Ariflides pag. 27133 Grecie compedes 228,317 grecie dux contra Per[as defignatur Alexander Magnus 546,27 grecie dux Demetrius. declaratur pag. 664,7 in Grecie libertate confirmanda Quinti fludium 229,6 grecie falutis"Tbemiftocles autbor pag. 106,28 grecie templaSyllafboliat|. 368,51 grecian concitat Demo[tbenes con230,46. tra Macedonas 59747 greciam liberare, Dentetrius ez Antigonus conantur 658,41 greciam liberat Nero 219,40 in Grecia Popeij apparatus. 497, 4, Grammaticus percu[Ju ab Alcibiade, quód Homerum tion babucrit 78, verfu- 14. ad Granicum Alexandri prelium pagina 547,7 4d Granicum Alexandri Magni victoria$4.7,38 granicum tran[it Alexander. 547,12 Granius Petronius$7446 Grus faltationis genus 6,45 Gylippus 198,45 golippus auarus 443) g»lippus Lacedemoniw fuccurrit$y vacufanis 438,35 g)lippu furripit argentum publicum pag. 358,36 golippi exilium 358,2 golippo dedit fe Nicias 442414. Gymnofopbifte indie pbilofopbi: quibus Alexander queflioncs decem foluendas ponit 565,3 gomnofopbiflas captos, Alexender Magnus cum muneribus dimittit p4g- 565,22 GYNAECIA,de4 607,46 H Haliartum oppugnat Lyfander 562,5 Hantonis interitus 182,17 HARMONIA, ded 136,48 Harpalus venit Athenas—$9958 barpali pecunia contemnit Phocion p 512,30 ab Harpalo Dentoflbenes corruptus pag. 599,49 Hecale, à Tbefeo bonorata— 455 Hecalene 4335 Hecalefiun: facrum 4514 Hecatomibeon, menfis— 4,767 85 Hecatompedon, vegio Syracu[is pagina 633,41 Heduideficiunt à Rom. 774 Helenam rapit Tbefeus 10,1 Helenus Pyrrhi F. 334455 Helepolis, maxima Demetrij maciná 662,42 Hellefponto Pbilippi cijcit Phocion pag. 510,34. HELVETIL4Céfarecefl$74.46 cum Heluctijs Cefaris bcllum geftum Pp4g. 574537 Helycon matbematicus 626,9 Heraclides, Dioni rur[us wfidiatur pag. 635,45 beraclides c7 Dion per Gefylm con^ ciliati 655,3 beraclides in Dionem ciues iterum cocitat 634,37 beraclides Nauavchus. defignatus 4 $yracue H H H H H H H dc -fy Ne P o NW^ MO, wà M4 WOMUNEÉ " LM Syracufanis, Dione contempto pagin 630,22 beraclides Syracufasvedit— 6350,11 berachidis cedes 636,1 Heracliti de animo fententia— 23,10 HERCVLES latrones vtpunire[it fo litus 3,55 gercules latronum proflgator. 2,50 bercules, leonis exuuijs oblectatus pa gitt4 3,18 bercules Oi upbale feruit 2,52 berculis ama[ius,lolaus 136,55 berculis Cynofarges gymuafium 104, verfa 214. berculis, ez ThefeicongrefJus| 055 berculis ez Tbefei propinquitas 5,7 berculisfacta 3,56 berculis grati4, Tbefeus vinculis liberatur 11,11 berculis imitator T befeus 3,1 ab Hercule, Antoniorum familia orta pag. 675,24. Herentii fundit Pompeius— 481,10 Hernte,quid 81,56 Hermocrates decipit Niciam 443,5 4Heroibus cur draco confeeratus fit pa gina 305,19 Herfilia,vxor Romuli 16,53 Hetruriam vaftat Annibal— 205,20 Hetrufcorum vatum opinio de mundi etatibus octo 367,4 de Hetrufcis Romanor& victoria. 6o, verju 15$ Hexeris,quid 683,25 Hiempfalis regis€ manibus Marius mi nor euadit 349,17 Hieronis nauem demer[am, Arcbintcdes macbina extrabit 148,1 bicronis, Nicias magifter 4321,36 Hieropolitatia Dea 450,34Hippicum[pacium, quantum. 62,56 Hippo tyrannus t 1ecatur 245544 Hippodamia 3,9 Hippoljt4 8,56 Hippo e fei Pitbei alunus ab Ewripi de dictus 1,37 in Hifbania Sert torij virtus 4.8« ah in Hifpania Cefaris"gefie 572,38 in Hifpania Marij gefta 336,10 HISPANORVM. coniuratio in. Antibaleia Hifbanorum deuotio 394,16 bifbanorum in Sertorium amor Ibid. bibanor um liberos Sertorius occidit pag. 398,21 bifbanos Sertorius Romano morcinftituit 394,15 In Hifbanos Sertorij benignitas 391, yerfu 43 Hifforion Diane templum— 47214. Hiftorie fcriptori aptam efJc loci ce1.. lebritatem 592,44. biflorie vtilitas 235,17 Index. Hiflorici fiqua occurrant ipforu ciet tiam que fugiant, quid facere foleant 1,1 HOC AGE,attentionis yox 46,47 Homerice poefcos laus 29,22 HO MERV S laudatur 246,14. Homerus vbi natus ey vbi mortuus pag. 382,17 bomeri poema Grecis obfcurum Lycurgus invulgauit 29,15 bomerk quanti fecerit Alexander Ma gnus$4432 bomines quavatione domádi 484.,43 bomites quibus rebus ad ves magnas impellantur 2451 bomines quidam nocuis cur[uniles p42. 71553 bomines fub terrá viuidemifi14.4.,7 un iudicia de factis aliorui, vari4 236,3 7 bominibus magne virtutis aliquid co donandum$5835 HONORIS templum 155,28 Honores ninij inconflantis beneuolcntie fignum 666,6 Hoplite,tribus que Atbenis— 62,32 Hoplites,4mis 363,23 Horatius Cocles 71545 boratij con[Tantia in dedicando templo Iouis Capitolini 71,6 Horcomofion, loci nomen 9,6 Hortéfius vnus e$ylle ducib.370, 2o bortenfij oratoris fororem Valeriam Sylla ductt 378,316 Hoflem fuperare clementia pulcbrum p:2- 172554. bofübus terribi ilis,qui 136,20 HoJfLilij cedes 18,45 Humanarum rerum incon[lantia pagina 18648 Hydaff bes fluuius 563,39 H»dre caput fecare, prouerbium pagina 318,26 Hynceneus 17,3 H»perbolus 434,31 byperbolus in decentiale exilium pulfus quat qim byperboli exiliun 164446 H»fpicratia Mit bridati pellex 486, verfu 37 Hyrcanum marc 558,26 Hyrodi; exitus infelix 457317 ad Hyrodem Crafii caput allatum paguia 457,20 l 14cta eft alea, prouerbium:ciusq; vfus p2.$79.12 anuarius men[is 48,48 IANVS 48,50 Iani templune quando claudi€ aperiri foleat 48,53 iani templi quoties Rome fuerit lau Lirbam regem Pompeius capit 479,8 Iafonis filia, T bebe 139,57 Iberes 143,50(7 487,11 iberasfundit Pompeius—— 487,2 Icetes capitur 245,18 icetes deponit tyrannidem— 242,45 icetes Dionyfium ob(idet— 273,43 icetes, filij cius, vxores e filie necantur 245,28 icetes Leontinorum tyrannus. 235,41 icctes Magonem cum exercitu intro» ducit Syracufas 240,37 icetem Timoleon fugat 238,52 1DEAE matris Batabaces facerdos pá gita 240,40 Ygnauie origo 710,53 Ignis facer 121,19 ignis facer(7 eternus Rom 44,42 ignis fedes 45,20 ignis vis 121,21 Wyricum Cefari decretum— 401,45 in MotasLacedemoniori[euitia 38,55 Imperantes,necefsitati ctià parent pa» gita 73534 Imperatoris bonimunus 21532 c$03,55 imperatori oci perpetuo vitandum p48- 121,14. de wiperatorki preflantia, Annibalis iudicium 17233 Imperatorium refpon[um de ineunda p'gua 24.3,21 Imperium Romani; vide, Romanum imperium imperia ampla multas feci moleftias babent 186,3 Improbitate aliorum, deteriorem fieri neminem debere 634521 Improborum vite cur etiam defcribantur 656,49 Inauguratio Perfica 793,30 in Indiam Alexandri expeditio$62,32 ex India Alexandrireditus|.$64.,28 ndibilis Fufpanus deficit ad Scipionem 179,8 Infantes cuv abluebantur vino 34425 Ingenia ambitiofa,in repub.perniciofa 46335 nflitutionis bonefte probeq; vtilitas p4g- 634,15 Infubres 143,50 infubres ad Annibalé deficit 154 9d nfula inter duos pontes Tiberis, quo modo facta 68,41 INSVLAE fortunate 291,13 Interregnum 41,32 Inuidia magnis virisinfefla| 186,21 inuidia virtutis comet 717,6 Iolaus, Herculis amafius 136,35 Ion poeta 192,18 Ioxidum origo c folenne 2,10 Ioxus 3329 Irenes 34555 zz il LA$1 Yn fild Mimi, i quo in[Htuta 1 ITALIA pei in Ii aliam G in Itali iam Py Italica ungue 17,8 Itineris dux ab Annibale crudeliter necatur 163,7 in Itineris duce. perito, quantum| momentum dun pa bclli paa. 8,45 Iuba F.lube regis,bifloricus$85, 14. Yube Regis faflus$35,4.9 cum ludicic o omnia 4 md ludicia de factis altior yai minum iudiciorum dignitas legi: obJ aucta lugurtba à Boccbo traditur S iugurtba Opimium pecunia corrupit pag. 3175,27 iugurthba Sylle à Boccbo. traditur dd 26 4,55 tbe deuitti Marius Metellum ) onore priat 337,40 Mim) " ulie, Cd aris filie, mors 493,3107 pag. 576,2! iuliam Cefaris filiam Pompeius ducit pag. 4-91,33 iuliam. Pompeio defpondet C. Cefar pag.$73,1 lulius, men fis lulius Proculus Romuli. 48,41 norte vt &. cind Iulij Atticij militis impudens cium T.lunius, qualis; iunius Tigillinum feruat 731,52 iunij auaritia 731,41 iunij cei des 73745 unius, menfis 48,358 IVPITER Feretrius lupiter,Feretrius vnde dict ioi tolini templi, 4 qt Mrd cz dedicati iouis Capitolinitemplum quoties defi«: terauerit ez refi itutum fit 71, 12 iouis Capitolini templi d dedicatio 71,5 iosis fanum Nicias fpoliari probibet pg. 43745 iouis Obympij templum Atbenis nun quam abfolutum cim Ioue Numa congre(fus 4714 luramientum magnum Syrac veris Ius gentium; vide Gentium ius Iun grum 32,33 IVSTITIAE yi^ 532,1 Ixionis fabulae mytbol i elorioKalend kalende Romanorui in cum Grecis nt bil conueniunt 15 5 44L Labienus ad Pompei efare defi cit 497,130 579,39 labieni cedes 98 bieno Ti 63,20 M OA onem P»rrbus opt buenat lacedemone. accufantur ;h 079392155»»"ew te nous tabuie 290,55 lteheino 0 inii reip.müutat Cleomenes 296,16 lacedemone fub Agefilao coniurationes 472,15 terremotus maximus, quo Sparta coYrutt 4-0754.4lacedemone Timoris cy alior Affc&uum edes funt 295,19 LACEDAEMONII db Artoxerxceijc iuntur mari 709,28 Laced monij apud Leuctra cefi pagina 471,2 lacedemonij ex. Atbenienfes à Pelo»ida comnuifii 114,56 lacedemonij non foliti exultare obtenta victoria Cli PA upantt Cadiiiá 132,8 cam pá gind 202,21 lacedemonij quando receperint ntos aureos, eg argenteos— 358,35 472,45 lacedemonij quatenus. infe&arentur fies 37,12 ioni] reipublice,non[ibi priuat viuebant ced£emoni Aoc ilo d duce laccdeimoniorii[: lacedemoniori f^^|/ Top lacedzemontorum inflituta. Agis a greditur v lacedemotiorum legatos Alcibiade decipit 80,22€ j lacedemoniorum moderatio 271,19 lacedemoniorum moncta ferrea pagina: lacedemoniorum ocium | 4cedemo [71 orum reeem o lacedemoniorum regum fa . io 4 gitta, de Lacedemoniorum vcgno transferendo verfu 4cedeemoniori Pd lacedemoniori fei iili in lac in m fcnatt gin L»fatdri nachinatio. H lactdemonijs fuit infit ius Pericles gind 198,28 lacedemonijs potentiam detrahit Pelopidas 124,448 I lacedemonios Alcibiades prelio nauali faperat 8547 lacedemonios cum. Acbeis Cleciuenes committit 294.3 in Lacedemonios Demetrij expeditio pag. 667,29 apud Laccdemonios nuptiarum ri^ tus 3339 4 ud I Lacedemonio$ partie ex acie in eril onios hine C neficia cg iniurie 4 Lacedemonijs Agejilaus clafs ab Lacedemonijs, Atbenien|ibu eisformuladas^ EEPET de Lacedemonijs Tbeopopi Comici dicium 357,10 de Lecedemonis victoria Pelopide ad Teg»ras did DL de Lacedai motijs viclorie Theba rum 135,23 € t la la la e l Lacene mulieris dictum de imperio in maritos 33,29 lacene fuerunt nimium viriles| 51,52 Lacctanos fubigit Cato maior| 277,5 LACONES quemadmodum inierint prelia 27,1 L4conum breuit4s in oratione 35,56 laconum coma 26,53 laconum dicta amara 36,2 laconum facetie 3645 la:onum in liberis educandis, inflitutum 353,19 laconum quorundam apophthegmata p19 35,54. laconunm trepidatio 471,54. Laconiam Epaminondas incuríat pagina 471,4. ex Laconia Tbebanorum rece|]us pagut 472,28 L4conice cene 31,32 Lacus Curtius 18,45 C.Lelius, fapiens quare appe j^ pa gin4 07,33 L.elij matrimonium e apud Lagobritas Sertorius Metellum eludit 393,55 L4is Corintbia merctrix, caufa Alcibiadis cedis 90,8 las meretrix ex Sicilia in Peloponnefum deportata 417,1 Lamachus 437313 lamacbi cedes 38,23 e Ma lamachum dicendo terruit Diner nes$955 Lamia Deittetrio adamata /—| 661,17 lamie meretricis cati4 Demetrio p4Tata 664,42 n Lamiam meretricem cz Demetrii Dems meretricis didum— 664, 2 verju 3 Lamiacum bellum 320,38 LAMPRIAS,;Plutarcbi auus ibis E LanaJam vxorem Pyrrhi ducit Demetrius 313,44 Lapitb.e vincunt Centauvos 9.50 Largitiones in quoseffandende 322 » verfu i2 L4ffefcéibus per niuem fames cur intendatur 64.4.4. Latinum bellum 23,30 Latini ceduatur 126,14. LATONAE partus in Delo monte,inter duos fontes 15,45 Latronum[Ludij de[criptio 2,45 Laurentia ,18 Laurentialia fcfthum 1:38 Lauronem in[Pectante Pompcio, SerMarine esciudit 393,41(7 481,7 ená apud Lceati dona accipiétes, in p thenienfes incurrit capitalem pa guia 14.1,1 guormi it tes cap'at 19,17 16,5 2 Index. legiones Gallice: vide, Gallice Legiontes legiones Germanice: vide, Germanice legiones Lentulus conful contra Spartacu mi[fus 447314. lentulus, Sura cur dictus 607,1 L.Lentuli cedes 502,48 Leonati cotiatus 383,31 Leonidas, Alexádrinutritius.$43,327 leonidas quomodo Alexandrum inftituerit 550,10 LEONIDAS REX luxum induci Spartam 288,25 Leonidas refiftit Agidi 290,1 leonidas rex it in exilium 290,50 leonidas Sparta veditab exilio 391,57 leonide accufatio 290,30 lconidz filie Cbelonidis in patrem ez yirum pietas 201,44. leottide genus 288,14. leotiide filie oratio 291,4-9 leonidee apophtbegma 35,55 leonide regnum abrogatur| 200,14. Leonis Byzantini virtus— 440,39 Leontini Dionem recipiunt| 632,19 Leontychide dictum 32,56 Leontycbidem regno. priuat Lyfander 360,39 Lepidus, coful creatur Pompeij fauore 480,8 lepidus refufcitat bel! ciuile. 40,18 lcpidi exercitu, Ma Antonius potitur 679,21 lepidi mors 480,39 Lepiincs tyrannus mittitur Corinthi p. 24.2,4.6 Lef.be 34410 Leucotbea 116,7 apud Ueuctra Lacedemonij ceff pagina 471,3 ad Leuttra pro virgine cefa equa pagina 137,45 Leudctrica pugna 157,48 leuctrica victoria Pelopide€ Epamimonde 1872 Leuciridum biftroria e origo 137,16 Lceu&ron,oppidulinomen— 137,22 Lex ambitus:;yide, Ambitus lex Lex de maledictis: vide,de Malediclis lex lex de ciuibus a[fcriptitijs: vide, de Ciuibus a[feriptit ijslex lex de modo agri pofitdendi: vide, de Agri pofidendi modo lex lex demaulieribus: vide,de Mulieribus lex lex demutilatis in bello: yide,de Mutilatis in bello lex lex de peregrinationibus muliera: vide, de Madicrom peregrinationibut l2 $ 4€ [«x de e ER issepide de buelisles lx de Puteis:vide,de Puteis lex lex de Teflamentis:vide,de Tcflamen tis lex lex fodiendi: vide,Fodiendi lex lex frumentaria:vide, Frumétaria lex lex funcbris:vide,Funebris lex lex naualis,Tafonis tempore 55* lexnouarum tabularum: vide, Noua vum tabularum lex lex plantandi:vide, Plantandi lex lex Romata: vide, Romana lex LEGES Agidis 289,34 Agnonis, Ne ambitus aut inivriari queflio, nift apud mille e» qua» draginta indices fieret. 202, 14. ATHENIENSIVM, derepudijlibdlo 78,40. Que peregrina vetat publicis ludis in tbeatro fal tare$15.17 Cefaris Iulij dc agris diuidudis pagina 491,40 Diopitbe,Se qu iis nouos fermones de rebus col füb.baberet 202,8 raconis G0;f Epitadis Epbori de fuccefiionibus p42- 228 d Fannij, culus latione S. C. adue Rona expulfi 215,21 GRACCHORVM Caij 313,13(7 48 Tiberij— 307,22€7 ide309, 35 e 310,25 GRAECORVM, Qtuenon cos qui enfem, fed qui clypeum amidebant,multtabat 130,40 LACEDAEMONIORVM, Deregum di[fenfionibus 200,40 NE i is ex peregrina filios procreet 290,23 Nc quis Spartanus apud exteros babitet Ibid, Liuij Drufi 214,33 Lycurgi in vriuerfum— 30,231,532 Ke in eundé boflem exercitus fe pius ducatur 33,1- Dc fuccefsionibus 288,39 Marij defuffraciis ferendis. 335,51 Martij Cenforij de codem magiftvatu denuo non atbicrido i Nune 4:324€? Inde Periclis dettotbis 204,5 blogide Laccdemonij deauri vfu lege repudiato 358,28 Pififtrati 65,1 Popcij deno laudádis reis 4.9 4, 4.0 Poplicole 70,3 ROMANORVM,De facerdotum à militiaimmunitate| 328, 46 07 144,1 Nc frui confcribantur 3317326 Qu& decé annos in ncecefttate mi libus prefer ibit 312, 46 Que Que[tori anno finito reditum permittit ead. 47 TJ YR Que nomendaturos electionibus adeffe vetat$1027— De non babuando Capitolio:27,6| Ne patres filios vendát 48,8. Que fupra quinquaginta iugera babere probibetso7,16— Vt triwmnpbaturi extra pomorria expecent 490,12(7 527,58 Romuli 20,33 Scirapbide de v[u aurilegevepudiato 358,28 Solonis 59,60,61,62 Sulpitij flagitiofe 367, zo cy inde Sylle de Gubernatione ciuitatum p4g.3578,47 Que funerum imipenfas definit 378,1 Tribunitie 308,18 Leges inter arma filent 580,2 legum ob[curitate, dignitas iudicior aucta 60,22 LiBER. Pater in. Ciffufa fonte infans ablutus eft 362,54. Libcrorum educatio apud Lacedemonios 34,19 de Liberorum procreatione colloquium Tbalis e Solonis 55,24LIBIT INA,De4 45,38 Libri Sibyllini 206,22 Licitia,yxor C.Gracchi— 311,46 Licinius Macer damnatus 604,37 Licinius Stolon lege fua damnatus pa gina 128,6 licinius Stolon. feditionem. concitat pag. 127,45 Licbe Laced.emonij bofpitalitas pagita 405,16 Lictorcs,vnde dicti 21,52 Lienofos curauit Byrrbus 321,18 pro Ligario Ciceronis oratio 614, 58 ligarium M. Brutus adiungit confpirattont 64.0,17 Ligurcs fe Ambrones vocant 343,20 in Ligures Pauliexpeditio— 248,58 ligures fubigit Paulus 248,45 Lingue petulantia odiofa /— 245,5 Lituus 20,30 lituus, incenfa Roma, integer repertus 125,20 Litbon,fupoefli nomen Atbenis 63,12 Liutus Drufus 518,8 liuius Drufus placat populum Rom. fenatui 314442 liuius Drufus refiftit C. Graccho 314., verfu 23 liuij Drufileges 314,35 Lucam ad Cefarem Romanorum potentifiumorum conuentus 4.9,4.6 c$75,4.6 Lucercs, tribus, vnde nomen babeat pag. 19,29 Lucili Rom, in M. Antonium fides pa gna 694,39 lualijin M.Brutumfides— 652,8 In Plutarchum Lucius, Quintij frater fenatu à Catone Maiore motus 231,29 lucij Q uintij crudele facinus| 2331,52 Lucrctij Ofelle cedes 377.36 Luctatius Catulus, qualis vir[uerit pa gina 512,29 Luctus tenpus Sparte 38,36 Lucullia, fefta 419,2 L.LVCVLLVS dd Euphratem venit, 9 traijcit 419,37 Lucullus ad pbilofopbiz fludium, tan quám in portum fc cótulit 409,54. lucullus affligit claffem Mitbridatis pag. 414,28 lucullus, appellatus Xcerxes togatus pag. 426,23 lucullus App. Clodium ad Tigranem qaittit 418,2 lucullus. Affam veleuat à crudelitate foneratorum 417,38 lucullus cedit Mitbridatis equitatum pag. 41454. lucullus capit Amifum 419,11 lucullus Cyreneis leges fcribit 410,17 lucullus defcritremp. 426,1 lucullus ey Cimon quibus in rebus(i» miles fuerint 401,45 lucullus expeditionem in Parthos molitur 422,45 lucullus Fimbrie ade[Je non vult in ca - piendo MitbridateobfefJo 419,56 lucullus biftoriani gr.eca fcripfit lin. gu4 410, 4. lucullus bonoratusab Sylla— 411,29 lucullus iterum fundit Tigranem pagina 423,22 lucullus Mithridatis peditatum cedit pag. 414,14. lucullus monete à Sylla prefetus pagina 410,10 lucullus Neoptolemum ducem Mubri datis profligat 4156 lucullus Nifibinexpugnat— 423,47 lucullus pbilofophie fludiofus/ 427, verfu 17 lucullus,Pópeij elorie emulus 411,57 lucullus repudiat Clodiam 2,52 lucullus Seruilium 4ccufat— 409,35 lucullus Sinopen capit 419,5 lucullus,fomto à nece feruatus. 416,5 lucullus Tigranocerta Cdpit— 422,5 lucullus Tigranocerta ob[idet| 420, verfu 22 lucullus Vedlium in Pompeium fuborna[Je dicitur 427,37 luculliad inilites oratio 415,5 luculli aduentum. nunciantes interficit Tigranes 419,55 luculli edificia,er luxus 426,14. luculli aliquot vicorie de Mitbridatis ducibus 4316,10 luculli ambitio de imperio contra Mithridatem obtinendo 41552 luculli ambitio laudabilis 414,43 luculli bibliotheca 417,9 luculli Cicero ainicus 426,5 luculli cene 426,14. luculli confulatus 411,53 luculli dictum bumanifümum| 427, yerfu T lucullicloquentia 409,43 luculli ey Cimonis diuerfa— 428,57 luculli ey Ponipeij congre[Jus in Gal. lia 485,43 luculli ey Pompeij congreffus| 4:5, verfu 1 luculli ey Pompeijcontentio| 4$;, verfu luculliey Pompeij Affenftones 4i verfa 10 luculli ey Pompeij diffenfiones| 4.85, verfu 38 luculli equitatum fugat Mitbridates pag. 235,16 luculliexercitus contra Tigranem pa gina 4n lucullifelicitatisconuerflo— 415,5 luculli bumanitas in fanuliares c doctos 427,9 7 421,1; luculli bumanitas in vrbem Amifuna pag. 417,16 luculliin Aegyptum profectio 416, verfu 25 luculli in fratrem amor 410, luculli ingens de Tigrane victoria pt gina4 421,42 luculliin Pontum expeditio 415,48 luculli in Tigrahem expeditio 419, 5 3» verfu 3o luculliiuflitia 422135 lucullilaus 22,2 de Luculli legatis Xaitbridatis victorie 4245436 luculli milites feditionem mouent pagina 422,)9 lucullimors 427,43 luculli mors beata 418,4 luculli parentes 409,32 luculli periculum ab Oltbaci infidijs pag. 4315,52 luculli pium dictum, de ciue feruando 412,48 luculli prelium cum Tigrane 421, verfu 26 luculli reditus ad vrbem 41535 luculli ves gefte 28,55 lucullifomnium| 414,19€7 419,9 luculli fub Sylla oeflamari— 10,37 luculli triumpbus 425,40 lucullo Cilicia ev bellum contra Mi^ tbridatem decernuntur— 41,11 lucullo illate à Popeio iniurie 425,8 lucullo fmaragdus infignis donatus pag. 4105 lucullo fuccedit Pompeius 425, 4.7 pag. diii apud -——— Bau Lg wY à ww U v veo d Wa ue T HN bout apud Lucullà coena in Apolline, qualis 427,2 in Lucullum Catonis dicium. 426,42 lucullum milites fuideferat: 424,44. contra Lucullum. Mitbridatis exercitus 412,2 contra Lucullum P. Clodius concitat milites 424420 contra Lucullum, Tigranis exercitus ingens 20,45 in Lucullum,Tigranes Mitbrobarzanem ducem mittit 410,5 pro Lucullo Catonis Mi, actiones 526, verfi 57 à Lucullo militumalienatio|^ 424,5 áLucullo Mitylenei vili— 411,20 à Lucullo Tigranis diadema captum P4. 421,51 Lugdunwm,áquo conditum— 159, verfu 46 Lugendi apud Romanos tempus. 45, verfa 4e LVNAE defelus— 22,4307 527 Lune defectus caufe 2" e$27,22 lune defectus diuincognitus— 44.0, verfu go Lune tres vife 144,12 Lupa quid Latinis 13,15 Lupercaita 20,2€27 586,$4. lapercalibus canem immolatum| zo, verfu 12 Luperdi,quare currantnudi— 20,22 Luf tanie pretor Otbo 7314,46 à Lufitanis Sertorius accitur dux paguia 292,43 de Luxu vbetra Lycurgi 32,48 in Lycia M.Bruti gefta 64.6,18 in L»cios M. Bruti clementia 64.6, verfu$4. zi Lycurgice reipub.prefTantia 39.4.8 LYCVRGVS agros equaliter dividit ciuibus 30,47 Lycurgus author come geréde Spar tiatis 351,14 Lycurgus bellicofus 37,17 bycurgus Delpbico oraculo probatus pag. 29,42 lycurgus exteros cur ex ciuitate cxpulit 38,42 lycurgus in Cretam proficifcitur pagita 29,9 beurgus inutiles arteseijcit— 31,16 Lycurgus invulgauit Homcri poema pag. 29,25 bycurgus mutat monetam 31,9 Lycurgus rempub. Lacedemoniorum mutat 29,317 lycurgus Senatum Laccdemoniorim inflituit 29,55 Lycurgus tollit xelotypiam ércpubl. pag. 2354D curgi etas qua yixit 28,4 Index. bycurgi di&um 458,2 bycurgi. difciplinam diffoluit Pbilopormenes 222,442 lycurgi F. Antiorus 40,34lycurgi genus 28,20 lycurgi in Afiam profectio 29, verfu 18 Lycurgi in flabiliendis legibus, mirum confilium 39,20 lycurgi lcges non fcripte,fed moribus implantate 32,39 lycurgileges pecutiacorrupte.| 39, verfu 44 lycurgilegum flabilitas vnde—$2,7 biurgilegum vis 298,30 lycurgi mors 39,55 bycurgi patientia, cy man[uetudo pa gina 31,50 brcurgi patris cedes 28,58 brcurgi peregrinatio 29,8 bycurgi pietas in deum 35,48 bycurgi. proui[lo, ne leges eius fo!uerentur 4.0537 lycurgirbetra 36,10 Lycurgi R bete: 1, de legibus fcribendis, aut non feri endis 3119 e 32,48 111. deb 33,1 Lycurgi fpicntia 30,41 lycurgi fententie quedam 3545 Lycurgo c» Nume quid commune pagin4$3523 lycurgo excutitur oculus 31,50 lycurgo inortuo. bonores diuini babiti 4.0426 cum Lycurgo Solon comparatur pagina 59,39 L»diades: vide, Ly[iades LYSANDER 4d Ammotiem profici fcitur 359,56 L»fander clafiprefcélus— 351,40 lyfander coniurationes in oppidis con citat 354,18 Lfander diruit muros Atbenienfium p:2. 358,5 bfander diuidendis carnibus praficitur ab Agefilao 361,23 byfander diutiarum contemptor pagua 353,27 lyfander dux Laccdem. vicit Atbenienfes 88,40 bfander Epbefum amplificat— 355, verfu 45 lyfander iurifiurandi contemptor pa gina 355,22 Lyfander literas contra fe fert— 250, verfu 48 lyfander mittit Spartam,pecuniam pa gin4 358,13 bfander oppugnat Haliartum| 263, verfu 50 Ifander oracula falfa concininat pagitt4 361,52 bfander pecuniam à Cyroin flipendium accipit 3541 Lander priuat Leontychidem regno P242. 360,50 lyfander regnum meditatur— 3561, verfu 44 lyfander res nouas Sparte molitur pa gina 361,17 l»fander reuocatur ab exercitudomi pg. 359,33 bfander Spartanorum optimus 379, verfu 14. bfander fubdolus 355,6 l»fander temperátia,Sylle anteponen dus 380,50 lyfander xxx.tyrannos Atbenienfibus iripofuit 89,54. bfandri ambitio 359,14. lyfandri arrogantia 358,55 lyfandri aftus in pugna nauali commit tenda 355,47 lyfandri cedes 363,5 bfasdri, Callicratidas fucceffor. 4d claffem 334525 lyfandri commentum ad regnum occupandum 362,10 b/[andri confilia de mouendo regno detecta 363,51 i tri crudelitas 3575 5504 bfax idri cum Agefilao Laconicus fcr» mo 361,25 l»fandri de Atbenienfibus victoria na ualis 354312 bfandri dictum it Dionyfijj munera pag. 353,35 lyfandri expeditio in Baotiam| 362, yerfu 42 Dfandri falminans oratio 360, verfu 23 lyfandrigenus 353,15 lyfandri gloria minuitur 463,4. lyfandri bonores 358,55 lyfandri imago 3557 lyfandri macbinatio de rego Lacede moniorumtransjerendo^— 467, verfa 44 ly[andrimores 353,17 lyfandri opera creatur Agefilaus rex pag. 360,531(Q7 461,41 ly(andri pavfimonia 379,45 Lyfandri paupertas, e ab[linentia pa gina 363,45 bfandripeccata 379,39 bfandri prudentia 361,17 lyfandri res mari gefte 355,33 lyfandri fepultura 365,19 l»fandri fuperbia 359,14. lyfandri temperantia 379,45 lyfandro Atbenededite— 354,34. byfandro mortuo bonores Sparte ba» bit 263,55 Z* 3$ bfandro Sylla bellicis avtibus anteponendus 380,9€7 so in Lyfandrum Cyriprofuflo 555,15 £n Lyfandrum Enteoclis didum: 359, verfu 16 cum Lyfandro Agefilai fimultas 561, verfu 4.€7 463,14. db Lyfandro Atbenienfes victi 8o, 12 db Lyfandro Atbenienflum clades accepta 356,21 L»fiades Megalopolitanus tyrannidem deponit 2157 lyfiadiscedes| 304,55€7 723, 46 b/iadis ex Arati diffenfiones 721, verfa 4$ L»fidice 3,8 L»yfimachus| Alexandri pedagogus pag 543,40 lfimacbiin Pyrrbum fraus 322,35 L/fimacbi,Ptolemei atque Seleuci con tra Demetrium focietás! 670,44. 4 L»[imacho Macedonia Pyrrbus[po liatur 314,46 M MACEDONES Aratum fundat 722, verfu 48 Macedones barbam cur radant/ 2,5; macedones dedunt fe Paulo AEmilio pag. 255,7 imacedonum acies in pugnaPerfeier Pauli AEmilij 251,9 iacedonum. áduerfariu Demoflbetics 596,3 ttacedonum. nuptie cum Perfidibus p4g. 566, 4.6 imacedonum prefidium Atbenis pcllitur 722,56 itácedonum rex detegit Ariflidi Perfarum confilia macedonum ex, Pyrrbus appellatur 267,55 p48- 314527 maccedonum vex Demetrius declaratur 668,18 tmacedonum vegis Pbilippi mors$98, verfu 36 macedonum, Spartanorumq; collatio pag. 7214.,33 maáccdonibus Craterus— evatifeümus P142. 384,31 macedonas. Alexandri in milites clementia, liberalitas$67,19 mácedonas Alexander vnico dicto ad officium reducit 559,5 contra Macedonas Demoflbenes Gre ciam concitat$97,16 à Macedonibus Eumenes capitis damnatur 385,55 de Macedonibus vidloria Pbocionis^ 513,43 Macedonia Romanis quando fubiugata 674,16 macedonia Pyrrbus fboliatur à Lyfiitácho 324546 In Plutarchum macedotiie anguftias Na[ica occupat P422. 252315 imacedonie vegibus Eumenes quomodo conciliatus 382,39 nácedoniá Demetrius occupat 667, verfu 49 macedoniam Paulus. AEmilius ordinat 256,32 in Macedoniam Pyrrbi excurfio 525, verfu 35 in Macedoniam Pyrrbi prima expeditio 322,17 in Macedoniam Pyrrbi fecunda expe ditio 314,6 «d Macedonicum bellum Pbilippiapparatus 24.9,27 Macbanide exercitus funditur 220, s Macbares filius Mithridatis, à patre deficit 419,27 Macberiones, qui 4.73, 28 Magiftratui remp. periclitantem. deferere,an liceat 71446 MAGO relinquit Siciliam— 241,42 Magonis mors, c7 ignominia 242, verfu 19 magonen cum exercitu Icetes introducit Syracufas 24.0,37 mabarbalis de Annibale diclum pagi na 165,10 Maiorum exempla poteris quatenus profint 71314. -Maius,men fis 48,37 de Maledittis lex Solonis 61,33 apud Mallos Alexandri periculum pag. 564,58 Malorum efca,voluptas^ 166,34. Mamercus tyrannus occiditur 245; verfu 49 mamercum fundit'Timoleom. 245,5; Mamertini,vnde dici 329,55 Mandonius Hifpanus 179,8 in Manilia lege diffuadenda Catulli pertinacia 485,27 AManipularcs,ynde dili— 14,39 Manipulus 14538 Manliu reijcit à Capitolio Gallos pagua à 123,36 manlius fenatu notus, quód vidente filia ofculatus effet vxoré 179, 30 manlij Cap:tolini fupplicium, precipitatio de faxo Capitolino 127,5 Mantinea, Antigonia tranfuominatur 726,31 mantineam. Aratus capit Mantineorum clades 716,11 Maratbon,caftellum 10,34. Maratbonius taurus capitur— 4,51 MARCELLVS dccufationi Syracufatiorum refpondet 171,38 Marcellus accufatus à C. Bibulo 15, verfi 1s marcellus Capitolinum accufat 14.5, 4 verfa 43 72 7235 31 * marcellus capit Syracu[at marcellus dedicauit opima fpolia pagina 145,39 marcellus dux Romanorum in[ignis pag. 166,:0 marcellus, enfis appellatus| 34.6, 13 marcellus fratrem protexit 345,54. marcellus fidit Annibalem— 155,6 marcellus Gallos cedit 145,23 marcellus. ob[idet Syracufas 47,42 marcellus ouans vrbem ingreditur pag. 151,6 marcellus Pelopida rebus geflis fuperior 155,2 mavcellus,qualis inbofles| 14, 54. marcellus prelio vittus ab Annibale p2- 152,42 marcellus regem Gallorum. prouocantem fe occidit 145,8 marcellus Romanorum animos erigit pag. 155,18 marcellus fexagenarius quintó confa 15245 macellus fbolijs Syracufanorum decorat vrbem 150,41 marcelli cedes 154,18 marcelli clementia 150,10 marcelli comitas 146,15 marcelli confulatus v 144541 marcelli cos. 1111 15125 marcelli cos. v 153,26 marcelli ey. Fabij Maximi comparatto 211,4-4. marcelli expeditio in Siciliam 147, verfu 14. marcelli futeris diuerfitas à Pelopide pag. 155,57 marcelli genus 143,17 mavcelli grauitas 542 mar celii humanitas 149,40 marcelli in. Syracufanos. bumanitas pag. 11,49 marcelli interitus 170,19 viarcelli laus 166,10 marcelli monimenta 154435 marcelli mores 143,19 marcelli oppugnatio ab Archimede eluditur 148,20 marcelli pofleritas 154545 marcelli ves gefle contra Annibalem in 1urr.confulatu 15553 marcelli ves gefle bello fecundo P»nico 145,56 marcclli feuera in wilites fuos vicios oratio 15544 marcelli ftupor circa machinas Archimedis 148,48 marcellitriumphus 145, 309 151, verfa" marcelli victore de Annibale 14.6, verfa 40 marcelli viclorie in Sicilia, dum ob[idet Syracufas 149,25 marco $?49;3t. -——— ap"C marcello prodigia oblata infaufla pagita 153,531 Q7 15452 mavcelli accufant Syracufani. 151,26 marcellit Annibal funere bonorat pa^ gina 154,27 de Marcello dictum Annibalis pagina 152,53 de Marcello Pofidonij dictum. 211, 52 Marcio, Coriolani cognomé decertiitur 92,57 Marciorum familia 99,14. Mardorij cedes 269,37 contra Mardonium Ariflides dux Atbenienfium 266,22 Mardus Romanos in Partbos reuocat pag. 686,21 Mariani muli 339,8 de Mari4nis M. Luculli victoria 375, verfa 16 de Marianis Pompeij victoria 4.77, verfu 2 C. MARIVS P. 232,51 Marius à nautis in littore exponitur, C deferitur 347; 5 marius alienus 4 Grecis literis 335,26 marius anb oitus poftulatus 33655 marius autbor, vt in, Tavpilli anim aduerterctur, falfo. proditionis reum 35759 marius cedit Ambrones 341,17 narius captus 34.8, 16 marius conciliat fibi milites focietate laboris 336,51 imariu s coniungit fe Cinme 34.9,18 marius dimittitur à Rinwsenfm p22. 348,4 marius domum, iuxta forum, rit pag. 34554. arius exagitat nobilitatem— 337,30 marii is fügit ex vrbe 3 marius fugit in Africam; marius foffam à mari in Rbodanu c et 339,47 márius Glauciam ey Saturninum fibi adiungit 34-4540 marius imperium deponit pudore pagina 34.6523 tarius in paludem demifJus, occulta tur 348,9 marius magnam cedem. edit in vrbe Roma 350,19 marius Metelli legatus bello Iugurtbino 336,44 marius mittitur ad Mitbridaté 398,3 marius non valebat artibus civilibus 4g. 24428 marius priuat Metellum bonore deui &ilugurtbe 337,40 nárius quo confilio pila mutárit a4 pugnam 343,16 marius vefpuit triumphum— 342,57 marius feditionem excitat Rome paguid 345,26 Index. marius, tertius Rome conditor appcllatus 34-4519 marij acutum vefponfum, de fortune mutabilitate 349,11 imavijad militum dictum audax: corumq; refponfum 243, 4. narij ambitio 346,14 marij ambitio prorfwinfana| 551,27 c 366, 46 marij cogitationes ez pauor— ssi, marij comcs Martba vates Syra 34.0, verfu u marij confilium falutare 341,57 marij confulatus primus 337,55 marij confulatus x 1, iq; legibus folutus 338,43 marij confulatus 111. 319,32 marij confulatus x 1 11. 339,43 marij confulatus v. 342,26 marij confalatus Vr 34-4523 marij confulatus v 1 1. 35154. ii crudelitas 350,25 arij errores 347,16 marij eg Catuli conflictus cum Cimbris 343 b marij cz Cinne ingreffus in. vrbem pa. 350,10 marij c7 Silonis prouocatio mutua pa gina 34.6,18 marij c7 Sulpitij feditio 367,22 marij c7 Sylle initium diffenfionis pa gina 345,56 marij Fannia cuftos 348,19 marij fom 33522 marij gloriam ümminuit bellum. Souis 346,9 marij in Cappadociam, e» Galatiam profedtio 345,45 marij in Hifpania gefta 336,30 marij infidie in Meiellum— 344,58 marij iu[licia 339,20 mavij mors 351,21(7 45 marij mordax dicum 343410 marij parentes,et mores, eg patriapa gina 335,15 marij prelium primum cum Teutonis p4g- 341,32 marij prelium fecundum cum Teuto nis 541,51 marij preturá 336,14. marij prudens patientia 340, marij repul(a in, edilitatis petitione pag. 336,11 marij fatellites Sertorius occidit. 391, verfu i6 marij feditio 34.6,$0 marij faperbum dictum 345,50 marij Ticini 316 verfu 37 marij tribunatus 33551 marij triumphus 338,49 marij victoria de Teutonis 342,7 marijvillead Mifenum— 346,29 marij vxor, tulia 3645 mario aqua,ey igni interdicitur 368, verfa 3 mario oftentum vulturum fatum pagita 340,32 marium eg Cinnam fugit Craffus pagina 4.4452 contra Marii c7 Cinnam Octauij negligentiain Vrbe tuenda. 549,42 inter Marium ez. Metellum offenfiohes 3375 EE inter Marium eg. Syllam belli ciuilis prima caufa 3317,54 in Marium Fannie bumanitas 548,26 ad Marium percuJor mittitur pagin4 348,27 marium recipere, Cinne Sertorius dif fuadet 391,8 cum Mario cy Cinna Cefa aris coniun cio$69,17 de Mario Scipionis Africani indicium pg. 3546 fub Mario Sertorijmilitia^ 390,:9 fub Mario Sylle preclara cta. 56, yerfu 8 M ARIVS F.€tadit emanibus vcgis Hiempfalis 249,17 marius fugit in Africam 347» yerfu 15 marius fafus à Sylla 375 4t marij cedes 3775 marij feeuitia 351,48 Marius Celfus ab Otbotie feruatur pa gina 737326 marij Celfi ad milites Otbonianos, vt ad Vitellium tranfeant, oratio pagina 741,9 Marpbatis vxor,Pfyche—$40,534 in Marfos Craffus à Sylla mittitur pa^ gina 44534. Martba vates Syra, Marij comes pagina 34-023 Martia,Catonis Min.yxor'— 525,8 Martius menfis 48,32 Mafiniffa ad Scipionem pergit: 179, verfa 56 mafinifJa cum Romanis confentit pagina 178,1y mafiniffa, qualis 178,22 mafinifJa, Sopbonifbe amore captus pag. 183,19 MafinifJe in Romanos animus prom ptus 182,8 Mafifliun Perfam occidunt Atbenien fas 267,45 Mafilie conditormercator—$455 MATRES,dce 150,17 "Matronalia 19,53 Matrone Romane; vide, Romane mairone Matuta 116,3 Medea Tbefea tollere veneno molitur 41 Zx 4 Medee medicamentum, reuerá. quid fuerit$5542 Medij Antigoni amici, omnium 661, verfu 56 Mediolanum capitur 145,28 Medorum Partborumq; regum diffenfio 689,29 JMegabacchi laus 453,31 Megalopolim Cleomenes capit. 300, verfu 16 megalopolim euertit Cleomenes 3o, verfu 4o in Megalopolitanos fies Cleomenis expeditio 296,50 megalopolitanos feruat Philopaemenes à Cleomene 218,5 Megaram Demetrius capit ez libertate donat 659,20 Megarenfes Atbenienfibus coniungit Phocion 510,58 JMegarenfium ex. Atbenien[ium de Salamine difceptatio 56,52 Melasfluuius— 135,58 9 372,43 mele fluuij natura 371,42 in Meliora negligentes ey deteriora curantes 190,8 Meliffus philofophus, Samiork pretor 200,6 melifii auditor, Tbemiflocles 104,41 Mellirenes 34,56 Memmium Pompeij legatum. occidit Sertorius 396,58 Memoriá fagaces minus cur valeant pag. 518,18 Menalippus,Tbefei filius 2,28 menalippi po[leritas 3319 Meneclides calumniator,dánaturiso, verfa 3 Menenij Aerippe oratio de concori4 91,36 Menfa aurea verriculo extracta.$4, verfu si Menfes, Romani vnde acceperint 19, verfu 4.8 menfium ordinatioà Numa inflituta pag. 4.8510 de Menfibus Solonis inflitutum 65,14. Menti optima(emper proponéda pagina 190,47 Menylli donaamplifsima refpuit Pho cion 515,8 Mercature commoda$4513 Mercidinus menfis,quis 48,37 Mercedonius,menfis$86,28 Mercurij flatue 403,41 in Mefopotamiam Demetrij incurfio 65 8,35 JM.effala Coruinus JM. Bruti amicus pag. 653,17 effale Coruini libertas 653,21 MejJene. eftituitur ab. Epaminonda pesos 472,55 mefJeneu à Nabide occupatam PhiloIn Plutarchum poienes liberat 210,57 Metella-vyxor Sylle moritur— 578,8 METELLVS plurima tünuit Sertori pag. 3979 Metelli bonitas 103,21 sietelli cafus ibidem ractelli conflantia 345,15 metelli delicie,e faftus 481,2 metelli exilium 345,22 metelli legatus Marius bello lugurtbitio 336, 44metellimodeftia 481,27 metelli reditus ab exilio 34554.0 metello Popeius fert[uppetias in Gal liam 477) 4 metello tributo plebis, Cato Min. refiftit$25,53 inter Metellum ey. Marium offcnfiones 337,14. contra Metellum improbatum Pompeij factum 484,50 metellum Marius bonore priuat deuici lugurtbe 3317,40 in Metellum Marijinfidie| 344,58 metellum Sertorius apud Lagobritas eludit 39555 Metoccia facra 7,40 Meton 325,9 Meton aflrologws infaniam fimulans, domum fuam incendit— 4356,35 metonis pr efagi4 81,58 Metrodori Scepfij laus 418,39 metrodori Scepfij mors ibid. cum Midia Demoflbenis inimicitia pa gua 595,53 Milicbia,qualia facra 454Miles mercenarius, qualis effe debeat pag. 719,4. milites pretoriani: vide, Pretoriani milites militum erga M. Antonium amor ez rcuerentid 687,11 Militaris furor 161,51 Militare teflamentum 2,20 M tL Clodium occidit 612,5 milonem defendit Cicero ibid, MILTIADE S incarcereobijt pá gina 4402,13 Miltiadis de Perfis vidoria 263,47 miltíadis tropheum 3, miltiadi poft victoriam negata corottd oleagina 40453 Milto pellex Cyri, Afba[la vocata pagua 1995,39 Mtmallones 542534. Mina,aucta á Sologe 59,18 Minerua aurca,Pbidie effigies 196,8 minerua in fomnis Periclem medicinam docet 196,6 minerua tibias abiecit 77,6 minerue Cbalcieecon, templum eft eneum 29,51 minerae Itonie fanum 467,19 nincrue Pynteria 88,4. minerue fignumex Troia— 12129 Mintoam capit Dion 628,9 Mitos à poetis Atticis profciJus s,7 minoi Atbenienfes quare tributi pendebant E 449 minoi, Hefiodi Homeri; laudes quid profuerint 58 ad JMinoa Thefeus in Cretam extra fortem vna abit$17 Mittoes duo 6,34. Minotaurus 4547 minotáurus, quale monftrü fuerit pagina 449 à Mintrnetfibus Marius dimitti tur 348,46 Minutiw Fabij cofilisoppugtat 106, verfu 49 minutij arrogantia 208,46 minutij penitentia 209,35 mitiutij temeritas 2080 mingtium fcruat Fabius 209,24. minutium circumuenit Annibal 208, verfa$7 NMuracula 255,11 miracula infecuta Cefaris mortem pa gina 589,39 ad Mifenum Marij villa 34.619 MITHRIDATES 232,49 Mübridates Cottam[uperat prelio pag. 412,40 mitbridates Cyxcicum obfidet. 415,10 mitbridates fugat equitatum Luculli mit2ridates Poittm occupat 657,54. mitbridates veijcitur à Cberonea pa415,26 gina 368,33 mithridates forores fuas occidit 416, yerju 43 mitbridates tempeftate afflittus pagina 414516 mitbridates vxores uas occidit. 416, verfu 4t mitbridatis ad Sertorium legati 397, verfu 36 mitbridatis claffem affligit Lucullus pag. 414,28 mitbridatiscommentarij—— 458,8 mitbridatis ducem Neoptolemek Lu cullus profüigat 411,6 mitbridatis duck exercitus ingetis pagit 37093 de Mithridatis ducibus Luculli 4liquot victorie 416,10 de Mithridatis ducibus, Sylle victorid 372,14. mitbridatis equitatum Lucullus cedit Pp42. 4144 mitbridatis ey Sylle congre[Jus pagita 37554 mitbridatis€» Tigranis coniunciio pag. 418,37 mitbridatis exercitus contra Lucil lun lum 412,14. in Mütbridatis exercitu fumes: 415,51 mitbridatis faga 416,2 mitbridatis filius Machares, à patre deficit 419,27 in Mithridatis legatos Sylle feueritas 373,43 mithridatis militum flrategema: 415, verfu zy iitbridatis mors 489,27 mitoridatis peditatum cedit Lucullus pg. 414514. mitbridatis pellex, Hyfpicratia. 486, verfu 37 mitbridatis pellex,Stratonice| 487, verfu 47 ad Mitbridatis poffulata, Sertorij piis qr magnanimürefbofum. 397,45 mitbridatis potentia 368,26 mitbridatis fIrategema 416,51 mitbridatis fororis Statire fortitudo pag. 417,1 mitbridatis fomnium 486,19 wltbridatis vagine gladij eftimatio pag. 489,38 nitbridatis victorie delegatis Lucul li 484,36 mitbridatis vxoris Mommie fortitudo 416,45 mitbridatis vxoris.Mommie boneflas ibid, mitbridatidSyllapax data— 573,19 uitbridaté Demetrius feruat 67,49 mitbridatem Fimbria obfidet 41o,4.6 nithridatem fündit Pompeius 436,32 contra Mitbridatem Luculli ambitio de obtinendo imperio 411,52 eontra Mitbridatem Lucullo bellum €7 Cilicia decernuntur— 432,1 ad Mitbridatem JM, Marius muttitur p4g- 398,3 in Mitbridaté Pompeij expeditio pagina 486,7 per Mithridatem Romanorum ciui in Afia cedes 374,11 in Mithridatem Sylla proficifaitur pa guia 386,20 mitbridatem Taxiles à pugna cum Ro nianis committenda debortatur pa gina 420,31 it Mtbridate capiendo Lucullus Fim brie adcjJe non vult 410,56 cim Mitbridate Sertorij fedus. 597, yerfa$57 dc Mitbridaticis ducibus Sylle vidoria 4d Orchomenon 3755 Mithridates Parthus quidam, fuorum infidiss.M.. Antonio aperit 688,7 in Mithridatem Perfam de falute fua folicitum JM. Antonij liberalitas pag. 688,35 Bütbrobarzané cedit Sextilius 410, verfu 14. mitbrobarzanem Tigranes ducem in Lucullum mittit 42035 MityleneiáLucullo victi— 411,20 Mnefipbilus Pbrearius 104. 4-4. Mneftbeus in regno Tbefei fuccefJor pag. 11,29 Modeflievarumexemplum—$4,57 Mollit origo 710,53 Molonis de Cicerone teflimonium pagina 603,16 Mommie Mithridatis vxoris fortitudo 416,4.$ mommie vxoris Mitbridatis boneflas ibid. Montmium Spartacus fundit 4.4.7,25 Moncfes Parthus 4d Antonium deficit P4g- 684,55 MONET AE Dee edes 127,5 Montium anguftie ad. Afbim occupantur 4 Quintio 2254.7 More,cobors Lacedeetmonijs| 356, Morbi ex affluentia 689,5 Mores vnde eluceant$42,14. Mors beata 142,36 de Morte et Vita varie fententie pa gua 130,32 Mulier dicit fe ex Apolline vterum ge flare 362,6 mulier galeata,tanquám prodigium, vifa 4 722,16 mulieris marito blandientis geftus pagita 793,44 mulieris opera Taren um receptum pag. 212,4.9 mulierum apud. Lacedemonios difciplina 33,10 mulierum Romanari mode[lia 51,54. de Muliertbus lex Solonis 62,1$ de Mulierum peregrinationibus lex Solonis 61,47 Munatij et Catonis fimultas—$29,18 Munda,vrbs 585,26 Mundus;fofJavrbis Rome vocata pa gina 15,32 in Munychia Atbenienfes pre[idium accipiunt$14.25 Murena à Catone JMin.accufatum Cicero defendit$24514Aurus ab Avgis ad mare deductus pa ginta 80,45 murus longus 195,45 iuri facri 15,18 murork vrbis Rome defignatio 15,28 MVSARVM fruus 90,29 Mufica certaminaá Pericleinducuntur 195,56 Mutiam vxorem repudiat Pompeius pag. 489,56 NMutij Sceuole a[Jectator Cicero pagina 602,36 mutij Sceuole infigne facinus— 72,5 de Mutilatis in bello lex Pififtraties, z ad Mutina M. Antoniusfufus. 678,55 Myedonia;reoio 422,44. Myrtbo Arifüdis neptis, à Socrate du Cla 272,48 N Nabides Lacedeimoniorum tyrannus funditur 211544. cum. Nabide Lacedemoniorum ty ranno Quintius cur pacem fecerit pag. 229,44. Nafica in Aflam proficifcitur. 51,50 nafica inuadit Tib. Gracchum: 311,15 nafica occupat anauflias Macedonie pag. 252,15 NASSA,locuSyracufis— 217,42 Nati qui patrélaudét 715,4. ey inde Naturalis amoris ajfcétus 5546 naturalis philofopbie vtilitas 192,24. Naualis lextempore Minois— s,ss Nauis ordinum quadraginta 670,55 naues quingente cremate..— 184,17 tiaWium numerus que depugnárunt ad Salamina 108,57 4d Naxum Cbabrie qv Pbocionis victoria$08,2 Nealcis pictoris dict de tyrannis pagina 716,5 Neapolitane faclionesdue| 167,15 Nearcbus Pythagoricus Catonis M4 loris preceptor 273,52 Necefotati etiam imperantes parent pag.; r1 725,34Nectanabis regis in Agefilaum liberalitas 475,1 4d Neclanabin Apefilaus deficitá Tacho: 474324 Nefafli dies 120,41 Nemee piclura cul tribuatur— 81,18 Neoptolemeum ducem. JMtbridatis Lucullus profligat 411,6 Neoptolemus ab Eumene ce[us. 585, verfu 13 nieoptolemus occiditur 312,10 contra Ncoptolemum Eumencs à Perdicca mittitur 383,54. neoptolcmum profligat Eumenes pagina 384,16 cum Neoptolemo communicat Pyrrbus regnum 321,44. dc Ncoptolemo Eumenis victoria pagina 385,29 Neptunus,cur dictus Afbbalius 11,55 neptunus equeftris 16,39 neptunus,Gecocbuscurdidlus— 11, verfu$4. neptunus Troezeniorà tutelaris Deus vt colatur neptuni filius babitus Tbefeus— 2, neptuno Iflbmia inflituta 8, NERO Greciamliberat| 229,40 Neronis miniflros Galba occidit pagina 71549 neronis proditores, Nympbidius Sabinus cy Tigillinus 729,32 teronis SHBARAC AD 33 ipli c CHEST MERI IG iint qs VOpigt tumet LN: cci neronisfcortum,Poppeus— 73535 à Nerone deficit lulius Vindex 730,5 Neroniani Galbe iufJu eduntur pagina 731112 Neruij à Ce[are cefi 575,38 neruij, Belgarum bcllicofifimi 575,50 Ndfloris apud Homerum[entétia vcrifima 165,11 Niciea pax 80,6 NICIAS Atbenienfium calamita-tes predixit 443334Nicias cedit Cleoni 433,34nicias deceptus ab Hermocrate. 4.43, verfa 4 nicias dedit fe Gylippo 442,34nicias dux in Siciliam creatur 436,8 tiicias Hieronis magifler 432,36 nicias improbis ob metum largitur pa gin 432,5 nicias louis fanum fpoliari probibet p«g. 43745 niciasob metum carpitur— 433,50 nicias occupat portum. Syracufanum p42- 437,3 nicias obfidet Syracufas 437,56 nicias feruum manumittit ob Bacchi perfonam 431,58 nicias Spartiatas Atbenienfibus con» ciliat 434520 nicias fuperftitiofus 431,56 ticias Syracu[as obfeffas, muro circidat 438,5 nicias timidus 431,22 nicie equales 435,6 nicie cedes 44355 nice calavtitates 442,8 nicie cautio 412,29 nicie confilium de inuadendis Syracu fis 436,53 quàm Nicie, Crafti exitus laudabiltor pag. 459,16 nicie ez Craft difimilitudo 458,54. nicie in rep.acta 458,9 tiicie integritas 438,4.6 tiicie largitiones, ey magnificentia pa gina 431,32 nicie laus à rebus geftis 459,19 nicie naualis victeria 439,26 nicie opes 457,47 nicie pbyfice ignorantia— 441,14. nicie rcs preclaregefLe 433,8 nicie flulta timiditas 436, 46 c 458,35 nicie vita, qualis 432,45 Nicojirata 19,57 Nifibis vrbs 423, 45 nilibis,etiam Antiochiadicta— ibid, nifibin expugnat Lucullus— 423,47 Noctue interdiu minus, noctu magis cur videant 715,51 noctuis bomines quidam cur fimiles pag. 71553 None Capratine 25,23 qz vide, CaIn Plutarchum pratinenone Nouarum tabular lex à Solone primum lata$9512 NVMA POMPILIVS F.árC diuina aufpicatur regnum|| 43,21 Numa abolet fLatuas 4459 numaagriculturameucbit— 47,45 nua Celeres exautbovat 43,35 numacumYouecongrefJus— 47,14 numa diuidit populum per artificia pa2- 47552 numa factiones tollit 48,5 numa F1DE1 Dee erigit templum pg. 47,34. numainauguratur 43,26 nura pontifices infLituit 44325 tiumta populum ad pacem traducit pa gina 4342 nura qua arte placidos reddidit Romanos 47,8 tiuma qua re Lycurgo anteponendus p42- 52,24. numaquotemporefuerit^ 40,45 numa quo tempore regnauit, perpetua pax fuit 49,3 numa rex creatur 41,40 numa Tacitam mufam colebat. 44,8 numa terminat agrum Romanum pagita 47:39 tiuffid T E RM IN 1 Dei erigit templu 4734. nume cum dea Acgeria confuetudo p42- 42,8 tima cg Lycurgo, quid comune pagina 50,23 nume c» Pytbagore inflitutorum fimilitudo 43553 numi cr Pytbagore preceptorum fiilitudo 46,48 nume funus 49,43 nume inflituta cum eo extincta 52,12 nume in[tituta cum co ex qua caufa abolita. ibid. nume libri 49,50 nume men[ium ordinationis inflitutio 48,10 nume miracula 47,2 nume morcs 41,49 nume moys 49,41 numz vita anteregnum 41,49 num oratio regnum vecufantis 42, verfa 43 nume pofleritas 49,217 nume regia 46,36 nume fucce[Jorum fata go, nume vxor,Tatia 41,57 nume vxorcs 49,28 NVMAE PATRIS Ordtio, regnum"vt F.accipiat,fuadetis 43,7 Numantina paxrefcinditur| 307,8 cum Numantinis Tib. Gracchus pacé facit 306,45 Numidarum equitum perfidia. 164, verfu 36 Nutritoris equitas 1452 numitoris prudentia 14512 Nummi fignari vt foleant apud vetuflifimos 79,1 Nuncij victore Pauli Aemilij de Perfto.celevitas agígg Nuptialis ritus Rom. 17, Nuptiarum apud Lacedemonios ritus 33,39 de Nuptijs dictum Dionyfi— 61:5 Nautrices Lacedemoniorum— 35,7 Nympbidiu Sabinus ad imperium afpirat 73155 nympbidius Sabinus, Neronis proditor 729,31 nympbidius Sabinus imperio inbist pag. 7354 nympbidij Sabini cedes 79357' tnymphbidij Sabiniconatus— 752,10 nympbidij Sabini genus 231527 Nppfius à Dione inarcem compulfus Syracu[anam 3451 Nofa,vrbs 562,6 Oo in Oceano Alexandriclafis|$65,42 Ocbiu fratres fuos perdit— 712,40 Ociofi punicbantur Atbenis— 37,5 e 62,10 OCTAVIA dd M. Antonium pro» ficta, defpicitur ab eo 689,36 Oflauia componit diffenfiones Octauij Cefaris ey JM. Antonij 684., verfu 18 oclauia M. Antonij vxor domo eius expellitur 691,5 ocfauia, Octauij Aug.foror^ 682,5 octauia, O Clauij Aug foror, JM. Atitonio nubit 683,12 octauie in Antoniumsamor— 690,5 octauie prudentiain omnire/ 600,5 OCTAVIVS CAESAR AVGVST V S Áftonium vincit 696,58 &auius Arium pbilofopbum bonorat eximie 697,36 octauius Ciceroni fe coniungit 678, verfu 44. octauiw Ciceronem relinquit 616, verfu 49 octauius coniungit fe Antonio| 645, verfu 18 octauitus Cleopatram inuiflt| 698,9 octauius illacbrymatur Antonij fato pag. 697,16 octauiut JM. Brutum rei capitalis po flulat 645,14. octauius petit co s. 616,42 octauius Proculeium mittit ad cómprebendendum Cleopatram 697; ver[u 19 oclauius traijcit contra Antonium i. Epirum 692,30 oclauij ad Antonium ip(um ad[inga/ 1 j are pu e [e] [] Lire certamen prouocanté,refbon696,19 j 4d vrbem Romá aduentus pa ^. note dillenfione : oue a jJenjione otia; diffenfiones noue [s M rhera componuntur 684., verfu 18 4ui Antonijq; prelit ad AGium, t4uale 93,12 uij Cic eronisq; cotiiunclio 616,6 ui L. Antonio Fuluiaa; bcldq; 9t 2G ) il Ur ON ügát M. Antonius 696,14. ddr Antonij mutue crimi690,2; formidat Antonij ze 3 81,40 rittcipibus j Fon 64.9,37 0 4tio ad famam JAM Anratus 691,10 oclauij vires conira M. Antonium 692,13 pé$333 of. io omen fel xoblatum— 69 5n odauio Pcluftum traditur 696 inter OGauium Antoniumq q; belli licis lis f. 690,3 oftuuio abrogat T rib.Gracchus tribu Index. natum 308,4.6 it Octauium collega, Tib. Gracchi mo deratio 308,56 ab Octauto Cinta eijcitur vrbe 34, verju 27 ab Ocfuio Perfeus Samotbrace obfidetur 255,38 Odeum 195,49 Odoris fuauis caufa 543,8 CE pid befci filius 6,2 Oenu. 30,15 Ole4 n Psi 13554.4Oleum laboris lenimentum— 562,52 olei fons repertus 562,45 ab Oltbraci infidijs Luculli periculi pag. 415,52 Olympia&u Olympi montis altitudo 252, Olympiadis draco$42, 25 olympiadis ez. Alexandri. diffenfionies cum Pbilippo$44552 Olympus,Cleopatre medicus 698,5 Omen terret Philippum 227,9 OM N A: lcib'4di 88,8 Alcxedro Magno AC FL, verfu ó Alexandro Magno iterum cum Dario pugnaturo 553,41 Cafsio 648,42 Ciceroni 602,21 Cefari OCauto 693,21 Paulo Áentilio 250,14. Pbilippo Macedonum rcgi HS Roue inllaurande ab cuerfion Gallica tepore Camilli 325,9 Onmpbale feruit Hercules 25$ Opes nimie multas fecu moleflias babent 186,3 Opina fpolia que 17,42 C7 145,46 opima fpolia dedicat Marcellus. 14.5, E verfu. 39 L. Opimius CERE corru ptus,eg con aemnatus 317,16 opinij repulfa it n cos.petitione 315, verfu 1 ab Opimio Concordie edes edificata P3g- 317,18 Optima menti femper proponenda P242. 190,47 ORACVLA: Agr o à Pytbia editum de iih 1,40(9 2 dcfider. dtd Alexandro Magno— 542,47€7 og 7 adntemortem $675,49 de Anni bale 232,11 de Arati fepultura 718,5 Ariftidi ufa Atbenienfibus ab Dodonibus s1 s;€ deligncomuro|$07, verfu 29 e[ari ante aciem Pbarfalicam pa 82, à. giná; M. Ceditio de Gallorum iu 1taliam aduentu 119,15 Ciceroni— 602,231 Q7 603,21 Cladis ad Cberoneam|.$06,49 de Cleomede Aftypalenfi confulen tibus 22,57 de Cornclijs tribus Rome regnatu ris 607,11 Dioni 627,9 Galbe de cede[ua 43645 de Gordij nodifolutione—$48,11 Iulio Ma Romulo poft cius mortem 22,38 Lycurgo 29,42 vfandro 363,:8 Mario iuueni 34734 Otboni imperatori 736,1 Paufanie ceterisq; Grecis incom muni 266,28 Romanis 14.0, 41 Soloni 56,33 Spartanis 461,49 "Tbemiflodi 105,34.€7. 108,50 ORATIO, que optum 507,39 oratio,qualis effe debeat^ 506,26 vationis breuitas apud Laconas 35, yerfu 36 ORATIONES: Alcibiadis ad populum in patriam rcuer[i 87,53 M. Antonij ad Deos, bumanitatis plena 687,:8€9 ,in Cefaris fünere 643,7 Antonij Hotiorati ad milites conflernatos 713,46 Appij Claudij ad. Patres n ptos 117,49 Ariflidis ad Themifloclem 165,18 €7, 4d Spartiatas reliquófque Grecos 267,2 Callie tediferiad iudices— 272, Camilli ad Youen precabunda V eljs captis 116,53 Catonis Minoris in C. Cefarera $7527€, Vtice babita 756, » bá! verfa 40 Cbelonidis Leonid.e YCgis F, 291, veríu a5 29548(, is BOE: it verfu;8 Coriolani ad Tullium| o6 eo 35 Q( aduer(us plebis infolentiam pa gina 94517 Crafii ad milites poft filij cedem 454430(g,4d fuos ad mortent vadehtis 456,23 Darij a4 Deos 552,33 Dionis ad milites deauxilio Syrat cufanis rendo 632, 3 Eumenis ad milites fuos proditoyes 389,30 Fabij Maximi admonitoria ad Pau lut Aemilium 210,12 C. Gracchi ad Dianam precabunda n6,1€ dd populum 515, verfa 3 Tib.Gracchi 308, qvdetribunitia poteftate 310,1 Licinie C.Gracchi v xoris,ad maritum diffuaforia 316,24 Luculli ad wilites 41555 Marcelli refponforia ad criminationes Syracufanorum— 151,58 qz. feuerain milites— 152,44. Marij Celfi ad militesOtbonianos, vtad Vitellium tranfeant, fuaforia 741,50 Menenij Agrippe de cócordia pa» gina 91,35 Nune F. regnum recufantis ad legatos 42,43 Nuttée P.regni vt recipiat, ad Nu mam F. 43,7 Otbonis ad Cocceiit nepoté 742, so eradmiltesante mortem pag. 74235 Pauli Aemilij ad milites admonitoria as118 ey adiuuenes Perfeo capto 256,8.«7 ad Perfea captiuum 255,57.€T de Fortune incon[lantia,ad po pulum Rom, 258,57 Perpetine feditiofa in Sertorii pagit 398,12 Pbocionis$07,34Remi ad Numitorem captiui 14.,8 Sertorij de vi perfeuerantie pa gina 394,54 M. Seruilij pro Pauli Aemilij triitpho 257531 Syracufanori accufatoria in Marcllum 151,37 Tbeniftoclis ad Aviftidem 265,24. "Tberycionis de contemnenda mor te 302,23 Valerie Poplicole fororis,ad Volumniam Coriolani matrem 99, verfu;6 olumnie Coriolani matris ad ma tronás Romanás 100,8.€7 ad CoriolanumF. 102,22 Alia eiufdem adeundem— 100,45 Orationes funebres: vide, Funebres orationes Orcbalides,tumulus 363, 40 dd Orchomenon Sylle de Mitbridaticis ducibus vittoria 373.5 Orite,populi$654. OROMASDES, Deiu apud Per[as pag. 553317 Ororazes, id efl, Sol, Perfarum deus pa2. 712,35 Orpbei fignum cuprefiinum apud Libethra[udauit$46,42 InPlutarchum Orfua ey Corbis fratres mutuis vulne ribus concidunt 178,53 Ofchophoria, ludi 6,55 ofchopboriorum folenne 75 Ofculandipropinquosorigo— 1257 Offentum 258,97 Q9* 322,30 OSTENTA Fal: Apro, tauro, arieteq; ad facrificiu addudlis yjortuus eft arics nulla vi fed cafu 322,30 Aquile apud caftra Bruti cz Caffj 648,22 Ciceroni 607,57 ginexilio pz. 612,20 Demetrio 665,31 Dioni 627,28 ante Pbarfalicam pugnam. 582,12 Sylle 366,17 Vultures duo fe femper offendunt atte Marij victorias, comitanturq; agmen 34.033 L. Offius primus apud Romanos patrem necat 20,41 Offracifmus, pote genus. Atbenis quale 79,48€9 193,57 oftracifmi prefcriptio 264,52 Otacilius Marcelli v. c o s. frater pag. 143,34. o T H o d cobortibus pretoriatis recipitur 736532 Otbo corrumpit milites pretorianos pag. 736,9 otbo imperator falutatur— 736,23 otbo Marium Cel(um feruat 737,26 otbo,more impatiens«y curarum pa gita 7409, 43 otbo moriturus, Vticenfem Catonem videtur imitari 2434 otbo, Neronis nomé initio 4ccepit pa» gina 7238,31 otbo propretor in Lufitaniam mittitur 7344.6 otho feipfum interficit 743,1 othonis ad Cocceium fub mortéverba 742,50 otbonis ad imperium a[pirantis artes pag. 735,3 otbonis ad milites ante mortem ,oratio 7423355 otbonis apud Galbam potentia 7354, verfu 53 otbonis de prelio deliberatio| 740, verfu 26 otbonis fortitudo ante mortem: 742, verfu 33 otbonis funus 743317 otbonis in militeslaroitio— 738,54. otbonis moderatio initio principatus pag. 738,3 otbonis mores 734,17 othonis fepulcbris Brixilli,, eiuq; infcriptio 743316 it Othonis verba Senatus Rom, iurat 737,30 otboni Poppeanubit 734439 fub Otbone pretorianorum militum tumultus 738,38 de Othone Ptolemaei vaticinium pagina 736, Otboniani à Vitellianis prelio victi pag. 74541 otboniani duces ad Vitellianos tran[eunt 743,56 otbonianorum militum erga mperatorem fides 7421,16 otbonianori militum peruerfitas pagina 73955 otbonianorum Vitcllianorumq; confitus 74149 ouatio, vnde dicta 351,5 ouis pretium, decem obuli 79,9 D Paccianum Sertorius occidit. 392,30 Pacori,Partbork Regis filij cedes pagina 685,5; Palatium,nmons 124 Palilia 15,43 Pallanei quare cum. Agnufijs no contrabant matrimonia 4,28 Pallantide ceduntur 4327 pallantide in. Tbefca belli quare mouerit 4,21 Pallantides 2,10 pallantides Aegeo infidias fEruxerunt p2- 2,1t pallantides qui dicti 2,2 Pallantis filij dicti Pallantides c» quot pag. 2,12 Palma fons,vbi 1543 Palma, fignum victorie 6,45 Panatbenea, facra 7,19 Pantaucbi«g Pyrrbi certamen: 522, yer[u 43 Pantci fortitudo 304,26 pantei vxoris fortitudo 304553 Paphlagonia Eumeni decreta. 385,16 Papirius occiditur 122,1 Parmenio c2 filius eius Pbilotas neca t$60,11 qapeetry, quid 67,2 Parrbafius 2,17 Parricidium 20,7 parricidium primum Rome| 20,41 Partbenon Hecatompedot;— 195,40 PARTHLCrafifilij caput circumferunt 454514. Parthi, gens ad dolum compofita pagina 687(9$4555 partbi M. Antonium in reditu aggrediuntur 686,34. partbi M. Antonij machinas bellicas capiunt 685,25 partborum ey Medorum regum diffenfio 689,29 partborum in Craffum infultatio pagutá 45445 Par» La a 1 —-— [4 "e oU MM la J ine MTj'"*tt"UJ o"d partborum in M. Antonium dolus pa gina 686,5 pertboruminfidie M. Antonio aperiuntur 688,7 parthorum legatiad CrafJum|. 5o, verfu 38 partborum legati ad Pompeium mifi p42- 487,6 parthorum. Mq; Antonij conflictus p42- 685,39 parthorum pugnandimos— 455,18 parthorum rex in pugnam ipfe non venit 687,22 tborum regis legatus proficifcitur ad Syllam 365,35 costra Parthos Crafü acies— 452, verfu 35 in Parthos Craft expeditionem nititur Atteius impedire 450,2 in Parthos expeditionem Lucullus mo litur 412, 45 contra Partbos JM.. Antonij copie pa gina 685,2 contra Pártbos Romanorum. mifera pugna 4534.0 in Partbos Romani per Mardum reuocantur 686,21 contra Parthos Ventidij vitorie pagin 683,46 cum Parthis Craffi pugna— 452,52 de Parthis triumphus Ventidij vni—-— cus 684,10 à Partbica expeditione JM. Antonij reditus 686,15 Paryfatis ingeniofamulier— 708,5 tryfatis ludendialea docta ibid. gua 708,45 paryfatidis crudelitas 707,23 G 208,6 paryfatidis in Artoxerxé F. dolus pagin 708,1 Pafaca, Cyri equus 705,32 P4fipbae$,49 pafipbae, Atblantidum vna. 289,48 Patarenfes dedunt fe M.Bruto 646, verfu 48 PATER,dquibus laudetur optime P1. 71354. ez inde Patinam Delpbini capacem ton effe, prouerbium 418,52 PATRES CONSCRIPTI p4gina 16,19 Patres ynde dicti 16,10 ad Patres confcriptos Appij Claudij oratio 327,49 Patrum de Ponpeij bonore di[Jenfio pag. 494,9 Patronus, quis 16,22 Paulinus, Otbonianus, fegniter v gcrit 740,5 PAVLVS AEMILIVS conflan Index. tia Timoleontem fuperauit 260, verfu 56 Paulus Gréciam perluflrat— 256,24. paulus iterum conful prouiticiam acci pit Macedonicam 250,8 paulus ordinat Macedoniam— 56, verfi 32 paulus Perfei molliciem notat— 258, verfu 3i paulus pro pretorein Hifpania miffis 248,9 paulus repulfam pa[Jus 248,5 paulus fubegit Ligures 248,45 pauliabflinentia 248314.€. 256, verfu 43 pauli acerbum factu in diripienda Epi ro 256, 54. pauliad Cannas cedes 210,51 pauli etas 7 robur, cum contra Perfeum eligeretur 24.9,57 pauli calamitates 258,45 pauli cautio, ne pugnam ineat— 252, verfu 38 pauli cenfura 259,46 pauli confulis expeditio in Ligures pa gina 248,38 pauli continentiainfignis— 160,50 pauli de Perfeo vi&toria 254517 pauli di&um de milite mercenario pa gina 719,8 pauli difciplina militaris 248,1 pauli ez Timoleontis in rebus bellicis comparatio 260,23 pauli fanus 260,7 pauli in calamitatibus fortitudo| 358, verfu 51 pauli in taliam reditus 257,6 pauli in repub.diligentia,etiam in minimis 247,53 pauli liberi 24.816 paulimagiflratiu primi— 247,49 pauli moderatio 260,51 pauli monitio ad milites 251417 pauli morbus 259,53 pauli mors 160,5 pauli oratio ad iuuenes, Perfeo capto pag. 256,8 pauli oratio ad Perfea captiuum. 255, verfu 57 pauli ovatio de fortune inconflantia, dd populum 258,57 pauli patrimonium 260,15 pauli pugna cum Perfco 153,1 pauliflrategema 253,54de Pauli Acmilij triumpbo difceptatio 257,10 pro Paulitriumpbo M. Seruilij oratio 257,31 pauli triumpbi. pulcherrima defcriptio 257,51 pauli viftorie de Perfeo nuncij, celcritas 255,14. àPauli Aenilij vittoria defit populus Romanus tributi pendere 259, pag. 30 pauli virtutes 247,44 pauli yxores 248,16 paulo omen oblatum 250,14. paulo fe dedunt Macedones— 155, verfu 7 ad Paulum Fabij admonitio^— 210,9 4 Paulo res gefle, fortune an virtuti attribuende 250,28 Paulus c o s. á Cefare corruptus pagina 495,28 L. Pauli c7 C. Terentij Varronis com. paratio 163, 56 Paupertas cum virtute, diuitijs preflat 54-23 paupertatem ferre equo animo,difficile 272,16 Paufanias interficit virginem Byzantinam 403,37 paufanias reconciliat Atbenienfes cit Spartanis 360,16 paufanie exilium 363,44. paufanie aufleritas 27142 paufanie precum efficacia— 269,5 paufanie fuperbia imperium adimit Spartiatis 4.03,10 Pax Antalcidia: vide, Antalcidia pax p4x Nicica: vide, Niciea pax Peculium,vnde dictum 70,10 Pecunie admiratio quantam rebu[p. adferat peftem 39,44. de Pecunie necefitate ditum predarum Pelopide 121,33 pecunie raritas Atbenis,tempore Solonis 62,22 PELOPIDAScadpitur| 179,45 Pelopidas committit. Atbenienfes cum Lacedemonijs 134,56 pelopidas damnat JMeneclidem calumniatorem 139,3 pelopidas euertit Lacedemoniorum potentiam 124,48 pelopidas bonoratus à rege Perfarum pag. 140,49 pelopidas ingreditur Tbebas ruflicano veftitu 132,9 pelopidaslegatus ad regem Perfarunt, mijJus 14.037 pelopidas Marcello rebus geftis inferior 1552 pelopidas,qualis inbofles— 154,54. pelopidas recipit Cadmiam— 134, verfu 38 peopidastrucidatur 145,54. pelopidas tyrannos Tbebanorum occidit 134,1 pelopide confilium de liberandis Tbe bis 132,29 pelopide de Lacedemonijs vittoria dd Tcgyras 135,29 pelopide dictum de neccfiitate pecunie 131, 33 AA 137,8 ieeg Alexanari pugua^ 141, EN i 35 pedopide cv Epaminonde amicitia E aes P?8- 1;51,58 i 14114. 139, 51 142,10 -cD s le füncris diuer[itas à Mar155,56 131,17 l i 131,19 lopide morté té Thibani visuntur 142 4. P P P' P pelopide rerum geflarum modus paí 155,8 £[umma beatitas 142,29 [Orid 136,6 coria Leuttrica 138,2 vifio ia caftris Le uctricis pa 137,15 mi titudo Tbcbano18,50 lam liberat Epaminondas pa: 140,35 ; 1,29 g 663,57 in ineunt Pyrrbi expeditio pa Pelufium Ocfauio Ce[ari tedimni 60, á T am Eamencs fe confert bapiden 691,27 um feptem nume $7,41 PERICLES Afpafiam preatu eg Licbryi nis iudicio erip 202.15 n4s ontteperibus pa 12455 loponnc) fiaci cau fa pa 201 22 199,2 damcorrupit 198, 40 nalium Grecorum indicit 197,26 193,15 19354'aemonijs pa 19 ES 1 In Plutarc! perides, meritó Olympi dictus gna 204,34pericles mufica certamina inducit pagina 195,56 pericles oblongo capitefuit^ 191: pite tulatim republicanm ma A peric lcs popidi ispidittz inl jibe et pa9m 198,19 perides quibus actionibus fe feruare fitfolitus 193,6 ped esremp. mutat Atbenis Cimone bfente 407114. pericl lcsveuocat Cimonz ab exi id gi TET 194 pericles fecuritatis amator in bellis gerendis 197,40 periclis aduerfa fortuna 103, 26 periclis aduer[arius, Thucydides Milefius 193,23 Q* 194,5 n £ericlis calumniator, Cleon| 202, 45 periclis conffantia 29h49 periclis cum Elpinice Cimonis forore familiaritas 194,14 periclis cum Pififlrato fimilitudo pagina 192.4.3 periclis de Samijs vittoria— 195 4 perida diBti mordax in vetulam pe gina 200,4.9 periclis dicta periclis domeflica difeiplina— 197,3 periclis domejtice cal amitates 203535 193,28 periciis doctrina eximia 193,11 peritedons 193,12 periclis«y. Fabij ciuilium actionum purae 215,40 periclis expeditionis in Cberfonnefum dingsitac^ algnicás 197,53 periclis filij fcelus in patrem: 203,40 periclis genus 191,25 periclis gefla in Euboea 198,5 periclis in agro inuentum arietis c«put cum vico cornu: c7, quid id 192,28 periclis in Cimonen moderatio 194, ye vfu 20 portenderit periclis indicendoveligio^ 193,27 periclis in Samios bellum— 199,21 periclis initium reipub.gerende 193, verfu 49 periclis largitiones ad Areopagi dimi nutionem 193,47 periclis matris fomnium 191,30 periclis morbus 204,18 periciis mores 192, 9 periclis morientis didum preclarum pag. 204,28 periclis mors 204,24. perd lis notbi cedes periclis opera, Romanorum operibus anteponuntur 215, 56 periclis patientia 192,13 iun uL Hi H 4 periclis periculum in iudiciis amicori pericli abrogatur imperium| 205,50 pericli dedunt fe Samij 200,32 in Periclem calumnie 203,9 periclem calumniantur agrefles: ibid, periclem in fomnis Minerua medicitiam docet da periclem mortuum defiderant. Atb nienfes 44. periclem vita, c7 fides comme. dali it p4g- 19$, 45 á Pericle Cimon pellitur in exilium p . gina 93,53 4 Pericle in exilium expulfus buc; dides 156,27 Perigune, Sinidis filia 2,22 perigune nuptum daturá Tbefeo 5, verfu 18 perigunes fimplicitas Peripbanes quis Suide gine Peripbetes interficitur 21 J/ Peripolias vates, eiua; pofleri 400, verji 50 eritas, canis Alexandri$64.14. Perpentia à Pompeio captus— 398, ver[u$2 perpenna coniungit fe Sertorio 34, ye víu 32 perpenna cum fuis coniuratisinterficitur à Pontpeio 399,* perpenne coniuratio, eo infi die it Sertorium perpenne in S gina 39 perpennam Pompeius fundit verfu 10 perpennam Pompeius incit ey oc dit 4981,44 PERSARVM cafiraexpugnant Abe nienfes 269,46 Perfarum. confilia Macedonum rcx detegit Ariflidi 267,55 perfarum c Tbemiftoclis colloqui um 11,11 perfara CIR MIRT bellum Agefilao duce 09,19 perfarum mos in bello E perfarum regi Tbemiftocles gratus p4 gin4 115,43 cum Perfarum rege Cimote autborc conditiones à Perfarum rege Demoflbenes pecu niam capit perfarum Regum inaugurato 705; verfa 30 perfara m zxelotypia 112,41 perjas Cànon affugit, 406,53 [p— ou Loa Mia Mac Pu-—— M I I perfas Cimon Tbraciaeijcit| 406,90 apud Perfas Oroma[des deus. 555, verfu 17 contra Perfs Greecie dux defignatur Alexander Magnus$46,217 cum Perfis Grecorum preliitad Plateas 2168,48 de Perfis vittoria Grecorum ad Plateas 269,33 de Perfis victoria JMiltiadis 265,47 Perfepbone 10315 Perfepolis ab Alexandro inflammata pag. 556,32 Perfes JMacedo,fburius— 738, 44. PERSEV S dedit fe Cit. Ocfauio pa gina 255,51 Perfcus difcedit ex acie 233,25 perfeus, Macedonum. rex vltimus p48- 674,16 perfeus Samotbrace ob[idetur ab Ocauto 255,38 perfei abie&us animus 255,52 perfei auaritia. 234549 perfe auxilia Baflarnee 250,34. perfei crudelitas 254549 perfei cum Pbilippo ct Alexandro col latio 250,52 perfei cum Paulo Aemilio pugna pat4 253,2 perfi filiorum conditio poft ipfa obitum 259,20 perfei fuga 254441 perfei liberi 258,20 perfei mollicies totatur à Paulo. Acmi lio 258,32 perfeimors 259,10 perfeives gefle 249, 41 perfei fordes 250,43 perfci vitia 14.9,36 perfto Gentius MLyriorum rex fe iungu 251,3 ad Perfca captiuum Pauli Aemilij ora tio 255,57 de Perfeo Pauli Aemilij victoria 254, yerju 17 in Perfide Alexander inflitui iufiit tri ginta millapuerorum— 567,5 Perfidum cum Macedonibus nuptie p- 566,46 Peruicazia, folitudinis contubernalis pag. 623,14. Peflilentia Atbenis 203,6 peflilentia ex malo victu 672,9 peflilentia in Italia 46,8 potlentia Rome— z16( 11942 Petitij naucleri fomnium 500,15 Petronii Tertullianicedes— 733,16 P5.ea,qualeanimal 322(7 36 Pbedonem Platonis legit Cato minor ante mortem 539,23 Pbed ra, T befei vxor 9,417 Ph4lanx, quid 227,15 Pharnabazi c Ag:filai colloquium Index. pag. 465,3 pharnabazum Bgefilaus exuit caftris Pp42- 464,40 de Pbarnace Cefaris victoria.$84, verfu$ Pbarnapatis cedes 683,47 Pbarfalica acies 498,52 pharfalicapugna 499,4.€9. 582, ver[u 36 ante Pharfalicam pugnam oflenta pagina 582,12 Pharfalos fundit Agefilau^ 466,59 Pbarus 551,44 Pbafelis,oppidum 406,2 Phidissplafles— 195,39€7 201,48 phidie mors 202,3 phidie opus, Mineruadured| 196,8 Phiditia,conuiuia curdidia^ 32,10 Phila Demetrij vxor veneno fe necat p42- 671,15 Pbilidas fcriba 133,15 Pbilippice Ciceronis 617,43 Philippides Comicus 660,16 philippidis in Stratoclem verfus pagina 664,30 philippidis vefponfum optimum, de arcanis regum nó audiendis 660, verfu 27 in Pbilippis ceforum numerus| 650, verfu 43 in Pbilippis exercituum luftratio pagiá 648,37 in Philippis pugna 649,26 PHILIPPVS ANTIGONI F. Áratum veneno potionatur| 728,3 Philippus ex miti rege in crudelem tyrannum mutatus 727,52 philippi«x. Arati fimultatis initium P4g- 727,5 philippiob fcelera punitio| 728,56 philippum Acbei accerfunt— 726, verfu$0 in Philippum Arati iunioris dicta pa gina 717423 Pbilippo Aratiabalienatio— 527, verfu 46 puiLiPPI dpparatus ad bellum Ma cedonicum fecundum 249,17 Philippi cum Quintio pugna| 227; verfi 18 philippiez Quintijcopie— 226,56 pbilippi faga 226,17 philippi mors 24.9,33 philippo Quintius dat pacem| 228,1 in Philippum epigramma Alcei pocte 217,38 philippum Q uintius vincit| 227,50 philippum terret omen 227,9 PHILIPPVS MACEDO Ale xandri Magni P. obfes Tbebis pagina 139,23 Philippi filius, Arideus 545,13 philippi cum Olympiade, 2 Alexandro diffenfiones 14.4,f3 philippiomen de Alexandro filio pagina 544,6 philippi cedes$45, 26 phülippi ciuilitas 670,9 philippimors$98536 contra Pbilippi Démoflbenis actione$97, 4. philippum Hellefbonto Phocion eijcit p4g-$1034. in Philippum patrem infultat Alexan der 545,4. curi Pbilippo et Alexandro Perfei col latio 250,52 á Philippo rege Eumehes. exercitui preficitur 387,30 Pbiliftus Bifloricus 624,3 philifli cedes 671,8 pbiliflti calumnie in Dionem: 624,51 Pbiloclis pretoris Atbenienfis coftan t4 357,6 Philonis armamentarium à Sylla inflammatum 370,10 PHILONIS Cicero difcipulus pa» gind 601,34. PHILOPOEMENE$ bono: fecit imperare 1431,20 Pbilopoemenes capitur 21$,44 philopeemenes eretiffat 221,27 philopomenes diffoluit. difciplinam Lycurgi 212,41 philepomenes formidabilis boffibus p48- 220,47 philopaentenes fundit prelio Nabidé pag.£1144 philopoemenes improbauit exercitationem atbleticam 217,16 philopoemenes inflituta militaria Acbeorum inutat 119,31 philopoemenes iracundus fait /— 217, verfu aj philopamenes liber ab auavitia pagina Zi2,1$ philopeemenes saagifler equitum crea tur ab Acbeis 218,$4. philopeemenes Meffenen A Nabide occupatam liberat 220,57 philopocmenes occidit magiftrum equitum Acliorum 219,10 philopomenes offendit T. Qunintium pag. 221,1 philopeemenes prelio nauali fofus pa gina. 221,22 philopemenes pugnans yulneratur pag- 218,56 philopemenes Quintio manu fortior Pp4g- 233,38 philopoemenes feruat. ,Megalopolitanos 218,5 philopormenes Spartam adiungit Acbeis 221,$ philopoctienes fLudiofui militie pagina 217,317 AA ai — netio necatur à Dinocrate 214,7 philopamenes viftus fblendorem in nidi tie cult um tr rrt 219540 plilopormenis aduerfus Romanos có Iia 2221,53 philopamenes yen philopoemenis beneficia ey. iniurie in Lacedemonios 212,16 n? baemenis carcer 223,51 hi bilop aemenis dictum 221,18 philopomenis dictum inuidum pa, dina 22320 gina 219,25 ilopeemenis exercitationes— 217, ver[u PE phlopaeenis expeditio contra Diphi nocratem 213,27 philopoemenis extrema vox— i14, yer[u i philopoemenis forma 217,11 philopeemenis funus 224,21 philopoemenis gloria 229,46 philo pormenis in Romanos amor pagina 235,50 op miiufiiutio 216,4.7 1 M ci bei 224,17 philoponenis preclarum factum coLA C"leomenent 218,17 Sire: fiio in Cretam lobeemenis[Latua b ui ver eda 4 Cicerone nout4 2e INO pi l jic 3 ferat a pouttco yita eere 197; In P philotis ferue commentum 23,35 PHOCION ab Alexandro Magto bo nor4tus$11,215 Phocion Alexandrum Atbenienfibus placat 511,29 phociomamauit paupertatem. 515,14. phocion Atbenas mittitur ad caufam dicendam 516,39 phocion Aibenienfibus cóiungit. Megarenfes$10,58 phocion, Bonus cogiomiitic dictus pagina phocion, Demoflbenis orationum[ecuris, dictus 595,24. phocion eijcit Philippum Hellefponto pag.$10,34phocion generum in mala caufa defen dererenuit 512,50 phocion gratus focijs 509,37 phocion Harpali cótemnit pecuniam pa2pbocion legatus«d Antipatrum de pa ce 513,56 phocion pacem confului pbocion quomodo Cbabriam co pag. phocion quomodo remp.e-f $09522 512,30 uerit bbocion rei cabitalis dan"att phocionis abflinentia 511,38 phocionis accufatio 516,17 phocionis conflantia 13,15 phocionis damnati conflantia$17,11 pbocionis de Macedonibus vittoria bp4g 13,43 phodosidiflum— 136,7«7 287, I 28 is dila preclara—$08,358 512,56 domus 511,57 ionis dona Menllivefbuentis, di "eclara 515,8 Chabrie victoria ad N4 508,2 $12, 13 517,30 t ci$07,317 phoc ionis in in Eubccam expeditio s$09, verfa 44. pho ctotiis mores$07,30 pbocionis mortis yltio 517,39 phoa Vis oratio 507,34. pho cionis prima militia$07, 48 phocionis victoriain Euboea—$10,2 pboctonis virtutes, aliena ignauia illu $10,512 vid vxores 511,57 ne gratis quidem morilicuit 517,23 in Pbocionem 4 tbenienfium crudcli$17,1 benienfis fulutarchum ror fAG, 48 in Pbociotem Polypercbontis infidie 515,42 Pbobidas occupat Cadmiam 4.6856 Pbonicibus,Tbor vacca 271,13 Phbraata vrbs ob[idetur à JM. Anto» nio 685, Pbraces, Dionis aduer[arius Le Pbraortes Pevfa 685,56 Phrynicbus Comicus 82,41 phrynichi cedes 85,8 phrynicbi mortui condemnatio ibid, Plplarchus, biftori icus qual is 724, yerfa i$ Pb»talide, Tbefei primi bofpitespagit 4 Pictura Sicyotiia: vide, Sicyonia picura Pici M 15,10(7 47,$ PIRAEEVM extrut'Tbeniflocles A artius 4g. 110,52 Pirecum$ phodrias conatuv occupsre 469,14. pirecum$ylla capit 370,9 Piratari in Romanos à fe captos ludibria 583,24. piratarum potentia, cz infolentia pagina 485,4. piratarum facrilegia 481,5 contra Piratas lex Gabinij de Pompcij unperio 483,5 contra Piratas Pompeij apparatus pá gina 454,3 de Piratis Pompeij vittoria. 484,57 Piratici belli initium 485.t Piritbous, Deidamiam ducit| 9,47 cum Piritboo Tbefei amicitia— 9,59 Pifander nauali prelio vidus 466, verfa gt tus Solonem obferuauit: 65,5s i tyrannidem Atbenis occu65,7 eg inde i dolus à Solotte depreben[us 6515 4ti c9. Periclis fimilitudo 19:, pil irat Lez Solonis amicitia— s: pififtrati lex de mutilatisinbello 66, yerju i Pifo à Galba adoptatur 735 pifon is cedes 7373133 in Pifonem Pompeii bumanitas 484. verju 18 Piffut bnes Perfa 199, 4.8 Pübeus Tl"efei auus maternus— 1,50 pibe u5 Troezenaincolis auxit. 1,31 pitbei fapientia 21 Ii pitbei fententia ab. Hefiodo vfurpata Pp42- 1, 55 Pittacus tyrannus$8,:8 Placentia, Italicarum vrbium floret tifeima Otboris tempore"19, verfu Plancus, ab Antonio ad Octauium defiat 691,16 plantandi lex Solonis 62,40 «d Plateas Grecorum prelium cum Perfis 268, 48 «d Plateas Grecorà vittoria de Perfis 269,33 de Plateenfi victoria oracula| 266, verfa 29 Platzcfes quomodo parentárint Gre cis,quitbi in acie ceciderant. 270, verfu 40 plateenfium magnanimitas 266,50 plateenfium magnanimitatem bonovat Alexander Magnus— 266,52 plateenfibus bonos vittorie ad. Plat£45,4 Grecis conceditur PLATO Ácgite venditus| 622,22 Pato, cur Arcbimedem reprebende279,15 rit 148,1 plato laudat Ariflidem 272,20 plato mercator$4517 plato proficifaitur ad Dionyfium Mi. in Siciliam platonis ad Dionyfium tertia profe623, 55 cio 625,52 ex Platonis aduentu Diony]ius vt mu tatus 624.,23 plaionis Atblanticus dialogus,ab ipfo non perfectus ez abfolutus/ 66,18 piens cercitu dictum 729,12 platonis didum inindoctos— 359,12 platonis difcipulus Dion 622,2 platonis ez Dionjfij maioris colloquium platonis moribundidilum— 351,35 platonis nüdine,populi poteftas 655, verfu$2 platonem Timew reprebendit. 450, verfa 39 platonem remittit in Greciam Diony fius Minor 625,13 platonem repetit à Dionyfio Arcbit p4g- 626,17 platonem veuocat Dionyfius 1 Minor p«g.: platonica mulierum communitas 525, verfa 30 vicini Tbenifloclis fepul cbrum 154 ex Plebe conful alter creatus primum que ndo 22,11 Tam PLvtARCHVS Romane lino: Index. Portiis callidior Timoleot— 337,56 Poetarum materia 1,9 POLEMARCHI Tbebattorit 469,20 Politicum preceptum 75,28 Politici viri viuendi ratio in quo difict à philofopbica viuendi ratione 197,17 Pollucis ez Cafloris ftelle in naui pagina 356,33 Polyerates Samius iuriflurandi contemptor 35522 Polygtotus pictor 402,28 Polymacbi cedes 566528 Polyperchon Dinarcbi necari iubet P482.$16,26 polypercbontis filius Alexander, Atbenienfibus infidiatur^—$165:10 polvperchontis in Phbocionem infidie pag- 515,42 Polyxenus 626,57 Porntaerium ynde dictum 1536 in Pompeiam Cefaris vxorem Clodij "Or$7545 pompeiam vxorem Cefar repudiat £42-$72,18 Porpeisnorum fecuritas ciuilis belli tempore 581,53 CN. POMPEIVS MAGNVS à Clodio acerbe notatus— 492,3 Pompeius, Agamemnon et rex vegumm appellatus 581,37 pompeius Albanosfündit^ 487,19 pompeius ambitus iudicia con[lituit pg. 494535 pompeius anos tres eg vigintinatus, capefiit imperium 477,8 pompeius Antiftiam duct, 476,45 pompeius à Sertorio fugatus— 481, yerju 20 pompeius à Sylla appellatus imperator 77317 M iis Sylla in Sicilia miffus pagita 478,14 pompelus, à Sylla Magnus appellatus 42. 479,31 pompeius Cefarem contemnit 495, verfu 12 pompcius Cefaris exercitum figatpa gina 497,39 C7 581,6 popeius Cefarem infequitur in Tbeffaliam 498,7 pompeiss capit regem larbam. 479, yerfu 8 pompeiuscarpituráfuis— 498,7 pompeius Catonem. Man. magis fu[piciebat,quàm amabat— 52,50 po npeius capit Perpennam— 398,52 ponpeius cenfure fe fubijcit|| 482, verfu 31 pompeiusconiungit fe Clodio 4,91,6 ts coniungitfe Sylle 477,32 pompeius Cofsim regis Albanori fratrem occidit 487,33 pompeius mutata voluntate, Ciceroni exuli fiuet 612,37 pompeius dimiffa Antiflia, Acmiliam ducit$ylle filiam 478,3 pompeius Domiti cum exercitu concidit 478,52 ponpeius ducit Corneliam. 494,24. pompeius ez. Craffus redeunt in gratian 482,43 ponpeius ex Afia reuerfus exercitum . dimittit 4.90,$ poripeius,Fauonij e» Domitij dicerijs impulfus, patriam defer pagita 504,9 ponipeius fit folus conful Catonis Mai. fententia 332,52 pompeius fugit con[bectum Ciceronis p42- i 611,54. pompeius fugitin Epirum— s79,50 poripeius Herennium fundit. 481,10 pompeius bonorat Catonem Min. pag. 521,43 pompeius Iberasfundit— 487,24. pompeius in Aegypto vt acceptus à pugna Phar[alica$02,7 porpeius Italiam relinquit— 496, verfu 48 ponpeius uliam Cefaris filiam ducit pg.: 4.91533 pompeius legiones à Cefare. repetit pa. 495,3(7 578,18 pompeius literas Sertorij concremat p4g. 481,55 ponipeius /Mitbridatem fundit pagita 4-86, 32 ponpeius Muitiam vxorem repudiat 4.89,56 pompeius nondum fenator, contra legen triumpbat 479 s ponmpeiwu peculatus poflulatus 4.76, yerfa 2$ poripeius Perpennam fundit— 481, verfu 10 pompeius Perpennam vincit,er occi» dit cum fuis coniuratis— 399,2 c à; 481,44. ponpeius popularis 482,10 poripeius potentiam vt fibi comparárit 503,6 poripeius reliquias fugitivorum dclet p42- 482,2 pompeius Sertorium obfidet 356, verfu 44. pompeius folus conful 494,19 pompeius fucce|Jor Lucullo datus pagina 425,4. C7 485,13 pompeius fuppetias fert Metello in Galliam 477,44 pompeius Syriam in formam prouinciz redigit 488,37 pompeiu vrbem relinquit| 406,54. ($79,321 pompei^ vteques Romatus, vacas AA 3 tionem militie petit 482, a6 pompeij abflinentia 4.88,5 pompeij acies. in campis Pbarfalicis contra Cefarem 582,22 pompceij aduer[us Ciceronem venditatio 611,32 pompeij affinitatem Cato Mn. repu diat Q 527,5 pompeij annulus 502,51 pompeij apparatus contra piratas pa gina 4.8453 ponmpeijarrogansdidum— 495,:4. ponpcij cedes$02,17 pompeij calamitas 509,13 pompeij caftrorum luxus 500,8 pompeij jcelebris ex A fia ad vrbe redi tus 490,9 pompeij confilia de bello ciuili$81, verju 2 pompeij confilium de principatu occu pando, quomodo nudatum. 534, verfu 53 ponmpeij copie Cefaris copijs fcptuplo matores pompaj, Crafii c7 Cefaris 4:90,18 582,1 coniun(Ho 449,5 ponpcij delectus contra Cefarem pa gia 495,50 ponpcij j de JMarianis villorie pagina 477,21 ponmpceij de piratis vidoria 484,57 pompcij domum emit JM. Antonius pag. 677,17 ponp:ij equitatus fugatur à Cefare pag. 499545 ponpeij 2 Cefaris coniuntlio: 527, verfu 42 pompeij ez. Cefarís cum Clodio pa&iones$28,24 ponpej e Cefaris diffenfiones 377; verfu 42 ponpeij cg Catonis Mi. inuicem con ultid, 52,1 pompeij e Crafficonfulatust. 482, ver fu 22 F^ pompeil cg Crafstc o S. 11. 44.958 e Va pompeij c Crafa« prouincijs Cato tor aduer[atur on pompeij co Crafsi reconciliatio 4.48, verju 38 pompeij e Luculli cógreffus in Galatia 42512(Q 485,43 pompeij ez Luculli contentio| 4.85, verfu$z pompeij eg Lucu llidifJenfiones. 415, veru 29(9 485,58 pompeij ez Sertori ij confli: du6 481, veríu 13 pompeij ex Afiareditus— 489,41 pompeij expeditio contra Sertorium pag. 480,54. pompeij expeditio in Mühridaié paÍn Plutarchum gina 486,7 pompeij factum contra Metellum,improbatum 4.84. 50 poupeij fauore,Lepidus conful creatur 480,8 poupeij forma 475,42 pompeij fortune, cx glorie conuerfio 490,49 pompe fagain Aegyptum| 499,51 $0117£7 s6154 Broderie 5021,36 ponpeij glorie Lucullus emulus pagina 411,37 pompeij iactantia,er oflentatio 432, yer[u$1 de Pompeij imperio cotra Piratas Gabinia lex* de Popcij imperio lex frumentarialata 492,16 pompeij in Aegyptum fuga excujatur poripeijin Africam fub Sylla contra Douitium expeditio 47 poripeij in cremandis Sertorij literis prudentia 398,56 pompeij in Grecia apparatus 497, 483,3 ww $04,521 78.423 "ot verfu 4. poinpeij in Pifonem bumanilas 484, verfu:8 pompeij interfectorum punitio| o2, yerju 5i pompeijin Syriam expeditio| 438, veru 31 pompeij in vitiufacilits^ 476,7 contra Pompeijlegatos Cefaris in Hi fpaniam expeditio$80,310 de Pompeij liberis Cefavis triumpbus pag.$85,354. de Poripeij liberis Cefaris vikoria pa gita 585,28 pompeij liberti Demetrij potentiae infolentia 4-88,4.7 pompeij modeffia 7 ponmpeit morbus Neapoli 95,5 pompeij pater Roma odio bab itus b4 gi"4 pompeij partes M Bruni fguempn gina 38317 ponpeij peccatum grauifiümum in vr bedeferenda 48857. c7 47517 c 503,49 poupeij peccata 503,316 4d Pompeij pedes Tigranes diadema deponit 486,53 pompeij primus ducatus fub Sylla pagitt4 476,577 pompcij procuratio frumentaria pagina 492,32 pomprij ratio domandi bomines pa guid 484,41 pompeij ves bello efle$03,317 pompeu fepultura$02,57 pompceij[omnium ante aciem Pbarfalicam pompeij fuperbum vefponfum. 4.45, veria 22 498,57 pompeij triumpbus III.| 4904 in Ponipeij triumpbum 111. captiuorum addatlorum enumeratio pagina 4909,39 pompcij victorie innumerabiles pagua 77349 pompeij violentia in detinendo fecun do confulatu 04954 pompeij vxorisIulie mors| 493,51 pompeio Cefar Iuliam defpondct pagina 5715 pompceio Fauonius in fuga feruit pagina$00,316 ponpeioinuidet Craffs— 446, pompeio pradicit. Cato Mi. que eicuenerunt à Cef- jare 531,23 pompcio prouincie prorogate 494, verju 49 pompeio repugnat Cato Mint, 527, verfu 9 B porpcio rex Arabie Petree fe dec 489,10 inter Pompeium, Cefarem et Cr prouinciarum Romanarum partitto 493,12 ipeium. Cicero in. Hifbaniam proficifcitur 615,6 pompeium Cicero fequitur 497,17 pompeium Clodius adoritur /— 491, yerfa$t inter Pompeium e7 Cefarem Cicero aa Pon de reconciliatione agit— 495,55 e 613,45 in'er Pompeium q9- Cefarem imtiunz diffenfionis 4913,36 pompeium c7 Cra[fum recóciliat Cefar biis"€ 572,2 pompeium Flora merctrix dilexit pagin4 475,50 ad Pompeium Labienus à. Cefare deft - dt 497,8(7$79.39 i Pompeium Lucullus Vectium fuborna[Je dicitur 17,17 in Pompcium L, Terentij proditio pá gina 476,5 in Pompeis militum amor— 479, verfu 18 ad Por; peium Partborum legati mifi pag. 487,6 pompeium veprcbendit Cicero 496, verfu 5$ in Pompeium Rom.amor— 47556 pompceium Sertorius ad Sucronem fugat 396,5 in Pompeium Sertorij fcomma 396, verfu 3 pompeium vincit Cefar 452,49 eum Pompeio emulationis Crafi origo 445, 4t pom pompeio adiutore, Cefar Bibulum eijcit 4491556 Pompeio Albanorum defectio 487, verfa 17 dc Pompeio Cefareq; diclum Ciccro815: 613,48 á Pompeio Cato Mi.pretura deietus pag.$39,52 cum Pompeio Craft comparatio pagina 446,5 cum Pompeio Cratippi pbilofopbi de prouidentia difputatio 501,7 4 Pompeio Lucullo illate iniurie pagind 15,8 4 Pompeio ludi editi 493,15 de Poiitpeio recipiendo Aeg»ptiori deliberatio 501,50 SEX. POMPEII&cre refponfum M. Antonio datum 683,23 Poripeij fortuna oblata, propter fidem neglecta 685,29 ponipeij pax cum M. Antonio Odl.q; Cefar 683,20 Poinponi4, Q. Ciceronis vxor quo fupplicio feruum proditorem affccerit 617,4.9 Pons fublicits 44435 PowrTiFEX Maximus 44,38 Pontifices à Numainflitut— 44,15 pontifices vnde didi 44,18 Poniius Cominius afcendit it Capitolium 122,53 x Pontius Glaucus, à Cicerone puero poca editum 602,30 P.VALERIVS POPLICOLA, Appium admonet te Lefus ora nius;à ciuibus poená expetat 73,22. Poplicola confulari poteflate folus,er ad res optimas preflantiffimasq; vfus ejt 69,57 poplicola cos. petiti repulfam agre fert 66, 53 poplicola cum Lucretio Lucretie paire cos. 705,26 poplicola cit M.Horatio,co$.70,29 poplicola domum fuam diruit 69,4.0 poplicola domo à ciuitate publice bonoratus, quam illi edificauit in Capitolio 7i poplicola curru inuectus in vrbem primus, triumpbauit 17,15 poplicola, i regibus eijciendis Bruti focius 66,4.4. poplicola Porfenam fert Tarquinio iudicem 913 poplicola Solonis rempub. exprefüit pagina 74345 poplicola, vnde id nomen[it fortitus 732 72 pagina 69,53 poplicole actiones 70,1 poplicole cos.1. 63,54. poplicole confulatus 1111. 73,9 poplicole felicitas 74,19 Index. poplicole funus 743 poplicole genus 66,33 poplicoleleges 793 poplicole mors 7453 poplicole fuperbadomus— 69,54. poplicole triumpbi 73 poplicole ciues quareinfenfl. 69,:8 Poppea Otboni nubit 734539 Poppéeut, Neronis fcortum— 731,5s POPVLVS Atbenien[is: vide, Atbenienfis populus Populus Romanus: vide, Romanus populus populi poteftas, nunditse Platonis pa gina 635,52 PORI /flatura 563,54. contra Porum regem Alexandri gcfla 563,32 Porfena indicit Romanis belli 71,35 porfene in Romanos liberalitas 7, verfu so porfene regis cum Romanis pax 72, verfa 30 porfenam. Poplicola fert Tarquinio iudicem 72,23 PORTIA M. Bruti vxor in cogitatione facinoris à M. Bruto patrádi, exaninata 641,56 Portia fumptis carbonibus€ foco extincta 653,26 portie fortitudo 64.0,4.8 portie reditus ad vrbem, ey moror ob maritum abfentem— 645,54. Porti Catonis minoris filie mors pa gina 540,39 Pofidonius bifloricus 253,51 pofidonij de Fabio ev Marcello didt P242 14.6,12(7: 211,52 Poflerif maiorum exempla quatenus profint 71344. Poflbumium Albinum Romanum Ca to Maior irrifit Grece biflorias fcribentem 277433 Potente maxime,pacatum[bectaculum 684,25 PotcfLis omnis ümpaticus confortis pag. 657,33 Preceptum politicum: vide, Politici preceptum Precia,infamis mulier Rome 411,57 Precipitantia in duce vituperanda pag. 15535 Preneftini funduntur 127,25 Pretorianorum militum[ub Othone tumultus 738,38 Prima,F. Romuli 16,53 Principe digni Pelopide dicii 157,8 principü contentiones an vtiles Reip. p42- 4-62, 23 principum cuftos fidelifiümus ciuium amor 623,4.5 principum ocium, quale effe debeat pag 239,54 principum officium 24.532 Proculeius ad Cleopatrá comprehendenda mifJus ab OGt.Cefare 697, verfu 19 4d Proculum Romuli oraculii/ 32,58 Prodici,regum tutores 38,43 PRODIGIA: Adrati Dei facies largo fudore manat 238, 57 Adrani Deibafla fumma cufpide vibrat 238, 57 Aedes[acre decorlo tatle 152,32 albani lacus prodigiofa invndatio pa gua 116,1 alemene corpus euanuit 23,1 in Alexandrie civitatis codende terminis lineandis 551,48 ariinis per agrum Picenum perfluens, fanguine manauit 144,11 in Andocidis fLatuam quida infiliens, infidensd; eruribus vtrinque demifiis, fibi amputavit ipfe pudenda lapide 436,15 angues in galea irrepfere inq; ea oua pofuere atque exclufere 310,58 antonij f'atuarum. Albe vna per mul tos dies fudore manauit,nec ex deterfione fubftititfador^| 691,56 apum examen in Dionis naui puppi confedit 627,18 apum examina. glomerata in caflris Bruti e7 Cafij 648,45 aquila prima apibus obteta. 651,48 aquila prima fublata, retró conuertitur 451,14. dquila raptam lanceam fatellitis Dion»fij,in fablime tulit,«7 in profun dum demifit 627,11 aquila fupra caput Alexandri in Darium fecundum tendentis$54, 46 aquile due medio inter vtráq; Bruti C Antonij actem[bacio concur rerunt,ezc. 651,50 ara cim appareret ignemiam fopitii, ingentem edit flammam| 607,57 argis Lycij, Apollinis facerdos procurrit in publick clamitáns cadaucribus eg cruore videre feciuita temmanantem; procedere ad ccrtamen aquilam, mox euanefcere pag. 200 B544. arietis caput cum vico cornu 192, yerju 28 arifteas Proconnoflus ex con(bettu bo minum raptus 21,47 dues cauea exirc detreclant concutien te pullario excepta vna, que fublata finiftra ala protenfoq; crure impafla in caucam refugit: 5310,54. dues carnivore con[bedie fuper cafira frequentes 648,44, bos Diane Perfice facra, prebut fe. vict ipfa boftiam 419,48 AM 4 bos domitus, in vettorem ivitatus, iugum reliquit ez concitato curfu ad theatrü tendens, eoc.651,51 bos locutus 155,33 boum qui immolati erát,feiuncta iá à corpore capita linguas exerüt, c proprii fuum fanguinem circunlambunt 333942 Caliginis vis maxima— 745,47 caftrorum metandorà locus bis de calo tactus 451512 Ctres(7 Proferpina vife fe ornare dd percgréproficifcendum ez fe cum T imolconte in Sicilia nauigattvas dicere audite 237,26 cetus Myflam porcellum lauátem inliquido portu corripit, imas; corporis partes v[quead ventre deuorat 514,38 cleomedes AfLypalenfis ex con[pecu bominumablatus— 22,49 cleomenis cruci fuffixi faciem draco circumplicatur 305,11 ecli mira conuerfio folisq; obfcuratalux tempore Romuli euane fcentis,eaq; breui reddita. 22,22 c 41,10 cometa fulgens per feptem noctes pag. 589, 41 coruus cadit ad clamorem populi Rot, 485,53 corsi Alexadro Magto ad Autmo nem proficifcenti, itineris duces pag. 552,10 corui delapfi ex vocis impetu pagit 228,36 corui, treis pullos in cofpectum bo minum afportatos deuoravütreliquiasq; in nidum retulerunt pa gina 366,52 coruorum agmen ad. Ciceroné delatum pro[criptum,€7c.617,27 currus figlinus impofitus in fornacem,exurrexit eg in maximá mo len eam; folidam exiuit/ 70,31 Equi ex pretorijs infigniter exor natus ablato vi veclore in flumine fubmerfus, ct ex oculis efl ablatus 45113 exta ab Arufbice porretla manibus excidunt 451,21 Fafcie quibus redimiebantur myfiici lecti, tinte colorem reddit pro puniceo pallidum ey luridi pag.$14,436 fel duplex vifum in iocinore vno circumiectum adipe 725,43 flamma eluxit ex fignorum baflis fponte, que egre extincta efl pa. gina 266,5t flammam ex milites cuiufdam ferui manu emijJam, aq; extincta i p[um nibilimalibabuiffe 587,40 In Plutarchum flémea moles inter duos exercitus delapfa 413,1 formicarum examen fanguinem ex facrificio cócretum ad Cimonem affert, ciusq; pedis pollici circitijcit 408,51 fulgura 205,31 filmen in aram. delapfutm combuffit vnaq; perpetrauit facrificium Pg. 255,11 filmina ad dituri geminata incocptaverba Galbe 735147 falmina frequentia 451,10 Herculis fani, Patris in ciuitate co flagrauit 691,57 berme Atbenis vina nocte trücati pag. 81,56 boflie cor non apparuit 587,42 Iecur fine capite deprebenfum pagin 154, 2(7 408,53 iecinoris caput nimis aucti 154,5 imber frequentibus procellis effafus, táta viet afperitate vt abftinendum à prelio fucrit Anniba li ey Romanis, iam paratis inar mis pugnanditempus expectantibus: quod duobus diebus contigu 168,43 imbris maxima vis 745,47 Iulij Cefavis[Latuanullo terremo tu eg celo tráquillo ab Occiden tein Orientem conuera 739,17 Lácce ignite vifein calo 340,57 lapis decelodelapfus— 357,35 liber Pater vi venti ex Gigantum tiumero excu/Jus,in tbeatrum eft delapfus 692,1 lunadeficit/ 252,43€9 440,47 e 1527,23 lune tres vife 14.412 lupiirruentes,terminos vrbis longe auferunt 315,9 Mare qua alluit arcem Syracufatid, potabile füit ez dulce 627,53 marc reciprocatum 612,22 Minerue aureum fignum in palma pofitum enea Delpbis, per imultos dies inuolantes coruitotonderant, fructumq; palme anreum abroferunt detecertq; pagina 416,27 mortuis qui efferuntur,[pecies foc mine Adonijs exponunt fimiles, € exequias planctibus repre[en tant 81,54. mures in ede ouis aurum arroferunt 153552 mures in templo aurum facratum avroferunt 366,53 mufcula in mufcipula capta. tres desorauit quinque genilis 366, verfu$4. Olci fons repertus 562,46 ordini ductori cuidam exudat bra chium oleum rofaceum| 651,48 organorum fympbonia audita omnis generis 696,27 Orpbei fignum apud Libetbrá cu prefinum multo manauit fudore$4.6,42 ouis agnum edidit qui figuram cy colorem tiare in capite tefliculosa; vtrinque preftrebat. 562, verfa 4o Palma ad Cefaris flatue bafi extitit'Trallibus in folo ex naturá rigido«7 duris lapidibus coftrato[uperficiem 582,11 Pifaurus terra defidente baufta eft pg. 691,54. porcelli editi funt ceteris membris integriytátum mutili auribus pagina 627,34 puer cumelepbanti capite natus, €? fuperfles fuit 15353 Sanguis pluit 11,8 fcuta inflar pugnanti& im coclo vifa 340,7 fignum à Romanis matronis locstum,loquitur 101, 17 fignum vento rapizte e fignifero Jumma ope renitente,defratum di 315,7 Soldéficit— 14139.€7203,:9 c 466,50 folis iubar occecatur 589,43 flatue omnes Atbenis vna node mutilate dempta vna— 456,:z Terra tota 612,22 terre labes in ingentem finum de. fcdit,ex quo grandis ignis erupit lucidam flammam ad. coclum efe rens 366,7 terremotus 425,7 terremotus maximus, quo Sparta corruit 4-07, 4$ terremotus, quo vrbes proflerni tur, auertuntur curfu fuo amnes, dor/a montium ingéti lapfu pro» vuunt 20549 Tiberis inundatio mira— 739,20 tonitrua ad dicentis verba repetita Galbe 7547 tonitrua crebra eg atrocia 451,10 tube vox acutaey lugubris ex cla T0 C7 fereno increpuit coclo 466, verfu zx Vacca Dee Proferpine facra, tranauit mare[acrifque fe admouit pag. 413,40 ventus cum atra nube ey preflere procellofus 451511 veflibula facra templi Adrani dci patefattafuafbonte— 258,56 victime aris impofite difiipated; venti procella, qz fuper duttorim vum vrbis lineamentora terminos dificcle victorie in Capitoli obig;is injifletis babenee ex manib.laxate tanquám retinere non valentis 739, "erfu 17 viri flasrnei 587,40 itt4-ex fufpafis apud D£ Iphos do fti delapfa, que coron 5C viclorijs di linda erat,caput Timo lcontis amplectitur 237,1: vox calitüs audita de Gallorum Romam aduentu 119, 15. 124,58 vox ex tenebris reddita ad Marij perculJorem 348,40 vox concionantem defecit. 451,1$ in Proditores dictum FR 18,7 lí in Proditores dictum Augujl 18,8 Prolyta ex Apolia Agejila pn gina 457,3 Propinquos ofculandiorigo— 1257 Proferpina 10,15 Proferpinalia 636,41 Protogenis Ialyfos 665,8 PRO XA BIA: in Craftinum feria 11,56 Ti^: ronumi rec efl alea Mortuos non mordere 501,55 non(ine Tbefeo 9,30 ia Vcntrem infilire 415,55 in Vino verit4s 7975351 Prouincie donatur 684, 37. 690,12 prouinciarum ab Alexandro defectio P3. 360,11 prouinciarum partitio inter Po iji ium, Cefavem ey Cr. qum 4.93 Pf mimonis Pbi lofophi ictum de n ei prouidentia Pj fittucis,infula P! P5! AA ent Hcittib medet 5z 34 265,4. Ptolemais, Ptolemei foror, Demctrio nubit 665, 41(7 671, 51 PTOLEMAEVS, filius Pyrrbice[as p42. 333,22 Proleinus vex Acgyptiad Catonem Mi.proficifatur* 49 e ptoles"el cunt Lyfin n4c bo Scleucoa;s focictas cotra Demetrii 670, 44 "el: Otho: m vy 1 olem.et de Otbonc yvattclntt Aratü liberalitas 716,39 uis 4.0. ord linus sn" 79535 ptolemei vidoris in Den bcralitas 658,11 Index. ptolemeo Cleomenes matrem cum liberis obfidem mittit 299,39 in Ptolemeum Antigoni cx Demetrij expeditio inanis 661,53 4d Ptolomeum Aratus proficifcitur pag. 716,10 ptolemeum Cleontenes conatur interficere 304,9 4d. Ptolemeum Cleomenes confugit pag. 302,49 erga Ptolemeum Demetrij gratitudo pa2- 658,2 à Ptolemeo Demetrius fufus| 658,9 de Ptolemaeo Demetrij victoria pagita 658,21€9 661,11 Publicanis imponit Alcibiades 77, sx Pub li Crafi filij cedes 454,9 de Pucllis orbis opulentis,lex Solonis p4g. 61,7 Pueri ad conuiuia cur ducerentur apud Lacona 32,21 pueri| Lacedeenonij quib. rebus ácazn4 exercebantur 35,18 puerorum vinflitutio apud Laced. s vc rfu ad Pu re feeciem demos militudo 210,23 ugne quitnter[unt ,non omnia nofd i fe 742315 "GN AE Agefilai cum Tbebanis| 466,56 Alexadri Magni ck Poro 563,47 Alexadri Magni C Darijad Granicum, j.$47,7 Aland Day 1l. 554,29 Allienfis, qua Romani à Gallis fufi pag. 120,35 C7 inde Annibalis ad Tbrafimenum lacum pg. 162,3(7 205, 4.8 Annibalis ad Trebiam flmen paginta 160,557 inde Annibalis cum Minucio— 209,7 Annibalis ey Romanorum ad Padun Ticinum; 160,17 Antonij c7 Octauij iad Actian pagina 693,12€7 inde Antonij€2. Parthorum. 685,39 ad Artei mifiui"ü 106,4.3 Artoxerxi q7 C»rifratrum 7 705, yerfu 8 eg inde Arütis Tarquinij SuperbiF.«7 L. Bruti 64,4 Atbenienfium. Alcibiade duce,«7 Spartanorum circa Abydum, na ualis 85,48 L.Bruti eg Aruttis Tarquinij S perbi F. 69,4. M.Bruti Antonijq;, IH. 6:177 Cefaris cum leluetijs 475€ c inde Camilliez: Gallorum iuxta Ardeam 122,25 Camilliez Gallorum iuxta Gabiniám viam 124,23 Canilliez Gallorum tertia 128, 55 Cannen[is Annibalis ct Rom.164., verfu 24. eius defcriptio egregia/ 310,537 Cleomenis cum Antigono 301,59 Cotte cum Mithridate 412,40 Craft cum Partbis 452,51 ey inde Cyri cum Artoxerxe 705,8 Demopbanti et Cleomenis 219,10 Dionis cum Dion»fio 629,28 Dionis in vrbe Syracufana 655,50 Eumenis cz Antigoni 389,9 Eumenis«2 Crateri 384,$4. Gallorumieg Romanor& in Capitolio 123,36 Grecorim cum Perfis ad Plateas pg. 268,4.6 Grecorum cum Xerxe ad Salamin4,naualis 109,5 Hetrufcori pro Tarquinio cy Ro titaBorum. 69,2 Leuctrica 127,48(7 inde c 47152 Luculli cum Tigrane 211$ Luculli ez Mithridatis— 414,4. [a inde Mantinenfis 1;1,/0 Marij cui Catulo aduerfos Cimbros 343,35 C7 inde Marij cum Teutonis 1. 341, 9 1. ead. 52 Mafiniffe c» C. Lelij ck Syphace pag. 182,44. "Mitbridatis e» Luculli/ 4315,39 Nicie cum Syracu[atis 441,442 ad Padum 74153 Partbori 2 M. Antonij 685,59 Pauli Aemilij c& Ee Macedon rege apud Pydnam— 25 53 C7 indc Pclopide cz Alexádri Pberei p pagina 1412 phar tr[alica 499,14.(7 582,56 in Pbilippis inter Bruti Caftiumq; cum Antonio atq; Octauio Au» gufto 64.9,50 Pbilopaemenis€7 Dinocratis 225, verfu 27 Pbilopoemenis. ey. Nabidis. 121, yerja 48 Ponipeij Cz Sertorij ad Sucronem pag. 481,13 Porfene c» Rom.nomine Ta) Yquinio Superbo regni recuperandi pag. 71,40 C7 inde Pfytalica 265,34. Pyrrhi cum Barbaris 330,25 Pyrrbi cum Romanis, 316,46 11.328,57(7 inde III. 3395$4. Pyrrbiez Pantauchi 312,45 porri in Argis vrbe 33547 unt! Macedonibus ad A* 226, 4 Quint á Quintij€ Philippi Macedonum regis dd Cynofcepbalas: 227,16 Romanorum cum Annibale varie 169, 44. C7 inde Roma norum cic Annibale ad Zamam i71:307 inde ad Zamam 185,53 Sabinorum cum Romanis— 18,35 e 7357 Cr inde ad Sellaciam Lacedemoniorum ct Acbeorum 218,18 Sertorij ck Memmio Popeij Magni legato 396,58 fertorij ck Pompeio ad Sucronem pag. 396,5 Syll aduerfus Telefinum«7 Lam ponium 375,55€7 inde fplle cum Marioiuniori 375,42 flle ez Arcbelai ad Turion pagin4 371,43 flle ex Athenienfiumin ipfa vrbe Atbenis 369,43 C7 inde 4d Tcgyras Thebanorum cum Lacedeemonijs 135,29 «d Tbrafimenum Romanorà cum Annibale 162,1 Timoleontis e Cartbaginenfium 243,107 inde ad Trebiam Annibalis— 160,54. Vitellianorum qz. Otbonianorum pag. 741,3 Q' 20 pugnas pingebant veteres— 158,46 Pugnandum minimé cum defperatis pag. 672,35 in Pugnando,amoris vis 136,28 Puniciimperij amplitudo— 158,48 de Puteislex Solonis 62,35 Pyanepfion, menfis 7,1 P»ylades cithbarocdus 220,39 PvRRHVSÀmulieretegula cefus pag. 3345 41 Pyrrbus Alexandro Magno fimilis pag. 22,957 porrbus appellatur rex JMacedoni pag. 314,23 poyrrbus, Aquila dictus 23,33 pyrrbus à Tarentinis receptus,eorum molliciem corrigit 326,22 porrbus barbarum vno ictu medium diffecuit 330433 porrbus communicat cum. Neoptolemo regnum 321, 44. poribus ducit Antigonen— 321,40 poyrrbus expugnat Erycem oppidum Sicilie 329,44. pprrbus Grecos iuuat contra Demctrium 324537 porrbus ib vegno veflitutus— 521,45 porrbus medebatur lienofis— 321,18 porrbus occidit Neoptolemum| 322, verfu 10 porrbus oppugnat Lacedemonem pa gina 335,57 In Plutarchum poribus prelio à Romanis victus,Cu rio duce 330,53 porrbus puer, quemadmodum feruatus fuit 320, 42 porrbus, regno abfens[boliatur 521, verfu 26 porrbus remittit Romanis captiuos gratis 328,50 porrbus, eiectus Sparta Árgos petit p42- 333,12 poyrrbus fboliatur à Ly fimacbo Mace donia 3245446 porrbibenienitas 323,12 porrhi cedis prodigia 335,42 in Pyrrbi cadauer«7 amicos, Antigoni bumanitas 334,51 porrbi cum Pantaucho certamen pagina 322,43 porrbide Antigono Macedonum regc victoria 331,16 pyrrbi de Gallorum victoria,epigrania 33124. pyrrbi de Romanis copijs, dictum pa gua 226,29 pyrrbide Romanis vicloria 327,20 pyrrbidentes 321,17 porrbiex tempeflate periculi 326,4. poyrrbiexcur(io in Macedoniam 325, verfu 35 porrbiexpeditioinYtaliam— 326,2 pyrrhi expeditio in Peloponnefum pa gina 33537 p»yrrbi facilitas 323,12 porrbi filius, Helenus 334,15 porrbi filius, Ptolemeus cefus 533,22 pyrrbi genus 320,17 porrbiin Demetrium expeditio 669, verfa 38 porrhi in Epirum ex Yalia reditus pa. gina 331,9 pyrrbi in Siciliam expeditio| 329,55 porrbiin vrbe Argis pugna| 333,45 pyrrbiirruptio in Macedon. regioné 1. 222,17 II, 324,6 porrbi mores 321,38 porrbi prelium cum Romanis primun 326,49 1I 328,56 III 330,51 porrbireditus ex Sicilia in Ytaliam pa gina 210,26 porrbi fcientia vei militaris— 3 porrbi fimultas ey bellum: cum Deme trio 212,27 porrbifomnium /— 324,2 7 332,40 pyrrbi flrategema in Spartanos. 351, verfu 47 porrbi violentia in Sicilia 310,6 porrbi vultus 321,16 porrbi vxores ey liberi 2;,21 pyrrbo,medici[ui infidias indicat Fabricius 318,40 in Pyrrbum Demetrij expeditio 66 r4 verfu;8 ad Pyrrbum Demetrij exercitus dcfzcit 671,5 in Pyrrbum Lyfimachifrau| 522,35 porrbum Tarentini in aliam accerfont cum Pyrrbo Cinee fermo pulcberzimus de moderanda cupiditate pagina PYTHAGORAS confuetudinem cum Numa an babuerit Pytbagore ci Numa, preceptor a [imilitudo 46, 48 potbagore et Nume in[litutorum[ismilitudo 43,53 Pytbagorei cur nibil fcriptum relique 315,5 325,59 vint 49,53 P»tbopolis 8,37 Q. Quadrantula, Clodij foror cur appel lata 611,14. Quadrátis matbematici defcriptio pa gina 150,4 QVAESTORVM creandorum caufa pag. 74,50 Quejlorum initium 70,19 Quirinalis,collis 23,22 Quirinus,cur Romulus dictus 23,17 Quirites,ynde diti 19,25€7 41,45 T. QVINTIVS FLAMINIVS ddiutgit Thebanos Romanis— 226,58 Quintius, Annibalis mortis cau[ pagit 232,3 quintius Attilij legatus in Grecia pagina 230,20 quiniius bonis imperauit 211,29 quinti cenfor creatur 21517 quintius conful ez. dux primi belli Macedonici quintius cur pacem fecerit cum Nabide 219,44. quintius dat Pbilippo pacem— 228,1 quintius deprecatur pro. Actolis pa225,12 gin 230,34. quintius libertatem. ve[lituit Graecis P242. 228,25 quintius Philippum acie vincit pagina 227,30 quintius Pbiloparmene prudentior pa gina 2321 quintij ambitio 23555 quintij cum Pbilippo rege Macedon pugna 227,18 quintij crudelitas 279,20 quinitij dicla 23154 quintij ez Aetolorum fimultas: 227, verfu 47 quintij ez Pbilippicopie^ 116,56 quintij ey Romanorum moderatio i8 Grecos 22614 quintij frater, Lucius fenatu à Catone metus 23519 quintij quin'ij in Grecos beneficia 21,8 quinti in Catonem Maiorem indiena 1 G rep 4 ne qu 230,55 S e| qu 279,20 q"4 muli t4 224,57 q! ltas cum M. Catone MaO Gneos 230,4.6 0j id Pbilopoemenes pa222, ie montium ad AReit aj 145,7 rci oratio captiui ad Numitoré abá 14,8 RHADAMANTHVS 5,11 m Cear ponteiungit|$76,10 quit 30,10 45, leges fuas quare Lycurgus ep oda'd iL origo e curfus 159,11 de' amari Marius foffam du eit 3194-7 RHODIORVAM. dc Derietrij pax pa2 663, 15 inbumanitas 661,1 Us capit 646,15 1e nbfidet E. i5 00jláec 662,41 i 15,4. ^ d bello ancillz aftu liberata pa 115,35 5 c4pta 121, 4.8 r 14, 4.8 aftauratur poft Gallicam dla25,12 ronia,ynde dida 12,1 1ti5 duo ordines 3 nouatur poft cefum 357 ,. domtifatus 412, 4fub Cefaris aduentum tun AMENS rome reneratorum aceroit4s| 01,16 oli: 1»^n ieDri5 icmpiu p4 FE ne mai ond 1058 Index. rome inftaurande à Gallorum euerftone C"en 125,9 rome, Martis templum 1504.7 rome natalis 15,39 C7 16,2 rom. feditio commota 127,45 rome feditio ab Coriolatum—^— 94, yerfu 48 rome feditio propterfamem— 93,5 rome[ex milia militum Sylla iu2«lari lubet 376,15 rome tertius conditor, Marius appellatus 34.4419 rome vrbismurorum defignatio pa gina 15,28 rone bellum à finitimis in Gallice cla dis reflauratione illatum| 125,26 roman Galitinfefli contendunt. 120, verfu 18 romam Galli iterum petutt/— 122,10 roman inuadit Annibal 168,30 romam Pompeius relinquit. 496,54. G 504,9 de Roma capta Áriflotelis teffümonit 22,1 oPVLVS Attali re399,731 Ius"qu ndo defierit tri 259,50 ; ct Cicerone reo ve611, 46 romanus Senatus Galbe bonorem ba buit 771,13 romanus Senatus Galbam bostem iudicat 730,31 romanis Senatus Galbam Wiperatorem appellat 730,54romanus Senatus in Otbonis verba iu rat 237,30 romanus Senatus M, Antoniu boflem iudicat 678,5 Romana lex de viduis maritandis pa gina 683,12 romana plebs C. Graecum fbpat pa gua 316,1; romana plebs in facrum montem fecei 91,30 Ro«mem imperium cui finde 729; verfu 20 romanum milliare v i1. capit fladia pg 314,7 Romani militis capti conflantia 4318 yerfu 18 romani populi cenfus$8519 ad Romani populi clamorem coruus cecidit 483,52 romani populi corruptio 577550 romani populi ignauia 24.951 romani populi in Cefarem fauor pagita iik 22 de Romani populimigratione Veios, i) 117,26 romani Senatus in Antonium triumvyir& decreia Cicerone mortuo p4gina 618,1 in Romanum agrum Coriclani excurfio 97547 romanum imperium donatiua perdiderunt 729,38 à Romano populo, Maximi duo dicli P4. 79338 Romani Annibali quare ifcfli vs 6, 4.7 rom4niauro je ab Gallis redimunt pa gina 123, 56 romani craterá auream Delpbos mit tunt 117,46 romani facultates fuas quibus primum cen) facrint 79,411 romanifunduntur apud Alliam 120, yerfu 32 romani fufi in pugnam reducti à Camillo 127,10 romani bonorant Corncliá Graccborum matrem 313,20 romani legati feruantur à Timofitbeo Pag. 118,1 Romane matrone auri ad crateram auream Delpbos i iiie confe vunt 7,47 romanorum à Cannenfi S n m tiimitas 14.7,22€7 211,27 romanorum Catbaginenfiumq; pacis conditiones 172,19 romanorà ciuium capita venum dat4 737,3? romanorum ciuium per Mitbridatenm in Afia cedes 374,11 romanorum clades ad"Tbrafimenü la cun 205,48 romanovum ciz Annibale primus conflictus eo cafus infelix 160,18 Yomanorum cum Mult ydrid cer» tamina 169,47 romanorum cum Sypbace foedus e yerfu romdhorum de Hetrufcis vittoria apa gita 69,15 romanorum equitum annulorum C€4mulus Cartbaginé allatus 166,10 romanorum et Q uintijin Grecos m t2 d deratio 22614. romanorum€ Sertorij ex aduerfo co pe 293,21 romanorit felicitaté Craffus fua[tul titia labefad lauit 459,12 romanorum fortium M, Brutus Caffium vltimum appellat 0,34. romanorum in adorando P ve RT; romanorum in bellis labores. 145,18 romanorum in diebus obferuandis faperstitio 121,9 romanorum in extremis con[látia pagittd 164. 54. romanorum in Pompeium amor pagina 475,36 in Romanorum luxu coercendo Catonis JMaloris confilium 279,56 4 "s ndi a rwn tui gei S n MU vománorum maghnáreligio 14.4421 romanorum. militum patientia 54-41 romanorum militum pro CrafJo imperatore,magnanimitas— 456,2 romanorum militum Sylli primus corruptor 369,18 romanorum mifera contra Partbos pugna 453,40 deRomanorummominibus— 335,1 romanorum nuptialis ritus— 17,12 romanorum pax cum Pov[ena vege pa2. 72,30 romanorum fcniores à Gallis occidun tur 122,11 romanorum firiulachrorum fudores (Q7 voces 101,13 romanorum fuperflitio 97,23 romanorum viginti militum. virtus pag. 455,10 romanis Annibal firuit infidias 170, verfu n romanis captiuos gratis remittit Pyrvbus 328,50 romanis foeminis bonores qui delati pag. 19533 romdnis Por[ena indicit bellum 71, 3; romanis quid profuerit cum Cimbris pugnantibus 343,51 romanis Thebanos Quintius adiun git 226,8 in Romanos à fe captos piratarum ludibria 483,24. in Romanos Annibalis odii 232, 4.4. ad Romanos Cineaslegatus— 327,35 cotitra Romanos Coriolanum Volfci ducem belli creant 97,43 inter Romanos, c7 Sabinos pax 19, verfu 22 romanos in Grécia feruientes Acbei redimunt 219,54. apud Romanos nomina propria 95,1 apud Romatos poena feruorum 97, verfu 10 in Romanos Porfene liberalitas 72,50 vomános qua arte placidos Numa reddiderit 47,8 apud Romanos, Thalafio vox nuptialis,cur 17,2 ad Romanas matronas, Volumnie oatio 109,8 de Romanis copijs Pyrrbi dictum pagua 226,29 cum Romanis JMafiniffa confentit pag. 178,25 à Romanis Pyrrbus prelio victus, Curio duce 330,53 cum Romanis Pyrrbi primus confliéus 3216,49 1l. 328,:6 IIl. 330, 51 de Romanis Pyrrhi vicloria 327, 20 à Romanis Syphax deficit— 18155 ROM VLII&des 19,38 moMvuvs d morte vifu cft. 22, verfu 34 Romulus agnofcitur 14417 romulus aperit afylum 14555 romulus Camerium capit 21,05 romulus Fidenas capit 20,57 romulus qua inve Tbefeo anteferendus 24,47 romulus, Quirinus cur dictus 23,17 romulus faxo ictus 18,48 romulus quando exce[Jerit vita. 22,9 romulus rempub.conflituit^— 16,6 romulus,Tbefco dijs cbarior/ 25,57 romulus Veientes vincit 21,30 romuli ad 1ul. Proculum. oraculum poflquàm euanuerat 22,38 vomuli edes 23,22 romuli etas,eo anti 23,50 romuli, Celeres.fatellites 2152 romuli cum Tatio pugna 18,34. romuli cum Veientibus fadus. 21,37 romuli educatio 13,16 de Romuli exitu, varie opiniones paguia 22,7 romuli faftus 21,47 vomuli F. Aollius 16,54romuli F. Prima appellata 16,53 ronuli genus 12,47 romuli indoles 13,40 romuli in(uos charitas 253 romulileges 20,33 romuli mater 12,51 romuli moderatio in Albe vegno cape[fendo 21,55 ronuli mors 41,2 romuli natalis 15,56 romuli origo 12,24. de Romuli ortu, fabulofa narratio pa gina 12,30 romuli peccata excufantur— 24,56 romuli raptus mulierum. excufatur pag. 25,17 romuli religio 13,55 romuli ftudia 135,46 romuli triumpbus 17,35 romuli virtus mira in bello— 21,30 romuli vxor,Herfclia 16,53 romulo Acron Cocninenfium vex bcllum infert 17,26 Rofcia lege equites in fbectaculis difcreti a plebe 605,50 Rofciu, biflrio 603,18 Rofcij Amerihi caufa 602,41 áRoxane Statira necatur^^ 569,4. Roxanen yxorem. Alexander ducit pag. 559,13 4d Rubiconem Cefaris be[itatio pagina$79,5 rübiconem Cefartranfit^ 496,8 RV MILI1A,Ded4 13,8 Runminalis 13,5 Rntaces, quis apud. Perfas excremento omi carens 298,52 In Plutarchum S SABINI Ceduntur 73,49 Sabini mouent it Romattos 18,1 fabinorum clades à Valerio Poplicole fratre,accep f4 73,1 fabinorum gens,qualis initió— 17,19 fabinorum pax cum Romanis: 19,2x fabinarum mulierum raptus/ 16,29 fabinarum raptarum numerus 16,4.8 Sacer ignis 21,19 Sacra cornus 19,40 SACRA: Adotiia 436,40 Arato in[lituta 28, Bone dee 607,46 Confualia 17,29 Feralia 45,59 Lucullia 419,2 Lupercalia 20,107 586,54. Metaccia 7,40 Milicbia 4.5 Palilia 1545 Panatbenea 7,39 Proferpinalia 636,43 Saliorum 46,9 Tbefea,orum 2315 011,45 Vete dee 44, 41€ inde [6 12119 Qginde Sacramentum fidcsq;, pro regis iuffa babenda 736,46 Sacrilegi diuinitus pereunt 244,50 Sagaces memoriá minus cur valeant pag.$18, 18 Saguntum captum 158,10 Salaminiam pugnam."Themiftoces firategemate obtinuit 108,27 Salamis, Solonis elegia$6417 Salamis, Demetrio traditur| 661, 21 ad Salamina nautis numerus que depugnárant 198, 57 falamina Solon occupat 56,30 de Salamine difceptatio inter Atbenienfes ey Megarenfcs 56,52 Salapia vrbs 169,10 Salapitanorum aftus 170,31 Salij, vnde dicti 46,20 Saluenius vates 371,19 Samena,nauigij genus quale. 200515 Sambuca,macbinamuralis 148,30 SAM 11 d Pericle vici 199, 54 Samij dedunt fe Pericli 200,31 famiorum pretor, Mceliffus philofophus 100,6 famijs bellum. facit Pericles 199,2 e 4t in Samios dictum Ariftopbanis acutum 200,16 Sanguis pluit 21,8 Sanguini ciuili effe parcendum 742, yerfu 45 de Sanguine Scepticorum opinio pagina 251,58 SAPIENS foluandux| 719,4 j 4 d 4 Sapientis in rep.gubernanda, optimi confilium 158, Sapientum modefliavara$4556 Sapit quinon[ibi,alijs is minime fapit pag. 561,34. Sardeis venales,vnde 1544. in Sardinia C. Gracchus queflor. 512, verfu 19 ex Sardinia C, Gracebireditis— 413, verfu 41 Sarmentus puer, Ce(aris Octauij deliee 691,49 Sarpedo preceptor Catonis Mi. 518, verfa 217 SATVRNALIBEVS domini c7 ferui vnà vefcebantur— 50,42 CXSAT VRNLtemplo Cefar pecuniam fumit$863 Saturninum Marius fibi adiungit pagina 344,40 Satyrus ad Syllam adductus 374,44. Sceue Cefaris militis mira virtus pa gind 573,50 Scapharum fupplicium apud Perfas, quale 727,49 SCEPTICORV M defatguineopinio 251,38 SciPi10 ín Africa bellum reparat aduerfus C. Cefarem cum Catone Vicenfi$84.19 Scipioniconiungit fe Cato Vticenfis in A fri C4 536,1 contra Scipionem cy Catonem Vticefem Ceefaris Iulij expeditio$84.,22 P. CORN. SCIPIO NASICA AFRIC. Antiochum vincit 185, 4.7 Scipio Carthaginem in Hifpania obfidet 176,49 fcipio Carthaginem inuadit/ 371,16 fcipio Catonis minoris confilium[per niit$36,17 fcipio cenfor creatur, c» fenatus priaceps 184,58 [cipio claffem quadraginta diebus coparat 180,41 [cipio in Bifpaniam cum exercitu ez claffe proficifcitur 176,28 fcipio feditionis authores fupplicio affiat 179,37 fcipionis animict corporis babitus pa gina 176,16 fcipionis aflus 182,21 fcipionis callidum confilium| 384,51 fcipionis confiliis Fabius aducrfatur Pp24g- 214,1 fcipionis continentia 183,55 ez, mirabilis 177,18 fcipionis de Cartbaginenfibus triumphus 184,28 fcipionis difciplina 175,40 fcipionis de Mario iudicium| 335,4.6 fcipionis de Tib. Gracchi morte, fententia 315,6 Index. fcipionis e» Annibalis colloquium pa gina 232,36 fcipionis e Annibalis congrefJus pagtná 171,39 fcipionis epitapbium: 187,32 fcipionis exilium voluntarium. 186, ; verfu 39 fcipionis forme maieftas 180,4. fcipionis genus 175,20 fcipionis ingenium in punienido, mite pag. 179,14. fcipionis in boflem liberalitas| 177, verfa 4$ fcpionis in patriam fides«y charitas P4. 185,50 fipionis natura 181,50 fcipiortis nomen, vnde 17533 fcipionis obtrectatores 181,16 fipionis prudentia 181,40 fcipionis resin Africagefle— 214,22 fcipioni bonores oblati 175,53 fcipionem adit /MafinifJa| 179,56 fcipionem Cato Maior apud patres lu xus accufat 274,28 4d Scipionem Mafiniffa tendit. 179, veru 56 fapionem$yTla circumvenit: 375,22 de Scipione Catottis Maioris iudicii pag- 283,27 ctim Scipione Catonis Maloris difJen fio 277, SCIPIO NASICA denoneuer tenda Cartbagine contra Catonem Maiorem fenfit 218535 $CIPIONIS AFRICANI MINORIS mors 22,2(9 214,56 Scipionis virtus 254529 Sciro occiditur 3,38 fcironis genus 247 Scorpio,tormentum 148,39 Scyron infulam Cimon capit 404,9 Scytala Laconica, quid, e quo pacto ficbat 89,49 Q' 359,3 Secundus, Orator 740,46 Securitati in bello quatenus confulendum 705,15 in Seditione neutram partem fequentium poena exlege Solonis— 61,2 SrLEVvcvs AntiocboF. yxorcim fiam concedit 688,57 Seleucus Demetrium per[equitur pagina 672,22 feleucus, Stratonicen Demetrij F. ducit 666,22 feleuci cum Demetrio diffenfio. 666, yerfa 43 feleuci in Antiochum F. amor, e indulgentia plane invíitata 668,56 fcleuci, Ptolemei, Lyfimacbiq; fociet4s contra Demetrium inita| 670, verfu 44 feleuco Dertctrij exercitus accedit pa gina 672,53 feleuco Demetrii fededit/— 67,9 in Seleucum Demetrius rebus defpera tis mouet 672, 42 Sebibriam Alcibiadescapit— 86,42 Sempronij Den[i Galbam Wmp.protegentis cedes 7236,56 SE N A,vrbs Apulie 170,53 SENATORIZS digendi Sparte, forma 38,8 SENATV S Romanus:vide, Roma» nus Senatus Senatus füpremus Atbenis— 6o,4s fenatus,vnde dictus 16,10 Senfus ey. artes quatenus conueniant € differant 656,17 Sepeliendiritus: Atbenienfium 57,11 Lacedemoniorum 38,29 Mcegarenfium$7,10 Septimagium,quid 21,58 de Serpentibus in naues cotijciendis, Annibalis commentum— 174,6 SERTORIV S dcciturà Lufitanis dux 392,43 fertoriusadiutgitfe Cinne— 391,2 fertorius alterum oculum amifit 250, eru 5t fertorius Aquinumfündit— 394,9 fertorius alu capit Cbaracitanos paginta 395,2 fertovius barbaris per ceruam illudit p42- 396,27 fertorius confert fein Fufbaniam pagina 391,34. fertorius diffaadet Cinne, JMariuns recipere 391, 8 fertoriu fügit in Africam ex Hifpania 391,55 fertorius, infbectante Pompeio, Lauronemexcindit 395,41(7. 481, yer[u 4 fertorius inflituit Romanomore Hi[panos 394515 fertorius JMarij fatellites occidit pagina 291,26 fertorius Metellum apud Lagobritas eludit 391,55 fertorius obfidetur à Pompeio| 595, verfu 44 fertorius occidit liberos Rifbanorum pag. 398,21 fertorius occidit IMemmium, Pompeij legatura 196,8 fertorius occidit Pacciatum| 592,50 fertorius per fe vbiq; invitus. 596,2 fertorius Pompeium ad Sucronem fu» gat 396,15 fertorius queftor Gallie circumpada ne 390,4.6 fertorius fub Didio tribunus in Bifpa nia 390,34 fertorij ad Mitbridatis poflulata,, pix q magnanimi refponfum 397,45 BB » fertorij animi celfitudo 197,13 fertorij cedes 399,45 feror commentum deceruá. 395,4 fertorij commenti, quo docuit quat4 vis effet perfeucrantie 394,47 fertorij cum Mütbridat efodus 397, verfu$37 fertorij de imperatoris munere, dicti pg. 395,48 fertori ij cy Eumenis res gefte e ftuát4 comparaniur 399,31 fertorij cz Pompeij conflictus 481,15 fertorí e Romanorà ex aduer[o copu 393,21 fertorij genus 390,17 fcrtorij gefta contra Pompeium 395, verfa 34 fertorij imperia 399,7 fertorij in comnis modeflit— 398,7 fertorij in Hifpanos benignitas— 591, verfu 43 frtorij in Hifpania virtus 480,41 fertorij in matrem pietas 397323 fertorij inpatriam charitas 397,19 fertorij in Pompeium fcomma.| 396, verfa 13 fertovij inflitutio 399,17 fertorij laudes 382,20 fertorij literas cremat E Popeius 398,56 e 481,5 fertorij militares virtutes 393,42 fertorij mira in barbaros machina p: gina 395 1 fertorij moderatio 391,21 fertorij mores 392,46 fertorij, quàm Eumenis mors bonc[lior 399,4 fertovij flrategenta 390,38 fer torij fub Mario militia 390,29 fertorij viorie 293,16 fertorio Perpenna coniungitíe. 394, verfu 32 in Scrtorium Hifbanork amor c7 deotto 394,26 fertorium Metellus plurimum timuit pag. 397,1 «d Scrtorium Mitbridatis legati pagind 397,46 in Sertorium Perpenne coniuratio p4 gina 398,23 in Sertorium Perpenne inuidia. 598, verfa 10 contra Sertorium Pomprij in Hifpa niam expeditio 480,54. á Sertorio Pompeitg vius 481,20 Serui cum dominis quando vefcebantur$0,4.2 ferui Saturnalibus liberi 37553 Seruiliam, Catonis fororem lafciuam ducit Lucullus 452,55 Seruilium accufat Lucullus^— 409, verfu 35 M. Seruilij pro trimpbo Pauli AcIn Plutarchu milij ordtio 157, S fen locus Rome 37455 Sextilius cedit Mitbrobarzanem pae gina 420,14. L.Sextius primus de plebe co s. 129, verfu 1 Sextius Sylla 17,4 Sibyllini libri 206,12 Sicambri$76,8 Sicilie calamitas mira 242,10 in Siciliam Alcibiades pretor mittitur 8,47 in Siciliam Nicias dux creatur. 436,8 in Siciliam Pyrrbiexpeditio|. 329,35 filiam Timoleon pacat 145,51 in Sicilia Pyrrhi violentia 310,6 Siculorum res deploratas reftituit Timolcoti 238,33 sicvow. tyrannide liberatur. 715, verfu 23 Sicyon Acbeis coniungitur pagi nd 71532 ficyonem capit Aratus Sicyonia pi&lura,olim preflantifeima 715,12 pag. 716,25 SICYONIORVM refb.in tyranidem E42 713,15 Silanio 2,16 Silonis et Marij prouocatio mttua pa gina 346,8 Similitudo aptifiima difcipline| 212, yerfu 18 Sinis Pityocamptesocciditur— 3,10 Sinopen capit Lucullus 419,5 Sirenmacbina Arcbimedis| 349,35 socRArES Alcibiadem feruat. 78, verfa 22 Socrates,pauper non fult— 262,41 focratis erga Alcibiadem amor pagin4 77,16 focratis ey. Alcibiadis mutua militia €7 focia 78,20 focratis laus 2751 focratis oratione Alcibiades delinitus p1g- 77,19 focratis prefagia 81,58 4 Socrate ducta Myrtbo Ariflidis nepius 272, 48 Soi patum fraudulentum Solis vrbs, condita in Cypro in bono28,23 rem Solonis 63,40 folis;vnde nomen babuit 63,43 SOLIS defectus 203,19 C7 466,50 Solis eclipfis terret Thebanos. 143,18 folem,Cyrum Perfe dicunt— 703,12 ex Soleflamma vt eliciatur 44» verfu 49 Solitudinis contubernalis peruicacia pag. 623,14. Solois, amnis 8,58 SoLoN, Arcbon Atbenis creatus pagina$8,25 Solon cenfum inftituit populi Atbenienfis 60, i$ Solon creatur. Atbenis legislator pa^ gina 58,12 folon cum Lycurgo comparatur pagina 59,39 folon defendit caufam templi Delphici$7,318 folon dotes dari probibuit^. 61,20 folon Draconis legesabrogat— 6o,s folon epulari in curia. inftituit primus 63,2 folon infaniam fimulat ad recuperandam Salamina$6,10 folon legem nouarum tabularum fert pag.$9,12 folon mercaturam primum exercuit pag. 5,51 folon minam auxit$9,18 folon philofopbiam moralem ampleXus$4437 folon pbyfices ignarus ibid, folon Pififfrati dolum 4d occupandam tyrannidem conficlum, deprcbendit 65,25 folon poefi vfus$4519 folon recufat fafcipere tyrannidem pa gina$8,5$ folon redit Atbenas 65,2 folon Salamina occupat$6,310 folon fedat fcditionem Atbenis 57,56 folon traducit ciues ad arüficia| 61, verfu 5$ folonis equitas$837 folonis cum Anacharfi confuetudo pa gt4$5,8 folonis de ciuibiu a[Jcriptitijs lex pagina 62,55 folonis de diuitijs iudicium$157 folonis detyrannide diclum— 58,19 folonis elegia$6117 folonis ez Croficonereffis— 6 54 folonis cz Tbalis colloquium de liberorum procreatione$5,214. folonis c» Pififtratiamicitia—. 5555 folonis fodiendilex 62,45 folonis genus$352 in Solonis bonorem Solis vrbs in Cypro conditur 63,40 folonis in Sslamine infula recuperanda,a[lutia$6,10 folonis inflitutum de menfibus— 65, ver[u 14 folonis leges 60,407 5 folonis lex funebris 61,50 folonis lex de ijs qui in feditionc neutram partem fequuntur 6,2 feleniclex dem: iledictis 61,33 folonis lex de mulierum peregrinationibus 61,47 folonis lex de mulicribus 62,1 folonis lex de pucllis orbis opulentis p4g-. 61,7 folonis lex de puteis 2f ELALLOÓOAN M folonis lex de teflamentis 61,39 nis 404,25 folonis plantandilex 62,40 à Sopbocle Aefchylus vius 404. folonis libertas, ez con[lantia 6s, 5o verfu jg ER 43 Sophonisba,Syphacis yxor— 182,15 folonis mors$6519 Sopbonisbe amore captus Mafini[fa folonis noue tabule 757 pa. 185,19 folonis peregrinatio 6530 Sofis damnatur 6312 folonis rempub. Poplicola exprefüt— fofis bomo improbifsimu Dioni infipag. 74545 dias firuit 630,35 folonis firategema 56,21— fofidis accufationem in fe, Dion diluit folonis tempore, Atbenis pecunie ra- pag. 630,4.$ vitas 62,2. SPARTA ddiungitur Acbeis per Phi foloni qui beati 64,28 lopaemenem 222,j folonem obferuauitPififtratus: 65,5; Sparta vebus nouis infeflatur 561,57 folone abfente Athene feditione infe- fparte conflantia 4751 flantur 64.54.[parte corruptela, pecunie admiraSoloontis amor,ez interitus— 8,50 tio babendiq; cupido 39,4.4SOMNIA;[parte, dcligendi. fenatoris forma Agefilai Aulide 4.62,4.8 pag. 38,8 Alcibiadis ante necem 89,54[parte incognita adulteria 34414. Alexandri Magni de Clito s6o, fparte luctus tempus 38,36 verfa 27[partam conferuauit Agefilaus 4.72, Antigoni 657,44.— verfa 35 Antonij 678,47[partam luxus inducitur 288,25 Arimnefli 2166,39 fpartammittiturpecunid— 358,13 M. Artorij 649,58 Spartacium bellum ferule| 446,54. C. Cefaris ad Ariminum 579,314. sPARTACVS d Craffo cefus 4.48, Calpurnie$87,55 verfu 17 Cicerotiis de Oclauio 616,12. Spartacus belli Seruilis autbor 4.4.6, Cimonis 408,43 verfu 41 Cine culu/dam 89, 24€7 643,— fpartacus fundit Cafium| 447,8 verfu 18— fpartacus fundit Clodium pretorem Cyziceniludimagiftri— 413,41 pag. 446,56 DarijPerfarum Regis—$4822 fpartacus fundit Memmium 447,33 Denetrij 665,52 f[partacimilitum virtus 447,56 Demoflbenis 6013 jfpartaci vidtorie de Vavino 44-75 3 Dion»fij 623,54. contra Spartaci Cra[Jus mittitur paEpbori cuiufdam 295,10 gitta 447,10 Eumenis 384,45 contra Spartacum Gellius ey LentuC. Gracchi 312,18 lus confules mifei 447.14. Luculli 414,20. 419,9 Spartani cinis prodens confilium paMedij 661,57 gittd 467,49 Mitbridatis 486,9[partanorum Macedonum; collatio Pelopidee 127,23 pag. 2 TMS Periclis,quo docetur à JMinerua— Spartanariimulierum fortitudo 471, Medicinam 196,6 verfu 4712107 332,8 Petitij Naucleri 500,25 Spartanis ad. Atbenienfes Ariflides Pbilippi Alexandri patris 42, 25 transfertimperik Grecie 271, 10 c 29 Spartiate legati liberum Demctrio Pompeij ante aciem Pbarfalicam refbonfum:; 670,3 pag. 498,37 fpartiatarum dicta aliquot acuta paProferpine facerdotum— 217,16 gina aria Pyrrbi regis 314,2 Qga52,[partiatarum mos in feuis inebrianverfu 4.0 dis 656,43 Sylle 375,31 fpartiatis, come gerende Lycurgus "Thenifloclis 114,5 author 352,14. "Timoleontis 217,3 Spetira Dionis ez Bruti— 621,20 Titi Latini 96,56 Spberus Boryflbenites, pbilofophus Somniorum caufa 648,14. pag. 293,40 Sopbete,reeio 419,53 Spbodrias conatur Pireeum occuSopboclis dicum yerifsimum 502, parc 469,24. verfu 16 fphodrias quomodo feruatus 469, fophoclis c» Aefchylicertamen Atbe-— ver[u 47 [phodrias rei capitalis poftulatus pa. gin4 469,537 Sphragitides nympbe antrum 66, verfu 4. Spoliaopima: vide, Opima fpolia Sporis, Neronis Ícortum 731,35 SPVRIVS VETTIVS Interrex pagina 43524. Staphylus, Tbefei E. 6,21 Statilius Catonis minoris imitator pagina 538,43 fiatilij cedes 540,42(7 652,54. Statiraá RoxaneMecatur—$69,4. Statira Artoxerxis vxor veneno tollitur 708,45 flatire bumanitas 704,18 Statire fororis Mithridatis fortitudo pag. 417,1 STAT VAE Antonij 691,6 Catonis Maioris 280,1 Clelie, equeftris 62,48 Cornelie Gracchorum matris pagina 313,21 lulij Cefaris 583,10(7 739,17 Mercurij 403, 4.1 Philopoemenis 210,31€7 224,33 Stenides flatuavius 419,2 Stcfimbrotus bifloricus 407,7 Stbenis libere didum 478,33 Stilponis pbilofopbi dita ad Demetrium 659,24. STOICA difciplina, qualis 295, veru 44. STRATEGEMATA: Agéili— 472,16€7 474,48 Antibalisu68:10.€7207, 19(7 45€, deferpentibus innauem conijciendis 174, 15 e in euadendis. apud. Cretenfes. in fidis 174, se718552 er, in pugna Cannenfi 210, 34. Antigoni 717,37 Arati, quo fallit tyranni[beculatores 714., 34. aduerfus Ariflippum tyrannum 721,14 profügientis Corintho 7144.9 C. Cefaris in acie Pbarfalica 4.9 E, verfu 57 582,42 Camilli 126,5 Cintonis 404,40 Cleomenis 300,50 Eumenis 386,9 Q7 388, 41 C. Marij 140,2 Mithridatis 416,50 Mitbridatis militum 413,25 Pauli Aanilij 253,56 Pbilopoemenis 221,53 Pyrrbi in Spartanos 331, 48 Scipionis Africani 182,51 Sertorij 390,41(7396,4 4. Solonis$6,22 "Thebanorum aliquot, quo liberat BB z patriT 109,4 'oxerxem cum exerciStr. 33 ve vfi 1l Stratoclis crudele dictum 659,53 Atbenienfis audacia. 659 ; 47 in Siratoclem Pbidippidis verfus pagina 664,30 Stratonice Antiocho priuigno nubit mariti voluntate 668,30 in Stratonicen Antiocbi amor vt deprebenfus 668,56 Stratonice Demetrij F. Seleuco nubit pag. 666,22 tonice Mithridatis pellex 487, veru 47 cronem Sertorius Pompeium fu 396,15 367,221 tribuni plebis audacia 34.6, veria 47 fulpitij tribuni plebis improbitas pa 2 367,15 TS; EM &SVRENAS mittitur contra Cra]jum pag. 4514-7 Surenas, qualis fuerit furene. de Craffo triumphis— 456, verfu$6 furenee dolus in Cr 4456,33 451,52 Ludi bátcat Je auct 4tura ! it Afiam paginá 274419 lla flammam inijcit Vrbi 367; $4 411,29 de 1 Dis Pe 368,20 folla irridet Deos 369,2 (* a nomen Felicis affumit—$77, verfu 48 fyllaobfidet Athenas 368,41 bie tbiriaficorreptus— 378,30 fplla plurimum tribuit fortune fue ps2. 366,6 fylla Pompeium, Magnum appellat p48. 479,31 Bllseeprio lundi 378,5 folla prefidium: Archbelai deijcit ex Tburio folla, primus militum. Romanorum aic al 369,18 fylla quibus artibus Iofedeores 371,36 ponendus 380,50 fylla repetundarum. accufatus. 365, verfu 4$ fplla repulfam preture pajjus 365, Y rfu 2z fH pil e inimi,: Aon"is igi l pag. 376,18 file commentarij reri ab fe geftaTum 370,30 fplle confulatus 266,34. fylle cum Arcbelao conflittus ad Tbu ]"j rion 371,43 fplle Delphos ad Amph»ylionas fcripum de Apolli nb tbefanris ad fe mittendis 368,5 fpilediecitas 64,3 fylle diucr| itas morun 366,1 pile ec Ar ebeli colloquium 373, v ENG Ih yer[u 19 pille e» Marij difenfionis initium pag 345,56 flle c» Mitbridatis congreffus paEma 373,54. iliam Pompeius, / 478,3 fille forma 364,19 flle fuga ante Vrbem 376,33 fylle fanus 378,55 folle genus 364,9 fplle gefta fub Catulo 365,14. fplle in Catonem Minorem puerum amor 518,51 f»lle in legatos Mitbridatis feueritas pag. 373,43 flle in taliam veditus 374,49 flle in milites feueritas 379,4.4fylle iufJu Amphyctiones dolium regium tante magnitudinis vt iuméta ob pondus cy molem ferre non po[Jcnt,concidunt 269,5 rf f v 4le 1 1; ple L4f cuia in Valeria vxore ambienda 378,21 fille legatio itt Cappadociam 365,19 fplle libido PAS flle magnanimitas 380,8 fplle monumentum ey infcriptio pagitt4 379,8 fylle mors 378, 43 fille peccata 279,39 fylle periculum 27645 fplle podagra ba Ibuties appellata paginta 374533 folle preceptà de infomnijs. 419,12 fplle preclara facta[ub Mario 565,8 folle pretura 365,17 fplle profufio 279,48 folle queftura: 364,46 folle fomnium 375,31 fplle triumphus 377,4t folle tropbea infcriptionem babucrunt Martis, Veneris eg Viclorie: Cg, quare 272,48 folle tyrannicumditum— 379,57 [ylle victoria de ducibus Mitbridatiei 372,4.(375,5 [lle violentia prouincialibus retiorr priorum Romanorum ducurt moderationem 369,7 fylle vxorcs 366,58 folle vxor Metellamoritur—$78,8 fplle Yugurtbe capti bonor a[Jcriptus P42- 365,4. fylle wgurtbam tradit Boccbus 364., verfa 5$ f»lle L»fander temperantid anteponendus 317,45(7 380,50 fplle Pompeius feconiungit 477, verfu 32 ad Syllam adductus fatyru—$74, yerfa 44. apud Syllam C. Metelli libertas pagina 376,49 per Sollam Cinna conful creatur pagittd 368,5 contra Syllam Dorylaus dux Rut daticus us m inter Syllam ey Marium bellic prima caufa NA contra Syllam Flaccus conful pergit pag. 372, fyllam in fummum periculum adducit "Telefius Samnis 375,53 ad Syllam Parthorum. regis legatus proficifcitur 365,35 4 Sylla Atbene capte 169,42 à Sylla in Marfos CrafJus wittituv pagina 445347 à Sylla Lucullus monete prefectus pagina 410,10 à Sylla Marius filius fufus— 375,41 à Sylla Mitbridati pax data— 373; verfa 1 4$)l à E 1 4 Sylla Pbilonis armamentaviu inflam matum 3709,10 4 Sylla Pompeius appellatus imperator 477337 $yllana profcriptio 376,55 Syllani milites cum Catilina confentiunt 606,5 fpllanos bomicidas vlcfcitur Cato Mi nor 22,57 Syllani de coniuratis fententia 608,7 SYPHAX d Romanis deficit 181, yerju 35 Sypbax capitur 183,11 Dpbacis cum Romanis fedus. 178, verfu 46 Jypbacis vxor, Sophonifba| 182,3; SYRACVSAE cdpluftur— 149,51 (2 j 24,51 Syracufe diripiuntur 149,4. frracufe incendwhtur 631,27 fyracufe ob[identur 147,42 e 437 5 6 pracufarum fpolijs decoratur Roma 49. 150,41 dpud Syracu[as Atbenienfium calamitates 442,4. fyracufas Dion occupat 628,43 Joracufas obfefas Nicias muro. circumdat 438,* fracifis prodigi, dum libcratur à ty rannide 631,50 OM Dionis 613,49 SYRACVSANA arx traditur Dioni pag. 63558 fyracufana preda,quanta Dracufanam arcem Timoleon diruit pag. 242,4. 4d Syracufanam rempub, confit uendam erii yocdntur 635,49 Syracufani ac Msife: int pae 1492550 gina 151,16 frracufanorum accufationi Marcellus refbondet 151,58 fyracufanorum ante aduentum Tíimoleon ntis flatus 235,28 fyracufanor um ignauia 632,9 foracuanorum ineonflentia 633,19 Jrracu[anorà ia Dionis pofteros,crudelitas 637,15 Dracfanorum in Dionem perucrfttas 634 ik frracufanorum in Timoleonté decrctum bonorificentif imum 247,8 Dracufanorum iuramentum magnum pag. 636,38 foracufanorum fcditio ub Dionis libe rationem 631,4. fyracufanorum. focordia ev«ffliiio paa. 632,27 fyracufanis aru[pices victoriam promitunt 441,34. fyracufanis Dion reddit libertatem pa gina 628,56 ;i: ;1ii TEE EE Index. Syracufanis Atbenienfes prelia nauali fufi 441,24. à Syracufanis Atbenienfes iterum claf fc viti 443,43 á Syracu[anis Demoflbenes capitur pa gina 442,22 SYRI, ynde dicli 419,18 in Syriam Caf profetlio— 450, Syriam in formam prouincie Pópeius redigit 488,37 T à Tacho Apefilaus ad Nettatabim deficit 474524. cum Tacbo Acefilai coniunctio cy in Aegypti profeclio, improbata pagina 47541 àTacbo Agefilaus qua occafione defciuerit 474,12 T ACITAItufd 44,8 TALASSIO, vtclamarent in nuptijs Romaniau[t 17,2 Q9 476,37 Tarentum ab Annibale capti 167,4. tarentum mulieris opera receptum pa gina 212,49 tarentum Fabius recipit 213,9 tarentum quomodo Fabius receperit pag. 212,35 Tarentini accerfunt Pyrrbum in ltaliam 325,5 de Tarentinorum dijs, Fabij vefpofum P4g- 213,15 tarentinorum molliciem corrigit Pyrrbus 326,22 Tarpeia Sabinis Capitolitt prodit paginta 18,4. tarpcie mors 18,14. Tarpeius collis 18,30 TARQVINILI Superbi legati Rome proditionem moliuntur— 67,320 tarquinij uperbi legatio prima deregno recuperando 67,3 Altera legatio de regno recuperan do 67,8 TARQVY INIVS Prifcus curru primus intriumpbo vfus 17,50 Tarrutius 13,27 Tarrutius matbematicus 1549 Tatia, Nume vxor 41,53 Tatienfis tribus,vndedidla— 19,28 Tatius Sabinorum dux 17,57 atij edes Rome 19,58 tatij cedes 20,48 cum Tatio Romuli pugna 18,34. Taurintts ager 160,1 Taurus à'T efto fuperatus,bomo fuit ag.$45 taurus dux belli, bomo ferox— 4,ss Taxiles Mitbridatem à pugia cit Romanis committenda debortatur pa gina 4.29, 31 taxilis cum. Alexandro colloquii pagina 56316 Telefius Samnis$513 adducit in fummum periculum Tellu Á be eatus Telefi erion Teleutias, Agefilai frater,cla citur Teteritas reprebenfa Temperamentum opiimunt$9,5 Tempus, confiliarius optimus. 197, verfu 49 Tencbte men fipetes cefi 576,8 tencberi cy. V[ipetes in Galliam pagina$761 Terentiam repudiat Cicero— 615,8 C. Terentij Varronis ck L.Paulo com paratio 163,56 L.Terentij in Pompeium proditio pa gina 476,13 Terenti Varronis temeritas 209,57 Termerium malum 4,1 Termerus capitis incurfu cofectus pagina 3:57 termerus vt obuios fit folitus necare P48- 4,1 TERMIZNI Deitempluau eret à Nu nia 47534. Ternarij iumeri vis 206,30 Terremotus Nicie opitulatur pagin4;; 434,7 Terram ingyrum moueri 45551 terrarum orbis táquam patrimonium inter Triumviros diuiditur pagitid 682,57 Terribiles boflibus,qui 116,20 Tefferarius 736,8 Teflamentaria lex Solonis 61,39 Teflamentum militare 92,20 TEVTONES Italiam petunt. 358,9 cum Teutonis Marij fecundum prelium 341,51 cum Teutonis Marij primum preliiz Pag. 341,12 de Teutonis Marij vitlori& 342,7 Thaidis meretricis lafciuicitis audacia$56,124. Tbalafio: vide Talafio THALES mercator$4,16 Thales apientum vnus, c7 pocta Lyricus 29,12 tbalis F.Cybiflus$5, 4-5 tbalis Solonis; de liberorum procrea tione colloquium$514. Toavgeli 4 199,9 THEBAE ab Alexandro eucrfe pa« gina 54.556 Thebe Demetrio deduntur 669,$ tbebas Demetrius iterum capit. 669, verfu 3t tbebas rebellantes Demetrius iterum obfidet 669,17 THEBANI ferrentur folis eclipfipagina 141,18 tbebanori de Lacedemoni js vidlore p48. 12535 BB; ! Ébebanori exercitationes in armis pa gina 15, tbebanori ex Laconiarece[fus. 472; verfa 28 thebanorum libertas veftituitur. 154., verfu ij tbebanorum proditio 268,2 tbebanorum tyranni occiduntur paguta 124,1 in Thebanos Atbenienflum gratitudo 4 132,25 thebanos Demofthenes Atbenienfibus coniungit 597,31 tbebanos Romanis aditgit Quintius 04g. 226,38 cum Tbebanis Agefilaipugna 466, erfu$$ Y HERE, Alexandri Pberei vxor pagina 19,57 THEMISTOCLES acceptus plebi pa gina 105,5 Tbemiftocles accufatur proditionis pa gin 111,40 tbemiftocles ambitiofifimus-— 1,5 tbemiftocles, Anaxagore JMeliftt au ditor 104,41 tbeniflodes Atbenienfis dux aduerfus Xerxem 106,9 tbemiftocles difcrimen legitimoriz, cz notborum tollit 104,27 tbemifloces cv Ariftides in Repub. aduer[arij 262,45 tbemiftocles extruit Pireeum. 110,32 tbemiftocles gratus regi Perfarum paginta 11543 tbemiftocles inducit Atbeniefes ad triremes parand.as 105,21 tbemi[Tocles in exilium 111,35 tbeniflocles infidias euadit, fomnio admonitus 114,6 tbemiftocles inflaurat Atbenas— 110, verfu ay tbemiflocles iudex inter Corcyreos, et Corintbios 111,56 tbeniflocles, M.ltiadis tropheo excitatus 355 tbemiftocles offendit populum— 111, verfu 217 tbenftocles peculatui obnoxius paind 263,32 tbemiftocles pellit Aviftidem in mi pg. 06,3 tbemiftocles prelio nauali pim 4s tulit 109,50 tbemiflocles querende pecunie inten tus 105,37 tbeniftodes falutis Grecie autbor pa gina 106,28 tbemiflocles victor certamine tragaedorum 105,50 tbemifloclis ac Ariflidis inter fe dicta pag. 175,47 themifloclis ambitio| 105, Qr 45 In Plutarchum themiftoclis calliditas 109,31 themftoclis decreto Ariftides reuocatur ab exilio 107,51 themiflocdlisdidlá^ 105,15 115,8 (ol 175, 44. tbemifloclis ey Aviftidis ad pugnam ineundam confenfus 108,39 themifloclis cz. Aviflidis fimultas paind 105,4. tbemifloclis ez tegis Perfarum colloquium 113, 11 tbemiftoclis exitus 111,55 tbemiftodis fuga 111,55 tbemijtoclis genus 104,17 themifloclis bonores poft mortem pa« ind 115,9 tbemifloclisin Aflamfuga— 112,33 tbemifloclis indoles 104,30 tbemifloclis in patriam charitas pagina 11432 tbemiftoclis iuventus 104,49 tbemiftoclis mors 114537 c, voluntaria 409,1 tbemiftoclis pecuni 11142 tbemifloclis liberi tbemifloclis fepulcbrum, e2 rcl:quie 114, 41 04g. 114,50 in Tbemifloclis fepulcbrum Plato Comicus 115,4. tbemiftoclis ftrategema 107,9 e 199,41 tbeniftoclis fIrategema, quo pugnam Salaminiam obtinuit 108,27 tbemiftoclis fuafu Atbenienfes vrbem fein quam 107,34. tbemiftoclis virtus 458,38 themifto cli Ariftides prefertur 270, yer fü 57 in'Tbemiftoclem Ariftidis moderatio 4g. 272,12 de Themiftocle dicti Ariflidis 165,29 Tbeodecti memoria ab Alexadro bonorata$48,5 Tbeodotus Cbius à M. Bruto occiditur 647,6 tbeodoti Cbij cedes 647,3 Theopbrafli de Oratoribus iudicium p42-$95,19 tbeopbrafti libri 374.30 Tbeopompi Comici de Lacedemonijs dictum 357,20 tbeopompi diftum amarum— 36,7 Tbeopompi regis, dictum 39,56 aduerfus Tbeopompum Demoflbenis conflantia defenditur$96,8 Tbhermodon amnis$97.53 Therycionis oratio de contemnenda morte ad Cleomenem 302,13 Thefea,cse,locus 2,19 THESEA Orum,fa4crd 2,15 Tbefeis, tonfure genus quale /.— 2,21 T HESEVSedit us 2,11 Thefcus à patre agnitus 415 thefcus ad patrem Aegeti ve lem patere domus flatum. inuenerit 4,8 tbefcus Antiopam rapui 8,22 tbeleusclauatus— 2,17 tbefeus Cercyona occidit 352 tbefeus co itur:eo, quando 1545 tbefeus, Cromniyoniam fuem oc idit pag. 354 tbeeus cum Perigune coit 2:8 thefeus Damaflem Procruflem occidit ag. 2,53 thefeus Delphos abit oblaturus primitiss come Apollini 219 tbefeus Helenam rapit 10,1 thefeus, Herculis imitatov 3, thefeus Atticos ia vnam ciuitatem cogit 7,19 tbefeus improbos punire vtfoleat 4, verfu i tbefeus, in Cretam ad JMinoa mutendori confortio extra fortem fe ad iungit tbefeusin regni fuccefpionem à lo recipitur 4,17 tbefeus 1flbmia inftituit 8,1 tbefeus in vincula conijcitur— 10,18 thefeus Mavatbonium. taurum capit pag. 4-, 31 tbefeus nauigare qua arenoluerit| 3,9 tbefeus nauigare recufat Atbenas pagin4 2,41 tbefeus, Neptuni filius habitus— 2,55 tbefeus Paliantidas cedit 4517 tbefeus paterna figna extrabit. 2,40 thefeus Peripbetem interfcit— 3515 tbefeus profugit Atbenis 11,20 tbefcus Scironem quando occiderit pá gina 3,58 050 tbefeus Sinim Pityocampt ft pg 12. 3,20 thofeus fucceffor vegni recipitur pagina 417 thefeus Taurum bominem, fuperat pa gina$45 thefeus vinculis liberatur 1511 tbefeus, ynde dictus 2,12 thefci adolefcentta 237 tbefei etas latrocinijsinfeflà— 2,43 tbefei certamtna 9,28 thefei cum Amax onibus confüctus pá gina 8,47 tbefei cum Pi ritboo«miciti£— 9,39 tbefei«2 Herculis congrefjus— 9,53 tbefei ey Herculis propinquitas pag 9t^ ná 57 tbefei ex Cretaveditus.$,43 C 6559 tbefei filius Demopbon 65,8 tbefei F..Menalippus 5:3 thefei filijyOenopion 6,10 €, Stapbylus ead 11 thefei filij poft mortem patris qui? c gennt 11,29 thefei genus 127 thefci bonorespoft mortem— 1,5 thefei bo[pites primi, Phytalide pagita 454tbefei in Pontum profectio 8,19 tbefei mors 11,26 tbefei mulierum raptus taxatur paci"a 25,10 tbhefei moneta 8,2 tbefei nauis vbi feruata 7,10 tbefeinuptie 9,20 tbefei nuptie malorum caufe papin4 25,19 thefei obliuio taxatur 25,5 tbefeiorigo fupprimitur 2,34. thefei o[Ja Cimon Atbenas reportat 10,77 404,18 thefeipedagogusConnidas— xg tbefei peccata excufantur 24,36 thefci propofitum preclariffümum pa gua 3,14. thefei refpub. 7,5 tbefei vxor, Pbedra 8,17 tbefeo Atbenien[es parre detretant pag. 11,17 thefea Medea veneto tentat in terficevc 4,11 in Tbefeum Pallantid.e 4,20 ton fine Tbefeo, prouerbij origo paginta 9,30 & Tbefco,Hecale bonorata 4513 'é 5514 Tbefpis, primus tragoedus in Tbe|Jaliam Pompeius Cefarem fcquitur 498,7 Thefles Dionyfij maioris fororis rc[Pon[um forte ad Dionyfium mitorem Tbetes Tbrafybulus Atbenienfls vocalifiir: bag. OpsenaVey, quid) THVCYDIDES dPeride expulfus in exilium 196,27 Thucydides in vepub. aducr[arius Periclis 194,32 tbucydides Mileftus, Periclis aducrfarius tbucydidis genus tbucydidis laus "'Tburion Tburiorum conditor quis Tburius Apollo "Thüfci ceduntur tbufcorum quondam potentia 119,56 Thufculanorum calliditas— 127,56 TIBERIS inundatiomird— 739,20 inter Tiberis potes duos quomodo infula facta 68,41 "Tibia cancre,fordidum 77,1 tibias abiecit Minerua$ 430,25 371,18 432,39 371,19 127,28 7739 teillinus à T.Iunio feruatur| 735,52 tigillinus, Neronis proditor| 729,32 tigillini ante cedem flultitia| 258,26 tieillini cedes 238,30 TIGRANES dideitiaad pedes Pompeij deponit 486,55 Tigrates in Lucullum Mitbrobarzanem ducei mittit 420,5 tigrancs interficit nunciantes Luculli aduentum 419,55 tigranes fe dedit Pompeio^ 486, 5o tigranis abictlio 429,9 tigratis acies 421,19 tigranis arrogans dictum 420,42 tigranis diadema à Lucullo capti p4gitta 421,51 tigranis e» Mitbridatis coniunttio p4 gita 418,57 tigranis exercitus contra Luculli; ingens 420,45 tigranis faflus 418, tigranis filius vin&lus 487,6 tigranis faga 411,47 tigranis potentia 418,11 ad Tigraticm Appij Luculli legati libertas 418,23 ad Tigranem Appium Clodium Lucul. lus mittit 418,2 tigranem iterum fundit Lucullus pa. gina 423,22 in Tigranem Luculli expeditio: 419, yeríu 30 à Tigrane Gordyenorum rex necatus Pag. 422,32 de Tigrane Luculli ingens victoria pá gin 4214.2 cum Tigrate Luculli prelium 421,26 Tigranocerta,vrbs 420,1$ tigranocerta Lucullus capit /— 422,15 tigranocerta obfidet Lucullis 420,22 TiGvRINI dLabitnocefl 574,41 Timeus biftroricus notatur 61118 Timeus Platonem cz Ariflotelem reprebendit 430,39 Tumet inepte 430,27 Tinagoras Atbenienfis ab Artoxerxe corruptu: 710,5 timagoras legatus ob dona accepta da mnatus capite ple&itur— 141, Timandra Alcibiadem fünerat| 90, s Timiduas in tyránide funcflifima pagina 71111 Timoclee Thebane infigne factum pa gina$4.65 Timocreon Rbodits poeta Lyricus in Tbeniftoclem 1115 Timonis Mifantbropi epitapbium pa gitia 695,14. timonis Mifantbropibifloria 694, m ez inde TIMOLEON cdpit Syracufas 241, verfu 51 'Timoleon, cuius voce primum innotucrit 236, timolcon declaratus dux in Sicilia pagina 257,13 timoleon defertores Sicilia expulit p4 gina 244,34. timoleon diruit arcem Syracufanam pag. 242,4. timolcon fundit, fugatq; Ycetem| 258, verfu sz timoleot Icetem capit 24.5,18 timoleon magno prelio fandit Cartba ginenfes 244,10 timoleon Mamercum fundit... i45, verfu 3$ timoleon tnanfit Syracufís 246,16 timolcon pacat Siciliam 145,52 timoleon pacem cum Cartbaginenfibus facit 245,36 timoleon petit Syracuft$— 141,10 timoleon Poenis callidior 2317,56 timolcon in fenectute vifum amifit pa ginta 146,44. timolcon feruat fratr£ Timopbanem pag. 136,19 timoleon Siculorii res deploratas reflituit 238,355 timoleon. fucce[fus fuos fortune tribuit 246,17 timolcon traijcitin Siciliam— 258,1 timoleontis calumniatores 24.6,30 timoleontis cum equalibus fuis comparatio 24.6,4, timoleontis e Pauli Aemilij in bellicis rebus comparatio 260,23 timolcontis felicitas 244545 timoleontis frater occiditur— 36,36 timoleontis frater Timopbanes, qualis faerit 236,10 timoleontis funus 247,1 timoleontis genus 136,7 timoleontis magnus conflictus cii Cay tbaginenfibus 243,316 timoleontis moderatio 260,31 timoleontis morcs 236,7 timoleontis mors 247,9 timolcontis profperitas 24.0,7 timoleontis[Latus ante aduentum Syracufanorum 235,28 timoleontis fumma laus 24.6,36 timoleonti Dionyfius tyrannus dedit fe 339,5 timoleonti infidie parate deteguntur pag. 24.0,14. timoleonti iungunt fe Adranite pagina 238,55 timoleonti prodigium oblatum à 375 verfu 33 timoleonti fummi bonores babiti$yracufis 246,52 contra"Tinoleontem Cartbaginenflis apparatus 24.2,56 timolcontem Paulus con[lantid fuperaui 260,56 in Timoleontem Syracufanorum dceretum bonorificentiffmum 147, verfu 18 BB 4 vTimoleonteum eymnafium| 347,24. (ünopbanes occiditur" timopbanes Tümolcontis[rater 256, verfu 10 timopbanem[eruat Timoleon. paginá 236,19 "rimofitbeus feruat legatos Romanos p42- 118,1 Timotbeus in exilium pulfus timotbeus noluit facta fua tribui fortune 365,57 Tiribazus Ártoxerxem cum exercitu flrategemate feruat 710,41 tiribaxus Darium F. in patrem Arto226.:6 230,5, 366,5 xerxem incendit 711,46 tiribazi cedes 712,1 tiribazi leuitas 704,9 tiribazi mores 71552 Tijfaphernes obtruncat— 464,17 c 71913 tiffapbernis perfidia 463,40 ad Tiffaphernem Alcibiades Lacedemonijs relictis fugit 84,18 de Tiffapberae Agefilai victoria pagina 464,14 à Tiffapberne capti Alcibiadis fuga p:2- 85,56 aíhiia quid Grecis 2,14 Tübora vrbs 370423 TT itinij mors 650,30 Titius ab Antonio deficit ad Octauiu P4. 691,16 Titurius cum exercitu ce]u5. 976,37 "Tolmidis cedes 197,51 M. ToRQVArI infilik vitorem feueritas 208,26 4À Trebia pugn4 Annibalis| 160,54. Triballorum vex funditur ab Alexan dro$4544 TRIBVNATVS PLEBIS poteflas pá gina 524,5 TRIBVNORVM PLEBIS lHnitium pag. 91,42 Tribus Atbenienfes: vide, Atbenienfes tribus TRIBVS ROMANAE[ub Romulo tres 19,28 Tributum pendere quando defit Ro me 259,30 TRIVMPHANDI folennitas 17,358 TRIVMPHI C7 Ouationis differentia pag. 151,9 in Triumpbum currus quando primo adbibitus 17,50 TRIVMPHI Antorij in Aegypto de Artaua[de Armeniorum rege 689,20 Cafaris lulij de Pompcij liberis pa gind$85, 13 2 34Camilli 117,19 Catonis Maioris 277,1 Catult cum Mario 34-4523 Fabij Maximi 11. 213,24. In Plutarchum Luculli 425,40 M. Marcelli 145,30 c7, in Albano 151,5 C. Marij 1.de Iugurtha— 338,49 Marij cum Catulo 34423 O&tauij Augufti de Antonio ct Cleo patra€95,8 Pauli Aemilij triumpbi egregia defcriptio i57,(G inde Pompeii.| 490,290 inde Poplicole deHetrufcis— 69,20 c7, de Sabinis 74, Quintij Flaminij de Pbilippo Ma cedonum rege 210,6 Roinuli de Acrone Ceninenfii rege17360 de Veientibus 21,4.0 Scipionis Africani de Cartbaginen fibus 184,28 Surene de Cra[fo 456,55 Sylle 377,44 M. Valerij,Poplicole fratris,de Sa binis 73,1 Ventidij de Parthis 684,9 triumpborum initium 17,44 TRIVMVIRATVS 645,20 Triunviri, Cefar O8. M. Antonius Q Lepidus orbem terrarumtanquam patrimonii diuidunt 682,56 triumvirorum conuentu— 616,54 triumyirorum, OClauij, Antonij e7 Lepidi, apud Bononiam conuentus p4g- 616,54.(9 679,29 triumvirorum,Odlauij, Cefaris, Atttonijq;, poft conuentum ad Bononiam profcriptio 679,30 TROEZEN, d Tbefco incolis aucta pa gina 13t Trozeniorum Deus tutelaris Neptu nus,vtcolatur 236 traexceniorum in Atbenienfes benignitas 107535 Tuberonis virtus 248,30 Tuberonum paupertas eo concordia pag. 248,31 Tulliole Ciceroni F.mors— 615,22 Tullius Cimber pro fratre exule Cefarem fimulate precatur—| 642,7 Tullius Coriolano infidiatur 101,32 tullij cedes 101,:6 ad Tullium Coriolani oratio. 96,35 in Tuvpillum falfo proditionis rei, vt animaduerteretur. Marius autbor pag. 337.9 Turris balneorum 165,21 Tutola,ancilla 125,54. T»ndaridarü cum Atbenienfibus bellum TYRANNIDIS tttáximum malum pa gi na 239,4.6 de Tyrannide dictum Solonis|. 8,39 in T.yránide faneftiftima timiditas pagina 71111 Torannio Grámaticus captus 417,33 19,26 4 de Tyrannis Nealcis pictoris didtunt p42- 716,35 rvnvs expugnatur ab Alexandro 4g. 551,17 T»ri obfidio 550,45 v Vagifis didum, oftenfa manus vola pag. 450,43 Valerie, ad Volumniam Corioliani matremjoratio 99,56 Valeriam Hortenfij oratoris forores ducit Sylla 37836 in Valeria vxore ambienda Sylle lafciuia 378,21 Valerius Coruinus fexies conful pagina 344,46 M. Valerius, Poplicole frater de Sabinis triumipbum ducit 73,» Q. Valerij cedes 478,25 Valerij Flacci ingenium 274,6 valerij Flacci fuafu Cato Malor Romam migrat 27413 de Varino Spartaci victorie. 447,3 vARRO pbilofopbus 15,48 ad Vatinium Ciceronis dictum 604, yer[u 4i Vales Germane quomodo ventura predicerent 575.9 vatum predidiones ex Dionis concionantis circumflantijs— 629,8 Vberum fontiumds comparatio 251, yer[u 30 VEIENTES, Vbi 21,23 veientes fuperantur à Romulo 20, ver[u 30 de Velentibus. Canuilli faftuofus triumpbus 17,19 cum Veientibus Romuli foedus 21,57 vzir cuniculo capiuntu 116,45 Veiorum obfidionem Camillus vroet P4. 115,7 veijs captis Camillipreces— 16,55 Velabrum 135t vVelitras colonia ob peftilentiam deducta 93,22 Venator Kefopicus: vide, Aefopicus yenator veneficorum. poeta apud. Perfas paina 709,7 Ventidius de Parthis folus trismpbaut 684,10 Ventidij contráPartbos vittorie pagina 683,46 VENVS, Epitragia vnde dicla 5,40 Verba in Pbilofopbia nouata 6145€ Vercingetorix à Cefare fufus$77, 16 vercingentorix dux Gallorum cotrá Cefarem$77,* Verginius imperator appellatur 750, yerfu 19 in Verrem Ciceronis acitones 604,2 contra Verrem Ciceronis dicta in 4cionibus 664,8 VEST A ,cffigies mundi VESTALES VIRGINES eO veflalium facra Í 121,24. Veteranorum querimonia contraCe arem$80,24. in Vetulam dictum Peridis:! 200,49 Vibius puellas duas in[beluncam ad 445,19 vibij in Craffum bumanita— 445,2 Craffum mittit VICTORIA Vt paretur 255,28 vittorie fienum,palma 6,45 ex Vict malo pefüilentia 72,9 Vicus publicus 69,4.6 dc Viduis maritandis Romana lex pa gis4 685,1z Vindicius coniurationem percipit pa gina 67,19 yindicus coniurationem Valerio Poplicole indicat 67,46 Vindicfa,manumifsio, vnde dita pa gin4 68,39 in Vino verit4s, prouerbium|. 507,$ po Virgine ceduur equaad Leuctra pag. 137,45 VIRGINES VESTALES: yide, Veflales virgines Virginum exercitationes ex difciplina4pud Lacedemonios— 35,14. VIRI BONI: Vide, Boni viri Virorum illuftrium vite in quem vfum fcribende,aclegende /— 255,s virorum inter fe fimilium aliquot pa ria 7135,50 virorum quorundam illuftrium matres ignote 76,29 virorum Sparte occupatio— 37,45 viris magnis inuidiainfefla| 186,21 Viridomarus 144, 46 VIRTVTIS dior vnde veniat 520, 40 virtutis comes, inuidi4 727,6 yirtutis con[Lantia 391,53 virtutis diuinitas 23,3 viriutis i42n:e bominibus aliquid co PLVTARCHI 45,10 20,28 Veflalium virginum inflituta| 45,1 tum virginum inflitutio 4 4., 41 luti virginum prerogatiue p4 457 ve[Falium virginum punitiones 45,1 Index. donandum$9,5 Volupias walorum cfca 316,44. Virtutis yis 0170,16 C 1959 vRBS Romana: vide, Romans vrbs e$06,10 Vlipetes cefi 676,8 virtutis vis,quanta 187,45 vfipetesin Galliam$76, virtutis vocabulit, quid fignificet pa- Vtice Cato Minorprefe—$,6,8 gina 90,2 Vulgiinconflantia 84,33 vyirtuté adolefeert,pulcbrum 418,19 Vulturum augurium,ey natuva. 5,8 virtute propria,non aliena fraude res vxonisiufie e pellicis difcrimen gerende 118,2 pag. 640,57 VIRTVTIS,Femplum 53,8 Vxorisrepudium primum Rome paV 1T A£ defcribéde modus 401,41 gina 25,24. Vite improborum cur etiam deferi-— de Vxore repudiata, dictum Cefaris bantur 656,49 a 611,26 de Vita eg morte, varie fententie pa x gina 5932 XANTHIORV M voluntarii; eVitelliu imperator à legionibus Ger xitium 64.614. manicis falutatus T7535. Xantbus incenfa 64.6,26 Vitellianus tumultus 7394. Xantippicanis 107,49 Vitelliani Otbonianos prelio vincit— Xenocrates cOtemptus ab. Antipatro Pag. 741, 41 pag. 514,19 vitellianorum ducum vitia— 7; 9,53 xenocratis autboritas 514,7 vitelliasorum militum peruerfItas P4 Xenopbantu, tibicen infignis 457, gina 739,21 verfu 6 vitelliawori OtbonianorumQ;confli- xzNoPRO N,conte$ Agefilai 647. aus 741319 verfu 41 vitellianis Otboniani duces coniun- Xenopbontis biftoricilau^ o 5$ guntur 74556 XERXES0gatus, Lucullus appel. Vitellii Romam patriam prodere per- latus 426,1; tentant Tarquinio 67,122 deXerxisponte excindendo Ariflidis ViT1A Cüfenefcere pulchri 438,19 confilium 109,33 Vrxerüt, verbum de interfcélisvfur-— contra Xerxem Ariflidis facla c7 con patum 608, 4.0 filia 265,16 VoLsctr funduntur 1795. Xerxem Grecinauali prelio vincunt Volci opera Coriolani prelio vin- pag. 109,24 cuntur 92:6 aduer Xerxem Tbemiflocles Atbe volfcorum in Coriolanum inuidia pa nien[is dux 106,9 gina 98,5 de Xerxe fugando Ariftidis cófilium volícos Coriolanus reducit ab vrbe pag. 265,42 pag. 100,4 Cui Xerxe Grecorum pugna naua4d Volfcos Coriolanus fe con fert o6, lis 109,10 verfa 2 yA 4 Volfcis Coriolanus dux bellicontra— ad Zamam pugna Cartbaoinenfii; e Romanos creatur 97,43 Romanorum 17552€7 185,55 Volamnie ad Corolianum filium ora- Zelotypiam tollit Lycurgus é repub. tio 100,22 Laconum 33 54. volumnie ad matronas Romanasora— Zeno Eleateg 191,55 tto 100,8 Zenodotiam Craffus capit— 450,21 ad Volumniam Coriolani matrem, va Zegite 60,16 lzrie oratio 99,56 Zexidisin pingendo mos 195,21 LENDICIS FINIS pwxzrvs Molofforu rex Tbemiflodlé conferuauit pa ind 75554 Adolefcétulis laudi vbi ducatur quàm. plurimos babere amatores 747,1 8 Aemplij Probiliber de Hifloricis 761, verfu$4em)lij Probi liber de vita Catonis pa gin4 785,44 AGzstLAVS ob formam c7 fiatura contemptus(077453 Agefilaus Spartam coneruauit. 7735 verfu 39 agefilai abflinentia 77442 agefilai de Atbenienfibus ev Bocotijs victoria 773,49 agefilaierga Deos religio— 775,23 age[ilai erga magiftratum obedientia pag- 77332 agefilai fides 772,43 agefilai in capiendis caftrorum locis, prudentia 7754 age[ilai in expeditione celeritas 772, verfa 3 agefilai in patriam charitas| 775,51 age[ilai in victos clementia| 77352 agefilai mors 774.18 agefilai religio 771,44. agelilai ves in Pbrygiagefte 772,49 agc[ilaiflrategema. 772,56€7 775 verfu 43 db Agefilao bellum Corintbium confe cum 773,27 ALCIBIADES abfens Atbenis damna tur 754 alcibiades abfens Atbenis veus fit pagina 756,55 alcibiades ad Thiffapherné proficifaitur 757,18 alcibiades amatus á Socrate— 756,31 alcibiades Atbenienfes perfuafit Syracufanis bellumindicere— 756,56 alcibiades bellum aduerfus patria Athenas, à fe molitum vt excufare fit folitus 757747 alcibiades Cereris my[leria domi face re accufatur 756,47 alcibiades caflella tria iuxta Pataram communit 758.3 «lcibiades in patriam reflituitur 757, verfu 27 dlcibiades Lacedemonem. demigrat p4g. 797,6 alcibiades pretor apud Sami 757,24. Alcibiades rediens donatur aureis&neisq; coronis 757.41 álcibiades T burios in 1taliam perueélus, fe à cu[todibus fubducit 756, IN AEMYLIVM PROBVM INDEX verfu$7 ez inde alcibiadis apud Athenienfes gvatia e potentia 756,43 alabiadis auunculus Pericles— 756, in marg. alcibiadis de liberanda patria ci rege Perfarum confilia 758,32 alcbiadis dotes eg animi«9 corporis pag. 756,20£z inde alcbiadis educatio 756,17 alcibiadis genus 756,17 alcibiadis in patriam charitas: 758,6 alcibiadis mirum ingenium ac ver[atile 759,8 alcibiadis preceptor Socrates 756,28 ad Alcibiadis reditum populi concurfus 75734 alcibiadis fagacitas in periculis effugiendis odorandisq; 75747 alcibiadis virtutes et vitia paria 756; ver(fu 18 alcibiadi Tbraces ob pecuniam infidiantur 758,26 alcibiadi Thrafibulus ver& geftarum gloria anteponitur 759,12 alcibiadem tres Hiftorici fummis laudibus extulerunt 758,56 ALEXANDER Magtis 780,10 Alexandri ducum in cius liberos perft dia 777,11 alexandri equitum ala, Heterice dicta pag. 774558 alexandri eg Romanorum veterano» ric milità fuperbia collata 776,10 alexandri facce[forum nemo fevegem appellare aufus fuit, Eumenes quodd vixit 777,19 Annales Attici 78418 ANNIBAL Scipione fuperatus 782, verfu 38 annibal ab Italia inuictus difcefeit pagin4 782,32 annibal ad vrbem Romá caftra ponit p. 782,20 annibal imperator 78155 annibalin Hifpaniam ductus annibal quo ftrategemate Cretenflum infidias euaferit 7833 annibal veneno fumpto moritur pagina 784315 annibalis ad Antiochum fuga. 783,2 annibalis ad Antiocbit oratio, qua fui in Romanos odij fidé facit 781, 4.3 annibalis callidum confilium in regia naui deprebendenda 783,42 annibalis in Romanos odium| 781,32 annibalis fratris M.agonis interitus pag annibalis libri Grece cofcripti 784., 781,8 783,10 verfu 3 «nnibalis preftantia 781,16 annibalis prime militie vudiméta pagita 781, 5 annibalis res gefte in Hifpania 781,57 annibalis flrategema 782,14. annibalis flrategenta in pugna nauali ex ferpentibus 783,35 annibalis victoria de Eumene 7835, 5o annibalem Romani à Prufia fibi dedi poftulant 78455 ANTIGONVS 780,21 Antigoni contra Eumené callida profttio 776,17 antigoni bumanum diclum— 777,21 antigono Eumenes à fuis deditur pagina 71647 in Antigonum Eumenis[lrategema pa gina 776535 da ANT10cH VM Atnibalis fuga pá gina 783,1 ad Antiochi Annibalis oratio, qua[ui in Romanos odij fidé facit. 281,45 abANT1PATRO Eutnenes capitis damnatus 77526 APoLLo confultus de duce ab Atbenienfibus eligendo ad. coloniam Cberfonnefum deducendá 748,10 Apollinis de Miltiade oraculi 748,12 ARGiLIVS Pauanie literas ad Arta bazxum.foluit 75454. Argilius puer, Paufanie confiliorum cum Xerxe proditor g54 ARGos Theniflocles exul babitati concedit 75,48 ARISTIDES cOdemnationis fue caufam querit 7593,47 Ariflides e Tbemiflocles de principa tu contenderunt 751,44 ariflides in patriam ve[litutus 752,50 ariflides, Wftus cognomine dictus pa^ gina 753544€ 5o arijtides Preetor 751453 ariftides quibus clarus 752355 aricl idis abSlinentta 751,8 ariflidis arbitrio quantum. pecunie quotáis Deli depofitum fuerit pa« gina 753,6 áriftidis decennaleexilium— 752,45 ariflidis filie publicé alite ct dc cómw ni collocat 75,1 viftidis iuflicia T» ariflidis mors 751 arifiidis pater 752,40 aristidis paupertas 755,8 ariftidis res bello gefle 7154 ARTABAZVS ad Paufaniam mi[fas de Grecia prodenda, à Xerxe p gua$327 7535377 Arte Ín Aemyl. Prob. index. ARTAPHERNES Dariduxin Atbe— in Bello quantum cafus ey fortunapof— Celevitasin bello valet 766,49 nicnfes 748,55 fant 749,39 Cererismyficria Alcibiades domi jaARTAXERXIS 4d Themilloclé ver— in Bello velocitas vtilis 969,2 cere accufatur 756,47 bain cluttatum donatarum tradi-— Beneuolenti4 nifi,nullumimperitiu-|^ CHABRIAE dulorit4s 764,47 tione 752,18 tium 762,231. Chabrie cades 764,48 4d Ariaxerxem Tbeiifloclisepilola| Bootica ingenia 7595. cbabrie nouum in prelio inueni papag. 75211 deBeotijs Agefilai victoria. 273,19 gina 764417 ab Ariaxerxelpbicratesexercituicó- B»xantium expugnatum à Paufania| cbabrie res gefle 764,1$ ductitio prefectus 763,50 pa 753338 chabrie virtus 764547 rtaxerxes duo 789,2 C in Chabriam Atbenienfium decretum in A/piu Cataonieregé Datamisex-— Calamitati quant.e fiducia nimia effe pag. 764,32 peditio 766,56 foleat 77542 CHALCIOECV S,£reddomis M1 afpim Datamtes capit 766,49 CALLIA S diues 750,40 NERVAE 754.,in marg. ATHENAE 4T4rium Grecie cómu-— Callias Helpinicé vxorépetitz;4, 44 CHERSONNESVM Atbenienfes cone 755,8 Callicratis in Dionem coiuratio 762, lonos mittere parant 748,7 4t Miltiades reuertitur 74.8,50 verfu só inCberfonnefo Miltiades regia aucto 5 qui belli duces non potuerint callicratis periurium 763,5 ritate imperat 748,24. 64,43 Callifiratus Atbenicfitlegatut 769,55;€ 1 M O N abexilio reuocatur 755,6 NiENSESáDarioobfofi4La Cappadocia Eumehidata. 774, 44. Cimó 6 carcere ad principatum 754, cdemonijsauxilii petunt 74.9,4.— Cares Lemni inbabitatorcs inde mi- ver[u 4.4. fes Cherfonnefum colonos mit grant 748,0 cimon exilio decénali mul&latur 755,; tere parant 745,7 CARTHAGO d[fuismilitibusinfum-— cimon, Imperator in C»prum miffus a! lum incon[lantia— 757,45 mun difcrimenaddudla 7280,54. p22- 755,9 at 1 773,3— Cartbagine reges bini 781,5; cimon pacem conftituit inter Lacedebenienfium Unperatorum extrema| CARTHAGINENSIVM legati Ro- monios e Atbenienfes 755,8 765, jo mam mittuntur,de pacegratiasdi-— cimon fororem germanam in matriTum in Chabriam decretum duri 781,4$ monio babuit 747,0 764.32. Cartbaginenfium mores quis peruer-— cimonis adole[cétia dura multisq; adà legatus Calliflratus 769, terit 79115 uerfitatibus erumnofa— 754,54, verfu$$. Cafus in bello quant pofüit 749,19 cimonis adolefcentis calamitas 754.53 atbenicnfit plebifcito cur Epaminon- M. PoRTIVS CATO Aedilis cimo cuftodia quà liberatus 754,44. [ baruertt 779,21 Plebis 78518 cimonis dotes predar.e 734545 " vrbsez portus Tbeni«— Cato c o s.c cenfor cum L. Valerio— cimonis genus 714,33 41 opera communitá— 751,14. Flacco 78s11 cimonis liberalitas infignis 755,13 cato cos. Hifbaniam citeriorem for.— cimonis mors 755,10 titur 78521€722 cimonis oflracifmus 755,3 747,36 Cato culus[uafu Romam migrárit pa-.— eimonis reprecarégefte 254,47 apud Athenienfes Alcibiadis gratia et gina 78s:— cimonis vxoris Helpinices audax piepoteitia cato queTor 78517 tas 754,42 n Atbenienfes Datis eg Arí cato Q.. Ennium poetam Romam du-— Cimones duo 748, marg, xit 78520 Citium oppidum 755,310 lenfibus Agefllai vilorispa— cato tribunus militum 785,15 Cuilis vittoria omnis futefla 771,5 g 77339 catonis cenjuva 78527 quam Ciuitas, vnus bomo pli vbipa enfibus Demetrio Pbalereo— catonis c7 Scipionis Africani difJen- gina 7757 ente[lta pofi&e 749,33 fiones 785235 Clafis,mille ducentari naui 7; 0329 ab Atbenienfibus Twmotbeus damna- catonis felicitas 78531 Clafüs quingentari nauium 748,54. tus 765,57 catonis biflorici libri 78537. CLEON Halyarnaffes— 756,1 ATTICI Annales 784,18 catonis biftoricorum librorum árgu— Colone,locus in agro Troade 75547 «d Auctoritatem retinendam commé menta ibid.| coNoN doloá Períis Captus. 761,11 tum 776,1 catonisinimicitie qua decaufa fufce-— Conon Perfarum regem adorare recu Aulica fides 758,43 pte 785,30 fat: dn 760,43 B catonis integritas 7285,31. cononis de Laced.enonijs victoria pá ia Barbaros Paufanie fecunda expe-— catonis militia prima 785,14. gina(00 760,6 ditio 753,36 cdtohis natale folum 7859 Confortis potefLas omnis impaties paBellum C um'Tbemifloclege-— catonis orationes 78$,37 gina:— 774, marg, flum 750,30 catonis Originum libri 785,319 Con/ucfcere à teneris, quantum fit pabellum Corintbium ab. Agefllao confe catonis triumpbu 785,22 gina t 762,9 Gun E 771,27 Catonis virtutes eximie 78531 Contemnendum nibil in bello 759, belli duces qui Atbenis viuere non| catonis vite longitudo 785,30 verfa 37 tuevint 764,4; deCatonis vita, Aemylij Probi liber. Contumelia idgnos viros non frangit in B-ilo celeritas valet 765,43 pag. 785,4-4- Pe 759,15 in B-lonibil contemnendum 759,57— in Cataonie regé A[bln Datamisex-— Copijs paruisres magne$cfle 771, bcllo pax paritur 769, 46 peditio 266,6 verfi 27 Corcyreum Index in Cororeum bellum à Tbemiffocle ge^ dionis corporis forma 261,15 fium 750,20 dionis diuitie ibid, Corintbitm bellum ab Agefilao confe dionis funus 763,17 dum 773,7 dionisgenus 761439 ácogixrHiiSSor4cu[ecodite dionisin Dionyflumcopie— 762,16 pag. 779,1 dionisingenium 761315 Corintbum Dion deportari ivfus à— dionis vxor 261,25 Dionyfio 76:2 inDionem Callicratis coniuratio p4in Craterum Eumenis humanitas pa-—— gina 762,56 gina 775,1 dionem Dionyfius Corintbum deporde Cratero Eumenis victoria 775,13 tari iubet 762,2 carrENSIVM infidias quofira D1oNYSIVS 780413 icpenate Annibal euaferit 785,21 Dion»fius Dionem Corinthum depor Cyclades infule in Atbenienfium per- tari iubet 762i ueniunt poteftatem 748,2 dionyfius Platonem Tarento in SiciCYRVS 779156 liam accer[it 761,36 D dion»fius potione foporifera fublatus DARIVS 780,1 pa2- 761,48 Darij ducesin Atbenienfes, Datis e in Dionyfium Dionis copie. 762,16 Artapbernes 748,5 dDion»fio Plato venundariiu[Jus pa à Darij ducibus Atbcnienfes obfcfii QA gin 76141 Lacedeemonijs auxilium petunt pa Difcit facile audiendi ftudiofus 765, gina 749,4 yerfu 10 de Dario faperando JMiltiadis confi Duces belli Athenis qui viuere no polium 748,39 tucrint 764443 DATAMES Afpim capit 766,49. POLOPES Scyro occupata eijcudm Dataines deficit à rege Perfarum pa« tur 754455 guia 767,10 E datames per fimulatam cuiufdam atia Eloquentie innocentieq; vis collatio citiam interficitur 768,12 p42. 752,41 datames Thyum regem Paphlagonie eloquentie vis ibid. cum vxore cz liberiscapit 766, Q. Ennüw Roma à quo ductus paverfu 20 gina 385,20 datamis de regis Perfarum exercitu, EP AM INONDAS Atbenienfi victoria 767,48 plebifcito cur nó parucrit 770,22 datamis genus 466,2 Epaminondas Muflca docs 747,8 datamis in Afpim Cataonie regé, ex- epaminondas faltauit cómodé 747,9 pcditio 266,56 cpaminondas tibijs fcienter cecinit ibi. datamis inbello calliditas— 767,531. cpaminonde abílnentis— 769,20 datamis[Irategema 7267,10 epaminonde cedes 779,46 datamis flvategerna aduerfus infidias cpaminond.e charitas erga ciues 769, regis Perfarum 268,4 verfu 16 ad Datamen interficiendum JMitbri- epaminond.e ditum de procreádis lt. datis mirus dolus 768,24. beris 779,54contra Datamcn regis Perfarum co- epaminonde dictaaliquot/ 769,47 pie 267,42 epaminonde dilemma, de patris cbacum Datamercegis Perfarum pax[imu—— ritate 769,15 lat 7367,55 epaminonde elogium 770,36 à Datarte Scifmas E.deficit— 767,53 epaminondecloquentia— 769,39 patis Darij dux in Athenienfes 748, cpaminond.e fides 76945 verfu s; epaminonde genus 768, 48 DECEMVIRATVS in Grecia. epaminode in philofopbia preceptor per Lyfandrum institutus 755,37 L»fias Tarentinus 768,53 DrLVS,eráriumcommuneGrecie epaminond.e in[litutio 768,49 p42- 753,7 t€paminond.e mores 769,6 DEMETRIVS 28o,21 epaminonde moricntis didü 770,51 Demetrio Pbalereo trecente flatue| epaminonde patientia C pictas in pa ab Atbenienfibus pofite| 24.9533 trim 770,1 erg Dos Agefilaiveligio 773, 21 epaminonde virtutes 769,7 in Dcos Thymolcontis pietas 77951. EPHORORVM Laccdemone po» p 10 N18 cedes 263,20 teftas 753,53 Dionis caufa Platonem Tarento in Si- Ephoris puer epiflolam Paufanie ad eliam Dionyfius accerfit 76536. Xerxem prodidit 4543 apud Epboros fummum Lacedewtone imperium 75133 Equorum agitandoriau callidum. Eumenis inuentum 775,34 ERITRLA c4pí4 à Darij ducibus p4g- 7494 EVMENES à fuis deditur Antigono 776,47 Eurtenes capitis ab Antipatro damna tus 775,26 cumenes Pbilippi«x Alexandri Magni fcribe 7743 eumenis captiui con[lantia— 777,4 euimenis captiuimagnanimitas| ibid. cumenis commentum ad inuidiam de» clinandam,q auctoritaté retinendam 776,2 eumenis de Cratero ac Neoptolemo victoria 77143 cumenis de equis agitandis callidà inucntum 77534 eumenis fuga in pugna aduerfus Anni balem 723,49 eurzenis funus 777438 cumcnis gratus dhintus 775,54 eumenis genus 774537 eumenis in Antigonum firategema pa gina 77655 cumenis in Crater bumanitas 775,22 euimeris in Perdiccam fides. 774.54euimenis interitus 777,23 eunictis mores 7745419 eumenis patria 7274418 eumenis virtus ibid. cianeni Cappadodadatá| 774,44 contra Eumene Antigoni callida prof to 776,17 cumene viuo nemo Alexandr? fuccefforum fe regem aufus eft. appellare p«g. 777,9 EVMOLPIDAE facerdotes 757,4c 47 Euripiades Lacedemonigrumrex pá gina 750,53 Eurpflbenes 773,56 Exercitus ace?! 767,in marg. F 7:85,43 tia quante calamiitati fole é 74 L. Val. Flaccus c o s. ez. Cenfor cnm Catone 785,11 Fortifii,qui babiti 7755 rogRTVNAQ cafu inbcllo quantum pofsit 749519 Fortune incon[lantia 761,19 Cc 765,4t in Fortutia fecunda modi tenere, diffe cile 7654 G Glorie comes,inuidia 764,36 Gong»lu Eretricnfis 7539 Grecie communis clafis, trecétarum nauium icm!yuuum i'robum. 750.42 Inuidia:glorie e» opi COfllC$ 764,56 Maratbonie puone celebs; ectam Xerxis copie 750,27 adInuidiam declinandam commenti yerfa 24. cta decem tiratus inflitutus pa. pag. 76,2 Barethonis campi fit us 749,» 75537, IPHICRATES ab Artaxerxeexerci-— de Mardonio Paufatie vicloria«pud sfcrib e bonorifiai 774, tul conduttitio prefectus 763,50 Plateas 753,17 32 Ipbicratis corporis forpta 761,77 Matrem timidi flere non folere, praGRAI1VS Hercules 781,5 ipbicratis fides 764,2 uerbium 759,38 Graius faltus 781,6 ipbicratis filius 764,6 MILTIADES aduer[us Wfulas, 2 per Gratum faltum. Annibal in vali; ipbicratis filij ditum quoddam gra- baros que iuuerant ady,'erfus er 582, in marg.eg 8 poe ibid, nienfes, mittitur ela[Je feptusginta y« quid 747,33 ipbicratis re 5 gefle 763,4.4. auium 749334. H ipbicratis virtus 765,57 Miltiades Athenas TCHertituy 74.8, so Hercdiuit 78510 isTHER fluuius póte illus 748,54. multiadis condemnationis caufa 749, erator 795i lura patrie quám bofpitij fanctiora verfu so€? inde mttcar in Hifbania mittitur 781,6 pag. 765,49 tmiltiades oraculo Apollinis ad coloaris cedes L niam deducenda deligitur 748,13 b is s confi ins Lacediemone Paufatias in vincula co miliiades pretor 749,7 Ha/drubal 78 ljcitur 753,31 miltiades regia auctoritate in Cbertus 780,3; LACEDAEMONIORVM gratit4s ij fonnefo imperat 748,24 Romanos odii 781,20 iudicijs 75497 müliiades fIrategemate Lemmum obti. 78119 Lacedemonior ri mira techna ad Pau- net 748,27 J; tiagefle 731,16 fatnie confcfsi? eliciendà 754, 9 miltiadis confilium de Darió fuperan banik"e$ in Sici ilia geft.e 780,38 lacedemoniorum ft Jtrages ad Tbermo do 748,39 HASDRVBAL fOrinofus 7819 pylas 750,42 miltiadis confilium is obfifendo DaHafdrubal Hailcaris gener 789112 lacedemonios Tbeiiftocles decipit rij ducibus 749,8 Helotee 733,54. E4g. 7/537 miltiadis genus 748,2 Helpinic ter forerer vienen: 4d Lacedemonios Tbemif toceslega-— miltiadj; laus 750, pag. 754. Lus 7:524. mültiadis ob Maratboniam vioriam belpinices Cimonis vxoris ud epic de e Laced«emonijs Cononi B vitloriapa premium 749,26 E45 754,42 gina 760,56 Miltiades duo 74.8, in marg. Hemerodromi, velociftimi curfores 4 Lacedemonijs Paufanias mul&atus— in-Mnerue edem Paufanias confu A m 74.9,in marg, pag. 52,41 git 7354510 782, Lancca,pro Scytala Laconica 753 LS Minerue Cbalcioeeus 754521 nies Atbenis deleti prete iti Legatis admitte dis ad Regem, Q0$ MITHRIDATIS mirus dolus; 4d D4 Kien 756,48 Perfarum 760, famen interficiendum 768,24. tequitumala,di-— ve MNvs dCaribis babitataz48,50— Mox dum tenere in fortuna fee nda, dif 77418 Lenus Atbeniefibus Jubijcitur 748,51 fic 761,4. lingue elo Lex duragías 759,2 de.Moanibus 5 ligneis oraculi 7 so 33 LFONIDA S,L4tcedeimoniorum rex in pbilofo ophia preceptor 768,55 Impcri L»finmachus um null AO n 780,21 M MACEDONVM militum«2: Romatiorum virtus confertur 775,4. Magonis Annibalis fratris interitus pag. 763,10 MARATHONIA pugna Miltiade dy ec 749,16 , iu Mors bonefla, turpi Vité anteponen750,40 da 764.54. i5 procreandis Epaminonde— Multori imperiis 850 bene gerir di&um 770,54 pag. 762,217 Libertatis fl fpecies 779,40 Munera paria diuturna funt 760, 4. LYSANDER d Pharnabazo eg'gregie Mi 7i cd in Romano principe vittof: acceptus 756,3 pg. 768, ofander decemviratum in. Gracia Mufici excellentes 768,51 inflituit 7549,37 N lvfander oracula corrüpere lar io^— Nauium trecentarum clafis, comn:une conat 755,49 hi5 Grece 750,42 lyfander[ui imprudens accufator. rpa- Neoces'Tbe iiftoclis pater 750,10 765,49 gita 756, de Veoptol€mo Eumenis victoria pabyfandri felicitas 755,15 ginta 7753 Ioram 765,46 lyfandri potenti i4 753,4.0 NEPTVN1 fini religiofiffimi; 75449 LYStAS Tarentinus ,Epaminonde Obnpie vidor citari laus maena Opum comes inuidia Ospantz op, quid » Apud Grecos 747,20 764,36 75353 D Paphlagonie regem Tbyum Dates cum vxore ct liberis Capit 766,20 Paru: infula vtab. Miltia ladis obfidione liberata Index in dePatriecharitatedilemma 769,25. àPerfarum ege Datames d eficit pa^ verfu 3: patrie, quàm bofpitij iura fanctiora gina 467,10 Scyrusinfula 754.5: pag. 765,49 àPerfisConondolocaptus— 761,11. SEU EV cvs 280,26 PAVSANIAS d Lacedamonijs mul. Perficum bellum 250,77 deSerpentibus in naue inijciendis An &atus 753,41. Pbarnabazus Ly[andrum decipit pa- nibalis inuentum 783,35 pau[anias captiuos Xerxi dám remit- gina 7663 SSicVLORVM in Tbymoleontem atit 751,30 APbarnabaxo Lyfander egregie de- mor,e7 bonores 77948 pau[anias in edem Minerue confu- ceptus 456,5 SOCRATE S,Alcibiadis preceptor git 754,20 Pbidippides curfor 74954. pag.— 756,38 pHiLiPPVS Mácedo 48o,9 Sororem germana tn matrimonto b4pau[anias intemperans 73» paufanias Laccdemone in vinculacoó- Philippifcriba Eumenes— 774532 bere Aibenicnfium inflituto licuitz ijcitur 755,31. PHOCION,BOIA appellats| 777, Romanorumminime| 74746 paufanias veprebefus,et quare 753,22 verfa 46 754,19 paufanie ad regem Xerxem litere pa— pbocio proditionis accu(atus 778,19 Sofilus, Antiibalis literarum Graecari giá 753,3» phocionis abflinentia 777,49 doctor 784,2; ad Paufanie confeffioné elicienda La- pbocionis crimina 777,54 Spartam Agefllaus cferuauit 775,9 ccdemoniorimiratecbna 754,9— phocionis dilemma 777,1 Stejagoras Miltiadis frater, pro ipfo pauanie cum Argilio colloquium de pbocionis ingratitudo 7784 caufam dicit 749,47 non aperienda. Grecie macbinata Phrygie oppiduli,Saminea 758,47 Strymon, flumen 754,48 cum Perfisproditione— 754515 Pittaci dictum 760,2 Studiofus audiédi,facilé difcit 769,10 pauanie de Mardonio vidorieapud— Platecnfes foli, auxilio Atbenienfibus| sv Acv s AE dCorintbijs condiPlateas 753317 in Dario refiflendo 749,12 te 779,1 paufaniefafluseyluxu— 753,44. PV ATO à Dionyfio v.enundami iuf- T paufanie interitus 754925 fus 726141. rHASI1fradi Cimonis dduétu 754, pauanie litere ad Artabazide Gre— Platonis Sympofium 756,32 verfu 37 cia Xerxiprodenda, Ephoristra-— platonem Tarento inSiciliam Diony— Tbaflorum manubijs arx Atbenarum duntur 254546 fiu Dionis cau aaccerfit. 761,36 ornat 75741 pau[anie mores 75315 Pacile,portus 749,0 Thebanis plus est virium,quám ingepaujanie fecunda in Barbarosexpe-— Pote[Ias omnis impatiens confortis et nij 769,42 ditio 751,16 pg. 774,45 4d Thebas liberandas Pelopidas quo paufanie fepultura 754,16 inPrincipe Romano Muficaez falta- modo acce[Jerit 77137 P A x bello paritur 769,46 tio vitiofa 768,42 à Teneris cofucfcere, quanti fit 762,9 'cdiffequi 755114 Proditionis damnatorü offa in patria Teflularum fuffragium 751,48 PELOPIDAS liberat Tbebas ims— fepelirino licereapud Grecos 752, THEMISTOCLES nauta conferuaterfcétis magiflvatibus 771,52 verfu 36 tus 752,6 Pelopidas quomodo acce[Jerit ad Tbe áPrufia Romani Annibalem fibi dedi Tbemiftodes& patre exbercdatus pa bas liberandas 771,37 poftulant 78455 gina 750,12 pelopide cedes 77212 Pyrrbus 780,1 tbemiftocles ad Admetum Molofforis pelopide exalis confilium de liberan- R regem fugiens conferuatur 751,54 da patria 77116 REGES bini Carthagine— 782,5 thenuflocles ad. Lacedemonios legapelopide pericula 771, Regumingratitudo 767,2 tus 751,24. pelopide vi&toria de Alexandro pa- Rempublicá non po[Je bene geri mul- themiflocles Artoxerxi que promte gina 77243 torum imperijs 762,37 feri 7352,25 pelopidee bonores à"Tbe[Jalis babiti Res magne paruis copijsgefte 77:,— tbemiftodes Corcyram migrat 751,52 p«g- 77244 verfi 31. tbemi, diripit Lacedemohios 751,37 in Perdicam Eumenisfides 774,54 1 RO MANO principe mufica ez— tbemiffocles dicit linguam Perficam pERICLES Alcibiadis auunculus faltatio vitiofa 768,42 pag. 752,23 pag. gj6inmarg. ROMANId Prufia Annibalem fibi— tbemiftocles Epbefiexpofitus 752,9 M. Perpenna Cen[orius 785,12 dedi poftulant 78455 themiflodesez Ariflides de principa" PERSARVM mos in admittendis| Romanorum C7 Alexandri veterano tu contenderunt 752,41 ad Regem legatis 760419 ri milit fuperbia collata 776,10 themiflocles exilio quare mulctatus Perfarum regis contra Dátamen co- S p. 75,410 47 pie 767,42 Saltatio in Romanor principe vitio-— tbemiftocles Magnefie domi[ibi con ;erfarum regis cum Datame pax fi- fa 768,42 füituit 751,17 mulata 767,5; Saltus Graius 782,6 tbemiflocles pretor 750,20 dc Perfarum regis exercita Datamis Saminea,oppidulum in Phrygia 758, tbemistocles proditionis damnatus p4 vittoria 767,48 yer[u 47 gina 75,5t aduerfus Perfarum regis infidias Da-— in Scenam prodire,vbinonturpepa-— themifloclis ad Artaxerxem epiftola tamis flrategema 768,4. gina 747,21 pag. 752, 1 perfarum regem Conon adoraverecu— Scipionis Africani€ Catonis diffen- tbemiftoclis confilio Xerxes victus pá fat 769,43 fiones 785,23 gind 7553 cum Perfarum vege Alcibiadis delibe| d Scipione Annibal fuperatus 782,:8— tbemiftoclis dolus in Xerxem 750,54 randa patria confilia 5532 Seifmas à Datame patredeficit. 767,^ tbemift, dolus alter in Xerxem 757 ibont 1 s NES gear tbemifloclis ingenij excellétia 750, 7 732,31 tbeni) lodi opera portus ez vrbs A?enienfum communita 751514 (1$e themilloclis mors beniftoclis offa 752,3; themilloclis fepulcbrum 752,30 tbemiltoclis flatue 752,21 tbemiftoclis fludia poft exberedationem baternam tbemijloclis vitia 750515 750,8 miftocli Artaxerxes que donárit pg. 752,27 THRACES Alcbiadiob pecuniam injidiantur 758,16 Thraces Cberfonnefum tenent 748, verfu 10 Tbrafybuliin vi&oriamoderatio p4 gina 759, 43 tbrafybuli virtus 75936 THYMOLEON ona preliamaxima die fuo natali fecit 779,35 Tbymoleon patrie cy. Sicilie libey4tor 778,36 tbymoleon vrbium Sicilie conditor Aem ylium Probum. dppellatus 779,14. Velocitas in bello vtilis 769,2 tbymoleontis funus 779,46 Vittoriapreclara, que dicatur pagi. thymoleontis patientia 779,25€7 38 fid 779,1 tbymoleontis in Deos pietas 7279,31 Vidue etiam nobiles,vbi mercede co.tbymoleontis modeflia 279,30 e 3 duci folite ad Ícenam 747,18 tbymoleontis mors 779,45 Viros magnos contumelia no frangit thymoleontis resin Sicilia efle papag. 750513 gina 7785.53 VITAE Turpi mors bonefla antepo in Tbymoleontem Siculorum dior, tenda 764.$4. €2 bonores 77938 Vulgi voluntas,mobilis 763,24, Timidi matré flere no folere, Proutr-— Vxorem in conuiuium ducere quibus bium 759,38 aut turpe aut bonc[lum 747314. TIMOTHEVS db Atbenienfibus x damnatus 765,37 Timothei res gefte 7656 XERXES Tbemifloclis confilio vi» ? timotbei virtus 765,4. etus:: 7553 Tripus aureis Delphis pofitsab A-.— Xerxisin Gre CMM COpiE 750,17 thenienflbus 255,2, 4d Xerxem Paufanue epiftolam puer Turpianonomnibuseadem— 747, Epboris prodidit Ea. 175491 verfi A ad X:erxe rege Paufanie litere 753,31 T»ranti vitamifera 26516 I Xerxé Thenifloclis dolus 750,54. 4» . 3g q v1"y Dyranti,qui dicantur 749,57 e 755 v Xerxes tres 780,1 Veclones 791,19 TINI s, RECOGNITIO EORVM IN QVIBVS EST Pagina 2, verfu i3, ind,& v Bnuar.X 47 poctam 17,42 donum & sf regum 3i ditionem 61,5 venditare óz,31Ionis 6; quant. 73,20 3,20 conciuit& 54 iam 79,53 Pl Niciá& 16 chus& vir& 46 varians 8 36lemum& 45 fuburbia 45 line&«2 primum,del fi 102,3 quas dignas 169,52 36 iudic. 9 ob,dele 128,27 procuf. 9 oo,dele 128,57 procuf. Dé 207,24 ad radices mont. tas& 36 dicandas: 60,47 on ad petent. 26 10,77 commonuit 511,18 d 347,16 Gemiu. 356,56 defectam 357 coactis 588, 19 excelfus 389, 6 noniniá 42Pharnaceam 41,4libera 4 410,46 numerum& 47 extoll Í erfu 41, inftarent 3,5 fomnum& z9, 5,17 Hereas& 18 Necyiam 7, 42 eti 16,26 non 23,7 mens 27,4 cin.& 16 fi. z 39 manu& jo de menfa fua; 42,29 Minoe, Zoroaflre, Numa 33 fimuldele soy auert.& 37 ducendo& modi refp.& 49 beícens 57,11 Occafum ab Athenienfibus 345 enim 64,22 num quem 66,34 armis 67 69,in marg.24 Orationum& 26 functià 7 & 48 beneficij$9,116 € 94,49 bant 95,20 quoad 96,rAt 99,42 ciauit& 5; curruü 110,5 confcenf.& zo, vll 119,34 Lucumo 120,57 neam 121.2 132,8 illac exercitum 16,39 fecundum 157,32 Omeftz 18 Ifmenia 14522 nos profe. 143,48 ind. &uram 154,37 nominabantur 193,30] 208,55 pro fenili cont. 213,51 profligatos 219,25 quia pot. 220,20 cum 223,47lenis 224,:7lu&u 215; 40 nem;Neroipfe zio, hzc& 28 exci 40, 4$ effent 243,58 fumerent 249, 28ne 64, 57 ebant 2168,24animus z7 79,54 te&torü vt non 285,52 afluefactam efractorum& sz efferabantur 314,31 comcedia bland. 517 gaüa,ac dum& 46 Diamperes 335,10 Acl 20,9 rum& 5 minitans 421,12 Taxile ierent. 451in marg.przíaeia Craffo$88 gauit. Caetera zqui Lectoris diligentiz relinquimus, ABERRA T V M, Ioxus&3o Ioxides 4, vlr. interfectos 3m:9,35 cipem ri, 4t haftz 12, 52legit 14,17 ind.& 45 fine 1554 Ri28, 38 Lycurgi 29,23 quàm, dele 3» 39 raptam 34, 33 empr. 55, formz, lege pro, monete& 46 44548 deletus 46, 50 demiffum fuiffet 48,8 patriius erat& $5 euerrit. 51,19 fint& 39 port.& 40,barum$3; 9 priuati com&iz ind. 58,57 flagellaretur 59,28& cüm hon. ;53 vt epiftolas ext. 68,22 perm. 70,16 ind.& 33 imponendü& 55 duxer. 71,$4 deinde donarent ueace 80,1 Naup. 8112 lenifs. 82, 44 Cauero& 46 ind. 83, 1; 4513 infuper 85,50 perem. 86,17 excenfi 87,28 bat& ss excend.& faceffet& 40 exilis 90,2 Quandoquidem 92,6 fada 93, nobis 10n12locatum& 28 bus: neq; um H4j4 Sardeis 115,25 bar 18, 4520 tur,it loc. 126,5; indicijs 129, :34 Gerand. 179,58 jegaret 153, 54. alle197,15 vaftumá; 204,3 prztor, 215,52 ma tamen,fed ad 216,35 vi31Luciü 228,1 eos 229, ; neuimp.& 2s opus 239,52 iftas 253, 46 ebant. 257,39 vereamini 72,$7acceperant 274,1prouectus z7; 75, 32excirent 294,31 commonuit 305, 47 ex, dele 308,45 buscum eo agens 47 quin 333,419 pu& 342, 46 concufs, 36 75.57 certamiui- 376, 34 399,32enim 410,45 deferto 41,24 tecté& 27 Seruitia 416, 433, 2 delugebat 439,14 diuulfit $7 ciuitatem tumultu. 665,55 pre»31fublatos 122,9 leniter 12 144, 20 negaret& 26 pertinentes 147,13 1 emam 195, 1teffent. 196, 31 expanf. diffet 235,26 Illi enim 237,19 fe eas arces, przfid.& 44 millia laicus. 337,20 confecto. 340, 3 nimios animi 33 reciperent&$7 exord.. 361,532 Derfem 3 BJAASILE.AE.APVD THOM.4M GV.4RINVM Jn.M.D.LXIIIL mene"Aucuflo.