j^ 4 LA nA^mAchn, IVSTINIEX TROGO POMPEIO HISTORIA, DILIGENTISSIME NVNC quidem fupra omneis omnium baclenus editiones recogttita, q9* ab inttumerts mendis, uetu[Hi exemplaris beneficio repurgata, M VIC ACCESS$SIT COMMENTARIOLVS, QVI , preterquam quod hiftoriz breuitatem paffim illuftrat, multa infuperfcitu nonindigna addit, Bafilee,apud Michaelem Ifingrinium, M..D., XXXIX, I INDEX OMNIVM;QVAE HOC IN libro fcitu digna uidebantur. Prior quifg numerus paginam,fecundus uerfum denotat, zneze Bderita fugati à ranis& muribus | 171.62 Abdolominusrex Si doniz 126.11 Aborigences primi cultores Italic Abraham 2753.16(309.18 Abrogatus mos immolandorii hominum 197.13 Abydus 41.1 Acarnania 240.2 Acefines fluuius 147.25 Achzi cum Nabide belligerantur 254.3 Achzi legatos Romanos ferme uiolauerant 268.3 Ach«oruminter feconfpiratio, fides,potentia 267.20 Achaia$3.5.200.16 Acarnanifoli Grecis non miferunt auxilia contra Troianos Adraftiaregio 120.2 Q40.2$ Adriaticum mare unde dicatur 200.6 Adulteria grauiffime apud Parthos punita 300.3 Acacidas rex Molofforiü, 170.19 Aecacidarum maxima pars intra xxx.annummortua 153.7 Aeacidarum gens originem habetab Hercule 117.3 Aegeades unde dicti 84.27 Acgeus pater Thefei rex Atheni enfium 31.20 Aegyptus magna impéíaregum munita 24.17 Aegypti fuperfutiofi 14.18 Aegyptiferacitas 234 Aegypti cGinodirates 23.t Aegyptiorum continéctia,188.28 Aemilius leges Macedonibus de dit 267.3 Aenezin Italia aduentus. 310.20 'Aeneas pugnans contra Mezen tium occubuit, 310.29 AecolusSiciliam tenuit——$9.23 Aeolides infula 58.9.20.31 Aerarium R omz in templo Saturni 309.21 Aetna mótis incendium.$6.20. 58.31 Actolilibertat&amiferüt, 260.16 Aetolorum fuperba refponfio 240.27 Aetolorum fenatus Romá miífus 267.4. Afri Carthaginenfibus ftipendium remittunt 197.216 Africani egregia uox 259.32 Africani moderatio in recepto fi lio 258.16 Afrorü ad Agathoclem defectio Agas 236.4. Q14.5 Agathocles bis exul 209.32 Agathocles Siciliz tyrannus ex humili generefactus— 209.1 Agathocles nauib.incenfis fpem fuga fuftulit 213.17 Agathoclis mors 219.7 Agathyrfi 21.28 Agefilaus claudus altero pede 75.32: Agcfilaus grauiter uulneratus Agisrex Lacedaemoniorum, 76, 9,136.32 a 2 Alba Alcibiades fponte Elidem in exi lium proficifcit, 65.28.65.27 Alcibiadis forma,mores 65.19 Alcibiades dux ad reatum uo310.13 catus 61.4.31.& 63.15 Alcibiades uxorem Agidis cognouerat 65.13 Alcibiades denuà in exilium pro ficifcitur 69.3 Alcibiades infimulatur Cereris myfteria enunciaffe 63.22 Alcibiades ab exilio reuocatus 66.29 Alcibiadis mors 71.19 Alexander ab Athenienfibus du ces& oratores petit. 117.14. Alexander Perfis iugum feruitutisimpofuit 134.7 Alexáüder in facrilegio deprehen fus interficitur 293.30 Alexáder Statyram filiam Dari regis in matrimonium recepit 149.22 Alexáder adorariuoluit 14.4.33 Alexander uulneratur in dextro femore 123.31 Alexider x11. autotes feditionis interfecit 150.10 Alexander Iouis Hammonis fe filium mentitur 129.16 Alexander feruosTyrios fufpendit 190.23 Alexander orationemilitari ufus uaria 122.10.133.13 Alexander xxxiir,annos natus,obiit 15 4... Alexáder in militia fenibus multum ufus 119.2 Alexider rex Epiri Antigonum INDEX 255.28 Alexander Marfinem captiuam regno exuit amauit 124.2144 Alexander habitum regum Perficorum fumit 139.18 Alexáder fecurus dormit. 132.16 Alexáder magna cladefudir Darium 123.318 Alexander magnus in omnibus patre maior 109.29 Alexander Perfepolim expugnat 1344.12 lexander autor paterna cadis 107.25 Alexander illachrymauit morti uxoris Darij 130.20 Alexander digniffimii uoluit fibi fuffici 1535.2 Alexander Lynciftes 114.9 Alexander Eynciftam in uinculi$ habuit 120418 Alexander inedia mori decreuerat 143.20 Alexander uinofus& iracun^ dus 110.2 Alexander rex Epiri occiditur 137.32.138.19.217.31 Alexander pro deo fe haberi cu^ pit 129.18 Alexáder uulneratur fub dextra mammnia 148.20 Alexüder magnus tyrocinia fub Philippo depofuit 100.12 Alexander patrimonium fuum amicis diuidit 117.28 Alexander in luxuriam lapfus 139.28 Alexáder ex Cydno fluminemor bum contraxit 121.31 Alcxandri pulchrum dictum in Acdhil * Achillis fráruam 119.33 Alexandri factum inlegatos Per fas 87.1 Alexandriin cognatos crudclitas 117.20 Alexádri profectio in Afia. 118.2 Alexandri magniindoles 114.5 Alexandri corpusad Hammoné delatum 159.28 Alexandri mores 109.29 Alexandria ab Alexandro fuper Tanaim extructa 142.14. Alexandria condita ab Alexandro 129.32 Amazones ab Athenienfibus bel lo uincuntur 29.23 fmazones durauerunt ufque ad «tatem Alex, magni Amazonces unde dicta z8.27 Amazonesomnces intereüt;29.2$ Amazones matrimonium ferui29.21 2745. tutemappellant 27.2 Amazones generatas fe Marte di cunt 27.22 Amazonum origo 27.4. Amilco fucceditHamilcari.198.3 Amilco fibijpfi mortem confciuit 199.7 Amphitrion rex Athenas Miner ux dicauit 31.10 Amulius Numitorem interficit 211.x Amyntas 86.1.88.9 Anaxarchus philofophus in comitatu Alexandri 1512 Anaxilai iuftitia 59.217 Antander 214.9 Anthropophagi 21.30 Antigonus occiditur à SandroINDEX cotto 176.31 Antigonus proiecità fe diadema 242.17 Antigonus rex Maced, Antigoni bellum cum Perdica 165.10 Antiochus Dodonci fouis tem233.30 plum fpoliat 26148 Antiochus magnus 248.14. Antiochus à Parthisinterficitur 291.19. Antiochusuictus& exul occidi tur 239.29 Antiochus uictus eft iRomanis 258.7 Antiochus inuifus Hannibali 255.2 Antiochus donauit Africano filium 358.11 Antiochiam condidit Seleucus 175.27 Aniuope 28.25 Antipater Theffalonicen matre occidit 1774316 Antipaterautor infidiarii.152.26 Apollo ultus fecótra Brennum 229.7 Apologus de cane 313313 Appius Claud.turbauit pacem cumPyrrho 188.30 Aprutium 187.5 Apum& mellis& coaguli ufum Arifteus prímus inuenit.165.9 Aquam propinat uirgo ei,quem inmaritumelegerat— 312,28 Aquilain aufpicijs quid fignifi-cet 220.31 Arabes imbelles 296.32 Arat 22,14. Axarat 21,1k Aratio à quibus inuenta Araxes fluuius Arbactusrex Medorum— 7.16 31,5 21.23 Arcades 81.6 Archagathus 215.5 Archidamus dux Lacedzmonio rum uulneratur 81.9 Argzus 85.12 Argonaute 305.9 Argonautarü nauigatio. 263.25 Argyppei 21.33 Argyrafpides uicti ab Antigono 168.2 Argyrafpides Alexandri. 145.8. 167.14 Argyrafpides deficiuntad Antigonum 168.22 Ariarathes 281.6 Arideus filius Philippi regnat in Macedonia 109.14. Arideus rex creatur 158.9 Ariobarzanes 282.10 Arifteus 164.25 Ariftides 43.27 Ariftotimus ryrannus Epirotarum 234.11 Ariftotimifruitiamira 234.5.13 A:riftonicus uincitura Perpenna CcoS. 276.24 Ariftoteles Alexandri preceptor 154.22 Armenie magnitudo,atque defcriptio 304.29 Armenius fafonis comes| 304. 33.306.8 Armenij feliciter pugnant cótrà Ochum 112.12 Arfaces omnes reges Parthorii dicti Aufaces 302.1 301.7 INDEX Axfacidesin uictum Prolemcüum clemens 289.29 Arfinocinexilium abit| 223.31 Artabanus rex Parthorii.304.10 Artabanus Xerxé occidit. 44.22 Artaxerxes c x v, filios habuit 110,21 Artaxerxes morbo perijt/ 112.2 Artaxerxes Artabanü cum filijs occidit 45.19 Artemifia regina 40.14. Artobazanes Darijfilius— 35.8 Aruas 2174.28 Arybas Epirotis leges cofcripfit 185.33 Arymbas 98.30 Aícanius patri Aenez fucceflit 210.31 Afia caufamultorum bellorum 239.7 Afiaredacta in poteftatem popu li Romani 276.31 Afiz fertilitag 287.24. Affyrij poftea Syrijdicti— 6.27 Affyri tenuerunt imperium M. ccc.an, 6.28 Aflyriorum regnum transfertur ad Medos 7.17 Aftyages exrege fit pracfectus Hyrcanorum 10,29 Aftyagesrex 748 Aftyages Harpago filium comedendum proponit 8.31 Aftyagescapitura Cyro 10.26 Athene oculus Graci— 70.30 Athen patria cómunis eloquétia 72.5 Athengundedictg| 31.24.53.10 Athenienfes caftra cum omni pe cunia tam priuata quám pi^ blica INDEX blica amiferunt 23 Athenienfes ligneis muris tnenturfalutem 39.26 Athenienfes bellum cum Antipa tro gerunt 161.30 Athenicíes ab omnibusodio ha biti 64.5 Athen, contra Meffenios 50.15 Atheniéfes uini, olei, lanificij, ufum docuerunt 31.2 Athenieníes urbemreftaurát incendio abfumptam 2.1 Athenienfes& Megarenfes de Sa lamina contendunt maximis cladibus 3147 Athenicfes lapfi in fegnitiem ex morte Epaminonde— 85.6 Athenienfium exercitus eximpu beribus 69.7 Athenienfium origo 30.37 Athenienfium fimultas cum Do rienfibus 31.28 AtthisCranai filia Athenis nome dedit 31.9 Attalusrex Pergami 2147.7. 275.30 Attali parricidia, S uaria ftudia 275.32.276.6 Attalus mortuus morbo quem ex fole contraxit 2176.12 Attica 53.8 Attilio decretum bellum contra Antiochum 2156.29 Aurum omnium malarum rerü materia 47.27 Aurum Tolofanum unde in pro uerbium abierit 2163.7 Auri contemptus apud Parthos 300.6 Auri cótéptusapud Scythas.25.5 Aureo hamo pifcari 26.g Babyton csdita eft à Semyrami de 6.6 Baccabaffus 45.3 Baériani rcgnum& libertatem amittunt 302.19 Bagoas 112.10 Barcen urbé Alexander cé didit Battus 164.3(149.15 BelgiusduxGallorum.— 235,5 Bergomi aGallisconditii.2045 Beroniceftuprum ulta| 236.23 Beronicedolotrucidata. 237.21 Beflus ab Alexandro datur fratri Darncexceruciandus— 142.8 Beffus Dariü interfecerat. 142.7 Bilbili fluuio tingüt Hifpaniferrum 317.26 Baotia 83.34. Bomilcar Panus cruci fuffixus 214.28 Brennus inuafit Delphicii tem plum— 226.5 Brennus infeliciter pugnis contra Delphos,uitam pugionefi niuit 229.11 Brixia àGalliscondita^ 204.3 Brundufium Aetoli condiderüt 138.3 Brutij deleuerunt Alexandrum regem Epiri 218.1 Brutij unde dicti 217.9.27 Brutiorum origo 216.17 BubaresAmyntefiliiducit 87.15 Bucephala urbs 146.25 Budini 21.3z Byríaurbsácorio.192.9.193.17 Bucephalus equus Alex. 14.6.53 Byzàátium áquoconditü.99,28 [e C Aio Ro.confulaurum ToIofanum abftulit 263.10 Cafar Phrahartifilium fine mer cede remifit 308.24. Calpe 179.7 Callimádri fídesin Demetrium 290.8 Callifthenes philofophus mifera bilifupplicio ab Alexandro af fectus 174.16 Callifthenes philofophus in exer citu Alex.fuit ad prodendas resogeítas memoriz— 144.23 Callifthenes interfectus, quod adorare Alexandrum noluerit 145.2 Cambyfes Apis templum dirui iubet 14.19 Cambyíes ex obfcura gente natus 7.25 Cambyfis exercitus apud templum Hammonis deletus eft arenarum molibus 15.2 Campi Marathonij 34.8.5;.10 CandaulesrexLydorum 15.12 Cappadoces finerege effe nolebant 282.9 Cappadoces uicti à Perdica res fuas cum xdiftcijs incenderüt 162.30 Capurbubulum inuétum in fun damento Carthaginis 193.11 Caramandus 314.17 Caranus capri ducibus Edyffam occupat 84.16 Caranus primusrex Macedonum 84.11 Carthago ante Romam condi193,2,194.14tà LX: XIL,an, INDEX Carthagintíes homines facrificant 194.18 Carthaginenfes fuis literas Grecas interdicunt 204.14. Carthagineníes cum Siculis belligerantur 60.13 Cafíander Alexandrum cum ma tre Darfeneinterficit— 173.1 Caflandri domus penitus deleta 177.9 Caftor& Pollux Locréfibus adfuerunt 202.5 Caralogusregum Macedoniz 267.25 Catanenfium ager faccüdiffimus 60.10 Caufa bellorum Athenienfium & Lacedemoniorum 42.28 Cecropia 31.31 Cecropsrex Atheniéfium biformis 31.7 Ceraunos filius Clearchi,182.14. Cererisíacrainitiorum— 63.22 Chalybes 317.27 Charilaus Lycurgifilius 47.6 Charybdis$9.25 Cherfonefus 100.29 Chion& Leonides in Clearchü confpirant 182.18 Chirgus cápus Apollinis. 221.27 Chryfafpides 167.18 Cimmerij 263.21 Cimon uicit Xerxem nauali€ terreftri pugna 43.33 Cimonis pietas erga patrem Mil tiadem 44.3 Cimoneduce apud Marathoné pugnatum eft 44 Cineaslegatus Pyrrhi— 188.17 Ciuile bellum inter Cafarem& Pom INDEX Pompeium magnum 306.7: Ciuitasin ciuibus,nó manibus 39.19 Clearchus exul Heraclienium 180.26 Clearchi fzuitia in Heraclienfes 181.20.182.8 Cleomenes Spartanus fpóte exu lat 2143.13 Cleopatra filia Philippi Alexandroregi Epirinubit /— 106.15 Cleophis regina cGcubitu Alex, redemit reznum 145.20 Clytusab Alexandro in cóuiuio interfectus 143.6 Codomanus przficitur Armenijs 112.9 Codrus ultimusrex fuit Athenienfium 32.2 Codri(umma pietas in patriam 32.4. Comaris 15.12 Commanus 313.10 Compeníatio mercium Lycurgi inftitutum 47.25 Conciones obliqux hiftoricori magis, quàm directe effe debent 283.16 Conon noluit Artaxerxem adorare 76.21 Cononin locii Alcibiadis fubro garus 69,5 Conon Athenas reftituit incenfas 7947 Conon Cypro exulat 75.12 Cononis fuga ad regem Cyprium 69.29 Conftntinopolis à Mahumete expuonatur 100411 Conttantínus Cafar 99,27 Conrentio Scytharum& Aegy. priorumde uetuftate originis Conuiuari publice foliti Lacede monij 48.5 Corcyra cum r x capta d Ptolemaro 232.29 Corinthus 105.20 Corinthus diruitur 268.18 Cranaus Athenienfiürex— 51,9 Craffus cum exercitu ab Horodo interfectus 306.19 Crafíus infeliciter pugnat cótra Ariftonicum 276.22 Creftus occiditur ab Antiocho 285.27 Critias€ Hippolochus cadunt 72,5 Craríus rex Lydorü 11.12 Crafus capitur 11.21 Crotonienfes 201.9 Cydnus fluuius 121.13 Cyclopes oliminSicilia—$9.22 Cymbri 282.27 Cynegirifortitudo 34.26 Cyprix uirgines dotem uulgato corporequgrebant— 192.14. Cyrene 164.18 Cyrene códitaab Ariftzo 164.1 Cyrenus 164.4. Cyricenus Gryphinam interfecit 295.25 Cyrusregnauitan.X XX. 14.12 CyrusScythis bellü infert 15.8 Cyrusinfert bellà Medis— 10.3 Cyrusnutritusaá cane 8.315 Cyrus interficitur 74.9 Cyrus cum omniexercitu à Scy thís interfectus 25.22 Cyrus compedibus aureis uin Hi étus àfratre :: 7330 Cyrus à patre Dario praeficitur Lydie 68.14. Cyzicus 67.8 Dai ex Getis 264.1 Daciob fegnitiem capitaloco pe dum habent capturi fomnum 264.3 Damaífcena ciuitas Syriz.273.11 Damafcus rex 273.13 Daphne 236.30 Dara 301.23 Dardani 22418 Dardaniimmortale odium gere bant erga Maced, 245.2 Dareus 112.28 Darius contra Lanthinum Scytham 30.12 Darius cótra Athenienfes 64.7 Darius à fuis aureis cópedibus uinctus 134-26 Darius offert filie nuptias Alex, cum dote 130.9 Dariusrex moritur 73.24. Darius dextram Alexandro mifit 155.28 Darius Cyri regis filiam duxit 18.15 Darius equi beneficio rex creatur 17.29 Darius turpi fuga fubmotus à Scythia 25.20 Darius Afiam& Macedoniá do muit 30.19 Darius Athenienfibus belli infert 30.21 Darius moritur 35.6 Darij mater,uxor,duag fili ca pue 11442 INDEX Darii filij certat de imperio.25.8 Darij forma dignaimpio. 18.1z Darij animá agétisoratio.135.20 Deidamia Aeacidz filia 170.29 Delphi ciuitas 37.30.228.9 Delphicitépli defcriptio 226.17 Delphicum oraculü 226.21 Delus inítla 43-t Delus Graci& crarium$2.3 Demarathus Corinthius. 147.2 Demarathus rex Laceda monio rum 26.11 Demetriusoccidit,256.20.293.4. Demetrius Alexandrum interficit 177.30 Demetrius rex Epiri decedit reli &o filio Philippo 242.12 Demetrius dedidit feSeleuco 179.5: à Demetrius filius Antig.regnum ab Alexandrorecipit 235.30 Demetrius contra Parthos dimi cans capitur 272.244 Demetrius pudore obtinuit, quod iure defenfionis nunquam obtinuiffet 261.31 Demetrius filius à patre occiditur 262.14. Demetrius uerecundia obticuit 261.28 Deniophoon filius Thefei 51.25 Demofthenes feipfum interficit 63.9 Demofthenes corruptus à Perfis 114.31 Demofthenes in exilium Megaras actus 162.1 Deos quamobrem uoluerint ma iores omnium magnarum rcrun autores 4.9.1 Dercy Dercylides 7238 Defíperatio addit animos.201.28 Deucalion quarerepazaffehomi num aus uulzo fit credizus 31.14. Dictator 197.8 Dictatura 196.22 Dido pro deacultafuit. 194.15 Didofeipfaminterfícit 194.12 Dij ultores paricidij 237.32 Diluuium tempore ÁAmphitrionis 12.31 Dindymeus lupiter fpoliatus ab Antiocho 261.18 Diocles filius Pififtrati interficitur 33.21 Dionyfius Corinthi ludum aperuit 208.5 Dionyfius tyrannus infidijs interficitur 204.21 Dionyfius Sicilie tyránidem oc cupat 199.12 Dionyfij perfidia 206.2 Dionyfiusexul|. 205.1.206.4. Dionyfius oculorü ualetudiné contraxit 205.22 Dionyfij dictum 205.14. Dionyfij paricidia. 204..30.205. Diopithes 75.21(17 Diícordia femper inter pares 179.21 Diffenfio inter Cyrum& Artaxerxem filios Darij deregno 73.17 Dodona 137.10 E Ercadas 116.19 Eleufis 72.25 Eli(a 190.33.192.3 Epaminondas uulnerat 82.12 INDEX Epaminondas moriensinterro^ gauitan fcutüfaluü effer 85. Epaminonde magna eruditio 82.29 Epaminondzinuito honores in gefti 82.27 Epaminondz mors Rempublicam labefactauit 82.15 Epaminondz paupertas 82.25 Epeus equum Troianum fabricauit 200.25 Ephefus abAmazonibus condita eft 217.216.42.9 Epheftion decedit chariffimus Alexandro 151.3 Epigoni 140.11,51 Epiphane 175.29 Epiri origo 185.10 Epirote,qui Pyrrhide antea 185 Eque uétoconcipiüt 517.2(15$ Equi pernicesin Hifpania.s15.53 Exatofthenes 164.7 Erichtheus rex 31317 Effedones 12.7 Euagorz ducis Lacedemoniorum infolétia poft uictoriam de Athenienfibus 69.29 Euádri in Italizaduétus. 309.33 Euanthe 249.2 Eucratides á filio interficit 202. Euergetz 141.23(9 Eumenes uictus ab Antigono 167.4. Eumenis ad Argyrafpidas oratio 167.20 Eumenis ad milites oratio 168, 29. imprecatio 69.10 Europus in Europa 84.11 Eurydicesparicidium 88,20 Eurymedon dux Athen, 62,18 Boa F FAbritius Lucinus pacem cum Pyrrho fecit 188.35 Famaomnia in maius extollit 40.29 Famguelocitas^ 42.20.20.27 Fatua uxor Fauni 210.11 Fatuariquidicantur— 310.14 Faunus rex Italic 308.32 Fauftulus regius paftor. 511.15 Fauor hominü eo quóofe fortunainclinat 64.26 Flumina Scythica quo defluant 24.14. Flaminius Maced.uicit 251.22 Flaminius Nabidé duobus prclijs fudit 253.37 Faminz apud Parthos afpectu uiroruminterdicunt 300.9 Frugalitas parés uirtutü. 203.2 Furtum grauiffimum fcelus habetur 25.1 G Gute Graci 217.6 Gallia femper mercenarios milites fuppeditauit 231.10 Galli unde manfuetiorem cultü didicerint 313.3 Galli uincüt Macedonas.22 5.14. Galli cur Italiainuaferüt.203.32 Galli boni augures 224.14. Galli quomodo Romam peruenerint. 224.10 Galli ab Ántigono fufi 235.5 Gallí Antigonüfugant— 251.5 Gallogreciaundedicta 231.17 Gallorü nefaria paricidia,23 5.19 Gallorü mirafacüditas^ 121.8 Gargoris mellis ufum inuenit 317.309 INDEX Gargo.fguitiainnepott 317.31 Geloni 21.32 Genus humani faluatum in Armenia: 22,20 Geryon quamobrem tricorpor dictus 319.4. Getz 230.1 Gladiumamittere ignominiofum 266.22 Gobryz fortefacium 16.29 Gordius nodus ab Alexádro folutus 121.22 Gordium urbs inter Phrygias 120.19 Grecorum conuentus in Corin tho 105.10 j Gryphus propter nafi magnitudinem 293.7 Gryphi mater fraude,quam filio intenderat,perijt 294.8 Gryphina Cleopatram fororem iubet necari 295.21 Gryphinafilia Prolemgi 295.16 Gyges 12.21 Gylippus dux Laced, 62.$ H Habis primus docuit boues aratroiügere,&ferere 318.28 Hamus 88.7 Halicarnaffus 40.1$ Hamilcar nefarié occifus eft à Carthaginenfibus 208.31 Hamilcar interficitur bello Sicilienfi 197.22 Hamilco 198.1.199.7 Iammonistemplum 129.12 Hánibal ueneno fumpto interijt 264.30 d Hannibal dux immaturz adhuc etatis 24.434 Han INDEX Hannibal ad Antiochum confu git 254.7 Hannibal x vi annos immoratus Italia 283.32 Hannibal per ferpentes uictoriá procurauit 264.23 Hannibalis continentia 265.4. Hannibalis prudentia,255.7.fuga ex Africa 252.19 Hinibalis factii ad abolendá inuidiá nimiarü diuitiarii.264..15 Hanno dux Carthaginenfiü occubuit 213.23 Hanno mifere affectus fupplicio 207.18 Hanno Carthaginenfium imperium affectat 207.2 Harmata 149.3 Harpagus epiftolam exenterato leporiinferit. 9.14. Harpagus 8.29 Harpagus deficitab Aftyage.10. Harpalus«162.2(4. Hafdrubaluulneratur| 196.50 Hafte quamobré dent dijs 312.6 Haft prodiademateregib.s12.4. Helematus 234.24. Helenus Priamifilius— 185.20 Hellefpontus 183.1 Heraclea urbs à Bacotijs condita 179.26 Heraclea regnü tyránorü. 182.31 Heraclienfium matronarum cla des 182.1 Herculanum 179.12 Hercules x 11:,ftipendia Eurifteo debebat 28.5 Hercules de Amazonibustrium phat 28.2 Hercules et Eiber prími regesOrientis 305,23 Herculis fagittz fatum Troia 200.23; Herculea audacia 1.15 HercymonrexAegypti— 75.21 Herotimus fexcentos filios habuit 296.33 Hiarbasrex Mauritaniz, 193.2 4. Hiera$6.32 Hierax dictus Antiochus. 238.22 Hierichonisdefcriptio— 275.5 Hiero rex Siciliae 220.13 Hieroabapibusalitus— 220.5 Hieronis modeftia 220,15 HippolyteaThefeo ducitur in uxorem 28.24 Hippolytus 28.2 Hifpaniec defcriptio.315.12.316.7 Hifpanorum mores& ingenia 316,21 Homines quo plus habét, eo ma iora cupiunt 74.21 Hominesnihil contra deos potfunt 39.19 Hominum genus ubi primü con fedit 1248 Horodes fratrem Mithridaté interficit 206.23 Hymera 61.2 Hymerus 303.31 Hyppias tyrannus Athenicfium occiditur 33.14-35.4 Hyppias alter filius Pififtrati in exilium agitur 3333 Innicula 22.44 Ianua 23.1 fanus. 221.19 Iafon in Ori&tepro deo habitus 305,19 B 3 fafonis nauigatio pro uellereau fto— 305.6 Íberiadicta Hifpania ab Ibero amne 315.317 Ímera 60.33 flion 259,1 Indie nero bellum preter Semy ramidem& Alexandrum intulit 6.14. fnuidia fuperatur magnitudine rerum ceftarum 5.6 fones uicti nauali erelio à Dario 320.20 Yofeph Aegyptü à fameafferuit (027330 foícph uenditusafratrib.273.24Íofephmagusegregius 273.2 Iofeph intelligentiam fomniorü inuenit 27,27 fphicrates Áchenienfis— 79.4. ffracl deceliberos habuit,275.17 iffus 123.3 Iíter fluuius$0.30 Iftriani 101,1 f(triorumorigo 263.20 fralía Saturnia dicta 309.30 [taliafons Ro.uirium— 256.10 Iudei eofdem reges& facerdotes habent 174430 Iudxi unde dicti 2173.10 Iudxi quarecürcliquis n8 communicent 2174.14. Iud;orii potétia& origo. 273.11 Iudzos quis primum domuerít 27548 Iuftini errot 121,3 Lacedzemoni communia ciuitatum auxilia 46.4 Lacedamonij uincuntur ab AINDEX thenienfibus 44.6.18 Lacedemonij bís ab Athenienfibus uicti 67.12 Lacedemonij uicti à Conone 78.8 Lacedemonij fadus uiolàt. 24,3 licckemoniori reípub, qualis 47.3 acus A fphaltites 6.9 Lamachus occiditur à Gylippo 62,11 Lápedoregina Amazonii.27.18 Lamponius dux 61.14. Laodicequing filios paricidio tollit—237.1.279.16.277.22 Laodomiz interitus 242.2 Latiniab Aeneaduce— 200.15 LauiniauxorAenez^ 310.24. Legati Romani ludibrio habiti à Nicomede 280.9 Leonidz dictum 37.10 Leonidg fortitudo& mors. 38.1 Leonatus ab Athenienfibus interficitur 162.20 Leofthenes dux Athenienfiü occifus 162.14. Lex obliuionislata ab Athenien fibus 7348 Libertas Greciz concidit Occidentis regnis exurgentibus 14.5.29 Libyffa 157.5 Lilybaus$9.25 Lipara$8.10 Liter templi habuerunt Athenis 31.4. LiuiusnotatusáTrogo 283415 Locrenfiiturpeuotü— 206.14. Lorice plumatz Parthis| 500.5 Lucaniautores Drutiorü 217.1 Luca eUNTTA Lucanorü mores 217.735 Lupercusqui& Pan& Lycaeus 310.6 Lyco:rias prafectus Achzorum 261.8 Lycurguslegülatorüális 47.14. 24.4.20 Lycurgusin exilio uolens morit Lycurgileges 47.20(49.10 Lydi uicti uffifunt cauponias et lenocinia exercere 12.8 Lyrce 21.32 Ly(ander dux Laced. Ly(nder gmulus Agefilai,77.50 Lyfias Syracufanus orator.72.5 Ly(imachus Agathoclem filium interficit 183.14. Lyf(imachus qualis 174.7 Ly(imachus Antipatrum interficit 178.29* Ly(imachus obiectuscftfero leo ni 174.25 Lyfimacho ferociffimz gentes affignate 175.10 Lyfimachia à Lyfimacho condi ta,euerfa 185.8 M M acedones 81.8 Macedonesregem infant£in cu nis anteaciem ponüt 85.26 Macedoniaredactain ditionem populi Romani 267.2 acedoniz nomina 83.26 Macedonum xx x.regesfüerüt 265.23.266.32. Machzus dux Carthaginéfis in exilium actus 194.27 Macheus Cartalum filium cruci fuffixit 195.30 Machaus paricidij panas fol68.3: INDEX uit 196.5 Mago Carthag.dux 188.5.196.5 Magiinterficiuntur 17.3 Magna Greciaque 20033.27 Malachus 180.10 Marathon ciuitas 345 Marathonius cápus 34.8.52.10 Mardonius 40.27 Mardonius uincitur 41.12 Mare mortuü,eiusqj natura.275 Mare inferum 200.9(13 Marefuperum 200.11 M,Lepidusmiffus tutorin Aegy ptum 249.26 M, Catonis fumma fortitudo 266.17 Marthefia regina Amazonii.27. Maffagetze 21.8(7 Maflilia condita à Phocenfibus 277.1.312.31 Maffilienfes aurum cóferunt ad explendü onus Gàllis 314.32 Maffilienfium inftitutà— 312.33 Mater Darijfeinterfecit 155.17 Matronaritornaméta qug.203.7 Matthzasrex Scytharum. 101.2 Medea urbs à Medea uxore Iafo nis 306.1 Mediolani à Gallis cáditit.204..2 Mediregnauerüt c c c L,an.10.51 Medorüregnü à Medo cófütutü Meleager 138312.(Go6.2 Memnon 136.9 Menalippe 28.2 Menias Thebanorum princeps 72:1 Meretrices regi« in Aegypto omniamoderabantur 249.7 Mergidem fratré Cambyfes interficit 15.7 Meffenia$018 Meffeng 50.9 Mceflenij per infidias expugnantur$2.2 Mertallorum felixHifpania,. 16.1 Metapontini 200,27.201.4. Methona 90.7 Micythus 60.5 Micythoferuo cómittitur filius Anaxilairegis 60.5 Midasrex ab Orpheo facris initiatus 121.13 Miltiades dux 34-13 Milo 242.9 Minium prouenit uberrimein Hifpania 316.2 Minos 200.21 Miferosnó decétcouicia 169.1 MithridatesScythasperdomuit, antea contra fummos Impera tores inuictos 278.28 Mithridates fraude capit à Clear cho 181.4. Mithridates Rom.uincit 285.5 Mithridates diu bella geffit cum Romanis 177.32 Mithridates magnus, Parthicus 3203.2 Mithridatis oratio 283.18 Mithridatis paricidia— 280.14. Mitylene 69.12 Modona$0.13 Moloffi 90.2 Mopfopia 31.23 Mori uitia fub umbra eloquentiz latent 65.24. Mofes pulcherrimusfuit 274.1 Mofes montéSyneum occupat 274.13 Muldauia 230.7 Multa filenda effe in matrimoINDEX nio 12.18 Mumius feliciter pugnat contra Achzos 2168.7.12 Mycalemons 4248 Nabis tyrannus Laced. 252.25 NNatolia 74.32 Naturaad locorum patientiam animalia creauit 23.13 Nearchus 157.22 Neprolemusab Eumene occidi tur 165.28 Niczas Atheniéfis capitur à La cedamonibus 63.9 Nicomedesrex Bithynig.280.26 Ninus Ninifilius 4.6 Ninusfilius muliebri ingenio 6.20 Ninus primus intulit bellum fi-nitimis 2.31 Ninustotü Orientéulcit 3.14. Ninusrex Affyriorum 2.18 Nif« Bachus cultus 145.10 Noctuain aufpicijs quid porten dat 220.32 Hoé 212,28 o Ocius rexPerfarum| 112.4. Ocijrationem Cato reddendam cenfet 1.30 Octauius Perfeum cum duobus filis cepit 2166.29 Octa mons 3745 Oiympias uxor Philippi c«dis confcia 107.23 Olympias repudiata a Philippo 129.9 Olympiasfilia Neoptol. 186.5 Olympias à Caffandro interfecta 171.5 Olym INDEX Oflympiadiscrudelitas— 108.51 Olympiadis fortítudo in morte 171.10 Olympus 88.6 Olympium certamen 86.8 Olynthus à Mardonio expugna tur 42.1,95,11 Onomarchus 92.14.27 Ophellasrex Cyrenarü| 214.14. Opobalfamum[Iudzos ditauit 274-18.32 Oriés Romanori imperio fubiectus 298.15 Orithya filia Marthefiz Amazo numregno praficitur 27.22 Oropaftes 21,15 Orthanes 16.5 Otanes 17.8 Oxathree 122.20 P P achynus$9.19 Pacorus 306.26 Peonia 84.5 Palatinus mons 310.5 Palxologus 100.19 Pampatius tertius rex Parthoriü 302,6 Pandofia 1271 Paricidij nulla iufta caufa effepo teft 177.21 Parmenio prefectus pecuniari 156.13 Parmenio quo cófilio diruiiufferittempla Iafonis in Oriente 305.30 Parmenion& Philotas ab Alex, interfecti 141.10 Parnafus 226.17 Parfimonia& labore crefcüt res 390.28 Parthenij qui fint dicti fy Parthenij expugnatis Tarentinis fedéibi duce Phalanto figunt $1.21 Parthía 298.13 Parthix incommoda ob cali intemperiem 299.12 Parthi 291.29 Parthi Pompeianarum partium fuere 306.32 ParthiScytharum exules i52; Parthi finguli multas uxores ha bent 300.7 Parthi fimulantes fugi pugnant 299.219 Parthorum bella cum Romanis 298.31 Parthorüreges effe paricidas folenne eft 307.31 Parthorü cultus corporis qualis 299.18 Parthorum reges ab Andragora 140.33 Parthorum origo& nomé,298, 18.20 Patriz confpectus uires miniftrat£1.33 Paupertatis cómendatio. 255.23 Paufanias affectatregnü 43.22 Pauíanias damnatur 43.30 Paufanias Philippum interfecit 107.3,17 Pelafgi 83.35 Pelorus$9.20 Penaxagoras filius Sagilli miffus in auxilium Amazonibus 29.12 Penthefilea Amazonumregina 29,26 1 Peranus 312,29 Y Perdicasrex Macedoniz. 84.35 Perdice animi magnitudo.159.1 Pergamus 249.217 Pericles agros fuos dono reipu. dat 54.16 Pericles dux Athenicfium|$3.29 Perfereges fuosadorant 76.19 Perfz uicti 35.3 Perfzunum deum habent Solem 27.17 Perfarumreges occuluntur./ 15. 28. non nifi mortemutantur 110.28 Perfarum regni finis fub Codomano 113.5 Perfeus 262,4..266.4. Perufinuslacus 145.26 Perufiniab Achaeis 200.13 Phalantiergafuosamor 51.25 Pharnaces 302.10 Philippus Byzátium oppugnat $9317 Philippus obfes Thebis| 83.16. 88.29 Philippus Macedo Olympiada uxorem ducit 90.11 Philippus Theffalis quo nomine bellum indixerit 90.4. Philippus Gracortü libertati infi diatur 91.4. Philippus equasex Scythia petijt 102,7 Philippus medicus Alexandri 122.1 Philippus regnauitannos x X v 109.11 Philippus Macedo iungit fe Han nibali 246,2 Philippus Demcetrij pater mor262,23 bo deccflit INDEX Philippus oculum amittit.90o.z2 Philippusuulneratur^ 102.1; Philippigefta 89.11 Philippiícelera^ 95.2.21.96.6. 98.7.29 Philippi perfidia 94.13 Philipgiingeniü,mores 109.17 Philippibellii contra Olynthios 95.16 Philiftea 252.17 Philomelus 91.10 Philomenes Thebanos uincit 92.9 Philopater Ptolemeus dictus per ironiam 244.18 hi I hilopoemenes Achzorum dux capitur 260.28 Philopamenes moriés quid que fierit 261.8 Philopamenes collatus Flaminio 254.6 Phocenfes templü Apollinis occupant 91.30 Phocenfes ponasluunt uiolata religionis 93.9.98.2 Phrahatis paricidia,& congre fus cum Antonio 308.4. Pifz unde 200.10 Pififtrams regnat Athenisannos XXXIII 33.10 Pififtratus Megarenfes deleuit 33.4 Pififtratus tyránidé occupat. 55. Plinos 216,23(10 Pani 196.15 Pani canina carne uefcebantur 197.12 Panos uincere Scipionii opus 257.31 Polyperchon occiditur. 165.26 Pon INDEX Pontus 179.1 Popilius Antiochum uirga circunícripfit 269.6 PopulusR o.hzres fuitinftitutus ab Attalo 276.13 Porusrex Indorum 14.5.29 Priuata benefícia à publicis funt fegregata 258.15 Própalus ex fordibusrex.270.32 PruüasrexBithynim— 257.21 Prufias Nicomedem filium ftudet interficere,(ed prauentus interficitur à filio 270.2 Prolemzus moritur 179.6 Ptolemaeus ab Alexandro uirtutiscaufaprouectus^ 1609.11 Prolemzus Pyrrhi filius funditusuincit ÁAntigonum 232.5 Prolemzus Lagus 184.2 Ptolemzus Philadelphus.184.15 Ptolemzusparicidij poenas dedit 214.1 Ptolemzus matri membra filij mittit 289.16 Ptolemzus Ceraunicus 221.11 Prolemzusinterficitur à Spartanis 232.32 Prole.obefus& ftultus| 268.24. Prolemzus Eurydicen uxorem interficit 248.24. Prolemzusuictus€ obtruncatus à Gallis 215.15 Prolemzi moderatio erga Deme trium 172.17 Prolemgi Áeeyptij mollitia,24.8. Ptolemeifruitia 223.24.|(s Ptolemzi paricidia 288.317 Pugna Alexandri& Darij.120.2 Pugnantibus qualis animus effe debeat 255.8 Puluinaria 222.25 Pygmalió Sich ü occidit.191.11 Pylz 121.4. Pyraus 70.28 Pyrznei montes 316.9 Pyrrhus Tarentinis contra Romanosauxilium tulit— 185.2 Pyrrhus infidijs Oreftis interfeés 185.26 Pyrrhus Macedonie regnum oc cupat 178.25 Pyrrhus iterum uincit Ro.188.z Pyrrhus uictus à Lyfimacho 179.22 Pyrrhus prímus elephantos in Íraliam adduxit 187.23 PyrrhusrexSicilig dictus 219.4. PyrrhusrexSiciliSsamifit 220.z Pyrrhusuulneratà Ro. 187.26 Pyrrhus confertur indocto lufo ri 232.12 PyrrhusMacedonia potit 251.29 Pyrrhus Ptolemzi filiam uxore ducit 185.9 Pyrrhus Antigonum oppugnis Argis,faxo é muro iactato occiditur 233. Pyrrhi dictum 219.27 Pyrrhiliberalitas in remittendis captiuis 187.31 Pyrrho nullus rex comparádus 223.15 Pythagoras Samius ubi difciplinas fuas hauferit 202.1g Pythagoras Crotonicíes à luxuria rcuocauit 202.15 Pythagoras Metaponti deceffit 203.16 Pythagore domus pro templo 203.17 ; T A INDEX R Rari 262,53 Reblata 175.29 Reges quales olim 2.17 Regum arbitria pro Kits erát 2.14 Religiones qu: it poflint, 1: 12145 Rhea uirgo Veftalis 31. Rhegyumundeappellatü|$7.2 Rhetiaa Rhetro duceThufcorü 204.4. i Romacaputorbis 309.16 Roma à Gallis capta 81.1 Roma códita à Romulo. 311.32 Roma urbs regum uiía Cinez 188,21 Romanirefpuerüt munera Pyrrhi 188.19 Romani Carthaginenfium auxi lio uoluerüt contra Pyrrhum uti 188.12 Romani lupa aliti lupinos animos habuerunt 286.29 Romani glorià fibi uendicabát, focijs opulentiam prede reliquerunt 260.3 Romaninon nifi fuis armis uin ci poffunt EXT RomaniHinibalem infidijs uolebant tolli 233.3 Romaniorti ab flienfib, 259.11 Romanitres duces cótra Mithri datem mifere 278.1 Romanís datur tutela Alexádri regis Aegyptiorum 249415 Romulus& Remus aliti à lupa 311.16 Romulus& Remus Marte geniti 311.15 Roxane à Caffandro interfecta cum filio 175.8 Roxanes uxor Alexádri magni Rutuli 310.9(156.34. O Abbatum unde Iudeis tamreligiofum 274.19 SagillusScytharum rex^ 29.7 Saluftius notatus à Trogo 285. Salaminacondità 317.0-(16 Samia 202.17 Samothracia 66.13.202.12 Sandrocottus ex humili genere admaieftatéregni oraculo im pulíus| 17644 Sardanapalus ultimus rex Aflyriorum 6.29 Sardanapali morsuirilis| 7.1$ Saturnalia quomodo Romzacta 309.25 Saturnus 309.19 Satyrus tyrannideminuadit He raclez 182.29 Scipio Africanus eoanno mortuus quo Hannibal 264.52 Scipiones uincere Panos affueti 257.31 Scolpythus 16.23 Scordifci ili Scylla$8.2 9.9 Scytha ebrietàte aeri 29 23 Scytha uincuntur à Philippo aftutijs 102.5 Scythz Bactrianum& Parthicü regnum condiderunt... 25.26 Scytha: feruis uerbera intentant, quos uincerearmis non pote rant 30.2 Scythz: Afíam uectigalem fecerunt 26.13 Scythz Parthorum fines populan INDEX lantur 303,30 Scythe Tartari appellatur 22,1; Scytharü gens antiquiffima 21, 20.regiouaftffima— 22.17 Scytharum mores 24.29 Scytharum cótra feruos ftratege nia 30.1 Scythiz fitus 23.9.2 4.2/5 Seleucus adludibrium fortune natus 238.9 Seleucus àmatreiterficil/ 29.56 Seleucus à Ptolemeo interficitur 184.10. Seleucus Ántiochifilius 175.1; Seleucus equo pracipitatus interijt 239.30 Seleuci filij& nepotes ancorà in femore habebant 176.2 Seleuciregis Syri origo 175.15 Seleuci gefta 176.6 Semiramisfexum mentita 5,4. SenanusSegoregiorü dux.312.21 Senibus maximus honor Lacedemone 48.27 Septentrionalis regio aptiflima aduiuendum 23.30 Sepultura Parthorülaniatus canum eft^ 300435 Serui cuiufdam patientia 516.19 SeruiapudParthosmilitit209,21 Seruorum Tyriorum facinus 189.25.190,18 Seruilebellit in Scythia— 29.26 Seruitus nulla fub Saturno.3o9. Seftos 43.8(0 Sexus muliebris iniurijs belli caret 295.8 Sicaniaolim Sicilia— 59.20.29 Sicilia fulphure& bitumineabundat 5645 Sicilia tyrannorum feraciffima $9.27 Sicilie deícriptio$6.1 Siciliz feracitas$9.26.60.1 Siculi freti anguftia 59.14. Sidon à pifciü ubertate. 189.2.14. Signum deditionis apud Grecos quale 8144 Solis defectio quid portendat 213.9 Solon fimulans dementia, Athenienfes ad fufcipiendumbellà hortatur 32.28 Solon leges Atticas confcribit 32,12,4.7.10 Solonis ad Pififtratum dictum 323.21 Somnium Aftyagis 7.19 Sophocles dux Atheniéfium fcri ptor Traecdiarum$3.29 Softhenes Macedones à Gallis defendit 224.27 Softhenesignobilis multisnobili bus przlatus à Macedonibus 225.32 Sparconnutrix Cyri 83g Spartani Alexandri magni arma contempferunt 2142.31 Sparranarum mulierum fortitudo 232.23 Sparranorum urbs fine muro an té, captaeftmuro circundari 170.10 Strato rex Tyriorum— 190.16 Sulpitius conful contra Perfeum pugnauit 266,9 Suniator 204.10 Sybares prafficitur à Cyro Perfis 11.3 Sybares feruus 9.25 YNDEX Syneus mons 2174.14. Syracufa 60.6 Syracufani pacem pactam cum Catanenfibusuiolant 61.22 Syracufanorumbellum cum Ca tanenfibus 61.10 Syria à P8peio in prouincig formam redacta eft 298.6 Syria quadripartito diuiditur 232.9 Syrijregesortum à Semiramide habent 2173.12 Syfigambis mater Darij mortem fibi confciuit. 155.3 T "T Anis rex Scythiae 33 Tarétinià Lacedemonib.200.20: Tarentum$0.33 Tauroícytha 21.24. Tectofagi omneaurum inlacum Tolofenfem conijciunt 263.7 Te&ofagi in Pannonia confedere 263.19 Telegonus Terremorus maximus in Helle84.7 fponto 183.4. Terrz motus 250.22 Terrzmotu in Syria perierunt crLxx M.hominum z97.27 Thaleftris Amazon concubitum Alexandri regis petjt& obtinuit 29.20.139.7. 306.6 Thebanorum excidium— 117.7 Thebis dij geniti 117.5 Themifcyrei campi 16.28 Themiftoclis ui&toria de Xerxe 40.20 Themiftoclis cófilium callidum 43.1 indoles.3 4.25.laus,4:2.25 Theodotus rex appellatus,301,4. 175.30 71.12 Theophilis Theramenes interficitur Thaermodoon fluuius 26.27 Thermopyle 37.35.258.7 Taefaurus Alexandri 155.30 Thefeus 31.24. Tüeffalonice ab Antipatro occi' ditur 177.16 Theffalus medicus uenenum Alexandro dedit 152.3 Thrafybulus feliciter contra ty^ rannos pugnauit 71.29 Thrafybuli facinus 71.30 Thufci pulfi fedibus à Gallis 2104.4 Tigranes rex Ármenim— 282.11 Tigranes à Lucullo prelio fupera tus 297.29: Tigris luuius Armeni 306.12 Tiflafernes Lydig prefectus, 65, 15.751 Titanesubi belli gefferint 317.29 Tomyris Scytharüregina 12.33 Tomyris Cyrum regé cum ducentis millibus interficit.14..4. Trafimenus lacus 2145.33 Triballi 102.13.230.8 Trifo 172.28 Tridenti à Gallis conditi. 204.3 Trinacriaolim dictaSicilia$9. 13.19 Triptolemus fationem frumenti inuenit 3138 Triqueia$9.17 Trogus hiftorias totius mundi confcripfit 1.10 Trogi eloquentia 1.9 Trogi maiores quifuerint.215,4Turnusinterijt 210.17 Tympaniü fignum pugna Ed ar INDEX Parthos 299.32 Tympana er Tripudia infirumen taluxuriz 248.28 Tyranni Athenicfes profecti Eleufin in exilium 72.30 Tyranni Athenienfes interfecti 7344 Tyranni undedicti 60.28 Tyridates 308.11 Tyrij Vticam in Africa condiderunt 190.31 Tyriorum origo à Phanicibus 189.9 Tyrteus Pocta carminibus Lacedemonios ad bellum accen dit 52.20 Tyrtzeus claudus fuit$2.12 Tyrus urbs ante cladem Troianam 189.19.127.8 Tyrus captaab Alexádro 128,55 V Alerius Leuinus cum Pyrrho congreffus 187.19 Valerij Leuini gefta in Gracia 247.2. Ven eti à Troianis 200.2 Ventidius Parthos maximo pra liofundit 307.14. Verona, Vicentia,à Gallis condi tz 204.3 Veftis una permiffa tantum Lacedemonijs 48.7 Veterum uerecundiain regio no mine aflumerido 173.29 Vexores rex Aegypti 3.1 Vexorcs primus bellum Scythis intulit 25.313 Victoriaferro quaritur 133.21 Virgines finedotenubüt 43.20 Viriatus 316.16 Vnímammz dicte Amazones Vulcanía 5835 7435 Vxores adhiberi conuiuijs apud Perfas habetur pignus hofpitij 86,25 X XEnophanes 246.29 Xerxesrexconftituit 35.23.30 Xerxes apud Thermopylas maleacceptus à Leonida Spartano 37.10 Xerxes Athenas, Thefpias& Pla tas incendit 39.20 Xerxes duo uulnera accepit 38.27 Xerxes cum dijs bellum gerit 39.14." Xerxes primus Iudaeos domuit 275.18 Xerxis exercitusimbre& fulmi nibus deletus 39.15 Xerxisfortunzuarietas 41.25 z "Z idona 189.2 Zopytion bellum Scythis intulit 138.2 Zopyrona à Scythis deletus eft 25.24. Zopyrifactii memorabile 18.25 Zoroaftres artem m agicam inue nit 3316 Zor 189.9 EINIS INDICIS, d. m Lanquam in Monarcbijs eo» annorum va iu SUA tione con[Tituendauebementer uartent auto AST J res,tattien ut biflorice feries atque ordo facia lius à pueris pofJct percipi, aduotauimus partim cx Eufibio, partim ex Berofó«o* IMetaflbene,ea tantum quee ad planiorem pauló c2» explicatiorem Iuffinileclionem conducere uidebantur. PRIMA MONARCHIA ASSYRIOvumjin qua reges fuerunt Ninus Iouis Beli filius,reguauit pria— Belochus. 18 TET Anus annis$2— Bellopares 19 M. 30 Semiramis Niniuxor 2.— an. 42— Lamprides 20 dH. 3i Zames Nineds Semiramidisfilius s.— Sofares 21 d. i0 atiis 38 Lampares a2 di. 30 Arius 4. d. 30— Patyss a5 dh. 4$ Aralius s 4n. 4o— Sofarmus 24. d. t9 Baleus Xerxes 6 d. 30— Mitreus ay dh. 27 Arnatrites 7 dh. 38"Yautancs 26 dh, 32 Balocbus Baal facerdos 8 dm. 3$— CTauteus 27 d. 40 Baleus 9 dh.$2. CTincus 28 dl. 30 Altadas 1o d.$2— Derdllus 29 di. 40 Manitus. 1x an. 30— Eupales 3o dh. 358 Mancaleus 12 dn. 30 Laoflhenes 31 4n. As Sterusfeu Spherus x3.— an. 20— Pyriciades 32. d. 30 Manus 14. dh. 30— Ophrateus 35 d". 20 Sparetus. 1$ d". 4o— Opbratanes 34. d".$0 Afcatades. 16 d". 4o— Ocrdfapes as dh. A2 Amyttbas. v7 d. 4s— Sardanapalus sóetull.— n. 2o Durauit hoc Affyriorum imperium annos 259 SECVNDAE MONARCH IAE Medorum reges Arbaces primus annis:8— Arceus 6 d". 40 Mandates 2 d". so Artines 7 dH. 1 Sofarmon s d. so Afbbares 8 d. 20 Articarmines 4.«a. 5o Aflyages 9 d. 30 Aybianes 5 4H. 22 Stetit Medorum regnum annis 500. minus 8,annts, TERTIA MONARCHIA PERSArum babuit reges 14. Cyrus primus imperauit annis so— Dariusnotbus 8 annis 8 Cambyfs 2 annis 7. menfib.g^ Sogdiamus 9 menjib. 8 Patizithes cy Smerdis fratres magi— Xerxes 10 menfib. z menfibus 7 Arlaxerxes Mnemon 11. an. 4o Darius 4. dH. 36— ArtaxerxesOchbus 12... an. a6 Xerxes s dh. 20— Arfes 15 d". 4 Artabanus prefectus, qui X-erxem Darius Arfamifilius, qué Iufünus Co occidit menfib. 7 domanum dicit appellatum,annis Artaxerxes Longimanus 7. an. 4.o fex imperat. Durauit Perfarum imperium annis 230.& menfibus;. QVARTA MONARCHIA ALEXANDRI Jeu acedonum., Efl autem verá(fumma potitus, Ale xandcr annis 12, poft quem inter principes regna funt diuifa. M ÀA..C BE,.D O.N V M. Avideus primus anni 7 Dencetrius 4. at. 6 CafJander 2 dn. 18— Pyrrhus 5 menfib. 6 Antipatercz Alexander 3. am. 4— Lyfumachus 6 d s MÁACED, REGES PiolemeusxspauvG^— annis»— Demetrius dh. 16 Meleagrus menfib,z Antigonus T T: Antipater an. 3— Philippus 4n. A Softbcnes d^ 2—Perfeus ultnus Macedonum vex Antigonus Gotafas dh. 36 annis 10 Summa annorum Macedoniciregni 157. anni,menfes octo, A cS.1 AE Antigonus amnis v8— Demietrius zreAuopicizue d. 7 S Y R I AE Seleucus Nicator annis 32 S YaAR I AE"E T. A S'IAÁE Antiochus Soter annis 43— Demetrius Soter dh. 22 Antiocbus T beos d. 3$ Alexander d. 10 Scleucus Gallinicus d". 20 Demetrius ds 3 Seleucus Ceraunus d. 3 Antiochus Sedetes«4. 9 Antiochus magnus d". 36 Demetriusiterum dh. 4 Seleucus Philopator 4^. 12 Antiochus Grypbus dn, a Antiochus Epiphanes— an. xv.— Antiochus Cyricenus— an, 38 Autiocbus Eupator d^. 2 Pbilippus d DurauitSyrie regnum annis 289. AE G Y P T I Pioleméus Lapifillius^ annis 4o— Ptolemeus Pbifcon fiuc Soter att.v7 PtolemeusPhiladelpbus— an. 28— Ptolemeus Alexander— an. 10 PtolemeusEuergetes— am. 36— Ptolemeus Latbirus d. 8 Ptolemeus Pbilopator— am. v7— Ptolemaeus Dionyfius— dn. 3o PtolemeusEpiphanes— an. 24.— Cleopatra dh. 2i Pioleitueus Euergetes— an. 20 Stetit Aegypti poft Alexandrum regnum annis 288. Alexandri Monarchia durauit annos 3900 DE V'TILITATE LEGEN D AE HI ftoriz,Símon Girynzeus Lectori. sa Tquàmcerta babet ad uitam documéta bi"| lonia, tar ea fit excerpere c9» ufürpare (2 cuíurs expeduum, mortalibus omnibus re d Cla proxima inuberrimos c frucluofifin Ínmos 6b iflorie campos fine mora irrumpendum iudicaremus. Q uidenimuel iucundus uel utilius cogitari po zefP, quam in bumanzeuit.e theatro, quod illa partibus ommbus mire inflruclum babet, fedentem, periculis aliorum, fine füo periculo, cautum fapientémque fieri: exempla capere Ontitigena, quee ad ufum tuum utiliter qualibet in re traducas: cumá maximorum bominum de fümmis rebus maximis confilijs unterfueris, id quod cupidifsimé bomines auemus eorundem etia euentibus énteve[Je: qo» quod per angufliam uite bomini impofsibile fit alioqui, fecula tota memoria coniungere: maximorum imperiorü au[biciaprogre[Jus c9" finem uide re:talorum fcu priuatorit feu publicorum caufas liqui décognofCere: inotuni ardua magnag ve qui ante te periditetur,qui in difcrimine te Kent babere: necuf^ quam experimento certo deffitui: ac ut in umma dicar, éretroaclis(quod proprie fapietis utri offi Te1777 eft fü tura fcienter in omnes euentus profbicere,prafentia iu dicare? Sedenim cum tanto in[Irucliores accedere deda DE VTILITATE HISTORIAE ceat,quanto fruclibus uberioribus grauior bifloria eft co» foccundior:cumd; difficultas fit eade c9» de fia c de aliorum uita recle iudicandi; nec aliena quifquam,quan tumuls per[Dicaces bic finus, intueri recle poftit J, qui non pote[E füam:utrung; intelligitur co fumma bicdifcultatemuerfari,cg* multó antequam buc accedamus, a folum prudentia quada ciuili tínclos, fed uitae totius certo propofito firmatos e[[c oportere: ni flucluarc ani mis,e9» miferé(beclris uiteinanibus circiíduci perpe£uo uelimus CQ uemadmodi enim in amplifsimo maximeds multiplici 3" omnigenis cupedijs referto conuiuio fiut quaqua aliud alijs paucis eadem, fua cuiq, uora cibus omnia probétur,ac prout quifq palato e[L[ic pre fenti lautita afficiatur:tamen c2ymodus fit aliquis ,qué pofuit natura;c2* alimenti genus certum, fimplexd; c9 incorruptum maxime, maxime corporibus idoneum: à quorum alterutro quifquis difcedit,«2 ultra uel modum uel iudicii naturefibi indulget, tncommodi plus ex ifTis uoluptatibus, quàm uoluptatis reportet, Sic in illa totius uite bumana diuerfitate, quanquam mille[becies, mille propofíta fünt ac qualiter efl animo quif c9" iudicio comparatus fícde uita uel fua uel aliena fentiat:ta men unica uirtutis uere callis eff, quam qui fcienter te uet;recle uita folus utitur:ceteri,quemadmodum illi in coca dubia, cumomnia inuitét,quid potiffimum fequan tur, SIMON GRYNAEVS. zur, quó tendant, ncc in füa ipfius tecin aliena inuenire uita poffunt unquam« At fi quicquá efl natura dati bo miniquo cum recle uti contráue liceat.bac uti circifp e élifsime decebat. Q notus autem quifis efL,obfécro, qui inomnia dicla, facla uel füa uel aliena, regula uirtutis adhibita, cautius quam in cibos pofítos animaduertat, quids fe in ifIo quidem negocio non fatis putet doclum? Qua quidé inre mirü eft quàm fe fallant bomines, dum bifloríam putant efJe qua doceat legenté:quií ea materiam difcendi tanti fuppeditans fic, quemadmodii conuiui illud,talem unicuiq; prabeat ufum, qualiter ipfus efl animo affectus.«Altos igitur fuauitate lectionis ab duci uidemus,co* uoluptatem fecutos, fructus illos pulcherrimos amittere, Iis ex omni bifloríanon amplius queritur,quám quod ad cithara cantii ocia fallentibus: Jélicet moleflitemporis difcutitit, maiori cum moleffia mox coflicfaturi, INulla emm uoluptas e[L, que no reficit uirtute, Alios illa fulgens glorie fpecies tantá Jolicitatac(que ceteris in rebus animi flexibilitas efL) inomné eminenté c excelfam imaginé fruflra transfor tat ,oblitos n alio gloríofa exépla fcriptorib.pofíta, quamut uirtute fecuti,gloria ipfi quog;Cfi nulla offera tur)contemnerc:fin comes addatur, no infolentibus ani mis perferre queamus.« ACcum ad fimile gloria afpirare fine fimili uirtute, nemo nifi flultus inflituat:ple3 | | | DE VTILITATS HISTORIAE vofog tamé uidemus tanti quia pracdlaras res legeríit, arduum quiddam fapere,multü fibi arrogare:tragotdis iftis fimiles qui perfonarii quas amplifémas praferebant etiam pofito babitu mores imitantur. Sunt etiam, atq; bi non pauci, quos noua mirad; fola obleclant, plebeijs animis bomines, qui ünperitorum more perfepe pluris purpuram quam uirum, emblemata quam opus ipfumfaciunt« Adeo miram uimin animis legenti biJloria exercet. lam cum excitare focordiam bumanam, c aduerfüs pericula communireuel maxime propofitum biflorie fít:ca* exemplorü(quibus ad! fuadendum nibil potentius efL) uis eü maxime tendat: fecuritate bo minum nibil ad fe aliena pericula pertinere credentiiz, fiut farda iacéted aure memorabiliffmeres audian tur leganturd;. Denid; funt etiam;qui,quod minime pu tes in illam ipfam feuerioris leclionis parté delinquat: quaft no ut gefl.e funt, fedt geri oportebat res, ficfcri bi quoq; deceat. Ioitur ex illa fecuritate partim,partim crapula lectionis promifcue c9" temerarice,fit uelut ex humoribus corruptis ut quadam iudicij wystia co^ pinionis,quam de uita reclifémam c9»[anam effe"maxi me decebat, diyengaaie, lubricum; uite: propofitum contrabatur:ac ut intemperantibus mil proficit alimentum, fíc ad nos leclionis utilitas prorfus ueniat. nulla, Fides arbitror, quonam paclo legendi bifloriam, co uitam : $1MON ÓCRYNAEVS. uitam cuique fuam infpiciendi, ratio fit propemodum par. Acprima quide bac difficultas esliudiaj noftri peruerfitas inquam:que facit,ut non quà maximam cx Jefe uim babere exempla decet, fed qua maxime inclinat, propendetás animus impellamur. E fHuero c3 illa non minor,quod res geslas fic fcriptores apponunt, ut non folum gratiam aliquam captent, fed palatum ipft quoque fuum fecuti, acueluti lrucTores quidam, iudictum fuum interponentes, ultro quadam laudibus tollaut acquícquid uidetur ipfis, nobis quoque feclandum putent, Q uod quidem fiffacerent fimpliciter, confentire diffentíréue facilius fie. Nunc quemadmodum coqui gu lamfepius quam cómodum beri(beclant, ita lectorem etiam bisloricus, utínam non magtia ex parte capta vet. T, gitur bifariam iam,q9 ostro iudicio, co preiudicio fcriptorum; perape circunducimur,ut qui no nu^ das res fcribant:interpres enim geflarum rerum bislo vicus efb cutus iudicium fi uitio laborat, perinde frt ut cum uitium ex fefé generofüm«9 nobile, graucolentiamueléuafe contrabit, uel alioqui lenocinio deprauatur:queres uelimposlura,uelinfcitia maxima e[L ca» intoleranda, L'idére uto tantum exemplo licet, quid interfit iudicium fcriptoris. Propbanus confilio c3» industrie bomini magnarum rerum cuenta tribuens, quanquatn mentiri f tot euentibus expertus, in mi DE VTILITATE HISTORÍAE vam flultitia conijcit bomines: ut quorumomnfs notitia uix oculis fübieclarü vert confiderationi fu i/ficiens uis autem 9 robur nà longe ueriiculos fipergrediés, ab uno leui facce[fu,terraritorbis adminiflration arro get fibi. Sed initiatus ille fécus:bumano cófilio geri res quidem. fed diuino moderari docens ca[Tultitia libeyat bomines c2 füperflitione,malo n6 minore, Per cetera quid inter fe generibus officioriü diftent, debet e[Je bonis quidé(quorü facra omnia Jfidia| fünt)non ignotum. FHec príütitii có moneo, ut cii cenfeam id genus autores uel propter immenfam exermplorü innumerabilii uim quamaxime legendos etia boc iuuenes cogitet, quam ue lint circfpecte foliciteis legi;propofttis tatis uel frucli bus uelpericulis, Perinde enim euenit, fi quis uel btfto ria obiter adeundam,uel uitam ipfam temere qo citra exacfaofficorü omnii conferuation&ranfig&dam ducat, quod rufTicis:qui cum in uicinee urbis populatione, pharmacopolii quoddam inflrucliféimi diviperent, co füauitate bellariorum aromatum in quee primum inci derant illecli,ceteraq generis eiufdem rati omnia bau virent ,forberent uorarent, olutirent,alij correpti mor bo,alij phrenefi,pleríq; exanimati fint, nemo non miris modis affeclus,rifus exercitu toto obortus« Aeque enim comodis incomodis ,ut uita, fic uite imago bifloría féatet:inufü tanti uite fita uite prudentia totius eff. Falco bis bene ffuere, IVSTINI HISTORICI QCL ARISS, IN TROGI POMPEII hiftorías exordíum,ad Anto. nínum Imperatorem, v vM multiex Romanís etíam cofularís di^ Nav«tio e» gnitatís uiri, res Romanas greco peregríno- o«c4fio opis, 3| que fermone ín híftoría cotuliffent, feu emu latione gloríe, feu uarietate€ nouitateope^ * ris delectatus uír prífce eloquentíze Trogus Pompeíus,gracas& totíus orbís hiftorías latíno fermo- Arcidiffcul ne copofuít, ut cum noftra grace, greca quoq; noftra lín- y. gualegípoffent;prorfus rem magnam& aními& corpo rísagereffus, INam cum plerifqg autoribus fingulorumre Arg. minioe gum uel populorü res geftas fcríbentíbus, opus fuum ar^ re ad maius. duilaborísuídet,nónne Pompeíus nobís Herculea audacía orbem terrarü aggreflus uíderí debet, cuíus libris omnium feculorum,regum,natíonum,populorumdq res ge ft contínentur: Et qux hiftorící Girecorum,proutcom modum cuíq;fuit,inter feteregatím occupauerunt,omif- cerit fisquafine fructu erant, ea omnía Pompeíus díuifa temporibus,& feriererum cogefta compofuit. Horum ígítur confiiz infi quatuor€ quadragínta uolumínü(nam totídem zdídít) tui operis. per oci quo ín urbe ueríabamur, cognitione quxque dí gna excerpfi; fed omiffis hisqua nec cognofcendií uoluptate íucunda, nec exemplo erant neceflaría, breue uelutí niftoria dele corpufculum florum feci, ut haberet& quí eraca didící(^ dat,et«d mo fent,quo admonerétur,& quí non dídícifent, quo ínftru- res conducir. erentur. Quod ad te no tam cognofcendí,quàam emendan dí caufatran(mifi,fimul ut ocij meí;cuíus& Cato reddendam rationem putat,apud teratío conftaret.Sufficitením míhiínhoctempore íudicium tuum, apud pofteros, cum obtreciationis inyídia deceflerít, induflría teftimonium habiíturo, A IN PRIMVM LIBRVM IV STIND ANNOTATIONES. See) CRIBY NT gentiles autores multade prime inmundo imos v Avete.*] A narchie initio, nempe quod primus Babylonie vex fuerit Belus, Nw cul füccedens filius Ninus,propagad«e dominationis libidine mo» fé 254 tus, arma foris extulit, cruentam uitam bellis egit, donec omnem fiam ffto fubiccit imperio: unde factum cfl; quod regnum Affyriorum mos narcbiam obtinuit c principatà inorbe. Hic Ninus,mortuo patre Belo, in fola IVSTINI HISTORICI IN TROGI POM PEII HISTORIAS, I, £3 RINCIPIO re 5 rum gentium, j natíonüdg íim3 períá penesre4 ges erat, quos nonambítío popularís;fed fpecta/ ta ínter bonos moderatio prouche bat, Populusnullís legibus tencba tur, Atbítría príncípü pro legibus crant. Fines ímperfj tuerí magís dj proferre mos erat.Intra fuam cuícg patríamregna finíebátur, Prímus omníum Nínus rex Aflyriorü uetercm& quafi auítum gentíii morem, noua ímperfj cupiditate mur tauít. Híc prímus íntulít bella finítí mís,& rudesadhuc ad reliftédum populos, ad Libya termínos ufcqg perdomuit, Fuere quídtempori^ ribus tium doloris imaginé patris feulpi fecit, tantád; euerens tiam exbibuifJe dicitur[142 tue, ut veis ad eam cofügietta tibus parceret. Hinc bomiz ncs moti,diuinos bonores coe perunt illimaginiimpendez re, emulationeq; illius pluz rimi poftea charis fias more tuis imagines dedicauerunt, feminariaq; idololatrie poa flerisreliquerunt. ic deniq; Ninus in Aturie campis exe truxit amplifsimam urben, quam à fe Nini appellauit; bebraifinus uero Nineue uo cat, cuius area babuiJe dicia tur 4.00. fladia, maniauez ro centum pedit altitudine, cz amplitudinem tanta, ut muvori fafligia ternis eJJent plauftris peruia. Turres in orbem murus urbis babuiffe fcribitur ille e quingene ts. Hanciuxta fluult Lycié locum babuijJe quidam feris bunt,alij uero fitum eius des faribunt LIBER PRIMVS 3 feribuntiuxta Euphraten, fi! busantíquiores Vexotes rex Ae^ cut ey Plolemeusfacit.-Por. gypti,& Scythíz rex Tanaís, quo ro Strabo prime fauet opitioni, fcribens Nini maioz vem fuiffe Babylonia. H«c firé ex gentilibus babentur fcriptoribus. Q uid autem ue vax ez infallibilis dei fcriptu vade bac primaregü tyrane to: nide fentiat, nequaquam bic eft pretermittendum. Ytaq; Genefis decimo fic legimus: ^ ocv Mes à TAVnb nonien WM DYSSA CWWZA EE VI EE TM , NU"wa nio ? Szenen pm Ya n3 MN OVEMMNÜN rum altet ín Pontüjalter ufq egy ptum excefTit;fed longinqua, nó fi nítíma bella eerebant, necímperíü fibí,fed populís fuís gloríam quere bant, contentíd uíctoría, mperío abftinebat. INínus magnitudínem quefite domínatíonís cotínua pof Íe(Iione firmauít. Domítís ígít pro xímís, cum accefIioneuíríü fortior adalios tranfir et, proxíma queque uíctoría infixumentü fequen^ tís eflet,totíus oríctíspopulos fube git, Poftremailli bellum cum Z.oroaftrerege Bactríanori fuít, qui prímus dícítur artes magícas ínueníífe, X mundi príncipia, fyderüqg motus dilígétífTime fpectatle, Hoc occifo,& ipfe deceffitrelicto í ímpu bereadhucfilío Níno, exuxore Se bocefl;ut uerbum uerbo redd.an:Chus autem genuit Nümvod,ipfe coepit effe for tisinterra, fuitq: principii regni eius Babel ey Aerecb,ey: Accad 7: Cbalnels in terra Sinncar. De terra illa ceveffuseft A[far, 2 extruxit Niteuen. Ninum uocat facer Hebraifinus A[Jyrium, id quod nonvarum eft in Prophetis. Deinde quod gentiles fcriptores afferunt Nineuen feu Ninum, ut ipfi fcribunt, conftru Gamin Aturie campis, vecte loquuntur: efl enim Affyia eo: Aturia idem, fed in diuev[is linguis, NUA Affir bebraicun, NW, Atura Cbaldaicunt, jo. commutatione fcilicet literarum fcbin ey tbau,id quod frequens eft in bis duabus linguis, ubi communi utuntur dictione:ut,bebraicé uocatur nix» V fcheleg, chaldaicé&XN2T^ thalga. Sic bebreus uocat boué NW fcbor,C baldeus v^ thor. Aducrtimus igitur ex boc loco Pabyloniam primum orbis fiie regnuu, ficut bebraica ueritas docet, principii regni Nimrod fuit Babel, e Aerech, a.2 ei AERE ERR —— xs caa UE | Ww 4 IVSTINI HISTORICI míramíde.Hecnecimmaturo pue— Acc4d, Cbalite in ferra Sine foaufatradereímperíü,necípfaím near, cum fcilicet terra ad» períum palim tractare, totactan« buc uro uteretur fermone, tís gentibus uíx patíenteruni uiro, cvillefacile abuti polJet ho nedum fcemínz paríturís fimulat mimi miniflerio ad exequet fe pro uxore INíní, filium, profoe^ dum grande illud Babylorii2 mina,puerü.Nam& ftaturautríg; cetunis edificia: fed AJJur medíocrís,& uox paríter gracílís, cotemmens imperium Nim & líneamentorü qualítas matri ac vod, egreffus de terra illa ci filío fimilis.Igítutr brachíaaccrura mutis fibi adberétibus, ali uelamentis, tíara caput tegít:& ne fibi delegit locit, qui c? ab co nouo habítu aliquid occultare uí^ AjJyrie atq; Aturie nomcn accepit, c breui ufqueadeo nüribus creuit, ut cun&los orientales potentia fuperaret, monarchiam; orientis acquireret, quam tenuit ipfe atq; poteri eius anis 1236. Quis uero fuerit pris mus ille A fJ»rius, Belus uel Ninus, bebraijmus nà docet:terifimile tamen eft Bee lum illum fuiffe, qui de terra illa egrefJus dicitur, fed robore e7 uiribus magnus efféctus, facile deturbare potuit Nimrod, 7 Babyloniam fuo adijcere regno, ficut c gentiles dicunt illum primü fuiffe Babylonis vegem. Fiec de Nino,qui gz. annisvegn-fJe dicitur. Nunc de Semiramide uxore eius, que poft illius obit monarchia A[[yrie tenuit. Hanc quidam fic dicta putant, quod ab auibus, quas Syri femivamides appellant, fuerit nutrita: fcd cómentitii id effe uidetur, cum Syri auem non femiramidem, ed SN. oua uocitent. videtur magis Semi» vamis uocata à QD famir,quod adamanté cy Hebreis 7 S yris fonat: binc XU TE quafi adamante cótretlans. Adamátina dici poteft bec mulier, ob magnas ves quas geftüt,de qua Berofisita feribit Quarto locovegnauit apud Babylonia Semiramis uxor Nini, antecedens militia, triumphis, diuitijs omnes mortales. Ipfa battc uvbem maximam ex oppido fccit. Nemo unquá buic fami ne comparandus efl uivorit, tanta in eius uita fcribitur cum ad uituperationem, tum maxime ad laudem. Quod quarto loco bec mulicr regnaffe dicitur, fic ue rum comprobatur, quotiam primum regnum in Babylonia occupauit Nimbros dus pater Beli, auus Nini: Ninus autem primus cocpit aria inferre cy fubius gave fibi alialoca,cz confundere aureum feculum, quod antea fiit. Huic fuccefu Jit Semiramisrelicla uxor mentita fexum uirilem, c tandem à filio Niro intere faa, Ld I o o o LIBER PRIMV$. s ficta. Prefut imperio Nis. deretur ,eodem ortiatu& populü nus ille fecundus anniss8.ut/ ueftirí iubet; quem morem ueftís Eufcbius fcribit. Secutifunt/ exinde gensuníuerfa tenet.Síc prí Exinde pro illi reges 5. quor ultimis mís ínitijs fexum mentita, puer cre inbunc fig fuit Sardanapalusdurauitdi;| díta eft. Magnas deinde res geffit, diem. j-] o monarchia illa annis 336. quarü amplitudine ubi inuidia fuetiamfi Yuflinas bic plures «nnos ponat. Deinde fuit bipartita illa monavcbia, in Babylonia fcilicet c» Mee diam fcu Perfiam,manfiq; diufio illa amis 30 4.. Deinde fub Cyro(7 Lario, qui Babylonia expugnauerüt,reunita fut monarchia, durauitq; annis 191. ufvfs ad Alexandrum Magnat, qui tran[lulitivaperit in Grecos,ubi cy manfifje dicis tur antis 4.95. Q uod c fequenter Yuflinus dicit Afyrios fuccedenti tempore S y rios dictos, boc forta[Je fieri potuit propter cómerciumlingue S yriace, qua eo Mefopotami, Chananei, A[[yrij, Armeni ex Chaldeiufi funt, ficut 4.. Reg 18. legimus.Cum Sanbcribrex AJyrie oppugnaret Yerofolymá, c2 Rapfaces dux militie eius lingua bebraica blafpbemaret deum uluenté, rogabant cum Wudeiut alloqueretur cos lingua patria, boc eft, Syriaca, quam tamen bebraifmus uocat Aramicam, ne diffoluerentur cord. pufillanimorum q7'c. Hinc ex Aramea latis ni cg Grecifecerunt Armeniam, cg ex A[Jyria Syriam, Leucofyriam c7 Cata lefyriam. Hebr.ei uero babent pro omnibus Syrijs unum nomen QW Aran, cui diftinctionis evatia fubijciunt bac fequentia omina, QM QS id eft, Avam fluuiorum,fic uocant Mefopotamiam, 5a QN Aram Sobal, n2Y O^" Arm Zoba, An 372 YS Aramtrans finuium,ea eft uel Affyria uel C haldea, etiamfi Hebrei Cbaldeá peculiari nomine uocent QNA Ceteri Aram fine ullo additamento, capitur pro regione contermis na Iud à feptentrionesfiue(t Armenia fue S yria Damafcena.De excidiorez gni AJJriorà hiftorici fic fcribunt: Anno ante C briftum nat 818. A[Tyriorum vegnum excifum eft à Medis, quando ultimus rex füit Sardanapalus,bomo mols lifimus eo eff cminatiffimus, qui ne uiuus in boflium potefLatem uenirct,pyram in regiaingentem fhruxit,cz auro buc argentoq; q2* omni uefle preciofa, uxoris bus ad bec qz cunucbis cózefliscy quicunq; illi cbaviftimi fuerunt; fabatta face incendit. Quo interft&to,monarcbia transfertur ad Medos,etiamfi medio tem» pore Chaldei feu Babylonij fivé preualuerint, cz feparatas qua[dà regum fucs cfiiones habuerint, ficut c7 rclique gentes proprijs ufi fant regibus,autore Eua 23 TA j ^ dM A p 4 2E 4p" /A- t5 Pn it d í/ ( A ry C6 IV S TINI peratà putat, quz fit fatet, quemue timulaflet. Nec hoc illi dígnítatem regní ademit, fed admíratíonéau: xít,*quod mulier nó foemínas mo do uirtute, fed etíam uírosanteíret. Hec Babyloníàa codídít, murumdy urbís cocto latere círcüdedit, arena bítumíne ínterftrata, quae matería ín ills locís paffim e terra exaftuat, Multa alia praeclara huíustegi^ na'fuere.Síquíde non contenta ac quifitosa uiro regnítermínos tueri, Aethíopía quog; regno fuo adíe cít. Sed& Indie bellum íntulít,quo prater illam&& Alexandrum Magnüi nemo íntrauít,t Ad poftremü cum cócubítü filij petiflet, ab eodé ínterfecta eft,x Lii. annos poft Ní^ num regno potita. Filíuseíus ING nus contentus elaborato à parent, bus ímperío, belli ftudia depofuit, & ueluti fex& cum matre mutaflet, raro à uírís uífus, ín foemínarü tur^ ba cofenuit. Pofterí quog eíus ex^ empla fequutí,refponfa gentibus per ínternuncíos dabant, Imperíü A(flyrij,quí poftea Syrij dicti funt, "Um ^ annos uCCcC,tenuere.Poftremus apud eos regnauit Sardanapalus, j uir mulíere corruptíor, Ad hücuiHISTORICI febio. Cefavienft. Hinc eft quod decem tribus Yfraelin A[fyrià translate, expugua ta A[Jyria,multi eorum uene runt in Mcdiá, ficut in. libro Tobie legitur. Reges Medie poft excidia Affyrie numea rantur nouem,nempe Arbaa ces, Mandanes, Sofavmott, Articarmines, Arbianes, Are ceus, Artines, Afbybares ez A[tyages. Hi quádiu tenues vint monarchiam, mira eft apud bifloricos difcrepamtia: quidá numerant anos trez centos«2 quinquaginta, alij 292. dlij 258. tanta eft in biftorijs diueyfitas in annor fipputatione, atq; proprios yum nominum appellatione. Ceteri quomodo A[Lyages ultimus Medie vex uiderit in fomno uitem enafci ex geni talibus filie fue Mandane, babes fomnium illud ad lonz gum expofità ab Herodoto libro pritto circa mediam. 4€ Quod mulicr.) Fuit Semiramis muliebris fortitu dinis exemplum. dendum(quod nemíníantecum permiíTum fuerat) prae TArbaces: fectus ipfius IMedís preepolitus nomíne t Arbactus, cum admíttí magna ambitione«gr? obtínuiflet inuenít eum ínter 7 9 LIBER PRIMVS$ 7 b«Inter fcort.) Fuit Sav. P. ínterfcortorü greges purpuranx danapalus ifte exemplimol| colo nenté,& muliebri habítu,cum lisez: effoeminati principis, mollitía corporís,& oculorü lafcí^ &Oit, zit, Oyfs, 9er uía omnes foemínas anteiret, pen^ &azdlgéctiaEe.— faínter uirgínes partíentem. Quuí^ bus uifis,índignatus talí foemínz tantum uírorum fubíe, cum, tractantíd lanam,ferrum& arma portátes parere, progreífusad focíos fuos, quíd uíderít, rcfert: negat fe ei. parere poffe, quí fe foemínà malit effe dj uirum. Fit igitur o coníuratío, bellum Sardanapalo ínfertur:quo ille audito, non utuír regnüdefenfurus, fed ut metu mortís mulieres folent,prímo latebras círcüfpícít,mox deínde cum paucís & incompofitís ín bellü progreditur. V íctus ín regiam fe. recipít,& extructa pyra, fe& díuítías ín íncendíü míttít, hoc folo imitatus uirü, Poft hac ftatuítur rex ínterfector eius Axbactus,quí prefectus Medorü fuerat:ís ímperíum. ab Aílyrisad Medostransfert. Poft multos deinde re; ges,per ordínem fucceflionís,regnü ad A ftyagen defcendít. Híc per fomniüuíditex naturalibus filz, quam uní^ o cam habebat, uitem enati, cuíus palmíte omnís Afia obumbraretur. Confultí haríolí, ex eadem filía nepotem eí futurücuíus magnitudo prenuncíetur, regníd ei amiffio nem portédí,refponderüt. Hocrefponfo perterrítus,neqg clarouiro,neq; ciuí dedit filíam, ne paterna maternadg no bilítas nepotis anímü extolleret, fed de cte obfcura tunc temporís, Perfarum Cambyfi, mediocri uíro ín matrímo níum tradídít, Acne ficquídem fomnij metu depofito, grauídam ad fe filíam accerfit, ut fub aui potiffimum con fpectu, foetus necarecur, Natus ínfans datur occidendus io Harpagoregís omnium confilíorum partícípí. Is uerítus fiad filii mortuo rege ueniffet imperiti, co quod nullum. Aftyages uírilís fexus genuerat, ne ílla necatí infantís ul^ tíonem,qu&à patre non potuiffet;a míniltro exígeret,paz d^ Ac doti i»/ i /€ té 8 IVSTINI HISTO RICtI ftoriregij pecoris puerüexponendum tradidit. Forte eodem tempore& ipfi paftori filíusnatus erat. Eíus ígítur uxor audita regij infantis expofitíone, fummís precibus togat fibiafferri oftendíd; pueri; cuius precibusfatígatus paítor, reuerfus ín fyluam, ínuenítíuxta ínfantem canem foeminam paruulo ubera prebentem,& à ferís& alítibus defendente. Motus etíam ípíe miferícordía, qua motam ipfam canem uiderat, puerum defert ad ftabulum,eadem caneanxíe profequente:quem ut ín manum mulíer acce, pit,uelutí ad notam allufit, tantus ín illo uígor,& dulcís quídam blandíentís rífus apparuit, ut paftoréuxor ultro rogaret, quo fuum partum pro íllo exponeret, permitteretqp fibi, fiue fortune ípfius fiue fpei fuze puerum nutríre, Atq ita permutata forte paruulorum,híc pro filío paftorís educatur, ille pro nepote regís exponit. Nutríci Spar* con poftea nomen fuít,quia canem Perfe(ic uocant, Puer deínde cum ínter paftores cílet,Cyri nomen accepítimox rex inter ludentes forte delectus, cum per lafcíuíam con^ tumaces flagellis cecídiíIet,à parentibus puerorum quere la eft regi delata índignantibusà feruo regío ingenuos ho miínesíeruílibus uerberibus affectos. Illeaccerlito puero & ínterrogato;cum nihil mutato uultu, feciíTe fe utregem refpondi(letjadmiratus conftantíam, ín memoríam fomnij, refponfidy reuocatur: atqj íta cum& uultus,& frmilí^ tudo,& expofitionis tempus,& paítoris cofefTio conuenirent,nepotem agnouit. Et quonía defunctus fibi fom nío uíderctjagitato inter paftoresregno,anímtü mínacem duntaxat inillo fregit* Ceterum—, c C etu Happago) Harpago amico fuo infeftus in ul yos cruaelitatisin Aflya 3 tíonem feruatí nepotis, filium eíus ge exemplum. Fertur cnim . énterfecit, epulandumq patti tradi quod Afyages necatki fili ; dit.Sed Harpagusad prafens tem^ parenti in cama. partim afe pus diílimulato dolore, odiüregis fim, partim elixumm uoratta ín dua LIBER PRIMV$ 9 dipropofuerit,cetag; pera. in uindicte occafionem diftulit.In, dainterrogaffe cti, nunquid. teríecto demum tempore,cum ado lauté. conuiustus effet:illo! Ieuiffet Cyrus, dolore orbitatís ad afferente, iufit afferrirelio| monitus, fcribit eí,ut relegatus ín quias, ut inde fi quid plas Perfasab auo fuerít,utoccidi eum ret fibi fumeret Harpagus:. paruulü auus íuflerít, ut beneficío bunc filij clade cognita, te». fio feruatus fit, utrege offenderit, quaquam conflernatun di^ xt filium amiferit; hortatur exercí xiJc, Quando bocitaregi/ tum paret,& pronamadregnum - libuerit,tonidetiam fibidi»/ iam íngredíatur, Medorum tran 09) 4 fplicere. d€ Perfepolim.1|(itíonem pollicítus:epiftoladg,quía dnm Heec olim. fuit metropolis alam ferri nequibat, regís cuftodí Perjie, fictat.eft fibCo busomnesaditus obfidétibus, ex^ totius orictdlisimpij capi;| enterato leporíínferitur, lepusdg ín Prudésin oca unde cz Grecia diuoppig? Derfas Cyro ferédusfido feruo tra» cultaudis lite nata fuit.1n eam à multis'**' dítur;addíta funt retía,ut fub fpecie ris confilia. gibusimmenfeopescizelé| venationis dolus lateret. Lectis ille erant, fed capta ab Alexet^/ epiftolis eandem uíam fomnio ag» dro Magno aj dirept;tol. vedi(uffis eft Sed prarmonitusut o extrcitulftisawi t? 981. Gem prímüpoftera die obuíü ha^ ti fuppeditauit.Deindewbé peser(Sei coeptísaffumeret.Igi» ills rigat, totg d^ cur antelucano tépore rurí íter ín» tricem, tolius orien8mPe*— eee(re obuíum abut feruum de atrii Gnade Q orn ergaftulo cuíufdam Medí,nomíne terarum genttum terrore S borem: bufus requíita origine flammis incendunt. o7 P Saequihta Orgine, utín Períis genítumaudíuit, demptís compedibus, affumptod comite 4 Perfepolím ur* bem regreditur, íbí conuocato populo,íubet omnespre^——— io. fto cum fecuribus effe,& fyluamuiíz círcundatam exci^^ dere, Quod cum flrenue weh eofdé pofteradíeap—^ paratís epulís inuítat: deínde cum alacríores ípfo conui uío factos uíderet, rogat, ut fi codítio proponatur,utríus uit fortem legant,hefterni nelaborís,an pranen epu Lo IVS5TINI larum: praefentíum utacclamauere omnes, aít ,hefterno firailem laborí omnéuitam acturos quoad Medis pare, ant: fefecutos, hodiernis epulis. Lxtís omnibus, IM edis bellum infert. A ftyages meriti ín Harpago oblitus, fummam belli eídem committit: quí exercitum acceptum fta, HISTORAICI | | : | tím Cyro per dedítíonemtradidit;regís crudelitatem perfidia defectionis ulcií(cítur. Quod ubí Aftyages audíuit, contractis undígs auxilijs ipfe in Perfas proficifcitur,& re petito alacríus certamíne,pugnantibusfuís partem exer, citus atergo ponit, X tereíueríantes ferroagífín hoftes íu«e bet;ac denücíat fuís, ní uícerínt, no mínusfortes etía poft terga inuenturos,(gà frontibus uíros, Proíndeuídedtfu. gíentibus hecan illa pugnantibus acíes rumpenda fit, In. gens poft neceíIitatempugnidi anímus exercítuí eíus ac; ceísít,*Pulfa itaque cum Perfarum acíes paulatím cederet, matres& uxores corum obuíam occurrerüt, erant ín przliumreuertantur: cun ctátíbus,fublata uefte obícoena cor porís oftendunt, rogantes num ín uteros matrum uel uxorum uelínt refugere. Hacreprefsi caftígatione ín praelíü redeüt,X facta ímprefsio ne, quos fugiebat, fugere copellüc. In eo pradío Aftyagescapítur, cui Cyrus f níhilalíudnili regnürabftu lít, nepotem ín illo magís quam uictorem ícgefsít, eumd maxime genti H yrcanorü praepofuít: Nam ápfereuertíín Medos noluít, Hic finis Medorüimperij fuit. Regna ueruntannísc C C L.[n inítio reení Cyrus Sybarem, qut íuxta noctut num e€ Pula Perfarü acies.) Obferua bic foeminarum uis vilem animum Q7 egregium facinus, quod in Perfas fugiz entes e prelio commiferunt. 29 f€ Nibil dud nifi vez gnum abflulit.) Exempli bic babes. clementie«7: mo derateuittorie. g€ Hic finis Sedor& imperi fuit.) D«4niel propheta-«g: Ezra feriba non per omnia co[en tiunt Yuflino aut. Herodoto, Nam cum Daniel effet'in ca ptiuitate Babylonica, intero 3 pretatus efl regi Babylonie fomnium de. excidio vegni eiusmoxq; fubfecuta cft Ba bylonis expughatio, nempe [i LIBER PRIMVS[ri fub Baliafeve, quem Greci: num uifum ergaftulo liberauerat, Labyrintbi uccauerutt; 9| comítemd coeptorum ín omnibus Herodotus Labynetum. Ea. rebus habucrat, Perfis prepofuit, autem expugnatio fsclacft: fororcmdg fuam eí in matrímoniüà per Darium(7. Cyrum, ut. dedít.Sed ciuitates quz Medorum babetur Danielis quinto€z tríbutaría fuerantmutato ímperío fexto, ez item nono, wbidid etíam cOditíonem fuam mutatam tir, Darii fuiffe flit Au» ayxbítrantes, Cyro defecerunt:que ri fic enim uocatbebrafimis| yes multorum bellorum Cyro cau o ultimum regem Medorum,(4& origofuit. Domitisdemü ple qué biftovicieppellat Aflya. wife cum aduerfusBabyloníos bel gen. Becargofutfwefío lumeereret,Babylonijs^ rex Ly. regiam Perfanan feed| doyà Croefus, cuius opes et díuitize memoratos propbetas: Abaf infjones ea tempeftate erant,in au, ucros fuut nofiriuerteri5: x ilium venit, uictusdy íam de fefo, A[Juerus, qid p utatur fui/ lícítus, inregnü refugit. Cyrusquo Ajiyages: habuit fii Das que poft uíctoríam copofitís in Ba vium regni fucceforem, qui bylonía rebus, bellum transfert in Wa am Core raja cafe L ydíam, ibi fortuna príorís prelij, vo gáfuo y genero Pabloné. bct jam Croefrexercitü; nul, ACA dei d lo negocío fundít.Crocfus ipfe capí mesigrcanbfo;r"P dedquantobellum minoris pe. 5 rículí, tanto& mitior uíctoría fuít, berede. Poft bunc faciuseft Cr ef A vind patrimonii monarcba Darius alius, de fOMO Oui ex patrimont) par» ING f Rigoeo prpheie, tcs,& urbs Barce concefla funt, ín : qua etíi non regíam uítam, tamen Q' Ezre 4.qui fecundum 3,5. s Veit" Hebreos fuit Affüeri e» v f& proximam maíeftatí regía de. bcr filius, fagularis Yudeorum fautor, quippe qui templum e. ciuitatem Ievoa go folymitanam veedificare permifit,vafa[anctain Babylonem tvarfportdta,ycmi fit. b.€ RexlLodori Croffus) Lydia olim uocata fuit Maonia, c7 eff pars minoris Afie, fuitd; fecundum Strabonem caput eius inf'gnis illaurbs Sardis. Herodotus ait Creefin ultro Cyro belli intulifey oraculis perfuafum. i€ Croc fox wit.) Hocalterumefl dementie excmplum in Cyro. b a 1x IV STINISHISTORHCI geret. Hac clementia nó mínus uictori quam uícto utilís fuit:quíppe exuníuerfa Girecía, cogníto quod íllatá Croe fo bellum effet, auxilía uelutad comune extínguendum íncendiü confluebant. Tantus Croeft amor apud omnes urbes erat, ut paffurus Cyrus graue bellum Gracíz fue, rít(iquíd ín Croefum crudelius confuluíffet. Interíecto de indetépore,occupato ín alijs bellis Cyro;rebellauere L y. dí;quibus terum uíctísjarma€ equi adempti, iufsidg cau Hic prouer ponías&€ ludícrasartes,S lenocinía exercere;&C(ícgens—| bi, Lydus índuftría quondam potens,& manu ftrenua, effoemina,:9| cauponatur, ta mollície, luxuríad uirtutem priftíni perdidit. Eequos— Ldori ca» ante Cyrum ínuictos bella praeftíterant,ín luxuríamla, rye. pfos ocium ac defidía fuperauít. E Fuere L'ydís multi ante Croefum regesuarijscalibus memorabiles, nullus tamen fortunz Candaulí comparandus:quíi cum uxorem fuam, quam propter pulchrítudinem nímíumdilígebat,omni, bus pradícaret, non cotentus uoluptatum fuarum tacíta conícíentía, nili etíam matrimoni] retícenda publícaret prorfus, quafi filenttum damnum pulchritudinis effet;ad poftremüutaffirmationifuefidem^, c puse rdi) pi^^ faceret eam Gyeí fodalí fuo nudi demoftrauit. Quo facto S amíci biflorie ordinem bec de ín adulterium uxorísilledum, ho^. 4, regibus recitat. ftem fibífecit, uxoremuelutítra—| c gas Gypinudádes díto alij amore, àfealienauít.Nam— gopfrauir) pinc prouer ff tmn I, biu poft tempor ecedes Candau| piu, Gypis anulus. Seribit Gal 27^— lis, nuptíarü praemíum fuít, Vxor| perodot.mulierculam Gygi P(dh f maríti fanguíne dotata, regníi uiri, mánda[Je,ut aut Candaulem p& fe paríter adultero tradidít. Cy,| occideret ,aut fe pateretur E rus fubacta A(ia,& uniuerfo oríen occidi, quod inre ttrpi Catta te ín poteftatem redacto," Scythis| dauli paiffet. m€ Scy bellum íntulít.Eratautem eotem-— tbis belli intulit.) Scythe poreScytharum regína T'omyrís,| à primordio parua poflides ; qua bant grefionem bic facit,qua pre LIB bant patriam, fed poflea in magnum imperium c7 gloz viam peruenerunt, E.anatio primiiuxta. Avaxim fluuii parua co cótempta fedit,(cd t4^li rege bellicofum agros ampliarunt ufq; ad Tanaima fluuium, à quo Scytbia ipfa longo tractu uerfus orti pro 1o fena, Imao monte per nez dium ueluti duas Scytbias diuiditur, quarum una Scyz thia intra naum monté diz citr,altera extra, Ab alieno imperio inuicti femper mane ferant. Darium Perfarü vea gem turpi à Scythia fubmo uere fuga. Cyrum cum omni exercitu tyucidarut. Alexan 20 dri Maghi ducé cum copijs uniuer[is deleuerut. Haec gés inter fe oliv difcveta no erat, utpote que neq; agrum cole vet,neq; tecum fedésue bae beret ullas, p folitudines c7 inculta uagabatur loca; peco va armentaq; pre fe agens: coniuges c liberi plauftris uebebátur, legibus nullis ob 30 noxia, itu[Titi«m fponte colea bat. Nullum furto grauius in tota gente flagitium fuit, ut que nà parictibus aut feptis ermentwn circundat, fed in ER PRIMVS, 13 quz non mulíebriter aduentu ho Ítíum terríta,cü prohibere eos poffet,uadum Araxiís flumínis tranfi, re permifit,& fibi felicioré pugna intra regni fui termínosrata,& ho ftibusobíectu flumínís fugam difficilíorem, Itaq; Cyrus traiectis co. pijs, cum alíquantifper ín Scythía procefsí(Iet,caftrametatus eft; deín de poftera díe cum fimulato metu, & quali refugies, caftra deferuiflet, uinum affatíim,X ea quz erant epu lis neceffaría,reliquit. C'uod ciinun cíatum reginz eífet, adolefcentulü filium ad ínfequendü eum cum ter tía parte copíarü míttít, Cum uen^ tum ad Cyrí caftra eí(let,ígnarus rei miílitarís adolefcens, uelutí ad epu lasjnonad przlíum ueniffet, omif" fis hoftibus ,ínfuetos barbaros ui no onerare fe patítur: príusdg Scy^ tha ebríetate quam bello uincuntur, Nam cognitis hís, Cyrus reuer fus per noctem, fecuros opprímit, omnesdg Scythas cum regínze filío interficit. A mifTo tanto exercítu,SC quod grauíus dolendum, uníco fi^ lio, Tomyris orbitatis doloré non ín lachrymas effundit,fed ín ultioís folatía íntendit,hoftesdy recentí uí^ ctoría exultantes, pari ínfidíarum fraude circundedit:quíppe fimula^ ta diffidentía,propter uulnus acce^ 5 14 IVSTIN! ptum refugiens, Cyrum ufq; adan guftías perduxit, ibí compofitis in motibus ínfidijs, ducéta millía Per farum cum ípforeoe trucidauit. In qua uictoría etíam illud memorabilefuít, quod neq: nuncíus tante cladís quidem fuperfiit, Caput Cy riamputatü ín utrem humano fan guínerepletü conijcí regína íubet, cum hac exprobratíone crudelítatis, SATIA TE SANGVINE, ínquí, QYEXM si1TisTI. Cyrus regnauitannis XX X. no ínítío tan tum regni, fed contínuo totíus tem porís fucceflu admírabilíter infi gnís, Huic fuccefsit filius Camby^ fes, qui ímperío patrís Aegyptum adíecít, fed offenfus fuperftitionib. Aegyptíorü,? A pís,caterorumdg deorü zdes dirui iubet, AdP Am monis quoq; nobilífsímü templü HIST/OORJICI propatulo babeat. Nullus et auri aut argenti fus. Lacet nel in cibatu frequens: ccna tra frigora fcvinis pellib. cor pora conumuniebat, Laneus ufus ac ueflium ignotus gens ti.Gaudent Scytbariam plua res bumana cede: quem pri mum uirum it bello uir Scy tha corperit,cius fanguinem potat: quofcunq; in pralio interemeritcorm capitave gi offert. Detrabunt etiam occifis cutem: et nudti funt qui coria bumana tanquam brutorum con[uunt, quibus proamiculis induantur. Cas pita boflium boc modo prez cidunt. Amputat illud in ore bé circa aures, uerticeq; fum pto excutiltt, deinde exteriz us crudo bouis corio fuperdu cunt,interius inaurant;etiam qui ditiores funt,ey pro poculis utuntur, bofbitibus qui ad cos ueniunt, utri aliculus exiflimationis exbibent, reftvunti; illos à fe cffe fiperatos. De bisplura babes infralibro fccundo. n.€. Satia te fanguine.) Exemplian bic babes crudelitatis Scytbice. o.€ Apis.) 1n Memphiregia Acg»ptiolim templi erat Apidis.Erat autcm Apis Acg»pti bos quidam, qui in fcpto quodam dlcbatur, cy apud cos pro deo babebatur Atte illud feptum quee dam aula evat,in quam nonnunquam apis emittebatur, prefertim wu: peregrinis oflenderetur.Videbatur per Rneflram.e7 ubi paululi lafciuiebat,r fum in pro 3o priam manfionem reciplebatur. p.€ Amuonistemplum,) Ab Acgytoucre fus meridiem afcenditur ad templum Ammonis,ez inicriactt[eriles arcte que folis dore&ccchfce,intolerabili flu ucftigia exurunt: fed c7 tam fubtiles funt, t bonto facile in cis fuffacctur,id quod Camb»fis exercitui contigit, qui templis Aumonis LiPgR. PRIMYyS 15 Anponiis[poliare uolebst../ expugnandum exercitü mittit qui | Ejleüiiniloitineremagna. tempeítatibus& arenarum mo^ ( aquepenuria: fed Alexáder. libus oppreffus ínterijt, Poft haec: Magnus non(erritus fece— perquietéuidicfratré fuumt Smer- 1 Mergidera domne peracnitad Mareo dem regnaturum: quo fomnío ex^ tiden paludé, deinde immen| terrítus, non dubitauit poft facrilefiarenarum campipatwrüt/ Gía etíam parricidium facere, Erat baud fecus quàm profudá! enim difficile ut parceret fuis, quí marini arborneg; edliifo^. cótemptu religionis aralfatus etíà o li ullum ueftigium occu. contra deos fuerat. Ad hoctamcru Quarto dicad templumper/ dete minifteríugm magum quendá unit Denfun ibiiemis? ex amicisdelegit,)nominet Coma- T Praxapena multidulees fontesin l4. vimwinterimípieeladío fua fponte Dicitur ctia ibi effe fons, qui euagínato, ín femore grauíteruul^ mane tepidis fiuit aquisme^ ver tus occubuit ,peenasqy luít feu ridie frigidis, in ue]peru ea| en perati parícidij feu facrilegij per lidis, ey poft mediam node petratí. Quo nuncío accepto, maejofis. Inboctemplo pl. o. Ante famam amiffi regís occu, ter colebatur et dab.ut pera pat facínus, proftratod; merde, Ao cerdotem vefponja. Cumis cuíregnum debebatur, fratrem fuü Alexander quefijet, an fibi: Ct ect Oropafte, Erat enímorís t Smerdims erbüimprritddlnaome corporís líneamentiís perfimilís: fpodit, omnium ient? pe inefubeffedolum arbitrat, gentium ewm vectorem fre: te? pro t Mergíde rex Oropaftes tsmederez "f eoksey templi conítítuítur, C'uce res eo occultior Smerdis amplijsimis muneribus ditas fuit, quod apud Perfs perfona re, id"9t M PARET pis" gísfub fpecie maíeflatis occulítur, lgítur magíad fauorem populícon nis 4b arenis, quia&geu Qo 9o/ T I 3o Grecisefl arena. q€ Pro cilíiandum, tributa& milític uaca. Smerdevex Simerdis conflituitur.) Herodotus lib. tertio circa medii pauló cla vius batic defcribit bifloriam, nempe quod Cambyfes fomnium babuerit, smere dem breuiloco etus regnaturum. Fuerunt autem duo Smerdes,unus frater Came byjisqz alter frater magi Patizithij, C amb[cs[onmium Qr üterpreiationer 16 IVSTINI HISTORICI tionem íntríenníum remittunt,ut eiusintcllexit de fratre fuo,ft regnum quod fraudequafierantjín| citq; cum ob id lanculit ocs dulgentía& largitionibus confir, cidi.Cum autem alter Smera marent:; qua res fufpecta prímo| des, qui eratin aula, id on toti tOrthaniuiro nobili& íncoíectu igroraret, effetd; corporis ra fagaciffimofuít. Itaq; perínter^— babitu dfimillimus Smerdi nücíos quaerítà filía quae interregi, Camb»fis fratrijfacile abfen as pellíceserat,an Cyrí regísfilius te Canbyfe fe prorege gef» rcx effet, Atílla necfe fcire ipfam| fit imponens popuo, quafi aít,necexalía poffecognofcere,qa fiater effet Cambfis. ifit*? fingulzfeparatímrecludant, Tum€» c«duceatoré ad exercit pertrectare dormíentícaputíuber; Cembfis fubensut Smerdi nam mago Cábyfes aures utrafq; Cori(cgeratenim magusille pracíderat. Factus deinde perfilig nte apud Cyrió) deinceps certíorfineauribusefleregem, op« 9bediret,on Canbyfi.Cam timatibus Perfarumremindicar,&— fes bec audiens, putabat ín caedem falfiregís ímpulfos facra fratrem fuum niintarfedii mentorclígionis obítríngit. Sepié 4f eerte morti vebellare, tantum conícij fuere huíus coníu, Fico aute agniito,agnofcens rationis, quí ex continenti, ne dato fe fratris fafine cau ue 19 in poenítentíà fpatío, res per quen, pii fuiffe; defle" b quam narraretur,occultato fubue^.€ injiliens in eum iid fteferro,ad regíam perguntbí ob, Undo Ead iiid uíjs ínterfectís, ad magos peruení- em HET UN MIIGIRE unt, quibus ne ipfis quídeanímus i ipii als ín auxilium fui defuit;fiquidé ftri, 8775" examen cto ferro duos de coníuratis ínter, s einn n iibi ficíiunt, ipfi tamen corrípiunt à plu m 2 b Did pr: ribus:quorum alter Gobryas am Tun S b feriendm p ü 2,3 plexus maet, cunctantibus focijs, culferat Apim Acgoptiori ne ípfum pro magotransfoderent,^ ; e deum. Poft bc ubi femoris quía res obfcuroloco gercbat,uel|, eft uitiatum, femi; cóa per fuum corpus adigi mago ferrü frin contabuit, Camboft iuflit, uitd uita erepta efl, eum vegnafz fct fcptem annos«o menfes quinq; nulla unqua prole fua feepta uirili feminesue. M4 gus itaq; regnum tenens, pro fratre regis fe uenditans, indicio abfciffark aurint fuit deprebenfus.Nam cum Ota nes filiam baberet in aula ve 1o gis cum alijs puellis, quibus '— regesmore fuo abutebantur, denüciauit patey filie ut ad^ uerteret cum quo cubaret,ci rege Smerde,aut cum mago Smerde, cui Camb»fes alia quado non fine caufa abfcin diaures iufit. Filia Otanis c cubaret cit Smerde,illeq; uez bemenier foporatas efJet.pal zo páuitaures eius, quibus care re bominem non difficulter, fcd fücile deprebendit:eo ubi illuxit,celerrime patrem cer tiorem rei gefle facit. Qui unà cum aliquot. coniuratis peruenit ad magos, tanti; effecit, ut illiinterficerentur, € regni gloria recuperarce tur. Quibus occifis,de alio 3o monarca. deliberatum eft, etiamfi quidam cunclarétur alium fubflituere monarcbá, quod matura coparatum fit, at talisoptimis quibufas indi LIBER PRIMVS íuffit.Fortuna tam ita rcoete,illo íncolumí magus ínterficitur, Occífis magís,magna quidem gloría recuperatí regní príncíipum fuit: fed multo maíor ín eo,quod cü de regnoambigerent,cocordare po^ tuerüt.Eratením& uírtute€ no. bilítate íta pares,ut difficile ex hís populo electionem equalítas face ret.Ipfiígítur uía ínuenerunt, qua de fe iudici religíoni& fortunze commiítterent. Pactí ínter fe funt, díe ftatuta omnes equosanteregi, am prímo mane perduceret,X cu ius equusante folís ortáhínnítum prímus zdidifTet,ís rex eflet. Nam & folem unti Deum Perfe efle cre dunt,& equos eídé Deo facratos ferunt. Erat ínter coníuratos Darius Hyftafpis filius,cuí de regno folícíto equí cuftosaít:íí ea resuiCtoríam morarctur, nil negotíj fu perefIe;proínde nocte equam, prí díeante conftítutàa díem,ad eunde locum ducít, ibídy equa equi ad, míttít,ratus ex uoluptate uenerís futurum,quod euénit. Poftera díe cum ad ftatutà horam omnes ueníffent, Darij equus cogníto loco ex defiderío foemína hínnítü ftatím zedídit,& fegnibus alijs felix aufpící domíno prímus emiífit. ' áta modceratío cxterís fuít,ut au € 17 Cotcordia principum. Pactumex equorà bita nit. Darius Pevfa vi tertius, ex equi binnitu vex electus. Forté legens dum, c2 coz gnatione Da rius iunctus eum. firmatog; 18 dítoaufpicio confeftím equís defi lierínt,X Daríumrege falutarínt, Populus quogyuníuerfus fecutus fíudicíum príncípum, eüdem con^ ftítuít regem. Sícregnum Perfarü fepté nobiliffimorü uirtute quafitum,tamleuí momento ín unum collatum eft, Incredibile prorfus hoctanta píctate geffifIe eos,quod uteríperentà magís,mori non re^ cufarínt: quanquá preter formam uírtutemdp hoc ímperío dígna t& cognatío Darío íücta cum príftí^ nis regibus fuit. Príncipío ígítur regni, Cyríregís filíam, regalibus nupttjs reenum firmaturus,ín ma trímoniü recepit, ut no tam ín ex. traneum translatum, ín familia Cyrí reuerfum uideretur, Interíeco deindetempore, cum Aflyrij defcíuiffent,& Babyloniam occu paflentdifficilisdgs urbís expugna tío effetftuanterege,unus de ínterfectoribus magorü, Zopyrus nomíne,domií feuerberibus lace. rarítoto corpore iubet, nafum& labía& aures fibí pracídí, atq; íta regí inopínantifeoflert, A coonítü & querentem Darium cauffasau toréd; tam foede lacerationís, taci^ tus quo propolito fecerít, edocet, tformatod ín futurü cófilío, trat" fuga titulo Babylonià proficífci^ tur IVSTINI HISTORICI deat, deterrimis delectetur; ez quod indecétiffimum cft cririinationes admittere opti mit putet. Nam fiue admirea ris eum, modefle offenditur, quod ion effufe hoc facias: ft ue effufe facies, offenditur, quafi fibi affenteris. Et ut fee mel dicatur, iura patrie labe fa ctat, foeminis uim infert, indemnatos interimit. At ci dominatur multitudo,in pria mis tomen obtinet pulcberri mum;yfonomiam,id eft, iuris equabilitatem Deinde nibil corum agit que monarcba, Nà mágiflratus ex optimis deliguntur, qui adminiflraa torumvedduntvationem, eg» qui omnia cofilia in comune veftrunt. Sedis flatus popula is à quibufdam veprobatus efl; quod multitudo plerunas infipiéter, infolenter ez: fine ratione dgat,dd ves agendas fite cofilio precepsruat, tor renti flumini fimilis. Et qui buius füerunt fententie, pre dicarunt oligarchiam, vem fcilicet«d flatum paucorum traducentes. Alij ab bis duae bus. fententijs difJentientes, antecellere monarchiam, id eft unns imperium, cotende bant, bant; fi uiv optimus a2 illud deligatur. 1n flatu&uté paue corimci quifq princeps ef feoptet;ez indicenda fenten tia uincere,ad ingentia intey [t odia euadunt:ex quibus fe ditiones exiftunt,e feditioniz bus cedes,e cedibus ad unius imperium deuenitur.Cum ve xo gniprimores fic de imperio cofiltarent, tandem intev cos conuenit, ut fub ortum folis confcenfis equis, dum in fuba urbanis ueclaventur,culus es quus uocé primus edidifJet, is regnum Cambyfis obtines yct.Brat autem principi Da vio, qui c7 ipfe de confultori bus regni erát,equifo,uir[os 20 lers,cii Darius confilium 42 peruit,rogans ut fi quid foler tie baberet, exerceret, quo «d cum regni decus perue 2 viret. Iubet. feruus. berum LIBER PRIMYS 19 turjbi oftédít populo laniatü cor pus: queritur crudelítatem regís, àquo ín regnítportíoneno uírtt. te, fed aufpicio,non íudícíohomi n& fed hínnítu equí fuperatus fit. Iubet íllos ex amícís exeplum capere quíd hoftibuscauedá fit.Hor tatur ne moenibus magís tj armís confidat, patíaturdy fe comune bel [um recétíoreíra gerere. Nota, no bilítas uírí paríter€ uírtus omni bus eratnec de fide tímebàt, cutus uelutí pígnora,uulnera corporís, & íniuríe notashabebant. Conftí tuítur ergo dux omníü fuffragío, & accepta parua manu,femel atgg iterum cedentibus cófulto Perfis, fecunda prelíafecít. A d poftrema uníuerfum(ibí credíti exercitum regi prodidít,urbéd ipfam ín po^ teítatem eius redegit. Pofthec Da ríusrex bellá Scythis ínfert, quod fequentí uolumíne referetur. bono eJe animo, eun füturum vegem. cy neminem alim, ufusq; eft hoc ae ftu. V bi nox aduenit, ducit equam, quam Darij equus adamabat,in fubure bana,c adiniouens illi eque equum Darij, admittit congyejJum. Poflero ita2 que die ubi illuxit j fex Perfe ex conuento affuerunt equis aflidentes: 2 cum in fuburbanis ultro citro; ue&arentur,Darij equus ubi ad locum peruenit fui so coitus, binnitum edidit,ey dominum fuum regem declarauit. Que in luflino fequuntur de Zopyro;apertiora funt quàm ut aliquid adijcere opus fit. Herodo tus dicit illum unum fuijfe ex coniuratis, cy quód Dárius maluerit lum integrá g inconcifiam manfifJe quàm centum capere Babylones, € à Alis petitios tie uel fortitio ne. o Gn Eufrates Syria deferta "2c E * à p S 3--— am— mm IVSTINI HISTORICI: IN TROGI POMPEII HISTO RIAS (^ V M Scytbarum la ; tifima fit vegio,pluri mos babet populos uarijs ad2 dictos moribus. Sunt MafJas get ultra mare Cafpiutt,a2 so. pud quos nullus cft ferri oar géti ufus.Q notiesaliquismu licris libidine capitur, fufpen fa ad plauftrum pharctra,cü ca fine pudore cócumbit.Cá quis cojenuerit, propinqui et nece[Jarij in unum co&untes, cum ouibus aliquot eitimmo lant,eg carnibus eius coéiis, proepulouefcütur:quod gee so tus obitus apud cos beatifiie mum babetur. Láguore ex tinclos nó edunt,fed terra oz LIBER II seme Nreatíone rerum a W^N. Scythísgeftard, quae » b fatísample,magniífi -J | ced; fuerunt, princí^ | píü ab orígíne repe; tendumeft, Non ením mínus íllu^ firía inítía,quàm ímperit habue re,necuirorum ímperío magís dj foeminarum uirtutibus claruere, Quippe cü ipfi Parthos Bactría^ nosd,fcemíne autem eorü A ma zonii regna condíderínt, prorfus utres geítas uirorum mulierumdg confiderantíbus,incertum fit,uter apud eos fexus illuftríor fuerít. Scytharügens antiquiílima fem. per habíta;quanquá inter Scythas periunt. nibil(erunt, pecoribus uicitat c7 pifcibus, quos Avaxes abunde fupe peditat.Sunt Taurofcythe, à monte Tauro iuxta qué babitant, fic appellati. Hi in bofles quos ceperint boc agunt: amputatum quifa; hoftis caput domum portate fuffifuffixi admodum füblime fupra tecta ftatuit, ey plerunq; fus pra amarium,dicentes ea efJe totius domus cuftodcs. Viuumt exvapto 7 bela lo.Süt Agatbyr[i,excultifimi Scytbe:ez bi aurum plerutiq; gcflant,in conte ne ciam mulieribus cocunt,ut inter fe germani fint eg domefici omnes,ab omini 3o fimultate atq; livore alicni. Sunt Antbropopbagi, qui fcilicet humanas comea dunt carnes,agvefles babentes mores,nullis iudicijs«7 legibus utentes, rem pce cuariam exercentes, c propriam babentes linguam Sunt Buditi Gcloni, Lyr ce, Argytpeiqui fub excel/orum montium vadicibus incolunt bomines qui ab ipfo natali cala[unt mares pariter 7 focmine:fimis quoq; naribus c7 ienti C3 21 Contentio de generis uetus [late. Herodo.fcria bit cam cotta tentione fuifz fc inter Aegy ptioset Phry 4 LA £nWA c AIV 22 IVSTINI HISTORICI & Aegyptios diu? cotentío dege| mento, proprio quodum oa nerís uetuftate fuerit, Aegyptijs| ris fono, ex arborib. uicitan pradícantibus;ínítío rerum ,cüa^| tes, e fub arboribus cuban líz terr nímío feruorefolíisarde tes,nifi quód perbyemem ar rent, alíz rígerent frígorís ímma^ bores uelis albis contegunt. nítateíta,ut non modo generare Hismortdium nemo iniuria homínesfed neaduenas quídé re infrt. Sitz E/Jedones, qui cipereactuerí poffentpríus pad| mirabilibus quoq; utitur mo uerfus caloré uel frígusuelamen-| ribusin partum funeribus. tàcorporísínuenirentur,uel loco^ Hiomnes Scythea Tartaris rüuitía quafitís arteremedijs mol fnt fubatli, coattiiy; corum Wiuere moribus,ut hodie Ola fies Scytbe uno nomine Tartari appellentur,«/ CContentio de generisuez tuflate.) Sicloquuntur bomines qui dei cognitionem non babent. Oy uidam taz men gétilium à maioribus fuis nonnübil audierunt de prima bominum poft dilu uium difperfione:unde. cum aniiqui autores a[Jerant bominum genus primum cocpi[Je in Scytbia, Scytbia aut uafliflima fit vegio,nà inepte queri pofJet,quo locorum: Ad bocvefpodet Diodorus Siculus: Con[edit bominum genus primum Vuxta flum Araxim im Avmenia maiori.Et bic quidem non aberat à uero, cum ez diuus Mofes fcvibat fluatum bumanum genus in Avmeniascy inde per orbem in colonias diuifum.Q wieuit enim arca poft diluuium in montibus Ara rát,ut bebraifmus babet.Cofinograpbi autem putant cos effe montes Gordcos, qui fitum babét in Armenia. Haitonus Avmenus in libro de Tartaris cap. 9. fcri bit,in Armeniamontem e[Je toto orbe terrarum altifimum, qui Arat uulgaris ter nkcupatur,in culus cacumine arca Noc poft diluuium fcdit.Et licet propter abundantiam niuium,que femper in illo monte reperiuntur, tam hyeme quàm eflate,nemo ualeat afcendere monté illum, tamen apparet femper in cius cacue mine nigrum quiddam, quod ab incolis arca Noe e[fe putatur. Hunc Noc gentia les fcriptores uocant Ianum;ob id fcilicet quod primus uini plantationem e7 ue fum inuenerit.EfL enim. Hebreis V^ Yaijn uinum:binc Yanus uinitor.De boc Fabius Pictor: anus fuit pontiftx,religiofus literatus,pbilofopbus, theologus, pater omnium deorum(2: bominum monavcba totius primi generis bumani, penes quem unum tunc erat totius uafti ovbis cuftodia. Hic Iamu,qui«7 Noe, &ande in Ltaliam uetiés regionem illam à[e Laicidam detrominawit. Putant e9lanuang 1o 20 30 tanque eft Genua fe primoextruclam atq; denoz aninatà. Fruflva igitur coten dunt Acgyptij cum Scytbis, fi soxthis Armeniam cócefa ferimus;degeneris antiquita te, quantumlibet gloriétur de foli fccunditate. b. Ae g»ptun tardifime temperae tam.) Homines deo Q7 eius cognitione uacul,uarias bae buerunt opiniones de mundi initio. Quid igne putauerunt initium cftererit, facile apud infideles probant, Scythiam prius babitatam quàm Aegy piunscum citius defirbuerit abigie quàm Aegyptus que etiam bodie uix fatis téperaz 20 lofopbuset aflvonomu facile eludet boc argumenti. Haud udlidius eft avgumentit, quod inducitur de fluuiorum curfu cx editioribus locis. Nonne uidemus i Germania duos infignes fluuios Rbenum cz Danubium cotrarium tenere "E um;idq; no per exiguum Jpacium? Voluntas ergo dei eft.ut bic fluuius in banc pla gam,aliusin aliam curfum in flituat: etiamfi non negemus origines plerung; e[Je inmáa (3o LIBER/.SECVNDY'S tacft ánimio calore, Sed phi: 2j líirentur, Aegyptü íta temperat femper fuiffe, ut nec; hybernafri, eora,necaftíui fols ardores, ínco las eius premerent: folá ita fecun dum, ut alímentorti nulla terra fe racior(it ínufus homini. Iureigi^ tur bí prímum homínes natos ui derí debere, ubí educarí facillime poffent. Cotrà Scythe coelítempe ramentum,nullum effe uetuftatís argumentum putabant: quíppe naturam,cum prímum íncremen ta calorís& frígorís regionibus dí ftínxerít ftatim ad locorü patíen, tía anímalía quog; genceraffe: fed & arborüiatg; frugü, pro regionü codítione,apte genera uaríata. Et quáto Scythís fit coelum afperíus pila quo quam A egyptíjstanto& corpo» probant Scy ra& íngenía efle duriora. Caeterü tbefe Aegye fi mundí,qux nuncpartes funt,alí ptijsefJe uet quando unítas fuit,liue ílluuíes a., flores, quarum, princípio rerum, terras obrutas tenuít fiue ígnís, quí&C mundum genuít,cuncta poflediít, utríufq; primordij Scythasorígi, ne przftare, Nam fi ignís prima Prinadilem» polfefTio rerum fuitquí paulatím matis pars. extínctus fedé terrís dedít,nullam príus, quam feptétríonalem partem hyemis frígoreab ignefecretam,adeo ut nüc quog; nulla ma, cisrigeatfrigoribusPAegyptuns Secunda pa. Alij,in Mao tida phafi Scytharum mores, Noz mades dii dgeograe phis. 24. IVSTINI HISTORICI uero& totum oríétem tardiffime— tibus:fed ex bocnonfequitur temperatü,quippe quí etíam nüc X origines ab iriitio prius cxica torretícalorefolísexeftuet.Quuod— eatas quàm terram planam, [iomnes quondamterre fübmer-— Necobflatid quod inferutit, fx profundo fuerütprofecto aedi,— cunda fumina d: fcendere in tiffimam quang; partem decurre, mae,cum Eccleftaftes fic di tibusaquís príus dete&tam,humil| cat: Cuncta fuminaingredik límo autem folo eandem aquam— fr mac tamen mare ob díutíffime ímmoratam;& quàto corumingreJum nonredune príorquaqjparsterrarum ficcata— d4b/ed quantum aquarum in fittanto príus anímalía generare— 8'editirs tantum rufum eua copilfe.Porro Scythíam adeo edi— Poratout flumina perpetuare tíoréomníbusterríse(le,ut cacta|!mcafimp ofiint. De Ae flumína ibínatatín mare Maori,| Plo c No wide Herodo cum,tum deinde ín Pontíca&cín| in Euterpoet Pliniilib.s. Acgyptíummaredecurrant, Ae, 19€ Meliliba. cap.s, gyptum autem(quz totregum,tot feculorü cura, impen fadg munita[it,& aduerfus uím decurrentíum aquarum tantísínftructa molibus,totfoíTis concífa;ut cum hís ar^ ceantur,íllís recípíantur aqua, nihilomínus colí, nifi ex^ clufo Nilo,non potuerít)nec poffe uíderíhomínum vetu ftateultíma,quz fiue exaggeratíonibus regum, fiue Nilí trahentis límum,terrarum recentífTima uideatur, Hís igi tur argumentis fuperatís Aegyptijs,antíquíores femper Scytha uífi, Scythía ín oríentem porrecta,íncluditur ab uno latere Ponto,& ab altero montibus R híphaís ,à ter go Afia& t'Tanaíflumine:multum ínlongítudínem& latitudínem patet. Homínibus ínter fc fines nullí: neque enímagrum exercét,nec domus íllísulla,aut tectum, aut fedes eítarmenta& pecora femper pafcétibus,& perin, cultas folítudineserrarefolítis, V xores liberosdg fecum ín plauftrís uehunt,quibus,coríjsimbríà hyemísqg caufa teciispro domibus utütur, Iuflítía gentis íngenijs culta, non LIBER SECYKDYS 25 non legibus. Nullum fcelusapud eos furto grauius:quíp pelinctectomuníimentod pecora& armenta habentí^ bus ,quíd faluum effet, fi furari liceret? Aurü& argentü perínde afpernantur, acrelíiquí mortales appetunt, LaCie& melleucfcuntur. Lana tjsufus ac ueftium ignotus; & quanquam contínuis frígoribus urantur, pellibus ta, men tferínis aut murínísucltíuntur.Haxccontínentíal| Tfelinis lís morum quoq; íuftitíam dedit,nihil alienum concupi, fcentibus.Quíppedíuitíarum cupido ibí eft,ubí& ufus, (o. Atg;utínam reliquís mortalibus limilís moderatío& ab ftínentía alieni foret: profecto no bellorum tantum, per Digrefiio per omnía fecula,terrís omnibus contínuaretur, neque plus«nplificatios homínumferrum&€ arma,quàm naturalís fatorum con mem. dítíoraperet.Prorfus ut admirabile uídeatur hoc illis na turam dare,quod Gracilonga fapíentum doctrína, prae« à^Qwrge, ceptísd philofophorum cóofequi nequeunt,cultosd; mo res,inculta barbarízecollatione fuperari, T'anto plus ín illís proficit uítíorum ignoratío,quáto ín hís cognítío uír . tutís.Imperíum AfizterquefiuereScythe,ípíiperpetuo— Catdego—. Ib abalíeno ímperío aut íntactí;aut ínuíctí manfere. Dari, quoda recens um regem Perfarum, turpí àScythía fummouere fuga. fet Seba Cyrum cum omní exercítu trucí- fortia facta; darunt. Alexádrí Magni ducem quibus eoslau tZopyrona parí ratíonecum co- 4t. píjsuníuerfis deleuerunt, Roma,!Z«p»roni norum audíuere,no feníere arma. Mox* Parthícum,€ Bactríanü ímperíum ipfi condiderunt, gens & laboribus& bellís afpera. V í^ vibus fumptis;regnare cope Y€8 corporum ímméfe: nihil para rit fuper gétes,qbus prius ev requod amittere tímeant:nihil uí ulerát:ettrinisbellisa Roma Ctores praeter gloría concupiícüt, ais laccfiti dores facri, Primus Scythis bellü iiid Ve-. c CParbicum imperia um.Non mox creuit Para thicinm imperium,quia Parz thifücrut Scytharum exue les,bominesobfcurifiimi tem poribus Medorum c7. Af]ys vioru, multis(evidctes nattoni yo buset gétibus.Tandé taméui Quis primi Scytbis bell intulerit. Scytbecx Á« fiaab uxoris bus veuocati, t Scolpytbus CC»wedin f^. 26 IVSTINI HISTORICE xores rex Acgyptíus, míflis príuslegatís, qui hoftibus parendi legem diícerent.Sed Scytha íam antea de aduen tu regísà finítímís certiores facti,legatisrefpondent: Mi^ ramur tam opulenti populi ducem,ftolíde aduerfus íno^ pesoccupafle bellum,quod magiís domi fuerit illi tímen, dum, quod belli certamen anceps;pramía uíctoríae nul la,damna maniífefta fint. Ipítur non expectaturos Scy thas utad feueníatur,cum tanto fibi ín hofte plura con^ cupiíceda fintultrod prodíturos obuíam, INec dictü res morata.quos cum tanta celerítateueníre rex didicifTet in fugam uertítur,& exercitu cum omni apparatu bellirelí Cio ín regnum trepidus fe recepit, Scythas ab Aegypto paludes prohíbuere. Exínde reuerít, Aliam perdomítam uectígalem fecerüt, modico tríbuto, magis ín títulum ím. perij,quam in uíctoríz praemium ímpofito, quíndecím annís pacandz Afix moratí,uxorüflagítatione reuocan tur,per legatos deuuncíantium,ni redeant,fobolem fe ex finítímis quzfituras,necpaffuras utín pofterítatem Scy tharü genus per foeminas íntercidat. Hís ígítur Afia per mílle quíngentos annos uectiígalis fuit.? Pendendí tribu tíifinem Ninusrex Allyríorum ímpofuít.Sedapud Scy thas medío tempore duo regijíu— 4 qpendendi tributi fie uenesPlínos& tScolopythus pet— sem.] rabulam bic Trogus factione optímatü domo pulítín, narrat. Cum. enim Nmus gente íuuétutem fecü traxere,etín— go millefimo«mo poft dilue Cappadocíz ora,^ iuxta amnem— yiii A[J»ria regnare cce "Thermodoonta confedere, fubíe^ rit,quomodo ante ea Scytbe ctosdj T'hemifcyreos càpos occu— mille cz quingétis annis Afià pauere.Ibí per multosannosfpo.— uccligalé tenuerunt?€. Iu líarefinítímoscofueticonfpiratio: xta amné Thermodoonta.] ne populorü perínfidías trucídan— Meminit c» Ptolemeus in tur. Hort uxores cüuíderét exiílío^ Cappadocia fluuij Thermos fuo addita orbítaté,arma fum Re doontis,cg Pli.lib.c. cap.s. xe,fi 1 : | : : | | "LIBER SECVNDVYS tcfinesdy fuos fummouentes prímo,;mox ínferétes bella, defendüt.Nubedi quog; finitimísanimü omifere,feruitu tem non matrímoníü appellantes;(ingulare omníü fecu.; lor&exemplá. Auxere Rempublica fine uírís;íam etíam Exempla rmi tum contéptu uírorü fe tuentur, Et ne felícioresalía alijs liebris fortitu uíderentur,uíros quí domíremanferant, interficiunt, V dinis tíonem quog; czforum coniugum excidio finitimorum confequuntur. Tüc pace armís quafitajne gens ínteríret, concubítum finitimorum ineunt.Sí quí mares nafceren, ^ie tur,interficíebantur, Virgines ín cidem ípíum morem, f€Amaxones.]De Ama xonibus fic fcribit Strabo: De Amazonibus cadé nüc di cktur que olim,quanqua mi raculofa fint c7: à fidc pluie mum diftent.Q uis enim cre tat ut ucl exercitus uel ciuiz tas uel getis unquam ex[olis ao con[literit mulieribus, c7 no folum confliterit, ueretiam inuafcrit aliena,C7" non moz do uicinis fuerit dominata [ed etiam exercitum trás pon tum miferitufa;in Atticam? Alijca que de Amaz;onibus feribuntur,non putant efe fa. bulofa, fed a[Jerunt vem ita babcre.Eo tempore quo ma 3o gnapars Afie Scytbis tribu tii pepédit, vegij iuuenes per optimatitfaéliones domo pul fi; cum ingéti populari ma tu e cim uxoribus in Cape non ocío,neg laníficío,fed armís, equiís,uenationibus exercebát,ínu ftis ínfantíü dexteríoríbus mammís,ne facíttarü factus íimpedíre, tur,unde* A mazones díciz funt, Duzregínz hísfuere, Marthefia & Lampedo, quz ín duas partes agmíne díuifo, ínclytzeía opibus, uicibus gerebant bella folícite ter mínos alternis defendentes:& ne fucceffibus deeffet autorítas,gene, ratasfe Marte praedicabant, Itaqg maiore parte Europe fubacia, A, fie quoq; nonnullas cíuítates occu pauere, Ibí Bphefo, multísdp alijs urbibus coditís,partem exercítus cum íngentí prada domum remit tunt, R elíqua,qua ad tuendá A^ 27 Vnimamma inde dice, fiz imperium remanferat,tcOcur, tiycof fu Barbarorum cum t Marthefia 1s12pdíia regina interficíuntur.In cuíus locum filía eíusOríthyaregno fucce dít;cuí prater(ingularem bellíín P Otrcra paltbett faf: fe dicit poete 28 IVSTINI duftríam,exímía feruate ín omne guum uírgínítatís admiratio fuit, Huius uírtutetàtum addítum glo ríz& famx A mazonibus eft, ut Herculírex,cui x 11.ftípendía debebat, quafi ímpoflibile ímperauerít, ut arma regínz À mazontü fibíadferret.8 Igítur eo profectus longís nouem nauíbus,comítáte príncíipum Gracíz iuuentute,íno pínantes aggredítur. Dua ex qua tuor tuncforores Amazonumre gnatractabant, Antiope,X t Orí thya, quarum Oríthya forís beL lum gerebat.Igítur cum Hercules ad littus Amazont appliícuiffet, infrequés multítudo cum Antíuparegína níhil hoftíle metuete,e. rat. Quare effectum eft, ut paucae rcpentíno tumultu excítate,arma fumerent facilemd uíctoriam ho ftibus darent. Multa ítaq; cacfze, ca ptzdp:ínhís due capte funt Antío px forores, Menalíppe ab Hercu. le, Híppolyteà Thefeo.Sed T hefe us obtentam ín praemíum capti, uam,candem ín matrímonítü ad« fumít,exea genuit Híppolytum. Hercules poft uíCtoríam Mena, lippen captíuá fororí reddídit,& precíti;armaregínz accepit. A tdg íta ímperío functus,ad regem re, uertítur, Sed Orithya ubi compeH1I$TONXICI padocie ora confideruit:eg: cum ibi vapto uiuerent;à fini timis omnes perierunt. Mue liercs igitur faperflites accen fe» armacapiunt,fe fuosq; ft nes ualide aduerfus ho[les tua entur.Mox ultro bella infta rit, cg magnum terrorem in propinquos uertunt. Sed c9 uiros qui à lade fuperficrt communi cofilio obtricant, unde cz uiricide poftea no minate funt. Finitimos ergo ute, pace partane tota gerts interiret, le&ifiimos iuuenes ex finitimis gentibus accitos, noctu adierit, quoad uterum feyvent. T m uirilem ftirpeig fiqua orta eJet;aut interfice re;dtit procul ablegare,puela las uero in fuccefrionem alue vunt;fagi:tis,curfi equorum agitatione eds exercere à pue ritia.Et quo comodius avma traclayét dextram fibi mam mam inurcre folebant, unde qz grece Amazones dicte funt.Tneredibile dictu quàm loge et late illari fines poftea fint propagati. g€ gitur eo profedtus.'] Profcttio iffa fieri potuit ex mari Acgeo per Propotidem c7 per pon tum Ewximun in palides Moa Ll 20 XLIBER SECVNDVS 29 M.eotides e binc in'Tans?— vit bellum fororibus ílfatum,& ra im fludum,tuxtaquem&ma| ptorem efle Acbenienfium prine xores confediJe memoranz/ cipem,hortatur comites ín ultio, tur. Porro ex quiHerculé in nem,fruftradg& Ponti finum,&€ duxit,ut bell Amaxonibus| Afiam domitam efle dicit,(i Grae, infovetfuit Ewyflbeus.^ corumnontam bellís quam rapi. nís pateat. Auxilium deinde à t Sagiíllorege Scytharum petít.Genusfe Scytharum effe,cladem uírorum, neceffi, tatem armorum,bellí caufas oftédit ,adfecutasd; uirtute, ne fegníores uirísfoemínas habere Scythe uíderétur.Mo tus ille domeftíca gloría,míttit cum ingenti equitatu fili, um Penaxagoram ín auxilíum.Sedante pralíum diffen fioneorta, ab auxilijs deferte;bello ab Atheniéfibus uín cuntur. Receptaculum tamen habuere caftra fociorum, quorum auxiltjs íntactaeab alijs gentibus,ín regnum re, uertuntur.Poft Oríthyam Penthefilza regno potita eft, cuíus Troíano bello ínter fortíffimos uíros,cü auxilium aduerfus Gracos ferret;magna uirtutis documéta extíte re.Interfecta demum Penthefilza,exercitudp eíus abfum pto,paucae quz remanferant, xgre fe aduerfus finítímos defendentes,ufquead tempora Alexandri Magni durauerunt,Harum I Mínothea fiue Thaleftrísregina concu bítu Alexandri per díes x 1111.ad fobolé ex eo generan. dam obt&to,reuerfa ín regnum breuí poft tempore cum omní Amazonum nomine íntercídit, Scythae autem ter tía expeditione A fiana.cumannís v 11, aconiugibus& liberis abfuiflent,(eruilibello domi excípíuntur.Cuuíppe coníuges eorum,longa expectatione uirorum fefLe, nec íam tenerí bello,fed deletos rata, feruís ad cuftodíam pe corís relictis nubütquíireuerfos cum uíctoría dominos, uelut aduenas armati finibus prohibent.Quibus cum ua tía uíctoría fuiffet.admonétur Scychze mutare genus pu. enz,memorces nó cum hoflibus,(ed cum feruís graan; 3 Bellum Athe nienfibus ab Amazonibus illatui. Tsigillo Ninitbia Amnazonum interitus. Reditad Scy tharu biftos ridi. Strategema Scytbara con tra feruos, Bellum Darij «duer[us Scya tbas. precara A2 tbenienfium origo. preterquam, gro mon folii. 39 IVSTINI. HISTORICI dum, tiec armorum, fed domínorum íure uíncendos; uerbera ín acíem, nontela ferenda,omiííToque ferro,uít^ gas& flagella,caeteráque feruilís metus paranda ínftrumenta ,Probato omnes confilío, ínftructi(icut praece* ptum erat, pofteaquam adhoftes acceflere, ínopínanti^ busuerbera íntentantadeoque illos perturbant,ut quos ferro non poterant,metu uerberum uíncerent, fugamdg nonut hoftes uícti,fed ut fugitiui feruí capeflerent. Qui^ cunque capí potuerunt fupplícía crucibus luerunt, Mulíeres quoque male(ibí confcíz,partím ferro, partím fu fpendio uitam finíerunt. Poft hoc apud Scythas pax fuít,ufquead tempora Lanthíniregís: huíc Daríus rex Perfarum,(icutí fuprà dictum eft,cum filz eíus nuptías non obtínui(Tet,bellá íntulít,& armatís feptíngentis mil libushomínum Scythíam íngreflus,non facientibusho. ftibus pugnz poteltatem,metuens" ne ínterrupto ponte Iftri redítus fibi intercluderetur, ami(lis nonagínta milli^ bushomínum trepíde refugit: qua factura, abundante multítudine, ínter damna numerata nó eft, Inde Afiam & Macedoníam domuít.Ionas quoquenaualí przelío fu: perat. Demum cogníto quod Athenienfes Ionijs auxilí^ um contra fe tuli(lent,omnem impetum bellí ín eos conuertít.NNuncquoníam ad bella Atheníenfiá uentum cft, uz non modo ultra fpem geredí, uerumctíam ultra gef fidem patratafunt,operadg A,— 5 Ne interrupto porte theníclium effectu maíora* quam te rftri.] Igitur Darius cláa uoto fuerunt,paucís uerbísorígO— dem«ccepit in Dacia, que repetenda eft,quía non ut caeterae^ bodie eft valacbia, ex Mae gentes à fordídis ínítjsad fumma— cedonia traijciens Vtrum, creuere.Solíením praeterquam ín— quieft Danubius. Hinc quoe cremento,ctíam origíne elorían^ que patet Scythas nedum tur. Quippe non aduenz,neque ultrauerum cz citra Tatnae pallim collecta populi colluuies| im fedes babuiffe, originem ij] o jo LIBER$ECYNDYS&: 3 originem urbi dedit,fed ín eodem nati folo, quod inco» lunt,€ qua illís fedes,eadem orígo eft. Prími lanificij& olei€ uini ufum docuere. Arare quoque,& ferere frumenta,glandeuefcentibus monftrauerunt. L íterae certe acfacundía, híccíuilís ordo difcíplíne,uelutí templum Athenas habent. Ante Deucalionístempora regem ha buere Cecropem,qué,ut omnísantiquitas fabulata eft,bí formé prodidere,quía prímus marem foemina matrímo nío íüxit. Huíc fucce(fit Cranaus,cuíus filía Atthís regio nínomé dedit. Poft hunc Amphytríon regnauit, quí prá mus Mineruz urbe facrauít,& nomen cíuítatí Athenas dedit, Huius temporibus aquarü ílluuíes maíorem parté Girecie abíumpfit:fuperfuerequos refugía montíü rece, perunt, autad regé Theffalie Deucalíonem ratibus uecti funt,à quo propterea genus homíniü condítü dícítur,Per ordine deinde fucceffionis,regnü ad Erichtheü defcendit, fub quo frumétí fatío apud Bleufina à Tríptolemo reper ta eft,in cuíus munerís honoré noctes ínitíorü facrate. Te nuít€ Aegeus Thefei pater Athenísregnum,à quo per i€Regem babuere Cez cropem.]Hic primus Atbea nienfium vex putatur fü[Je tépore Mofi, codensin Attis cá Atbenas;ciuitaté illà toto orbe memorabilé,que mater fiit et nutrix liberaliit artüx, €7 tot clarifiimorum pbilofo phorit;qua Grecia nibil baz buit nobilius.Dicla eft auté à mentoráto Cecrope Cecroa pia, ficut et pofteaà Mopfo appellata eft Mop[opia,€ pollremo à Minerua Athene díuortíii decedés Medea, propter adult príuígni zetaté, Colchos c& Medo filio ex Aeceo fufcepto có cefTit. Poft A eec&'T hefeus,ac deín de poft Thefei filius Demophoo, qui auxilii Graecis aduerfus Tro, fíanostulitregnü poífedit. Exát ín. ter Athenicfes& Dorícfes fimul tati ueteres offenfe, quas uíndícaturi bello D'oriefesde euentu bel li oracula cofuluerüt. R efpofurn, fuperioresfore,nírege Athenien. fit occidiflent. Cá uetüefTecín proe li, militibusante omnía cuftodía Exeupli pie tatis erga pac triam. Mutatur faz tus Reipub. Atheiienfis. Aftus Solonis Carmina fcri prafuntapud Dioge. 3 IVSTINI HISTORICI regis pracipitur. Achenienfibus eo temporerex Codrus erat,qui& refponfo Dei,& praceptis hoflíum cognitis, permutato regís habítu,pannofus,(armcta collo gerens, caftra hoftíum íngreditur: ibiínturba obíiftentíum à mí líte,que falce aftu uulnerauerat interficitur, Cognito re gís corpore, Doríenfes ine pradlío dífcedunt. A tqy íta A... thenienfes,uirtute ducís pro falute patríe morti fe offcren tís,bello liberantur, Poft Codrum nemo Athenis regna: uít,quod memoríz nomínis eius tríbutum eft, Admíni firatío Reipublicae annuís magíftratibus permiffa eft. Sed cíuítati null leges tunc erátquía libído regum pro legibus habebatur.Elígitur íaque Solon,uir iuftítía ínli enísqui uelut nouam ciuitate legibus conderet, qui tan. to temperamento ínter plebem,fenatumdq egit,(cum, fi quíd pro altero ordine tuliffet;alterí dífpliciturum uideretur)utab utri(q; parem gratia traheret, Huíus uíri ínter multa egregía,& iftud memorabile fuít, Inter Acheníen fes& Megarenfes de propríetate Salamínz ínfulzeprope uf ad interítum,armís dimícatum fuerat. Poft clades multas capítale effe apud A thenifes ccepit(i quís legem de uendícanda ínfula tulíffet, Solícítus igítur Solon,ne auttacendo parum R eípub.confuleret,aut cenfendo pe. rículum fibi adferret fubítam dementíam fimulat, cuíus uenía nó dí&urus modo prohibíta,fed fa&urus erat. De formíshabítu more uacordíum in publícum euolat, fa. cto4 concurfu homínum,quo magisconfilíum diffimu laret,ínfolítís fibí uer(ibus fuadere populo coepit, quod uetabatur,omníumd anímos íta cepít,ut extemplo bel Iam aduerfus Megarenfes decerneretur,infulady deuíctiís hoftibus Athenienfiá fieret, Interea Megarenfes, memo res illatíab Atcheníenfibus bellí,& ueríti nefruftraarma mouíffe uiderentur, matronas Athenienfi ín Bleufinis facris nou opprefluri,naues confcendüt, Qua re cogní^ ta, LIBER SECVNDV$, 33 ta, dux Athenienfium'Pififtratus iuuentutem íninfidijs vafico cdi collocat, iuflis matronís folíto clamoreacftrepitu,etíam di ingenij exé inacceffu hoftíum,ne íntellectos fefentíant,facra celebra. plum. xe:egrefTosdg nauibus Megaréfes,inopínantes aggreffus deleuítac protínus claffe captiua,intermixtís mulieríbus utfpecíem captiuarum matronarum praeberent, Megaram contendit.]llí cum& nauíum formam,& petítam predam agnofcerent,obuij ad portü procedunt, quíbus cacíis,Pififiratus paululumà capiéda urbe abfuit.Ita Me9 garéíes fuis dolíshoftí uíctoríam dedere. Sed Diliftratus. Doludolofe quafi fibíjnon patríz uíciffestyrannídem per dolum oc« peuincita. cupat.Quíppeuerberibus uoluntaríjs domí adfe&tus,la ceratod; corpore ín publícum progreditur,& aduocata concione uulnera populo oftendít:de crudelitate príncí^ pum, quibus hoc fe paffum fimulabat,querítur:adduntur uocibus lachrymz,& ínuídíofa oratíone multitudo credula íncendítur:amoreplebís ínuífum fe fenatuí adfir mat,obtínet ad cuftodíam corporis fui fatellítum auxili, um,per quos occupata tyranníde, per annos X X X 1111, regnauít.Poft eíus mortem Díocles alter ex filijs,per uím ftuprata uírgíne,a fratre puella ínterficít, Alter Híppías nomíne, ci ímperíum paternum teneret interfecto rem fratríscomprehedi iubet; quí cum per tormenta confcíos cadís nomínarecogeretur,omnes amícos tyranní nomínauít: rjbere dicti quíbus ínterfectís,quxrenti tyrino,an adhucreliquícon qe bramis o Ícij eflent;nemo, aít, fupereft, quem amplius mori geftía, per Lacedes quam ípfumtyrannum;qua uoce eíufdem tyranniífe uí- monioscx A2 Ctorem poft uíndíctam pudicitiz fororís oftendít. Huíus tbenis cicdlis. uirtute cum admoníta cíuitas libertatis effet;tidem Híp^ nerod.lib, s. píasregno pulíusín exilíum agitur quí profectus ín Per € k€Pififtratus.) Soloné ad Pififlvatum dixifJe fert, abuti eum Vlfis in fe affüis gendo exemplo. Mliam enim ut bofles,ipfum utciues falle ret, fibijpfi manus intuliffe. Nobilis ad Maratboz né pugna. In bac pugnà uicte funt fex € quadragin ta nationes. Militaris forti tudinis exemz pl Preclarum fa cinus Cyrtes giri. IvSTINI fas,duct fe Darío,ínferentí Athe níetibusbellum,ficuti fupra figni, HISTORICI |.€ Igitur Atbenienfes:] Redit bic ad fuperiore bifle ri de Dario bellit Atbenicft bus inftrente. m.€ Cápos Maratbonios.] Eft Marae thon. ciuitas Attice, baud multi diftásabAtbenis.Hinc Maratbonius campus, locus infignis ob magna cladé qua * ibi Perf acceperunt. Náre fert Berodotus;ex Perfis cea cidiffe circiter fex millia tree centa:ex Atbenienfibus auté centum nonagintaduo. Yuflis nus ucro bicdifcrepatab He rodoto in numero. ficatum eft,aduerfus patríà fuam offert! Igítur Athenienfes audito Darijaduétu;auxilíumà Lacede, monijs.focía tunc cíuítate, petíerunt.Quos ubíuíderüt quatrídui teneríreligione,no expectato au, xilio,ínftructis decem millibus ci uium, X Platxenlibus auxilíartjs mille, aduerfus fexcenta millía ho ftium ín" campos Marathoníos in prelium egredíütur, Milciades & dux bellíerat& autor nó expe ctandíauxilij,quem tanta fiducía ceperat,ut plus pracfidij ín celeríta te,quam ín focijs duceret. Magna ígitur currétíbus ín pu gnáalacrítasanímorü fuít,adeo ut cum mílle pafTus ínter duasacíes effent,cítato curfu ante íactus fagíttar ad ho, ftem uenirét,nec audacíz eíus euétus defuit, Pugnatü eft ením tta uírtute,ut hínc ufros,inde pecudes putares. V i, cti Perfie in naues cofugerüt,ex quibus multe fuppreffz, multa captz.In eo pradlío tàta uirtus fingulorü fuit, ut cu ius laus príma effet difficile iudicia uideret. Inter caeteros tamé Themiftoclis adolefcctís gloría emícuit,ín quo íam tác índoles futurae fímperatoríc uírtutís apparuit,Cyneet ríquoq; milítís A thenie(is gloría magnis fcríptorü laudi bus celebrata eftquí poft prelij ínnumerascedes,cü fugi, entes hoftes ad naues egífletonuftam naue dextra manu tenuít,necpríus dímilitquam mant amítteret. T'à quog; amputata dextra, nauem finiftra comprehédít, quam& ipfam cum amififleGad poftremum morfu nauem deti, nuít, Tantam ín eo uírtutem fuiffet non tot cediíbus fa. tígatus, [o 20 LIBER SECVNDVYVs 35 tígatus,nonambabus manibus amífIis uíctus,ad poftre, mum trücus,& uelutí rabída fera dentibus diimícauerit, Ducenta míllía Perf eo pralio.fine nauígío;amiferunt, Cecídít€ Hippiías tyránus Athenienfisautor&cocíta tor eíus bellí, dijs patríze ultoribus poenas repetétibus.In terea& Daríus cü bellá reftauraret,ín ipfo apparatu de. cídít,relíctís multis filijs,& in regno,& anteregnü fufce-' ptís.Ex hístArtobazanes maximus natu,ztatís príuile- fArtbemenes gío,regnü fibí uédicabat,quod ius& ordo nafcedi, X na- Contentio de tura ípfa gentibus dedit. Porro Xerxes"controueríiam imperio inter non de ordíne,(ed de nafcendi felicitate treferebat. INaqg. Artobazané Axtobazané primi quide D'arío, fed príuato prouenif. e» Xerxem fce regi prímü nati, Fratres tag; fuosquí ante genítíef, fratres. fent príuato,príuatüi patrímoníü,quod eo tépore Daríus Tadferebat habuiífet,nó regnü fibí uendicare poffe fe efle prímü qué tín regnü rex pater fuftulerit.Fluc accedere,quod Arto, n CCotroverfia nd de or bazanesnó patretantü,fed& ma dine] Dedit boc Xerxi c;€ príuate adhuc fortunz, auo filii Demaratusexul, dicis, qu oXp materno priuato cr eatusfit: idé quoq; Spaxte feruari fole fe uero etmatreregína natu,& pa veobtinutd;itadpatrepa, ü€non nifi d uidiffe aui quog rio Xerxes ex[uccoffy maternü Cyrü reg£ habuiffe, non Vide Vd. Max. tregno declararetir. Fult enim bec . cütétio(ut Herod fcribit) an te Darij morte inipfa aducre fus Grecia expeditióe.Neq; enim ueteri Perfart inftituto licebat regi;nifi prius fuccefz foreinflituto, in belli profici fd. 9€Xeexé prepos fuit: Quidam ponunt bunc Xerxem quartum. Perfae vum regen; alij uero qui cz heredé,fed coditoré táatí regni. Itagg etii equoiureutrüg; fratre paterre liquíflet, materno fetamen íure et auíto uíncere, Hoc certamé cócor déanímoad patruü(uüt Artapher TAnapherné né,uelutí ad domeftícü iudíce,defe rüt:quídomícogníta caufa? Xer, xem prapofuít; adeod fraterna contentio fuit, ut necuíctortexul finfuliauerit tauerít, nec uíctus índoluerit,£, píod lítís tépore ínuícé munera e 2 36 IVS$STINI HISTORICI mí(erínt,X iucüda quog; ínter fe, non folá credula conuíuía habue: rint,íudíciit quoque ipfum finear bítrísine conuício fuerit, T'anto moderatíus tii fratres ínter fe re, gna maxíma díuídebant, quanto nunc exígua patrímonía partíun tur.Igítur Xerxes bellum à patre texptum| t acceptum aduerfus Girzeciá per quínquenníum ínftruxit. Quod Demaratis ubipriímü dídícíit Demaratusrex quifi populi. P Lacedzemoníorü, quíapud er wotispetitus xem exulabat,amiciorpatríe poft duos fratres itagos in catalo. go regum vecenfent, ponunt eum quinto loco, ut fcilicet fit primus Cyrus, fecundus Cab»fes, tertius Patizitbes, et$merdis fratres magi, quar tus Darius,quintus Xerxes p€Lacdemoniorum.) Eft Lacedemon feu Lacede monia urbs Pelopóneft, que alio nomine uocatur Sparta. v ndeSpartani ct Lacedemo nij unus t ide funt populus, - fugam,quam regi poft beneficía, ne ínopínato bello op. Aftutun Dc. prímeréntur,omnía íntabellís ligneis magiftratibus per, marati in oce.(cribit,eafdemd cera fuperínducta delet,ne aut fcriptura euliandislit^(imetegmíne índícium daret,autrecens cera dolum pro. riscotfiliu.| deret, Fido deínde feruo perferedas tradít,íuflo magiftra tíbus Spartanorum tradere.Quibus perlatís,Lacedemo ne quxftíoni res díu fuít,quod neque fcriptüaliquíd uide rent,nec fruftra míflas fufpícarentur,tantod rem maíore, quanto fit occultíor putabant, Harentibus ín coníectura Mulicrinom?| uiris fororxegís Leonídz, confilium fcribentis inuenit. fütGorgo..— Erafa igitur cera, belli confifía detegütur.Iam Xerxes fe, ptíngeéta míllía de regno armauerat,X trecenta millía de' auxilijs parauerat,ut non ímmeríto proditum fit, flumí. naab exercítu cíus ficcata,Girecíamd; omnem uix cape reexercítum eíus potuíffe.Naues quoque decíes centum míllía numero habui(Te dicic. Huíc tanto agmíní dux de fuit.Ceterum(i regem fpectes,diuitíasno ducem laudes, quarütanta copía ín regno eíus fuit,utcum flumína mul títudínecofumerentur, opes tam regío fupere(lent,Ipfe aüt prímusínfuga,poftremus ín prelío femper uifus eft. In 20 Io LIBER SECVNDVS 37 4TIn periculís tímídus,icubí metus abeffet, inflatus. De, niqueante ex perímentum belli, fíducía uiríum,ueluií na tura ípfius dominus,& montes ín planum deducebat, & cóuexa uallíum zquabat,X quadam maría pontibus Ífternebat,quadam ad nauígatíoníscommodü per com pendíum ducebat.Cuíus íntroítus in Gircíam quàm ter ribilístam turpís ac foedus difcefTus fuit. Naq; cumt Leo nídesrex Spartanorum cum quatuor millibus militum q€Inpericulis.'] Leoni des dixiffe fertur, malle fe cer wort agmé duce leone,quam agmen leonum duce ceruo. r€Angu[lias Tbermo polarum. Mons Octa ab oz riente it occidentem extenta fus,in cacumen extollitur, et in rupes acutas, prevuptas, precipitesq; finitur: paruum ey angulum uiatoribus à lit tore Locros petétibus«2: ex "Lbeffalia dereliquit tranfia tum;qui tráfitus pyle;id cft portus qz angu[Le fauces uo cátirez bincrbermopyle. Sunt cnim ibi prope tberme fiuc calide aque. magno in bonore. s.€Delphisoras eula-] In Parnaffo monte it au[trali latere eft Delphi citi tas,occupats loci petrofum, ubi cft templum. Apollinis, € templum illud atq; cita tein oi muri, fed pracipitia "anguftías''hermopylarum oc« cupaflet, Xerxes contemptu pau citatíseos pugná capeflere iubet, quorum cognatí Marathonía pu gna interfecti fuerant:quí dum ul cífci fuos querunt,principíum cla dísfuere.Succedente deínde ínutí liturba, maíor cades editur, Tri duo ibí cum dolore€ índignatío ne Perfarum dímicatü:quarto die, cum nuncíatum eflet Leonida, à xx,millibushoftíum fummum cacumen tenerí,tunc hortatur fo« ciosrecedant,€ fe ad melíora pa tri temporareferuet,fibí cü Spar tanís fortunam experíendam: plu rafe patríaequam uíte debere: cx terosad pracfidía Gracíz feruan, dos, Audito regís ímperío,difcet fere ceteri; foli Lacedemonij rema ferunt.Inítio huíus bellí;fciífcitati" bus! Delphís oracula,refponfum fuerat, aut regís Spartanorü, aut urbi cadendum.Et ídcírco cü rex Leonides ín bellum proficifferee:3 tLeonida Grecorit ci "Xerxe ad Tbermopy las pugna. preclara Leo nide cz Spar tanorum wire tus. Exempla mili taris fortitudi tis. Naualis pu gna inftruitur prudentis e callidi Ynpera toris exeplum Theniflodes 38 tur,íta fuos firmauerat,utire fe pa rato ad moríendü anímo fcírent, Anguftías propterea occupaue^ rat,ut cái paucis aut maíore gloría uínceret,aut mínore damno R ei publ. caderet. Dímí(Tis igit foctjs, hortatur Spartanos memínerínt, qualítercung pralíarentur,caden dum eíle:cauerent,ne fortíus man fi(fe,quam dímicaffe uideant, Nec expectandü utabhofte círcumue nírétur, fed cum nox occaíionem daret, fecurís& Letís(uperuenien dum, Nufquà uictores honeftíus quàm ín caftrís hoftíii perituros. Nihil eratdifficile perfuadere per, fuafis morí:ftatim arma capiunt, & fexcentí uiri ín caftra quingentorum míllíü írrumpunt,ftatimdg IVSTINI HIS TORICI ez naturalia prefidia defensa dunt.Ciuitatem fecit bomini frequentia. Ceteruminvupis an[ractuymedia ferme motis altitudine. planicies eft exis gua;atq; inca profundi tera vé foramen co: curuum,non admodum lato ore,ex quo fri gidus fpiritus quodam uclut uétoinfublimeexpellebatur, c7 in excelfo oflio imminea bat tripos, adflabatq; uates, qui baufto diuinationis[piri tu, mente in uecordi.am uerte batur, impletusq; numine,rea fponfa dabat cofulentibus In gens tbefaurus à populis eo principibus ibi oblatus eft, prove[ponfis obtineidis. regís pretoríü petuntaut cü illo;aut fi ipfi opprefli effent, ín ipfius potiffimum fede moríturi ,'Tumultus totís ca. firís orítur.Spartaní pofteaquá regem non ínueníüt, per omnía caftra uíCtores uagátur,cedüt,fternuntd; omnía, utquifciatfe pugnare,no fpe uictoriz,(ed ín mortís ultío ne.Pralíüà príncípío noctís,in maioré parté díef tracti, Ad poftremü non uíctí,fed uincédo fatigatí,ínter íngentesftratorü hoftium cateruas occíderüt, Xerxes duobus uulneribus terreftrí praclío acceptís, experírí marís for, tuná ftatuit.Sed Atheníenfiü dux Themíftocles, cái aní^ maduertíífet lonas,propter quos bellü Perfarü rex fufce^ peratín auxilii regís clafle uenifle, folicitareeos ín par^ tes fuas ftatuit:& ci colloquendí copi non haberet, quo apfMicíturi erat, fymbolos proponi,(axís profcríbi cu. xat, 20 LIBER SECYNDVYS 39 rat.Qua uos Tones dementia tenet? quod facinus agita^ tis: Bell inferre olím conditoríbus ueftris,nuper etià uín dícibus, cogítatís?A n ideo mcenía ueftra codídímus,ut eflent quí noftra delerét? Quid(i nó hzc& Darío príus, & nüc Xerxi belli caufa nobifcü foret,quod uos rebellan tes nó deftítuimuscquín uos ín haec noftra caftra ex ifta obíidíone tráfitís? Aut[ihoc parü rutü extar,uos comifTo t CAdtempli Apollinis. prelio ite ceffim,inhibeteremos,et diripicndis.] Idemolim«ci a bello difcedite. Ante naualís pre di Gallis,cum finibus fusce lij cogreffionem miferat Xerxes grefiinouasfedes per Grecis. quatuor millíaarmatorüDelphos am quererent€» Apollinis*adtemplü A pollinís díripiendü, templi in Delphifpolireco prorfus quafino ci Graecis tantü, narentur. Sicolim diabolus. fed cü dijs ímmortalibusbellü gefolebat quoque miracula faz| reret, quae manus tota imbribus, cere, quo bominum genus is& fulmínibus deleta eft,ut íntelli errore contineret, geret, QVANTO GRAVIOR OFFENSA DEORVM ESSET, TANTO NVL* LAS ESSE HOMINVM ADVERSVS DEOS VF RES, Pofthzec Thefpías,& Plateas,& Athenas uacuas homínibus incendit,€ quoníam ferro non poterat in ho mínes,ín edíficía igne graffatur.Nanqg Atheníenfes poft pugna Marathonia,przmonente Themiftocle ,uictoría íllam de Períis non finé,fed caufam maíorís belli fore, CC. naues fabrícauerüt, Aduentante ígítur Xerxe, cofuletibus Delphísoraculum,refponfum fuerat faluté murís lí, eneis tuerent. T hemiftocles nauium prafidíüi demoftratumratus,perfuadet omnibus,patría munícipes effe, no manía,cíuítatemd noninedificijsfedín cíuibus pofita, Melíus ítaq; falutem nauibus quàm urbi cómifluros: hu íus(ententíx etíam Deum autorem efTe, Probato cofilío, coníuges líberósquecum precíiofiffimís rebus,abdítis ín« fulis,relicta urbe demandant,ípfi naues armatí confcen: Exempli ün pietatis erga Deos. Atbene ita cenfe. puptt4 dd$4 laminent Exempli mu liebris fortitue dinis Arteimiz fia: effocmina ti autem ducis Aerxes, 40 IVSTINI HISTORICI dunt.Exemplum Atheníenfium& alíz urbes imitata; Itaq; cii adunata omnis focíorüclaffis,X intenta ín bellü naualeeffet,anguftíasdg Salaminíj fretí;ne círcunueniri à multítudíne pofTent,occupaffent, dífTeníio inter cíuítatü princípes oríturtqui cum deferto bello ad fua tuenda dila biuellent,tímens Themíiftocles,ne diífceffu fociorum, uí res mínuerentur,per feruum fidum Xerxínuncíat, uno ínloco eum contractam Grecíam pofle capere facillime. Quod fi cíuítates qux íam abíreuellent,di([ipentur, ma. iore laboreei(ingulas confectandas,Hoc dolo ímpellit rcgem fignü pugna dare.Grací quoq; aduentu hoftíum occupatípraelíum collatís uiribus capeffunt, Interea rex uelut fpectator pugna cum parte nauíü ín littorerema^ net, Artemífíaautem regína,"Ha— w qHalicermnafii.] Eft lícarnaflis,quae ín auxilium Xer—Halicamaffus urbs Dorien xi uenerat,ínter prímores duces fiisurbs fcilicet Carle regia bellum acerrime cíebat, Quíppe— etmaritima,circainitik Tau utínuíro muliebrem tímore,ita rimótisfita,unde Herodotus ín muliere uírilem audacíam cer hifloricusoriundus füit. neres,Cum anceps pralíü efTet, Iones ,uxta praeceptum "Themíftoclíspugnz fe paulatím fubtrahere coeperunt, quorum defectio anímos c«terís fregit. Itaque círcunfpi cientes fugam,pellütur Perfze,&€ mox przlío uicti,ín fu^ gam uertuntür,In quatrepídatione multz fummerfz na ues,multz captz funt. Plures tamen nó mínus fzeuítíam regís quam hoftem tímentes, domum dilabuntur. Hac clade perculfum& dubíum cofilij Xerxem,Mardoníus aggreditur:hortatur ut ín regnum abeat, ne quíd fedítío nís moueat fama aduerfi bellí;& ín maíus,ficutí mos eft, omnía extollés,(ibí c c C míllíaarmatorum lecta ex om nibus coptjs relínquat qua manu;aut cü gloría efus per, domíturum fe Girxcíam,aut fi alíter euentus ferat/fine e« fíufdem ínfamía hoftibus cefIurü,Probato confilio, Mar donío ] | | jo LIBER SECVNDVS 41 x CAbydo.]Eft Abydos donio exercítustradítur, reliquas trbs Afüe minoris maritima,| copíasrex ípfereducere in regnü fitain Hellefponto,ubifclia| parat. Sed Cirzeci, audita regís fu^ cet mare eft anguftiffimut,| ca confilium íneunt pontis ínter" ueluti per canal ex Aegeo| rumpendi,quem ille* Abydo,uein Propontidemflués.Exop| Jutuictor marís fecerat ,ut ínter. pofitoin Europa, fcilicet in^ clufo adítu;aut cum exercitu dele Cherfonefo, eft ciuitas Se?— retur, aut defperationererum pa. flos. Has duas wbes coniut^— cem uictus petere cogeretur. Sed xit Xerxes pontes uti file!'T'hemiftoclestímens neínterclu, illi cum fuo exercitu licit. fj hoftes defperationem ín uírtuex Ajiatráfircin Ewopatt.— cem uerterent,& íter, quod alíter Hodie quidam uocantfiic'^ non pateret, ferro patefacerent, ils, brachii[ancli Georgij. fatis multos hoftes ín Giraecía re manere díctítans,nec augerí numerum retínendo opor tere, cum uíncere confilio czteros non poffet, eundem feruum ad Xerxem míttít ,certíorémque confíilíj facit, & occupare tranfitum matura fuga iubet. Ille percul fus nuncío,tradít ducibus milíres perducendos,ípfe cum paucís Abydon contendit. Vbí cum folutum pontem hybernistempeftatibus offendillecpifcatoría fcapha tra iecit trepídus. Erat res fpectaculo digna,€ ad zftíma^ tionem rerum humanz fortís uaríctate míranda:ín exíguo latentem uidere nauigío, quem pauloante uíx ze quor omne capíebat,carentem etíam omníferuorum mí nifterio, cuíust exercítus propter multítudínem, terra graues erant.[Nec pedeftribus copijs quas ducibus af fignauerat, felícíus íter fuít.Síquíidem quotídíano labo^ rí( neque ením ulla eft metuentibus quies) etíam fames acceflerat. Multorum deínde dierum ínopía, contraxe; rat& peftem, tantáque foeditas moríentíum fuit, ut uíae cadaueríbus ímplerétur;alítesdg& beftíz, efca íllecebrís folícitata, exercitum fequerentur, Interim Mardoníus texercitu GA urguet T benifloclis laus. Reficiuntir Athene. Theniftoclis confiitam cal lida, 4t IVSTINI HISTORICI Y Olynthü ín Girecía expugnat.—»€olyntbit.) Hac urbe Atheníenfes quoque ínfpem pa,— Chálcidis Euboce colonia fue císamícitiadg regís folicitat,fpon^— it.fitainrbracia de quaT bu dens ínce(x eorüurbísetíáin ma— cvdides multa feribit lib v. Pe íus reftítutíoné, Pofteaquá nullo lopomenfiam biftoriri.He precio libertaté uidíthísuenalem,| rodotuerefort eà expugnata incenfis quae rezedíficarecoeperát, 4bArtabazo. x€ Monte copías ín Boeotíatransfert, Eo&&— Myede.| Haud log] ib hoc Graecorü exercitus, quícentümile monte fiteft Epbefus Afie lid fuit, fecutus eft, íbídg praelium— minoris wbs. Vide tabulam cómifum:fed fortuna regís cum— Primam Afie in Ptolemaeo, duce mutata non eft, Nam uictus Mardoníus, uelutí ex naufragio cü paucís profugit;caftra referta regalis opua lentíz capta funt, Vnde prímü Graecos, díuifo ínter fe au ro Perfico,díuítíarü luxuría ccepit. Eodem forte die, quo Mardoníj copíe delete funt,etía naualí prelío ín A(ia fub 7 monte Mycaleaduerfus Perfías dímícatum efl. Ibíante congreíTioné,cum claffes ex aduerfo ftarent, fama ad utrung, exerciti uenítuicifTe Graecos, X Mardontj copías eccifione occídifle. T antà famz uelocítaté fuifTe,ut cum matutíno tempore pralíum ín Boeotía comiffum fit, me ridíanís horís in Afram,per tot maría;et tantüfpacij.tam breuí horarum momento,deuíctoría nuncíatü(it. Coníe cto bello,cü depramijs cíuítatüiageretur,omniü iudicio, Athenienfiü uírtus ceterís prelata.Inter duces quoqj T he miftocles prínceps cíuítatüi teftímonio iudícatus, gloria patríc fuzauxit.Ieit A cheniéfes aucti et praemíjs belli&C oloría,urbé ex integro condere molíunt. C moenía ma; íora complexi fuiflentfufpecti efle Lacedamonijs coepe re, recte reputantibus,quibus ruína urbis cantü incremen tí dediffetquantü fit datura munita ciuitas. M íttüt ergo leeatos.qui monerent,ne muniméta hoftibus( recepta, cula futuri rurfus belli extruác. 1 hemifiocles ut uíditfpei urbis BS Ec i9 Lis] 20 36 LIBER SECVNDVS, 43 urbis ínuiderinó exiftim3s abrupte agendü,refpondit le catis,ituros Lacedxmona,g deea re pariter cü íllís coful tent.Sic dimiflis Spartanís,hortat fuos ut opus maturét, Deinde ipfe,interiecto téporeín legatione proficifcit,& nüciín ítínere ínfirmítate[tmulata,nüc tarditate collegarü accufans,fine quibus agí iure nihil pofTit,diem de díe pro ferendo,fpatiti confummando operí querebat,cum ínterim nunciat Spartanis,opus Athenienfiti maturarí, pro, pter quod denuolegatos míttütad ínfpiíciédam rem. T' 'T hemíftocles per feru& magiftratíbus fcríbít Atheníenfium,Lacedzmoná legatos uincíant,pignusdg teneat,ne ín fe grauíus confulatur. Adít deínde concíoné Lacedzmoniorti,indícat permunítas Athenaseffe,€ pofle ílla^ tumbellumno armístantü fed etíam muris fuftínere. Sí quíd ob ea rem de fecrudelíus ftatuerentlegatos eorü A, thenís ín hoc pígnusretétos.Grauíter deínde caftígat eos quodnon uírtute,fed imbecillitate focíorü potentía quae, rerent.Síc dímiflus,ueluti tríüphatís Spartanís, à ciuibus excipítur.Poft hec Spartaníneuíres ocío corrumperent, & utbísillatum à Per(is Grzcíx bellum ulcifcerenturuL tro fines eorü depopulantur. Ducem fuo focíorumq exercítuí delígunt Paufaníam,quí pro ducatu regnü Grae paufmigs cia affectans,proditíonis premía,cum Xerxenuptías fi perfidicia lix eius pacífcítur ,reddítis captíuís ut fidesregís aliquo uisez-dus beneficío obftríngeretur.Scribít praeterea Xerxi, quof" cis exema cuncp ad fe nuncíos míliffet,interficeretne res loquacíta, plum. te homínum proderetur,Sed dux A theníenfiü Aríftídes bellí focíuselectus,collegz conatibus obuia eundo,fimul & ín rem fapienter confulendo, proditionis coníilía dif cuflit. Nec multo poft accufatus Paufanías damnatur.lIgi tur Xerxes cum proditionís dolum publícatum uideret, ex integro bellum ínftítuít. Girzcí quogs ducéínftituunt Cimonem Atheníenfem fili Milciadís, quo due apud 2 44 IV$TINI HISTORICI Marathonem pugnatum eft,;iuuenem, cuíus magnitudi nem futuram,píetatís documenta prodiderunt. Quippe patrem ob crímen peculatus ín carcerem coníeciü, ibid defuncti, translatis ín fe uínculís, ad fepulturá redemit. Necín bello íudicíum diligentíum fefellít.Síquídem non inferior uírtutibus patrís, Xerxem terreftrí naualíd bel lo fuperatum,trepídum fe recipere ín regnum coegit. IVSTINI HISTORICI LIBER. TERTIV$. j ERXE S rex Perfarü & terrorantea gctíum, '& bello ín Gracía infea lícíter gefto, etíà fuis 3 contéptuí efTe ccepit, Quippe A rtabanus praefectus e. ius, deficiente quotídíe regís maíe ftate,ín fpem regní adductus,cü fe pt& robuftííTimis filijs regía uefpe riíngredít;inam amícítiz fure,fem Criüddita^ perillí patebat: trucídatodg rcge, tis c7 perfi uoto fuo obfiftetes filioseíus,dolo die cxeme ageredit, Securíor de Artaxerxe plun. puero admodü,fíngítrege à Da^ río,quíerat adolefcens,quo matu, ríus regno potiretur, occifum: ím pellít Artaxerxé parrícídíum par rícidío uíndícare.Cum uentü effet addomum Dartj,dormiés inuen: tus quafi fomnum fingeret ínterfi citur. Deínde cum unum ex regís &lijs fcelerí fuo fupereffe ArtabaN boc tertio libro Tuftiz TN poft Trogum defcrie bit bellum inte[tinum Greco rum;qui dum ab externis bel lis quietem cofecuti effent, a ma in fua conuerterunt uifce ra, Premittitur tamen poten tifimi Xerxisregis Perfarit interfeclio,cz: Artaxerxis in regnum fub[litutio. Heec au tem omnia. co. contigerunt tempore,quando Yudzi, pos pulusdeiyiam permifi ferüt à Perfis redire in patriá[ue am,et veflaurare urbem. Hie rofolymitanà, atq, extruere templum;c7 plane adumbra re ecclefiam Chrifli, cuius ty pum boc fecundum Yudeorà templum gefiit, ut Haggaus € Zacharias prophete id pulchris,(cd. tectis indicant uerbis. " e 10 20 30 LIBER.TERTIYVI|S Werbis.Facit ciim Ezra ferie ba métioné Artaxcrxis capi te fexto ez feptimo;qué ipfe uocat NIXCP Ar tbabfchaflé: etiamfi Hebrei quoque afJerant id generale fuiffe Perfavi regum nome, ficut poft tuli Romam tmz peratores Cefares appellari confuenerunt. Herodotus lie bro fexto fcribit Xterxé ine terpretari bellatorem,ez Ar taxerxem magnum bellatoz ren, Darium autem coército rem. Adijceremus 7 calcue lum noflri, fi ca nomina cfe fent uel Hebraica uel Cbalz daica. Apud Hebreos nomen Xerxis non inuenitur: fed in Sedar Olam,loco cius fcribi tur Abafucros,cui fuccefeit fü lius eius quem genuit Efler, nempe NN CUYyR€Ksá«S NnownmWw ideflpas rius, qui& Artbabcbaz fla; quem Alexander Mace do occidit. Hec autor Sez dar Olam. Scriptores uero Grecorum e Latinor plu resalios ponit poft bunc Ar taxerxemufauead. Alexatta drum magnum, nempe Xer 45 nus uíderet,metueretd de regno certamína príncípum;adfumiít ín focíetatem confilij Baccabaffum, quí prafenti ftatu contentus, rem prodít Artaxerxí,ut pater eíus oc cifus fit,ut frater falfa parrícídi fu fpicione oppreffus,ut deníque ipfi pararentur ínfidíze, Hís cognítís, Artaxerxes uerens Artabaní nu. merum filiorü,in pofterum díem paratum efle exercitii armatumdg iubet,recogníturus&€ numerü mi lítum,& ín armís índufiríam fin, gulorum.Itaq;cum ínter cateros & ipfe Artabanus armatus aífifte rct,rex fimulatfe breuíforem lorí. cam habere, fíubet Artabanum fe, cum commutare.Exuentem fe ac nudatum gladío, traiecit, tum&€ filios eius corrípí iubet, Atqueita egregíus adolefcens,X cedegi pa trís,& necem fratrís,& feab ínfi^ dijs Artabani uíndícauít. Dü haec ín Perfis geruntur,interea Girecía omnís,ducibus Lacedamonijs& Atheníenfibus,ín duas díuífa par tes,ab externísbellís, uelutí ín ui, Ícera fua arma conuertit, Fiunt igí tur de uno populo duo corpora, et eorundem caftrorü homínes ín duos hofiüles exercítus díuídütur. xei, Sogdianum, Darium notbum, Artaxerxcm Muemoté, Artaxerxerm Qchum, Avjen, Darium Arfani flium, quem. finus Codomani appellatum: 3 Crudelitatis: e pofidie: pana. De inteflino Grecork bel: lo. 46 IVSTINI HISTORICI aJcrit.Ceeterum Xcerxes,cuius bic fit mentio,regnauit fecundum Eufebium an tiis 2 o.Et filius eius Artaxerxes Longimanus,qui quintus it ordine 4b eo nane ráturregnauit antis quadraginta. 4 /—€ Laccd.emonij communia quondam Hínc? Lacedamoníj communía ciuitatum auxilia.) De auxi liis Lacedemoniorum c7: Aa quondam cíuítat& auxilía ad ui, oio res fuastrahebantInde Athenien—' ih V dli grid: fic fes, SC uctuftate generís,& geftís re feribitlibro feciido Pelopoina He niti nefiaci belli: v trifa; be foci busillufirce, propriis uiribus con iuitates ad petes ede t fidebant. Atque íta duo poten^— I 744"IHR ETE ;?:; Q'nnu.u. Lacedemonijs quidé omnes tiffimí Gracie populi, ínftítutís|. j^ 1 intra Vlbmum Peloponene fepreter Agios(7: Ácheos. Erant enim c7 bis cz illis aitici. Soli ex Acbeis Pellenenfes fuerit in partibus ab initio,mox deinde etiam ceteri. Extra Pelo ponnefum Megarenfes, Phocenfes, Locri, Borotij, Ambraciote, Leucadij, Anattorij. Ex quibus cla]fem prebuerunt Corintbij, Megarenfes, Sicyonij, P c! lenenfes,Elij,&mbraciote, Leucadij:equitatum Bocotij, Pbocenfes, Locri:pedi tatum cetere ciuitates. Hac Laced.emoniora focietas. Atbenienfes wero,Cbij, Lefbij, Plat«enfes, MefJenij qui funt in Naupacto, Acarnanum pleriq;, Conys venfes, Zacyntbij,cr alie tributarie ciuitates.1n bis tot nationibus Cari.t, que ad marc fita eft, Dores Caribus finitimi, onia, Hellefpontus,Thracie loca, in« fue quecunq; Peloponnefum et Cretà ad folem orientem uergunt, C yeladum, exceplis Melo ez Tbera,cetere omes. Ex bis naues prbuerit Cbij Lefbij, Corcyréfes,ceteri peditatun pecuniami;-Hi focij atq; bic apparatus utroriq; ad bellum füit. Lacedemonij edixerunt focijs intra atque extra Peloponnefum, utinexpedito baberent in urbibus eopias cum ijs wece[Jarijs, qualia deceret in externam profc&ionem babere, tanquam Attica inuadentes.Q uod ubi 4d pre flitutam diem factum efl, codem tempore due partesex fingulis ciuitatibus ad Yftbimum contenderunt. Q uo poftquam omnis coaclus eft exercitus,rex Lacez demoniorum Avcbidamus, buius dux expeditionis,conuocatis omnium ciuitaz tum preetoribus,babuitad eos orationem:qua finita, dimittit Melefippum Athe nasi quid iam bumilius fentiat Atbenienfes,cum iam cos in itinere uideant illi bominem non admittentes inauditum iubét eodem die finibus excedere,ey bec renüci4re,fi quid in pofterum uellent,vegrefii prius in fua, legationes mitterent. Pofl hec coeperunt Lacedemonij gra[Jari in Atica; Athenicnfes uero centum H4NC5 ^ o 20 30 10 10 LIBER TERTIVS$ 47 naues, quas inflvuxerat cum mille amatis quadringéiisq; f«gittarijs, circi Peloponnez fim smiferunt c c. Hiec uolui ádijcere, ut lector fciret qué apparatum utrique contra fe infliuerint, b€ Solonis € L»ewgi.) Prefaipfit Atbenienfibus primum leges Draco,deinde Solon Salami tiius,imultis prioribus ob pore narum viagnitudinem abroz gatis,( onmibus enim fcre legibus quas Draco tulerat, porna erat mortedefinita: ut, ecij et defidie couicti, capite plecterétur:qui olera fru&iis ue alieno predio füblegilfet, parricidio puniretur.) ciuita tem céfus eflimatione in ordi ncs diflvibuit. Hic legé dcdit, ut qui orta in ciuitate feditioe ne;neutrá parti fecutus efz fet; honoribus priuavetur:ria li ciuise[Je ratus, qui propri 45 rationes tt tuto collocarit, nulla comuni cura folicitudie neue teneri. focmimne que wivos pay advem uenercam idoneos fortite effent, unum qué uellent ex marit propin quis impune admitteret. Sub fidiaez alimenta nulla filius patrideberet,à quo non arie PSolonís& Lycurgi legibus pares,ex amulatíone uíríü ín bellum ruebát. Nang: Lycurgus cum fra trífuotPolibitze Spartanorü regi fucceffiffec;regnüd fibí uendicare potuifTet, Charilao filío eius, qui natus pofthumus fuerat,cáad ata tem adulti ueniflet,regnü fumma fide reftítuit, ut íntellizerent om. nesquáto plus apud bonos píeta. tís iura, dj omnes opes ualerent, Medio igitur tépore, dum ínfans coualefcít,tutelamd eíus admini: firat,no habentibus Spartanísle, ges ínftítuít,non inuentíone ear magís quam exemplo claríor. Sí quídem níhillege ulla ín alios fan xít,cuíus non ípfe prímus infe do cumenta daret. Populum ín ob fequía príncípum,princípes ad íu ftitíam ímperiorum firmauit.Par fimoníam omnibus fualit, exifti, mans laborem milítíz,a(Tidua fru galítatís cofuetudíne, facilíore fo^ re.Emi fingula nó pecunía, fed co penfatione merci iufhit, Auriar^ gentic ufum,uelut omniü fcelerü materia fuftulít. Adminiftratíone Reipub.per ordínes diuifit, R egí buspo:ettate bellorü, magiftrati^ bus iudicia etannuasfuccelTiones,. fenatuicuítodíà legt, populo fub legendi[enatum, ucl cre&dí quos; TPolydeéíee Precara Lye: curgi inftituta: Abijt boc in prouerbit, In fola Sparta expedit fene fcre. 48 IVSTINI uellet magiftratus poteftate per^ mífit. Fundos omníum aequalíter ínter omnes díuifit,utaequata patrímonía nemínem potentíorem alterí redderent, Couíuarí omnes publíce iuffit, ne cuíus díuítía uel luxuría ín occulto effent, Iuueni^ bus noampliíus una uefte utí toto anno permiffum, nec quenquam cultíus quam alterü progredi, nec epularí opulentíus,ne ímítatío ín luxuríam uerteretur. Pucrospu. beres non ínforum,(edín agrum deducí pracepít,ut prímos annos non ín luxuría, fed ín opere& ín laboribus agerent. Níhíleos fom. ní caufa fübfternere,& uítà(ine pulmento degere, neque príus ín urbé redíre,quàm uiri facti eflent, Statuít uírgines fine dote nubere. luffitutuxores elígerétur,non pe cunía: feueríusd; matrímonía fua uírí cohercerenr ,cum nullís dotís frenis tenerentur. Maximum ho, norem non díuítum& potétum, fed pro gradu etatís fenum efle uo luit. Nec fane ufquá terrarum lo« cum honoratíorem fenectus habet.Hac quoníam prímo, folutís antea moríbus, dura uidebantur Tndc decreta e(Ie, autorem eorum A pollínem fia£ávp«e Delphícum fíngit,& inde fe ea ex uocat, prxcepto numínís detulífle,ut co, HISTORICI diiqua e[fet ad ufum uite infti tutus. Qui illegitimo effent toro procreati, bi parentes fitos non«lerent. Enimuero qui merctricio n3 abftinet có grefu,is demoftrat fe nio libe rori procreatiói, fed uolupta ti fludere, fed; ipfum mercea de priuat. Qu uilupiinctiat tuliffet, quinq; drachmas ex publico acciperet: qui lupá, drachmá unam:boc pecoris, illud bouis precium. Eorum liberos qui in pr«elijs occus buifJent, publice utricidos erudiendosq; precepit: quo fané animati finguli, fortiter «c flrenué in bellis dimica 2 rent. Voluit etiam utis qui o2 culos in bello amififfet, publi cé aleretur. Preeclare et illud flatuit, curatorem cum pupil lorum matre non inbabitare. Catit re is flevet curator, ad quem poft pupillorü obitum fubflantia fpectaret. Statuit quoque, qui alteri unum ocue Jum erucrit,ei ambos erui de bere.Principem fi ebrius dea prebenfus e[fet, morte mule dandum. Nullum ciuitate do nari nifl opificem,qui cum to t4 domo fe Atbenas contulifz fet;aut perpetuo exilio natali folo n v2 o 10 20 30 LIBBR TERTIVS fologulfus effet ec. Sic Ly» curgus infignis philofopbus, cum tutoris nomine imperii «liquádiu adminiftraffet, La conie feu Lacedemonee fla tit optimis legibus excoluit, quum antea ex omnibus firé Grecis foli Lacedemonij pef fime morati cffent,tam circa fe quàm circa bofpites. v nde audacter vem aggre[Jus,ome tilaiura qz prifcos uiuédi rie tus abrogauit, atq; ciuiliora quedam et multo laudabilio 49 fuefcédi tedíum metus religionis euíncat. Deínde,ut xternitatem le gibus fuísdaret,iureíurando oblí eatcíuíitatem,níhil eosde eíus legi busimutaturos príufquam reuerte retur:& fimulatfe ad oraculü Del phícü proficifci,cofulturum quíd addendü mutandum legíbus uí deret, Profiaifcítur auté Cretam, ibid; perpetuü exilíum egít: abijcíd ín maríoffa fua mortes íuflit, ne relatís Lacedaemona,folutos fe Spartani religione íurifiurandí ín difToluendis legibus arbítrarétur, vainfituit.Primum omnium uigintiocto feniores de repuz blica electi, qui cum regibus cofultarent,ne fcilicet nimità principatus populi itts udlefceret,et rurfus ne qui regni tenerent,tyrannick quippia molirentur. Suflu litomnem auri 7 argenti ufum e medio, ferrekq; nummi induxit:ac tum dez muy onitis fax ádi occafio fublata eft.1griti ferri ex quo nummi percufit, ae ceto extinxit,ut ad nullam vem amplius ob mollicié utile edderetur. Omnes 4d boc artes ut inutiles urbe ciecit:quani artifices ipfi, fublato auiufu, fita fpote inde tráfimigrarüt, qui ferrei nimi apud alios in ufi no effent.Mox uero ut ont nem ex ciuitate tolleret luxit publica conuduta infktuit, ut diuites promifcue e inopes uni adbiberentur conuiuio, unisq; uefcerentuy epulis. Exavferüt ex eave potentioritirae,impetua; in cum facloyalter eft illi oculus baculo excu[fus:quare catitm,ne Spartiate cum baculo amplius ad conuluium intrarent.Conftrebát ad boc conuiwitum quotannis finguli farina medimnum unum,id fL fex odios, uini coros oclo, cafei quinq; minas, ficuum quinq; femis minas, Frequentabant id puerietiam,uelut temperantie omnisq; cialis difcipline gymnafium: affuee fcere ibi uvbanis fermonibus,iocari comiter difcebant ,ac fine fcuavilitate loqui. Pueri à feptimo anto in equalium coctt: exerceri,literas pro necefiitate difcea bant,nudis calcibus ambulabant,duodecinto anto tunicam uam patrio inflie tuto forticbantur: nefciebant balieas, in torisex arüidine conftructis quiefcee S Hísígit moribus íta breuí cíuítas Exemplum amoris vga patriam. teodtuit fobftringerét Caufa C702 rigo inte[tini belli. tid eft, fecus quàm[peras uerant. vrbis nonmen erat Ithoma. so IVSTINI HISTORAICI bant. Primus Lycurgus oynni fuperftitione fublata, permifit cadauera in. urs be fepeliri, c2 circa templa fortiri monumenta. Nec uiri nec faeminze nomen licebat cuiqua fepulcbro infcribere;nifi corum qui fortiter in bello perijffent.Lu gendi tempus erat undecim diebus finitum Nec ciuibus peregrinari permi[fum,, nc alienos mores urbiimportarent.Q uin qz peregre có delati,nift qui veipubli ce utiles efféent,urb eexeludebantur,ne noui fermones«2: iudiciain urbe oriren tur. Iuuenibus Lycurgus non amplius una uefle toto anno uti permifit,nec aliz quem cultius quàm alterum:non[plendidius epulari. Relique leges Lycurgi, fa tis expre[Je habétur bic in Wftino.€.€ Cum MefJenijs.) Sunt MefJenij po tcoualuitut* cum Meflentjs, pro pter ftupratas uirgines fuas, ín fo, lenní iMefTeniorum facríficio bel^ lum íntulíffent,grauiffima fe exe. cratíonetobfltrínxerínt, nO príus quam Meffeníam expugnaflent reuerfuros,tantum fibí uel de uírí bus fuís,uel de fortuna fpodentes. Quzres ínítíum diíTenftonís Girae cíz.,et ínteftíni bellí caufa etorígo fuit.Itaquecum f contra prafum ptíonem fuam,annís x. ínobfidíone urbís tenerentur,€ quere lís uxorum, poft tam longam uíduítatem reuocarentur ,uerítí ne hacperfeuerantía belli grauíus fi^ bí quàm IMcflenijs noceret, quíp. pe illís.quantum íuuentutís bello íntercídat,mulíerum foecundítate fupplerí:fibi& bellí damna aflidua,& foecüdítatem uxorum abfentíbus uírís nullam efleItaq; legunt íuuenes ex€o genere militi, quí poft íufturandum ín fupplepuli Peloponneft, babitantes in angulo occidétali refpicien te Siciliam, qui locus bodie Modota uocatur, babetq; ab oriente Lacedemoniam fiue Spártam fibicofinem,ut La cedamonia fte medilt teneat Peloponneft. Scribit Strabo MefJeniam effc fructuofaim, aquis irriguam,bobus refre tam;pa[loribuscopiofam,no bybernis flatibus obnoxiam, babere deniq; cómodam mas risoram. Ceteri quomodo occafione belli MefJeniorum nati fint ex promifcuo coitu Partbenij; qualiter deniq; oc cuparint Tarentum, extree mum fere Italie cornu, ez fe dem ibi con[lituerint, Yufhi nus dilucide fcribit. Meminit € Florus libro primo buius Tarcntünorum iitij, fic fcri bens: Tarentum etiam Lace demottiori opus, Calabrie quondam 1e 22 3e 10 20 3o LIBE quond ey Apulie, iotiusq; Lucani caput,tum magts tudine cy: murisporiu; no^ bili tum mirabili fitu:quippe que urbs in ipfis Adriatici maris faucibus pófita,in oms R TERTIYS 5t mentum uenerant. Cuíbus Spar: tam remillis, promifcuos omníü foeminarum concubitus permífe re, maturiorem futurá conceptio nem ratí,fi eam fingule per plures uíros experírétur.Ex his natí, ob nes terras, Vlviam, Ilyricit, Epirum, Achaiam, Africam, Sicilia uela dimitit.Et pauz lo poft uocat eam femigreca ex Laced.emonijs conditorie bus ciuitatem. NO autem me minit cam ex Lacedemonijs tiotbis initia fianpfifJesut bic Yuftinus feribit. Situm buius wrbis atque Brundufij,in fes quenti libro figura Cofmoz grapbica indicabo. notá materní pudoris, Partheníj funtuocatí;qui cad annos XX X. perueniffentmetu inopía(nullí e ním pater exiftebat,cuíus ín patrí moníum fucceffio fperaretur) du cem Phalantum affümunt, filium t Aracíquí autor Spartanis fue. rat,íauentutís ad generandam fobolem domumremittendz,ut fi^ cutí dudum patrem eius nafcendí habuilTent autort, fic ípfum fpei ac dignitatis fuz haberent.Itaque nec falutatís matribus, quarum adulterio ínfamíam colle giffe uídebantur,ad fedes requírendas proficifcunt, díudg & per uaríos cafus íactatí,tandé ín Itali deferütur,X op. pugnataarce l'arentínori,expugnatis ueteribus íncolis, fedem(ibi coftituunt,Sed poít annos plurímos, dux eo. rum Phalantus per fedítioné in exílíü perturbatus, Brun dufium fe cotulít,quo expulfi fedíbus fuis, ueteres T'aren tínícoceflerant.Is moríens perfuadet,ut offa fua, poftremas relíquiasconterát,X tacítefpargi ín foro Tarenti: norum curct.Hoc enim modo recuperare íllos patríam fuà pofle, Apolline Delphis cecini(Te.Illí arbítrates eum ín ultione fui fata cíuíü prodidiffe,praeceptís paruere.Sed oraculi díuerfa fententía fuerat, Perpetuítatem ením urbís,nonamiílionem hocfacto promiferat.Ita ducís exu lísconilio,& hoftíi minifterio,pofleflio Tarentína Par, 2-4 Partbeniori origo. tArati vbi confedes rint Parthenij, pbalanti in ingratos cis ues tetas. T»yrteiad mi lites carmina exhortatoria LE IVSTINI HISTORICI thenijs ín zeternü fundata. Ob cuíus bencfcij memori Phalanto díuínos honores decreuere. Interea IMeffen cum uírtute nó poffenoper ínlidías expugnantur. Deíp decü perannos LX X x. grauía feruítutts uerbera, ple runque uíncula, cterady captíuitatís mala perpeffi e fentpoft longam pornarít patíentíà bellum reftaurant Lacedamont quoq; eo confpiratíus ad arma cócurrunt quo adueríus feruos dimicaturíuídebantur.Itaqs cü hín iniuría,inde índígnítas anímos acueret, L acedxmonij d: belli euentu oraculo Delphís confulto, iubent ducé bell 1« ab Atheníenfibus petere,Porro Athenienfes cü refpon fum cognouiflent,ín cotemptum Spartanorü T yrtaun Poétam claudum pede mifere, quí tribus prelijs fufus,ec ufq defperationís Spartanos adduxit,ut ad fupplementi exercítus,feruos fuos manumítteret, hísd; interfectorum matrímonía pollícerentur,ut non numero tantü amííTorum ciuíd,fed X dignitati fuccederent.Sed reges Laceda moníorü,ne contra fortuna pugnádo,maíora detrimen: ta cíuttati ínfunderent,reducere exercítü uoluerunt,ní ín teruenillet T'yrtzus,qui copofita carmína exercítuí proe cOcfone recítauít,ín quibus hortamenta uírtutis, damno r& folatía,belli confilia cofcripferat. Itag tantà ardore m litibus íníecít,ut non defalute,fed de fepultura foliciti,tefferas,infculptís fuis& patri nomínibus,dextero brachío delígaret:ut fi omnesaduerfum pralíü confumpfiffec, X temporís fpatío cofufa corporü líníamenta efTent,ex índí cio títulorü tradi fepulturz poflent.Cum fic anímatü reges exercitii uíderent,curant rem hoftibus nücíare. Meffe nijsauté non tímorem res,fed aemulatíoné mutua dedit, Itaq; tantís anímís concurfum eft,ut raro unquá cruentií, e us przeliü fuerít. Ad pofiremü tame uíctoría Lacedoemo niorü fuít,Interiecto tpore, tertíit quoq; bellà Meffenj reparauere:ín cuíus auxilíü Lacedaemonij ínter i dn Ocios d( A Dclo.]Hec una cft ex Cycladibus infulis et erat comune Grécorü zrariun. e(Multas Acbaie ciuitaz tes.) Eft Achaia regio Gre cie que eft extra Pelopónee fon, uocaturq; alio nomine Hellas. Attica uero eft extre mita: ciudz repiois orictalis, RTERT!YVS 53 focios etíià Atheníenfes adhibue. re,quorü fidem cii fufpecia habe. 1t. fuperuacuos eos fimulantes,à bello eofdem dímiferüt. Hàc rem A.theníenfes grauíter ferctes,pecu nía quzeerat ín ftípédium Perfici belliab uniuerfa Girzcía collata, dà DeloAthenastrásferütne defi cientibusà fide focíetatis L'acede^ 10. in qua funt Atbene etcápus Maratbonius. Eft quoq; A^ cbaia alia priuata intra Pelo ponefim,ab Achaeis fic dicta tenetq; ora inful.e occidétale. moníjs prede acrapínz eflet, Sed nec Lacedemontj quíeuere:qui cá Mefífeniorü bello occupati effent, Peloponnéfes immifere,quí bellá Atheníenfibus faceret. Paruz tüc téporís,claffeír Aeeyptü miffa, uires Atheniefibus erat. Itaq; nauali prlío dímiícates facile fuperatur. Interíecio deínde ttpore,poft redítü focíorü aucti,et claffis& militü roborepreliü reparát.Iam et Lacedemoníj omiíílis Met fenijsaduerfus Atheníenfesarmauerterác. Díu uaría ui, ctoría fuít. Ad poftremü aequo marte utríng; difceífum, Inde reuocatí Lacedemonij ad Meffeníorum bellum, ne medíum tépus ocíofum Athenienfibusrelínqueret,cum "Thebanis pacífcuntur,ut Beeotíorü imperíü hísreftituerent,quod poribus Perfici belli amiferatut illí cum A^ thenienfibus bella fufciperet Tantus furor Spartanorü erat,ut duobus bellís implíciti,fufcíperetertitinon recufa rent.dummodo ínímícís fuís hoftes acquíreret.Igítur A; thenicfesaduerfus tantà tempeftate belli duos duces delí eunt;Períclem fpectatz uírtutis uirtüi,et Sophocke fcripto rem tragcedíarü, quídíuerfo exercítu Spartanorti agros uaftauerunt,X*multas Achaie ciuitates Athenienfiüi m períoadiecerunt, His malís fracií Lacedemonij,ín annos. Perfidie exe X XX.pepigerüt pace.Sed tam longü ocíum ínímícitiae plu. $3 vidi funt in Halia. 20 $05 $4 IVSTINI LIBER IIL nó tulerun: Itaqp íntra x v.annosrupto fcedere, cücótem ptu deorü homínüd, finesA ttícos populant.Et ne predà potíus qi pugnà expetíffe uíderen& hoftes ad prelít uocat. Sed Athenicfes colilío Períclís ducís populationis íníuría differunt ín tépus ultíonis fuperuacua pugni exíftimátes, cü ulcifci hofte(ine perículo poffenc. Deínde interíectís díe bus naues cofcendüt,et nihil fentíétibus Lacedemonijs,to tam Sparta depredant, multod plura auferüt di amíferat, Prorfusín coparatíone dánorüloge plurími fuerit ultío dj íra.Clara quíde hec Períclisexpeditio habita, fed multo cla ríor príuati patrímonij contéptus fuit. Huiusagros ín po pulatíone cxterorü íntactos hoftes relíquerácfperates ac, quírere feilli pole faut perículü ex ínuidia,aut ex(ufpítioe prodiítioís ínfamía.Quod ante profpícies Pericles et futu, rii populo predíxerat;etad ínuidíe ímpetü declínandá agros ipfos do no Reípub.dederat, A tqp ita unde perícula quefitü fuerat,ibí maxíma gloríà ínuenit, Poft hac ínteríectís díebus naual prxlío dímícatü eft. Vici Lacedimonij fugerüt, INec ceffatü deinceps eft, quin aut terra aut maríuaría prelíorü fortuna ínuícefe trucídarent, Denígg feffitot ,/4.5,5,aut certe fufpicios malís,pacem ín annosquínquagín gz proditionis cotra ci babe tafecerequam nó nilifexannísfer lt, quód in fauorem occulte uarunt,Nà iínducías,quas proprío macbinationis nobifcum inis nomíne codixerat,ex focíorü perfo tereliquerinus prdia illis narumpebát: quíppe quafi mínus| usitata. sed Pericles non períurij cotraheret,liferentesfocíjs| minor covfilijs cy prudztia, auxilía potíus,d fiaperto prelio dí| pyefzgijt quod futurum crat, mícaflent, Hínc bellá ín Sícilíam/ percdod;occurrit,et inde 4« translatá, quod priufigexponá,de deptus eft magna gloria, ubi Sicilía[itu pauca dícenda funt. boftes illi ftruxerat infamia, f€ Aut pericli ex inui» dia.]Cogttauerát Lacedemo nij apud fe:en babét Atbenie fes Periclé ducé belli prudétif fümit:nos bacinduflria cofla bintu: illi inuidià apud fuos: relinquemus agros illius inta Closet reliquort omnii des uaflabimus,e7 tác illi aut in» to 20 30 d Byzantitan hs cm Olympus Pelr iii S E Átfica Vlbmos Marathog iE y Achaia&C orintbus PELOPONNESVS: : i4 Laconica Arg Laced monia* $6 ficlie defcri. Se pio. IVSTINI HISTORICI LIBER QVARTVS. ICILIAM feruntan S34 cuftis quondam fau | cíbusltalíe adhefiffe, 3: diréptady uelutà cor, ue uw poremaiore impetu fuperíorísmarís, quodtoto unda rum onere illuc uehítur. Eft auté ipfa terra tenuís ac fragilis,& ca^ uernís quibufdam,fiítulisdg íta pe netrabílís,ut uétorum tota ferme flatíbus pateat, necno& ignibus generandís nutriendisg, folí£pfi us natutalís uis, Quíppe íntrínfe, cus(iratum fulphure& bítumíne traditur; qux ses facít,ut fpírítu cü ígne ínter ínteríora luctante freuenter& copluribus locís, nunc CRGA uaporem, nuncfu mum eructet.Inde deníq; Aetnz montis per tot fecula durat íncendíum.Et ubi acríor per fpíramenta cauernarum uentus íncubuit, harenarum moles egeruntur, Emo certo affamare potefl. Siciliam olim Italie coniuncta füi[Je:fed ue teres folii opinatcs id tradut, exiftimantes per YIbmi ez angu[La terre parté, banc illi cómilJam, quam commifJue ram maris impetus facile di rupit,cg peruianm fecit. Alij diunt terremotu id accidifJe. Quo tempore aute, aut fub quibus regibus id contigerit, dut qui. bomines aliquando ficco pede tranfierint ex Ita lia in Sicilia, nullus fcriptora id cómemorat. Hec deillo fe uiffimo freto. Nic de monte Aetna. Hic mons babet i ca cumine camp plan, cuius ambitus complectitur[ladia uiginti:in cuius medio cinero fun quodda inciudiiur fuper ciliit,ex quo nunc igniti emit tuntur riuinunc flamme c7 fomofe caligines:plerunq; per noctélucet mons in cacumine interdiu auté fano Q7 caligine obfidetur:et quod mirabilius eft;calor frigore no mitigatur,nec fria guscalore difJoluitur. Nà loca.lla fuperior.t funt cinerofa,et per bycmé niuibus veferta:inferiora auté fyluis ez uarijs arbor conitionibus partita. Scribit pra terea Strabo,tota infulam fub terra effe caucrnofam,fluuijs c7 igne plenifima, quare«2 aquarum calidayum multas emittit fcaturigines Eft quoq; apud Sici liam infida quedam Hiera nomine, Vulcano facra,in eminét collejque cz ipfa foGlu ardet. Et eft ex longa obferuatione creditum, flammas ipfas flatibus conci &ariytiuttc hic,nunc in Aetnas quibus ce|Jantibus cefJat ez flammarum eruptio. Ep ct IN S R NIE f !J TEAM Ji" l li LÀ d TT E——— —ÓÓ— mme cc AX Q—— GM -Y11T57I$ $8 - Proximum Italíe promóXoríum Sicalummare Scylla Charybdis ! R hegyü dicit, ídeo quod grece abrupta hoc nomíne pronücíant. Nec mirü f1fabulofa eft locí huíus antíquítas,ín quem res tot coiere mírz.Primü quod nufquam alias tam torrens fretá,nec folum citato impetu, ucrumetíam fzuo,neque experíentibus modo terribile, ue; rum etíam proculuifentíbus. V n darum porro ínfe concurrétium tanta pugna eft,ut alías ueluti ter. gadantes uortícibus mergií, ac ín ímü defidere, alías quafi uíctríces in fublíme ferri uídeas: nüc híc fre mítáü feruentis zftus,nuncillíc ge mítü ín uoragíne delidentís exau. días. Accedunt uícíní& perpetui A etne mótis ignes,€ Pinfularum A eolidá,uelut íplis undis alat ín. cendíum. Neq; ením íntam angu ftís terminis alíter duraretot feculis tantus ígnís potuifletnifi& hu morís nutrímétís aleret, Hinc ígit cfabulz Scylla& Charybdím pe. perére,hinc latratus audítos, hínc moftrícredíta fimulacra,dü nauígames magnís uortícibus pelagi defidétís exterríti,latrare putátun das,quas forbétis eftusuorago col lidit. Eadé caufa etíà A etne motís perpetuos ignes facít. INà aquarü ille concurfus,raptum fecü fpírítü ia IV STINI HISTORICI 4€Rbhegyum.] Greci buic oppido nomen dederit, V T6 Qiyvvadi,à frattus v4. Hicenim Sicilia auulfa ab vuptaq; putatur ab Ttalia. Sie tum buius oppidi oftedit tibi figura Sicilie hic defcripta. b. unfulavum Aeolidü.] Acolia infula tiunc uocatur Lipara, babet; fertiliffima terramet prouentus ntagnos producit: babet eo aluminis effoffionent,calidas aquas co euaporates ignes. Inter banc et Siciliam iacet Vulcania i fila. faxofa tota, deferta e ignita. Trifarià autem efflat, é quorum maximo cvaterc la minas flam:e eructat. Et cree dituy flammasipfas concitas vi,ficut ey in. Aetna, quibus cefJantibus,ce[J.ant. c flame me. Sifpiret Aufter,ncbulos fa caligo effunditur circi itie fulam,ut longe Sicilia uideri nequeat:fin Boreas flet pura flammaex cratere extollitur ac magni emittuntur firepie tus. Vocátur tamen nónund omnes fepte ille infule, qu£ iacent circum Liparim, Aco lides, c€ Fabule Scyllam et Cbarybdim.) Xabula eft, Charybdin nuddiesé fatfJe va LIBER QVARTVS pacifimam,que cum Hercu lis uaccas vapuifet,à touc fil sinata eft etin monflyà con nerfa. binc Charybdis trasfu mitur pro mari. periculofo, quod contrarijs flu&ua curfi bus collifionem facit, c7 raz ptaqueq; abforbetet veijcit. Scylla uero faxit efl naugan Yo tibuspericulofum qz terribi le. d€ Trinserie nomen fit-] Dicta fütolim Sicilia Triacria, quod tria acra boc eft, angulos babeat. Nà tribus promontorijs in. diuer faprocurrit. Appellata eft et Triquetra, quod triamgudi ba beat figuram. Vnus angulus qui uergit in meridie, Pachy 20 nus dicitur:alter Pelorus,qui «d feptentrionem[pectat, ez ab Ltalia mille quingétis pafz fibus diflat T átaenim eft fe victis illius fretilatitudo. Ter tius Lilybeus, qui Cartbagi nem maxime fbectare uides turQa ab. Affice littoribus ccntlet uiginti millibus paf 59 ín íimü fundum trahít, atq; ibi fu£focatüi tádíu tenet, donec per fpíra menta terra diffufus,nutrímenta ienís íncendat.Jam ipfa Italíze, Sí cilizedy uícínítas, íam promotorío rum altítudo ípfa íta[imílís eft, ut quantum nunc admíratíonís, tan t&antíquís terrorís dederít, crede, tibus,coéuntibus ín fe promonto rijs,ac rurfum difcedetibus;folida intercípiabfumid nauígía. Neq hocabantiquís ín dulcedine fabu lx compofidifed metu& admira tione tranfeuntíi,Ea eft ením pro culínfpiciéibus natura locí, ut fi nü marís,non tranfit putes; quo cum accelferís difcedere, ac feíügi promótoría,qux antea íuncta fue r&tarbítrere.Sícilie prímo?Trína críe nomen fuit. Praterea Sícanía denomínata eft, Haec à príncipio * patría Cyclopüfuit,quíbus extín Cis, A eolusregnii ínfulae occupa uit;poft qué(ingule cíuítates ín ty ránorü imperi cocellerüt, quorü f nulla terra feracíor fuit. Horüex numero A naxilaus íuftítía cü cae fuit diflare à quibufdam perbibetur. EfT preterea dicta Sicania,À Scanis Hie 3o[parie populis,qui duce Sicano primi in Vtaliam ueni[Jefevitur.€. C Patria Cyclopit füit.] Fuerit Cyclopes unoculi bomines immanes e» feroces,uefcenz tes carnibus bumanis,iuxta montem Aetne babitantes:dicli Cyclopes à circue lari frontis oculo. Nà«vxAG- votundi c7 circulum fignificat,et 9^] oculit. F€ Sullaterra fivacior füit.) De fecunditate Sicilie fcribit Solinus capite ha Anguflie Sia culi freti. Anaxilaus exemplum iuftitie c7 moderatio nis. tAicbilo inox óo. IVSTINEU terori crudelitate certabat, cuíus moderatío haud mediocrem fru. Gum tulit. Cuippedecedens,cum filíos paruulos relíquiffer,tutelacg corüt Miícytho,fpectatx fidei feruocommíififlet tantus amor me. morízeíusapudomnes fuít,ut pa rére feruo, df deferere regis filios mallent: príncipesd cíuítatís obli. tí dignitatis fuz, regní maieftaté adminiftrari per feruum paterentur.Imperíum Síciliz etíam Car^ thagínenfes tentauere,díud uaría uictoría8 cum tyrannís dimícatt, ad poftremum amííTo Hamílca. re imperatore ci exercítu, alíquatífper quieuereuicti, IVIedío tem. pore cum R hegini dífcordía labo rarent,cíuítasd; per difTenlionem díuifa ín duas partes efTet, ueteraní abaltera parte," ab Imera urbe ín auxiliü uocatí,pulíis cíuítate contra quosímploratí fuerit,& texibidé nata coportantur paucis exceptis, que incolari vfus abfumit. g€(e[7 tyrannis.] Ciitates c2" gentes ab initio imperium penes reges habebant, quos 4d boc fafligium non ambitio, fed fpectata inter bonos moderatio proucbebat, «7 biob fortitudinem tyranni uocabátur Sed crefcente malitia, cum veges abu ti coepiffent poteftate fua,tyranni nomé adillos foli reftricti cfl; qui per infolen tia imperij uiribus abutebantur. V tütur et C baldzei bac uocezunde Iofue 13.ubi in Hebraifio babetur. 1o. C baldaifinus babet V 37V. gf auté VO apud Hebreos idem quod"Wt? princeps, famech mutatoin fin. b.€ Ab Ime raurbe.) De bacurbe fic feribit"T bucydides libro 6. Ymera una cft Graeca urbs,ex omni illa Sicilie ora qus fcilicet ucrgit ad finum Tyrrhenum. E[E ey HFSTORIGI undecimo fic: Q nricqd Sicilia gignit, fiue foli fiue bowuinis ingenio, proximi eft ijs que optima iudicantur. Hulus ift fle nobilifima quondam et ditifma wrbs fuit Syra cufas ex agri foclicitate c2 naturali portuum commoditate tanti accipies incrementi.C atanen fium quoque ager foccundifi musefl; quippe qui tam leta reddit uineta, et ingulari bo nitate feuctuofa, ut nullaveli qua terra uini nobilitate eis cóparabilis exifiit. Pecudes quoq; tanta exubcrant pitis guedine,utinde fuffocentur, mii cruor poft aliquot dics eis ab auribus exintatur.Hecit fila fave fuperior eft 1talia, frumento,melle,cvoco c da lijs permultis, ut etià Rome borreum quidam Siciliam uo caucrint. Na Romam oninia fluvius E ILIBER QV NNRTYVS 61 Jusiiseainfile parte,quem. índe,catfis quibus tulerát auxili, Exemplum Ptolemeus Hymeram uocat... urbé cum coíugibus& liberísfo« crudelitatis i€Reuocatoad vet.) ciorü occupauere;aufi facínusnul ev perfaie Fuerat Alabiadesaccufatus, lityranno cóparandum:tquippe tRLeiris quod bermas€7 ali ondas uc R hegínís melius fuerat uínci,| enim quam uiciile. INà fiue uictoribus captíuítatis iure feruiffent,iueamiflà patría exularenecefle habuiffent,non ta^ men ínter aras X patríos lares trucidatí,crudeliffimis ty, rannís patríam cum coníugibus ac liberís pradam reli, :o quiíflent.Catanenfes quog;cum Syracufanos graues pa, sicilienfc bela terentur diffifi uiribus fuís;auxiliü ab Athenienfibus pez lumquo Ate tíuere:quífeu ftudio maíorís imperij,quod Afiam Cae, nienfium ves cíami; penítus occuparant feu metu factae pridem à Sy^. funt ucbemen racufanís claflis,ne Lacedemonís illa uiresaccederent, ter«ife. Lamponíum ducem cüclafle in Sícilià mifere,ut fub fpecieferendi Catanéfibusauxilij,tentarent Sícílíz imperi. Etquoníam prímaínitía frequeter cz(is hoftibus profpe ra fuerátmaiore denuo claffe€ robuftíoreexercítut La tLachetbee chete€ Charíade ducibus Sícilía petíuere.Sed Catanen :o fesjfiue metu A cheníenfiüfiuetedio belli,pacé cà Syracu fanisyremillis Athenienfiá auxilijs/fecerüt.Interíecto de^ índe tempore,cü fides pacis à Syracufanís nO feruaretut, denuo legatos Athenas míttüt,qui fordída uefte,capillo barbadg prolíxis,€ omnifqualorís habitu ad miíferícor,: diam comouendamftacquiítto,concíonem deformes ad-| Taccerfito eunt: adduntur precibus lachrymz,X íta mifericordem populum fupplíces mouentur damnarétur duces,quíab hísauxilía deduxeràac Igitur claffis inges decernítur,creà, tur duces t Nícías€ Alcibíades X Lamachus, tàtiscg ui. TNicea: 3o ribusSícilíarepetítur,ut ipfis terrori eflentín quorum au xilía míttebantur. Breuí poft tempore; reuocato ad rea^ tum Alcibíade,duo przlía pedeítría(equunda INícías& Lamachus facíüt, Munítionibus deínde círcundatís,hoh 3 él IVSTINI ftesetía marínis comeatíbus ín ur be claufos intercludüt. Quibus re. busfractiSyracufaní,auxilíü àLa cedemonijs petiuerüt, Ab hís mít tit Grylippus folus quídé, fed quí ínftar omníüauxilíorü erat.Is audíto genere belli,a inclinato ftatu auxilijs partím ín Girzecía,partím HISTONRICI era precidiffet, e» myftcria intr4 domos focdé tractafJet, uná cit alijs temulentis adole feentibus:et boc factà ab ez mis fuis pluris d pro quaa litate exiftimabatur, quippe quód uideretur e[Je et pfectio niis augurih et colurationisde rebus nouandis,et difJoluédi flatus popularis. Vocatus au tem Alcibiades ad mul&an, maluit ire in exili't, d capitis fubire periculi: fed tandé ab exilioreuocatus, priftin« diz gritati reflituitur. Vide T bu cydidem libro fexto,cz 1ufti num libro fequenti. ín Sícilià cotractís,opportuna bel lolocaoccupat. Duobus índe pre Iijsuictus, cogreffus tertío, occífo Lamacho,& hoftes ín fugà cópu lic,& focios ob(idione liberauit. Sed cá Athenienfes à bello terre, firi in nauale fe tranftuliffent, Gy líppusclaffem à Lacedemone cü auxilijs accerfit:quo cogníto; ípíi Acheniéfes ín loci amíffi ducís Demofthent& Eury smedonta cü fupplem&to copiarum míttüt, Peloponnefyj quoq coómunií cíuítatü decreto,ingetía Syracufanís auxí lía mífere,& quafi Gracia bellà in Sícilía translatü effet, ítaex utrag parte fummís uíribus dímícabat. Prima ígi. tu: cogreffione naualís certamínís Atheníenfes uíncunt, Caftra quoqj cum omní publíca ac príuata pecunia amít tüt. Super hac mala,cü etía terreftrí palio uícii effeint,tüc Demofthenes cenfere coepítut abírét Sícilía düres qua, uís afflícte,nondü tamen perdítze forct; necy ín bello ma, leaufpícato amplíus perfeuerandü elfe;domígrauíora et foríità ínfelíciora bella effe,ín qua referuare hos urbísap paratus oporteat, INicías feu pudore male acta rei, feu metu deftítutz fpei cíuíü,feu impellente fatoymanere con tendit. R eparatur ígítur nauale praelium,& à nímía prío xis fortunz procella;ad fpem certamínis reuocantu ns ínícítía LIBER QVvARTVYS. 63 infcitia ducüi,qui inter anguftias marístuentesfe, Syracu: fanosaggreffi facileuincunt.Burymedon dux ín príma aciefortilfime dímicásprímus cadír. Trígínta naues quí, bus prafuerat,íncenduntur. Demofthenes et Nícías; etía ípíi uícti,exercitü in terrádeponüt,tutíoré fuga rati ítíne, reterreftrí, Abhisrelictas€ X X x, naues Gylippus ínuafit,ipfos deíndeínfequitur fugiétes,partím capit, czdít partím.Demofthenes amifTo exercitu, à captiuítate ela^ dío& uoluntaría morte fe uíndícat, INicías auténe De '6 mofthenísquídem exemplo,ut fibi confuleret, admonitus,cladem fuorum auxit dedecore captíuítatis. IVSTINI. HISTORICI LIBER QVINTVS. Leibiadesuir magnus A et prudés, Athenienz fiin bellis dux preclarus, unà ck multis alijs infimulae ao tur, admittentibus delatione ijs precipue qui el erat infin fiquod ipfis bic foret nónibil impcdimento, quo minus po pulo plané prec[Jent. Cu uiar bitrátes utiq;fe primores fu tuos; fi boiem eijcerét, rem exageerabant, uociftrabane turqs quafi ad euevtéda vép. pertineret myfleria et berma 30 rülaceratio, colligétes ex flu dijs c«eteree uita fine ipfo nia bil ori atiit, neq; id popula vc tiefas effe. ille it prefens indicia contra fe rejcllebat, vM Athenienfes ín Sícilia bellà per bien níum cupídíius df felí 7 cius gerunt, interim 5,57 w- concítator& dux e, ius Alcibíadesabfens, A thenís ín fimulatur,myftería Cererís,inítío rüfacra,nullo magís quàm filentío folennía enüciauiffe. R euoca. tusdfà bello ad íudiciim;fiue con fcientíam,fiue índígnitaté reí non ferens, tacítusín exilium Elídem profectus eft. Inde ubí nó damna, tum fetantum,uerumetía dijs per omníum facerdotíireligiones de; uotum cognouit,Lacedemona fe cotulít, ibidyregé Lacedamoniorü ímpellitturbatis Atheníefibus Plutarchus ist uita Alcibiae dis hanc bifto riam copiofe narrat. tcupiditate Odium Gres corit in Áthes uienfcs. 64 IV S'TUNT'HTST aduerío Siciliz przelío,ultro bellü inferre. Quo facto,omnía Grecía regna,uelutad extínguendü com mune íncendíum concurrunt; tan tumodíum Athenié(es ímmode: ratí ímperijt crudelítate contraxe rant, Daríus quog rex Perfarum memor paterní auítícg ín hanc ur bem odij,facta cü Lacedaemonijs per T iflafernem prafe&ü L ydize focietate,omné fumptü belli pollí cetur.Eterat quídem híctitulus cá Grzcíis coéundi,reauté uera tíme batne uictis Achenienfibus ad fe Lacedaemon(j arma transferrent. Quis ígitur míreturtam florentes Athenien(ium opes fuilTe, cum ad opprímendam unam urbe totíus oríentís uíres concurrerent? Non tamen ínertí necp íncructo cecídere bello,fed praelíatí ad ultímét, ui cores etíam interdum; confum. ptí magís fortunguaríeratequam ui uicti funt. Príncipio belli om nes etíamabhis foci deícíuerant, utfit, Qy oO$E FORTVNA, EODEM ETIAM FAVOR HO MINVM INCL!AN T. Alibía des quoq; motum adueríus patrí, am bellum;nó gregarij militis o. pera, fed ímpetatorijs uirtutibus adiuuabat; INepe acceptís quíngg naüibus in Ali conredít& tribu tarías ORICTI páratus etiam fi quid earum verum admififJet, iudicio fas e,uel antequam proficifcere tur(Gan eni quead apparati belli[pectabant collatacrát; c7 ft quid commifijJe conuirs. ceretur, poenam dare:fin aba folueretir,füngi. fuo impera torio munere, obte[kurs ne de, fe abfente reciperet eriminas fed iá fidcliquiffet, morte mul &aretur Prudentius enim cfe fe» netalis fe criminis reum, priifquam caufam cognofce yent,mitterent pro imperato ye tanti exercitus. vériti 4uté inimici eiustte fü contendere infiflererit, abalienarent 4b co militit animos, néue plebs que illi obfequebatur,relanz guefceret, bortabátur ad pro feionem,co ut reuerfus ad dicm iudicio fifleretur,uolen fe$ eum tunc atrociore pres mere inuidia, quam in abfena tem fcile cójlaturi crant. 1n trea populus Atbeniéfis me moria repetens que in urbe ficta füerant, ac fafpicás cos qui de Rermis atas myfterijs infanidabantur,[pectaffe ad coniurationem atus paucos vum atq; tyvannidis e tane quam ob banc rei irafeeree [8 LIBER QVINTVYV$ 6s éuv, multos t2 eos fplendidos uiros iam in carceré coiecez tat, 7 indies magis ac mae gis feuiebat.Interea unus ex carceratis coactus, contra fe € contra alios confc(Jus est rem acia de Hermis. Tuc po pulus peracto iudicio aliosoc cidit,alios fuga elapfos mora 10.(edamnauit,propofita mere cede ijs qui illos occiderent. De Alcibiade quoq; deftvétia businimicis populus grauiter accepit,qui undiq; eircifla bant cit fufpicióes. V nde mit tunt 4d ipfum inSicilia;ut ad caufam dicendam frequentet fe:non autem iubet compres bendere cine turbatio orire 20 furinter milites. Redcitt itaq; Alcibiades«7 alij qui ck co in fufpicione erát; fed metu ca lumnie noluerüt fe confare Atbettas, quia mdgis exulan tes mortis difcrimen. euafes vunt. Receperüt autem fe in Elidem Arc.die ciuitate, ac deinde adierunt Lacedemoz niam,e tant[ufflaucrüt in 30 cendiluttota Greciá cotra una Atbenarit urbem confpi raret.&€ Plus inuidie.] Quis enim ex corde fsueret bomini quantumlibet prudés tarías Atheníenfium ciuítates,au. toritate nomínísfui,ad defectio, nem copellít.Sciebant ením domi clarum,nec exilio uídebát factum mínoré,nectam ablatü Atheníen fibus duce, quam Lacedxmonijs tradítü,partadg cum amillis ímpe, ría peníabàt, Sed apud Lacedzmoníiosuírtus Alciíbíadís?plus ín uídíz quàm gratíz contraxit. Itaqs cum príncípes,uelut aemulü glo^ ríze fuz ínterficiendá infidijs man daffent,cognita re Alcibíades per uxoré Agidísregísquam adulte, riocognouerat;ad T ifIaferne prx fectum Darij regis profugit,cui fe celeríter officij comitate X obfequendi gratía ínfinuauit, Erat e ním X atatísflore,X forma uene ratíone,nec minus eloquentía etía inter Athenienfes ín(ignis, fed ín conciliandís amiícítíarü ftudijs,dj ín retínendís,uír melíor:quía mo, rum uiítia,fub umbra eloquentia prímo latebant. Igitur perfuadet "'Tiffaferninetanta ftípendía claffi Lacedamoníorü praeberet. Vo candosením ín portíoné munerís Ionios,quorü pro libertate,cü trí^ buta Athenienfibus pederent,bel lum fufceptü fic. Sed nec auxilijs nimís eníxe Lacedaemonios íu. uandos, Quippe memorem efífe í VxoriTimee tomen. fuit, que ex Alcia biade Leotys chidé peperit Alcibiadis ua fun cz calliz dum ingeniis. có OMNSTINI debere, alíenam fe uíctoríamynon fuam ínftruere,& eatenus bellum fuftínédum, ne ínopía deferatur. NamregemPerfarum,di(lentíen. tibus Gracis,arbítrü pacís ac belli fore:& quos fuis non poflit, ipforumarmiísuícturi. Perfecto aute bello,ftatim eícum utctoribus dí mícidum, Domeftícis tags bellís HISTORUCI tic ffrenuo,quiimpiur effet in patriam: b€ Hate o2 peram ciuibus uendicabat.3 Ex bis facile licct conicere; quám udriit, incon[Inns, C7 uafrum. Alcibiades babucrit ingenii qui prius apud Spar tanos cotra clucs fuos,bic ue vo pro llis operá fuam uédie cát. c C Abexercitu reuo catur] Scribit Tbucydides, exercitii tunc in Samo füiffe, que infulaefl, Samotbracia (irzciam obterendam,ne exter: nísuacet,exequandasd uíres par tíum,X ínferiores auxilío leuandos. Nó ením quieturos poft hac. 7^ 7 Satan eta uictoría Spartanos, quí uíndices alias dicta, cuius fiti ibi ofié fe libertatís Cirecíze profefli funt. dit figura fupra lib.z- pofita. Grata oratio Tiffaferni fuit.Irag; comeatus malígne pre bere,claffem regíà non totam míttere,ne aut uicioría totam daretaut neceíTitatem deponédi bellí ímponeret.In, terea AlcibíadesPhanc operam cíuibus uendícabat: ad quem cum legati Atheníen(ium uenillent, pollicetur hís amícítíam regís,li refpub.a populo translata ad fenatum foretfperans,ut aut cocordante cíuitate, dux bellí ab om nibuslegeretur;aut dífcordía ínter ordínes facta,ab alte: ra parte ín auxilium uocaretur. Sed Athenienlibus immínente perículo bellí;maíor falutís quam dignitatís cu» ra fuit,Itaq; permíttente populo,ímperíü ad fenat traf* ferturiquícum ínfita genti fuperbía, crudeliter ín plebem con(uleret,(ingulis tyrannidis ibí porentíam uendícanti bus, ab exercitu Alcíbíades exul reuocatur, duxqp claffi conftituitur,Statím ígitur Athenas mittít,ex continenti (c cum exercítu uenturum;recepturum(dg à quadríngetis iura populí,ni ipfiredderent.Hac denunciatione optima -tes terrítiprímo urbem prodere Lacedamonir tentaue 10 20 DOLIBERSOOVINTYSC: é7 re:deinde,cum id nequiuiflent;ín exilii profecti funt.Igi tur Alcíbíades ínteftíno malo patria liberata,fumma cu^ raclaffem inftruít;atque ita ín bellum aduerfus Lacedae moníos pergit.Iamt Míndarus et Pharnabazus Lacede moniorum ducesinftructis nauibus expectabanr. d Prae d€Pr«lio commiffo.] lio comitIo, uictoria penes AtheFuit prelium boc cómifium| níéfes fuic.In eo bello maior pars in C yxico infida fcilicet Pro. exercítus, AC omnes ferme hoftíü pontidis,que continentiiums| duces caefinaues octogínta capte. &a eft duobus ponübus, ba^. Interíectís quoq; diebus,cum bel bens urbem eiufdem nomi? jum Lacedoemonij à niariín terra nis,mocribus, arce cz turis. tranftulifIentjiterato uíncunt. Hís bus marmoreis, malís fractípacem petiere: quam neaccíperent,operaeorü effectum eft,quibus ea res quae. ftum praftabat. Interea& Syracufanorüauxilíallatum à Chartaginentibus Sícilíz bellü,domü reuocauit. Qui, bustebus deftítutís Lacedaemonijs, Alcibíades cit claffe uiciríci Afix ualtat,multís locís pralíafacitubígs uictor recipit cíuítates que defecerat,nonullas capit,& imperío Ahenienfiü adicít. A tqy fta prífca nauali gloría uédicata;adíecta etíam laude terrefirís bellí, defideratus ciuibus fuis Athenasreuertítur. His omníbus prelijs ducentze na ueshoftíü& prada íngens capta. Ad huncredeütis exer cítus tríumphum,eftufa omnis multítudo obuíam procedit, uníuerfos quídem milítes,praecípue tamen A Ici biadem mírátur.In huncoculos cíuítas uníuerfa,ín hunc fufpefa ora couertít: hunc quafi de coelo miffum,X ut i^ pfamuictorí3 contuent;laudat,que pro patría,nec mínus admírantur,qua exul cotra gefferítexcufantes ipfi, frat prouocatumdfeciíle. Enímuero tantü ín uno uíro fuiffe momentí,ut maximíímpert) fubuerfi,SX rurfum recepti autor effet, X unde ftetií(let;eo fe uictoría transferret, fiereti cüeo míra quedam fortuna inclínatio,Igitur omni 1*2 Tzeftromiz darus Wiuflvis uicto ria Atbenien. ad Cyxicun. Egregia des fcriptio redi tus Alcibiaz dis exulis in patriam. Afluti ez calz lidi imperato vis exempli. és IVSTINI HISTORICI bus non humanis tantü,;uerumetía& díuínís enum hono tibushonorant:certant fecü ip(i,utrü cotumelíofius eum expulerínt, an reuocauerínt honoratíus. Ipíos illi deos gratulates tulere obuíam,quorü execratíonibus erat de: uotus;& cuí paulo ante omné humani opem ínterdíxe, rant,eum,(i queant,ín coelo pofuilfe cupiüt,Explent con tumelías honoríbus,detrímeta muneribus, execratíones precibus.INó Sícilie illis aduería pugna ínore eft,fed Gire cía uíctoría:no claffes per illum amifIze fed acquifite:nec Syracufanorü, fed Ioníz Hellefpontídy meminerunt. Síc Alcíbíades nunqua mediocribus, nec ín offenfam, nec fa uoremftudijs fuorü exceptus eft.Dum hacagütur,à La cedamoniíjs L yfander clafli belloc praficítur,X in locü "T íffafernís Daríusrex Perfarüi fiium fuum Cyrum Ioníz,L ydizd prapofuitqui Lacedarmoníos auxílijs opi busdp,ad fpem fortunz prioris erexit. Aucti igituiribus, Alcibiadem cum cétum nauibus ín Afiam profectum, dum agros longa pace díuítes fecurus populatur,& preda dulcedíne fine ínfidíarum me,— e q Repentino aduétuop tu fparfos milítes haberet,*repen— preffere.) Refert X enopho tíno aduétu oppreffere,tantadg cae— banc pugnam abfente Alcis des palantíü fuít,ut plusuulnerís| biade,ab Antiocho cius pre» eo przlío Atheníenfes accíperét, fedocommiffam ad porium quam fuperioribus dederant,&&— Ephefiorum,boc eft, in Afia tanta defperatío apud A cheníefes| minori;ad quam fücile rex eratutex contínentí Alcibíadem— Perfará fine intermedio mae ducem, Conone duce commuta-— riperuenire potuit, traduce rentarbitrantesuíctosfenonfor^ dofcilicet exercitum per Me tuna bellí,fed fraude ímperatorís, fopotamiam, Ciliiam e apud quem plus príoroffenfaua- Pampboliam. luíffetquàm recentía beneficía. Víciffeautem eü priore bello ideo tantü,ut oftenderet hoftibus,qué duct fpreuit, fent, ut caríus eísipfam uictoríi uederet, Omnia ením j credibi 30 a0 30 LIBER OVINTVS 6o credibilia in Alcibiade,uigor íngenij,& uítiorti amor,& morum luxuría/faciebat, V eritus itaq; multitudinís im^ petum denuo ínuoluntaríit exilíü proficifcitur. Itag; Co. non Alcibiadi fuffe&ushabés ante oculos cuí ducí fuc. cefTiíTet.cla(fITem maxíma índuftría adornat: fed nauibus exercítus deerat fortiffimis quibuft; ín A fie populatione amiTis. Armantur tamen fenes,aut ímpuberes puerí,& f€Nonmagnábellomo numerus militü line exercitus ro^ ram t4 ficit.) Hec pugna. boreexpletur.Sedfnon magnam facta eft ad vitylenas,que bello morátasfecit, ímbellesaut urbs eft Lesbia cuiusmomis— caedütur paffim, aut fugientes cane onnis infula Mitylene ap. píuntur:tantadpítrages aut occí^ pellatur: licet 7 alia wbs,| forum,aut captiuorumfuít,ut A, nempe Methymta ,ineafit. thenic(ium delet& non ímperíum infula. Situminfile inuenies! tantü, uerüietíam nomen uideret, Secundum Alcdbiadis exilium, Cedcs' Atbes nienfium. fupráin figura; quam libro Quo prelio perditís& defperatis' tertio figrtauimus, rebusadtantà inopia redigunt,ut cofumpta mílítari etate,peregrínis cíuitate, feruís liberta tem, dánatís ímpunítaté darét:eadg colluutone homínii, domíníantea Giracíe,cofcripto exercítu uix libertate tue bantur.Iterü camen fortuna marís experi&dam decernüt, Tanta uirtus anímorüerat,ut cum paulo ante faluté de, fperauerínt,nunc non defperent uictoríam. Sed neque ís miles eratquínomen Atheníenfium tueretur;neq; hz ui res,quibus uincere confueueratineq; ea fcientía milítarís ín hís,quosuíncula,non caftra contínueràát, Itaq; omnes aut captí;aut occífi.cum dux Conon co pralío fuperfuit fet folus,crudelítate cíuíum metuens,cum octo nauibus adregem Cypríum contendit fEuagoram. Acdux Lace damoníorum rebusfcelíciter geftís fortunz hoftium ín, fultat, captíuas naues cum praeda bellíca ín tríüphi modum ornatas míttít Lacedaemona, ac tríibutarías A thení eníium cíuítates,quas metus dubía belli fortuna in fide í 3 Maxirna claz des Atbenien, Talij, Etagos ras aute dux. vicloria Lye faidri. Rhetorica de fcriptio trepi dationis. "Timbecillis 79 IVS$TINI HISTO;RICI tenueratuolátarías recepit; necalíud dítíoni Athenfenfi, um prater urbé ipfam relíquit. Cuz cuncta c Athenís nüciata effent,omnes relictís domibus per urbé diífcurre re pauidi,alius aliü fcifcitaríautoré nuncij requírere: non pueros íimprudentía,no fenes debilitas,non mulieres fexusfímbecillitas domi tenet,adco ad omné ztatem tantí mali fenfus penetrarat.In foro deinde coéüt;atqp íbí perpeti noctefortuná publica queftibus íteràt. Alij fratres, autfilios,aut parentes deflent, cognatos alij,alij amícos charíores cognatís,etcü príuatís cafibus querelam publi cam mifícét; íam feipfos,íam ipfam patríam perítura,mí^ feríoremdp íncolumiü quam amiflorü fortunà íudícátes: fibí quifg; anteoculos obfidione, famem,& fuperbü uL cioremd hofté proponentes:íam ruínà urbís et ínc&día, íam omníü captiuítate, X. míferrimà feruítute recordan tes,felíciores prorfus príorís urbis ruínas ducetes,que in. columibusfilijs,parentíbusd, teciorü tanti ruína taxate fint, Nuncautem nó claffem,in quam ficutí prídem confugiant fupere(Te:non exercítü,cuíus uírtute feruatí puL chríora poffent maenía extruere.Síc deflete ac prope per dítzurbí hoftes fuperueníür,X obfidione círcundatos et obfeffos fameurgtt.Sciebát ením neq; ex aduectíscopijs multü fupereffe,X nenoux aduchi poflent prouiderant. Quibus malís Athenicfes fra&tí,poít longa famem et affi dua fuorü funera pac petíuere: quz an darí deberet, diu ínter Spartanosfocíosdy delíberatü eft,Cü multi delendü Atheníenfiü nomen,urbéd incen g€P»reum.) Efl Py. dío cofumendam cenferent,nega| reus Atbenienfium portus, rütfe Spartaníex duobus Graecíe| cui urbs coniungebatur, mue oculis alterü eruturos:pacem pol ro protracto ex oppido in lícíti,fi dímilTa 8 Pyraü uerfus mu. modum duorum cruriust,ob ribrachíadeiecerínt nauesdg quae| aduentantium nudtitudinem reliqua forenttraderentresá; pu,— femper fruen, blíca uo 29 1o 202 3co LIBER-QVINTYS 71 ^b emfionisbic amu]. blica ex femetipfis xx X recto, Secundum Eufcbilt bec con. ves acciperet. In has leges tradita tigerunt ante Chrifli natum. fibi urbem, Lacedamonij forma, dió 4.00.4ut circiter, qo dam Lyyfandrotradideru ih Infi tempore Plato philofopbus: onís híc annus& expugnatione adbuc puer fiit,etludei poft K.. Athenarum, et morte Darij regis captiuitaté Babylonicameis— Perfard,& exilio Dionyfij Sicilie uitatem Hicrofolymitana et. tyynifuit. IMutato ftatu Athena templi recdificaurant./— yum,etíam cíufíum condítío muta tur.R ectores XxX.reipub.coftituütur,qui fiüt tyranní, Quippeaà principio tría millía fibi fatellitü ftatuüt, qua^ tum ex tot cladibus prope nec cíuíü fuperfuerat:& quafi paruus hícadcontínendam cíuítat£ exercitus elTet feptín gentos milites à uíctoribus accípiüt. Caedes deínde cíuíd ab Alcibíade aufpícatur,ne íter&ü remp.fub obtentu libe ratíonís ínuaderet.(Quem cum profeciü ad Artaxerxem Perfartiregem coperiflentcítato itínere miferüt,quíeum intercíiperent. À quíbus occupatus cü occídi aperte non. Alcibiadis poffet,uíuus ín cubículo ín quo dormíebat,crematus eft, interitus. Liberati hocultorís metu tyrání, miferas urbísreliquias Nom crema: caedibus& rapínísexhauríüt. Quod cü dífplicere uniex twm Plutare. numero fuo T heramenididiciflent,ipfum quoq; ad ter, feribibfed e« rort omníü ínterficíunt. Fít igitur ex urbe paflim omnid ripijjo c te fuga,repleturdy Girzecía Athenienfiü exulibus, quod etía lorum coptá ipfum auxilii unícum à miferís erípitur.|INam Laceda. obrutum. moníortü edicto,cíuitates,exules recipere prohibebàátur. Omnes fe Argos& Thebas contulerezibi non folum tu tum exílíum egerüt,uerumetíam fpem recuperandz pa^ tie receperüt. Erat interexules Thrafybulus uír ftrenuus. Trabulis & domí nobilís, quí audendum aliquid pro patría& exemplum profalute commun ,ctíam cum perículo ratus,adunatís pietatis eve exulibus,caftellum Phylen Attícorum finíum occupat. g4patriam. ' INecdeerat quarundam cíuitatütam crudelís cafus mife feos Mettius Prelium ad« uerfus tyran "o5. Tücurius Victoria Tbrafybuli € Atbente en[i& exulà de tyrannis f Hippoloz cbus Toranniex wrbe pul[i. 71 IVSTINI HISTORICI rantíum fauor. Itaque!& Hifmenias Thebanoram prín ceps,etfi publicis non poterat,príuatís tamen auxilijs ad; íuuabat.Et L yfias Syracufanus orator, exul tunc, quín. gentos milites ftipendío fuo inftructos,ín auxilíum pa. tríz communíseloquentíz mí(it.Fítítagy afperum prae, líum:(ed cum hínc pro patría fummis uíríbus, índe pro aliena domínatíonetíecuríus pugnaretur,tyranni uincti, cur,uíctí ín urbem refugerunt,quam exhauftam cxdibus fuis,etíam armís fpolíant. Deínde cum omnes Atheníen fes prodítionís fufpectos haberét,demígrare eos ex urbe íubent,& ín brachtjs murí,quae diruta fuerat habítare,ex traneís milítibus imperíum tuentes,Poft hac Thrafybu lum corrumpere,ímperij focietatem pollícentes, conantur:quod cum non contigiffet, auxilia à Lacedarmonijs petíuere: quibus accítís iterato praelíant.In eo bello Cri. tías&| Hippomachus omníumtyrannorü fxuiflimí cadunt.Caterís uíctís,cum exercítus corum,ex quibus ma íor pars Atheníeníium eratfugeret, magna uoce Thra, fybulusexclamatcur fe uictoré fugíant potíus, quam ut uíndicem coómunís libertatís adiuuent« Cíuíü íllam me, mínerínt aciem,non hoftíü effe: necfe ídeo arma cepi(le, utalíqua uíctís adímat,fed ut adempta reftítuat: x x x fe domínís,nó cíuítati,bellum ínferre, Admonet deínde co gnatíonís legum,facrorü communií,tum uetuftí per tot bella commilítij,oratut miferean tur exulum cíuíum:fi tam patíenter ípfi feruíant,reddant fibí patrí^ am,accípíant libertatem,His uocí bus tantum promotum eft, ut reuerfusín urbem exercítus, X XX tyrannos emigrare Bleufina íuberet,fubftítutis X.quírempub.re gerent;quínihil exemplo príorís domi i€ Elcufina,] Eft Eleus fis,ut. Strabo fcribit, ciuitas ín Attica, non longe ab Athe nis,ubi Eleufine Cereris tem plum extat eo fanum m»fti cuni, ubi Eleuftus vegn.uit, quem Ceres docult oinné 42 griculturam pro munere fie fcepuibopitij:quin co filium eius i] a9 LIBER QVINTYS 73 eius Triptolentum vecensna| dominationis terrítiexdem uíam tum per nodié ignefouitper crudelitatis agerefli funt. Dü haec dicm dinitto la&enutriuit,et aguntur, nuncíatur Lacedemone eum dlatis fevpétibus fupers— án. bellá A chenienfes exarliíIe: ad pofiti per toti mifit orbem,| quod coprímendü Paufanías rex «d ufum frumentorumbomi— mitcit:qui miferícordía exulís po. ibus indicandum. pulí permotus, patría míferís cíui busreftítuit,& x.tyrannos ex urbe,Eleufina migrare ad cateros íubet. Quibus rebus cü pax ftatuta eflet, ínteríe10 Ctís díebus,repentetyranninon mínus reftítutos exules, quàm fe ín exilíii actos índígnant;quafi uero alíorü líber^ tas fua feruítus effet,& bell Athenienfibus ínferüt. Sed ad colloquium,uelutí domínatíone recepturi, progreffi, per ínfidias comprehenfi,ut pacís uí&tímze trucídan t Po pulus quem emígrare íufferat,ín urbem reuocatur. Atgy íta per multa membra ciuítastdílfipata,ín unum tandem corpusredígítur:& ne qua diffenfio ex ante actís nafcere tur,omnes iureiurando obftríngütur, difcordíarum oblí uíione fore.Interea Thebani Corínthijd; legatosad La, 1o Cedamoníos míttüt,quí ex manubijs portionem praedae comunis belli perículíds peteret, Quibus negatís,no quí» dem apertebellü aduerfus Lacedeemoníos decernit, fed tacítis animis tantá iram concípíüt;ut fubeffe bella íntellí gípoffet. Eodem fere tempore Daríus rex Perfarü morí^ tur, Artaxerxe& Cyro filijs relictis. Regnü A rtaxerxi, Cyro cíuítates,quarü praefectus erat,teftamento legauit. Sed Cyroíiudícium patrís íníuría uidebatur:ítagg occulte aducrfus fratrem bellü parabat. Quod cum nuncíatü Ar taxerxi effet,accer(itumad fe fratrem,& ínnocentía difi, 3e mulatíone belli fimulanté,compediíbusaureís uínxit: ín^ terfecifTetqg,ní mater prohibuiffet. Dímiflus ieitur Cy, 'usíam no occultebellü,fed palàm,nec per difItmulatio, nem,fed aperta profefTione parare coepit, auxilía ade Tyranni trae cidantur. tdiuifa Tmpiu bellus duorum fra» trum Cyri Artaxerxis, Crus occidis tur. Grecorum trtus. tHercylides 71 IVSTINISHISTORICI contrahít. Lacedemonij memores A thenié(i bello eníxe fe eíus opera adíutos,uelut ignorátes contra qué bellum pararet decernütauxilia Cyro míttenda,ubíres eíus exegiíflet:quarentes€ apud Cyrü gratíam,& apud Artaxer xem,fi uíciflet ueníe patrocínía;cü nihil aduerfus et aper te decreuiflent.Sed cá ín bello fors pradijutrügi fratre pu gnz obtulíffet,príor A rtaxerxesà fratre uulneratur: qué cü equi fuga perículo fubtraxiffet,C yrusà cohorte regía oppreflus interficit, Sic uictor Artaxerxes,& praeda fraterni belli,& exercítu potitur. In eo pralío decem miíllía Gracorum ín auxilio Cyri fuere,quze& in cornu ín quo fteterant,uícerunt,X poft mortem Cyrí,neqy armísà tan to exercítu uíncijneg; dolo capí potuerunt:reuertentesdg íntertot índomítas natíones X barbaras gentes,per tanta ítínerís fpacía,uírtutefe uf terminos patríe defenderüt, IVSTINI HISTORICI LIBER SEXTVS. ex ACEDAEMONI!I mo. Acedemonij deuidlis Atbenienfib cupientes jre íngenfj humani, quo plura habent,eo imperij fui dilatare pomoea via, animum adijciutit quoq; amplíora cupíentes, " no contétíacceffione| j, A flam, non maioré, fed mi tioré,que uarijs conflat pro Athenienfium opt, uíres fibí dupiícatas,totíus A fie imperíum af. feclare ceeperunt.Sed maíor pars fubregno Perfarüerat.Itaggt Der cyllídes dux ín hanc milítíam elecius,cü uíderet(ibí aduerfus duos prafectos Artaxerxísregís, Phar nabazum& Tí(Taferne,maxiíma, rum gentíü uíríbus fuccinctos di^ mícan uincijs,népeYonia, Caria, P& ph»lia, Galatia, Lycia ege. quas eo tempore pro riaiont parte tencbat vex Perfarum, prefectos fingulis defignans regionibus. Hodie omnes vea giones illas uocant Natoliam € Turcbiam inaiorem. Lio] 20 $c LIBER SEXTVS. 75 micandum,pacificarí cá altero ftatuit, A ptíor uifus Tif. fafernes,uír et índuftría potíor,et militibus Cyri quonda regís inftructíorín colloquiü uocatur, X ftatutís codítio nibusab armís dimíttítur.Hàc rem Pharnabazus apud communt regé tcrímínatur, ut Lacedaemoníos Afi íngreffos nó repulerítarmís,fed im péfis regiis alueritmerceturd ab hís,ut differat bella quz geranttanqua non ad unius fummam ímpertj detrímentà omne perueníat. In. dignüait bellü nó perfici fed redimíhofte precío,non ar. mís fummouerí, Hís uocibus regem Tiíffaferní aliena; tum hortatur,ut ínlocum eíus naualís belli ducem elígat a€OCopro.) Hit patet monarchia Perfariillo teme pore adbuc extenfam ufque ad confinia Europe, ut folit marc Aeg«i«7: Propontis cà difcreuerint àvegno Gr cork, b€ Propter refpon fum oraculi.) Dc hoc oracuz lo fcribit Xenophon lib.tere tio in bunc modit: Diopitbes wcro uates egregius afhpula batur Apollinis[Je oraculit, ut regnio à claudicatione obferuaretur. Cui Lyfander Cononem Atheníenfem, quí aniffa bello patría* Cypro exula, bat. Quippe A thenienfib.etfi fra Ciz fint opesymanere tamen naua lem ufum:nec fielígedus fit ex uni uer(is, melíoi aliü effe. A cceptís igitur quíngetís talentis,iuflus eft Conona claffi praficere. Hís co* enítís Lacedzmonij& ipfi à rege Aegypti Hercymoné ín auxilia naualisbelli per legatos petunt;a quo centum tríremes,& fexcentü míllía modiorü frumenti miffaja caterís quog; focijsíngentia auxi, lía contracta funt.Sed tanto exercitui, X contra tantum ducem deerat dígnus ímperator.Itags poftulantibus fo^ cíjs Agefilaum ducem,regem tüc Lacedxmoniorü,P pro pter refponfum oraculi Delphici, díu LacedxmontJ, an eü fumme reí praponerentdeliberauerüt:quibus futurus ímperij finis denuncíabatur,cüregium claudícaíIet ímpe tíum t eratením pede claudus. Ad poftremum ftatuerüt, melíus effe inceíIu reg&, quam ímperío regnü claudícare. l tmiffo de bac re legato Cos none. autor Aenil. 76 AgcjiláetCo PofteaquàmA gefilaum cü inoeti nonis lus. perfici vepes adorantur, quod eor xuus uo cant, bus copfjsín Ai: mifere,no faci le díxerím;quodalíud par ducum tam bene coparatüfuerít. Quippe ctas,uírtus;confilfü fapi&tía ueríqs propeuna;gloría quoq; rerü gefta rum eade, uibuscü paría omnía fortuna dederít,ínuiciü tamen ab altero utrung: feruauit.? Magnus igitur amborüapparatus belli,ma ene resgeítz fuerüt.Sed Conone fedítío militi ínuadít,quos praef. Ctiregís fraudare ftípedio folíti e rant,eo coftantíus debíta pofcentí bus,quo grauíoré fub magno ducemílítiá prafumebant.Itag; Conondíuregeper epiftolas fruftra fatígato,ad poftremü ipfe ad eum pergit:cuíus afpectu& colloquío prohibitus eft,quod e& more Per, farumadorare nollet. A vít tame ci eo per ínternücíos,& querítur, opulétíffimi regís bella ínopía de^ labí:& quí exercítü paré hoftíbus habeat,pecunía uíncí,qua preftet: ínferíored eü ea parte uírí& ínuení rí,qua longe fuperíor fit, Poftulat darí fibí mínifteríü impenfe, quía pluríbusíd mandari pernícíofum fit,Dato ftípédio ad claffem remit titur,nec mora agédis rebus facít, Multa fortíter, multa felíciter a^ git. Agros hofliles uaftat,urbes expugnat, IVSTINI HISTORICI pro Agefilzo cotrádixit deis tton iubere a[Jcrens,ctucndis cffe à cafu claudicatis,fcd po tius ne quis alicius à vegia ffi picünperaretzoninino enün vegni claudis fore fi quis ab Heraclitis minime progenie tus regn teneret. Hac ci us trinque audita effent, Agefis laus vex creatuseft.Cüque nodion ann regnafJctyac bo fti pro citate facrificaret, uates inquit,deos fibi oftédea re,potétiffümà quenda illiine fidias flvuere Cia, vurfus faa crificitobtuliffet,boftia maa lores portendere infidias ait. Tertio uero cüiterà facri f ciffet, dixit: O A gejilaé, di tis in. medijs uerfari oftena dütboflibus. c.€ Magnus apparatus. Agefilaus Epbe fum tenebat,et mifit adYoncs, Acolides c7 Hellefpontios» ut auxilia ad fe mitterét.Tifa fafernesuero vatus Agefilaia in Caria;yubi regia fua erat, impetà facluri,omtcs pede fires copias có trafimifit. Equi tesautem ad Maandri cama pum circunduxit, fperans fe Gr«ecos prius equitatu circi uenturii, quàm ad loca equis ina perueniffent. Scd Ages filas 1o za 3o 10 20 LIBER SEXTYVS$ filius in contrari pro.Caria in Pbrygiam irrupit, citas tcs intuere fitas fubigee bat:,ac inexpe atus vegioné inuadensquaplurimas cepit pecunias. P oftea impetum fa ciens in Perfas iuxta fluuium Pactolum,illos fuperauit, ez mudti in flumen precipitati funt, veliqui ftvati c2 fagati: quos Greci infcquentes, cae ftris quoq; exuerunt. Tutte cbypeati ad predam difcure rüit. Magna quoq; camelori tumc capt. efl uis, quos Agea filiausin Gracia feci duxit. Tuffaftvnes proinde de proz ditione infimulatus,iufjus cft à ege Perfarum capite trun cari. Hác Lácedemoniorum infolenti ion ferés Avtaxer xesrex Perfarumymari tera vatq; illos inuadit, et tandé do nuat,urbesq;«7 regiones A« fiiaticas omnes fub fuo contiz nct dominio, Atbeniefes fiue ve(htuit dignitati, ez nomen L.aconich paftim Graecis urbi bius redditur inuifum.De boc biello multa fcribit-X-enopho lüb.s etiamfi uideatur nimin f'auere Lacedemonijs,ez om men uictoria illis concedere. Ef quoniam hic mentionem expugnat,et quafi tépeftas quedà cücta profternit. Quibus rebuster rítí Lacedemonim,ad patríz fubfu díum reuocandü ab Afia Acefi laum decernüt.Interím Lyfander ab A gefilao proficifcente dux pa trízrelíictusingenté claffem fum, mísuíribus ínftruit, fortunà bellí tentaturus,Necno et ipfe Conon tunc prímum cum hoftíü exercitu concurfurus, magna cura fuos or dínat.Stima ígít non tam duct ín co praelio, milítü emulatío fuít, INiipfedux Cononnon tam Per [is$ patrizftudebat;& ficutí afflí &ís Athenien(iürebusautor amif fc domínationis fuerat, fic uolebat idem haberíredditz:patríadg uín^ cendo recípere,qua uíctus amife, rat:€o fpeciofius,quod ne ipforü quídé Atheníenftiü,fedaliení prae, lijuíríbus dímícet;& pugnaturus perículo regís,uícturuspremio pa tríx,gloríamd diuerfis artibus, dg príores cíuítatís fuse duces cofecu turus, Quíppeillos uíncendo Per fas patríam defendilIe,fe Perfas uí Goresfaciendo reftítuturü patría effe. Porro L yfander preter coiun Cíoné A gefilai,etía uirtutü zemulator erat,cotendebatág neà rebus geftís eius eteloriz fpledore dece, deret,néue tot bellísacfeculis que. £3 77 Ducum come mendatio, ( e«t i Exemplum amoris 7 pietatis eva g4 patriam Corion. 78 iv STINI HISTORICI fitt ímperit, breuiffimi momenti— ficimus prouinciarum Afte culpafubuerteret. Eadémílit GC— minoris;opereprecium duxi omníüregücuraeratquos maior mus cafdem tabula exprinie folícitudo crucíabat,non tà neípfi| e;utlector fimplex fciat qué quzfitas opesamítterent,(put prí fitum babeantrefpeclu Gre ftínas Athenienfesreciperét Sed— eie ey oriens. quáro maíus przlíü fuittanto& claríor uíctoría Cononís. Vicii Lacedamonij fueá capeffunt, praefidía hofti Athenas deducunt. Populo reftítuta dígnítate, conditío feruilís erípítur. Multae quoq; ciuitates recipiunt, Hoc íní'? tíum A theníenfibus refumendz potentíz, X Lacedmo nijs habendz finis fuít.'Naqy uelutí cum tmperío,etía ur tutem perdídiffent,cótemni à finitimis ccepere,Prímí ígí Confpiratio tur"Thebaníauxiliátibus Athenieníibus,bellü hís íntule Grecorum Ye:que ciuitas ex infinítís íncrementís uírtute Epamínon dduerfusLa. dac ducis ad fpem ímperij Girzecía erecta eft. Fit itagy ter. ccdemonios reflre prclíum, eadem Lacedaemoniorü fortuna,qua pu enatüaduerfus Conona naualí przlío fuerat.In eo bello pimicatii cft. L.yfander,quo duce Atheníenfesuictí à Lacedemonijs ad Haliartum. fuerat interficitur. Paufanías quoqp alter dux Lacedarmo 2o níorum proditionis accufatus,ín exilii abijt. Ieítur T he, baní potítí uictoría,uniuerfum exercítü ad urbem Lace, damoniorü ducunt, facilem expugnatíon£ rati, quonia defertíà focijs omnibus erát, Quod metuentes Lacedae monij,regem fuit Agefilaum ex Afra,quí ibí magnas res gerebatad defenfioné patrí accerfunt.Occifo ením Ly fandro,nulliusalteríus fiducia ducísbabebat.Cuíus quo. níam ferus aduentus erat,confcrípto exercítu obuía hoftí procedüt. Sed uíctís,aduerfus paulo ante uíctores,nec aní mí,nec; uíres pares fuere. Príma igítcongreflione fundi, pugnatumeft. tur. Deletís íam fuorum copijs fuperuenit rex A gefilaus, adCoronea. quíreftítuto praelio,no difficulter,recétí&C multís expedí tionibus índurato milítehoftibus uictoria eripuit;ipfe ta men 2 [:] LIBER SEXTVS 79 men grauiter fauciat. Quibusrebus cognitis, Atheniéfes— uerétes neíterü Lacedemonijsuictoribus in priftinà for, Iebieatesetem feruítutís redígerent,exercitü cotrahunt,etidg ín auxí 8687] pera líum Boeotíorü per Iphícrate, uígíntí quídé annos nat, 75 exem .fed magne índolis íuuené, duci iubet, Huius adolefcentís Plebiusmifupraztaté ufrtus admírabDilis fuít,nec undg ante eii Athe litesob mia níenfes ínter tot tàtosdg duces,autfpeí maíorís,aautíndo 75" peru lis maturíorís ímperatoré habuerüt:ín quo nó ímperato- dirbatum V ríztantü, uerumetía oratoríxartesfuere.Conon quoque bieratenfes :o audito redítu Agefilaf,et ipfeex Afiaad populandos La fuma cedemoníorü agros reuertít, A tcp trtaundíg; belli formí, Ron Fas dine círcüftrepente,claufi Spartaní;ad(ummá defperatío^"^ nemredígunt.Sed Conon uaftatís hoftíum terrís, Athe, nas pergit: ubí magno cíuíum gaudio exceptus:plus ta, men tríftítíz ípfe,& ex íncenfa et dirutaà Lacedemonijs. Reficit patria patria;djletítize ex recuperata poft canti temporís cepit, Conor. Iraq; que íncenfa fuerant;predarü fumptu& exercitu Per farü reítituit:quae díruta fuerat, reficit. Fatü illud Athena, rum fuít,ut anteà Períis crematx manubijs eorii,& nunc :o à Lacedaemonijs dírutz,ex fpolijs Lacedaemoniíorii refti tuerentur:uerfa quoq; uíceniüc haberent focíos, quos tüc hoftes habuerunt:& hoftes nüc paterent, cá quibus íücti tuncarcti(fimis focietatís uinculis fuerat. Dt hzcagun: tur, Artaxerxesrex Perfarülegatos in Graecía mittit, per quos íubet omnes abarmís difcedere:qui aliter fecífTet, ea fe pro hoftehabiturü. Cíuítatibus libertaté,fuadg omnía reítítuitiquod nó Gracíz laboribus affiduisdg bellorum inter cíues odijs cofulens fecit,fed ne occupatofibi Aegy^ ptio bello,quod propter auxilia aduerfus prafectos fuos 3o Lacedxmonijs miflà fufceperat, exercitus fuí ín Gracía detínerctur. Fefli íeítur tot bellís Girecí,cupíde paruere. Hicannus non co cantum infignis fuít, quod repéte pax in tota Gracía facta efr; fed etíam eo quod code tempore Paphlagonia| Gal«tid — Ponti Euxinus pymeniumdlor beet Lao Anuenia| pas 47(27| minor E./ A Mefopotamid Syri4 / SS Tia f) AnbDeera— D33 a WD LL. Capa, tnPR ENS N LIBER SEXTVS, d CYibsRomanaáad lis capta eft. 1d fecundi Eu febili cótigit anno ante Cbri flum natum 389. Fuerunt au téGalliSeones. e.€ Arca dii. S&t Arcadesintra Pelo . ponnefumyTbebaniueroexe 1o 30 3 o trayitt Achaia fcilicct. Macea dones funt ultra T beffalos,ba bentes à meridie Epirit,et ab oricte Tbracia. Huiusvegni termini primo fuerunt angu fti fcd poftea uirtute veg e gentis induftria, fubactis pris ao finitimismox imperium ufqs ad extremos orientis ter wiinos prolatit eft ut fequena ti dicetur libro. Primo multa bella babucrunt cum llyrijs 7: T bracibus.Et cum Grea ci ciuátates fingule ünpera re cuperent, imperi omnes perdiderunt. Nam T bebani € TbefJali,ne uincerétur ab alijs ciitatibus, eligunt pro succ Philippum Macedonie regem externum:qui deinde fraudibus c7 armis facile to» tam fübegit Greciam. De quave duo fequentes Yuftini li brimulta tradunt, $t "urbs Romana Gallís capta eft. Sed Lacedzmonij fecuri ínfidían tes,abfentíam* Arcadum fpecula tícaftellum eorum expugnat, oc. cupatodp prefidium ímponunt.Itaque armato ínftructod exercítu, Arcadesadhibiítís ín auxilium "Thebanis, amííIa bello repetunt, Ineo przlío Archídamus dux La cedamoníorum uulneratur; quí cum cadi fuos íam ut uíctos uide ret,per praeconem corpora ínterfe Corum ad fepulturá pofcit, Hoc eftením fignum apud Gracos ui Goríx tradítze, qua cofe(Itone con tentí"Thebani, fignum parcendi dedere, Poft paucísdíebus neutrís quícif hoftile facientibus,cü qua; Ít confenfu tacíto índuciz eflent, Lacedemonijs alía bella aduerfus finitímos gerentíbus,'hebani E^ pamínonda duce,occupandz ur, bíseorum fpem ceperunt.Igítur príncípio nociís tacití Lacedaemo na proficífcuntur,non tamen ag^ gredí íncautos potuerüt, Quippe fenes, X catera ímbellísaetas,.cum aduentum hoftium prafen(iffent, ín iplis portarum anguftijs arma ti occurrunt,& aduerfus quínde« cim míllía mílítum,non amplíus centum,íam effoetz ztatís uírípugnaefe offerunt, Tantü anímorum uíríumd patríz X penatum confpectus fub, i Spavitovim fenan uirtiu. Vetus codex babet, tmi; prefeitia, d vecordationes fuoriimaiorü, fpiritus ezc. Pugna ad Mantineá Exenpli e» gregij impera toris Eparie ondas. Epanminonde eóiendatio. 8» IVS$TINI HISTORICI míni(trat,tXtody prafentía,quàm recordationefui maio, res fpirítus largiütur.INam ut uíderunt íntra qua,& pro quíbus ftarent,aut uíncendum fibí,aut moríendum cen. (uerunt, Paucí igitur fuftinuere fenes aciem, cui par ante diem uníuerfa iuuentus efTe non potuit.In co prlío duo duces hoftíum cecídere.Cum interim A gefilaí aduentus nuncíatur, T hebaní receffere,nec bellum díu dilatum,Si^ quidem Spartanorü iuuentus, feni uirtute& gloría in^ cenfa,tenerí non potuít,quin ex contínenti acíe decerne, rct,cum uíctoría Thebanorum effet.Et Epamínondas, dà nó ducís tantü uerumetia fortiffimi milítís offício fun citur,grauíter uulneratur. Quo audíto,hís ex dolore me tus, illisex gaudío(tupor inijcit;atqp íta ueluti ex pla cíto confenfu prelío difceditur. Poft paucos deínde díes Epamínondas decedít,cum quo uíres quoqj reipub, ceci derunt. Nam ficuti telo, fi prímam aciem perfregerís, reli quo ferro uím nocendi fuftulerís: fic íllo,uelut mucrone telí;ablato duce T hebanorü,reipub. uíres hebetatze funt, utnó tam íllum amififfe,quam cá illo ínterijffe omnes ui derentur.Nam neg; ante hüc ducem ullum memorabile| belli geífere;nec poftea uírtutibus, fed cladíbus ínfignes fuere,ut manífeftum fit,patríz gloria& nata;et extincta cum co fuiffe. Fuít autem íncertü,uír melíor an dux effet: nam& ímperí&inon(ibí femper, fed patríe quafiuít:& pecuníz adeb parcus fuít, ut fumptus funeri defuerint. Gloríz quoque non cupídior,quam pecunia. Quippere cufantí omnía,ímpería ingeftafunt. Honoresqf íta geffit, utornamentum non accipere,fed dare ipfi dignitati uide retur, Iamlíterarum ftudíum,íam philofophiae docirína tanta,ut mírabile uíderetur,unde tam ínfignís milítízefci entía homíni ínter líteras nato, INeq; ab hoc uítze propo^ fito mortísratio di(fenfit; nam ut relatus in:cafira femi animís,uocem fpíritumd collegit,id unumaà círcunftan tibus 15 2o 3;o LIBER SEXTYVS5 83 tibusrequifiuit,num cadentí(ibífcutà ademiffet hoftisz quodut feruatum audíuít,allatum uelutlaborü elorízdg focíum ofculatus eft. Iterum quafiuít utri uíciffenc. Vt au díuit T'hebanos,bene habere ferem díxit,atque íta, uelut gratulabundus patríz,expirauit, Huius morte etíam A theníenfium uírtusíntercidít, Siquidem amíffo quéaemu laríconfueuerant, ín fegníciem,torporemq refolutí)non utolím in clalÍem.exercítusdy fed in díes feftos, appara, tusq; ludorum reddítus publícos effundunt,& cá t acto, ribus nobilifIimis,poétisq theatra celebrat, frequentíus fcenam,quàm caftra uífentes, Verfificatores oratoresqs melíores, quam duces laudantes. Tunc uectigal publí^ cum,quo ante mílítes& remíges alebantur,cum urbano populo díuídi coeptum eft,Quibus rebus effectum eft, ut inter ocía Girzcorum,fordídum& obfcurü antea Ma cedonü nomen emergeret, Et Philippus obfes triennio "'hebíshabítus,Epamínoda& Pelopidarum uirtutibus crudítus,regnü Macedonía, Gracia et A fix ceruícibus, ueluti íugum feruítutís imponeret, IVSTINI HISTORICI LIBER SEPTIMVS. Acedoni4 à Macez done Of yridisYouis filio fic dicta, latiffimaregio, E34 ACEDONIA ahte, 4 5 nomíne Emathíonís : ii regís,cuius príma uír olim centi quinquaginta poa j(4 tutís experimenta ín pulori; ez duobusinclytare| 599 2B|lís locís extat,Emagibus,PhilippoetAlexádro. thía cognomiínata eft. Huíusficuti á uarijs vegibuset populisua íncreméta modica,íta termíní per viaquoq; abuitnomina.Nà anguftifuere, Populus Pelafgi,&& dica cft Emathia, Peonia, regio Boeotía dicebat, i poftea 2 Tautoribus TCranaus,ba bei Eufcb. Ridiculà ftv4 tcgema Cará Wl. $4 IVS$TINI uírtute regum, ogentísindufiría, fubaís prímo finítímis,mox po pulís,natíoníbusdg,ímperítü ufque adextremos oríétís termínos pro latá eft. In regíone? Pzoníz, qua nic portío eft Macedoníz,regnaf fe fertur l'elegonus pater Afiríopaí,cuíus Troíano bello ínter cla rilIimosuíndíces urbísynome acce pímus.5 Ex alio latereín Europa, Europusnomíneregnum tenuít, Sed ettCaranus cum magna mul títudíne Graecorum fedes ín Ma, cedonía refponfo oraculí íuflus querere,cum ín Emathia ueníffet, urbem Edyílam, nó fentientibus oppidanís,propter ímbríum etne bula magnítudinem, gregem ca prarüímbre fugientíü fecutus, oc, cupauit, reuocatusq; ín memoría oraculí,quo íuffus erat,ducibus ca prís,imperíaüquarere,reení fedem ftatuít:relígiofed; poftea obferua uít,quocung agmé moueret,ante figna eafdé capras habere,coepto* HISTONRICI Pbarfalia;Orbelia, M ypdoa nise7 quidam quoq; amus merant ei T beffaliam:fcd be potius particulares füerüt bu ius regni regiones quàm unt ucrfalianomina. a Pao nie.) Hanc vegionc putant poftea be[falia wocatá. ficut etante4 Pelafgia feu Pcldfz gis füit dita, babens Bocotá ad uni latus, et Macedoriá adalteri. b.€ Exaliolae re.] Fuit,iquit, Telegotts urbis Troiane uindex clarifi muse evegione illius urbis ex alio latere Hellefponti in Europa,tenuit Europus ves gnum. c€ Gregem capra rà fecutus.) Obferua bicrie diculum strategema Cavatii, qui caprarum ductu urbem EdyJJam occupauit;et ob rei cuenti Aeg.eà uocat, og 7W a£yó,. Meminit et Pto lemeus buius uybis Acgee, rum duceshabíturus,quosregní habueratautores, Vrbe Edyflam,ob memoría muneris Acgza;populü A egxades uocauit.Pulfo deínde Mída(nam ís quoqj portione Macedoníe tenuít)alijsd; regibus pulfis,ín locum omni, um folusfucceffitprímusdy adunatís gentibus uariorum 56 populorum uelutí unti corpus Macedoniz fecít,crefcen, tdg regno ualída íncrementorum fundamenta confi tuít.Poft huncPerdiccas regnauít,cuius uíta illuftrís, C mortis 10 20 30 LIBER$SEPTIMYVt d€Prefütut.) Vaticina tus,inquit,efl e uelutiex o» vaculo babutt,fipoftevitas ve guam nó mutaret locum fepul pilture, non abalienandum quoq; à Macedoniavegnum. Et quoniam. Alexander mas gnus in Babylonia mortuus, poft deuictum oriétem, fe ibi fepeliri non fecit,ablatum cft regni à familia fua. Sicfluta credidit gétlitas. e C Et il brijs.) Habuerunt Macedoz tics Ilyrios ez Dalmatas ab occidéteset T braces ab oriés te:ficq; factum efl,ut eis uta diq; incumberét bofles,cottz tra quos fe defenderent. f€Qui prelio pulfi Territi Macedones boftum aduentu,confituktt infantem regé czrin cunis adbuc iacctia tem, atte acie culus prefenz tia accéft acrius praliarétur. $5 mortis pofirema ueluti ex oracu. lo precepta memorabilía fuere.Sí quidem fenex moriést Argao fi lio monftrauítlocum, quo condi uellet,ibics no fua tantü,fed etiam fuccedentíum fibíin regnum offà poni íuffit;dprefatus, quoad ibí có dítze pofterorum relíquiz forent, regnum ín familía manfurum:cre duntá; hacfuperfitítione extincia in Alexandro ftíirpem, quía lo« cum fepulturz mutauerít, Ar^ gaus moderate, cum amore po pulíadmíniftrato regno,fuccefo, rem filium Philippi reliquit: quí ímmatura morte raptus, t Europü paruulum admodum ínftítuit hae redem.Sed Macedonibus aíTidua certamína cum Thracibus*& IL lyrijs fuere, quorum armís uelutí quotídíano exercítío induratí, gloría bellíce laudis finítímos ter rebant.Igíturlllyríj ínfantíam re^ gis pupilli conténentes,bello Ma, cedonasaggredíütur:! quí pralío pulfi,rege fuo ín cunís prolato, X pugnaante acíem pofito;acríus certamenre^ petiuerunt, lanquam ideo uicti fuiffent antea,quoód bel^ lantibusfibí regis fui aufpicía defuiffent: futurí ucl propterea uíctores,quod ex fuperftitíone animü uíncédi ce: perant;fimul et miferatío eos ínfantis tenebat,qué fi uicti forent,captíuum de rege facturi uídebantur. Conferto£^ tag przlío,magna cade Illyríos fudere;oftenderuntd; ho fübusfuis priore bello,regem Macedonibus,non uirty3 tArcheo Perdice or4e culum« iEuropem 8ó IVSTINISHIS TORICI yuteriedlo; ut tem defuí(ie, Huic Amyntasfuc-—.g€ Alexandrifilij.] Bic Eufcbius ba» cedít,& propría uírtute,& 8 Abct, Alceta. lexandrí filij egregía índole ínfieniter clarus:cuí Alexandro tan. .Alexandri ta omníum uirtutum natura orlaus. T uictor cote tenderit namenta extítere, ut etíam Olympío certamíne uarío ludícro^ rum genere f cotenderít.Cum ín. terím Daríusrex Perfarum"turpi à Scythía fuga fummotus,neubiíqg; deformís,militíae damnis haberetur,míttít cií parte copíarü Mega bazumadífubigendà lhracia, ce teratg eius tractus regna, quibus pro ignobili momento erat acce fura Macedonía:qui breuí tempo re executo regís ímperío, legatis ad Amyntam regem Macedoníe míflis,ob(idesín pignus futurx pa cís ibí dari poftulabat.Sed legatí benígne exceptí,ínter epulasebríe tate crefcente,rogant Amyntái, ut apparatui epularü adíjcíat íusfamáílíarítatís, adhibitis ín conuíufüfuum filijset uxoribus et filiabus, íd apud Perfas haberí pígnus ac foedus hofpítij. Quíut uenerüt,pe tulantíus Períis eas contrectanti, bus,filius Amyntx A lexàder ro. gat patrem,refpectu aetatís ac gra' uítatís fuze abiret conutuío,pollící tus fe hoftíü temperaturü íocos, Quo digreflo,mulieresquoq; pau lum 50 eft Alexader ille Magnus Philippi filius, de quo poflea dicetur, tanetfi ifle quoq; ma gnus fucrit et infignis ob ura tutum ornaméta,et Olympij certaminis triumpbu. Fuit au tem Olympia certamé, ludus quidá et gymuici certamen, quod quinto quoq; anto ftez ri folebatin bonoré Youis O2 Lympici, apud Pifamet Elia dem Grecie oppida:et qui ui ei[Jet,donabatur corona olea gina:in eod, certamine Here cules primus corotiatus eft. b€Twpis Scytbia fic g4-] De bello Darij€» Scy tharit multa fcribit Herodo2 tus lib. 4.. circa medii libri. i€ Adbibitisin couiuium filijs. Herodotus boc facii ficexplicatlib.s.Coactus A« myntas iufiit aftidere focmis tas. Quue cit obtéperafJent, illico Perfe ntanullas illara tracforüt,utpote plufculo ui tto temuléti:nónulli etià ters tarüt[uauiari. Hac Amyntas intués,etfi iniquo ftebat ani mo,tamen pre metu Perfici nominis quieuit. Verl eius fz lius Alexáder ch adefJet,nea quaq id amplia tolerare po tuit tQ 20 LIBER SEPTIMYS, 97| tuit, fcdvogáspatré ut abiret, lume conuiuío euocat,cultiusex« Alexádri faa dixit fe bofpitibusomnia ex ornaturus, gratioresqy reductu^ Qumin legae bibitur que necefJariserát.| rus.In quaxülocum matronalí ex. tos Per[as. Quo abeunte, ait Alexider ornatoshabitu,iuuenes fupponit, ad perfas: Vobis bofpites c^ eosqs petulantíalegatorum ferro his feminis filbetfacilecon^ quodfubueftegerebantcopefce— eumbetis;prefevtim fi indi» ve iubet. A tgp itaínterfectís omüiz: Vera beoe caucritiscum qua quis co^" busíenarusrei Megabazus,cum; cumbere uclit;zmic enimfoé| Jecati non redírent,míttíteo cum 10 fépus cubadi aduétat,ey" exercítus parte Bubare,utín bella bene potos cfe temilentoss;^ facile et mediocre, dedígnatusi pfe uidco.Proinde bas famin4,| tre nedehoneftaretur pralío tam fi wobis cordi eft; finiteiread| o qe gétís.Sed Bubares ante bel Filienomen f landi quascumlotefe| him amore filie A myntacaptus, eratCyges, fihi, acapiatis. Fuec locus| o mi(fo bello;nuptías facít,depofi Alexader,approbatibus Per tísdg hoftilibus anímís,ín affinítafisegr e[Jas foeminas inmWlie— v iura fuccedit. Poft difceffum à bre veuittit coclaue,ac loi^ KXacedonía Bubaris: Amyntas demuirosleues malasbaben|. decedít,cuíus filio& fucceffo ae seminibus! Re ddro cognatío Bubarís no na tradiisqpugionibusite yy. 5 anti temporibus pacé prae iL, admorneid; dicens;^q... A S ML s roducib, ddmoneti dietis: Gir cerüetiam Xerxé cocilíauit, VosoPerfe à tobisin cond uium eftis omni munificétia accepti, quippe quibus et que babeamus et que ine uchire potu'ius,ed oninia reprefentaumus,et quod omnit maximá e[Letia no firasipforum matres c forores liberaliter exbibemus,st omi bonore affetti à nobis,intelligatis quibus vebus digni cflis: utiq; regi, qui os mifit venuncietis, à Greco quoda Macedonum principe,uos et menfa c7 lecto bene acceptos e[JQ. Heclocutus Alexader;fingulos Macedonas,quas foeminas effe aicbat, afidere 3o iufit fingulis Perfis. Quiuipofleaqua à Perfis atre lavi capere; illos obtricue ve.Et cum paulo pofEsiagna borum uirorum inter Perfas inquifitio fieret, Alea xander illos prudenter occupauit, tim multa alijs pecunia, tà forove fua nomis fie Cygiea Bübaridata,uiro Perfee, uniex inquifitoribus inteyfeclorum:ita boa rum Perfarti cedes deprehéfa, fed filentio fupprefta eft aclenus xtcrodotus, A "TArchelai t Archideuwn Eurydices fecus. philippusoba fcs bis datus Thebanis. S8 IVSTINKI adeb;ut cti Girecíam F uelutí tempeftas quedam occupaffet,! inter Olympum Hemumdé montesto tius regionis eü ímperío donaue. ud».l ít. Sed nec uírtute mínus,quàam ^ /Perfarumliberalitateregnum am íauít. Per ordinem deínde fuc. ccíTionisyregnum Macedonía ad Amyntam fratrís eius t Menelai filum peruenit.Hic quoque ínfi, enís induftría,&€ omnibus impe" ratoríjs uirtutibus ínftructus fuítz quí ex Eurydicetres filios fuftulít, Alexandrum, Perdícam, Phílíp: pum Alexandri Magni Macedo nís patrem,& filiam Euryonem. Ex Cygza aute Archelaum,t A^ rídeum,Menelaum,quí cum Illy, ríjs,deínde"cum Olynthíjs era. uía bella geffit.Infidijsautem Eu. rydíces uxorís," quae nuptías gene rí pacta, occidendum uírum, regnum adultero tradendum fu Íceperat,occupatus fuiffet, ní filía eilícatum matrís,& fcelerís confi HISTORICI &€velutitépeflas ques dam.) Suprà lib.z. diciturg quód omris Grecia uix cape re potuit omne Xerxis exer citt. l€Inter Olympi. Eft obympusThe[falie mos, Hamus ucro mons Tbracie, baud procul à Danubij viuo diflsns. vide figuram fuprá lib.5 in ea enim uterq; fina tus eflmons. m€ C&ROz bnthijs.] Obyntbij ab urbe Thrace Olyntbo fic dicti funt. à CQuenuptiage teri pacta.) Scelefüfimamu lier Amynte marito parat infidias,ut iouis fruatur nua ptjs,népecum filie marito, illid; regnum tradat:fed prua dens filia confilik fünefti pa tri aperit,liberatq; ab intetta fata tece, At quod in marito efficere nequiuit,in filijs, Ale xandro c2 Perdica, crudea lifimamaterexercuit.—— lía prodidíffet.Functusitag tot perículis fenex, deceffit, regno maxímo ex filijs, Alexandro tradito, Igítur Ale, xander ínter príma ínítíaregni, bellum ab lilyrijs pacta mercede,& Philippo fratre dato obfide, redemit, Interíe cto quog;tempore per eundem obíidem cum Thebanis gratíam pacísreconcilíat, queres Philippo maxima íncrementa egregia índolis dedít.Síquídem triennío"'hebísobfeshabítus,príma puerítiz rudímenta,ín urbe feue. ritatís — 10 26 30 LUYBER SEPTIYIMVS: 89 e€ Epaminóde.])Law rítatísantíquae,X ín domo*EBpat» commendatio Epaminon mínondx fummi et philofophi&€ de fuprálibro fexto in fine! imperatoris depofuít. INec multo abunde defcribuntur. poft Alexader ínfidijs Eurydíces matrísappetítus occumbít:cuí A myntas ín fcelere depre henfz,propter communesliberos,ignarus eifdem quan. doque exiítiofam fore,pepercerat, Frater quoq; eíus Per. díca parí ínfidíarum fraude decipitur.Indignum prorfus, libídínis caufa liberos à matre uíta príuatos, quam fcelerum fuorum fupplícijs,liberorá cotemplatío uíndícaue, rat, Perdíca hoc índigníor cedes uídebatur,quod eí apud matrem mífericordíam, nec paruulus quídem filius coci, íauerat.Itaque Philippusdíu non fe regem, fed tutorem pupillí egít. At ubígrauiora bella ímmínebant, ferumdg auxilíum ín expectatione ínfantís erat, compulfusà po. pulo,regnum fufcepit. V teft íngre(Iusímperíum,magna Exempli cru delitatis et im pietatis mae ternz crgallis beros, de illo fpesomniíbus fuít,& propter ipfius íngeniü,quod Philippi magnum fpondebat uírum,€ propter uetera Macedo. gef. níz fata,qua cecínerantuno ex A myntz filijs regnáte, florentíffimum fore Macedoni ftatircuí fpei fcelus matrís hunc refiduum fecerat.Príncípio regni cum hínc cae des fratrum índígne peremptorum, índe hoflíum multí tudo,hínc ínfidíarum metus,índe ínopía cotínuí belli&C exhauflí regní,ímmaturam ztatem tyronis urgeret;beL, lad uelutí confpíratione quadam ad opprímendam Ma cedoníam,multarum gentíum ex díuerlis locís uno tem pore confluebant,quoníam omníbus par effe non pote. rat díípenfanda ratus, alía ínterpofita pactíone compo. nít,alía redemit facillímís quíbuftgagerefTisquorum uí CtoríaX milítum trepídosanimos i naret ly contem ptum fibi hoftium demeret, Prímum illícum Atheníen fibus certamen fuít,quibus per ínfidías uíctís,metu belli grauiorís.um ínteríicere omnes poffet, incolumes fine m thoi trauruche Taltore tarifba Exempli mo derationis in Pippo. o5 IVSTINI HISTORICI tecio dímifit, Poftthacbelloín— p«Regis Molofforumfz fityrios tráslato, multa millía ho^— liam.) Suit Molofii populi fti cedit. Vrbem nobilíffima La— Epiri. Nam fecundum Teo tilTam capit. Hinc T heffalix non— pompum fuerit quatuordee prada cupídítate/fed quodexercí| cim Epirotarum gétes,é quis tuí fio robur T helfalorum equiti bus celeberrimi faerit Cbao adíungere geftíebat, nihil mínus nes e Molofi. q€ Mes quàm bellá metuentem ,ímproui thonam wbem.] Vrbs eje fusexpugnat,unüd corpus equi, Ne[Jeniorum,in Peloponne tum,pedeftríumd copíarit ínuicti fofalieet fita. exercítus fecít. Quibusrebusfeliciter proueníétíbus, O^ Iympíada t NeoptolemíP regis Molotforá filíam uxor ducit,conciliante nuptías fratre patruele,ftutore uírgínís TArymbarege Molofforum, quí fororem Olympíadís 'Troadam ín matrímoníum habebat;quaz caufa illi exítig malorumd omniüfuit.INa dum regni íncrementa affini; tatePhilíppi acquifiturü fe fperatproprío regno ab eode príuatus ín exilio cofenuít,Hiís íta geftís, Philippus fam noncótentusfummouere bella,ultro etíá quíetoslaceffit, CüMethoná urbé oppugnaret,in pretereunté de murís fagitta íacta,dextrü oculüregis effodit. Quo uulnere nec fegníor ín belli,nec íracüdior aduerfus hoftes factus eft, adeo ut interfectis diebus pacé deprecátibus, dederír, nec moderatus tantü,uerumetià mítis aduerfus uíctos fuerit, IVSTINI HISTORICI LIBER OCTAVVS. SX WRAECIAE cuítates 7 J Eriffimabec Saluft 4. a*-| dum imperare fingu fententia comprobae E laecupiüt, imperium— tur im Grecie ciuitatibus; S F3 omnes perdíderunt.| Cócordiaparue rescrefcht, zz Quippe ín mutuum difcordiamagne dilabuntuv. Dun A Li*] 29 'o 20 39 LIBE Dpunmenim Greci e urbes ine ter fe perpetuo di[Jideret, cz altera alteri imperare cóiens deret,infinuans fe ds Mace donis rex,omnes fio fubiecit imperio,id quod Wfinus inis tio buius libri oflendit:Gres cie inquiés,ciuitatesdii impe vare fingule cupiat, imperi& omncsperdiderüt. a€ Pbi lomelo quodam ducc.) Hattc biflorism. Diodorus. Siculus in feptimo atio Pbilippi fic defcribi t: Cii pro certo babe rct Philomelus, Boeotos má gnas copias contra fe ducez rejflatuit conducere affatim mercenariora nulitum. Sed cumea ves pecuniam ingene tem expofceret,coactuseft in ijcere manus vebus facris, ez oraculum diripcre. Pollicenz te autem co fhpendia integra cum dimidiatis, ocyus ad ek magna bominum uis conflue xit, offcrenium fe. bello ob «mpla praemia. Scd nullus ue tiq; probiingenij uiv ei milis tie nomen fium. dedit, tans tum qui erant fumme im probitatis,«y lucri gratia dcos infuper babentes ,a2 lacri animo ad Pbilomelum eoncurrebant,ut breui là ROCTAVYS o exítíum fine modo ruétes,ab om, níbus uíctz periere: quíd fingulae amítterent,non nifi oppreíLe fen, fcrunt.Síquíde Philíppusrex Ma cedoníz uclutí e fpecula quada li bertatí omníum infidíatus, dum contentíones cíuítatum alít,auxili um ínferioribus ferédo,uictos pa riter uíctoresdq fubíre regíam fer^ uítutem coégit.Caufa& orígo hu íus mali Thebaní fuere: quí cum rerum potírentur,fecundam for^ tunamímbecillo anímo ferentes, uíctos armís Lacedamoníos,& Phocéfes,quafi parua fuppliícía ce dibus& rapínisluiffent,apud co. mune Gracíz concilíum fuperbe accufaucerüt, Lacedemontjs crími nídatü,quod arce Thebaná índu cíarü tepore occupaflent, Phocen fibus quod Boeotia depopulati ef fent,prorfusquafi poft arma et bel Iá,locá legibus reliquiflent. Cáíiu^ dicia arbítrío uíctorum exercere tur,tanta pecunía damnátur,qu&^ ta exoluí non poffet. Ieítur Pho. cenfes,cum agrís,liberis, coníugíbusdg príuarent, de(peratis rebus, 3 Philomelo quodam duce uelut deo írafcétes, templü ipfum A pol linis Delphís occupauere, Inde auro et pecunía díuites, conducto mercenarío milite)bella T hebanís m t Philomenes 1Alij, Octtoz manus, quida Oenomaus. 02 intulerunt, factumd; Phocenfium tametíi omnes execrarentur,pro, pter facrílegíum,plus tamen ínuí díz Thebanís,à quibusad hác ne ceffitatem compulfi fuerat, quàm ipfis íntulít.Itag; auxilía hís& ab Atheníenfibus€ à Lacedaemo, nijs mííIa. Príma ígítur congref IVSTINI HiISTORICI exercitum equitum e» pea ditum ferme decem millium comparauerit, quos in Los crenfem agri duxit: factisds ei obuiá Locrenfibus et Boro tis uiresiüclas babentibus,ez queftre prelium commiffim efl,in quo Pbocenfes fuperio [ionetPhilomelus Tl'hebanos caftris exuít, PSequentí pralío prímus ínter confertiffimosdímicas, cecídít,& facrilegij poenas ímpío fanguíne luit.In huíuslocum dux t Onomarchus creatur; aduerfus quem* Thebani, The(lalíd; no ex ciuibus fuís, ne uíCtorís potétíam ferre non poflent, fed*Philippü Macedoníz regem ducem eligüt, & externz domínatíoní,quam ín res füerüt. Hinc ThefJali cz propinque ciuitates focie, coacto fex millium bominura exercitii Locridem uetea runt; factoQ; certamine cum Pbocéfibus,et ipfi uicti funt. b q Sequenti pralio.] Diodorus Siculus alterà pre lium fic defcribit: V troq; des mum exercitu. concurrente, leue certamé inceeperüt. Sed poflea acriter cz totis uiribus pugnatum eft, Bocotid; quum militum numero longe boftbus pre[larent, Pbos cen[es profligarunt.Per loca autem pracipitia,et que anguftos exitus baberét, quum faga fieret, ülites multi Pbocen[ium interfecti funt. Et Pbilomelus auda cia incredibili depugnans,multis affectus uulneribus,in locum quendam prerus puuam,ez unde non facile poffet euadere inclufus,fupplicia que nonnunqua in captos edi folent,timens, fefe illinc precipitem dedit:cz ad eum modum,per[o luta deo pocta debita;extinctus eft. Tunc Onomarcbus,qui fecum orditics duce bat, fufceptaverum adminiflratione,exercitus reliquias reduxit, ey fuga fe reci pientes militesin umm cogebat. c.€ T bebani TbefJaliq;. Ex Thebanis, Bocotijs, Locrenfibus c7 T be[Jalis unus füit exercitus conflatus,contra exercia tum Phocenfium c7 X acedemoniorum,id quod bic monédum duximus,ne noz minum uarietaslectori imponeret. d.€ Philippi Macedonia regem. Stulti fuit ey imprudens Thebanorum confilim;qui affampto externo duce,liberta tem fuam amiferunt,ey totam Greciam diferimini e xpofucrunt, Et Corona 10 20 30 LIBE e€ Coronas laurcas.] Laurusarbor femper uirens, Apollini facra babetur, ce» fcitg; plurima in. Parnaffo nonte;ubi eg Delpbicii Az pollinis fiit oraculum. Hac &r bore uictores olim coronaz bantur. Philippus uero milia tibus fuis iufsit coromas laua rcas imponcre,ut boc indicio offenderet fe deorum iniurias ulcifci,cum tamenalind babe ret in animo. f€ Angus fias Tbermopylarii.] Mos Octa ab oriente in occidenté extenfis,in cacumen extolli tuve in rupes acutas, pres viptas,precipitesq; finitur, € paruum atque anguflum uiatoribus à littore Locrospe tentibus c ex TbejJalia,des relinquit tvafitum;qui tranfi tucpyle;id eflportus qz an guftie uocátur:ct binc T her mopyle Sit enimibi prope iberme e calide aqua nas gnoin bonore. g€ Profa erilegio publico.) Audi quid Diodorus Siculus de iflo faz erilegio c7 eius ultione fcriz bat: Qui facrilegij inquit, il lius aliquid omrino attigea vunt,dco autore meritas pore R OCTAvvS, 93 fuis tímuerunt, fponte fuccedunt, Igitur Philippus quati facrilegij, non Thebanorum ultor efTet, om nes milítes* coronas laureas fü, mere iubetatq; ita uelutí deo duce ín przrlía pergít. Phocefes infigni, bus deí cofpectís,confcientía deli Corü terríti, abiectís armís fugá capeflunt, poenasdg uíolatze relí, gíoís fanguine et cedibus fuís pe dunt. Incredibile quantiea res a; pudomnesnatíonesPhilippo glo ría dedit.Illüi uíndícé facrilegn,il^ lum ultorem religíonum,quod or bísuíribusexpíarí debuit ,folum qui píacula exigeret, extítílIe dí» gnum. Itaque di]s proxímus habe tur,per quem deorüi maíeftas uíndícata fit, Sed A theníeníes audíto bellí euétu;ne in Girzcíam Philip, pustranfiretfanguftías"'hermo pylarum pari ratíone, ficutí antea adueníentibus Períis,occupauere, fed nequaquam fimili autuírtute, aut caufa. Síquidem tüc pro liber; tate Graecioenunc Spro facrilegío publíco: tuncà rapina hoftíü tem pla uíndícaturinunc aduerfus uín díces templorü raptores dcfenfu, ri: agunt fe propugnatores fcele ris,cuíus turpe erat alíos uíndices fuífle,ímmemores prorfus, quod m 3 nas fubierunt, Nobilifüme M rcbus(uís illo deo etíam. b perfidie et impietatis exemplà in philippo. 94 cófiftor& autore ufi fuerant, quod íllo duce tot bella uíctores ínierát, tot urbes aufpicato condíderant, tantum imperíum terra marique quafierát, quod nihil fine maiefta te numínís eíus, aut príuatae und aut publíce rei gefferant, lantum facinusadmi(ifle íngenía omní do Grína exculta, pulcherrímis legt bus ínftitutísq; formata ,ut quod unde pofthac fuccenfere íure bar barís poffint, non haberent. Sed nec Philippus melíoris fidei ad uerfus focíos fuít.Quíppeueluti tí mensneab hoftibus facrilegtj fcelere uínceret ,cíuítates quarü pauIoante dux fueratquz fub aufpícíjs eíus milítauerant,qua gratula tx illí,(ibidg uctoríam nactz fue. rant, hoftilíiter occupatas díripuit. Coníuges/liberosd; omníum fub corona uendídít. Non deorum ím mortalium templís,non edibus fa erís,no dis penatibus publicis prí uatísdy,ad quos pauloante íngre£ fus hofpítalíter fuerat, pepercit: prorfus ut non tam facrílegij ul^ tor extítílIe, quàm facrílegiorum licentíam quafiffe uideretur. Inde ueluti rebus egregíe geftis, ín Cap padocíam trarjcit ,ubí bello parí perfidiagefto,captísig per dolum & occiíis finitimis regibus,uniuer fana S IVSTINI HISTORICI eiiam ciuitates, que eaima pietatefe. adflvinxevant, ab Antipatro fuccedente tempo re deuicle,eo imperium cz li bertatem fuam miferé perdiz derunt. V xores quoq; Pboa cenfium principum, que ua fe funtmonilibus raptis fe ex ornare, impij facinoris poce ts n0 euitarunt. Que enim Hclenes monile ge[lare eft fo [ita in meretricium probrum incidit pulchritudine fua cá expetentibus proftrata. Alte reo quod fuerat Eripbyles, fubinde ad ornatum utés, quie filius quem natu maiorem ba bebat,in favorem concitatus, ignem domui inicci[Jet, intva cam uius incendio extincta eft. Eod; pacto qui deum con téptui babere uerit no funt, fupplicijs que narrauimusab ultoribus dijs affecti funt. Ruofus qui oraculo fubfidii tulit Pbilippus, poft id fadt indiesves fuas auxit, tandéqs pictatis fue beneficio ab uni uerfa Grecia imperator ape pellatus eft, eo fult vegnit am s pliffani omnii que effent in Enropa effecit. Et infra fic feribit: Poftmodit in The[Jas lià cótendens,tyranis aliquot 2A qi 20 20 ET] LIBER OCTAÀYVYS qui ciuitates opprimcbant ex pulfis, magna beneuolentia "rheffalos omnes fibi deuinz xit,ex cori focietate fperàs, Grecos pariter in anicitiam fuam traducit iri: quod fané euenit. Cotermini náq; T beffalis Graci, uicinorum factà fequuti, fadus eum Philip po inemnt. b€0O« lyntbios.] Eft Olyntbus urbs Tbracie maxima, cu» lus fummos magiftvatus Laz fibené x Eutbycraten Pbiz lippus induxit, uti eam fibi proderet: quam captam dis ripuit, oppidianósque oma nes cum preda: alia uendiz dit: co faclo, pecuniam mul» tam ad belli ufum confequue tus eft, ceterasq; urbes fibi vefiftentes perterruit. Datis autem muneribus meritis ue nicuique militum, qui flves tue pugiauerant, ingenti pe cunia mi[Ja, fibi conciliauit eos quiin urbibus urijs pos tentie maloris erant, adeó, ut multosad patriam proden dá illexcrit. Nec ipfe id dife fimdabat,fe magis uri co» pi«, quàm armis imperium auxiffe,palám folitus affcueo 95 fam prouincíam ímperio Macedoníx adíungit, Deinde ad abolendam ínuídíz famam qua ínfignís prater czteros tunc tempo rís habebatur, per regna mittit,et opulenti(fimas cíuitates,& phana ac templa, qui opinionem fererent, regem Philippum magna pecunía locare,& muros per cíuitates,€ phana ac templa facíenda ,& ut per praconcs, fufceptoresfolícitarenturquí cum ín Macedoníam ueniffent, uarijs dilatío níbus fruftrati;uímregíz maíefta tís tímentes,tacítí profícifceban tut. Poft hach Olynthíos aggre^ dítur. R eceperant ením per mífericordíam poft cedem uníus, duos fratres eíus,quos Philippus ex nouerca genitos,uelutí partícípes regni, interficere geftiebat, Ob hanc ígítur caufam urbem antíquam& nobilem excíndit,& fratres olím deftínato fuppliícío tra; dít, predáque ingenti, paríter& parrícidij uoto fruitur. Inde quaÍiomnía que agitafTeranímo,eilí^ cerétauraría ín T heffalía argenti metalla ín Thracia occupat, Et ne quod íus uel fas ínuíolatü praeter, mítteret, píratícá quoq; exercere inftítuít.Físita veftís forte euenit rare, Atbericn[es quibus iam Pbilippi incrementa erant[ufpeCta, ominibus Veteratoris exemple Bellum Olyn thiacum. pbilippi iniu fita. trheffali o6 IVSTINI! HIS uteum fratres duo reges T hraciz, non contemplatíone íuftítíe efus, fed ínuícem metuentes nealteríus uiribus accederet dííceptatíonum fuarum íudícem elígerét. Sed Phí lippus moreíngeni) fuí,ad iudici, um uelutí ad bellum, ínopinanti^ bus fratríbus ,ínftructo exercitu fuperuenít,& regno utrunque no íudícís more, fed fraude latronis, ac fcelere fpolíauit. Dü haic aguntur)legatí Atheníenium petentes pacem,ad eü uenerunt;quíbus au dítís,& ipfelegatos Athenas cum pacís conditionibus milit,ibid ex commodo utrorüque pax facta. Ex caterís quoq; Grecíe ciuitatíbus,nó pacísamore,fed bellí metu legatíones uenere.Síquídem cru. defcéte íra,t/Thebaní Boeotij que orát,ut profeffum adueríum Pho ceníes ducem, Gracía exhibeat: tanto odío Phocenfium ardentes, ut oblítí cladium fuard,períreípfi, quàm non perdere eos pracopta, rent,expertam(p Philíppi crudeli taté patí, quam parcere hoftibus fuís mallent. Contra Phocéfium Icgatí adhibitis Lacedaemonijs& Atheníenfibus, bellum depreca: TORICt in quos Philippus bellum. fiu feiperet,auxilia contra eum mütebant. Perlegatos etiam adbortabantur. ciuitates, ad libertatem tuendam, c7[upz plici de bis ciuibus qui pros ditionem molirentur,fumene dumyomnibus eis auxilia pol licentes Inflammabat eos ma xime ad propugnationé Gre cie Demoflbencs,tutc tem poris Grecorum onniik acer virus indicédo:fed nullo pa €lo reprimi ualebat indomita libido,que plerofq; occupas ucrat urbes fuas prodendi. Tam laté peftisilla Graciant tüc infecerat. Propterea ailit Pilippum,quumurbe quam piam egregie munitam cape ve cotaretur,aceius loci quiz dam contra omtem impeti tutiftimam ac fermé inexpue gnabilem eá efte diceret, que füaffe num. etia aurum. eius urbis moenia tráfcendere cf fet impofiiblle.Expertus nie miri erat Philippus, que ar mis capi non poftunt, auro fa cillime expugnari folere. bantur,cuiusab eo dilationem ter íam emerant. Foedum prorfus,miferandumd fpectaculum,Gracciam etíà nunc & uiribus& dignitate orbís terrarum principem,regum " certe 10 | | 20 TE Li] 20 30 LIBER OCTAVVS, 8 CTunc primi Phocene fes-Trraiectis enin Thermo p»lispoft Locros primi oce currerunt Pbocenfes, fiti in teriflbmum«2: Actoliam,et babentesad orientes Bacotiz «n. Quam uero crudeliter Pbilippusegerit contraomz nium[pen, fatis bic offendit Iuflinus.A principio ciu[ino di fermones paffim iactabat, fe uclle bell pro Grecis con tra Perfas fufcipere, quorunt impia facinora in res facras ulcifci deliberaret. Per que bencuolos maxime Graecos fi bireddcbat, bumané preter id ac liberaliter cosomnespu blice cz priuatim tractans. Tandem ciuitatibus Grecie denunciauitaliqua fe cupere dc comuni omnium commos do confultare.Ytaq; Corintbi conuentus babitus e[l,in quo multum de bello contra Pera faslocutus, fpemq; bonam es ius rei facies, animos eorum qui cóuenerant ad negocium comprobandunm induxit:noz uiffaneg; à Grecis omnibus dux c poteLitis fummeim perator appellatus, apparae tum magnum ire coepit coa piarum que. contra Perfas 97 certe gétiumdg femper uictricem, & multarii adhuc urbium domi nam,alíenís excubare fedíbus,aut rogátem bellum, autdeprecante, ín alteríus ope omnem fpem pofuilfe, Orbís terrarum uíndices eo ufi difcordia fua,cíuilibusdg bel^ lis redactos,ut adulentur ultro for dídam paulo anteclíentele fue par tem;€ hoc potííIimü facere T hebanos Lacedemoníosq, antea ín, terfetimperíü agítantes, nüc Cirae cía ímperátísaemulos, Philippus ínter hecuendícatíone glorie fuz, tantarü urbíü faftígiüi agitat, atqs utros potíus dignetur zítímat, Se creto igitur auditís utríftg legatíonibus,hís ueníam bellí pollicetur, íurcíurádo adactís,refpofum nemíní prodíturos,illís cotra uentu rum fe,auxiliumdp laturü: utrofqy uetat parare bellum,aut metuere. Sícuaríato refpofo,fecuris omnibus, l'hermopylarü anguftías oc, cupat.! Tunc prímum Phocenfes fecaptosfraude Phílíppi anímad. uertentes,trepidíad arma confugi unt,Sedneq fpatíüerat ínftruendibellínec tempusad contrahen, daauxilia;& Philippus excídíum mínabatur,ni fieret dedítío, V íctí igit neceffitate, pacta falutefe dedunt, Sed paciío eíus fidei fuit, n t Alij, impes rine qe. Pborenfium excidium. yvoug erádoe Exempliuitte pietatis erga cognatos. 08 IV$TINI HISTORIC!I cuíus anteafuerat deprecatí bellí ducende effent. His prafti promíflio. Igitur cedütur paffim,| gijsfacile fe Grecorum impe rapíunturd;:non liberi parentí^ rioinfinuauit,ey tandem o2 bus,no coníuges mariítís, noódeo- fiédit,ck máximo totius Gr& rum fimulachra templísfuísrelín cie incommodo, fillacem ani quuntur, Vnum tantum mífe-"um fuum;quado nedum in rísfolatíum fuít quod cum Phí«| refifentes; ueram e7 in cos lippus portíonepredefocíosfrau quiillum produce elegerurit, daffet;nihilrerum fuar&apudíni, celis futt. mícosuíderunt.R euerfus ín regnum,ut pecora paftores nunc ín hybernos, nücín acftíuos faltus tratjcíunt, fic ille populos& urbes. Vtílliuelreplenda,uel derelínquenda qucqueoca uídebátur,ad libidínem fuam trásfert, Mífe; randa ubíg;facíes,et excídío fimilís erat..:NO quídé pauor ille hoftílis,necdiífcurfus per urbé militüerat,non tumuL tusarmorü,non bonorü atq; homínü rapina, fed tacítus maeror& luctus,uerentíbus ne ípfz lachrymz pro contumacía haberent.Crefcít diffimulatione ipfa dolor, hoc altius dímí(Tus,quo mínus profiterí lícet. INGc fepulchra maíorum,nunc ueteres penates,nunc tecia ín quibus ge niti erát,ín quibusdp genuerant, confiderabát, Miferates nunc uícem fud,quod ín ea diem uíxiflent; nunc filiorü, quod non poft eam díé natí eflent. A lios populos ín finíbusípfis hoftibus opponit, alíos ín extremisregni termi nísftatuít,quofda bello captos ín fupplementis urbiit di uídit;atg; ítaex multís gentíbus natíonibusi;, unum re^ gnum populumd conítítuít, Copofitís ordínatísds IVa. cedonie rebus, Dardanos,caterosqp fínítímosfraude captos,expugnat. Sed necà proxímis manus abítínet. Si, quídem Arymbam regé Epirfuxori fuc Olympíadíar: ctíffima cognatione functi, pellereregno ftatuit,atqs A lexandrum príuígniü eíus,uxorís Olympíadis fratre,pue tum honeftz pulchrítudínis,in Macedonià nomíne fo, X Oris 29 30 Án NANI RM 20 30 LIBER NONVS £otís accer(it,omnique ftudío folícitatü ín fpemregni(i mulato amore ad ftupríconfuetudiné perpulít, maíora in eo obfequía habíturus;fiue confcientíze pudore;fiue re gnibeneficio.Igítur cum ad x x..annos perueniílet, ere, ptum Arymbz regnum puero admodü tradít, fceleftus Tn mercedem ín utroqj. Nam nec ín co ius cognatíonís feruauít,cuí ade perpetrati(ln miítregnü:eteum cui dedít,ímpudicüfecitante,pregem, pri. IVSTINI HISTORICI. LIBER NONVS, P Hilippus Macedonum rex ch paulatim graf^ farctur in alienis ditionibus, adijt Byxantit nobilé Thra cia wbem,oppugnauitQ;eá, quod Pcrintbijs auxilia mis fiffent. Hac urbs primo à Pau[aniarege Spartanorum codita cfl, et per fepte annos polJcfJa- Deinde uariante wi éloria, nunc Lacedemonioz rum, nic Atbenienfium fait. Longe autempoft, banc ure bem Cojlintinus imperator, quo Parthorum excuvfiones cüpefceret,Wmperij fedé con füituitcamQ; ampliauit, no» sa moenia erexit,eg turribus ornauit, ut magis deori babi tacilii d homini uideri pofz fct Tvafluit in eáomtis Ro $2xg IN Gracíam PhilipMas) puscum ueníffec foli 4$ citatus paucarum cí, E uítatü díreptione,& ed prada modícarü ur. bíum, quantz opesuníuerfarum eflentanímo profpiciens, bellus totí Grzccíz ínferre ftatuit, Ad cu íusemolumentü egregie pertínereratus,fiibí Byzantiü nobile&€ marítímàa urbem,receptaculà terramarít coptjs fuísfuturü,ín po^ teftatem redegiílet. Eandem clau. dentem fibí portas obfidione cín. xít.Hacnang; urbs codíta prímo à Paufanía rege Spartanorü,et per fepté annos pofleffa fuít. Deínde uaríante uictoría,nüc Lacedemo níorü,nüc Athenien(iü furís habi ta eft. Qua íncerta pofleílio effe, citut nemíne quafi fua auxilijs íu n2 99 Byzantium, Cenflantino s. cf, quo cot ditum. prima Alexá dri militia. 100 IVSTINI uante,libertatem conftantíus tue. retur. Igítur Philíppuslonga obfi díonís mora exhauftus, pecunía commercíum de píratíca mutua, tur.Captiís ítagy cetum feptuagíntanauibus mercíum,X diftraciís, anhelanté ínopíam paululum re: creauit, Deínde,ne uníus urbís op pugnatíone tantus exercitus tene HISTORICI mane dignitatis gloriant,er tomen urbi nouam Roma indidit: fed uicit obflinatio uudgi,ut à conditore Coflante tinopolis wocaretur. Pofleri quoq; imperatores mirum in modum eam exornauerunt« Fuit triágularis forme,ct ale luit mare duo ciuslateya;terz tium uero contingit terram. Anno domini 4.53.4 Mau mete Turco bec urbs ultra quinquaginta dies eft obfefz fio et tandem expugnata.Ha buit tyránus in eiusexpugna tione trecenta millia pugnas torum, difiectóque bombare dis muro, ffJa oppleta cft ut Turci per ruinas facile ingrederentur. T uc Paleologusimperator,qui fuit de Paleologorum Genuenfium clarifeima faamilia,non ut regem decuit pugnauit, fc fügiés,in ipfis porte anguftijs cadens pedibus calcatus obijt, Et quonia pau ci aderant qui hoftium impetum fuftinerent, ey multi ex eis occubuerunt, capta eff ciuitas eo omnia mifcentur cedibus c7[lupris,ez pre mimiavapiendi auas ritia boflesin mutuam gra[Jantur perniciem. Coacti funt ferui uerberibus€7 tor mentis abdita ferutari ac eruere, inuentiq; funt non pauci thefauri, quos ciues à principio belli nfoderát:quibus fi pro defcnfione urbis ufi füiffent,uita fuam co patriam fortaffe feruaffent. Sed auavo in aurum nulla poteflas Paulo poft ifit tyrannus captos principes eg optimates ciuitatis decollari. a.€ Cherfoncne fim urbes.) Dicitur Cherfonefus 2 Cherronefus,er eft terra que fave undiq; mari cingitur, boc eft, peninfula;que per Yflmum iungitur ucluti per mas mum continenti. Eft enim Grecis yeip manus,«y vna infula. Hinc Cbere fonefus. Sed Cbevfonefusefl à yteares terra, et vjos infula. Cberfonefus itaq; cuius urbes Philippus cepit, füit Cbevfonefus'Tbracie, in quam ab Aftaminori Xerxes per Hellefpontum ficit pontem,de quo fupra libro tertio diximus. retür,profectus cü fortiffimísmul tas? Cherfonen(ium urbes expuenat,Filíum Alexádrum decem & octo annosnatum,ut fub mili tía patrís tyrocíntj rudimenta deponeret,ad fe accerfit, In Scythíà quoq; przdandií caufa profectus efimore negocíatiü,impéfas belli 10 20 30 10 20 30 LIBER NONVS 103 b ciflrianorum.]iftrias alío bello refecturtts.Erat eo temni uidentur effe Mofij inf«^ porerex Scytharum t Matthazeas; riores, qui falicet fedemba? quí cum bello P Iftríanorum prae bent uixtaoftaVtri feu Das meretur,auxiliumà Philippo per tibij,ultra que fut Sarma/— Apolloniéfes petit, ín fucceflione te ct Scytbe.De quibsHe./ eum regní Scythíz adoptaturus: rodotus fic dicitin Melpome| cum ínterím l(tríanorürex decene: Tbracia tellus in mare dens,& metubelli,& auxiliorum intendens, Scythice pretet^.— meceffitate Scythas foluit. Itaque ditur, qua fimm faciente, NTatthaeas remíflis Macedonibus Sotbiaexcipit,er illic fier venumcíari Philippo fubet, neque mare fubit, ofto in uent(. sy iliam eiusfe petiffe, neq; ado^ Eurum conuerjo, ptíonem mádafle.NNam neg; uíndícta Macedonü egere Scythas,quibus meliores forent, ned; heredem fibi íncolumifilio deeffe, Hís audítís Phi^ lippus,legatos ad Matthaeam mittit, mpenfa ob(idionís portionem petentes,ne ínopía bellum deferere cogatur: quod eo promptíuseum facere debere, quod míffisà fe ín auxilium eíus milítibus, ne fumptum quidem uíx,non modo officij precía,dederít. Matthzeas ínclemétíam coelí & terra fterílitatem caufatusqua non patrímonijs dítet Scythas,fed uíxalímenta exhibeat, refpondiít;nullas fibi opes eíle,quíbus tantum regem expleat:& turpíus putaret paruo defungí,quam totum abnuere,Scythas autem uirtute animi et durítía corporís,no opibus cenferí, ui^ bus derifus Philippus, foluta obfidíone Byzantíj, Scy. thíca bella aggreditur, praemííTis legatís, quo fecuriores faceretquinuncient Matthzeze,dum Byzatíum obfidet, uouiffe ftatuam Herculi, ad quam ínoftío Iftrí ponen, dam(e ueníre,pacatum acceflum ad religionem deí pe. tens,amícusípfe Scythís uéturus.Ille,fi uoto fungí uclít, fiatuam fibi mítti íubet,non modo ut ponatur,uerumetíamut ínuíolata maneat,;pollícetur, Exercíti autem fi, n 3 TEG&eas victoria Phis lippi de Scy^ this. Equabus ideo utuntur, quod urinam. curfu non impedito reddunt, 102 IvVvSTINI HISTORICI nes ingredí negat fe paflurii;ac(1ínuitís Scythísftatua po nat,eo digreffo fublaturü,uerfurumd esftatuc ín aculeos fagíttarü. Hís utríngs írrítatís anímís,praelíüi comíttítur. Cü uirtute€ numero praftarét Scytha, aftutía Philip, pí uíncunt:uíginti millía puerorü ac foeminarum capta, pecorís magna uisjauríargentíd níhil, Ea prímum fides iínopíz Scythíca fuit: uiginti míllía nobili equarum ad genus faciendum ín Macedoniam milTa.Sed reuertentí à Scythía* Triballi Philippo occurrunt. Negat fe tranfi^ tum daturos,ní portíonem accípíant prada. Hínc íurgí^ um,& mox pralíá, In quo íta ín femore uulneratus eft Philippus ,ut per corpus eíus equusinterficeretur, Cum omnes occifum putarét, praeda a. mííTa eft. Ita Scythíca uelut deuota fpolía pene luctuofaMacedoni busfuete. V biuero exuulnere pri mum conualuítdíu diffimulatum belli Atheníe(ibus infert. Quorum caufa T hebanife íunxere, ne uíctís metuentes Atheníenfibus, uelutí uícínum íncédíum bellí ad fctranfiret. Facta igítur ínter duas paulo ante ínfeftillimas cíuitates focietate legationibus Girzecíà fatígant,comunem hoftem putant communibus uíribus fummouen dum.Neq, ením ceflaturá Philíppü.liprofpere príma fuccefferint, nífiomnem Gracíam domuerít, Motz quadam cíuítates Athen en(ibus fe iungunt; quafdà autem ad Philippum bellí metus traxít. Pralío comiflo cum Atheníenfes longe c€Triballi.] Apud Pto lemei inuenis Triballos ula tra Haemü monté iuxta Das nubium inter Myfia fuperios rem c7 inftrioré collocatos. d€ Belli Atbenienfibus infert.) Hoc belli Diodorus fic defcribit: Ca Grecie mid te ciuitates Pbilippo«micis tia iuncte eJent, illeq; totius Grecie dux. appellaretur, cotendebat Atbeniéfes clade aliqua copefcere, nec dubita bat de uictoria; quod fciret ilz losob fadus percu[Tum impa ratos fe offnfirit, quod c cótigit. Nà occupata Elatea, tioclu quidà Atbenas excure rerüt,nkciantes urbé illa cas ptá et quod Philippus cum exercituin agrh Atbenienfià reda Lis] 20 30 t UNIUS t 10 20 30 LIBER NONVS, vecfa effet uétuvus.Cofterna ti rei bellice duces, couocaz vütuniuerfum populitintbea tri;et expo[uerüt illis caufam couocationis. T ic Ingens tia moy corripuit omnes, mitten tesd; Demoflbené legati ad (T hebanos,rogarüt ut et ipfi belli pro Greciee libertate fu féiperent. Nec téporis angue fie permittebat ab alijs Gre ci ciuitatibus auxilia implo rare,qu& Pbilipph intra biz duin Attica irupturi eJe appareret:cul cit iter per Boc otia cftet faciundit, T bebanos folosin táto periculo opis ali quid aduerfus illi afferre pof fc coflzbat Adi modi cid tasimpetratis auxilijs, quum exercitk prioré ad dupli aue xifJet, anim c7 fpem vefum pfit- Statimo; excreitus in Becotiá contédit ad Cberos ncá,que eft in Bacotia. Vene vt illuc cz Y bebatti, imul; caftrametati,aducnienté boz fiéibi expectarüt. Philippus uides fe Booth auxilijs deti tuticsrribilo fecius cum utroq; bofle praliaturusin Boeotia contédit,cum peditatu millia plus triginta,equit baud mi aus duobus millibus milità 103 longe maíore milít& numero prae ftarentjaffiduís bellís índurata uit tute IMacedonit uíncütur:non tamen immemores priftínze gloríze cecídere.Ouippeaduerfis uulnerí busomnes loca que tuenda à ducí bus acceperant, moríentes corpo ribus texerunt. Híc díesuniuerf Gracíz,& eloríà domínationis, & uetuftifTimalibertaté finijt. Hu íus uíctoríz callide diíffimulata lae titía eft. Denígs nó folíta facra Phí lippusilla die fecít,no ín conuiuio rilit;,non ludos ínter epulas adhibuít,nó coronasaut unguéta fum pfi& quanti in illo fuit, íta uicit, utuíctoré nemo fentiret, Sed nec rege fe Giracixfed duce appellari fuítit. Atq; ita ínter tacita lztítía, & dolorchoftíum temperauit, ut nequeapud fuos exultafle,neq; a^ pud uíctos ínfultafle uíderet. A, theniéfibus quos paffus ínfeftiffi^ mos fuerat,et captíuos gratís remí fitetbello cofumptorü corpora fe pultura reddidít,relíquíasdg fune, rum,utad fepulchra maiorü defer rent,ultro hortatus eft. Super haec Alexadrum filíüi cá amíco Antí patro,quí pace cü hís, amicitíadg fügeret, Athenas milit. Thebano. rum porro no folum captíuos,ue, rumetíam ínterfectorü fepultura 104. IVSTINI HISTORICI uendídit,"Príncípesciuitatisalios| muero cv rei militaris feien fecuxí percuffitaliosinexiliumre tia preuderet Atbenizfibus degít,bonadpomníum occupauít; c Thebanis. Ad prinumiz pulfos deinde períniuríamin pa- t«quelucis orti acies inti tríam reftituit, Ex horum nume."ceperant, rexd; Alexandri to CCC,exules íudíces,rectoresqg filium etate iam puberé, al^ cíuítatídedít Apudquoscum po tericormiprefecit, adiicttis tentí(fimí quíqy reíeius íp(iuscrí- cidweibus, quos meliores in míníspoftularenturquod perín, exeitubabebatiipfe autem íuría fein exilium egilfent,huíus cledosmulits fecum babens, conftantízfuerüt,utomnesíeau^ Prem alieram exercitus ve tores faterentur,meliusQg cum re, edam acccpit. Atbenicfes ex 4duerfo acies fecundum gentium diuerfitatem partiti, Borotis partem unam attribuerunt,relique admie niflvationem fibi vetinuerkt.Maq; anus ad multi tempus acerrime corferétess ez plurimis utrinque cadentibus,aliquandiu pugna ipfa ancipite uictorie fpem babuit, donec Alexander fummo ardens fhudio,fpecimen aliquod uirtutisfue pa tri edendo, fato impetu primus boflium aciem perrupit,«7 cum ijs qui fecum exant boftum ordines tuybauit, ut ctiam cogerentur pedem referre Rex itidem ipfe ante omnes periculis fe offcrés,filio uictorie partie titulum nequaquam con cc[farus,initio imprefsione facta, boflem loco deturbauit, tandemq; codem in figam compulfo,uictorie autorem fe füiffe oflédit.1n eo prelio Atbenienfes plu res mille cefiyez duo millia capta funt.Bocotit pariter multi interépti,nec pau ciores in captiuitatem uenerunt. P bilippus certamine finito,troph«eum excitaa uit, defun&torum corpora fepulture mandauit, dijsin uictorie conceJJe gratiam faerificia fieri curauit:eosq; qui ftremue pugnaucrait, pro cuiufq; merito bonoe vauit Tandem; captiuos omnes citraredemptionem dimifit: legatos ad popue lum Atbenienfem mifit,per quos cum eavepub.focietatem et amicitiam iniuit. "T bebis etiam qui prefidiit impofuifJet,eo deducto pacem ev gentiilli cocefit. e€ Principes fecuri percuft.) Crudeliorem fefe Philippus exbibuit int be banos quàm in reliquos Grcos,quod illi eum contemptid baberent, eg ut Gre cie tyrannum extinguere conarentur, fluderentq; defcctionibus, e procuraa ven fieri ad fe tran[idon?, quatenus Gracie uindicarét libertatem. Vnde coma nio:i Macedores,afperius etia quàm deceret bolum, in eos feuicbát, grauiterds nmifcri» t9 20 to ,;0 LIBER NONVS miferis infultantes, nulli qui occurreret parcebát, quin fta tim cl obtricarét. Neq; Tbe bani idcirco tuende libertatis animum vemittebant,adeo ut. nullá feruade uite cura babe vét,fed ultro in adueniétes bo fles incurrevent atq; illata ab eis uulnera alacriter excipez rét.Inednaq; urbis captiuiia te Tbebanus nullus vepertus efl; qui Macedoni alicui, quo vite fie parceretur, fuppli caret, aut qui uicloris genua bumiliter amplecteretur. Sed nullis uerbis calamitatem[uà apud bofles mifer.ti,nec exi guum temporis momenti ad prolatandam fupplicij crude litatécaptauerut. f Cos rintbum,) Corintbi facta eft cotiuocatio regionum Gre cie, quod e4 urbs fita fit in medio fire Grecie.Nam tez net medium Ytbmi Pelopon nefiaci. V nde 2 olim ob loci commoditatem magnus ilz lic fait populorum concur 105 publíca atum ci damnati effent, quàm cum reftítutí contederent, Mira prorfus audacía, de íudicibusuitz,necísdy fux, quemadmodumpoflunt,fententíà ferunt, co, temnuntt abfolutíonem quà da^ re ínimíci poffunt;& quoníamre, bus nequeunt ulcifci,uerbís ufur. pant líbertatem. Compofitis ín Grecía rebus Philippusjomníum ciuitatülegatosad formandü rerü prefentium ftatü euocari f Corínthum íubet.Ibí pacíslegé uníuer, fx Grecíe pro merítís fingularum cíuítatum ftatuiít,t cofiliumd om níum ueluti unum fenatü ex omnibus elegít,Solí Lacedemoni; et legem& regé contempferüt,ferui tutem non pacem ratí,qua non f^ píis cíuítatibus conueniret, fed t à uíctoreferret. A uxilía deínde fingularum cíuítatum defcribuntur, fiue adiuuandus ea manu rex oppugnáte aliquo foret feu duce íllo bellum ínferendü. INeqy ením du, bium erat ímperíü Perfíarü hísap paratíbus peti, Summa auxilíorü fus,ucluti ad fummi Gr.ecie emporiii confluétibus mercatoribus. Habuit duos infignes portus,quorum unus A fi crat propinquus, alius uero Vtalie. Habuit ey Venus templum inea celeberrimum atq; locupletifimis,in qua uirgines plue vine c7 fupra vuille,de« illierant addi&ke. T am ingens populorum muliitudo fcribitur quotidie conuenifJe in bane wrbem,ut ciuitas breui fupra modum ditas retur, Ambitus cius dicitur faifJe 4o. fladiorum Ager circa cam tion admodum o Conuentus Grecorum in Corintho teoncilium fQuid fi lee gas pro Nuptie Ales xandri vcgis Epiri, ez Cleo pare fiie Pbilippi. T contenderet 166 cc.míllía pedítum fuere,& equi, tum X V.millía. Extra hancfümmam,&€ Macedoníz exercítus erat,€ confinís domítarum gentíum barbaries, Initío uerís 8tres duces in Afiam Perfarü íurís pra, mittit, Parmenionem, A myntam & Attalum,cuíus fororem nuper expulfa Alexandrí matre Olympiade, propter ftuprí fufpicione, ín matrímoníum acceperat. Interea dum auxílía à Gracía cocüt, nuptías Cleopatrz filíze,& Alexa drí,qué regem Epírí fecerat, cele^ brat, Díes erat pro magnítudine duorum reet,&€ collocantis filia, & uxor ducétís,apparatibus ínfi gnís. Sed necludorum magnífi^ centía deerat,ad quorit fpectaculum Phílippuscum fine cuftodibus medíus ínter duos Alexádros filíum generümquet concederet, IVSTINI HISTORICI bonitate pollet, propter fice an afperitatem, atque ideo incol«e 4d ingenij cultura fefe contulerunt. Yflbmusin quo fita eft Covintbus,ez per qué patet introitus in Peloponne fiam, dicitur babere in lati tudine quinque millium pafz fum angu[tiam.. Has ane guftias perfodere Demetrius rex, Cefar Caiwu ey Domia tianus Neroyinfauflo coepto tentauerunt, ut ex peninfula infulam facerét. g.€ Tres duces..) Diodorus fcribit, Philippum Pytbiam confua luiffe, num Perfarum vez gem fibi uincere daretur: o raculumq; talia veddidiffe: Ecce coronatum efl,qui tau rum maclet ad aras. Anceps boc dictum Philippus in vem fuam interpretatus eft ueluti ab oraculo prediceretur,Perfam uictime inflar mactatitiri.Sed ves fecus fe ba bebat,contrariumq; fignificabatur, P bilippum fcilicet in bominit conuentu,ina ter ipfa deorum facrificia;uti coronati taurum interfici debere.Leetus pro inde agebat Philippus,deos fibi auxiliarcs,ad Afiam in. feruitutem Macedonis tras bendam,fore exiflimas. Subitó igitur ampla facrificia in deorum bonoré peres gi cz Cleopatre ex Olympiade uxore filie, Alex«ndro Epirotari regi Olym pi«dis fratri defponfate, nuptias eclebrare inltuit. V iG; plures ex tota Grecia ad gchiile epulum conuenirent,magnificentiffima certantina mufica«7 conuia uiaad amicos et bofpites accipiendos lautiflüma facere delibe vauit. Ynuitauit ad becex omnibus Greciz locis bofpites fuos;admonuitq; amicos,qui penes fe ea tani,uli pariter Qripfi aceiren! quos iure bofpitij notos babebant quáplurimos. : Maxüné 1G 20 39 xo EI ! LIBER NONVS Maxime enim. fludebat bus manitatem fuam Grecis tes flatam e[fe;atque ex benefi «io traditi imperij benigna faltem oratione gratias eis re pendere. Ex omnibus igitur locis ingeitt bominum. ture ba confluente,cy- Acgis Ma» cedonie urbe nuptijs«7 cer» taminibus celebratis, no tan tum finguli clariores uiri co» ronis aureis Pbilippum bos morarunt, fed. eg infignium cinitatum complures idem fe cerunt, b( Paufanias.] Deboc Paufatia Siculus fic fcribit: Paufanias erat quif pi«m genere Macedo, adlez Cus inier eos, quibus vegij corporis tuendi officium inz eumbit: Philippo ob forme elegátiam cbarus ualde. Hic quum alterum Paufaniam fi bi cognominem, à rege a2 mari animaduerteret, pro brofis conuicijs eum grauiter anfectztus efl, ancipitis fe» xus bominem appellas,quod amantium libidini fefe ex poneret. I$con umeliofa na ledicta iniquiftimo animo fe rens,rem pro tépore filentio «on'inuit. Attalo autem uni ex amicis quid deinceps ficri 17 hPaufanías nobilís ex Macedoni, bus nemíní fufpectusadolefcens, occupatü anguflijs Philippum ín traníitu obtruncat, díemedp letítíae deftínata, foedum luctu fumerís fa cit, Hic Paufanías prímís puberta tísannísftuprü per íníuría paffus ab Attalo fuerat,cuíus índignitati hecetíam foedítas accefTerat.[Nà perductum ín conuíuío ,folutüdg mero, Attalus non fue tantum,ue rü et coufuarü libídini;uelut fcor, tum uile fubíecerat,ludibríücg om níum ínter cozquales reddiderat, Hanc rem«gre ferens Paufanías, querela Philippo fxpe detulerat. Cü uarijs frufítrationibusno fine riu deferret, X honoratum infu. per ducatu aduerfaríum cerneret, iram ín ipfum Philíppü vertit, ultíonemdq quá adueríarío nó pote ratab íníquo fudíce exegit. Credi tum eft etíi,ímmiflumab Olym, píade matre A lexádri fuiffe,nec ípíum Alexandrum ignarum paternz ceedís extítiffe. Quippe non mínus Olympiadem repudium, et przlatam fibi Cleopatrá,quam ftuprum Paufaníam doluifle, A, lexandrum quoqj regni emulum, fratrem ex nouerca fufceptum tímuiíle,eoq; actum,ut ín conuíuío antca prímü cum Attalo, mox cü ji Oo 2 Philippi tra cidatur, Alexander cit matre fufpe a Clus de parrie cidio. Tutiq; Olympiadis erudelitas. 108 IVSTINI ipfo patre iurgaret,adeb, utetíam ftrícto gladío eum Philippus con fectatus(it;greq à filij cede amí corum precibus exoratus. Quam obrem Alexander adauunculum fe ín Epirum cit matre,índe ad re. gem Illyriorü contulerat;uíxqjreuocantí mítigatus eft patrí, precíbusd cognatorüzgre redíre com pulfus, Olympias quog: fratrem fuum Alexandrü Epírí regem ín bellum fubornabat, peruiciífetdg, nífiliz nuptijs pater generü occu^ paflet, Hís ftímulís írarumt utrígy Paufaníam de ímpunítate ftuprí fuiquerentéad tantum facínus ím pulifle creduntur.Olympías certe fugienti percuffori,equosquoque preparatos habuít.Ipfa deinde au díta regís nece, cü título officij ad exequias eadé nocte cucurriílet, ín cruce pendétís Paufaníe capiti, eadé nocte qua uenit, corona au. rei ímponít;quod nemo alíus au. dere, nifi hec,fuperítíte Philippi fi lio, potuífIct, Paucos deinde poft díesrefixü corpus ínterfectorís fü per relíqas cremauít,& tumulüeí eodé fecít ín loco,parétaríd eídem quotannís íncufTà populo fuperfti tíone curauit, Poft hec Cleopatra, aqua pulfa Philippi matrímonio fucrat,ín gremio eíus príus filía ín terfecta HISTORICI deberet qui indica[fet,ultro «9 miro modo tita fe abdica uit. Poft paucos enim dies Philippo preli& contra Pleu riam Wlyrici vegem ineunte, bicante fuum vegem confie flens,queciq; in eit tela mite terentur fuo corpore excipis ens, mortem ita obijt. Qua ve diuulgata, Attalusinter au licos cg potétiores uiros sul tum pollens apud vegem, irte uitauit Paufmiam ad conus uium Ibi mero multo eum 02 neratum,mulionibis,qui per contumeliam corpus temulée tum fluprarent, tradidit. YMle cum ex ebrietate conualuifa fet egerrime illatam iniuria ferens, Attalum apud Philip pum detulit, qui multum qui dé ex rei turpitudine eft mos tus;fed Attalo ob magnam familiaritatem,e7 quód eius opera tunc uteretur,ut nocee ret,induci baud potuit. Are dens autem Paufanias impla cabili ira, decreuit non tatum deco qui fibi iniuriam fccifz fet; fed et qui uleifci noluiffet, poetam fumere, COfivmaiit banc eius deliberatione Here mocrates fopbifIa,quem quia Paufanias fiequétarct, femel uL 16 26 30 Lis] 20 30 indiatriba percunctatus eft, quanam uia aliquis clariffte mi tiominis pofJet euadere. Refpondit fophifla, fi uirum quies maximas gefJcrit, in terficiat:dum enim illius men tio babeatuy eius etiam à quo interfectus fit, meminiffe oz portere. Acccpte itaque fene tentie dilationem nullam inz terponens, in ipfis certamiz nibus uim Philippo inferz ve ftuduit, LIBER NONVS joo terfecta, finire uíti fufpendio coégítfpectaculods pédentís ultíone potita eft,ad quà per parrícídíü fe, ftínauerat.Nouiffime gladium il^ lum,quorex percuflus eft, A pollí nifüb nomíne M yrtalís confecra uít.Hoc ením nomen ante Olym píadis paruulaz fuít.Cuue omnía íta palam facia funt,ut timuifle ui deatur,ne facínus ab ea commit fum nó probaretur. Deceílit Phi, lippus XL.& feptem annorü,cum annís X Xv, regnaflet. Genuit ex LariíTxa faltatrícefilium A ríideüqui poft Alexandrüre gnauít. Habuit& multos alios filios ex uarfjsmatrímo nijsregio more fufceptos, qui partím fato,partím ferro períere. Fuítrex armorum,quàm conuíuíorum apparatibus ftudiofiorcuí maxímz opes erat ínftrumeta bello, rumz:díuitíarü quaftu,quàm cuftodia folertior.Itag; ínter quotídíanas rapínas femper inops erat. IMiferícordía ín eo et perfidía parí íure dilectae, Nulla apud eum turpísra tío uincendí:blandus paríter,& ín gratia offenfam[imu lare:infidíofus alloquío,quí plura promítteret,dg prarfta ret, In fería& íocosartífex. A micitías utílitate,non fide colebat. Gratíam fingere ín odío, ínftruere ínter con« cordantes odía apud utrunque gratíam quarere;folennís íllí confuetudo.Inter hec eloquentia,€ ínlignis ora^ tío,acuminis&folertía plena,utnecornatui facilíras,nec facilitatí ínuentionum deeflet ornatus, Huic Alexan, der fucceffit,& uirtute& uitijs patre maior, Itaque uín, cendíratío utríque díuerfa. Fiíc aperta ui,illeartibusbel fa tractabat. Deceptis ílle gaudere hoftibus, híc palàm fu fis, Prudentior ille confilio, híc anímo magnificentíor, o3 Alexandey Magnus. i10 IVSTIUINI HISTORICI Iram pater difTimulare pleruncj,& uíncere:híc ubí exar» fifec,nec dilatío ultionis,nec modus erat. Víní nímísu. tercp auídus, fed ebríetatís diuerfa uítía.Patrí mos erat& deconuíuío ín hofié procurreremanü conferere,perículís íe temere offerre. Alexander nó ín hoftem,fed ín(uos fxuiebat.Quamobré Philíppum fxpe uulneratum przlíaremifere:híc amícorum ínterfector conuíuío frequen terexceffit R egnareille cum amícís nolebat,híc ín ami, cosregna exercebat. Amari pater malle,híc metui. L íte, rarum cultus utríque fimilís. Solertíze pater maiorís, híc fidei, V erbísatque oratione Philippus;hic rebus modera tior.Parcedi uictísfilio animus€ promptior& honefti, or,ille nec focijs abftínebar. Frugalítatí pater, luxuriz fi, lius magís dedítus erat.Cuibusartibus orbís ímperij fun daméta pater ffecít,opis totíus gloría filius cofummauit, IVSTINI HISTORICI LIBER DECIMVS 1o tiecit tum exiftimásquod ín fili contu li(Tecfynceríusipeaudíüex procre atione capturum, fi infignía maíe ftatís fue uiuus in filío confpexiffet. Ariafpen, Arfamem e7 O« cbun. 4€Rex non nift morte mutatur.] Scribitur de regibus Perfarit, quod os Un ] 206 SEERTAXERXI regt Ndicaumus fuprà lib.5. j Perfartiex pellícibus I principio, plures apud CLX babet centi quíndecím filij Per[as fuJe Artaxerxes: Plutarchus.| fuere,fed trestantü íu ifie cuius bic fit mentio, fce 3"flo matrímonío fu ecfrit in imperio Dario,ere fceptí, Daríus, Aríarates,& O^ liquit poft fe regni beredem chus.Ex hís Daríieontramorem| oq filium. V bi cz boctto Perfarum,apud quos?rex nO nífi/— toydr, uod plutarchusquae morte mutat,per índulgentíi pa-— tuor recenfet Artaxerxis lez terregé uíuusfecítnihil fibi abla- gitimos filiosynempe Darii, 3e Lis] 20 g0 lhà creati fierintexunadun taxat familia:cg- qui defigna to regi parére recufauit,capi tc et bracbijs amputatis,infe pultus abijciebatur. b€ Oc eifo Cyro fraterno bello.) De interftélione Cyri fcribit Yufhnus fuprà lib.s.in fine, ubi habes quomodo Dario re gi Perfarum fuccefferunt fi lij eius Artaxerxes e Cyz ru. c€ Hanc patre cede re fibi.? Habes bic lock com munem,quod nimia parent indulgentia corrumpuntur li beri,ut audcant petere quee inbonefla«7 contra vationé funt. Non fatis füerat Dario regnum accepijJe à patre, uo luit ful cg nouercam babe re uxore uiuéte adbuc patre. "LIBER DECIMVS, m Sed Darius poft noua paterne píe tatís exempla, ínterficiendi patrís confilium cepit.Sceleratus fuiffet, fi folus parrícidit cogitaflet: tanto Íceleratior,quod ín focíerate facinoris aflumptosquínquagínta fra tres fecít parrícidas.Oftenu prorfus genus,ubi ín tanto populo nó folum fociari,uertietíam filerí par rícidíü potuít,ut ex quínquaginta liberís nemo inuentus fit, que aut paterna maíeftas,aut ueneratío fe nís,autíndulgentía patrís à tanta immanítatereuocaret. A deóne uí le paternti nomen apudtot nume rofilíos fuit,ut quorü pracfidío tu^ tus etíam aduerfus hoítes effe de, buerat,eorü ín(idijs círcüuentus, tutior ab hoftibus df à filijs fuerit Caufa parricídi] fceleratíor ipfo parrícídio fuít,^Occifo quippeCy ro fraterno bello.cuius mentío fuprà habita elt, Afpaft am pellicem eius rex Artaxerxes in matriÉmontum rece, perat.? Hanc patrétcedere fibí ficutiregnum, Daríus po. ftulauerat:qui pro índulgétía fua ín liberos;prímo facturum fe díxeratymox poeniítentía ductus, ut honefte negaret,quod cemere promíferat,Solis eam facerdotío prae tecít,quo perpetuaillíab omnibus uírís pudicítía ímpera batur. Hinc exacerbatus íuuenis,ín íurgía primo patris erupítmox facta cum fratribus cofuratíone, dum patrí ínfidíasparat,deprehenfus cum focijs, poenas parricidig dijs paternz maíeftatís ultoribus dedít, Coníuges quo. que omníum cum liberis, nequod ucftígium tanti fce; Es f Infiene impie tatis filiorum erga parenté exemplum. Teredere n IVSTINI lerís extaret, ínterfectz funt. Poft hzc Artaxerxes morbo ex dolo^ recontracto,decedit. R ex if pater felicior,* Hxredítas regni Ocho tradíta,quítímens parem coníura ratíoné ,regíam cognatorü cade, & firage príncípüreplet:nulla no fanguínís,non fexus,notatís mí fericordía permotus,fcilícet ne ínnocentíor fratribusparrícídís ha. beretur. A tq; íta ueluti purificato regno,bellum Armenijs ínfert.In eo cii aduerfus prouocatorem ho ftíá Codomanus quídam omníü fauore procefliíTet, hofte cafo ui. Ctoría fuís paríter& prope amiffam gloríam reftítuit. Ob hac de. cora ídem Codomanus preficitur Armenijs.Interíecto deínde tem pore,poft mortem Ochíregís ,ob memoríam príftínz uírtutis rex à populoconítítuitur, Darij nomí nenequíd regíe maíeftatí deefTet, HISTORIC! d€Heredit4i vegni O^ cbo tradita.) De Ochorege Perfarum Diodorus Siculus ficfcribit:Q uirex Pbilipe pus adbuc uiueret, Pevfis O2 chus imperabat,populis fuis ob mores truces«7 fanguina rios parum acceptus. Ytaque eum mulis ex fua afperitate odiofum,Bagoas militit mille prefectus,[pado quidem, fcd tamen natura c7 fceleftus,eg bellicis rebus tractandisidoz ticus, per medicum quendam data potiore medicata inters emit,filiq; regis iuniorem, Arfen nomine,in regnum ini» trufit: eius fratribus, qui oms nes iuc nes erant, fublatis e medio;quo rex folus relictus fibi obfequentior effet. Tam uero adolefcente rege animit ad patrata(celera adijciente, quam palàm effet de tot flas gitiorum 4utóre poenas eum fumpturum effe, Bagoas infidias fibiintentatas effe in udgus iaciés, Avfen,qui iam annü terti regnabat, cum omni prole extinguit, delegitq; unum ex amicis,cui Dareo erat nomen,eumq; regem fieri curauit Ee rat auté Dareus Arfani,qui Ocbo Perfaritregi frater füerat,filus. Hic ch ante philippiobitum rexeffet f«Clus;cogitabat de bello in Macedonia trásftrendo, fed illius morte audita,omni cura liberatus eft; quod Alexadri adolefcétiam non magni affimadam iudicaret. Verum poftqua magna in agendis vebus induftria, neq; viinor celeritas Alexádri effecit,utià Grecis omnibus dux decerneretur, jam; iuucnis Alexandri uirtus paflim predicabatur, Dareus ex s qu«e fieri ui debat attentior fius magnam diligétiam exercitui comparando coepit adhia berc, 1o 20 39 3e 20 3o LIBER Bere, bellumq; cum Alexanz dro magno diu uaviante fora tuna, magna uirtute gefit, fe tandem uiclus eft, ut fes quenti fcribitur libro, YNDECIMYS 113 honoratus,bellüd cum Alexádro magno,díu uaríatefortuna,magna uirtute geíTit. Poftremó uíctusab Alexádro,età cognatís occífus,uità paríter cü Perfarü regno finíuít, IVSTINI HISTORICI LIBER VNDECIMVYS. tri Pbilippo in regno;iu uenis quida In atis, grauis uero moribus. V nde Diodoz rus fic de eo fcribit: Alexana der accepto patris defuncti ve gio, primo omnium qui. eius mortis caufa fuerant, grauiz bus pocnis affecit: dein fepul ture eiufdem maximam ins pendit diligentiam. Principa tum uero multo melius quàm quifpiam exiftimafJet confir anauit. Tuuenis enim, atq; ob etatem adbuc teneram ab a2 liquibus cótemptui babitus, udgus ipfum. bumanifimis fermonibus in fai bencuolenz tim conciliabat, regis no» nien dütaxat immutatum dis cens,cetera omnia baud dez terius ac fub pavente folebat ab fe adminiftratum iri. Le» gationcs etlam benigne exci S Vecefiit Alexander paz QN exercítu Philippi «s licutí uaríae gentes e, /€ rant, íta eo occífo dí(7 uerfi motusanimorü s—5 fuere. Alij quippe in, iufla feruítute oppreíTi;ad fpem fe líbertatís eríigebat. Alf tedío lon gínque milítíe remílfam fibí expe dítíonem gaudebant.Nonulli fa, cem nuptijs filiz acceíam,rogo pa trís fubdítam dolebant, A mícos quog; tam fubíta mutatíone rerü haud medíocris metus ceperat,re, putantes nüc prouocatam A fiam, nunc Buropam nondü perdomitam,nunclllyríos&'T'hracas,& Dardanos,;ceterasqy barbarasgen tes fidei dubiae& mentis infidz, Quíomnes populi fi paríter defi, ciat,refiftí nullo modo pofle. Fiís rebus,uelut medela quzdi, ínteruentus Alexádri fuí, quí pro con cione íta uulgus omne confolatus hortatusdy pro tempore eft,ut& P Vltio paterz té cadis. Meminit auri buius. Aefchi nes. 114 metum timentibus demeret,€ ín fpem fui omnes ímpelleret. Erat híc annosuígínti natus, ín qua ae tate íta moderate de fe multa poL licítus eft,utappareret plura eum experimentis referuare. Macedoníbus immunitatem cunctarürerum, prater milítía uacatíonem, dedit. quo facto tantum fibi fauo fcm omníum concilíauít, ut cor^ pus homínís ,non uírtutem regís mutafílefe dicerent. Príma illícura paternarum exequíarum fuít: ín quibus ante omnía cadis confcíos ad tumulü patrís occídi tuffit,?folí Alexandro Lynciftarum fratrí pepercit feruans íneo aufpícíü di gnitatís fuze.NNam regem eum prí mus falutauerat. Aemulum quo. que imperij Caranum fratrem ex nouerca fufceptum ínterficí cura, uit. Inter ínítía multas gentes rebellantes copefcuít, oríentes non^ nullas fedítiones extínxit.Couibus rebuserectus,tacito gradu ín Gir IVSTINI HISTORICIÍÓ pics bortabatur Grecos, ut it amicitia quà ck Pbilippo patre babucrát perfiflevent. Militibus armorü uim maa gna diflribués,et bellicis mee ditatiombus eos exercés,cutt &fà exercità fibi obfequéicim "ualde reddidit. a€. Soli&« lexádro Lynciflaru.] De boc Siculus fic fcribit: Mater Alexandri quum multa que expediret filio per literas fie gnific.jJet,inter alia admos nuit,utab Alexandro Lytra cifle fibi caueret.Erat is bos mo fortitudinis egregie, c7 prudenia multa preftabat, atq; eliuxta ac alijs amicis re gis;fides in omnibus babeba tuy.Accefierunt c7 rumores alij in eiufdem criminatione pafim iatlzui: ideirco iu[fu Alexádri captus c7 in uinci la coiecluscu[lodie traditur, utide eo cognitio bebeatur. cíam contendit, ubí exemplo patrís Corínthum euocatís cíuitatibus,dux ín loctefus fubftituitur, Inchoatü de, índeà patre Períicum bellum aggreditur,íncuiíusappara tu occupato, nuncíatur A thenienfes, Thebanos& Lace dxmoníos ab eo ad Perfas defeciffe, autorem eíus defeCíonís magno aurí pondere à Períis corruptum, Demo Íihené orator? extítilfe, quí Macedonum deletas omnes cum rege copíasa T ríballis affirmauerit,producto ín con cionem s] ML LLLI MM IMEEM ro 50 30 LIBER VNDECIMVS: £ mdeTbebas exerciz tum uertit.] Cum Alexanz der in Thracia contendi[Jet, € ibipopulos qui tumultum ftcerant terrore iniecto cópu liffetutiin fide manerét,pro ge/Jus deinde in Poniam, lllyricum locaq; ijs finitima, deuictis gentibus aliquot bar baricis,que vebellauerant,to tum cü tracti fibi obfequene tem reddidit. Hec ei agéti, fiu perueniunt nuncij, multos in Greciares nouas moliri,ciui falesq; nó paucas et pre om pibus Tbebanos ab eo defaif fe.Qua remotus Alexader, in Macedonia efl euer fusut facli in Grecia tumultà vez prineret.. c€ Mtaq;uidli.) Si Thebani temporü fortue eie cedentes, legatos de pace &d Macedonas mifi Jent, lis bentif'ime Alexáder corum poflilatis anmuiffet,omniaq; rogatis cocefiüfet,quod mi rifice fludebat Gr.e cie rebus coimpofitis intactum bellum in Perfas tvásferre. Scd cum fe à X bebanis cóiemptui baa beri exiflimareturbem eam fundiius euertere, ut qui dez fiftionibus fluderen! ,delibez rauit, potifSiniwm quod illi cionem autore,qui in eo prxlío in quo rex ceciderat, fe quoque uul^ neratum díceret, Qua opíníone mutatos omniü ferme cíuítatum animosefle, preíidíia Macedonü obíiderí:quíbus motibus occurfu rus,tanta celerítate iuftructo para toque exercítu Gracíam oppret fit,ut quem uenire non fenferant, uidere fe uix crederent. In tran(itu hortatus T heflàlos fuerat;beneficiorumd Philippí patrís, mater, nay fux cü hísab A eacídarü gen te neceflitudínís admonuerat, Cu pídehec T'heffalis audíentibus,ex emplo patrís dux unífuerfz gentís creatus erat,& uectígalía omnía, redítusdg fuosei tradiderant. Sed Atheníenfes ficutí prímí defece^ runt, ta prímí paenitere coepertit, cotemprum boftís ín admiratíonem conuertentes, puerítíads A le xandrí fpretiantea, fupra uirtuté ueterü ducum extollentes. Miffis ítaq; legatís belli deprecant: quibus auditis, grauiter íncrepatís, Alexader bell remilicPInde T he bas exercítum conuertit, cadé ín. dulgentía ufurus,fi paré poeníten, tíà inuenífTet.Sed Thebani armís, non precibusnec deprecatione ufi funt.* Iraq; uícti, grauiflima quzque fupplícía miferríma captiuíta P2 . Tedio Eleade ad Az lexandri ora tio. né tísexpertifunt,Cum ín cócilío de excídío urbís deliberaretur, Phocenfes€ Plateenfes&"T hefpíen fes& Orchomenij Alexandri fo^ cij uictoríadp partícípes, excidiü urbíum fuarum crudelítated The banorum referebat, ftudía ín Per^ fas non prafentía tantum, uerum etíam& uetera aduerfus Gracia libertatem increpantes. C'uamob remtodíum eos omníü populorü effe, uel ex eo manífeftarí poffe, quod íureíurádo fe omnesobfirín xerínt,ut uictis Períis Thebas dí ruerent. Adijcíunt& fcelerü prío rum fabulas,quibusomnes fcenas repleuerant,ut non prafentítantum perfidía,uerum& uetere ínfa mía ínuifi forent.''unc Eleadas unus ex captíuis, data poteftate dí cendí,nonà rege fe defeciíIe,quem interfectum audierínt, fed à regís: heredibus: quícád ín eo fitadmíf füm,crudelítatís, non perfidia cul pam effe,cuíustamen íam magna fe fupplícía pependifle. Deleta iuuentute,nuncfenum foemínarüd ficuti ínfirmum,íta ínnoxíü reftareuulgus;ipfumd ftupríscontu. melijsdy ita uexatum efle,ut níhil amaríus unquá fint paíTi: nec íam pro cíuib. fequí tam pauci reman ferintfed pro ínnoxío patríz folo, IVSTINI HISTORICI turri quadam alta inclemari feciffent.uti quicti T bebanis Greci inlibertatem uédica re uellet, ct Grecie tyrannit extingucre;ad fe trafitionem facerent. v nde Alexander in genti dolore correptus, ma gna prorupit indignatione, atq; poris grauifiimus T bee banos afficere flatuit,id quod €? ficit. Ná capta urbe T he bis,multa eg uaria crudelita tis genera commifaa funt. Ma cedones enim cócitati ualde ex infolentiillaT bebanorum perpraeconem admonitione, afperius etiam quàm boftem deceret,in eos feuiebant,gya uiterq; miferis infultates, nud li qui occurreret parcebant, quin flatim eum obtrucarét. Neq; Tbebani idcirco tuédee libertatis animi vemittebát, adeo ut nullam feruádee tite curam baberent, fed ultro in aduenientes bofles incurrce vent,atq; illataab eis uulnera alacriter exciperent. In ca nanq; urbis captiutate, Tbe banus nullus repertus eft; qui Macedoni alicul, quo uite fice parceretur, fupplicavet, aut qui uittoris genua bumia liter amplecteretur. to ie 30 10 20 30 LIBER VNDECIMVY$, n2 & prourbe,qux nonuíros tantum,uerumetíam deos ge nuerit. Príuataetíam regem fuperftítíone deprecatur, genitíapud ipfos Herculisunde orígínem gens-A eacidarü trahatzactad Thebísà patre eíusPhilíppo pueritía: rogat,urbi parcat,qux maiores eíus partím apud fe genítos deos adoret,partím educatos fummz maieftatís reges ui derít. Sed potentíor fuit íra,quam preces, Itaque urbs di ruítur,agrí ínter uíCtores díuiduntur,captiuí fub corona uenduntur: quorum precíü non ex ementíi commodo, (fedex ínímícorum odío extendítur.Miiferanda res Athe nienfibus uifa; itaque portas refugijs profugorum cotra ínterdictü regísaperuere, C)uá rem íta grauiter tulít A^ lexander,ut fecunda legatíone,denuo bellum deprecanti bus,íta demum remífit, ut oratores& ducesquorü fidu, cía totíes rebellent,fibí dedatur:paratísqg Athenienfibus, necogantur fübire bellum,eo res deducta eft, ut retentís oratoribus, duces ín exílíum agerentur: quí ex cotínentí ad Darium profectínon medíocremomentum Perfarü uiribus acceffere.Proficifcens ad Períicum belli, omnes nouercz fux cognatos,quos Philíppus ín excelliorem dí enitatís locum prouchens ímpertjs pra'fecerat,interfecit, Sed nec fuis,quiaptiregno uidebantur pepercít, ne qua matería fedítionis,procul feagente,ín Macedonía remaneret;& reges ftipendíaríos cofpectiorís íngenjj ad com militium fecü trahítfenioresad tutelam reení relinquit. A dunato deinde exercítu nauesonerat, V nde conípecta Alia,incredibili ardore métís accefus duodecim aras deo rum ín bellí uota ftatuit. Patrímoníum omne fuü, quod ín Macedonía Buropadp habebat,amícs díuidit,libi Afiam fufficere prefatus. Príufquá ulla nauis littore excede rethoftías cedít;petens uictoriam bello,quo totíesà Per, fis petítae Cirzcize ultor relictus fit,quibus longa iam(atís & matura ímpería contigillent, quorumd tempus cílet P3 Excidi The banorum. Alexandri in cognatos cru delitas, Lu ufces excipere melíus acturos. Sed neque exercítus eíus alía, quàm rcgís,aanímorum prafum, ptio fuít. Quippe oblítí omnes coníugum liberorum'que,&€ lon gínqux à domo milítiz, Perfi^ cum aurum X totíus oríentís o, pes,íam quafi fuam praedam du. cebant,nec belli perículorum, fed díuítíarum memínerant. Á/Cum fibiquog;' Exevcitus€2' militum: Ález xandri defcri pilo. delatí ín contínentem efTent, prí, mus Alexander íaculum uelut ín hoflílem terram íecít, arma^ tüsque de nauí trípudíantí fimí^ lísprofiluit, atque íta hoftías cae dit, precatus nefe regem illze ter, rz inuítzaccípíant.tIn Ilío quoquead tumuloseorum quí Tro. íano bello cecíderantparentauít. Inde hoftem petens, milítesà po pulatíone Afta prohibuit, par cendum fuís rebusprarfatus, nec perdenda ea quz poffeffurí uc. nerant. In exercitu eius fuere pedítum trigíntaduo millía, equitum quatuor míllía quíngenti, naues centum octogíntaduo. Hac tam parua manu, uníuer fum terrarum orbem ,utrum(it admirabilius uícerít, an aegredí aufus fuerítíncertum eft.cum adtam periículofum bellum ex. eicítum legerít ,non íuuenes robuítos IVSTINI HISTORICI d(Cmq; delati in conti sentem ejfent.] De profte &ione Alexádri in Afiam Si eulus fic fcribit: Alexáder cit exercitu ad Hellefpon: pro fectus, ibi copias ex Europa in Afiam traijcere inflituit, nauibusq; fex-tginta difcedés Troadem uerfus,primus Ma cedonum omnium é naui bas flm iaculatus, litori Afie cam infixit, ac fLatim exilis uii de naui, ti fus quodammo do ope deorum captiuam ter vam occupare. Hinc fepula chra beroum, Achillis, Aias cis aliorimue, inferijs c:etee risq; honoribus uctieratus copias que fecum tranfmife rant, diligenter recognouit, inuenitq; peditum Macedos num millia duodecim, auxie liariorum feptem millia,mer cenariorum quinque millia: quinq; millia fagittarioriet alios mulos, ut omnes trigin ta millia numero effent Equi tesuero Macedones, Graci, Thraces ec. quatuor millia Q7 quitigenti.Cum bis copi's Alexander in Afi tranfinit, Mouens autent caflva vex à Tro«de, peruenit ad Miner we templum:ibi facerdos eh fitum 19 219 30 10 20 30 LIBER Ratuambumiproftratam, a liáque non parui momenti offenta uidifJet,acceffit ad ve gen, etque in magno ee queflri certamine ui&torem foie confirmauit. Adiunxit etiam, nanibus fuis infignem boflium ducem eum interem pirum effe: ea uero omnia fibi à dijsipfis c» maxime à Minerua fignificari, que ei «uxilio ad ves feliciter agente das futura e[Jet. Sacerdotis buius prediciionem leto a2 timo accepit Alexander, ac ftatim Minerua ampliffimo facrificio bonorauit. Cum de inde Darium regem, ubicuq; effc, occupare ftatuiffet, ut à tergo tuta velinqueret, Am photeri dlafi ad oram. Hele le[pon:i, copijs autem pres vNDECIMYS"9 buftos, nec prímo flore tatis, fed ueteranos, plerofque etíam eme: rítz milítíae, quí cum patre, pa. truíisque milítauerant, elegit ,ut non tam mílítes quam magiítros milítíz electos putares, Ordines quoque nemo ní[i fexagenaríus duxit, ut fi príncipía caítrorum cerneres, fenatum te alícuíus pri, Ícz reipublicae uidere díceres,[ta^ que nemo ín przlío fugam, fed uicioríam cogiítauit: nec ín pedí^ bus cuíquam fpes fed ín lacertís fuit, Contràrex Perfarum Daríus fiducíauíríum, nil aftu agere,adfir mans fuís occulta cofilía uíctoríce furtíuz nó conueníre,nec hoftem aregní finibusarcere, fed ín íntimum regnumaccipere:eloríofius ratusrepellerebellum,quam non admíttere.Príma ígítur cogreflio fecit Egelogum, Lesbum ez: Chium, C okmque,prafidis boffium liberaturos. Jam ad urbem Ancyram uentum crat, ubi numero copiarum inito Papblagos miam intratzbuic iunclierant Eneti,omnisq; bec regio paruit regi,datisq; obfie dibus tributum ne cogerentur pendere impetrauerunt. ipfe ajfumptis quiex Macedonia nuper aduenerant, Cappadociam petijt. Hinc cum ommbus copijs uenit in Ciliciam, e antequam illam effet ingrefJus, Avfanes prefcs eius igne foróque eam uaflat,ut bofli folitudiné faceret, quicquid ufia e[Je potuit cor vupit flerile ac nudis folum,quod tuerinequibat, veliCturus. Pevucnit tamcn Ale xamder cum agmine fuo ad urbem Terfon, antei incendio fubijccvetur. Inter parentádum etiam,quo de paulo fuprà meminit Wftnus, cum Acbile lis fFituam circuncurveret Alexander, dixiffe fertur, felicem illum effe. qui un wus La fidum amicum y mortuus tam egregium habuerit preconcm, 126 IVSTIN!I HISTORICI tíncampis Adraftijs fuít.In acie— e€tncampis AdraftijsPerfarum fexcéta millía militum^ Adrafta regio€ ciuitas ee fuereque non mínusarte Alexá-— idem mominis,ró longe eft dríquam uírtute Macedonum fu— àTroadeque eft in Mofía, perata,terga uerterüt. Magna íta-— bi Alexander pugnam mae que cades Perfarumfuít,De exer| gnambabuit cum mumerofif Toningent! citu Alexandtritnoué pedítes, cen Jimoexeraitu Perfarii,quem tü uiginti equites cecídere, Quos prefidtivegisPorfariinunü reximpéfeadcaterorüfolatía hu— comm Macedonas college matos, ftatuís equeftribusdona-—"4m. Futautem becpugna 1— uít,cognatísdg eorü ímmunitates"Xt Granicum flumen. dedit. Poft uí&oría maíor pars A fie ad eum defecít, Ge fit& plura bella cum przfectís Daríj,quos íam nó tam armis quam terrore nomínís fuí uicít.Dum haec agütur, ínterím índícío captíuí ad eum defertur, ínfidías eíab A.| lexandro Lyncíftarü genero Antípatrís, quí przepofitus Macedoníz erat;parari. Ob quà caufam tímensne quís interfecto eo ín Macedonía motus oríret;ín uínculíseum tGordium. habuit. Poft haec t Gordín urbem petit,qua pofita eft ínter Phrygíam maíorem& mínorc. Cuíus urbís potíüdze 2e nótam propter pradamcupído eum cepít, fed quod au-| Gordij plav« díuerat, ín ea urbe,ín templo Iouísíugum plauftrí Gor, fiiis. dij pofitum,cuíus nexum[i quís foluiflet, eum tota Afia regnaturum,antíqua oracula cecíniffe. Huíus reí caufa et orígo ílla fuit;Gordíus cum ín hís regionibus bobus con ductís araret,aues et omnísgenerís círcunuolare coeperunt. Profectus ad cofulendos augures uícínzeurbís, obuíam ín porta habuítuírgint exímize pulchrítudinis,per contatusdj eam,quem potifTimá augurem confuleret,illa audita caufa confulendi,gnara artís ex diífciplína paren, 39 tum,regnum eí portendi refpondit,polliceturd fe C matrímonij& fpei focíam. Tam pulchra condítio príma regní felicitas uidebatur.Poft nuptías interPhrygas orta fe ditío 10 20 30 LIBER VNDECIMV S f€Tünens anguftias.] Anguftie ille funtarctiftime Tauri montis fauces, quas in cole pylas uocát. Nam pere petuo iugo montis afberi ac prerupti Cilicia includitur, etper dorfimillud quamma xime introrfum mari cedit. Afperi tres aditus ez peranz gufti funt, quorum uno Cili« cia intráda eft.De C ydno flu uio Qa. Curtius libro 3. fic fcribit: Cydnus inclytus ama nis,non fpacio aquarun, fed liquore mentoyabilis:quippe leni tractu é fontibus labens, puro folo e xcipitur,tiec tor rentes incurrunt, qui placidé mananté alueü turbent.1taq; incorruptibilis idéq; fripidifz fimus:quippe multaviparum amocnitateinumbratus,ubiq; fontibus fuis fimilis in mare euadit. nt dítío eft. Confulentibus de fine dí fcordíarum,oracula refponderüt, regi difcordijs opus efle. Iterato quzrentíbus de perfona regis, íubentur eum rege obferuare,quem reueríi prímumín templumlouís eunté plauftro reperí(Ient. Obuius illis Gordíus fuítftatímá eum regem confalutát.Ille plauftrum, quo ueheti regnü delatum fuerat, ín templo Iouís pofitum maíeftatí confecrauít regíae Poft huncfi, lius Midaregnauít, q ab Orpheo facrorüfolennibus ínítíatus,Phry gía relígionibus ímpleuít, quibus tutíor omníuíta quam armís fuit, Igitur Alexader capta urbe cum nei 44 pis ín templum lIouísuenifletusum pia, plauftrí requifiuít: quo exhíbíto, cum capita loramentorum íntra nodos abícondita reperíre no pof fet;uiolentíus oraculo ufus, gladío loramenta czdit,atqueíta refolu, tís nexibus latentía ín nodíscapita ínuenit.Hoc illi agenti nuncíatur Darít cum íngetí ex ercítuaduentare.f Itaque tímensanguftías magna cclerí tate Taurum tranfcendit, ín qua feftínatione quingenta ftadía curfus fecit.Cà Tarfumueniffet,captus Cydní flu mínís amcenítate,per medía urbé ínfluentís,proiectís ar mís,plenus puluerís ac fudorís,in prafrigidam nudii un dam fe proiecit, TG repente t&tus neruos eius occupauit rigor,ut ínterclufa uoce,non fpes modo remedij,fed nec dilatio pículí ínterueníret. V nus erat ex medícis nomíne q Darij copie «d 1(fian. 02 8 Philippus, qui folus remedíum pollíceretur.Sed& ipfum Parme nionis prídíeà Cappadocía mila epiftola fufpectum faciebantqui ignarus infirmitatis Alexadri(cri píeratà Philippo medico ut caue ret:ná corrupti à Darío íngeti pe cunía efTe."T utíus tamen eft ratus dubíc fe fidei medici credere; indubítato morbo períre. Accepto igit poculo epiftolas medico tradí dít,atque íta inter bibendum ocu* los ínuultumleg&tis intendit, Vt fecurüconfpex it,latíor factus eft, fanítatemdy quarta díe recepít, Igí tur Daríus cum ccc. millibus pedítum etC.míllibus equítum ín a^ ciem procedit. Mouebat haec mul títudo hoftíum,refpectu paucitatís fuc, Alexandrum. Sed ínterdá reputabat,quantas res cü ífta pau cítate geffillet,quantosdg populos fudiffer. Itaq; cum fpes meti uínce ret,perículofius differre bellum ra tus,ne defperatío fuis crefceret, cír cüuectus fuos fingulas gentes di uerfa oratione alloquitur, Illyríos & Thracas opum ac díuitíari oftentatíone,Gracos ueterü bellorum memoría ,xterníds cü Perfis odij accedebat, Macedones aute, nunc Europeuictieadmonet,nüc Alix expetita,nec ínuetas illis to to IVSTINI HJSTORICTI g€Pbhilippur.] Deboc Diodorus Siculus fic fcribitz Sub boc tempus Alexandcv in morbitacré incidit.Q uiqs in. dies grauius premeretur, medicos ccevftuit,qui omes excepto Pbilippo Acarmane, ut ci remedijs adiuuave pofz fent,uercbátur. Vle medicas mentis uebementibus ez pre fentaneis uti folitus, promifit per medicatà potionem fe e& 4 morbo curaturum. Alexatt der libeti animo boc audiuit, imperata omnia. facturus, quód am fama erat, Darium Babylone cit ominibus copijs difcef'iffe.Ytaq; Philippus da ta potione,cum C7 egrotane tis natura qz adiumentum artis pariter conniterentur, à morbo prorfus Alexan dr liberauit, Propter quod beneficium magnificentifii mé bonoratus, atque. intey precipuos regis amicos rez ceptus eft. Darius uero ce cepto nuncio de aduerfa uale tudine cius, celeritate quata ta potuit tam gráue agnieti ad Eufraté perducit: ilicloq; co pontibus, quinque dicbts traiecit exercitum, Ciliciam occupare fefhnans. Praliati 19 1o 30 ——— £o ,;o LIBER b€Prelii cónittitur.] Hoc prelium commi[Jum eft iuxta urbé YJum,de quaPom ponius lib.i. fic fcribit: Invee ceffu intimo locus eft magni aliquando difcriminis, füfoz rum ab Alexádro Perfarum, figictisq; Darij fpecfator ac teflis,nunc ne mininta quidé, tunc ingenti urbe celebris 1fz fos fuit,«v bac ve finus Yfiie eusdicitur. i€Vterg;rex uulneratur.)D e borum con fliclu Diodor. fic fcribit: A» lexander in ipfa pugna circi fbexitomnes boftium partes, st Darium nofceret. Q uem «t uidit, fubitó cit omni equiz tatuin cuminuebi coepit. At Oxatbres Darij frater, qui maxinta fortitudine. cenfe z batur uidens Alexandri ves pulfis omnibus in Darilt con YVNDECIMVYS 123 to orbe paresuíres gloríatur.Caeteri ecrlaborum finem hunc,et glo ríe cumulum fore, A tcp ínter haec ídentídem confíiftere acie(ubet, ut hacmora confuefcant oculís turbam hoftiü fuftínere.Nec Darijfe gnísopera ín ordínanda acie fuit. Quippe omííIis ducü offícijs, ípfe omnía círcumíre,fingulos hortari,ueterís gloríae Perfarum ímperijdy, perpetuz à dijs ímmortalíbus datz pofleffionís admonere. h Poft hac pralíum ingentibus a, nímís commíttítur.In eo'uterque rex uulnerat, T andíu certamé an, ceps fuit, quoad fugeret Daríus, Exínde cedes Períarü fecuta eft, Cafà funt peditum unum& Lx, millía,equítum decé míllía, capta quadragínta millía, Ex Macedo, níbus cecídere pedeítres CXx x. equítes CL. In caftrís Perfarum tendere deliberauit candé cii fratre fortuna experiri a[Jumptisq; fecum equitia bus quos meliores ex fiis ordinibus nouerat, in Alexandri turmas impetum fes eit, ey confertis cum bofle manibus, multos interficiebat. Nec Macedones qui cum Alexandro erant, fortitudine illi cedebant.Maque bretd magnus cadauez vum cumulus ante Darij quadrigas excitatus eft.) uum enim omnes egi az hus inftrre fluderent, utrinque acerrime abfque aliqua fui fevuandi cura pugna batur. Cecideruntin certamine illo multiinfignes Perfarum duces. Macedonum item multi dcfiderati funt, ez ipfe vex Alexander in femore cfl udncratus, eum magna boftium uis fc in eum effudiffet. Equi autem qui ad Darij quadria gas iuncti erant, multis confecli udneribus,«y. cadauerum aceruis confler s nati, frenum excuJerunt, atque vegem fermé in medios bofles vapuerant. q 2 Tuitam 114. IVSTINI K multi autí czterarumd opum inuentum, Inter captiuos! mater & uxor,eadémque foror,& filíz dux Daríj fuere. Ad quas uífendas hortandásque cum Alexan. der ueniffet, cofpectís armatís ínuícem fe complexz ,uelut ftatim moríturz,comploratíonem edíde runt, Prouolutz deínde genibus Alexandrí,nontmorté;fed ut Da rij corpus fepelíat, dilatione mor, tísdeprecantur. Motus tanta mu líerum píetate Alexander,& Da ríü uiuere díxit,ettímentibus mor tís metáü dimifit,easdy haberí& fa lutarí ut reginas pracepit. Filías quog non fordídíus dignitate pa trís fperare matrímonium íuflit. Poft hecopes Daríj,díuítíarumdg apparatü conteplatus, admíratíonetantarum retü capitur. Tüc prí mum luxuríofa couiuía, A magni ficentíam epularü fectarí,tüct Dar fenem captíuam dilígere, propter forma pulchrítudinem, coepit: à qua poftea fufceptum puerü Her, cule uocauít. Memor tamé adhuc HISTORICI Tunc ipfe tatto expofitus periculo, preter[utm dignis tatem et inflituta egum Per farum, coactus eft babens ad equos retrabendos fuis manibus apprebendere, Ads duxcrant regij mitiflri quaa drigas alteras, in quas cum tran[cédere conaretur,cz tu mudtumagno iuxta exorto, bofles uehementer ingruerét, magna animi perturbatiore C2 timore correptus efl Das rius. Quod cum à Perjis qui bufdam in vege animaducye fum effet; bi primife in fog coniecerunt;proxinisq; e qui tibus cos fequutis,reliqui dea mum omes breui terga uere terunt. Excepit poft id pue gnam phalanx Macedonica Qr peditatus Perfarum, fed breui certamen illud durauit, Profligati enim priusequites, quoddam initium totius velis que[uorum cladis dederant. k«Multum auri.] Fuit in bac preda nibil fcriniolo quoda preciofius, de cuius ufa amicis confultantibus,imo Hercle, Alexader ait, librorum Homeri cuflodie detur.|.(Mater c7 uxor.) Siculus: Etdatu mae gio focmitie€ tabernaculis fe proripientes,deos inclamabant, cy ad uictorit ge nua fefe prauolucbant. Alie ueflem fableuantes,capillis pafiis in loca quedam inuiadifcurrebant,obuiamq; fimul facte, altere ab alteris opem implorabant. Erant que miferi ab hofte capillis traheretur, quibisue difcerpto ucftttu in t 1o 20 30 1'O 20 30 LIBER VNDECIMYVS 125 da corpora tolente manus."^ Daríum uiuere, Parmeníonem Viijeerentur- Sed Macedos. ad occupádam Perficam claffem, ncs qut. benignioris ingenij. alíoscdgamícos,ad reci píendas Aerátmultum ad tante uarie.(12e ciuitates mifit; qua ftatím au, tatis fortunze con[pectum mo ti,infclicium foeminarum calamitaté miferabátur, que cómodis et wtaxiriis fuis rebus priuate jin aliena bofaliaQ; omnia;in probrofam d. niq; captiuitaté deuea nifJent. Maxime uero adflsntibus lachrynta: Q triflem animi affe clum excitaa uit Darij mater,uxor, filie due nubiles,co- filius tenere adhuc etatis. At Ales xander rüra eas tractans clementia,matrem Darij babuit loco matris fue, ez wirginum duavum uti nuberent baud mediocrem cura babuit, pueriauq; non fea cus acf filius fibi effet educaturum fpopondit.Recepit etiam fibi cure fore uxo rem Darij,tie quid indignà fortuna priore pateretur: multad; alia mifevicordie € benignitatis plenifftimalocutus.fecit ut mulieres ob infberate Letitie magniz tudinem in effufifümas lachrymas profunderentur.Et ego quidem ex omnibus Yebus,quas maximas e pulcherrimas ge[fit Alexander, nullam bac magis«fti mandan c7 biflorie monumentis dignioré iudico. Expugnate enim urbes,con füclus ez aliaque ei profpera uenerunt, fortune potius quàm uirtuti eius ims putanda udentur. Q wod autem in licenti adeà potentia mifericordiam calamie tofisimpartitus fit;folius prudentie cius id munus fuit. Pleriq; omnes fortuna aa [pirante felicem verum fuarum exitum nati inflantuv,infolecitt,ac per fupers biam bumanos ey communes cafus parum confiderant. 1nded; non pauci cons fpiciuntur fecundam fortunam non fecus ac graui[fimum onus, minus commoa defuflinere. m.€ Darin uiuerc.] Fugit Darius in Babylonem,atq; eos qui cladi ad 1/fum accepte fuperfucrant collegit:neq; animo in tanta calamitate[ra élus eft, fed literas ad Alexandri mifit,uti fortuna profpera bumane frueretur, € captiuorum redemptionem non tiegayet,magnam ab fe pecuniarü uim pros pter id accepturus. Alexander epiflolam banc Davij fuppre[[it,aliam q; in proe pofitum fuum ey quemadmodum expedire fibi uifum eft confinxit quam babi to amicorum confilio oftendit,atque ita legati ve infecta difcedere coacti fint. Tutte Darius omni fpe pacis per literasobtinende abiccta apparatum belli ma ximum iniuit.Eos qui fugientes ex prelio aria reliquerant aymauit, delectum mouorum militi babuit, quos in ordines defcripfit. T à tad, cura in apparati eum, Vicubuit,ut hominum numerit, quos ad 1[fm habuerat duplicauerit. qg 3 [^1] IVSTINI díta fama uictoríz ípfius, Darij prafectís cum aurí magno ponde rc tradentíbus fe,ín poteftatem uí Gorum uenerüt. T'unc ín Syríam proficifcitur, ubi obuíos cit ínfulís multos regesoríctís habuít.Ex hís pro meritis fingulorü, alíos ín focíetatem recepít;alijs regnü ade mít,fuffectís in loca eorum nouís regibus. Infignís prater ceteros fuitt Abdolomínusrex ab Alexi, dro Sídoníz conftítutus, qué Ale xander,cum operam ablocare ad puteos exhauríendos,hortosd írrígádos folítus effetmifere uitam texhibentem regemfecerat, fpretís nobilibus,negenerís íd,nó dan tís beneficium putarent. T'yríorü cíuítascum coronam auream ma ení ponderís per legatos, ín títulumgratulatíonís Alexandro mí fiffegrate munereaccepto, T yrü eireuelle ad uota Herculiredden da díxit. Cá legati rectíus íd eum ín Tyro uetere X antíquíore tem plo facturum dícerent,índe depre, cantes eíus íntroíti,íta exarlit" ut utbí excídíum minaretur: confe, ftímdá exercitu ínfula applícato, non mínusanímolis T yrijs, fiducía Carthaginenfium,bello excípí tur, Augebatením T yrijsanímos Didonis exemplum, qua Cartha gine Que circa Hicrofolyz mà gefJerit Alexatrider, rcfert Tofee phu. TAbartoz tlus texigentem HISTORICI n€Vturbi excidium mi naretur.] tratus Alexander, quód T rij vecufare nt introi tum inuvbem fuam, commis natus efL fe eos expugnaturis At illi nibil territi, oppugnaa tionem fuftinere, quo Dario gratificarentur, deliberaue 2 runt, co pacto incolumé fcfe ck co amicitiam feruaturos, atque infuper ex tanto bene ficio amplifüma munera con fequuturos effe arbitrati, quis obfidione diuturna cz pericu lofa Alexandrum diflracturi effent, ut Dario fpacium ad belli apparatum perficiendi daretur. Reponebant etiam plurimum fpei in fitu infule munitiffimo, ez omnirerum bello utilium copia, quam ba bebant. A Cartbaginenfibus quoq; ftirpe nimirà fua,opis aliquid expcétabant. Alexás der autem quia mari baud fae cile in urbéinuadi poffe, quód moenia effent firmi[fima,er claffem Y yrij baberent, tera raquoq; em fermé impofJie bilem effe animaduerteret, quum infida à continenti fla dijs quatuor feiuncta efJet,ni bilominus pericula€7 laboz res omttes fubire deercuit, ne 10 20 39 10 10 30 LIBER Y NDECIMVY$ 27 ab una atque mediocri ciii» píne condita ,tertíam partem ortate,copie Macedonum cons— bís quaefiffet;turpe ducentes(i foe temptii babite uderentur.— minis fuis plusaními fuiffetin ím Confrflimitaque Tyrumues— perío quaerendo, dj fibíin tuenda terem diruit lapidésqueeiws| libertate. A mota íeítur ímbelliae, à mulis bomimwn millibus tate Carthagíne,& accer(itis mox comporíari fccit, dídue 497 auxilijs, non magno poft temgerem pedes ducentoslati| pore per prodítíonem capíuntur, extrucre infttiit.Accitisaee— Inde Rhodum Alexander, Aetemundiq; propinquaricid| oy ptum; Cilicíácque fine certa, tatum. bominibus, non mi^— nine recepít, Ad louem deínde to téporis interiecto, per tan tamoperantium mudtitudinemmolem eam abfoluit.T yrij initio ad inchoatum opus manibus accedentes regem irridebát,quód Neptuni uires fe coercere pofz fe céfideret. Sed cum prater opinionem iam illud creuije coti[bicerent pueros, foxminas ez fenes Cartbaginem tranfportare decreuerunt. Vüniores firmivoboz ris ad mois propugnandadclegerunt,cz t viremes oétcginta,ut pre linm taa le committerent,inflruxerunt T ádem quum feflinantes puerorum c7[enit pars tem Carthaginem deuexifJent, laborantium ad opus ingenti numero€7- bofüili elaffe quum ad vefiflendum impares e[Jent;preucuti,ez inuvbé compulfi funt, dtq; ita ex omni parte oppugnare coeperunt,maxime ad cam parten ubi aggey moribus erat propinquior. Cun bec agerentur. fluQtus€ mari 4d eam molem incredibilis magnitudinis cetum appulerunt,cuius corporis parte altera aggeri acelinata;diutius ibi conflitit,cum maximo infpicientiit omnii terrore Ruerfüs demum in mare enatauit. Hinca; religio maxima utrofa; occupauit, existimat tes illud portendere, Neptunum fibi auxiliarem fore, animo utiq; inid quod os ptabantinclinato.Et cum aggeris incrementum iam T) vijs formidinem fácea reb fcapb«s complures fcorpionibus,catapultis, fagittarijs c7- fünditoribus ves pleuerunt, atque ita ad eos qui in aggere operabantur appulfi, multos uilneras bant,nec pauciores interficicbant. Tune Alexander 4d buiufinodi detrimenthi amoucnditnaues fuas omnes milite inftruxit,casq; in T yriori portit agere infi tiit, quo rediti bis qui fuos inuafevat,interciperet. li ucriti te Alexader portá obtinens, urbe propugnatoribus uacua occuparet, fumma feflinatióe ad urbem fe caferre coc perit; atq; ita maxima contentione Wtriq; ut prazuenirent vemudco. Septimo poft menfe à cara pta efLoppue gnari. 118 IVSTINI HISTORICI connitebantur. Yam; Macedones portui appropinquabant,€ parum abfait quin Pbocnices omnes interficeréturynaujbus ultimis anifiis. Reliqui in urbera euaferunt. Alexáder magna[pe deicctus,ad aggerem perficiendum fe couertit: «y cum agger iam urbi proximus efJct, ez de facili capi potuiffet urbs ecce uet tus Caurus ucbemensobortus,operis partem euertit Tunc Alexander uidens etin fine boflium ui pev fe molem fatbifcere, multum e[E animo commotus:fed laudis cupidine rre&us,avbores maximas in montibus concidieg ad mare com portari fecit, demer[asq; fimul cum vamis,cas ad uim fluCluum frangendam obie cit.Celeriter ctià ea aggeris parte que deciderat vefecta;operantium multitudi neitaopus promouit,ut ex eo in urbé telum adigi po[Jet.Pofitis autemin extre mo macbinis, fax ain urbis muri conijciebat, c7 cos quiin monium propugnae tione erantgrauiter offendebat. Adiuuabant fagittarij€ fünditores,unde oppi dani vaulti uulnerabantur Tandem Alexader coniunctis aliquot triremibus, nta chinisq; omnis generis fuperimpofitis,moenie boftium aggrefJus,ad cétum pez dum fpacium ea diruit, peri apertum locit irzumpere conabatur in urbem. Sed T»rij denfifrimam telorum uim conijcientes,co&gerunt uti pedem cum fuisrea férret,atq; rtocle fuperueniente,nouum murum in deie&ii loci exottarunt. Tam uero 4ggere urbi coniuncto, quum T yrus peninfula facta effet; pro moenibus na xitti4qy acerrima certamita committi funt capta. Nam Macedones altas 1o moenibus equas turres propius adduxerunt,atque inde pontibus muro applica o tis, multi in moenium pintas audacter tranfierunt.ContráT yrij eiecerunt tridch tes maximos e9 aduncos ,tela,igttes lapides e uaria iacula,ut magne telorum multitudini Macedonum fortitudo fuccumberc cogeretur. Sed Macedonum ai mi minime reprimebantur, quin magis fuper fuorum cadauera euntes, aliorum calamitatem nequaquam in terrorem[uum uerterunt,donec Tyrij tam. ftrenue tantis uiribus conatibusq; illis obfiflerent,ut boflem vetrocedere cogerent,uicto resi; fierent.Q uod cum Alexander uidi|Jet,oppugnatione omijJa,caftvain Ae goptum mouere con[htuit.Poftmodum laudem,quam de fiperato bofte expes éhuuerat, T yrijs fe coactumvelinquere ignominiofim cxiftimás, fententiam mu taut.Xtaque rurfus ad perficiendi quod coeperat conuerfus,oppugnauit urbem mari q7 terra. Et turri enim lignea ponte applicato, urbis murum confcendit, ( fibfecutiqs funt eum multi Macedones:ey interim cum alibi ariete pars muri ma gna fuiffet difiecta, atque intra urbem irruerent Macedones,urbs Tyrus eft c2 pta,eo plures qum feptem millia funt cefQ. Pueri autem c7 femine in captiui tate TR Lis] 20 30 LIBER VNDECIMV& 129 Bate trafisiuniores qui erant adduo millia, Alexander fuz fpédi iuftit. Captiuorum tre decim millia numerata funt, quum tame prius multitudo puerori et foeminara ingens Cartbaginé füfJet coportae ta.Durauit autem oppugna tio Tyri feptem menfibus. o(Hammone.) Ab Ae g»pto uerfus meridié afcendi tur ad templi Hammonis, et interiacét fleriles avene, que folis ardore accen[e,intolera bili eftu ucfigia exuritt: fed etam fubtiles funt,ut bomo factle in eis fuffocetur, ficut olim Cambyfes so.bominum millia amifit,qui aene cumu lisobruti füerit,co quód tem pliillud fboliave uoluerunt. Efl etia in illo itinere magna aque inopia, Sed Alexander ton territus, fecundo amne peruenit ad Marcotim palus dem.Deindeinméfi arena camp patuerunt,baud fecus quàm profündis mare:non av bor ibi nec culti foli uefligii ulli occurrit. Q uatriduitper uaflas folitudines abfumptit efl, donec peruenit ad fedem Ioui cofecratam.Ea locit ba bet inter uaflas folitudines, * Hammonré pergit, cofulturus et deeuétu futurorum, de orígíne fua, Ng; mater eíus Olympías co felTa uiro fuo Philippo fuerat, Ale xádrü no ex eofe,fed ex ferpéte ín, g&tís magnítudinís cocepifIe. Denígq Philíppus ultímo prope uítae fue tépore,filíü fui no efle, palàm pradícauerat;qua ex caufa Olym píada,uelut(tuprí copertam,repu dío dímíferat.Igit Alexander cu. píés orígíne díuinítatís acquirere, fimul& matré ínfamía liberare, per premiffos fubornat antíftítes, qd(ibirefpoderíuelít.Ingredíente téplü ftatím antiíftítes ut Hammo nís filiü falutant.Ille laetus deíado. ptíoe,hocfe patre céferí íubet. Ro gatdeiínde,an omnesínterfectores patrís fui fitultus:tefpodent,patré eíusnecpofle interficí)nec morí:re gís Philíppi peractá plene ultíoné efTe. T'ertíà ínterrogatíoné pofcen tí,uíctoría omníü bellorü, poffeffionéd terrarü darí refpodent.Co mítíbus quog fuís refponfum, ut Alexandrü pro deo,non pro rege coleret. Hínc illí aucta ínfolentía, vnde Alexan míruscganímo íncreuít tumor,ex drianimusae empta comítate,quá et Girecorülí uerit. terís et Macedonü ínftitutís dídíce 1 inter palus rat. R euerfusab HammonetAle denuo mare. xandríà codídít, A Colonía Ma. Qu.Cortiu. K Vxori none fuit Statyra. 130 cedonü caput eífe A egypti iubet, Daríus c Babyloníà profugiffet, per epiftolas Alexadrü deprecat, redímendarüfibí captíuarü poteftaté facíat,índp ea rem magná pecuníá pollícetur.Sed Alexàder ín preciü captíuarü regnum omne, nó pecunía petit.Interíecto téporealíx epiftole Darij Alexandro redduntquibus file matrímoníü & regní portio offert. Sed Alexider fua fibí darí refcripfit, íutfitqg fupplícé uenire,& regni arbítría uíctorí permíttere. l'um fpe pacís amífTa,bellá Daríusreparat cum xL. millibus pedíti,& c. millibus equítü obuía uadít A lexandro.In itinere nuncíat uxore eíus ex collifioneabiectí partus deceffiffe, e íusdj morté illachrymatü Alexan dritexeqasip benigne profecutü, idá einon amorís,fed humanítatís caufa feciíIe, IN3 femel e tantü Alexádro uifam efle, cií matrem, paruulasdy filías eíus frequéter co. folarct. Tüc Daríusfe ratusuere uí ctü,cum poft tot prelía,& beneficíjsab hofte fuperaret,gratüdg fibí elfe(iuíncerenequeat, quod à talí potíffimü uínceret; fcribit ítagy& IVSTINI HI$fTORICI ambitu; tam denis vamis, ut uix fol caderc poft in dem fam illáumbra. Multi funt ibi fotites; qui dulcibus fuis aquis alit fyluas. Coeli quoq; mira téperies,uerno tépori maxie me fünilis,o&s anni partes pa vi falubritate percurrit. 1nco Le nemoris, quos Hamonios wocat,difperfis tugurijs babi tát,rtedil nemus pro arce ba bét triplicimuro circiidatit. Rcgioné circübabitat ad me ridié et occidenté Aethiopes, ad feptentrione Afri, qui Nu mid.e dictur,cisq; uerfus me diterranea coniuéli. Nafamo nes.In téplo itaq; multiset ma gris avboribus inkbrato, tic colebatur Yupiter,et dabatve fpofaper facerdote. Et cit Ae lexáder inter cetera quefiffet;an fibi orbis imperii dee fünaret,refpódit,omnii terra vict gétium elérectoré fore. Tunc amplifimis muneribus ditauit templitet facerdotes. hincreucrfus,inter Marcotint palude«y marc, cáplexus 42 vcà 8o.[lzdiorit,codidit urbé Alexádria,uolés cà à fuo 0 mine fic appellari.Cuins pofitio commoda ualde electa eft, ob uicinitaté portus Phari. Oppidi forma propé chlamydi confimilis:babet platcaim, à qua ciuitas quafi media diniditur,magnitudittis qz clegantie ürevedibilis.A porta enim ad | LIBER VNDECIMVS 131 portam pertingens;in longitudinem fladia 4.o-in latum pedes cehtum pfi domibusq;«y templis magnificcntiflimts undiq; eft exornata. sadouqiay hid dor sppmo Cp SIMOUUUY x2njeu4eJA J oig Mpuvxalg v $70 B 51 /c3 »ooNwN -EI 8 TM E Tii] i£ 98 s|l EZ CAE sog 8unatTA42]1poui 2Xv Wr Alexádri ma gnaimitas. 15? IVSTIN! Ptertías epiftolas,& eratías agit, quod níhil ín fuos hoftile fecerít. Offertdeínde maíorem partemre gníufiadflumen Euphrate,Xal teram filíauxore:pro relíquís ca; ptíuís trígínta millía talentorum. Ad hoc Alexàader,gratíarü actío nem abhoftefuperuacanei effere fpondit, necà fe quícquáa faciü ín boftísadulationé;nec quod ín du bíos bellí exítusautín leges pacis fibi lenocínía quzreret, fed anímí magnítudíne,qua dídicerít aduer^ fus uíres hoftíü,non aduerfus cala mítates cotendere, pollíceturdg fe praftaturü ea Darío, fifecüdus fi bí,no par haberíuelít,Ceterü neg; mund pofle duobus folibus regí, neqyorbé fumma duo regna faluo ftatu terraríi habere. Proíndeaut dediítíoné eadé díeaut ín poftera: acíem paret, X nec pollíceatur fibí alíam dj fitexpertusuictoría. Poftera díeaciem producunt;tumre: pente ante praelium, cófectum cu rís Alexadrum,fomnus arrípuit, Cum ad pugná folusrex deeffet, à Parmeníoneagre excítatus,quae rentíbus fomní caufam omnibus inter perícula, cü etíà ín ocío femper parcíior fuerít, magno fe metu liberatum aítfomnumdq fibíà repentína fecurítate datum,quod liceat HISTORICI p€Tertiasepiftla. 3. Tertie litere Darij cum ad Alexandrum delate effent, atqueipfe de oblatis conditio tribus confultaretur,Parmee nionem primit dixiffe aiunt; Ego fi Alexander efJem, fue fciperem que conceditur. At Alexander rurfus: Et ego,ine quit, facerem.fi e[fem Parme tiio:alijsQ buiufmodi uerbis magnificis ufus efl pluris no minis fii gloriam,quám proe mifJorum munerum utilitate faciens. Porro legatis Darij fic refpondit: Q uemadmodi müdus.fi duo effent foles,nec ornatum nec ordinem fui ba. beretzitidem«7 tervarü orbis duobus regibus principatum tenentibus,non facile feditioa num et tumultus expers erit. Idcirco iuféit ut Dario fic ea nunciarét: Si primas tueriefa fcteiin animo, uti ad certás yen pro unico rerum omi imperio cótra fe ueniret. Sin glorie parum appetens;,utili tatem 7 quictis oblectamen tum magis diligeret, Alexan dro iubenti obfequeretur: in alios poteflatem regiam;qua eiampla ipfe effet conceffus rus; exerceret, MifJo auteim confilio, 10 20 LIBER VNDECIMVvYS 133 «ofilio,uevfis caftraboftium| ceat comnibus Darfj copijs con eum exercitueft progreffis,| fligerezuerítum felonga bellí mo, d€PonsCydni.] Emor. ram/fiPerfe exercitum díuififlent. uidetur bic effe.Cydnws flus Ante praeit utraqs acies hoftibus ius in Cliciacft:pugnaat^— fpectaculofuít. Macedones muL tem ifta contigit in Aria. titudinem homínum,corpor& ma wxta ciuitate Arbelam, enítudíné,armorumd pulchrítuaique ultra fluuium Lye. dinem mirabantur:Perfz autem à Pro Cdtii igitur, Lyc hie/ tam paucisuicta fuorum tot mileft legendum. lía ftupebant. Sed nec duces círcáire fuosfingulos ceffabant, Daríus uix denís armatis fin eulos hoftes.idiuifio fieret, euenire dícebate Alexander Macedonas monebat,ne multítudíne hoftium;ne corpo ris magnítudíne,uel colorís nouítate mouerétur:tantum memínifTe íubet,cum fj(dem fe tertío pugnare:nec melío, resfactos putarent fuga;cum ínacíem fecum tam tríftem memoríam cadíum fuarum,& tantá fanguinis de duo, bus przdlíjs fufi ferrent.Et quemadmodum Darío maíorem turbam homínü effe, lic uíríá fibi. Hortatur fpernat illam aciemauro& argento fulgentem,ín qua plus prz, da: quàm periculi fit, cum uíctoría non ornamentorum decore,fed ferri uirtute quaratur.Poft hcpraelíum com míttírur. Macedones ín ferrum cum contemptu totíes à fe uicti hoftís ruebant. Contrà Perf mori dj uínci pro^ ptabit. Raro etíam ullo przclío tantum fanguinis fufum eft. Daríus cüuínci fuos uíderet,uoluít morí& ipfe:(ed a proxímís fugere compulfus eft. Suadétibus deinde qui bufdam,ut3pons Cydni fluminísad íter hoftíum ímpediendü íntercluderetur;ion íta falutí fux uelle cofultum, aít,ut tot millía focíorü hoftíbus obijcíat: debere& alijs fugz uíam patere,qux patuerítfibí. Alexider autem perículoliflima quaq;aggredíebatur,& ubí confertiffim os hoftes acerríme pugnare confpexiflet,eo fe femper inget 3 Acre prelit Alexandriet Darijin Ars belis, DA tebat,perículáque fua effe,jnon mí lítum uolebat. Hoc pralío A fiae ímperíum rapuit, quinto poft ac. ceptum regnum anno: cuíus felicítas tanta fuit,ut poft hoc nemo rebellare etíam aufus fit, patienterág Períx poft ímperíum tot annorü,íugü feruítutís acceperüt, 1diis xxxiij Donatís refectísig milítíbust XL. ut Orofius. cotínuís diebus pradam recogno fcit.In urbe deíndeclaufa xr.mil lía calentorá ínuenít.Expugnatet Perfepolím,caput Perficíregní;ur bem multísannísilluftrem, refertamdy orbis terrarü fpolijs,que ín. terítu eíus prímü apparuerüt, Inter hec" octíngenti admodü Gre, cí occurrüt Alexandro, quí poena captíuíitatís truncata parte corpo, rum tulerát,rogates,ut ficutí Crrae cíam,fe quoq; ab hoftís crudelítatc uíndícaret. Data poteftate rede undíjagros recipere maluerüt, ne nontam gaudíum parentibus, dj deteítandum fui confpectü repor tarent.Interea Daríus ín gratíam uíctorís,à cognatis fuís aureís cópedibus catenísque ín uíco Par thorum Tanea uíncitur.Credo íta dijs immortalibus uíndícantibus, utin terra eorü quí fuccefTurí ímperío erat, Perfarum regnü finire, tur, Alexander quog citato curfu poftera IVSTINI HISTORICI' r COdingeti Greci.) Wi à fuperioribus Perfar& regia bus corpore turpiter mulae ti füeráteg: mutllati omnes; quida fcilicet manus,alij pea des, quidá aures et nafum. Et cit uoce una exclamafJent vo gafJentq; Alexandris, ut five calamitati adiumentum a ret, folatms eft cosvex,et libe ralibeneficétia ipforü fublez uiuit calamitaté. s. Int co Partbori.) Accepta enim Darius Arbelis clade, fügit ad prafecturas fuperiores ratus in locis remotis citra impedia menti fe uirespo[fe reparaz re, tépusq; idorcü babere ad ea prouidenda que exercitui necefJari. effent Mifit quoq; ad duces ct prefectos qui Bá &ris et locis fuperiorib. erat, monesne fidé ct amicitia erga fe ónminuerét. Sed à prefta & Beffo per feditioné captus etintcréptuse[t. Quuida fari biit, Dario adbuc fprati Aa lexandrit fuperucnif'e,ciusq; calamitatem uehementer ina doluiffe.Cumq; Darius orafs fet,uticedé fua ilafci uellet, Alexandri fc id fi Curü vece piffo.eo in perfequendo Beffonudit opere impendi]Je. | 10 20 P LIBER VNDECIMVS, y 735: poftera die fuperuenitibid; cognouit Darium claufo ue hículo per noctem exportatum.luílo ítag; exercitu fubfequí,cum feptem millibus equítum fugiente infequitur, Tn itínere multa& perículofa pralía fecit,.Emenfus dein de multa millía paífuum,cum nullum Darij índícium re perifiet;refpirádi equís data poteftate,unus ex militibus, dum adfontem proxímü pergít,in uehículo Daríü,mul tís quídéuulneribus confofIum, fed fpírant& adhuc inue. nit:qui applícito captíuo,cum cíué ex uoce cognouiflet, íd faltem prefentís fortune folatium fe habere dixít,quod apud íntellecturum locuturus eflet, nec íncaffim poftre, mas uoces emiffurus,tPerferrí hec A lexadro íubet,fe nul lisín eum merítorit offícijs, maxímorum illi debitorem morí,quod ín matreliberísdp fuís regium eíus,no hoftile anímum expertus felicius; hoftem quam cognatos for, títus fit. Quíppe& matrí acliberís fuís ab eodé hofteui^ tam datam,libí à cognatís ereptam,quibus& uítam etre gna dederít. Quamobrem gratíam illíeam futurà quam ipfeuicor uolet. Alexandro referre fe,quam folam mo^ riens poteft gratíam,precarífuperum& ínferum numi na& regales deos,ut illi terrarum omníum uictorí cone tíngat ímperíum:pro fe íuftam magís, quam grauem fepulturz ueníam orare.C)uod ad ultionem pertíneat,íam non fuam ,fed exempli,communemd omníum regum eíIe caufam,quam negligere,ílli& indecorum efle€ perículofum:quíppe cum ín altero íufiítíz eíus,ín altero e. tíam utilitatís caufauerfetur.In quam rem unici píenus fidei regiae dextram fe ferendam Alexandro dare. Poft hax porrecta manu expírauít.C)ua ubí Alexandro nun cíata funt,uifo corpore defuncti, tam índígnam illo fafti gío mort€ lachrymís profecutus eft,corpusd regío mo 1e fepelíri,& reliquías cíusmaíorü tumulís inferri íuffit,, Polftrato ei tionen fait, TProftrri IVSTINI HISTORICI LIBER DVODECIMVS. p LEXANDER ín perfe ! quendo Darío, amíf^ «3 fos milítes magnís fu 1E nerum ímpen(is extu e Ex lir, reliquis expeditío nís eíus focijs x v.millía talentorü díuilit, Equorum maíor pars eftu amiffa,ínutilesdg etíam quí fuper, fuerat factí, Pecunía omnís CLII, millía talentorii ex uíctoría nuper cogefta,eíd; Parmenío praficítur. Dà hecaguntur,epiftole Antípa trísà Macedonía reddunt,quibus bellü Agídís regísSpartanorü ín Gracía, Alexandrí regis Epiri ín Italía,bellum Zopyrionís pracfe, Cí eíus ín Scythía contínebatur. Quibusuarie affectus,plustamen Iztítíze cognitis moríbus duorum zmulorum regunt,quam dolorís amiíIi cum ZLopyríone exercitus fufcepít.Náq; poft profectionem Alexandrí, Gracia ferme omnís in occafionem recuperade liberta tísad arma concurrerat,autoríta, tem Lacedemoníorum fecutaquí Philippi, Alexandrídg pacem foli fpreueratX legesrefpuerat. Dux huíusbellí Agís rex Lacedzmo^ niorü fuerat. Quémotü Antípa, ter cotractis militibus ín ipfo ortu oppreffit, Ncipit bic quarta orbis I nonarcbia, nempe Mae cedonum feu Grecorü, cuta Alexandris ct Ptolenteis, du vauitq; antos trecétos.Et fub initium cius T braces ad res t'ouádas có furrexerüt. Mem non enim Tbracie prefez Clus,uir audax,concitatis bar baris,ab. Alexandro defecit, magtiasq; copias ad belli ma tifeflum co&git, Ad qué moz tum opprimendà Antipater perMacedoniam ck omnibus uiribus in T bracas cotendit, ipfumq; Memnoné bello urs gere ceepit.Et ciu is in buiufz modi expeditione di[linerez tur, Lacedemonij idoneum il lud tempus bello pavádo e[Je arbitrati, Grecie populos ad coniurationem pro libertate ineundam adbortabátur. Az thenienfes, qui pre ceteris Grecis omnibus ab Alexane dro bottoribus maximis affe cli fuerant,in quiete fe contia nuerunt. Sed ex Peloponez fo complures ez alij nonnulli conjpiratione facta, deleQtus babucrunt, proq; ciuitatum uiribus iuniores bello idoneos faipfes [E] u—— 20 ;0 Lis] 20 30 feripferunt, ut peditum millia uiginti, equites ad duo mil lia coacti fuerint.Eorum om nium adminiftratio Lacedez monijs conce[Ja eft, qui fub Agide rege decreuerunt fee mel totius vei fortuna. bello experiri. Antipater interea Grecorum apparatum perz fentiens,ves T bracie compo fuit,omnesq; copias in Peloz ponnefum duxit, c7 à focijs cidtatib. Grecie auxilia im petrauit, ut exercitum no mi norem millibus quadragin ta bomini baberet. CómifJo itaq; magno pralio, Agisvex fortiter pugnans occubuit. «4€ Dodonei Iouis.] Eft Dodona Epiri ciuitas, iuxta quá olim erat nemus Youi fa» erumsco oraculum omnium que apud Grecos füerüt ora eulorum uetuftifimunt, origi nem ducens ab. oraculo Louis Tbebani. Namerát due fae mine facerdotes apud"T bez banos,«7: b.e à Pboenicibus exacte,una uenit in Africam €7 altera in Greciam, atque illa Hammonis,i/Ta autem Dodoneum condiditoraculum. b€ Pandofiam.] Vrbs eft in Vdlia, in qua Alexander Epirotes interfeétus eft, uolens fugere faz torum pericula. Cumq; mulia bella gereret contra talos, dixiffe fertur, fe in uiros, Alexandrum Magnumin foeminas, tempe Perfas,incidifJe. LIBER DVODECIMYS 17 oppreffit. Magna tamenutrínque czdesfuít. Agísrex cüfuos terga dites uideret, dímiffis fatellítibus, ut Alexandro(i nó felicitate par, uírtute non ínferíor uíderet,tantas ftrageshoftiü edíditutagminaín, cecidere r4; terdum fugaret, Ad extremü, eti cedemonio« a multítudíne uíctus, eloría tam€ rum v.M.ct omnesuícít,Porro Alexáder rex cccr x. Epiri ín Italiam à Tarentínís auxí Macedonum liaaduerfus Brutíos deprecatíbus CCC. Curt. folícítatus,ita cupíde profectus fu libro c. erat, ut ín díuifione orbis terrará, Alexadro Olympíadiísfororís fue" filio oríens,& fibí occídens forte contígifIet:non minorem rerü ma teríam ín Italía, Afríca,Sicilíacp, dj illeín Afia& ín Perfis habíturus, Huc accedebat,ut ficut Alexádro MagnoDelphíca oracula ínfidías ín Macedonía,íta huíc refpofum Mn, ? Dodoneílouís urbem Pando-"Pe fiamamnemé Acherufium prz-, Í L4- ? diíxerant.Que utraque cum ín E^ piro effent,ignarus eadem& ínL talía effead declínanda fatorü perícula,peregrínam milítíam cupí. díus elegerat. Igítur cum ín Italía ueniffetprímum illi bellum cum $ toceifum 158 IVSTINI HIST ORICI A ppulis fuit,quorü cogníto urbís fato,breui poft tépore pacem etamícitíà cü rege eorü fecít. Erat nang; tunc t€po rís urbsA ppulís Brunduliá, quà A etolí fecutí dudum fa marerü ín I roíageftarü,dariffimüac nobiliffimum duce Diíomedem,condíderát:fed pul(i ab A ppulís,cofulentes oracula,refponfum acceperantlocit que repetiíffent per^ petuo poffeífuros. Hacigitex caufa per legatos fub bellí coómínatíone reftítuí(ibíab A ppulís urbé poftulaueràt. Sedubi Appulís oraculum innotuit, ínterfectos legatos ín urbefepelíunt, perpetuo ibi fedem habíturos:atque íta defunctírefponfo,diu urbem poíIederunt. Quod cum fa Cum cognouítfet Alexader Epiri,antíquitatís fata uene ratus,bello Appulorum abftinuit, Geílir& cum Bruttjs Lucanísq; bellum,multasd urbes cepititum& cá Meta, pontínís& Rutilís€ Romanís foedus amícitíamdp fe, cít.Sed Brutfj Lucanid cum auxilía à finítímís cotraxít, fent, acríus bellum repetíuere.Ibí rex íuxta urbem Pandofíam& flumen A cherufium,non príus fatalís locí coeníto nomíne,quam occíderetinterficíturrmoríensdg no ín patría fuifTe(ibí perículofam morté,propter quam pa tríafugerat, intellexit, Corpus eíus T yrij publíce redem ptüfepulturz tradíderüt, Dum hecaguntin Italia, Zopy ríon quoq prefectus Poti ab Alexadro Magno relíctus, tocíofum fe ratus,(i níhil ipfe geffi(Ietjadunato x x x.mil líum mílitum exercítu,Scythis bellum íntulít.Cefuscum omnibus copíjs,pcenas temerc íllatí bellí eentí innoxía luít, Hzc c& nuncíata ín Parthía Alexandro eflent,fimulato maerorepropter Alexandrí cognationem, exercítu£ fuo tríduo luctum índíxít. Omnibus deínde,uelut Darij morte perpetrato bello,redítum: ín patríam expectant bus,coíuges etliberos fuos anímo íam quodaámodo com plectentibus,ad concionem exercítum uocat. Ibíníhil a Cum tot egregijs praclijs,ait,(i incolumís eint Bar, aríes 1G iie 20 va 9 LIBER €€Tbaleftris.] Hec im perafe dicitur regioni que eft inter Pbafim c: Tbermo doonta, pulchritudine etcor porisroborc excelle s uirtute auté qa animi magnitudine cuiuis gentis fue. prejtaa bat. Reliquerat copias fuas in Hyrcani«e finibus: trecentas io tant Amazonas benc ornas tas fccit adduxerat. Alexata der regine aducntà inexpez dlatii,e gregiáq; foeminaruni dignitate nó mediocriter ad^ miratus,interrog.udt Tbalez firim, cius rei gratia ad fe uenifJet.1la fe prolis fufcipi« ende caufa ad eum ueniJc ve fpondit. Pellectus eft Alexan 20 der,G plurimum oblecatus talibus regine fermonibus. Quum; dies triginta fimul werfati fiffent, magnis mune ribus eam donatà rex,utdoz mürediret,dimifit. d(Pel licum vegiarum.] Voluit fee cum babere tot concubinas, quot Darius babere con[uee ucrat, nempe quot dies funt 59 inanno,hboc ef, trecentas feo xagintaquinq;. Forma no ni fi execllentifüma€ tota A» fia elect adbibebantur. He ttocle quacuq; regio cubili DVODECIMYVS$ 139 baries relínquat:necfe corpus, fed regnum Darij petííle, perfequen: dosdp effe eos qui à regno defece^ rint, Hac oratioeuelutex íntegro incitatís milítà anímís, Hyrcanía Mardosd fubegit. Ibí eí occurrít CThaleftris fiue Mínothza A ma^ zonüregína cütccc.millibus mu lierum,x x v.dierü ínter ínfeftifTi mas gtes ítínere confecto,ex rege liberos quxíitura. Cuius confpectus aduentusqg admiratíoni fuít, & propter ínfolítü fcemínís habi tum,& propter expetítum con. cubítum. Ob hoc trígínta diebus ocíotdatis à rege,ut uifa eft uterü impleffe, difceflic. Poft haec Alexa der habítum regum Perfarum,& díadema ínfolítü antea ín regíbus Macedonícís, uelut ín leges eorü quos uícerat tran(iret, allumit. Quz ne ínuidiofius& ín fe uno conípícerétur,amícos quog; fuos longa ueítem aurei, purpureádg fumere íubet,ut luxum quoq ficu tí cultum immítaretur Perfarum. Inter? pellicum regiarü gregescle Ciz pulchritudinis, nobilítatísds, noctíü uices diuidit, Hís rebus ín. g«tesepularü apparatusadijcít,ne ieíuna& deftructaluxuría uidere tur.Couíuíum quoq íuxta regia magníficctiam ludis exornat,ímS 2 tforte, ccc mulieribus:is ta cnim inue tufto codice legitur. t Alij, datis, ut uifa eft, Secunde ves fapient& ania mos fatigant m a B OCURRA CCS 140 memor prorfus titas opes amíttí hís moribus,non quzti folere.Inter hacíndígnatío omníum totís caftríserat, illum à Philippo patretantum degenerauilTe,ut etíam patríze nomen euiítaret,morésque Perfarum affumeret, quos propter tales mores uícerat. Sed ne fo lus uíttjs eorum quosarmísfuübe, gerat,fuccubuilTe uideretur, milíti bus quoque fuís permifit,fi quarü IvSTINIOHIST OORICTIU «d flabant, ut optionem eius qua fecum cubitura efJet, fas ceret. Huiufmodi tamen uos luptatibus raro Alexáder tte fics eft, licet inter cas uevfare tu.'T'ünebat enim ne Maces doni animos offeideret,quo rum iam pleriq; cum eo expo fldabant.Hos Alexáder mu neribus commitigare fluduit. e CEpigoni.] Skt epigo ni foetus qui poft geniti funt. Et fic dicli funt fucce[Jores Macedonum. ueteranorum, qui fab Alexádro Magno ex ex Afüsticis foeminis fobolé fufceperunt:que foboles epi captíuarum cofuetudíne teneren tur,ducere uxores,exiftímans mí norem ín patríam redítus cupídi tatem futuram,habentibus ín ca^ ftrís ímagínem quandam larium ac domelt ca fedís fimul& laborem milítía mollíoremforedulcedíne uxorum.In fupple menta quoque mílítum,mínus exhaurírí poffe Macedo níam,ftueteranís patribus tyrones fuccederent, militaturíínuallo ín quo natieffent,conftantíoresd futurí,fi non folum tyrocínía, uerumetíam íncunabula ín ipfiscaftrís pofuiffent:qux cofuetudo ín fucceffores quoque Alexan drí manfit,Igit& aliméta puerísftatuta,& ínftrumétaar morü,equorümque íuuenibus data, et patribus pro numerofiliorü praemía ftatuta. Sí quorit patres occídiffent, níhilomínus pupilli ftipédia patrü trahebat, quor&i puerí tía ínter uaríasexpeditionesmilítía erat.Itaqy à paruula e. tate perículís laboribusqs índurati, ínuictí exercítus fue^ re;neqy caftraalíter,ci patríam, neq; pugna alíud unqua Gg uíctoríà duxere, Hec foboles nomen habuít*Epígoni. Parthís deínde domítís,prefectus hís ftatuítex nobilifli mís PerfarAndragoras,unde poftea origínem Parthorum v o 7 ENS LIBER goni nomé babuit,qui in caa Siris natiin armis educati, à parua etate periculis exer citati,laboribus durati, prov fus inuicli extiterunt. f Parmenion fenex.] Dio dorus Parmcnioné q7: Philo tam nó ommno immunes fiif fein büc modi feribit. Tunc tempori; nefarium facinus et eius bonitate prorfusindignit in ipfum Alexandrum patra tum eft. Nam quida infidias in cum moliri coeperit, quas cum P bilotás fciret,regi non indicauit, Certior igitur faz Cus Alexander de confpiras tione, accerfità P bilotam di ligenter interrogauit, vefciz uitq; quid atum crat. Philo tas fatebatur negligentia fibi imputari po[Je, fed couratio nis nequaquá fe participem fiiffe affeuerabat. Hoc no ob flante, decretum eff tandem, Philotam aliosQ; accufatos morte mulctádos effe In quo muero€9* Parmenion ipfe, quiinter precipuos Alexans dri amicos habebatur, copre benfus efl. Aberat is quidem, 1o 20 30 DVODECIMYVy$, 141 rumreges habuerunt.Interea non Alexander regío, fed hoftilí odio fxuire ín fuos caepit. Maxíme ín dignabatur carpi fermonibus fuo rum,patrís Phílippí patríad; mo. res fubuertiffe.Propter quae crími na! Parmenionquoque fenex, dí gnitateregí proximus, cii Philota filio,deutrog; príus queftíonibus habítís,interticiunt. Fremere ítags omnes uníueríis caftrís coepere, ínnoxij fenis filjds cafum mífera, tes,ínterdü fe quoq; no debere me líusfperare dicetes. Que cüinücíata Alexàádro effent, uerés ne hzc opinio etía ín Macedoníádiuulga ret,€ ne uíctorí gloría feuítiae macula obfufcaret, fimulat fe ex amícís quofdam in patríam uícto ríarum nuncíos milfurum. Horta tur milítes fuís(críbere,raríoré ha bíturos occafionem propter milí^ tíam remotíore, Datos fafces epíftolarum ad fetacite deferrí iubet,. ex quibus cogníto de fe fingulorü iudicio, ín unam cohort£ eos qui derege duríus opinati fuerat, con tribuít,aut confumpturus cos,aut ín ultímis terrísín colonías diftrí^ buturus.Inde Dracas$ Euergetas fed creditum eft Pbilotam ex uoluntate patris tale fcinus molitum fafle. £€Eucrgetas.) H«e gentes prius uocate fuerunt Avimafpi, ac deinde fub. Cro dicke Euergcta;id eft, benefici, id$; bac occafione Cum Cyrus vex Pera. $:3 TParpame menos 14? Parymas,tParopamiffadas, Hydafpios, ceterosque populos quí ín radíce Caucafi morabàtur,fub, egit. Intereaunus ex amícís Dar1j,^ Beflus uínctus perducítur, quíregem non folum prodíderat, uerumetíam interfecerat: quem ín ultionem perfídíze, excrucíandum fratrí Darij tradidít, repu. tans,nontam hoftem fuum fuif, fc Darium, quam amícum eíus, à quo eflet occifus. Et ut hís terrís nomen relínqueret,urbem A, lexandríam fuperamnem T'anaím cóodídít, intra díem feptímüdecimum muro vr.míllí paffuum confummato, translatíseo tríum cíuítatum populís, quas Cyrus condiderat. In. Bactríanís quo que Sogdíanisque duodecím ur bes condídít, diftributíshís quof cunque ín exercítu fedítiofos ha» bebat. Hísíta geftís,folenní díe a, mícos ín conuiuium uocat: ubí orta ínter ebríosrerumà Philippo geftarum métíone,preferre fepatrí ipfeyrerumd fuarum magnitu dínem extollere ccelo tenus coepit, affentante maíore conuiuarü parte. Itaq; cim unus ex feníbus IVSTINI HISTORICI farum in expeditione quaa dam ingrederetur regionem quandam defertam,ct omniz um uite necc[Jariovum inoz pem,tam graue fubiuit difcri men, ut fui milites ob uictus indigétiam commilitonu cor porain cibum uertere coma pulfi fuerant. 1bi cum Aris mafpi currus frumento ottue flos ad triginta millia addus xiffent, preter[pem abinz genti calamitate omnes funt liberati: y Cyrus populum eum deinceps à tributisome nibus immunem ejJe uoluit, magnisque infuper. affecit muneribus ,«g: priori deme pto nomine, pro Arimafpis Euergetas appell.adt. b.€ Beffus unctus. Sue pferat bic Beffus apud As riosvegium dadcma. Cum; cum quodam altercari coc» piffet, illuonq; interficere uel let,ille imminenti periculo ud tatonoCtu ad. Alexandrum, qui in Baclriana erat, perfue git: à quo cum ez falutcm Qr munera impetra[Jet, inui tati ea liberalitate primi Bar brorum duces, con[pirarunt, captimque BefJum ad Alexandrum adduxee gunt. Eos bonorificis muneribus rex efl profecutus, Bef]um autem fratri Das rij, roii Oxatri,reliquifaue eius con[anguincis,u pro arbitrio fupplicium 10 20 30 10 20 30 LIBER DVODECIMVS de co fumerett, concefit. Mli cum omnia contume liavum ey cruciatus genera in eum exercul[Jent,minutae tim corpus eius conciderunt, menbroríuque frufta fane dis in partes arias proiecee yunt. i CCbtus.) re buius morte apud Diodoz vum ficlegimus: Clytumus num ex anticis, quum poéz mata quadam induces quof? dam à Barbaris nuper fupez ratos fiffent decantata, ac animo libenti ea Alexander audiuifJet, commotum indiz gatione nimiáque procacie tate cz temulentiafe effeven tem, ac grauibus conuicijs ei obloquentem, pomo coniez &loprimi percutit. Quim que ille impudenter per fum mam audaciam prouebere s tv ,er Euripidis ambica enuncia[fet, Heu quàm mae li nunc Grecie mores no cent, co reliquayira inflame matus Alexander, telo cone fofJum eum interemit. Sta» timque aninto fedato poenie tentia correptus, fibijpfi uim intuliffet, nifi à flipatoribus etétus atq; in cubiculum por tatus füiflet ibi rote diemqs 143 1 Clytus ductus fiducía amicitie re gíc,cuíus palmam tenebat,memo ríam Phílippítueretur,laudaretég eíus res geltas,adeo regem offendít,ut telo à fatellíte rapto,eüdem ín conufuío trucídauerit. Qua cx, de exultans,mortuo patrocinium Philippi,laudemdq paternz milítíz obíectabat. Poft fatíatus cz deanímus quíeuít,X ínlocum íre fucceffit exíftímatíomodo perfonam occifimodo caufam occíden díconfiderás,pigere eum facti coe pít quí paternas laudes tam fracti, deaccepiíTet, quàm nec cóuícía de buiílet.amiícumdá; fenem& ínnoxíum àfe occífum ínter epulas& pocula dolebat, Eodem igitur furoreín paenítentíam,quo prídem íníram uerfus, morí uoluít, Prímum ín fletus progreílus,ample, Cí mortuum,uulnera tractare, quali audientí cofiterí dementia, arreptum telum ín feuertít:pere, giffetdg facínus, ní amici ínterue, níffent, Mit hec uolütasmorízdi etía fequétibus diebus, A ccefferat ením ad poenítentía,nutricis fue et fororís Clyti recordatío,cuíus ab^ fentis eí maxime pudebat,tà fcedam íllí alimétorü fuorti mercede reddíta, utín cuíus manibus pueritià egerat huic íuuenís et uictor 144. IYSTINI pro beneficijs funera remítteret, Reputabat deínde quantum ín exercítu fuo,quantum apud gentes deuíctas fabularum atque ínuí díz,quantum apud ceteros amícos metum& odíum fuí fecerit, dj amarum& tríftereddíderít conuí uíum fuum: non armatus ín acíe, quam ín conu£uío fedens, terríbilí or. Tunc Parmeníon& Phiílotas, tunc Amyntasconfobrínus, tunc nouerca fratresd ínterfecti, cunc A«talus, Eurylochus Paufanías, alijdg Macedoníe extínctí príncipesoccurrebant. Ob hac illí quatríduo perfeuerata ínedía eft, donecexercítusuníueríi precibus ex oratus eft,precatís ne íia mortem uníus doleat,ut uniuerfos perdat, quos ín ultímam deductos Barba ri, ínter ínfeftas& írritatas géces bello deftítuat. Multum profuere et* Callifthenís philofophí preces condiícipulatu apud A ríftotelem famílíarísilli,& tuncab ípío rege ad prodenda memoríz acta eíus accítus. IR euocato ígitur ad bella anímo, Chorafmos& Dracas ín deditíoné accepít. Deínde, quod prímo ex Períico fuperbíx regiae more diftuleratut omnía paríter Ambitionis ínuídioftora eflent,no falutarí fed exemplum. adorari fe iubet, A cerrímus ínter recu HISTORICTI fequentem totà in lu trafe git, acnullo edito uerbo, tan quam elinguis iacebat, tant modo profündifinis fufpia vijs eftuans, amicorum ad fe accedentiu fermoncs nullo pa clo aufcultare poterat. Tanz dem cum Ariftáder uates fpe ciem quà de Clyto uiderat, &liáque figna fibi cognita ei narrajJet,docuiJctq; fato id ipfum quod ficerat eueni[Je, leuiri cepit. Plutarchus rez fert, Calliflbenis et anxarchi philofophorà oratione, bunc Alexandri macrorem eje les uatum. k€ Calliflbenes.] De boc fcribit Curtius in buc modum: 1n Calliflbene olim contumacia fafpectum perui cacioris ire fuit,culus explen de matura. obuenit occafio, Hunc enim ficut c alios bos nos uiros male babuit feuitia et(uperbia Alexadri: quipe pe quem delectabat Perfarü ueflis c difciplina, qui pae trios mores excerabatur, qui Macedonum uoluit fibi cure uari genua,uenerariq; ut dee us,qui Philippum patrem a« uerfabatur,qui infontes occi debat,aut quod triftiusmorte efl,ad feruituté cogebatezc. Porus. 1o ' [ 20 3o 10 2 [*] o 3 LIBER DVODECIMVS, 145 vecufantes Callífthenes fuít,Quaeres& illi€ multis prín cípibus Macedonü exitio fuit.Siquidé fub fpecie infidía rumomnes interfecti. R etentus tamen eft à Macedonibus mos falutandi regís,explofa adoratione, Poft haec In díam petítut Oceano ulttmóqueoríente finíret ímperíi, Cuí gloríc,utetía exercitus ornamenta conuenírent, pha lerasequorum& arma milítum argento inducit, exercí^ tumép fuum ab argenteis clypeis Argyrafpidas appella uít.Cumad Nyfam urbem ueniffet,oppidanis non repu gnantíbus,fiducia religionis Liberí patrísjà quo condita urbs erat;parci fuíTit,laetus non militíam tantum,uerumetíam ueftígía fedeifecutum. Tunc ad fpectaculum facri montis duxitexercítum,naturalibus bonís,uíte hederadg ueftiti, non alíter quàm fi manu cultus,colentíüd indu. ftría exornatus eflet. Sed exercitus eíus ubí ad montem acceffit, repentíno mentís ímpetu ín facros dei ululatus ínftínctus, cum ftuporeregíslinenoxa difcurrit,ut intelligeret nontam oppidanis parcendo,quam exercitui fuo fe cofuluiffe. Inde montes Dzdalos,regnadg Cleophidís regínz petít: quz cá fe dedidifTet, eius concubitu redemptum regnum ab Alexandro recepit, illecebrís confecuta,quod armís non potuerat/filiumd ab eo genítum Ale xandrü nomínauit,quí poftea regno Indorü potitus eft. Cleophísregína,propter proftratam pudícítíam, fcortü regium exínde appellata eft ab Indis. Peragrata Indía cü ad fax mírae magnítudínís& afperítatís, ín quod multi populi confugerant, perueniffet, cognofcít Herculem ab expugnatione cíufdem faxi terremotu prohibitum. Ca|€Poru.] HicPors ptusítacg cupídíne Herculis acta cum aliotdcitto rege Sabifae fuperare,cüfummo laboreacperi ro nomine uchit cum multis culo potítusfaxo,eius omnes locí elephantis c7 terrifico aps gentesíadeditioné accipit, Vnus parata contraAlexandrum, ex regibus Indorü fuít! Porus no £ Quem Mera incole appel lant.Curtius, t Aliis Buce phalean Pec ha, babuilJe diciturequis Alexandri infigne capitis taurini ario ünpreffum. Hune , 146 míne, uiribus corporís€ animi magnítudíne paríter ínfignisqui bellum íamprídem, audita Alexa dri opínione,ín aduétum eíus parabat, Commíílo itaque pralío ex ercítum fuum ínuadere Macedo,| nas iubet,fibi regem eorum príua tum hoftem depofcit, Nec Alexa. der moram pugna fecít, fed prímacongreffione uulnerato equo, cum praeceps ín terram cecidiílTet, concurfu fatellítum feruatus eft. Porus multís uulneríbus obrutus capitur: quí uíctü fe adeo doluit, utcumueníam ab hofte ínuenif^ fetjneque cibum fumere uoluerít, neque uulnera curari paflus(it, ae ered fit ab eo obtentum,ut uellet uíuere,quem Alexander ob hono rem uírtutís íncolumé ín regnum remí(it, Duas ígitur urbes condí díc, unam Níceam, alteram" ex nomine equit Bucephalà uocauít. IVSTINI HISTORICI? uidcbaturi, exercitus eius ye prefentare wbem.Elepbane tes enim turribus, milites in medio ferarum flantes intere iecto lurribus muro, baud es rant abfimiles.Et quii corpo ri mole czuimagna clepbas tesimpetit in bofles fecilJent, Macedones multiferark pez dibus conculcati,armis fimul ez oftibus cótritis, extingue bantur. Alij promufcide ape prebenfi ez in altum conice &i,ad terrà vurfus tllidebana tur,et itamiferé peribat. NO pauci dentibus tota. traiccti corpora,ftatim mortem obie bant. Nec tamen tot difficul tatibus prefti Macedones fuc cumbebant, quin forti animo oninia fuflinerent,ey cos qui inter ftras manusconfcrebát, farifiis, id eft, prelongis baa ftis pafiim interficeret, ut eo modo pugn«e di fcvimen equat um uideretur Tandem quum bellue telis multis confiée, dolorem uulnerum perpeti non poJent, ndi qui infidcbant,eis vegetne dis baud pareserant,relu£tantesq ille in fuos impetu,cul nullaui obfift potes vat ferebantur, ac multos ita proftratos comprimebant.Et cum Porus idis fa gittis peteretur, cy multis confectus fuiffet uulneribus,ac fanguinis multum ae mififfet, animo cft defectus, pronásque fuper elephantum deinceps ez inter vam decidit. Interrogans autem cum uictum Alexander, quid ita aufus fuiffet belli fecum fortunam experiri,refbondit: Q uod neminem me fortiorem efJe cen fcbam. m€ Ex nominc cqui.) Sonat Bucepbalus caput taurinum. Na 10 zQ 3c equum vegi donaucrat Coz víttbius Demaratbus,cóque Alexander in omnibus pre lijs Afie ufus cft 1s quit effet nudus. fibi etia equifoné infi dere patiebatur. At quum ea LIBER DVODECIMV$. Inde A dreftas, f Strathenos, Paf-. t-Stabenos 147 Íidas,Grangarítas,caíis eorum ex; ercítibus expugnat. Cum ad Eu, phítes ueníflec, ubí eum cum cc. millibus hoftíum equítum opperiebantur, omnís exercítus non phippijs ez regijsornamene tiseratinflructus;fc]Joré ali um null quàm Alexadrum accipiebat, cid qg- ultro adz flabat, corpusq; infcendenti reclinabat. mínus uíctoríar numero quam laboribus fefIus, lachrymís eum deprecatur, ut fínem tandem bel lífaceret aliquando patríz redítüsque meminifTet, refpíceret mi litum annos, quibus uíx etas ad re ditum füfficeret: ofrenderealíus canícíem, alíus uulnera, aliuszetate confumpta corpora,alíus cícatrícibus exhaufta.Solosfee(le quí duorum regum Philippi Alexadrídg cótínuam milítià pertulerínt,'andem orare,ut relíquías faltem fuas paternís fepulchrísreddat, quorum non ftu. dísdeficiturfed annís. Atfi no militibus,uel ipfe fibi par cat,ne fortunam fuam nímis onerando fatíget. Motus hís tam íuftís precibus,uelut ín finem uíctoríz, caftra folíto magnificentíora fierí íuffitquorum molítíonibus& ho. ftís terrere;& pofteris admiratío fuí relinqueretur. Nul^ lumopus milites lzetíusfecere.Itaque caefis hoftíbus cum eratulatíone ín eademreuerterüt.Inde Alexander ad am nem Acefinem pergít, per hunc ad Oceanum deuehí, tur,ibi Geflonas Afybósque,quos Hercules condídítin 1:0 Lis] deditionem accepít:híncad Ambros&€ t Sycambros na. t sabarcas uígat, que gentes cum armatís octogínta millibus pe^ malo dítum,& rx. míllibusequitum excipiunt. Cum przlío ;o uíctor ellet,ad urbem eorum exercitum ducít, Quam vrbs oxys defertam à defenforibus, cum de muro, quem prímus dracariz fü, ceperat,anímaduertífTet,ín urbís planíciem fineullo fa, Curtius. tellíte defiljc Itaque cá eum hoftes folum confpexiffent, $2 tdext ra 14$ clamoreedito undíq: concurrunt, fi poffint ín uno capíteorbís bella finíre,& ultíonemtot gentíbus da re, INec mínus Alexander conftanter reftítít,&€ unus aduerfus tot millía pralíatur. Incredibile dí ctu efljut eum non multitudo ho ftíum, non magna telorum uís, non tantus laceílentíum clamor terruerít, folus tot millía cederet acfugaret, Vbiuero fe obrui mul títudíne uídit,"trunco fe,quí prope murum ftabat, applicuit, cu. íus auxilio tutus,cum díuagmen fuftínuiffet, tandem cognito perículo eíus amíciad eum deficit. Ex quibus multí cai ,praeliumdg tandíu anceps fuit, quoad omnis exercítus, murísdeíectís, ín auxílíum ueniret, In eo pralío fagitta fub t mamma traíectus, cum fan, euínísfluxu deficeret,genu pofito tandíu praclíatus eft, donec euim à quo uulneratus fuerat, occíderet. Curatío uulnerís grauior ípfouul nere fuit, Itaq; ex magna defperatíone tandem falutí reddítus,Poly perchonta cum exercítu Babylo, níà míttít.Ipfe cumlectifIima ma nunaues cófcendit,& Oceaní líttora peragrat.Cüuenifletadeurbé Ambigerí regís, oppídaní ínuíGum ferro audi&tes, fagittas uene no IVSTINI HISTORICI n€Trico fe.) Diodorus Siculus fic fcribit: Dextra a borem prope moenia pofita, Leua murum ipfum ne circite ucniri poffet,fibi pro munie mento accepit,atq; it4 ci bo flibusmanus coferebat,co 42 nimo,ut tanqua rex totclaz vifsimis vebus geftis fummam uirtutem demoftraret, more tem; gloriofam oppeteret. Multos galeaymultos clypea ictus fuflinut./Tandem fagit ta ei inframamilla infixa, doloris in. genua procübere eft coaclus: ibi flatim Indus qui udnusintulerat,fecuré ad bominé confectum accedens, ftrire et aggrediebatur, cum. Ale xandri gladio fubter ilia. transfixus,ob partem corpo risque letale periculi facia le cotrabit, offinfam, fubità niortuus concidit. Rex rano qui de ávbore prope fe pende bat ,cóprebenfo, adiutus fur rexit, coepitque ex boflibus prouocare,fi qui fech uellent decertare.Interim Peuce[les unus é cuftodibus corporis re gij fcalamoctibus faperatis, primus ad fid principis dofien [ioem peruenit. o.€ Vte bem Ambigeri..] Diodorus clarius L-] wv Lis 20 30 LIBER DVODECIMYS M9 elariusfic feribit: vltimaerat/ mo armant;atque ita gemino mor Braemanum citas nomine tísuuInere hoftt à murís fummoHarmata,que C7 fuorá bos uentesplurimos ínterficíüt. Cum minum uirtutl c7loco munis ínter multos letaliter uulneratus tifimo confifa, Alexadrigra| efTet Ptolemazus,moríturusd; íam tapa efimabatCze.— uideretur,per quietem regi mon. firata ín remedía ueneníherba eft;qua ín potu accepta, ftatim perículo eft liberatus, maíordg pars exercítus hoc remedío feruata.Expugnata deínde urbe,reuerfus ín naues Oceanolibamenta dedit, profperum ín patríam redi tum precatus;ac ueluti curru círca metam acto,pofitís ím perfj termínís,quà finusaut terrarum folítudines prodire palle funtjaut mare nauígabile fuit fecüdo aftu oftío flu mínís Indi ínuehítur. Ibi ín monumenta rerumà fe gefta rum urbem Barcem condidítarasd ftatuiít,relicto ex nu mero amícorum líttoralibus Indís profecto, Inde íter ter reftrefacturus,cum arída loca medíj ítínerís dícerentur, puteos opportunis locís fierí precepit,quibus ingenti dul ci aquaínuenta,Babylonía redit.Ibí multz deuictz gen. tes prarfectos fuos accufauerunt;quos finerefj pectu amíci tí, Alexander ín confpectu legatorum necari íuffit. Poft bac Daríj regísfilíam Statyram ín matrímoniü recepit, Sed& optimatibus IMacedonü lectasex omníbus centi bus nobiliffimas uirgínes tradidítyut communi facto cri, menregisleuaretur, l'uncad concíon£ exercítá uocat,& promíttít fe xs alienum omnit propría ímpefa foluturi, ut predam, pramíady integre domü ferant. Infignís haec muníficentía nonfumma tantum,uerumetíam título mu nerísfuit, necà debítoríbus magís dà creditoribus era, tíus accepta,quoníam utrí(queexactío pariter ac folutio difficiliserat,l'ría& uiginti millíatalétorum ín hos fum. ptus expefa, DímifTis ueteranís,exercítum ex iunioribus fupplet,Sedretentíucteranorum difceffum zegreferentes, [3 Ságuite isve gi coniunctus crat. Curtius. Alexadri aue dax facinus. 150 IVSTINI HISTORICI. miffionem& ip(iflagítabant,necannos.fed ftípendia fua numerari íubebant,paríter ín milítía leCtos, paríter facra mento foluí aequum cenfentes,nec iam precibus, fed con uícío agebant, tubentes eum folum cum patre fuo Hammone finíre bella,ut milítes fuos faftídíat.Contrà ille n&c caftígare mílítes, nunclenibus uerbís monere,ne glorío, fam milítí feditioníbus ínfufcarét, Ad poftremü cá níhil proficeret uerbísad corripiédos fedítíonisautores e tribu nalíín concioné armatá ínermís ípfe defilijt. Ec nemine prohibéte,xtrt.correptos manu fua ípfe ad fupplicia du, xit,tantá uel illis moríédi patíétíam metus regís, uel huíc exígendíad fupplícía conftantía dífcíplina milítarís da'pat.Inde feparatím auxilía Perfarüi ín concione alloquí^ tur, Laudat perpetua íllorü tum ínfe,tum ín príftinos re^ ges fide. Sua ín illos beneficía memorat,ut nunquá quafi uictos fed ueluti uíctoríz focíos habuerít. Denique fein íllorum,non illos ín gentís fuz morem uli a initati, bus connubíor& uíctos uíctoríbus commifcuiffe. Nunc quoq aít cuftodíam corporís fuí no Macedonibus tanti fe,uerumetíam íllís credíturum. A tq íta milleex hís íuue nes ín numer fatellitum legít,auxiliorum quoque por; tionem armatani ín difciplíinam Macedonum exercítui fuo mí(cet. Quà rem egre Macedones tulerunt íactantes hoftes fuos ín offícía fuum à rege fubactos. T üc uníuerfi flentes regem adeunt, orant ut fupplícijs fuis potíus fa, tutet fequam contumelíjs.Qua modeftía obtínuerunt, 'ut undecím míllía mílítum ueteranorum exautoraret. Sedex amícís dímiffi fenes Polyperchon, Clytos,Goorgí as,Polydamas, Antígonas. Dímiffis hís Craterus pra ponítur ,iuffus praeífe Macedonibus ín Antipatri lo: cum, Antípatrümque cum fupplemento tyronum ín docum cíus uocat, Stípendía reuertentibus uelutí mi; litantíbus data. Cum hac aguntur, unus ex amícís eíus Ephe 10 1o "A: aD ND 'p CEpheftion.]Hic A« lexander tanto dilexerat affitu, ut corum quos amicitia ditcliffimos füilfe fam. praedi cat, animi propenftoni nibil - ec[Jerit. Donec enim uixit, ante amicos omnes femper à rege eftinatus eft,ut etià ab co Pbilaxader,id e[T,amicus Alexádri uocatus faerit. Da rij fané mater qui in primo congre[Jà ex ignorantia E» pbajlione pro Alexandro fa futaffet;ac monita fefe ad vez gem conuerteret, dixit ci Az lexander, Nibil cure babeas e mater, bic nanq; etiam eft Alexander. Ad parandum i» taq; tam chari bominis funus, Alexander uicinas omnes ciz uitates monuit, uti omnibus quibuspoJent prefente pom pam iuuavent Gentibus aute Afi omnibus imperauit, ia gnem qui facer à Perfis dici tur, extinguerent,donec fue nus effet abfolutum. 1d aus tem apud Perfas tantummos do int vegis obitu fieri folie tum erat. Idcirco populi in malum omen regiam iufJio nem traxerunt, ueluti deus ita futuram vegis mortem fie gnificarct. 1o 20 30 LIBER DVODECIMYS 15Y; P Ephaftíon decedit dotibus prímo forma pueriíti'/que,mox ob« fequtjs regi percharus,quem contra decusregíum Alexander díu luxit, tumulümque ei duodecím millia talentorum fecít, eumque poft mortem colí utdeum íuflit, Abultímis littoribus Oceani Ba. byloníamreuertentí, nuncíatur le gatíones Carthagíneníium, cate, rarumqi A frícz ciuítatum,fed& Hifpaníarum,Sicilize, Gallíz,Sar díníe,nonnullas quoq; ex Italía eíus aduentü Dabyloni opperirí, Adeo uníuerfum terrarorbé no mínís eíus terror ínuaferat, ut cun Ciz gétes uelutídeftínato fibí regi adularent. Hac igítur ex caufa Ba bylonià feftinati ,uelut conuentáü terrarum orbísacturo,quídam ex magis pradíxít,neurbem íntroi, ret,teftatus hüclocü ei fatale fore, Ob hocomífIà Babylonía,ín Byr fiam urbé trans Euphraté deferta olím conceffit, ibí ab A naxarcho philofopho cópulfus eft rurfum magorü praedicta contemnere,ut falía,ut íncerta,et f1fatis coftent ignota mortalibus, at fi naturze debeant immutabilía. R euerfus igit Babylonia, multís díebus ocío de dítis,íntermiflum olím conuiuíü folenniter ínflítuit,totusq ín latíPer eum vec fponfs Barba ris dabat. 152 IVSTINI tíam fufus,cum díeí noctem con^ iunxiffec peruígilem,íam e conuiuio medícus T heffalus inftaurata comeflatíone,€ ipfum& foda - lescíus ínuítat. 9 Accepto poculo, Fert boc ue neni gclidif fanam. aqu faiffeex Nos uacrie petra fidanté. Plus tarcb. tLyndflari medía potíone repente ueluti telo Alexander confixus iíngemuit,ela tusq; e conuíuío femíanímís tan to dolore crucíatus eft,ut ferrá ín remedía pofcerettactum dg homí nüuelutuulnera índolefcerct. A.mící caufam morbí, íntemperíem ebr íetatís dilleminauerunt.R e au tem uera ínfidiz fuerüt, quarü ínfamíà fuccefforii potentía oppref^ fit. Autor ínfidíará Antipater fuit,qui cii charífTimos amícos eíus interfectos uíderet, Alexandrum generum fuumtL ynceftem occíÍum,fe magnís rebus ín Giracía ge ftís,no tam gratum apudregem, dj inuidiofum effejà matre quoq; eíus Olympíade uarijs fe crímí, nationibus uexatum:hucaccedebantante paucos díes fupplícía ín prafectos deuíctarum natíonum HISTORICI q€Accepto pocl.) Ae lij uocant illud magnim Her culis poculum,quod cum rea pletum cbibiffet,repente ucz luti fortiffümo ictu uerberaa tus,cz clamorem cz fufpiras tum ingentem edidit. Subla tus aflantium amicorum. mta nibus,illinc difceffit, flatimq; adbibiti medici, fecerunt uti cubaret, Morbo autem inus» lefcente,cum medici nullo ve medio ei poJJent fuccurrere, doloresq; acutiftimi ey uelue ti cruciatus ci torquerét, uis te omne[pem abiecit, detras élumq; é digito anulum Pere dice tradidit. Amicis rogans tibus cui imperium relinque ret,preffantifümo refpódit. Eo itaq; todo Alexader mor tuus eft,regni fi anno duode cimo,menfe feptimo, magnis vebus geftis,ut vegum qui at tecum qo poft. fuerunt,nule nus ei comparari pofiit. crudelíter habita: ex quíbus rebus fe quoque à Macedo nía non ad focíetatem milítíz,fed poenam euocatum ar. bitrabatur.Igítur adoccupandum regem Caffandrum fi líum dato ueneno fubornat,quícum fratríbus Philippo & Iolla míniftrareregi folebat:cuíus ueneni táta uís fuit, utnonere,nonferro,non tefta contíneretur,nec alíterfer ti ni(i ínungula equí potuerit, pramonito fifío nealij quam 19 20 39 LIBER DVODECIMVYS$, 153 quàm Theffalo& fratribuscrederet.Hac igitur ex caufa apud Theffalum paratum, repetítumdg conuíuíum eft. Philippus& Iollastemperare& praguftare potum regis folíti,in aqua frígida uenenum habuerunt,quam pre guítatam íam potíoni fupermíferüt. Quarto díe Alexan der índubítatam mortem fentíés,aenofcere fe fatum domus maíorü fuorüait:nam plerofq; A eacídarum íntra trí gelimum annum defunctos, Tumultuantes deínde milí tes infidijsperíre regem fufpicates,ipfe fedauít,eosd; om^ vo nes.cum prolatus ín zditíflimü urbis locum efTet, ad con fpectum fuum admíifit,ofculandamd dexteram fuà flen tibus porrexit.Cum lachrymarent omnes,ipfe non fine Exemplum lachrymístantum,uerumetíam fineullo triftiorís mentis con[latie. argumento fuít,ut quofdam ímpatíétius dolentesconfo-—. latusfit.uibufdam mandata ad parentes eorum dedit: adeb ,ficut ín hoftem,íta et ín morte ínuíctus anímusfuit, Dimiflis mílitíbusjamicos círcunftantes percontatur,uídeantür ne fimilem fibi reperturi regem: Tacétíbus cunCis tuncipfeut hocnefcíat, íta illud fcíre uatícínarícp fe, o acpene oculis uídere dixít,quantum fit ín hoc certamine fanguínísfufura Macedonía quantis cedíbus, quo cruo re mortuo fibí parentatura. Ad poftremum corpus fu Hammoniís templo códí iubet.Cum deficere eum amící edere erunt quem imperij facíat heredem:refpon. Quem bere dít, dígnilfima, T'anta íllí magnítudo anímifuítutcum dem inflituea Herculem filium, cum fratrem Arídeum,& cum Roxa- rit Alexáder. nem uxorem pregnantem relínqueret;oblítus neceffitudinum,dígniffimum nuncuparet heredem:prorfus quafi ncfas efIet,uíro forti alíá quam uírum fortem fuccedere, ;o auttanti regníopes alijs dj probatís relínqui. Hac uoce ueluti bellícum ínter amícos cecinííet,aut malum difcor díz mififlet;ita omnes ín aemulatione confurgunt,& am bítíoneuulgitacítum fauorem milítum quarunt, Sexto uU 154. IVSTINI HISTORICI: die przclufa uoce exemptum dígito anulum Perdice tra didit, quz res glifcentem amícorum diffenfionem feda, uít.Nam etfi non uoce nuncupatus hares,íudicío tamen electus e(Te uídebatur, Decefífit Alexander menfem uni, annos tres& trígínta natus,uír fupra humanam potentíam magnítudineaními pradítus.Qua nocte eum mater Olympías concepit,uifa per quíetem eft cum íngenti ferpeteuolutari: necdeídecepta fomnio eft. Nam pro fecto maíus humana mortalítate opus utero tulit, quam cum A cacídarum gensab ultíma feculorum memoría, & regni patrís/fratrís,marítiac deínceps maior omniü iülluftrauerit,nullíustamé nomíne quam filij claríor fuít, Prodígía magnítudínis eíus in ipfo ortu nonnulla appa^ ruerunt,Nà ca díe qua natus eft dux aquilaetota díe prae, petes fupra culmen domus patrís eius federüt,omen duplícís imperij, Europe Afia prarferentes:eademd die nücíum pater eíus duarum uictoriíarum accepit, alterius belli Ill yrícíjalteríus certamínis Olympíací,ín quod qua. drígarum currus míferat:quod omen uníuerfarum terrarum uíctorías infanti portendebat, Puer acerrímís lítera rum ftudijs eruditus fuit. Exacta puerítía per quínquen.. nium(ub Aríftotele doctore ínclyto omníum philofophorum creuit. A ccepto deínde imperío,regem fe terra: rum omníum,ac mundi, appellari iuffit; tantamdg fidu.cíam fuís militibus fecírut íllo prafente,nullíus hoflís ar ma nec ínermes tímuerínt, Itaque cum nullo hoftíum un quam cong; eiluseft,quem non uícerít: nullam urb£ ob. fcdít,quam nó expugnauerit: nullà gentem adijt, quam non calcauerít, V ictus denique eft ad poftremum,nonuirtute hoftilifed ín, fidijs fuorum& fraude ciuili, Lis] 1e. 36 sm CEU OSCURO RR OIVSTINI HISTORICI^5 LIBER XXIII. Vádo lufinas ab. ini tio buius libri fcribit, Syfigambim matrem Darij, xTINCTO Ín ipfo i ctatísacuictoríarum i35) Hore Alexandro Ma «udita morte Alexáári, mor*43 eno,trifte apud omtem fibijpft confciuijfe: ij."Eme el nes totamdp Babylo. feribuntcam uita defunt| niam filentium fuít.Sed nec deut, intra feptinumdiemob[i Cx centes fidem nuncío habue. *o mam trifitia;,quódtáto pr? re au odutínuictum regem,ficím fidio in extremo uite fi] mortalem eum crediderant, recor priuata. dantes,quotíes prefentí morte ere ptus effet;quàam fepe ferro amiffo, repente fe non fofpitem tantum fuís, uerumetíam uíctoremobtuliílet, Vt ue ro mortis eius fides adfuít, omnes barbare gentes paulo ante ab eo deuiciz, non ut hoftem eum, fed ut parentem luxerunt. Mater quoque Dartjregís,quam amiflo filío, àfaftígio tantz maíeftatis in captiuitatem redactam, ín. dulgentía uíGoris íneam díem uíta non poenítuerat, au 19 dita morte Alexandri, mortem fibí ipfa confcíuít,non^ Inedismor quod hoftem filio preferret,fed quod pietatem filijín eo, tuaquitopoft quem hoftem tímuerat, experta e(let, Contrà Macedo, quimmori de nes uerfa uíce non ut cíuem;ac tanta maíeftatís regem, creuerat die, uerum uthoftem amífiffent, gaudebant,fcuerítatem ní^ Curtius tradit miam,& aíTidua belli perícula execrantes.Huic accedebat, quod príncípes regnum,& ímpería, uulgus mili, tum thefauros,& grande pondusauri uclut ínopínatam praedam fpectabantiilli fucceffionem regni,hi opum ac díuítíarum hxreditatem cogítantes. Erant ením ín the:o fauris centi míillía talentim,etín annuo uectígalí tríbu. to CCC.míllía,Sed nec amícií Alexandrí fruftra regnum expectabant, Nam eíus uírtutíserant, ac ueneratíonís, ut fingulos reges putares. Quíppe ea formz pulchri uz 1,6 IVSTINI HIST tudo,&€ proceritas corporís,& ui rium, acfapíentiz magnitudo ín omniíbusfuít,ut qui eos ignoraret, nonex una gente, fed ex toto terra rum orbeelectosíudicaret. Neque ením unquam antea Macedonía, ucl ulla gens alía,tam clarorum uí rorü prouctu floruít, quos prímü Philíippus,mox Alexander tanta cura legerat,ut non tà ad focietaté bellí,quam ín fucceffionem regni electi uíderentur,Quísigítur mire turtalibus míniflrís orbem terra. rum uícium,cum exercítus Mace donumà tot,no ducibus,fed regíbusregeretur: quí nunquam fibí reperílfent pares,fino ínter fecon curriíIent; multosd; Macedonía prouno Alexádros habuiílet,nifi fortuna eos ex amulatíone uírtu, tísín pernícíem mutua armaflet. Caterum occífo Alexandro, non utlotí,ita& fecuri fuerejoomnibus *ínunum locum competentibus: nec mínus mílítes ínter fe tímebàt, quorum libertas folutior,&fauor incertus erat. Inter ípfos uero a qualítas diícordíam augebat, ne. mínetantum cateros excedete, ut ci aliquis fummítteretur, Armatí itaque ín regia coéunt, ad forman dumrerü prefentíum ftatü. Perd, cascéfet Roxances expectari par^ tum ORIC d€Inunumlocicompes t&ibus,) Curtius fic fcribitz Huic regi duciq Alexandro fucce[Jor poft. cius mortem querebatur,(ed maior erat moles, quàm ut unus fubire eam po]Jet.1t4q;nomé quoq; cius cz fama veri in totà pro pemodi orbé eges dcvegtta diffudit: clarifimiq; fimt ba biti,quietiam minime partt tante fortune adbeferunt. Ceterum Babylone corporis eius cuftodcs,in regiam prine cipes amicorit ducesq; copia rum aduocare: fecuta cft mis litum turba cupietium fcire, in quem Alexandri fortuna eJfct tranfitura. Multi duces frequentia milit exclufirez giam intrare non poterát,cis praco,exceptis qui nomine tim citarentur,adire probibe rct. Sed precarium fperneba tur imperium;ac primum cz üdatus ingens ploratusq; ves nouatusefL deinde fturi exa pectatio inhibitis lachrymis filentium fecit. Tunc Perdica regia fella in confpectü uulgi data,in qua diadema ueflisqs Alexandri cum armis erant, anulum fibi pridie traditum à rcge,in cade fede pofuit;quo run. e 9 I 130 20 30 rié afpectu vuvfusoborte om sibus lacbvymeintegrauere luci. Et Perdica,ego quid£, inquit,anulum quo ille regni atque imperij uires obfignas re erat folitus,tradità ab ipfo mibi,reddouobis /(Tractandi eft comilitones cogitanditq;, ut uictoria partam inter bos, de quibus parta e[l,obtineve pofimus. Capite opus eft: bócneuno, an pluvibus,in ue fira poteftate eft. Vlud fcire debetis, militarem fine duce turbam, corpus effe fine fpiri tu. Sextusmenfis efl,ex quo Roxane pregnaseft. Optae mus ut marem enitatur,culus vegnk dijs approbantibus fü turum,quado adoleuerit.Ina terim à quibusvegi uelitis de fünate. Tum Nearchus ait, [Je ab Arfine filium regis,et buic dandum diadema. tole m. us uero dixit:med fenten tia beceflut fede Alexandri in regia pofita, qui cofilijs e« dus adbibebátur coednt,quoe ties in commune confulto o2 pus fücrit, coq; quod maior pars cori decreuerit, fletur, duces prefectiq, copiark bis pareant. Pofl buncAriftonus orfus cft dicere; Alexandrum LIBER XI'' 152 tum,que exacto méfe octauo ma tura íam ex Alexandro erat,& fi puerum peperiffet hunc darí fuc, ceflorem patrí. Meleager negat differenda ín partus dubios confi lía,nec effe expectandum dum reges libi nafcerentur,cum íam gení tís uti liceret:feu.fipuer illís placeat,efIe Pergami filium Alexandrí natumex Aríine, nomíne Hercu lem:feu mallét iuuenem,effe ín ca ftrís fratrem Alexandrí Arídeum comítem,X cunctís non fuo tan» tum,uerum patrís Philippi nomi neacceptiffimum.Caterü R oxanem efle oríginis Perficzenec effe fas,ut Macedonibus ex fanguíne eorum,quorum regna deleuetínt, regesconftituant;quod nec ipfum Alexandri MES dícít. Denig morientem nullam de eo mentíonem feciíTe. Ptolemzus recufat re gem A rídeum,non propter ma. ternas modo fordes,quod ex La. tííTxo fcorto nafceretur,fed etiam propter ínualetudínem maiorem quamrtpatíebatur,ne ílle nomé re gís,alius ímperíum teneret;& me lius effeex his legí quí pro uirtute regifuo proxímifuerint,quí pro uincíasregantquibus bella mandentur,d fub perfona regis indi gnorum fubijcíantur imperío, Vi U3 Tres, quidam adi /jciunt Seditio inter equites cz pe dites Macedo nic, 158 cít Perdice fentétía ex cofenfu uni uerforá. Placuit tag; Roxanes ex pectarí partü,etfi puer natus fuif" fettutores Leonatum& Perdíca, Craterü et Antipatrü conftítuüt, confeftímq; in tutorum obíequía iurant.Cá equítes quoq; ídefecif(ent, pedites índignatí nullas(ibí coníilíor& partes relictas, Arideü A lexádrí fratrem rege appellant, fatellítesdg illi ex tríbu fura legüt, et nomíne Philíppí patrís uocari íubent: que c nücíata equitibus ef^ fent, legatosad mítígandum eorü anímos, duos ex proceríb, A ttal & Meleagrü mittunt, quí poten. tíam ex uulgi adulatíone quarentes,omífTa legatíoe milítibus con. fentíunt. Statím& fedítío creuit, ubícaput& confilium habere coe pit. Tunc ad delédum equítatum cunctí armatí ín regíam irrüpunt: quo cogníto,equítes trepidi ab ur be difcedunt,caftrísdg pofitís, C í^ pi pedítes terrerí coeperunt. Sed nec procerum ínter fe odia ceffa bant. Attalus ad ínterfíciendum Perdícá ducem alteríus partís mít tít:ad qué armatum& ultro prouocantem,cum accedere percu(lo res aufinon fuílTent,tanta coftantía Perdíce fuitut ultro ad pedites ucníret,et ín concione euocatos e. doceIvVSTINI HISTORICI confultum cu relinqueret ve gris, uoliiffe optimi deligi. Iudicatit autem ab ipfo optis mum Perdicam, cui anulume tradidiffet.1taq; uniuerfi pro cedere in medii Perdicam;et regisanulà tollere iubebant. Herebat inter cupiditaté pu doremq;,€ quo modeflius quod expetebat appeteret, peruicacius oblatuvose[Je cre debat. At Meleager unus€ ducibus dixit: Non interefl Rox«nis fili quandocitq; oe nitus erit,an Perdicá rege ba beatis, cum ifle fub tutel-e fpe cie regni occupaturus fit. 1e taq; nemo cirex placet, nifi qui nódunatus cft. Hec etae lia mudta elocutus,per media os amatos erupit,obtruditq; militibus Arideum Alexadri fratré provege;qué etin res giá perducit,et milites ueluti alteri Pbilippi cofalutatüre gem appcllat. Heec uulgi crat uoxprincipit uero alia fentée tia. Arideus tamé veuocatus, uefle fratris,que in fella pofi t& füerat,induitur. Et Melea ger infeflus inuifusq; Perdi« ce, fumpto thorace capit are ma,nouiq, regis fatelles fequi (ur, et irripentes ch aliquot vülubus 1o 30 10 20 LIBER illibus armatorkin coclaue vegis defüncti, Perdica, Ptole meit,et pucrork regia coboy tem ácorpore. Alexádri dee turbát. At rex nouus et Pere dica tandé recóciliati c: con cordes fadli,occidit ex pediti bus trecentos,autoves fcilicet feditioniiselepbátisin cofpea Clu totius exercitus obijciet tes,qui et belluar pedibusob triti funt. Q uod ubi Meleas ger fenfit, danata fpe falutis, cofügit intéplit: fed loci rcliz gione nà defenfus, occifus eft ibide. T kc Perdica perducto in urb£ exercitu, cofilit prin cipi uirork babuit,in quo im periiiita diuidi placuit,ut rex quidé fumma eius obtineret, Satrapes Ptolemeus Aegys ptiet Africe genti que in di tione crát. Laomedoti Syria cum Pbonice data eft, Pbilo te Cilicia deflinata, Lyciam cit Papbylia cy maiore Phry gia obtinere iuffus Antigo nus. In Caria CafJander, Me nander in Lydià miffi. Pbry giam minorem Hellefponto adiuncTam Leonati prouinz ciá[Je iufferüt.C appadocia Eumcni cii Papblagonia cef fit. Phiton Media, Lyfünaa X11, 199 doceret,quod facínus molirent, re fpícerét cotra quos arma fumpfif. fent;non íllos Perfas ,fed Macedo r«tio ad pedi nas:non hoftes,fed ciues efTe: ple, roftqg etíam cognatoseorticerte et cómilítones eorunde caítrorü& perículorü focíos,edituros deinde egregíü hoftibus fuis(pectaculá, ut quor& armís uíctosfe doleat,eo rü mutuis cedibus gaudeat,paréta turosdp fanguine fuo manibus ho ftíum àfe ínterfectorü, Heccü pro fingulari facüdia fua Perdíca per^ oralletadeb mouit pedítes,ut pro bato cófilío eíus,dux ab omnibus legeret. Tum etía equítes ín cócor día reuocatí,ín Arídeüregem con fentíunt.Seruata eft portio regníAlexádtíi filío,(i natus effet. Hoc agebant,pofito ín medío corpore Alexandrí, ut maíeftas eíus teftís decretorü eflet. His itagy copofitis, Macedonízx& Grecíe Antípater preponítur.R egíe pecuníx cufto día Cratero traditur.Caftrorü ex. ercítus& rerum cura Meleagro & Perdiícz adíignatur, iubétque Arídeus corpus Alexadri ín Hà-monís templum deducere. Tunc Perdice cotw fiantia e2: 02 Luffrabantuy militescane di Perdíca infenfus feditionis auto-- faiffaset ab ue ribus, repente ígnaro collega lu- traje parte firatíone caflrorum propter mor tem regís ín pofterüedicit, Pofzea. proiecta, Cur liis ——— MAE NR E RUE E TPrima Diuifio impe rij inter prin cipes Alexan dri, 160 IVSTINI quam armati exercitü ín campo conftítuít,confentíentiíbus uniuer fis, euocatos duntaxat de fingulís manípulísfedítíofos,fupplício tra diocculte iubet, R euerfus deínde, ínter príncípes prouíncías díuifit, fimulutremoueret emulos,et mu nus ímperíj, beneficij fuí faceret. TPrímo Ptolemxo Aegyptus,€ Afríce Arabíedy parsforteuenít, quemexgregarío milite Alexan der uírtutis caufa prouexerat: cuí ad tradendam prouíncíam Cleomenes,quí A lexandríam zdífica uerat, datur.Confinem huíc pro^ uíncíe Syría,Laomedon Mityleneus,Cilícíam Phílotas cum filío, et Illyríos accípiunt, Media maío rí Acropatos, Mínorí Alceta fra. ter Perdíce praponítur, Sufíana gens Syno,Phrygía maior Anti, gono Philíppí dio affignat, Lyci am&Pamphylíam Learchus,Ca ríam CaílIander, L ydíà IMenader fortíunt. Leonato mínor Phrygía euenít. l'hracía€ regíones pontí cí marís Lyfimacho,Cappadocía cum Paphlagonía Eumení datur. Summus caftrori tríbunatusSeleuco Antíochi filío ceffit, Stípa, toribus regís fatellitibusá;Caffan der filius Antipatri praeficitur. In Baciríana ulteríore,et Iadie regio nibus HISTORICI chus'T bracian, appofiasq, Tbracie Potiticas gctites ob tinere iffi. Q ui Indie, quid; Buctrisez Sogdianis, cetes risq; aut oceani aut vubri nta ris accolis preerant, quibus quifq; finibusprafaJct,impe rij etia ius obtineret. Decret etiam e[L, ut Perdica cit rege effet, copijsq; pr«eeffet. que rege fequebantur. Credidere quida teflamento Alexandri diflvibutas effe prouincias. Septimus iàm aderat dies, ex quo corpus vegis iacebat in folio,curis omnium ad fora manda publici ftatum à tam foléni munere auevfis. V t tan dem curare corpus exanimü amicis uacauit,nulla tabe ne ttimio quide liuore corrupt uidere quiintrauerant. Viz gor quoq; qui coffat ex fpiri tu,nó deflituerat uultit.Ytaq; Aecg»ptij Cbaldeiq; iu[Ji cor pus fuo more curare, purgas uere ipfum,vepleueritq; odo ribus. Aureum foliit c7 capiz ti. adictta fortunae eius infis gni. Et Ptolemeus cui cejJe rat Aegyptus,tranflulit core pus ciusin Mempbim,ez ine de paucis pofl amis in A» lexandriam. 30 Go LIBER XIiit, 161 níbusprioresprafedt detenti, Sed res ínter amnes duos, Fydafpe€ Indum, Taxilles habebat. In colonías ín In. dijsconditas BRA genotís filius míttitur.Parapome nosfines Caucali montís Axíarches accepít. Dracas&.» Argeos Statanor, Bactrianos Amyntasfortitur,Sogdía— nos Scythaus, Nícanor Parthos, Philippus Hyrcanos, Phratafarnes Armeníos,NeoptolemusPerfas,Peuceftes Babyloníos, Arthous Pelafeos, A rchefilaus Mefopota, míam adepti funt. Hxc díuilto,cum uelutí fatale munus *e fingulis contigíffet,ita magna íncrementorü matería plu rímís fuít. Siquidem non magno poft tempore,quafi re^ gna,non prafecturas díuififlent;fic reges ex praefectís fa. Ctímagnas opes non fibítantum parauerunt, uerum& pofterís relíquerunt. Dà hzec ín oríenteaguntur,ín Girzecia Atheníenfes€ Aetolí bellum, quod íam uíuo Alexandro mouerant fummis uiribus ínftruebat.Caufe bel li erátquodreuerfus ab Indía Alexáder,epiftolas ín Grae cíam fcrípferat,quíbusomnium cíuítatum exules prater cadis damnatos reftituebantur:qua recítate, praefente u*» niuerfa Gracía,ín mercatu Olympíaco magnos motus fecerantquodplurími non legibus pulfipatría fed pera Cíonem príncipü fuerant, uerctibus fjfdem príncípibus, ne reuocatí potentíores ínrepublíca fieret, Palàm ígitur íam tuncimultz cíuitates líbertatem bello uendícandam fremebant.Príncípes tamen omníü Atheníenfes& A e, tolífuere. Quod cum nuncíatum effet Alexandro, mille naues longas focíjs t imperarí praeceperat,quibus ínocci Tinperij pas dente bellum gereret,excurfurusdy cum ualída manu fue rae rat ad Athenas delendas. Igítur Áthenienfes contracto ;»» xxx,millíum militum exercítu,et CC,nauibus,bellü cum Antípatro,cuí Gracía forte euenerat,gerunt;eumdg de- neum Athe trectantem pradlíum,& Heraclex urbís moenibus tuen. nien[ium cuam tem feyob(idione cínxeruntEodem tempore Demofthe. Auttipatro. x tól YyVSTINI HISTORICI nes Athenienfisoratorpulfus pa— b€ Ab Harpdlo.] Dez tríaob crímenacceptiPab Harpa— moflbenes cum prius acerrie loaurí,quí crudelítatem Alexan, me Haypali caufam oppuz dri fugerat, quod ciuítaté íneíuf-— grffet, quum uiginti ab co dem À lexádri bellü ímpelleretfor— accepijet&denta, altera die te Megarísexulabatquícum mif, qua vurfus agendum ca deve fum ab Atheníenfibus Hyperídé erat, lana collo circiuolutos. legatü cognouit, quí Peloponnen fynanchen fe pati fingcbat. fes ín focictatéarmorü folícítarer, Tuwmépopulo exclamafJe ws fecutus ef Sícyona, Argos& Co, num fcrunt, non[ynancben, rínthü,ceterasqg cíuítates eloquen fed argyranchen effe. tíafua A theníenfibus íüixít. Ob quodfactü, mifTa ab A^ theníéfibus obuíam nauí,ab exilio reuocatur. Interím ín. ob(idione Antípatrí Leofthenes dux Athenítfium telo e murísintranfeunt íacto occldítur.Qua res tantü anímorum Antipatro dedít,ut eam uallum refcíndere au^ faftum etin. deret. Auxilium deindeà Leonato petit per legatos: quí. obfidioneLas cum uenire nuncíaretur cum exercitujobutr eí Athenien. mierum.Plue fes cum ínftructis copijsfuere,ibidp equeftri przelío graui tarch.in De? uulnere íctus extínguítur. Antipater tametliauxilía fua moftb, uideret deuíctamorte tamen Leonatí laetatus eft: quíp* pe& amulum fublatum,X uíres eíus accefliffe fibí gratu. labatur.Statím igítur exercítu eius recepto,cum par ho« fiibus etíam pralío uíderetur,folutus oblidíone ín Mace doníam conceffit. Grecorum quog; copíz,a fíníbus Grae: cíz hofte pulfo,ín urbes dilapfa funt.Interea Perdiíca bel lo ínnoxío Aríarathíregí Cappadocum illato, pralíodg uíctor,nihíl pramij, prater uulnera& perícula, retulit. Mifarabile fis. Quippe hoftesab acie ín urbem receptí, occífis coníugicimuCappas bus et liberís.domos quif; fuas cti omnibus coptjs incen docuttt. derunt. Eodem congeítís etíam opibus,et femetipfos pre cipitant, ut nihil hoftís uí&tor fuarum rerum, prater íncendij fpectaculo frueretur Inde, ut uiribus autoritatem regíam. rz ————————ÉI ECCE LU e LIBER'XHL'^ c 165 regia acquireret, ad nuptias Cleopatrz fororis Alexadrí Magni, alterius Alexádrí quondá uxorís,no afperna, te Olympíade matre eíus,intendit: fed príus Antipatrü fub atfínitatísobtétu caperecupíebat.Itag; fingítfeín ma trímoniü filia eíuspetere,quo facilíusab eo fupplementü tyronü ex Macedonia obtíneret:que dolum prafentíéte Antípatro,dum duas eodé i&pore uxores quarít, neutra obtínuit. Poft hec bellü inter Antígonü& Perdicam orítur, Antigono Craterus€ Antípater auxilíà ferebát, *» quifacta cum Atheniefibus pace, Polyperchonta Grecíe et Macedoníz preponiüt.Perdica alienatís rebus, A rídeü & Alexádrí Magnifiliit ín Cappadocíam,quorum cura illí mandata fuerat,de fumma bellíín confilíum adhibet, Quibufdà placebat bellü ín IVMlacedoníam trasferrí ad í Principi Ale pfíumfonté& caput regní, ubí& Olympíaseffet mater. xandri inter Alexandrí,non medíocre momentü partíü,& cíuíum fa, febclls. uor,propter Alexadrí Philippídinomína.Sedín rem ui fum eftab Aegypto íncipere,ne in Macedonía profectis, Afiaà Ptolemzxo occuparet. Eumení prater prouíncías 29 quasacceperat,Paphlagonía,et Caría,& L ycía& Phry. gía adiciunt. Ibí Craterü erA ntipatrü opperírí iubet. A d iutores eídantur cii exercítibusfuís,frater Perdícae Alcetas, X Neoptolemus.Clyto cura claflis tradit;Cilícía Phi^ lotz adempta Philoxeno datur,ipfe Perdica Aegyptü cü ángenti exercítu petít.Síc Macedonía ín duas partes dif currétibus ducibus, ín fua uífcera armatur ferrüdj ab ho. ftilibello ín cíuilem fanguíné uertít,exeplo furentíü manus ac mebra fua ipfa cefura.Sed Ptolemeus ínA egypto. pues p a, folertí indufiría magnas opes parabat.Quíppe& Aegy giopcs cy mo so ptíosínligní moderatione ín fauorem fuífolicítauerat,et 45,1. reges finitimos beneficijs obfequijsdy deuínxerat:termínos quoque ímpertj acquílita Cyreneurbeamplíauerat, faciusdy íam tantus erat,utnó tam tímeret hoftes quàm X 2 164. tímendus ipfe hoftibus effet.«Cy, reneauté condita fuitab Aríftao, cuínomen Datto propter línguae - obligationefuit.Huíus pater Cyrenusrex Therz ínfulz,cüad ora culum Delphos, propter dedecus adolefcentis filij nondum loquen tís,deum deprecaturus ueniflet, re fponfum accepít,quo fubebatur fi líus eius Battus Afrícam petere,et urbem Cyrenem codere,ufumlín guz ibi accepturus.Cum refpon.. fum ludibrío fimile uideretur,pro pter fimilítudíne T heramenis in. fulz,ex qua coloní ad urbem con dendam ín Africam tam longínqua regionis proficifcí tubeban, turres omiffa eft. Interíecto dein, detempore,uelutcontumaces, ex peítilétía deo parére compellunt: quorü tam infignis paucitas fuit, utuíx unam nauem complerent. Cum uenifIent in Afrícam,pulfis accolís,monte Cyram,& propter amcaenitatemlocí,& propter fontísubertatem occupauere, Ibi Bat tus dux eorum,língua nodís folu tís,loquí prímü eepirdue resaní mos eorurmg,ex promífIts deí íam parte percepta, ín reliquam fpem condenda urbís accendit, Pofitís Crencifie igit caftrís,opinione ueteris fabu, bula. l; accipiüt,? Cyrenem exímie pul chrítudinís IVSTINI HISTORICI c CCyrete.] Efl Cyres tte fecundum. Straboné urbs maxima, 8o. fladiorit,in cam po iacens edito,ut in mariui deri poffit. Ea uiros babuit quaplures claros. 1nde enim fuit Eratoflbenes praftatiftü mus in matbematica. Ab bac urbe totavegia denominatur Cyrenaica,que«7 Pentapo litanacft, celebrata Hammo nis oraculo. Habet quinque ciuitates egregias, nempe Be ronicen, Arfinoen, Ptolemal dm, Apolloniam«2 C»res men. d€ Diodorus Sicue lus bác fabulam fic enarrat: Cum C yrenes apud Peleum uirgo educarctur, Apollo es ius formacaptus,raptam. uir ginem in Libyam detulit, ad caloca in quibus poflmodum ciuitas condita efl ab ciusmo mine C yrenes. Ex ca filium fufcepit Arifleum, quem is fintem tradidit nymphis nue triendum,à quibus triplici no mine cft appellatus, Nomia us, Arifteus, Agreus. Ab bis nymphis quum lac coagulae re, mel atque oleum cóficere didiciffet, primus ea in ufum hominum traduxit. 19 30 130 29 30 LIBER XIHT, 165 chrítudinis uírgínem à'Theffalíz monte Pelío ab Apol line raptam perlatamdy ineíufdem mótís íuga,cuíus coL, lem occupauerat,à deo repletam ,quatuor pueros pepe rí(le;Nomium, Aríftzum,Eutocü,A gxum:miffos à patre Hypfeorege Theffaliz,;qui perquírerentuirgíne,locí amoenítate captos ín ijfdem terris cum uirgíne refediffe. Ex hís puerístres adultos ín Theffalíam rcuerfos,auíta re gna cepifle. Ariftzeum ín Arcadía late regnaffe: eumd prímum,X apum,& mellis ufum,& lactis& coaguli ho míníbus tradidifle;folítítialisds ortus,& Ífyderum,prímü inuenifle. Quibus auditis Dattus,uírginis nomíne ex re^ fpofisagníto,urbé Cyrenem condidit. Igitur Ptolemaeus hufusurbís auctus uíríbusbellum ín aduentum Perdice parabat.Sed Perdícz plus odium arrogátíze, quàm uires hoftíum nocebant:quem exofi etíam focij;ad Antípatrü gregatim confugiebant. Neoptolemus quog in auxilíü Eumeni relicius;nó folum trasfugere, uerumetía prode. re partium exercítum uoluít uam rem cum prafenfif? fet Eumenes,cum proditore decernere przdlío necefle ha buít:uíctusd; Neoptolemusad Antípatrum& Polyper chonta profugit, hísds perfuadet,ut cotínuatís tmaníioni bus,lato ex uictoría& fecuro,fuga fua Eumení fuperue níant.Sedres Eumenem nonllatuit.Itaque ín(idiz ín ínfi díatores uerfze,X quífecurum aggrefluros fe putabat, fe curís,itínere et peruígilía noctísfatígatís occurfum eft.In co przlío Polyperchon occídítur. Neoptolemus quog; cum Eumene cogreflus, díu mutuis uulneribus acceptís colluciatus eft,& ín fumma uictus occumbit. Victor í. gitur duobus pralíjs contínuís Eumencs,afflíctas partes tranfactione fociorum paululum fuftentauít. Ad poftre mumtamen Perdíca occifo,ab exercitu hoftís,cum Phy. thone& Illyrío,& Alceta fratre Perdicae,rex appellatur, bellumdg aduerfus eos Antigono decernítur,. x3 Arifteiine uenta, Redit ad bie floriam. tforte,tráfis tionibus, Ijó[IVSTINI HISTORICI LIBER XIIII. 8v MENES,utPerdi| Dr bello A *9 camoccifum,fe utho tigoni primi regis A ftem àMacedonibus fieaduerfus Eumenz bic feri y) iudícatü,belladqg A n^ bitur, apud Plutarchi quoq; E. tigono decretum co- confcripta inucniuntur. gnouít,ultro ea mílítibus fuís índícauít,ne fama aut rem ín maíus extolleret,aut mílítüanímosrerü nouítate terre ret:fimul ut,an contra fe anímati effentcognofceret fum| 1o pturus confilí ex motu uníuerforum, Conftáter tamen prafatus eft.fi cui hacterroríeffent habere eum difcedcdi poteftate Qua uoce adeo cunctos ín ftudíti partíum fuarum índuxít,utultro íllà omnes hortarent, refcífIurosdg feferro decreta Macedonüaffirmarent. Tunc exercítu in Aetolía promoto,pecunías ciuítatib.ímperat:recufantes dare, hoftilíter diripic. Inde Sardis profectus eft ad Cleopatr forore Alexádrí Magní,ut efus uoce centuríones, príncípalesty cofirmarent;exiftímaturus ibí maieftate re Epiphonema gíam uertí,unde foror Alexádriftaret.'T'anta ueneratío so à magnítudinís Alexádríerat,utetí per ueftíaía mulierü fauor facratí eius nomínís quaeret. Cü reueríus ín caftra eífet,epiftolz totís caftris abíectz inueniütur: quibus, fjs quí Eumeníscaputad Antigonü detuliffent,magna pra Eumenis pris mía diffiniebant.lís cognítís Bumenes,uocatísad cocíodentia. nem militíbus,prímo gratíasagit,quod nemo ínuétus fit j quí fpem cru&tí praemíj fidei facrameto anteponeret:tamen deinde callíde fübnectít,confictas à fe has epíítolás ad experíendos fuori anímos effe:coterü falute íuam ín omníü poteftate eífe,nec Antígonü,nec quenquaá ducum 5o ficuelleuíncere,at ille ín fe exemplü peffimü ftatuat.Hoc facto et ín prefenti labantíü animos deterruit, E ín futurü prouidet,utít quid fimile accídífTet,nó feab hofte corrüP! .— t aO--//""————X—ÓÀ D! DEED EDD D COE NC E TT Li 20 LIBER- XIML' 167 pifedà ducetentarí milites arbítrarent,. Omnesigit opera fuá certatím ad cuftodia falutís eius offerüt. Interím Anti gonus cii exercitu(uperuenit,caftrísds pofitís,poftera die ín acíé procedit. NNec Eumenes morá prelío fecítq uíctus. ín muniti quodda caftellá cofugit:ubi cá uideretíefortu. caftellum No nam obfidionis fubíturü,maiore exercítus parté dímifit, yan appellat ne aut cofenfu multítudínís hoftí traderet, aut oblidíoi^ plutr, pía multítudíne grauarct. Legatos deinde ad Antípatrii, quitfolus par Antígont uífribus uídebatfupplices míttít; tfolum a quo ci auxilia Eu mení mifIa Antigonus dídíciffet ,ab obíidioe receffit, Erat quíd£ folutus ad tépus metu mortís Eumenes fed nec(alutís,dímifTo exercítu,magna fpes e^ rat.Omnia igit círcüfpiciéti,optimüuifum eft, ad Alexaa CArgyrapides.) Sic. drí magni? Argyrafpiídas ínuictá uocantur biquiargétata ku! eXercitüettotuictortarü prefulo, ta ferunt. Efl enim Grecisas. tem gloría,decurrere.Sed Argyra fpis cuiii, Sicqui deaurata fpides poft Alzxandrü omnes du vunt fcuta uocatur Chryfafpt| ces faftidíebat,fordida militia fub des, quales Alexáderimpera. alijs poft tátí regis memoria exiftí tor Romanus babuiffefrtur./ mates. IraqgEumenesblandimétís punenis 4d agerefingulos fuppliciteralloquíntüc cómilítones fuos, argyrapie nunc patronos appellas, perículorum& opertü oríenta^. das oratio. liá focios,nüc refugia falutis fuze,&€ uníca praefidía come morans;folos e(Ie quorü uírtuteoriens fit domítus, folos qui milítíà Liberi patrís,qui Herculis monuméta fupera uerínt;per hos Alexandrü Magnü factü,per hos díuínos honores et ímmortalé gloria cofecutü:orat utnó tam du cem fe, comilitione recipiat,unüt ex corpore fuo cí(Ie uelint, R eceptus haclege, paulatim ímperiüiprímü monendo fingulos, mox qua perperà facta erat blande cor ríeédo,ufurpat:nihilín caftrís[ineillo agí;nihil adminiftrarífinefolertía eius poterat. Ad pofiremü cá Antígo. nà uenire cii exercitu effet nuncíatü,copellít eos ín aciem: 168 IVSTINI HISTO RICI defcendetre.Ibi dum ducís ímpería contemnunthoftíum uirtute fuperantur. In eo przlío non gloríam tantum tot bellorum, uerumetíà cum coníugibus& liberís przzmía longz milítíz parta,perdíderunt.Sed& Eumenes, quí au tor cladís erat,necalíam fpem falutís rclíquam habebat, uíctos hortabatur, Nam& uirtute eos fuperíores fuiíTe affirmabat.Quippeab hís quinque millía hoftium cafa, &(iínbello perftent,ultro hoftes pacem petíturos,Dam na,quibus fe putentuíctos,duo millia mulíerum,& pau cos ínfantes,X feruítía effe,quae melius uíncendo poflint repararequam deferendouíctoría. Porro Argyrafpídes neque fugam fe tentaturos dícunt poft damna matrimo niorum,& poft coniuges amiflas,neque bellum gefturos contra liberos fuos: ultrod; eum conuícijs agitant, quod fe poft tot annosemerítorum ftipendíorü redeuntes do^ mum, cum praemijs tot bellorum ab ípfa mifTione,rurfus ín nouam mílítíám ímmenfad bella reuocauerít,& à la. ribus quodámodo fuís€ ab ipfo límite patríz abductos inanibus promíílis deceperítznunc quoqueamiílis omni busfelicís milite quaeftíbus,ne uíctos quídem ín mifera & inopi fenecta quíefcere finat. Ignarís deíndeducibus, ni m ad Antigonülegatos míttunt,petentes ut fua reddi íubeat.Is redditurum fe pollícetur,fi Eumenem fibí tradant. Quibus cognitis, Eumenes cii paucis fugere ten, tauít:fed retractus defperatís rebus cum concurfus multi tudínis factus effet;petít ut poftremum fibíalloquí exercítü liceret. Tuffus ab uniuerfis dícere, facto filentío,laxa^ tísdg uínculís, prolatam manum,ficut erat catenatus,oftendít.Cerníte milítes,ínquít,habitum atque ornamenta ducís ueftrí,que non hoftíum quí(quà ímpofuít..Nam hocetíam folatío foret. Vos meexuictoreuíctü,uos me ex ímperatore captíuum feciftís: quater íntra huncannum in meauerba iureíurido obfLricti eftís,et ifta mítto. INeque d 10 20 Lis] LIBER X III 169 Neq enim miferos conuicía decent, Vnii oto, fi propo^ iitorü A ntígoni ín meo capítefumma confiftít nter uos meuelítís morí. Namnegy illius íntereft, quemadmodà, aut ubi cadam,& egofuero ignominía mortís líberatus, Hoc fiímpetro,foluo uos iureiurando quo totíes uos fa^ cramento mihi deuouiftís, Autfi ipfos pudet rogátí uim adhibere,ferrum hucdate,&c permiíttítequod uos facturos pro imperatore íuraftísiímperatorem pro uobis fine religione iurifiurandi facere, Cum non obtineret, preces iniram uertít, At uos;aít,deuota capítarefpicíant dij per. iutíorum uíndíces ,talesdy uobís exítus dent, quales uos ducibus ueftrís dedíftís.NNempe uos íjdem paulo ante& Perdícz fanguine eftísafperfi,& ín Antípatrum eadem moliítí.Ipfim deníque Alexandtü(ifas fuiffet eum mor, talí manucadere,ínterempturí:quod maximum erat, fe« ditíonibusagitaftís, VItíma nunc ego perfidorti uíctíma has uobís díras,atque inferias díco ,ut ínopes extorresds omne cuum ín hoccaftrenfi exilio agatís deuorenttg uos arma ueftra quibus plures ueftros,ds hoftium duces abfumpfiftis. Plenus deinde írae, cuftodes fuos praecedere ad Antigoni caftra praecepit. Sequítur exercítusprodíto imperatore fuo,& ipfe captiuus,tríumphumd; de feipfo ad uíctorís fuí caftra ducit,omníaaufpicia regís Alexandri,& totbellorum palmas laureasd; unà fecum uídtorí tradentes;& ne quíd deeffet pompze,elephanti quog, X auxilía oríentalía fubfequuntur. Tanto pulchríora hac Antígono quàm Alexandro tot uictoria fuerunt, ut cum ille oríentem uíceríthíceos à quibus oríésuíctus,fu. perauerít. Igitur Antígonus domítores illos orbís exerci tui fuo díuídít, redditis qux ín uictoría ceperat. Eumene uero uerecundía príorís amícitíz ín confpectum fuü uenire prohíbítüaffienarí cuftodibus pracepít.Interea Eurydiceuxor Arídei regís,ut Polyperchontaà Giracía re^ y ImprecatioEn meis in fuos 170 IVSTINI HISTORICI dire ín Macedoníam cognouít,& ab eo accerfiri Olym. píada,muliebrí aemulatione perculfa,abutens ualetudíne uiri, cuíus officíafibi uendicabat, fcribit regis nomíne Po lyperchonti, Caffandro excrcitü tradat;ín qué regní adminiftratíonem rex traníftulerit, Badem ecín Afiam An tígono per epiftolasnuncíat. Quo beneficio deuínctus Caffander,níhil nonex arbítrío muliebrís audacíz geíl&c. Deínde profectus in Grecíam,multís cíuítatibus bellum Spartenorii ínfert:quarum excídío ueluti uícino íncedio terrítí Spar: degeneratio taní,urbem,quam femper armís,non murís defenderát, 1o et dcfperatio tum contra refponía fatorum,& ueterum maíorum glo* ríam,armís díftifijmurorum prafidío íncludüt,"'antum eos degenerauiíIe à maioríbus,ut cum multis feculis mu^ tus urbís,cíufum uírtusfuerit, tunc cíues faluos fe fore non exiftímauerínt,ni(i íntra muroslatérent. Dum hac aguntur,Caffandrumà Giaecía turbatus Macedoníz fta tusdomum reuocauít. Nang Olympías mater Alexan: dri Magníregís, cum ab Epiro ín Macedoníam, profeuente Aeacída rege Molofforum, ueniret, prohiberíd; nibus ab Eurydíce& Arídxo rege coepifTet(eu memo:o.— ría matítí feu magnítudine filij,& índígnítate rei motí Macedones,ad Olympíada tranfiere:cuíus fuffu et Eury díce&€ rex occídítur fex annís poft A lexandrum potitus regno.Sed nec Olympías díu regnauít.|Nam cum prínci olympiadis pum paffim caedes muliebri magis quamregío more feexudclitas.. ciffet,Enuorem fuum ín odium uertít, Itaque audíto Caf (andrí aduentu, diíffifa Macedonibus, cum nuru I oxa1 Piábist ne& nepote HerculeíntPíctuam urbem concelTit. Prolcgit Orof- ficifcenti Deídamía A eacidz regís filia,&& Theflalonice príuígna,& ípfaclara Philippi patrísnomíne, multa 5o alíe príncipum matronz, fpeciofus magís quàm utilis rex, fuere comites, Hacc cum nuncíata Caffandrocflent, tatím citato curfu Píctuam uenit,& urbem obfidione : cínxit, i cd——————X— AERE LIBER /XHIL 171 cinxít.Cá fameferróque urgeretur,Olympíaslonge ob: fidionís tedío, pacta falute uictorí fe tradit, Sed Calfander adconcíoné uocato populo,fcifcítaturus quid de O, lympíadefieriuellentfubornat parentes interíectortüiqui fumpta lugubríueftecrudelícate mulíerís accufarét;à qui, busacceníi Macedones,finerefpectu príftinze maíeftatís ' occídendam decernunt,ífmmemores prorfus quod per fí lium eius,uírumque;non folii uítam íp(i ínterfinítímos tutam habuíflentjuerumetíam tantas opes, ímperíumdg 16 orbis quxtfiflent.Sed Olympías,ubi obftínatos ueníread Íe armatos uídít,uefte regali duabus ancillis inníxa, ultro obuíam procedit. Qua uifa, percuíTores attoniti fortuna maieftatis príorís,& tot ín eam memorízx occurrentibus regum fuori nomínibus, fubftíterüt,donecà Caffandro milli funt quíeam confoderent,nó refugiétem gladíum, Olympiadis nec uulnera,aut mulíebríter uocíferantem, fed uírorum moriziis qnis more fortíum,pro gloría ueterís profapíaemortí fuccum i fortitudo. bentem,ut Alexandrum poflesetíá moríente matre con fpicere.Infuper expírans,capillis& ueftecrura contexif zo fefertur,ne quid pofIet in corpore eíusindecorum uíderí, Poft hec CaíTander T heffalonícen regís Arídei filia uxo rem ducít, filium Alexandrí cum matre ín arcem Amphípolítanam cuftodiendos míttít. IVSTINI HISTORICI LIBER XY. | ERDICA& fratre vando bic dicitur; Y à V etus Alceta, Eume. Demetrium Antigos ; ei neac Polyperchóote, ni filiu à Ptolemeo apud s ial Cxterísds ducibus dí^— Calamam uictum, Plutar 2 ease uerfepartísoccifis,fi— chus refert eum apud Gqs nitücertame ínter fucceflores Ale zamuictum, y* Noua dueum difcordia, Abderiteá ranis etmu vibus patrie folo puli. 172 IVSTINI HISTORICI xandri Magni uídebatur,cum repente ínter ipfos uictores nata díícordía. Quíppe poftulantibus Ptolemazo& CaíTandro€ Lyfimacho,ut pecunía ín praeda capta,pro uíncízd díuíderentur, Antigonus negauitfe ín eíus,bellí przdam focíos admiflurum,ín cuíus periculum folus de fcenderat;& uthoneftum aduerfus focios bellum fufcipe reuídereturdiuulgat fe Olympiadís mortem à Caffan. dro ínterfectzeulcifcí uelle,& Alexandti regísfui filium cum matreobfidione Amphipolítana liberare. Hís co* nítís,Ptolemzus& Caflander,íníta cum L yfimacho et Seleuco focíetate,bellum terra marídg enixe ínftruebàt, "'Tenebat Ptolemaus A egyptum cum Africa parte ma^ iore,€ Cypro,& Phoenice:Caffandro parebat Macedo nía cii Girzcía: A(iam, parte oríentís occupauerat An tígonus,cuíus filius Demetríus príma bellí cogrefIione à Ptolemzo apud Calamá uincitur: ín quo prelío maior Ptolemzí moderatíonís eloría, dj ipfius uictoría fuít.Si quídem& amícos Demetríj non folum ct fuísrebus di. mífit,uerumetíam addiítís ínfuper muneríbus honorauit, & iplius Demetríj príuatum omne ínftrumentum acfamilíam reddidit,adíecto honore uerborum ,non fe propter pradam,fed propter dígnítatem íniffe bellum:índi^ gnatum,quod A ntígonus deuíctís dínerfz factionis ducibus;folus uíctoríz comunis praemía corrípuiflet. Dum hxc aguntur,Caffander ab Apollonía redíens incídít ín ? Abderítasquí propterranarum—«€ Abaeritas.) Hi pos murüd multítudínem relícto pa« puli fic demominati funt ab tríae folo,fedes quaerebant;uerítus— Abdera. ciuitate. maritinta ne Macedoníam occuparét, facta| rbraciz. pactione ín focíetat€ eos recepítagrosdy ijs ín ultímís Ma cedoníg finíibusad(ignat, Deinde ne Hercules Alexan: drí filíus, quí fereannos quatuordecím exceflerat, auo. re paterní nomínís ín regnum Macedonía REST; occidi o 30 LIBER XY, 73 b COcddieum.]Exem Poccidieumtacitecum matre Bar plum hic babetur impietatis. fine iubet, corporadg eorum terra et crudelitatismagne in Caf. obrui,ne caedes fepultura prodere fandro,qui vegis fui, Alexan. tur;& quafi parü facinoris ín ipfo dri fcilicet Magni filios, uxo primum rege, mox ín matre eius resacmatrem occidit..—— Olympíadejacfilio admififfet, aL c€ConcdJa uictoria. terum quoq; filii cum matre R o. Hac uioriam obtinit De» ane parí fraude ínterficit, quafi metrius contra Ptolemeum regnü Macedonízx quod adfectaapid Cyprum.[ieute pat? par, aliter confequi dj fcelere non. cis anté dicb.idé Demetr! Soffit Interea Ptolemaeus cü De. Atbenas à Demetrij Pales yetrio navaliprzlío íterato convi tyrannide lberauit.— ovedítur& amifTa claffe, hoftíd 4 CRegenfe-1 Qui fib.*Conceffa uíctoría in Aegyptum Alexandro atq; pot ei prin refugit, Demetrius filíum Ptole. cipes fucrunt, hie primum us mzei Leutícum,& fratrem Mene. furpant regium nomen. laum,amícosq etus ci príuatí ín. | ftrumenti miniífterío prouocatus,paríantea munere Ae 20 Lis] gyptü remíttít;& ut appareret eos non odijfed dignita: tísgloría accefos, donís muneribus ínter ipfa bella con tendebant. l'anto honeftíus tunc bella Bl Ot nto nuncamícitíz coluntur. Hac uictoria elatus A ntígonus, dregem fe cum Demetrío filio appellaríà populo íubet. Ptolemaus quoq; ne mínorís apud fuos autorítatís babe retur, rexab exercítu cognomínat. Quibus auditis Caf fander€ Lyfimachus,& ipliregíam fibí maíeftaté uendícauerunt.Huíus honorís ornamentís tandíu omnes ab ftínueruntquadíu filij regís fui fuperefIe potuerunt. Tan ta ín illisuerecundia fuit,ut cum opes regías haberet, re gum tamen nomínibuszquo anímo caruerint, quoad Alexandro íuftus haeres fuit.Sed Ptolemaeus& Caffander,ceteríd factíonísalteríus duces,cum carpi fe fingulos ab Antígono uíderét,dum príuatum fingulorü,no com Y3 talijratus füfjet Exempli cru deitatis. 174. IVSTYINICHISTONRICI muneuníuerforum bellum ducunt,nec auxilíum ferre al ter alteríuoluntquafi uíctoría uníus, nó omníum foret, perepiftolasfe inuicem confirmátes,tempus,locüicoéun dicondicunt,bellüdqg comunibus uíríbus ín(truüt.Cuí cá Caflander íntereíIe propter finitimum belli non poffet, Lyfimachum cum ingentibus copíjs ín auxilium foctjs mittit. Erat híc Lyfimachus illuftrí quídem Macedoniae loco natus,feduirtutís experimentis omní nobilítate cla; rior:quz tanta ín illo fuítutanímí magnítudíne phílofo phía ipía,uíríumd gloría,omnes per quosoríens domítus eft,uícerít, Quíppecum Alexander Magnus* Callífthenem phílofophit propterfalu— e ecCallifibené.] Dc cd tationis Perficee ínterpellat mo-— iflbenis morte"iximus fue rem,ínfidíarü quaelibí paratzfue. pralibro duodecimo fub lie rant,cofcíum fuí(fe tíratusfinxíC— ters. f.€ Leoimpetum.] fet,eumdq trücatís crudelíter mem— Fabulam effe putt Q Cur» brísabíciffisqgauribusacnafo,la tiusbincortá, quod Lyfima bijstg,deformeac miferandü fpe-— cbusquonda ci uenaretur in ctaculum reddidiífet, ínfuper cít— Syria, occiderat eximie ma cane ín cauea claufum,ad metum.| gritudinis leonem folus zc. caterorum círcunferret: tunc Lyfimachus audíre Callí^ fthenem,K praceptaab co recípere uírtutís folítus,mife^ ratus tantí uíríi,non culpe, fed libertatís poenas penden^ tísuenenum eí ín remedíü calamítatü dedit; quod adeo egre Alexander tulítuteumobíjcí ferocífTimo leoni íuberet.Sed cum ad confpectum eíus concítusf1co ímpctü fecifletymanü amículo ínuolutam L yfimachus ín osleonís immerlit,arreptaq; língua,fer3 exanímauít.CQuod cü nuncíatü regí effet,admiratío ín facísfactíonem celTic.cha ríorédy eum propter conftantià tantzeuirtutís habuit, Ly fimachus quoq: magno anímo regís uelutí parentístulit contumelíi. Deniq; omníex animo huíus factí memoría exturbata,poftea ín Indía ínfeclantí regí quofdam palan tes 16 20 30 LIBSER XV. 175 teshoftes,cum à fatellitum turba equi fui celeritate defertus efTet,(oluseí per ímmenfasarenarü moles curfus comes fuít. Quod idem antea Philippus frater etus cum facere uoluiffetínter manusregís expírauerat.Sed Lyfima chum delilíens equo Alexáder, haftz cufpíde íta ín tron« teuulnerauít,ut fanguísalíter claudí non poffetds diadema fibi demptum rex alligandí uulneris caufa capíti eíus imponeret: quod aufpícium prímum regalis maíefiatis L yfimacho fuit. Et poft mort& Alexandri, cum ínter fuc :o cellores Alexádrí prouínciz diuiderent, ferocifTimee gen tes,quafi omníum fortí(fimo affignatz funtiadeb etíam confenfu uníuerforum palmam uirtutis ínter caeteros tu lít. Príuscg bellum ínter Ptolemeü fociosdy eíus aduerfus Antígonti commítteret;repéte ex Afía maiore dígreffus Seleucus,nouus Antigono hoftís accefferat. Huius quoque et uirtus clara, et orígo admirabilís fuit.Síquídé ma^ ter eíus Laodiíce,cü nupta eflet Antiocho claro ínter Phí, lippí ducesuiro,uifa eft fibi per quieté ex cocubítu A pol liniscocepiíTe,grauídamdp factam:munus cocubítus anu 1s lumà deoaccepiffe,ín cuíus géma ancora fculpta effet:iuf. faqy id donum filío quem peperifet dare. A dmírabilefecíthocuifum& anulusqui poftera die eiufdem fculptu, xz ín lecto ínuentus eft,& figura ancorz, quz ín femore Seleuci nata,cum ipfo paruulo fuít.C)uamobrem Lao díce anulum Seleuco euntícum Alexandro Magno ad Perficam militia,edocto de origine fua, dedit: ubí poft g«Antiochia. Eft una Antiochia in Syria que pris us Epipbane,ez à ludeis Re go blatba dicla, ab alijs Theo» plilis, id eft, Dci ciuitas, metropolis Syrie ,à Scleus co- Nicanore: condita... Alia morté A lexádrí occupato regno ori&tis,urbe codidir, ibicy geminae orígínís memoríam confecrauit, Nam& urbé ex A ntíochí patrís nomíne,8 Antíochíam uocauit,et campos uícínos urbi, A pollini dí cauit, Origínís eíus argumentum Thraces eo Porticos itte teliigit. Seleuci regis Syrie origo. Scleuci gefla. Mirum dc leone. 176 IVSTINI HISTORICI etíam pofterísmafit,Siquídé filij,| eft Antiochia ad Perfium nepotesig eíusancoram ínfemo- littus,ab Antiocbo,cui Soter re, ueluti notà generís naturalem— cognom füit, aut ut bic dici habuere, Multa ín oríentepoft di, tw à filio cius Seleuco cóftru uffionem ínter focíosregni Mace—&,de qua bic fit mentio. donící bella geffit. Príncipio Babylonia cepít: índeau^ Ciís ex uíctoría uíríbus,Bactrianos expugnat:tran(itum deínde ín Indíam fecítquz poft mortem A lexandrí, uclutía ceruícibus íugo feruítutís excuffo,prafectos eius oc cíderat. Autor libertatís Sádrocottus fuerat, fed titulum libertatis poftuíctoría ín feruítuté uerterat;fiquídem occupato regno,populum;quem ab externa domínatíone uendícauerat,;ipfe feruítío premebat. Fuíthíc quide humílí genere natus,fedad regnípoteftaté maieftate numi, nís Ripa eesuippe cum procacítate fua Alexandrum regem offendiílet,interfici à rege iuffus,falutem pedá cele ritate quacfierat, Ex qua fatigatíone, cum fomno captus íaceret,Ieo íngentís forma ad dormientem acceílit,fudo, remi profluétem língua ei deterfit,expergefactüd blan. de reliquít.Hoc prodigio prímum adfpem regní ímpuL fus,contractís latronibus Indos ad nouítatem regnífolícítauít: molíentídeíndebellum aduerfus praefectos Alexandrí,elephantus ferus ínfinítz magnítudínis ultro fe obtulít,& uelutí domita manfuetudíne eum tergo excepít,duxdp belii,& pralíator ínfignís fuít.Síc acquifito re. gno Sadrocottus,eatempeftate qua Seleucus futurae ma gnítudíinís fundamenta iacíebat,Indíam pofTidebat:cum quo facta pactíone Seleucus,com pofitisáy ín oriente rebus,ín bellum Antígoní defcendit. A dunatís ígítur om, nium focíorum copiis, prelium commíttítur.Ineo Antízonus occídítur, Demetríus filíus eíus ín fuga uertítur. Sed focij, proflígato hoftili bello,denub ín femetipfos ar ma uertunt;& cum de prada non conuenírent,íterum ín duas 19 20 19 10 30 LIBER xP?*L 175 duas factiones deducuntur. Seleucus Demetrio ,Ptolemus Lyfimacho iungitur,Caffandro defuncto,Philip, pus filíus fuccedít;(ic quafiex integro noua Macedoníz bella nafcuntur. IVSTINTI HISTORICI LIBER XVI. Orendum illud pars poem o sT Caflandríregis Hs» quod tuffis|| filij queeiusPhilippi nusin buius libri initio deferi continuas mortes, bit, Plutarchus quoq; in Dez$5-| Theffalonice regína, metrij uita defcribit. Porró 27 uxor Caffandrijnon quod paulo poft memorat magno poft tempore ab Antípa, Alexandrià Demetrio inter. trofilio,cumuítam etíam perube frio, dlijferibunt id fitit! va materna deprecaretur, occidit, poft coniun inwrbe Thef! Caufa. parrícídij fuit, quod poft filie Lary[fa. mortem mariítí ín díuilione ínter fratresregnípropenfior fuiffe Alexadro uidebat, Quod facínuseo grauíus omnibus uífum eft,quod nullum maternz fraudís ueftigium fuit, Quanquam ín parrícídío nulla fatísíufta caufa ad fcelerís patrocínía pratexí poteft, Ob hac ígitur Alexanderín ultione maternz necis gefturus cum fratre bellum, auxilium à Demetrío petít. Nec Demetríus fpe ínuadédí Macedonici regni moram fecít:cuíusaduentum uerés L yfimachus,perfuadet genero fuo t Antipatro, ut malítcü fratre íngratíam reuerti, quàm paternü hofte ín Macedoníam admittere. Inchoatam ígitur ínter fratresreconcilíatíonem, cum prafenfif^ fet Demetríus,per ínfidías Alexandrum Sii din occu, patod; Macedonie regno,cedem apud exercítum exar, faturus,ín concionem uocat:ibí príor& fe petítum ab Ale Impijezcrua delis parricia dij exempliz, » Tlij, Alexan dro Tpreoccus xadro allegat,nec feciffe fe; fed t occupaffe ínfidías. Reg paffc z 14lij, Dori» cetis Regum copi ratio de bello aduerfus Dez metrià cone muniter gez renao, 178 IVSTINI HISTORICI autem fe Macedoniz uel etatís experímétis, ueI caufis ru ftíorem efTe. Patrem ením fuum,& Philippo regi& Ale xandro Magno focium ín omní milítía fuiffe:liberorum deínde Alexandtí mínifirum,& ad perfequendos defeClores ducem extitifle.Cotrà Antíipatrum auum horum adolefcentíum,amaríoré femper míniftrumregní, quam ipfos reges fuifle, Caflandrü uero patrem extínCtorem re 9íz domus,non foemínís,non pueris peperciffe nec cef fatfequoad omnem íftírpem regia fobolís deleret, Hor& (celeri ultioné,quía nequiffet ab ipfo Caffandro exígere; ad liberos eíustráslatam, Quamobrem etíam Philippü, Alexandrumdy(fi quís maníum fenfus eft)no ínterfecto res fuos,ac ftírpís fux,fed ultores corum, Macedoníx reenütenere malle, Per hec mítígato populo,rex Macedo níz appellatur. Lyfimachus quoqj cü bello t Dromiche. tísregís Thracum premeretur,ne codem tempore& aduerfus Demetrium dímícarenecefle haberet,tradíta eí a1 tera parte Macedoniíe,qux A ntípatro eíus generotobue nerat,pacem cum co fecit. Ioítur Demetríus totís Mace, donízregní uíríbus ínftructuscum A[iam occuparefta tuíffet,iterato Ptolemeus,Seleucus et Lyfimachus exper tí príore certamíne quante uíres concordíz eflent, pacta focíetate,adunatíscg exercítibus,bellum aduerfus Deme. tríum trásferunt ín Europam.His comitem fe,et belli(ocíum íungít Pyrrhusrex Epíri,fperans nó difficilius Demetríum Macedoníam amíttere pofIe, quam acquífiuerat.INec fpesfruftra fuit: quíppe exercitu eíus corrupto, ipfoque ín fugamacto, regnum Macedoníaz occuparat. Dum hzcaguntur,Lyfimachus generum fuum A ntipa trum, regnum Macedoníx ademptum fibi focerí fraude querentem,ínterfecít, filiamdg fuam Eurydícem querelarum focíam ín cuftodíam tradit; atque ita uníuería Caf. fandrí domus Alexádro Magno,feu necís ípfius,feu ftír pís 19 19 iQ | 1o fo 4(Plolemeus.)Hic füt Piolemeus Lagus: fucceffor duté eius extitit Ptolemaeus Philadelphu. b qHeraz dee.) Mute füerkt Heraz cee:unain finibus Europe que nitc Calpe dicitur,et ine de fretum Herculeht: alia in LIBER XVI 179 písextíncize poenas partím cade, partím fupplícío luít. Demetríus quoq à totexercítíbus círcunuentus,cit poflet honefte mori, turpi^ ter fededere Seleuco maluit. Fíni to bello,? Ptolemzuscü magna re rum geftarü gloría morít. Is cotra ius gentíüimínímo natu ex filijs, radicibus Oete montis, alia in Póto,de qua bic:aliaiuxta oftia Rhodani, alia in Cams pania, que cz Herculanüdi Gu eft. c€In Metapotie tum.] 1d cfLultra Pontio feu invegionem Ponti. EfL enivz Heraclea ifla fita in Potito fcu Bithynia ,in littore maz vis Potttici. ante ínfirmítaté regnü tradíderar, cíusdy rei populoratíoné reddiderat,cuíus non mínor fauor ín accí^ píendo, patrís ín tradédo regnü fuerat. Inter cztera patrís& fili mutuxz píetatís exepla, etíaea res amoré parem populííuuení cocít líauerat;& pater regno eí publice tradíto,príuatus officíum regi ín» ter fatellítes fecerat,omníd; regno pulchríus,regis effe patr& dixerat. Sed ínter Lylimachü & Pyrrhü regem focíos paulo ante aduerfus Demetríü, affidu& inter pares difcordía malá,bellüi mouerat. Víctor L yfímachus, pulío Pyrrho, Macedoníam occupauerat. Inde Thraciz,ac deínceps^ Heraclea bellum íntulerat:cu ius urbís& íinítía et exítus mírabiles fuere. Ouippe Boeo tíjs peftilentíalaborantibus,oraculum Delphís refpoderat,coloníam ín Pontíregíone facrà Herculí conderent, Cum propter metum longa& perículofz nauígatíonís, mortem ín patría omnibus praoptantíbus, res omiíTà e(Tet;bellum hís Phocenfes intulerunt. Quorum cum aduerfa pralía paterentur ,íterato ad oraculum decurrunt, Refpofum,idem bellí quod peftilentíi remedíum fore. Igíturconfcrípta colonorum manu,*ín Metapontü delatí,urbem Heracleam condíderunt, Ec quonià fatorum 2 -— — Bellum Lyfis macbiet Pyr rbi. Origo Herse clee urbis, Herclien[iia gefia. Humanitas in boftes. Tpopulatios tiem Cleavcbi«tiie mus fraudue lentus et uerfi gis. 180 IVSTINI HISTORICI aufpícijs in eas fedes delati erant,breui poft tempore ma gnas opes parauere, Multa deínde huíus urbís aduerfus finitímos bella,multa etíáam domeftíca dífTenfionís mala fuere.Inter cetera magnifica,uel precípue illud memora bilefuit.Cum rerum potirentur Atheniéfes, uíctísdy Per fis.Gracie& Afix tributum intutelam claffis defcrípfiffent,omnibus cupíde ad prafidíum falutís fuze conferentibus;folí Heraclíéfes,ob amicítíam regum Perficorum, collationem abnuerant. Miffus ítaqz ab Atheníenfibus Malachus cum exercítu ad extorquédum quod negaba tur,dum relíciís ín líttore nauibus agros Heraclíenfiti po pulatur,claffem cii maíore parte exercitus, naufragío repentíne tempeftatís amifit.Itag; cum neque marí poffet, amifílis nauibus,neg; terra auderet cum parua manu, ín tertot ferocifTimas getes,reuerti,Heraclíenfeshoneftioré benefici df ultionis occafionem ratí,ínftructos comeatí. bus,auxilijsg dimíttunt,beneagrorum fuorumtpoftula tíonem exiftimantes,fi quos hoftes habueratjamícos red didiffent,Paffi funt ínter pluríma mala etíam tyrannide; fiquidem cum plebs etíam nouas tabulas,& díuifionem agrorum díuítum ímpotenter flagítarent,diu re ín fena. tu tractata, cum exítus reí non ínuenírentur, ad poftremumaduerfus plebem nímío ocío lafcíuientem, aux. líaà Tímotheo Atheníenfium duce, mox ab Epamínon da Thebanorum petíuere, V trífque negantibus,ad Clearchum,quem ipfi ín exílíum egerant,decurrüt. T'anta ca lamítatum necellitas fuít,ut cuí patríam ínterdíxerant,eü ad tutelam patríz uocarent, Sed Clearchusexilío facíno^ rofior redditus,& diffenfionem populí,occafionem ínua denda tyrannídis exiftímans,primo tacíte cü Mithrida, te cíuium fuorum hoftecolloquítur,& íníta focíetate pa cífcitur,ut reuocatus ín patríam, prodíta eí urbe, pravfecius cíus conflítueretur.Poftea autem ínfidías, quas à Us 19 Eis] 170 20 30 LIBER. XVL 181 bus parauerat,ín ipfum Mithridatem uerterat. Nanque cum uelut arbíter cíuilis dífcordíe de exilío reuerfus eflet, ftatuto temporequo urbem Mithridatí traderet ,ipfum cum amícís fuís cepít,captüd accepta íngentí pecunía, dí milit. Atqueut ín íllo fubitum fe ex focío fecit hoftem,fic ex defeníore fenatoríz caufz repente patronus plebis e uaíit,& aduerfusautores potentiz fuz,à quibus reuoca, tus ín patríam,per quos ín arce collocatus fuerat, no folá plebéaccendít,uerüetíam nefandilfima quequetyranníce crudelitatis exercuit.Igit populo ad cócíonem uocato,ne quefeaffuturum amplíus graffantí ín populum fenatui, aít: t ínterceffurum etià(i in príftína fzeuítía perfeueret,& fi paresfe crudelitati fenatorum arbitrarentur, abítutum cum milítibus fuís, necs ciuilibus dífcordijs interfutura. Sínuero diffidatuíribus proprijs,uindícem fe cíuíum no defuturü, Proínde confulant(ibijpfi,tubeant abírefi malíntuelfocíum caufx popularís remanere. His uerbís foli cítata plebs,fummum ad eum ímperíü defert,et dum fena tus potetíe írafcítur,ín feruitut& fe tyrannícae domínatío, nís cum coíugibus& líberís tradit. Ieítur Clearchus 1 x. fenatores comprehenfos(nam caterí ít fugam dilapfi e« rantíín uíncula compíngit, L ztarí plebs,quodà ducet po tíflimüfenatorum,fenatus deleretur, uerfady uice auxilíü corum ín exítíum conuerfum effet;quíibus dum mortem paflim omnibus mínatur;caríora eorum precía facit.Sí^ quídem Clearchus magna pecunía(quafi mínís populí occulte eos fübtracturus)accepta,fpolíatos fortunís ,uíta quoq fpolíauít, Cognito deínde quod bellum fibí ab tjs qui profugeratmiferícordía ín auxilià folícitatís cíuitatí bus, pararetur, feruos eorüi manumiíttit.Et ne quid in af. flictis honefliffimís domibus deeffet,uxores eorá, filíasdg nubere ferus fuís,propofita recufantibus morte,compel lit,ut eosfibí fidiores,& dominis ínfeflioresredderet Sed. z3 Talij;ttott ine. terceffurum, cótrá affutus rum etia plez bi, fi in pris. fi. zc. Tpotifimo 182 IVSTINI HISTORICI Heradienfii matronis tam lugubres nuptíz, grauíores repentínís fu matronarum clades. Clearchi cedes. neríbus fuere. Itaque multefe ante nuptías multe ín ipfis nuptijs,occi(is príusnoufs mariítis,i nterficíunt,& fe tam funeftís calamítatibus uírtute íngenuí pudorís eripíunt. Pralíum deínde committítur,quo uíctor tyrannus capti uos fenatores íntríumphímodum,per ora cíuíum trahit. R euerfus ín urbem alíosuíncít,torquet alíos,alíos occíi^ dít:nullus locus urbísà crudelítatetyranní uacat. A cce* dit(uitia ínfolétía, crudelítati arrogantía.Interdá ením ex fuceífu contínuz felicítatis,oblíuifcitur fe homíne: ín terdum Iouís filíü fedícít. Euntí per publicum ,aurea aquila,uelutargumétum generís prxferebatur:uefte pur, purea,& cothurnís regum tragícorum,€ aurea corona utebatur:filíum quoqgfuü Cerau^ 4 qCeraumon uocat. 1 non uocat,utdeos non mendacío Sic Greci fülmen appellare tantum ,uerumetíam nominibus foliti funt, e louem uocant ílludat. Hac íllum facere duo no«| Cerawiium, quód. fülgura bilí(Iimi íuuenesChíon& Leoní emittat. des índígnantes,patríam líberaturi,ín necem tyránicon. fpírant. Eranthídifcípuli Platonís phílofophi,quiuirtu; tem,ad quam quotídie perfectís praeceptís magiftri eru diebantur,patríx exhibere cupíentes, quínquagínta co* gnatos ueluti clientes ín ínfidijs locant. Ipfi more furgan tíumad tyrannum uelutíad regem ínarcem contédunt: quí fure familiarítatísadmíffidum alterum priorem di centem íntentusaudit tyrannus,ab altero occupatur. Sed ipfi,focijstardíus auxilium ferentibus, fatellitíbus obru untur.Quare factum eft,ut tyrannus quídem occíderet, fed patría non liberaretur. Nam frater Clearchí Satyrus cadem uía tyrannidem ínuadít,multísd; annís per gradus fucceflionis Heraclienfes fub regno tyrannorü fuere, 10 10 ;o0 Lie] z0 30 IVSTINI HISTORICI LIBER XVII. Ellefpotus, cuiusab ini ER ídem ferme tem. tio buius libri fit men pus ín Hellefponti et fto, cfl mave illud angufluit, 4 2/| Cherfonelfi regioni quod intcr Cberfonefum ey— 8 R24 bus terracmotus fuít Afiam miroré ab Acgeo ma— LS aec maxiímus.tantü urbs iin Propontideim tranfit?— L'yfimachía ante duos& uigintí titur,ubiab Abydo ad Seffá| annosà L yfimacho códíta,euería Xerxes Perfara rex aliquas eft.Quod poriétum dira L ylimado pontem ultraanguftiasil^— cho. ftirpídp eius ,ac ruínam regni las fccit,ut fuprá quoq; me? cum clade uexatarum regíonum morauimus. portendebat. Nec oftétis fides de, fuit. Nam breui poft tempore Agathoclem filíi fuum, quem ín fucceffionem regní ordínauerat, per quem mul, ta bella profpere geflerat,non folum patríü, uerumetíam humanum ultra morem perofus,miniftra Arfyríce no« uerca,ueneno ínterfecit. Hac illi príma malí labes, hocí^ nítíium ímpendentísruínz fuít.| Nam parrícídium,prínci pumfecuta cedes funt,luentíum fupplícía,quod occífum íuuenem dolebant,Itaque€ hí qui exercítibus praeerat, certatím ad Seleucum deficiebant, eumd; pronti íam ex zmulatíionegloríx,bellü Lyfimacho ínterre compellüt, Vtíimum hoc certamen commiílitonii Alexandri fuít,et uclutad exemplumfortunz par referuatü, L yfimachus 1IILetL XX.annos natus erat.Seleucus v 11.et Lx x, Sed in hac xtate utríqueaními íuueniles erant,ímpertjd cupí ditatem ínfatíabilem gerebant. Quippe cum orbem terrarum duo folítenerentanguftijs(ibímet inclufi uidebitur,uítad finem noannorüfpacío,fed imperij termínis metíebatur,In eobello Lyfimachus;amiflis antea uaríjs cafibus x v.liberis,non ínftrenue moríés, poftremus do» mus fux ruíne cumulus acceífit. L etus táta uíctoría Seleu 185 Vliima inter Alexadriprin cipes pugna. Seleuci mors. Ptolemei folertia. 184 IVSTINI cus, quod maíus uíctoría putabat,folum fe de cohorte Alexandrí mafifTe, uíctoremdy uíctorum extítí(leono humanum opus efle, fed díuínüi munus gloríatur ,ígna rus prorfus non multo poft fragílitatis humanz feipfum exemplü futurum.Quíppe poft menfes ad. modum viL.à Ptolemzo,cuíus fo roré Lyfimachus ín matrímonío habuerat,per ínfidías círcumuentus occídítur,regnumt Macedoníz, quod L yfimacho erípuerat, cumuíta pariter amíttít.Igit Ptole mauscum& ín gratíam memoríz? magní Ptolemzí patrís,X ín fauor£ ultionis Lyfimachí ambí, tiofusapud populareseffetprímo Ly(imachi filios cocilíare fibi ftatuít, nuptíásque A rfinoés fororís fuz matrís eorü petít, puerorum adoptione promíIa, ut ct ín locü eorum fuccelliffet,níhil iIIí molírí, uel uerecundía matrís,uel appella tíone patrís auderent, Fratrís quo que regís Aegyptí concordíà per HISTORICI a€ Magni Ptolentei. Hiceft PtolemeusLagus,pa ter. Ptolemei Pbiladelpbi, qui fiit miles gregarius, ev magne autoritatis apud Ale xandrum. Macedonem,forti tusqs cft poft morté eiufdem Alexandri Acgyptit, Apbri can, et magnam parté Ava biz, à quo omnes deinceps Aecg»ptij reges Ptolemaei ap pellati funt. Bic duos filios babuit, Ptolemeu Pbiladcla phum,cy Ptolemeü Ceraua nun, Philadelphus in regno fuccefit,uir doctifsimus, Stra tonis difcipulus,qui bibliotbe cam infigné fecit Alexadrie, curauit; in Grecam lingua uertiper feptusginta intera preteslegem Mofaica. Huic fuccefit Ptolemeus Euer a getes, id efl, beneficus, 7 buic Ptolemaeus Philopaz ter. Poft iflum Ptolemeus Epipbanes czc. epíftolas deprecatur,profefTus deponere feoffenfam ere^ ptí paterníregní,ned; amplíusà fratre qucfiturum,quod honeftíus à paterno hofte perceperit:omníd arte adula tur Eumení€ Antígono Demetríj filijs, Antíocho filío Seleucí,cum quíbus bellum habíturus erat;ne tertíus fibí hoftísaccederet, Sed nec Pyrrhus rex Epírí omíffus,ingens momentum futurus,utrí partí focíus accefTiffetqui o LIBER XvIL 185 & ipfe fpoliare(ingulos cupiés,omnibus fe partibustue, lwenditabat dícabat.Itag; Tarentínís aduerfus Romanos laturus au. Pyrrbi aduer xilíum ,ab Antígono nauesad exercítum deportádum fus Romanos mutuo petítab Antíocho pecunía,quí opibusquàm mi. expeditio. litibus ínftructior erat Ptolemxo Macedon milítü au xilía,Sed Ptolemzus,cuí nulla dilationis ex infirmitate uíiríum uenía effet,v.millía pedítum,equitü quatuor mil, lía, elephantos r non amplíus, d in biennij ufum dedit. Ob hecPyrrhusfilía Ptolemaí ín matrimonia accepta, 'o uíndic eü regni reliquit. Sed quonià ad Epírí mentione uentü eft,de orígíneregnicíus paucanarranda funt.IVIo- Epirotici re« loflorum prímü ín ea regtoneregnum fuít;poft Pyrrhus gniorigo. Achillísfilius;amilTo per abfentiam Troíanis téporibus paternoregno,ín hís locis confedit,qui Pyrrhído: prímo, poftea Epirotz dídlí funt. Sed Pyrrhus cum íntemplà Dodonzilouís ad confulenda uenifletíibí Anafam neptem Herculís rapuitex cuíus matrimonio octo liberos fuftulít.Ex hísnónullas uirgines nuptü finítímís regibus tradídít, opesdy affinitatii auxilío magnas parauit, A ta; 20 b QHelem.]Hincverg. ítaeleno filio Priami regís, ob Hic incredibilis rumfaons| índuftríam fingularem uatícinan Occipat dures, Priamidé He díregnum Chaonum,& Andro. lenit Grais regnare per u^. machem Hectorís, quam& ipfe bes,Coniugio Aeacide Pyrs matrimonio fuo ín diuilióe Troía rbifceptrisd; potituneze.— mae praedz acceperatuxorem red, didit;breuíd poft tempore Delphis, infidijs Oreftís filij Agaménoniís,ínter altaría deí interijt.SuccefTor huic Pílades filíus fuit. Per ordine deinde regnitadt Arymbam defcendit: cuí quoníam pupillus€ unícus ex gentenobi 3o lífuperefletíntentíore omnia cura feruandí eíus educandic, publíce tutores conftítuunt. Athenas quoq, erudíe, digratía miffus quanto doctior maioribus fuísyanto& gratior populo fuit, Prímus itas X leges, fenatum,an, lalij, Arybá 186 IVSTINI HISTORICI nuosdy magiftratus,& reipublicae formam compofuit:et utà Pyrrho fedes,ficuita cultor populo ab Aryinba fta tuta. Huius filius Neoptolemus fuit, ex quo nata eft O^ lympías mater Alexádri Miagní,& A lexander,quí poft eum regnum Epíri tenuít,X in Italía bellogefto,ín Bru^ tijs interfjt.Poft eius mortem frater Aeacídes regno fuc, ceífit,qui affiduís aduerfus Macedonas bellorum certa^ minibus populumfatígando,offenfam ciuíum cotraxiít, ac propterea ín exilium actus, Pyrrhum filium bímum, admodum paruulum ín regno relíquit:quí& ipfe cumà 1o populo propter odíum patrís adnecem quareretur fur, tím fubtractus ín lllyríos defertur traditus queeft Beroze Adghides. Gilaucía regís uxori nutríendus,quz& ipfa generis Aea wolutumpuee. cídarum crat.Ibi eum,feu miferícordia fortunae eíus feu rum,moxues infantilibusblIandímétís inductus rex, aduerfum Caffan ftem regis ap drum Macedoníz regem,quíeum belli cómínatíone de^ prebendife| pofcebat,díu protexit, addito ín auxilium etíam adoptio: qui opem. nísoffícío. Quibus rebus motí Epírote,odío ín mifericor abeopeteret, diam uerfo,annorum x1,eum ín regnum reuocauerunt, faribit Plutar. datístutoribus,qui regnum ufq ad adultam eíusatatem. 2o. chus. tuerentur. Adolefcens deinde multa bella geflit, tantuscp rerum fucceffü haberi coeptus eft;ut Tarentínos folus ad uerfus Romanos tuerí poffe uíderetur, IVSTINI HISTORICI LIBER XVIII. gGirvR Pyrrhus Res ifti populi, Tavcn "e: Epírícum ítera- tini, Samnites cg Lue |44 ta Tarentínorum le- cani,qui bic Pyrrbumin aus 5e ^v] gatione, additísSam— xilivn aduocafJc fcribuntur, e cos nitum& Lucanorü| locam babent in Calabria iu precibus,& ipfisauxilio aduerfus| xt4 Appulori regionem, iti Roma extrema 10 20 3o LIBER X VIII. extrema fcilicet ttlie par Romanos indiceentibus fatigare te,nifi qud Samnitesomni». turnon tam fupplicum precibus, bus bis féptentrionalioresexi: quàm fpe inuadendi Italíze ímpefiunt. Regio Samnitum bo2. 1j ínductusuenturum fe cá exerdie Aprutium uocatur. cítu pollícetur.In quam rem íncli^ 4 CLoimu.] Plut natus femel anímü,pracipitem cbusocat Albinum.Pupta! acere cceperantexem pla maíori, tum et autem inter Patidofi^! ne aut ínferíor patruo fuo Alexa. amc Heradeamurbem,ad| dro uideretur, quo defenfore ijde Sirim fluuium.Porró fec»"'avétini aduerfus Brutíos ufi fue da pugna commifJa cf! 44. rant:autminoresanimos Magno Afcdum uwbenz:e7 totabec| Alexandro habuifle,quítam lon hiftoria copiofe à Plut. 43 domo milítía orientem fubecho in Pyrrhi ultadeferiba oit. Toitur relicto cuftode regní,fiUnuentiur. lio Ptolemxo annos x v.nato,exercítum ín portu Tarentíno exponít, duobus paruulís fi^ lijs Alexadro& Heleno, in folatía longínquae fecum ex peditíonís adductís,Cuíus audíto aduentu, cóful R.omanus Valeríus? Leuínusfeftínans,ut príuscum eo cógre deretur, quam auxilía focíorum conuenítent, exercítum ín acíem dedueit; necrex,tametíi numero militum ínferior eflet.certamini moram fecít.Sed Romanos uíncentes íam,ínufitata ant elephantorum forma ftupere prü m0o,mox cedere prxlío coécít,uíctoresqy íam noua Macedonum monítra repéte üfcerunt.INec hoftíbus íncru. enta uíctoría fuit, Nam& ípfe Pyrrhus grauíter uulnera tuseft, Sv magna pars militum cíus czefa,maíorem(qd gloríam efus uíctorize quam lxtítíam habuit, Huius pugna euentum multz cíuitates fecuta, Pyrrho fe tradunt,[nter cateros etíam Locrí,prodíto prefidio Romano ad Pyrrhum deficiunt. Ex ea praeda Pyrrhus CC.captíuos milites gratis Romam remífit, ut cogníta uirtute cíus, R.omaní cognofcerent etíam liberalitatem, Interiectís A 185 Pyrrhi in It4 liam adu£tus, Punica fides Q ingenii. 188 YVSTINI HISTORIC! deínde díebus,cum fociorum exercítus fuperueniffet ite, rato pralíücum R omanís facit,ín quo par fortuna prio. rí bello fuít. Interea Mago dux Carthagínenfium ín auxil Romanorücumcxx.nauíbus millus,fenatü adijt, agre tuliffe Carthagínenfes affirmás,quod bellum ín Italíaà peregríno rege paterétur,Ob quam caufam miífum fe,ut quoníá externo hofte oppugnarentur,externísauxi lijsíuuarent.Gratía à fenatu Carthagínefibus acte, auxí liacpremiffa.Sed Mago Punico íngenio,poft paucos di^ estacítusquafi pacíficator Carthagíneníium, Pyrrhum adijt,fpeculaturus cófilía eius de Sícilía,quo eü accerfirí fa ma erat.NNam R omanís eadé caufa mittendi auxílía Car, thagínenfibus fuerat,ut Romano bello,ne ín Sícilia Pyr rhus tranfire poffet,ín Italia detíneretur. Dum haec agun tur,legatus àfenatu Romano Fabrícíus Lucínus miflus, pacem cum Pyrrho copofuítad^b£Cymeas. Plutarchus quá confirmandam, Cyneas I&o— refart Cyneam à Pyrrho de mam cü íngentíbusà Pyrrho do,| géda pacc ad Romanos mif nís miffus,nemínem cuíus domus muneríbus pateret, ínuenít, Huíc contínétíe R.omanorü fimile exe plá fjfdem ferme tcporibus fuit. Nam míffa à fenatu ín Acgyptü legatíone,cü íngentía fibí a Prolemzo rege míílà munera fpreuif" fent,interíectís díebus ad coenam ínuítatís.auree corona mífle funt, fun,nó Fabricii à Romanis ad Pyrrbi.Obtinuit auté Ap pius Claudius Ceecus,ne fora dusatq; pax fieret. c€ Cy ncas.] Euit bic Cyneas Dee moftbenis auditor,cuius cloz quentia. plures urbes quàm fuis armis fubactas efJe dicee bat Pyrrbus. quas íllí honorís caufa receptas, poftera die ftatuís regís ímpofuerüt[gít* Cyneas cü turbata cum Romanis pace ab Appio Claudío renuncíaffet, íínterrogatus à Pyrrho, qualís R oma effet,refpodít,regum urbé libi uifam. Poft haclegati Sículorii fuperueníüt tradentes Pyrrho totíus infula ímperí,qu affiduís Carthagíne(ium bellis uexa batur. 1e 20 [ j A : 1 1o 20 30 d€ Sidona.) Significat Sidona;uel nagisZidona(fic enin fcribitur ab. Hebraeis ct Syris,quor& pars fiit Phoca nicia)pifcationem,eg nà pi» fcem.. Pifcem Hebrei uo cant Dag, Syri uero Numa. e€ Tyrum.]Hebreiuoz cant bác urbem or, faitq; olim quatuor fIadijs à conti nenti fcparata. Hac infigne urbem quida fcribunt ab A» genorc conditam, adeod; ab eomutitam ,ut nulla moles fieri putaretur in littore pro acce[Ju.Nam per Africi pro celle ftc illidebatur ad littus, efluabatq; mare in tanti, ut procelle ipfe fuperarét ome nem molem fuo veflexu, eo prealt mare,turres e tua rit fic ambicbat,ut nulle(cae le applicari po[fent. Sea fcfel lit cos opinio eorum, ci Alez xander Magnus congeflo ag gere urbé expugnavit, ut fuz prálatius dictum eft. LIBER XV III, 189 batur.Itag; relícto Locris A lexadro filio, firmatísdy ciuítatíbus ualído prafidío,ín Sícílià exercitum traiecit. Et quonia ad Carthagíne, fium mentionem uentüeft,de origíne eorü pauca díceda funt,repetítís l'yríorum paulo altíusrebus, quorum cafus etíá dolendi fuera. 'Tyríorü genscondíta à Phaeníci^ bus fuít,quí terremotuuexati,relí Co patríz folo, A ffyrí& ftagnum primo, mox marí proxímülíttus incoluerunt,condita íbí urbe, quà a pífcíum ubertate? Sídona appel lauerunt.INá pífcem Phoeníces fi^ don uocát,Poft multos deíndean nosà rege A fcaloníorü expugna tí,nauibus appulfi,* T yronurbé anteanníü Troíanz cladís codide runt.Ibí Perfarü bellís díu uaríedg fatigati uictores quídé fuere; fed attrítís uiribus, à feruís fuís multitudine abüdantíbus,índíena fupplícía perpefli funt:quí cofpiratío nefacta,omnemliberü populum cum domínís interficiunt: atqg íta potítí urbe lares domínoriü occu, pant,rempublícam ínuadunt,coníuges ducunt,& quod ipfi non erantliberos procreàt. Vinusex tot millibus fer uorum fuít,quí míti íngenío,cum fenís dominí,paruulíds filij eíus fortuna moueretur, domínos non trucí ferítate trucídauít, fed pía miferícordíaac humanitate refpexit. ltaqy cumuelut occifos alíenaflet,feruísd de ftatu reipu 3 Cartbaginen fum origo. Tyrus quádo: condita, Stratonis fos leriia, Alexander ul tor crudclitz tis ferilis in Tro. » 190 IVSTINI HISTORICI blíce delíberantíbus, placuíffet regem ex fuo corpore crcarí ,eámqué potiflimum, quafi acceptifTimü dijs, quí folem oríenté prímus uídiffet,rem ad Stratonem( hoc e ním cí nomenerat)domínum occulte latenié detulit. Ab co ínformatus,cum medío noctís omnes in unum cam. pum proceffiflent,caterís ín orientem fpectantibus,folus occídentís regíonem íntuebatur.Id prímüalijs uideri fu^ ror,in occídente folís orti querere, V bí uero dies aduen tare ccepíneditíffimísd culmínibus urbís oriens fplende reexpectantibus alijs ut ipfum folem afpícerenthíc prí^ musomnibus fulgorem folís ín fummo faftigío ciuítatís oftendit. Non feruilís íngentj ratío uífa: requírentibusd autoré,de domíno confitetur. Tunc íntellectum eft, qui. tum íngenua feruilibus íngenía pracftarent,malítiacy fer uos,non fapíentíauíncere.lIgítur uenía fení filioque data eft,& uelut numíne quodam referuatos arbítrantes, regem Stratonem creauerunt,Poft cuíus mortem regnum adfilium,ac deínde ad nepotes tranfit.Celebre hoc feruo rum facínus,metuendumd exemplum toto orbe terrarü fuit. Itaque Alexander Magnuscum ínteríecto tempo. re ín oriente bellum gereret,uelut ultor publica fecuritatísyexpugnata eorum urbe,omnes quí pralío fuperfue. rant,ob memoríam uetetís caedís crucibusadfixit.Gienus tantum Stratonís ínuíolatum feruauít, regnumt flirpí eius reftituit, ingenuis& innoxijsíncolís infulacattributísutextírpato feruilí germíne, genus urbís ex integro conderetur. Hoc ígítur modo T yrij Alexandri aufpicijs codítí, parfimofiía& labore quarendí cíto conualuere, Ante cladem domínorum cum& opibus et multitudine abundarent,mifTa ín Africam íu,— f.« Elia.] Heccogno: uentute, V tícam condídere,cüín^— mento Didoefl uocat. quod terím rex Tyro decedit filio Dyg-— falicetfeipfam magis iners malíone,& f Elifafiliainfignísfor| emerit, quam libidimindulfee nua rit. 1|9 20 '0 zo 30 "ees rit. Fuit aute, ut quidam fcriz bunt, filia Beli, ct foror Pyg málionis:congregatoq; mul: to auri cg argenti ponderc ad LIBER XVII 191 ma uírgíne,haredíbus inftitutis, Sed populus Pygmalíoní admo^ dum puero regnum tradidit, Blífa quoque Síchzo auunculo fuo, nauigauit Africam,«7 condidit in ca tybem Cartbagiz ncm.Et cum ab Hiarba Lie bye rcgeinconiugium petee retur,paulifper diflulit nupti as,dontec conderet ciuitatem. Nec multo poft, extrutla in nmiemoriam mariti quondam Sichei pyra, maluit avdere quám nubere. facerdotí Herculís, quí honos fecüdusà rege eratnupfit, Huíc ma gnz fed dilfimulatz opes erant, aurüd metu regís,no tectís fed ter rz credíderat; quàrem etfi homi, nesíenorabant,fama tamé loque batqua incenfus P yemalion,obli tusíurís humanifauunculü fuum, eüdemd generum fuü ftne refpeCtu píetatís occidit. Elífa díu fratrem propter fcelus auerfata, ad poftremum diffimulato odío, miítígatod ínterím uultu, fugam tacíte molítur;at? fumptísdg quibufdam príncipibus ín focíetatem, quibus par odíum ín regem eífe,eandémque fugiendi cupídita. tem arbitrabatur. Tunc fratrem dolo aggreditur fingit fe ad eum migrare uelle,ne amplíus eí marítí domus cupíde oblíuíonis grauem luctus ímagínem renouaret,né, ue ultra amara admonitío oculis eíus occurrat.Non inu, tus Pygmalion uerba fororis audíuit,exiftímans cum ea & aurum Síchzí ad fe uenturum, Sed Elí(a mínifiros mi gratíonísa rege míffos,nauibus cum opibusfuís príma uefpera ímponít;prouectaq: ínaltum,compelliteos one ra arenz pro pecunía ínuolucríbus inuoluta, ín marederj cere, Tunc deflens ipfa, lueubríd; uoce t Síchaeum exo: rat,ut libens opes fuas recipíatquas relíquerat, habeatdg inferías, quas habuerat caufam mortís.'l'unc ipfos mi niltros aggreditur, fibí quidem ait, optatam olím mor tem, fed illis acerbos cruciatus,& dira fupplícíaímmi. uere, quí Síchziopes, quarum fpe parrícidium rex fzDidonis aflus TSicharbam tsicharbas Cypriorum mos in pro[itz tuendis uirgis nibus, Didonisin Az fricam aduen tus. 192 cerít,auaritiz tyranífubtraxerínt. Hoc metu omnibusiníecto,comi tes fuga accepít.Iungunt&€ fena: torü ín ea nocte praparata agmí3a,atque íta facrís Herculís, cuíus facerdostSíchzus fuerat,repetítís, exilío fedes quarunt.Prímus íllís appulfus terre$ Cyprus ínfula fuitubí facerdos Iouís cum coníuge & liberís,deí monítu, comitem fe Eliíf,fociumd fortunz offert, pa IVSTINI HISTORICI g€Copruinfila.]Bine uidetur bec infula uocata in Hebraifmo Elifa,ci in bunc modum Gen. 10.fcriptk fit: Filij lauan, Elifa cy T harfis, Cittim cg Dodatim. Ab iz ftis difperfe fiunt infule genz tium ec. b.€ Byrfe noz men.) Eft Byrfa idem quod cori& 4c tergus. V ndeVcreili us: Mercatiq; folii facli de no mine Byrfam,Taurino quag; cius libí pofterísdy perpetuum ho d tum po/Jent circidave tergo, noit facerdotij. Condítío pro ma nífefto omíne accepta. IMos erat Cyprijs, uírgínes ante nuptías,ftatutís diebus dotalem pecuníam quzlituras,ín quaftum ad littus marís míttere,pro relíqua pudicítía lí baméta Veneri foluturas. Harum ígítex numero L Xxx. admodum uírgínesrapí,& nauíbus imponi Elífs iubet, ut& fuuentus matrímonía,& urbs fobolem habere pof^ fit. Dum hzcagunt&/ Pygmalion cogníta fororísfuga, cü impío bello fugiente perfequí pararet,egre precibus ma tris€ deorum mínís uíctus,quíeuít:cuí cum ínfpírati ua tescanerent, non impune laturü,(iíncrementa urbís toto orbeaufpicatiífimz ínterpellaffet:& hoc modo fpacíum refpirandífugientibus datum.Itag; Elífa delata ín A fríce finibus,incolas locí efus aduétu peregrínorü, mutuarüdg rerum commercío gaudétes,ín amícítià folícítat. Deínde empto loco;quí corío bouís tegí poífit,ín quo feflos loga nauígatíone focíos,quoad proficí(ceretur,reficere poffet, coríum in tenuíffimas partes fecarí íubet;atque íta maíus locifpacíum quàm petíerat,occupat:unde poftea ei loco ^ Byrfe nomen fuit. Confluentíbus deínde uícinís locorü quífpelucrímulta hofpitibus uenalía inferebant, Wd: ibí 9 to 1o 20 3o LIBER i CCartbago coditur.] Condita eft Carthago ab E« Ufa filia regis T yrijante Ro má per feptuagintaduos an« nos, factas eft totius Africe caput, babens veges potétifii mos, qui ufqueadeo imperia um dilatauerunt,ut etiam inz ter quatuor. principalia vez già quibufdam poneretur. Ambitus muri Cartbaginen fis complexus eft 22. millia pajfnan,et tota fevé urbs fuit cincta mari. Murus latus füit 30.pedibus, faxo quadrato in altitudine cubitorum 4o. Arx,cui nomen Byrfe fuit, paulo amplius quàm duo fil li paj]uum tenebat. Ex una parte murus communis urbi et Byrfe erat,immines mari.. Stetit 7 oo.annis,babés gras uifiima bella cotraRomatos. Anto(gitur 602.4 Roma co dita; fenatus Romanus decre uit abolenda Cartbaginz, c wcniens Scipio iuuenis oppu grauit citate fex continuis diebus Cy ttoclibus,ca obten tam accendit igi. X VII 195 ibi(tatuentíbus,ex frequentia ho^ mínum uelutínftar cíuítatís effeCum eft. Vtícenfium quoque le.. gatí dona utconfanguineis attule runt,hortatíd funt ut urbé conde rent,ubi fedes fortítí effent. Sed& Afros detínendi aduenas amor ce pít.Itaque confentíentibusomni bus, Carthago conditur ,ftatuto annuo uectígali pro folo urbís. In . prímís fundamentís caput buba. lum ínuentum cft, quod aufpíciü quídem fructuofz terrz,fed labo riofz,perpetuodp feruz urbis fuit: propter quod ín alíum locü urbs translata.Ibí quoqj caput equí repertum,bellícofum,potétemd po pulum futurum fignificans ,urbí aufpícatam fedem dedit, Tunc ad opíníonem nouz urbís cocurren tibusgentibus,breuí& populus & ciuitas magna facta eft.Cü fuc, ceflurerum florentes Carthaginis opes effent, rex IMaurítanorum Híarbas,decem Poenorum príncípibus ad fe accerfitis, Elite nupti as fub bellí denuncíatíone petit, Quod legati regínz referre metuertes,Puníco cum ea íngenío ege runtnuncíantes,regem alíqué po Ícerequicultiores mores uíctüsque, eum A frósque perdoceat:fed quenquam ínuenírí non poffe, quí ad barbacos& ferarü more uíuentes, tranfirea confa nguíneís ueCartago co« ditur. 194. IVSTINI HISTORICI lit, Tücaregina caftígatí,i pro falute patri afperíorem uítam recufarent,cuí etíam ípfauíta, fi res exígat, debeaz ,tur; regís mandata aperuere,dícentes ,quz praecipiat a* Didonis intez ritus. Tauerfis T Mezeum Orofiu. lijs,ipli facíenda effe,(t ueliturbí confültum effe. Hoc do^ lo capta, díu Sicheí uírí nomíne, cum multís lachrymis, & lamentatione flebili ínuocato, ad poftremum íturam fe quo fua& urbís fata uocarent,refpondít,.In hoctríum melium fumpto fpacío,pyra ín ultíma parte urbís extru cta,uelut placatura uírí manes, ínferíásque ante nuptías míffura, multas hoftíascedit,& fumpto gladío pyram confcendít,atque íta ad populum refpícíens,íturam fe ad uirum ficut praceperant,díxit, uítámque gladio finíuit. Quandiu Carthago ínuícta fuít,pro dea culta eft. Condí ta eft utbshac i xxi1, annís antequam Roma: cuíus uír tus ficut bello clara fuítíta domí ftatus uarijs difcordía, rum cafibus agítatus eft. Cum ínter catera mala, etíam pefte laborarent, cruenta facrorum xelígíone,& celere, prorémedíoufifuntQuippekho^&k€ Homines uittimamínes, ut uíctímas ímmolabant, bant.) Ab baccrudelitate & impuberes(quaxtasetía hoftí temporis fucceffà. probibiti um míferícordíam prouocat) arís'fintà Dario Perfarum rege; admouebant,pacem deorum,fan utfequeniidicetur libro. guínecorum expofcentes,pro quorü uíta dij rogarí maxime folent. Itaquetadueríis tanto fcelere numínibus, cü ín Sicilía díu infeliciter dimícaffent, translato ín Sardíniam bello,amífTa maíoreexercítus parte,grauí praelio uící funt: propter quod ducem fuum t Machaum, cuíus aufpícijs& Sícilíe partem domuerat,& aduerfus Afros magnasres gefferant,cum parte exercítus quae fu perfue rat,exulare íufferunt.Quam rem egre ferentes milítes,le gatos Carthaginem miíttuntqui reditum prí mo,ueníàdg infelícís militi petàt:tamen denunciét,quod i precibus nequeant,armís fe confecuturos,Cü preces& mínzelega torum His 1o "o £0 39 LIBER XVIII. 19$ torum fprctz effent, interiectis diebus confcefis nauibus armatí ad urbem ueníuntiibi deos hominesdgteftati,non feexpugnatum,fed recuperatum patríam uenírejoftenfu rosáj cíuibus fuis, non uirtutem(ibi príore bello,fed for^ tunam defuiffe. Prohibítíscommeatibus,obfeffady urbe, ín fummam defperatíonem Carthaginenfes adduxerüt. Interea Cartalo Machaií ducís exulís filius, cum prater caftra patrísà T yro;quo decímas Herculis ferre ex prae da Sícilienfiquam pater eíus ceperat, à Carthagínéfibus mí(lus fuerat,reuerteretur,accerfitusque à patre effet,pu^ blicz fe príus relígíonis officia executurum,quam príua tz pietatís,refpondit. uam rem etfiagre ferret pater,no tamen uím afterre religioni aufus eft. Interiectís deínde díebus, Cartalo petito commeatu à populo cum reuer., fusad patrem eflet,ornatusdg purpura& ínfuliís facerdo. tfj omníum fe oculís íngereret, tunc ín fecretü pater ad^ ductogít: Aufüs nees,nefandiíIimum caputjifta purpura& auro ornatus,in confpectum tot míferorum cíuíum ueníre,& moaefta ac lugentía caftra, círcumfluentibus quíetze felícítatis ínfignibus, uelut exultabundus íntrare: Nufquáne tealíjsíactare potuiftí? Nullus locus aptíor quam fordes patrís,X exilij ínfelícís erumnaefueruntz Quidquoód paulo anteuocatus,non díco patrem,ducem certe cíuíum tuorum fuperbe fpreuifti: Et quid porro tu ín purpura ífta coronisque, alíud quam uictoríarum mearum títulos gerís? C'uoníam igitur tu ín patre níhil niftexulís nomen agnofcís, ego quoque ímperatore me magís,quàm patrem índícabo,ftatuam(p ín te exempli, ne quis pofthac infelícibus mifertjs patris illudat: atqg ita cum ornatu fuo in altiflimam crucem,ín cofpectu urbis affigi iuffit.Poft paucos deinde díes Carthagínem capit, euocatóque populo ad concíonem,exilij iniuríam querí tur,bellí neceíTitatem excufat,t cotemptumtg uictoríarü: Teontentusgs 2 TUAE e T AE OAM" Barche. 196 IVSTINI HISTORICI fuarum,puniítís autoríbus miferorü cíuium, iníuriofi exi Iijomníbusfeueníam dare dicit. Atque íta decem fenato tibus ínterfectís,urbem legibus fuís reddidit. Nec multo poft temporeaffeclatí regni accufatus,duplícís& ín filío & ín patría parrícídi] poenas dedít, Hiuíc Mago ímpera tor fucceffit.cuíus induflría,& opes Carthaginenfium,& imperij fínes,X bellíce gloría laudes creuerunt, IVSTINI HISTORICI LIBER XIX. «3 AGO Carthagínen^3 fium imperator, cü ] primus omníum Or. | dínata dífciplína mí: litarí,ímperíum Po. norum codidi(fet, uíresqg cíuítatís no mínus bellandi arte, dj uirtute firmaflet, defungítur,relictís duobus filijs Hafdrubale& Hamil^ care,quí per ueftígía paterna uír. tutis decurrentes,[icutí generí,íta & magnítudini patrís fucceflerüt. Iis ducibusSardinie bellum illatá. Aduerfus Afros quoqueuectígal pro folo urbís multortii annorum repetentes, dímícatü, Sed Afrorü ficutí caufa fuflíor,íta etfortuna fu períor fuít,belládg cum hísfolutío Rofequiturin boc libra P fucceffioné ima peratori Poenorum: ubi oz tandum C arthaginenfes uoa cari Poenos quafi Phoenos à Phornicias detracta fcilicet aa fpiratione.Mutatur etiam in dcriuatiuo o i u,et pro Poe tticus dicitur Punicus,ut bela lum Punicum, id eft, Cartba ginenfe. a. C Dictature.] Erat dictatura fumma. potes [lasinpopulum,ez qui illam babuit,magifkr quoq; popu li appellatus effec erat ius prouocadi ab eo.Nec alio pa &lo creari folebat, quàm cum uis aliqua malor repéte obor nc pecuníz,no armis finitum.In Sardinía quoq; Hafdru 1Cui cogno» bal grauíter uulneratus,mperío t Hamilcari fratrí tradi mentum fuit to ínterijt:cuíus morté,tum luctus cíuítatistum&? dicta turz undecím, tríumphí quatuor;ínfignem fecere. Ho ftibus 2o [io 20 3o LIBER XIX. 197 t ingentemuvbi dadem mis ftíbus quoggcreuereaními, uelut nitri uideretur. Magifler e cum duce Poenorum uires conci, quitum fecundam pof dictzz— diffent. Itagg Sicilie populis, protorem dignitatem gerebat;et/ pter afTiduas Cartha gínenfium ín ab ipfo dictstore eligebatur,| iurías,ad Leonídam fratrem regis ficut ez ceteros magiflratu| Spartanorum concurrétibus,gra, ililiccbat eligere i quibusdi: ve bellum natum,ín quo et diu,& Cládis quida dictatore appel P uaria viGtoría praelíatü fuit. Da lati uolict, Alij autem putant fyc aguritur,legatí à Darío Pería dictatore nuncupati quód yum rege Carthagínem ueníunt, elo cius onmes effent audich^— Mfferctes edíciü,quo Poení humats. b. CVariauchria. 1 nas hoftías immolare ,€ canína HabuifJe naváturCaribagi| Av ne ve(cí prohibebant:mortuonéfesin boc pralio infuisca va corpora cremare potíus, quam fris,pedies plures milibus| e obvnere arege iubebant: pe, fiptneginteequies, belles| corre C erulauxilta aduerfus Gra curs et biges ad decem mil cos,quibus illaturus bellüi Daríus liacloges nates ducentasios| er eed Carthaginenfes auxilía Mratissade quos teltet aco negátes,propter aflidua finítímo, meatus uebendos ultra mille, tü bella,caterís,ne peromnía con tumaces uíderétur,cupide paruere.Interea Hamilcar bel lo Sícilienliínterficítrelictís tribus filijs, A milcone, Han none,Gifgone. Hafdrubali quoq; par numerus filiorum fuít, Hannibal, S Hafdrubal,& Sappho.Per hosres Car thagíneníium ea tempeftate regebantur. Itaq et IMaurís bellum íllatum,& aduerfus Numiídaspugnatum,et A frí compulfi ftipendium urbís condit Carthagínefibus re míttere. Deinde cum familia tanta ímperatorum grauis libera ciuitati effet,omníaq; agerent(imul& iudicarent, c,ex numero fenatorum íudices delíguntur, quí reuerfís a bello ducibus rationemrerum geftará exígerent,ut hoc Dari cdidi&. metu íta ín bello ímperíatcogítarent, ut domi íuftítíam, Tagitarent legesd refpícerent.In Sícilia ínlocum Hamilcarís ím pe- malim B. 3 198 IVSTINI HISTORICI rator Hamífco fuccedít: quí cum nauali, terreftríd bello fecunda pradlía fecifet,repente peftilentis[ideris ui exercítum amífit:qua rescum nuncíata Carthagíni eflet,moe fta cíuítas fuít,omnía ululatibus non fecus aci ípfa urbs capta eífet;perfonabát:dlaufe príuate domus,claufa deo. rum templa,íntermiffa omnía facra, omnía príuata offi. cíadamnata.Cunctí deínde ad porta congregantur,egre díentesdj paucos e nauíbus,quí cladi fu perfueràt, defuís percontantur, Vt uero dübía ante fpe,& fufpenfo metu, incerta orbítatís expectatíonecafus fuorum míferís elu-** xít;tunc toto líttore plangétíum gemítus, tüc ínfelicium matrum ululatus,& querelx flebiles audíebant. Inter hec procedít ínops e nauífua ímperator Hamiílco, fordída, feruilíá tuníca difcinctus,ad cuíus cofpectum plangétíü agmina iungütur.Ipfe quoq; manus ad coelum tendens, nunc fortem fuá,nunc publícá fortunam deflet, nüc deos accufat,quí tanta belli decora,& tot ornamenta uíctoría, rum, que ipfi dederát,abftulerínt:quí captís tot urbibus, totíesás hoftibus terreftrí naualídy pratio uictis, exercitum uictorem non bello,fed pefte deleuerint. Deferre fe tamen cíuibusfuísnon modíca folatía, quod malis eo. rum hoftes gaudere,non gloríarí poffent, Quippe neque eos quí mortuí funt, à fe occiífos, neque eos quí reuerfi funt,à fe fugatos poffint dícere. Prxdam quam relí^ cís à fecaftrisabftulerínt;non effe talem,quam uelutfpo líum uicti hoftís oftentent,fed quà poffefTione uacua,for, tuítís domínorum mortibus,f(icutí caduca occupauerínt. Quod ad hoftes pertínet,uictores fereceítiffe:quod ad pe ftem pertínet,uíctos, Nihil amen fe graufus ferre, quàm quod inter fortífimos uíros mori no potuerít,feruatusqy fitnonad uita fucundítatem, fed ad ludibríü calamitatis, Quanquá ubí míferas copiatü reliquías Carthaginé re, duxerit, f quoqpfecuturü commilitones füosoftenfurüdg patría, NP 30 10 320 30 LIBER xx. 199 patriz,non ideo fe ineam díemuixiffequoníam uelít ui uere,fed ne hos,quibus nefanda lues pepercerat,ínter ho ÍLíum exercitus relíCtos,morte fua proderet. T'alí uocife, ratíone per urbem íngreffus,utad límina domus fua uenít, profequutà multitudínem uelut poftremo alloquío dimifit, obferatíscy foribus acnemínead fe, ne filijs qui^ dem admiflis, mortem(ibí confcíuit. IVSTINI HISTORICI LIBER Efcribuntur it. boc Dy libro gefla fenio vis Dionyfij Sicilie vegis qui eque ut filius eius tyránus uo catur, propter bonitatem coris fic enim nà varo capiz tur'tyratnus, unde ez olim quedq; ciuitas et gens veip. im perium penes reges babebat, quos ad buiufmodi faftgium maie[latis nó ambitio popula vis, fed[pettata inter bonos moderatio prouebebat,qui et tyrani ob fortitudiné uocae bantur. Sic apud Syros ez Chaldeos,principeset potéz £cs uocátur VAWNWO turanin. NO fic inquaift Dionyfij uo cati funt tyráni fed ob fui «7 crudele, quod in fabditos exercuerut imperi&. Habuit autem fenior Don»[ius duas xXx. mOSIONYSIVS exSiciMía pullis Carthagí^ nenfibus, occupato, 1 que totíus infula ím^ €—"perío, graue ocíum regno fuo, perículofam que defi^ díam tanti exercitus ratus, copi as in Italíam traiecít,fimulut mi. litum uires contínuo labore acuerentur,X regni fines profetrétur, Príma illí milítía aduerfus Gracosquí proxíma Italící marís ítto ra tenebat fuit:quibus deuíctís,fi^ nítimos quofqueaggreditur,om, nésque Graci nominis Italiam poflidentes, hoftes fibí deftínatz quz gentes non partem, fed uni, uerfam ferme Italiam ea tempefta te occupauerant.Denígs multe ur bes adhuc poft tantá uetuftaté,ue [Lígía Graci morís oftétant,Nanque Thufcorum populi,qui oram A— alij, Hare po Magna Gra cia. Titem Epcis Troiae ni cqui fabrie cator. pella Valori inter fefc. 300 ? inferi maris poffident,à L ydía ue nerunt, Et Venetos quos íncolas fuperí marís uídemus, capta& expugnata Troía, Antenoreduce mifit, Adría quoque Illyríco mari IVSTINI HISTORICI uxores c ex utrad; liberos f dfcepit. Ex prima, que erat Locréfis, Dionyfium babuit, qui eidefunto fuccefit. Ex altera Hipparini filia, fuma m bone[latisinter omes rácufanas, Narfeum«y Hip parinan filios. aq Inferi maris.) Vuferum mare uocaz tuy mare Liguflicum, Ytalia à meridie alluens. Mare uero fuperum eft. marc Adriati» ci. b(Maior Gracia.) Que olim magnaGrecia uo cata füit, bodie in multas diz füinguitur prouincias,nempe in Calabria, Apuliá«y Nea politanum regnum, proxíma,qua& Adríatíco mari nomé dediít.Greca urbs eft ett A pros,quá Díomedes, excifo Ilío, naufragío ín ea loca delatus, codi dít.Sed& Pifx ín Liguribus Gre cos autores habent. Et ín Thufcís "Tarquíni aTheffalis et Spínabrís. Peruíiní quoq; orígíné ab A cheís ducüt. Quíd Cere urbem dícam: Quid Latinos populos quí ab Ae nea condítí uidéturzt Iam Falífcí, lapygij, Nolani, Abelaní, nonne Chalcídéfium coloní funt? Quuíd tractusomnís Campaníx c Quíd Bruti, SabíníqgeQuid Samnites? Quíd Tarétíní,quos Lacedemonía profectos, Spuríost uocatos accepimus: Thurinorum urbem codi dílfe Philocteté feruntjbítg adhuc monumentü eius uii. tut. Et Herculís fagitta ín A pollínís templo, qua fatum Troia fuere. Metapontíní quoq ín t€plo Míneruze ferra menta,quíbus Epeus,a quo codití funt, equum'Troíanü fabrícauít, oftentant:propter quod omnís iila pars Italíae b maíor Girzcía appellatur.Sed príncípío oríginum Metapontíní cum Sybarítanís€ Crotoniéfibus pellere cx teros Gracos Italía ftatuerunc.Cum prímum urbemSirim cepílfent,ín expugnatíone eíus L.íuuenes amplexos Miíneruz fimulachrü,facerdotemq dez uelatii ornamen tís,inter ipfa altaría trucídauerunt, Ob hoc cum pefte& feditíonibus uexarentur, príores Crotonienfcs Delphicü oracu^ 10 210 30 ao 20 3o LIBER X X, 201 oraculum adíerunt. R efponfum hís eft finem malí fore, fiuíolatum Mínerux numen,X ínterfectorü manes pla caffent, Itaque cum ftatuas íuuenibus íufta magnítudi, nis,& ín prímís Míneruz fabrícare ccepítfent, Metapon tínícogníto oraculo deorum, occupandam€ manííü pa. cem& dee ratíjíuuenibus modíca& lapidea fimulachra ponunt,€ deam paníficijs placant. Atq íta peftís utrobi que fedata eft,cum alterí magníficentía, alterí uelocitate certaffent. R ecuperara fanítate,nó díu Crotoníéfes quíeuere, Itagyíndignantes,ín oppugnatione Sírísauxilium contra fe à Locren(bus latum, bellum hís íntulerunt, Bellum Cro« Quo metu terríti Locrenfes,ad Spartanos decurruntjau tonienfüicum xilium fupplices deprecantur.Illilongínqua milítía era. Locenfibus. uatí;auxilíaà Caftore€ Polluce petereeos iubent, Neg legatífocíz urbís refponfum fpreuerüt: profectíd ín pro. ximum templum ,facto facríficío auxílium deorum ímplorant,lítatís hoftijsobtentoqs,ut rebantür, quod petebant,haud fecus lztí,quàm fi deos ípfos fecum aduecturi effent, puluínaría ijsín naui componunt,fauftísqy profeCtíonibus folatía fuís pro auxilijs deportant.lís cognitís Crotoníen(es€ ípíilegatos ad oraculum Delphos mittunt, uíCtorí» facultatem, bellícy profperos euentus de. precates,R efpofum,príus uotís hoftes,quam armísuín^ cendos, Cü uouiffent A pollíní decímas prede, Locréfes vota Crotoe et uoto hoftíum,& refpofo deí cogníto nonas uouerunt, nicnfi t Lo tacítidy eamrem habuere,ne uotís uíncerentur, Itagy cü. crenfuan. ín aciem proceffiffent,& Crotoníenfium cxx.míllía armatorum conftítiffent, Locrenfes paucítatem fuam círcü Defperatio ee Ípicientes(nam fola x v, millía milítum habebant) omif^ yj; magnum fa peuictoriz in deftínatam mort£ confpirant, tantuscp d bonc[lémo ardor ex defperatione(inguloscepit,ut uíctores feputa- viendumincie rent,It nó ínultí morerentur.Sed dum mori honefte que-. tanztun eff. runt,felícíus uicerüt.INec alía caufa uictoríz fuit quod cur. C 202 TvSTINI.HISTORICI videris Lo defperauerunt. Pugnantibus Locrís,aquila ab acie num erenfium de. quam recefTit,eosd; tandíu círcüiuolauit, quoad uinceret. Cretonist In cornibus quoq; duo iuuenes díuerfo à ceterís armorü habitu,exímía magnítudíne,&€ albís equís,& coccíneís| paludamentiís, pugnare uiíifunt; nec ultra apparuerunt,| quam pugnatiü elt, Hancadmírationé auxit íncredibilís| famz uelocítas. Nam eadem die,qua in Italía pugnatum eft,& Coríntho,& Athenís,& Lacedarmone nücíata eft| uíctoría.Poft hxc Crotonienfibus nulla uírtutís exercita tíonullaarmorü cura fuit. Oderant ením quz ínfelícíter.»o| fumpferátmura(lentg uítà luxuría,ní Pythagoras philo fophus fuiffet«HícSamiDemara— c qsami.) Vocatur bec tolocupletenegocíatore patrena. infida c» Samotbracia,ob id tus,magnísdp fapíentíe incremétís| falicet quód Thraciee adiae Pythagore formatus, Aegyptü prímo,mox cet.Inea babuit orti Pytha peregrita?. Babylonia ad perdifcédos fyderü| goras;etunaex Sibyllisque tio. motus,oríigínemtp müdi fpectan«| inde Samia dicta eft. Eft bec dam profecus,fummam fcíentià( infula Iutoni dicata, quód in cófecutus erat.Inderegreífus,Cre,| e nata fücrit e educata c tam X Lacedemona,ad cogno« lowmupta. d.€ Minois.] zo fcendas?Mínoís& Lycurgiíncl Fuit Minos Cretéfts rex, qui taseatépeftateleges,contenderat; primus Crcten/ibusleges de quibus omnibus ínftructus Cro. dit. Lycurgi leges quasidem tonam uenit,populátg ín luxuria| Lacedemonijs prefcripfit, lapfum, autorítate fua ad ufum— notioresfunt quámut hicvee: pifciplin. frugalitatís reuocauít.Laudabat cifentm,c mos fupra libro| quotidie uírtutem;etuítía luxurig- tertio earundem quoq; fci| conténebat,cafusdp cíuítatum hac. 176 menionem, pefte perdítarü enumerabat,tantüd ftudiü ad frugalítaté Luxuriatiià multitudinis prouocauít, ut alíquos ex hís luxuríatos,ín. 5e efl, luxwia optimam frugem conuerfos fuiffe, incredibile uideretur. comupi. Matronarü quogj feparatià uírís doctrínam,et puerorü à parentibus frequenter habuit, Docebat nunc has pudicitíam, 10 20 :;o LIBER citiam,& obfequía ín uíros,nunc íllos modeftíam,& lite rarum ftudiü, Inter hecuelut genítrícem uírtutüfrugalita tem omnibus íngerebat:cofequutusp afTiduítate di(puta tíonüerat,ut matronz auratas ueftes, ceteratqg dignitatis fux ornamenta,uelut ínftrumenta luxurie deponerent, ead omnía delata ín Iunonis zedem,ipfi dez cófecrarent, praferens,uera ornaméta matronarum pudíciítíam non ueftesceffe.In iuuentute quoq; quantü proflígatü[it, uicti foemínarü contumaces anímí manifeftat.Sed CCC, ex íu, ueniíbus cum fodalittj iure facramento quoda nexi, fepa, ratam à ciuibus caterís uítà exercerent,quafi coetü clande ftínx coniurationis haberent,cíuítaté ín feconuerterunt; quz eos,cü ín una domum conueniffent,cremare uoluit. In quo tumultu Lx ferme homínes períere,ceteri ín exi^ lium profectí, Pythagorasauté cá annos x X.Crotonz egiílet, Metapontü migrauít,ibíqs deceflit:cuius tata ad^ míratío fuít,utex domo eíus templü facerét,eüdg pro deo coleret. leit Dionyfius tyrannus,que fupra à Sícilía exer. citum ín Italia NICA SR Grzcís intuliffe memo rauímus,expugnatís Locrís,Crotoniíéfes uíx uíres lógo ocío ex príorisbellíclade refumentes,aggreditqui forti us cii paucís tanto exercítui efus, dj antea cü tot millibus Locreníium paucítati reftíterüt. T antum uírtutís pauper tas aduerfus ínfolentes díuítías habet, tantoq; ínfperata ínterdum,fperata uíctoría certíor eft.Sed Dionyfium ge rentem bellum legatí Gallorum,quí paucos ante menfes Romam íincenderunt, focietatem, amícítíámque petétes adeunt,gétemd fuam ínter hoftes eius pofitam effe, maguod ufuíei futurü,uel in acíebellantí,uel detergo ínten tís ín prelíü hoftibus;affirmant. Grata legatío Díonyfio fuít.Ita pacta focietate,& auxilijs Gallor& auctus ,bellü, Cw ttalian uelut ex íntegro reftaurat. lis aute Gallis caufa ín Italiam. inuaferim ueniendi;fedescg nouas quarendi,ínteftína difcordía,& alli Q2 xXx. 203 Frupalitas uirtuti gea nitrix. Ri Obitus » » m » 204 IVSTINEF HISTORICI aífiduz domi diffenfiones fuere,quarum tedío cum ín Ita líam ueni(fent,(cdibus T hufcos expulerüt,et Medíolanir, Comum,Bríxíam, Veronam,Dergomum, Tridentum, Vicentíam condiderunt. T'huící quoq; duce R heto, auitis fedibusamiílis, Alpes occupauere,& nomiíneducís gentem R hetorum condiíderunt,Sed Díonyfium ín Sici líamaduentus Carthagíneníium reuocauitqui recupera to exercítu,bellum quod luedeferuerant,auctís uíribusre petebant. Dux belli Hanno Carthagínenfiserat,cuíus í, nímicus Suníator potentííIimus ea tempeftate Poenori, cum odío eíus Grracis literis Díonyíio aduentum exerci, tus,& fegníciem ducís familíaríter przenuncíafler,coprehéfis CT eI ur damnat;facto fenatufcofulto, nequís poftea Carthagíne(is aut líterís Cirecís,aut Gire^ cofermoni ftuderet,ne autloqui| e€N0 Sicilia.] Hic Dio cum hofte,aut fcribere fine ínter— mjfius gloriabatur fe regnis prete poffet,Nec multo poft Diío| adamantemunitum paraJes nyfiusquem paulo ante*non Sí quod tamen filij ignauia eft cilía,non Italía capiebat, affiduís pofiea euerfum. bellí certaminibus uíctus, fractusdy ad poftremum infidijs fuorum ínterficítur. IVSTINI HISTORICI LIBER xXx. s XTINCTOÍn Síci- Gitur in boclibro de eX lía Díonyfio tyrano, geftis Dionyfij iunios AB) 4: yo») 1m locum efus mílítes| ris cui Syracufanus appella A x» maximünatu ex fi tus eft. Hic cum ciuitaté Syz eue—4 Iseiuusnomine 1210— racufana caedibus replefJet, nyfium fuffecere,I maturà ztat&— expulfuscft: iterumd; recee etus fecuti, C quod firmíus futurü plus,cum crudelior indies ef? efletregnü,(i penesunumreman-| fe;rfis extorris Corinthii fitfet,[^ zc 30 10 zo 3o LIBER XXI, 205 inexilium proficifciur ubi. fi(Tet, d fi portionibus inter plures in fordidiffimum uite genus filios díuideret;arbítrabantur.Sed defcendit,in popinislupaza?— Yon(ius ínter ínítía iegní, auüribusq;refidens, ut contems/ culostratrü fuorum,uelutemnlos nendus magis quàm metuen imperij fuí hortatoresdy puerorü dus uideretur. Noui? fe. ad diuilionem regní;tollere eeftíe ludimagiffyem profe[Juspie| bat, Quare paulifper diíffimulatá vosin rid doecbat,utquo»— animum príusad fauorem popu man ums tnperare no pote.|aríü concilíandum íntendit; excu vat, faltem puerisünperaret.—(atius facturus quod ftatuerat ,fi Erat citm eruditus, utpote probatusante omnibus foret.IgiPlatonis auditor. nterroga^— tuy nex orum tría millia e carcere us uero quid Jibi profuerit| dimittit tributa populo per trienphilofophia;refpondit,ut&— nins remíttít,& quibufcung; delí quo animo ferrem tdemfore| i mentis poteft,anímos omníum lune mutabilitatem, folicítat.l'üc ad deftínatü facinus conuerfus,non cognatos tantüfratrü fed etíam ipfos fratres ínterficíut quibus confortíium regní debebatne!fpí ritusquidem cófortij relinqueretur, t yrannídem ín fuos príus quàm ín externosaufpícatus.Sublatís deindezemu lís,ín fegníciem lapfus,fagínam corporis ex nímía luxuría, oculorümque ualetudínem contraxít ,adeb ut non folem,non puluerem,non deníq fplendorem ferre lucís ipfius poflet. Propter quz dum conténi fe putatfauítía graflatur,nec ut pater carceré nexís fed cedibus ciuítatem replet,ob qua nó contemptíor omnibus,quàm ínuifior fuít.Itag; cum bellit aduerfus e Syracufani decreuiffent: díu dubitauít,an ímperíum deponerct,an bello ref;fteret, fedà milítibus predam,urbístg díreptíonem fperátibus, defcendereín prelíum cogitur. Víctus,cum iterato non felicius fortuna tentaffetlegatos ad Syracufanos mittit, fpodensfe depofiturü tyrannidem, fi mítterencad eum, cum quibus de pace coueniret.In quá rem millos primo« 3 Dionyfij feuitia. Tprocis Turpe Loz crenfium uoz tunm. 206 IVSTINI HISTORICI res ín carcere retínet,atqueíta incautís omnibus,nec quíc quam hoftíle metuentibus,exercíti ad delendam cíuítaté míttit, Fít ígítín ipfa urbeanceps praelíü,ín quo oppídanís multítudíne fuperatibus, Dionyfius pellit: quí ct obf díon£arcis tímeret,cti omniregío apparatu ín Ítalíà pro fugittacítus.Exulà Locrenfibus focijs acceptus,uelut íu^ reregnaret;arcem occupat folítamdg íbí feuitía exercet. Coníuges príncipiiad ftuprürapi iubebat ,uirgínes ante nuptíasabducebat,ftupratas dg! fponfis reddebat, Locu, pletíffimosquofg aut cíuitate pellebat, aut occídí impe rabat;bonady eorü ínuadebat. Deínde cum rapínz occa[io deeRer,uniuerfam cíuitate callido commento círcüue nít.Cá R hegínorütyranní Leophronísbello Locrenfes premerentur,uouerunt,(i uictoresforent,ut die fefto Ve nerís,uírgínes fuas proftítuerent, uuo uoto íntermiffo, cum aduerfa bella c Lucanís gererent, ín concione eos Dionyfiusuocat,hortatur ut uxoresfilíasqy fuas ín templum Venerís dj poflint ornatiffimas míttant,ex quibus fortecentum ductie uoto publico fungantur,relígionísdg gratía uno ftent ín lupanarí menfe,omnibus ante íuratís uírís,ne quís ullamattamínet.Q'uz res ne uírginibus uo« to cíuitate foluentibus fraudi(fer, decretü facerét,ne qua uírgo nuberetpríufquam íllze marítis traderetur. Proba^ to confilio,quo& fuperftítioni& pudicitize uirginti con, fulebatur,certatím omnes foemínz fmpen(íius exornata, ín templum V eneríscoueníunt:quas omnes Dionyfius ímmiffis militibus fpolíat,ornamentadg matronarum ín praedam fui uertit, Quarundam uíros dítíores ínterficít, quafdà ad prodédas uírorü pecunías torquet, Cá hís artí bus per annosfex regnaffet,cofpíiratione Locrorü cíuita te pulfus,in Sicilia redit; ibi Syracufas, fecurís omnibus, poft longa íntercapedinc pacís,per prodítíonem recepit. DühgecínSicilía gerunt,interím ín Afríca prínceps Carthagi20 350 10 20 39 LIBER XXL 207 thaginenfit Hannoopes fuas,quibus reípublícasfupera, bat uíres,ad occupanda domínatíon£ íntendít,regniid ín uadere ínterfecto fenatu conatus eft:cuí fceleri folennem nuptíarti diem filiz fuz legit, ut religíone uotorü nefan. da comítteret,et ncfanda comméta facilíus tegerent.Itaqg plebí epulas ín publícís portícibus, fenatuíín domo fua parat,ut poculís ueneno ínfectis,fecretíus fenatum et fine arbítrís ínterficeret,orbamd rempub.facilíus ínuaderet, Quare magiftratibus per miniftros prodíta,fcelus decli, nat&i;non uíindícatü eftne ín uiro tam potentí,plus negocíj faceret res cognita, dj cogitata. Cótentí ítag; cohibuifTe decretomodü nuptíarü fumptibusftatuüt iddy obferuarí nonab uno,fed ab uniuerfis iubét;ne perfona defignata, fed uítía correpta uiderent. Hoc cófilio przeuétus, iterum feruitía concítat,ftatutady rurfus cedíum die, cum denuo fe prodítà uideret,tmés iudicíum,muniítü quoddà caftel lum cüuigintí millibus feruor& armatís occupat.Ibi dum Afros,regédy Maurítanorum cócítat,capítur, uírgísque cafus,effolfis oculís manibus cruríbusty fractís, uelutà fingulis mébrís poenz exígerent,ín confpectu populí oc cídit;corpus uerberibus lacerü ín cruce figit, Fili] quoq; cognatíq; omnes etíam innoxij fupplício traduntur, ne quifquam autad ímítadum facínus,aut ad morté ulcífcen dam;ex tam nefaria domo fupereflet. Interea Díonyfius Syracufis receptus,cum grauior crudelíorq; índíesciuíta tí eflec;iterata confpíratíoneobfidetur. T'unc depofitoim perío arcem Syracufanís cum exercítutradidit,receptod priuato ínftrumento,Corínthum ín exilium proficifcí tur: ibfhumillíma quzquetutiffima exiftímans, ín fordi diffimum uita genusdefcendit:non contentus ín publíco uagarí.fed potare, nec confpící ín popinís, lupanaríbusq,fed totis diebus defidere,cum perditiffimo quoque de minímísrebus difteptare, pannofusque& fqualidus Hantonis im pium ez tes fandi fcelus. Mird uariatis fortune exée pln. Ttyranni uiz tijs femper a bundent, c euerfa, Orofius. 208 IVSTINI HISTORICI . íncedere, rifum libentíus prebere df captare, ín. macello perftare,que emerenó poterat,oculís deuorare, apud ae diles aduerfus leones íurgarí,omníad íta facere,ut corem nendus magís quàm metuendus uíderetur.Nouiílime fe ludímagiftrum profeffus,pueros ín tríuío docebat,ut aut atímentibus femper ín publíco uídereturjaut à no tímen tibus facilius contemneretur.Nam lícetttyrannícíis uítijs femper abundaret ,tamen ftmulatío hac uitiorum ,non naturze eratimagísdg hecarte,quàm amífIo rezalí pudore faciebat,expertusquàm ínuífa tyrannorum forent etíam fineopibusnomína, Laborabat ítagy ínuidíam przeteri torum contemptu prafentíum demere,neq; honeíta, fed tuta confilía círcunfpíciebat. Inter has tamé diffimulatio, numartes,ter ín(imulatuseft affectatz tyrannídís,nec alí ter quàm dum contemnítur liberatus eft. Inter hzc Carthagínenfes tanto fucceffu rerum Alexádrí Magni exter ríti,uerentes nePerlicoregno& Africam uelletadíunge re,míttunt ad fpeculandos eíus anímos Hamílcarem,co gnomento Rhodanum,uírum folertía facundíad prater caeteros infignem. Augebantením metum,& T yrus urbs autor orígínís fux capta,& Alexadríazmula Car thagínís ín termínis A frícae&& Aegypticondita,X felíci tasregís,apud quem nec cupíditas,nec fortuna ullo modo termínabátur.lgítur Hamilcar per Parmenionem adítu regís obtento,profugiíTe fe ad regem, expulfum pa, tría fingítmilitemd fe expediítionísotfert. Atque ítacon filijs eíus exploratís,ín tabellís ligneis, defuper cera uacua índucta,cíuibus fuís omnía Mi EU, Sed Carthagiínenfes poft mortem regís reuerfum ín patríam,quafi ur^ bem regíu&dícaflet,non ingrato tantum, uerumetíam& crudeli anímo necauetunt. IVSTINI to 20 30 10 20 30 IVSTINI HISTORICI LIBER'XXII Celeratifiimus Agatho 1) desde quo ininitio bu ius libri agitur,cu ex fordido em jGATHOCLES Síci eS lie tyrannus,qui ma^ dà gnítudíni príorisDi, genere per gradus ad vegia 4 onyfi) fucceffit,ad re. afcendifJet dignitate, no aniz-— maíeftate ex hu. maduertens bondum ex^. mili& fordido genere peruenit. pln fii predecc[/oris, àc&' QuippeinSicilia patrefigulo na. dibus, perfidijs, adulieris, tus, non honeftiorem puerítíam, proditionibus c7 alijs uitis! quàm principia originis habuit. non abfemit, donec tam| Sicuidé forma& corporíspulchri cripfe cómoritaslitpemi.| tudineegregíus dí uitam ftuprí patíentía exhibuit. Annosdeínde pubertatís egreffus, líbídinem à uírís ad foemínas tranftulit. Poft hzcapud utrung fexum famofus,uítam latrocínijs mutauít.Interíc, cto tempore,cum Syracufas concefliflet,accítusq: ín ciui tatem ínter incolas effet, díu fine fide fuítxquoníam nec ín fortunís quodamítteret,nec ín uerecüdía quod inquínaret,habere uidebatur.In fumma, gregaríam milítíam for titus,non mínus tunc fedítiofa,quam antea turpí uíta ín omne facínus proptiffimus erat: namet manu ftrenuus, & ín cocionibus perfacundus habebat. Breuí ítaq; centu río,ac deínceps tribunus milítum factus eft. Prímo bello aduerfus A etneos magna experímeta fuí Syracufanís de dit:fequentí Campanorum,tantam de fe fpem omníbus fecítut ín locum demortuí ducís Damafconís fufficeret: cuius uxorem adulterío cognitam, poft mortem uírí ín matrímonium recepít. Nec contentus quod ex ínope repente díues factus eflet;píratícam aduerfus patríam exer cuít.Saluti eí fuítquod focij captí tortídy, de íllo negauerunt. Bís occupare fmperíü Syracufart uoluit,bís ín exi lium actus eft, A Murgátinís, apud quos exulabat, odío D 109 Agztbocliz morcs, Gef. 310 j Riv STINI HISTORICI Syracufanorüi,prímb pretor,mox dux creatur.In eo bel lo& urbé Leontínorum capít,& urbem Syracufas obf dere coepít:ad cuíus auxilià Hamilcar dux Poenorü ín. ploratus,depofitís hoftilibus odijs,prefidía milítà mittít. Ítauno& eodem tempore Syracufze& ab hofte cíuilí a^ more defenfe,& àcíue hoftíli odío impugnat funt, Sed A gathocles cum uíderetfortíus defendi urbem quàm op pugnarí,precibus per ínternücíum Hamilcarem exorat, ut inter fe& Syracufanos pacís arbítría fufcípiat, peculía ría ín ipfum officía fua repromittés:qua fpe impletus Ha»e| milcar, focíetatem cum eo metu porentiz eíus iungit, ut quantum uiríum A gathocli aduerfus Syracufanos dedif fet;tantum ipfe ad íncrementa domeftíce potentiz recu* peraret Igitur non pax tantum A gathocli concilíatur,ue rumetíam prator Syracufis coftítuitur, Tunc Hamilcarí expofitís íoníbus czreís tactísqg,ín obfequia Poenorum iurat, Deíndeacceptís abeo quíng millibus Afrorü,po^— tentífIimos quoftg ex príncipibus ínterficitatgs ítaueluti— reipublicae ftatüformaturus,populüíntheatrumad con-—— cionem uocari íubet,cotracto ín gymnafio fenatu, quafi 2e| quadà príus ordínaturus.Síc compofitís rebus ímmiílTis Cedeidb A». milítibuspopulum obfidet,fenatü trucidat:cuíus, peracta gatboce pa«. caede,ex plebe locupletiffimos et proptílTimos quofc ín. trate, terficit.lís ita geftís,milíte legit,exercitüqy confcribitquo ínftructus,finítímos cíuítates nihil hoftile metuentes, ex improuifo aggreditur. Peenorü quoqj focíos permittente Hamilcare,foede íníuríjs uexat: propter quod querelas Carthaginem focíj nó tam de Agathocle,dj de Hamil caredetulerüt, hunc ut domínü ettyrannü,illum ut prodí torem arguentes,a quo infeftiffimo hofti fortunze focio« se rum, ínterpofita pactione donate(intcuí ab ínítio Syracufe ín pígnus focieratis int tradita, urbsfemper Poenís infefta,& de imperio Sicilia Carthaginis xmula; nüc ín» fupet 1:9 £o 30 LIBER YXIPE-:! 2n fuperciuitates fociorü eide pacís título tradite fint. Dena cíareígitur fe,hzc breuíad ipfosredüdatura,ac propedié fenfuros quantü mali non Siícilíz magiís,d ipfi Afríce at tulerínt. His querelis íenatusín Familcarem accédítur, Sed quoníamín ímperío effet,tacita de eo fuffragía tuletunt, X fententías,príiufqua recítarent,ín urna coníectas, obíignari íuflerüt,donec alter Hamilcar Gifgonís filiusà Sicilia reuerteret. Sed hzccallída comenta Poenorum,& fententías ínaudítas, mors Hamilcarís prauenít, libera, tusty eft fati munere,quem fuítper íniuríam cíues ínaudí tam damnauerát. Que resA gathoclí aduerfus Poenos oc calioné mouendi bellí dedít. Príma ígítur illí cum Hamil careGifgonis filio przlij cogreffio fuit. A quo uíctus,ma íorímole reparaturus belli, Syracufas coceíTit,Sed fecádícertamíníseadem fortuna,qux& príorísfuít.Cum iígí tur uí&tores Poeni,Syracufas obfidione cínxifTent, Agathoclesá fe nec uíribus parem,neq; ad ob(idíonem feren dam ínftructü uideret fuper haec à focijs crudelitate eíus offenfis, defertus eflet,(tatuítbellà ín A frícam transferre: míra prorfus audacía,ut quíbus in folo urbís fuz par no erateorum urbi bellum ínferret;& quí fua tuerí non po. terat, ímpugnaret alíena,uí&üsque uíctoríbus ínfulta. ret. Huíusconfilij non mínus admirabile filentíi,quàam commentum fuít,populo hoc folum profeffus, ínueni(Te feuíctoríz uíam:anímosillí tantum ín breué ob(idionís patíétíam firmaret;uel[icui ftatus prafentís fortunz dif plíceret, dare fe eí dí(cedendíliberam poteftatem. Cum mille fexceti dífceffiffent,cteros ad obfidionis necelTitatem frumento& ftípedio ínftruít,quínquagínta tantum fecum talenta ad przfentem ufum aufert,catera ex hofte melíus dj ex focijs paraturus, Omnes deínde feruos mi, lítarís zetatíslíbertate donatos facrameto adegít,eosdy& maíor€ part ferme milítü nauibus ímponit, ratus exa, 2 Harilceris obitus. Tpropter Agathoclis audacia, qui uictus Cartba ginéfibus bel lian infert, Apatboclisos ratio«d milis tes bortatoria Propofitio periedo. & facili ad op portuna. Ab bonefto. Ab utili cz prenijs. Gloria 212 IV$TINI HISTORICI quata utriufque ordínís condítíone, mutuam ínter eos uírtutís emulatíoné futuram,ceteros omnes ad tutelam patría reliquít.Septímo ígitur ímperíj anno comitibus duobus adultis filijs Archagato& Heraclída, nullo milí tum fciente quo ucheretur ,curfum ín Afrícam dirígít. Cum omnesaut ín Italíam przdatum fe,aut ín Sardínía íturos crederent,tum prímo expofito ín Afríce líttoreex ercítuconfilíum fuum omnibus aperít,Quo ínloco Syracufz pofitzfint,oftendit: quibus alíud nullum auxilià fuperefiet;cj uchoftibus faciant quz ípfi paterent.Quippealiter domi,alíter forís bella tra&tarí. Domi ea fola auxilía effe quz patrie uires fubmíniftret: forís hofte etiam fuísuíribus uíncí,deficientibus focijs,& odío diuturni ím peri externaauxilía círcüfpicietibus.Hucaccedere,quod urbes caftelláque Afríce non murís cínctz,non ín mon tibus pofitz fint, fed ín planís campís(ineullis muníme tís íaceant,quas omnes metu excídij facile ad bellí focíe, tatem perduci pofle, Maius ígitur Carthaginefibus ex ip; fa Afrícaquam ex Sicilia exarfurum bellum,coíturáque auxilía omníum aduerfus unam urbem nomíne dj opibusampliíorem,& quas non attulerít uires,inde fumptu rum, Necínrepentíno Poenorü metu modicum momentum uíctorízx fore,qui tanta audacía hoftium perculíi tre pidaturi fintiaccefIura& uillarum íncendia,caftellorum, urbíumd contumacíum díreptíonem,tum ipfius Cartha ginís obitdíonem.Quíbus omnibusnon fibí tantum ín alíos,fed& alijsínfefentient patérebella.Hís non folum Poenos uíncí;fed& Sícilíam liberari pofle, Nec ením mo taturos ín eius obfidíone hoftes,cum fua urgeantur.Nufquam igitur alibi facilius bellum,fed nec praedam uberío rem ínueníri poffeznam capta Carthagine, omné A frica Siciliidy premíü uictorü fore.Gloríam certe tam honefte milítíe tantam ín. omne euüfuturam,ut determínarí nul lo 1; aQ. 1o 20 30 LIBER XXII, 25 lo t&pore t oblíuionispoffit,ut dícatur eos folos mortali um efle,quí bella qua domi ferre non poterant;ad hoftes tranftuleríntultrog; uíctores ínfzcuti Lint,& obfeffores ur bís fuz obfederínt.Omnibus igitfortíaclzto anímo bellum ineundum,quo nullum aliud poffitaut premium ui Cioríbusuberíus,aut uíctís monimentum ílluftríus darí, His quidem adhortatíonibusaniímí mílitum erícebaturz fed terrebat eos portentí uílio, quod nauígantibus eís. fol defecerat, Cuíus rei rationem non mínore cura tex, quam bellí reddebat, affirmans,(i prius quàm profici fcerentur factum effet,credí aduerfum profecturos prodí gíum eflenunc quía egreffis accíderit, illisad quos eatur portendere,Porro defectus naturalium fyderum femper prefentem rerum ftatum mutare, certum; effe floren, tibus Carthaginenfium opibus,aduerfisdy rebus fuis coa€Vniwr[asmaes.] mutationem fignilicarí, Síc confo Idem feciffe legimus Alexan. latís militibus, uniuerfas naues, dnum Magnum, qui nas. confentiéte exercítu, incédiíubet; ex Afiadomüremifitut om ut omnes fcirent,auxilio fugz ab^ nem fágiendi[pem wilitibus| lato. aut uíncendum aut moríenprecideret, dum effe, Deínde cii omníaqua^ cunque íngrederentur, profternerent, uillas caftelláque incenderét,obuíus hisfuit cá xx xx.millibus Poenorum Hanno dux,&€ pralío commiflo,duo de Sículís,tría miL lía de Poenis cum ipfo duce cecidere. Hac uictoría& Sí culorum anímieriguntur,& Poenorum frangütur. A gathocles uíctís hoftibus;urbes caftelladg expugnat,praedas ingentes agít)hoftíüi multa millía trucídat. Caftra deinde in quinto lapídeà Carthagine ftatuít,ut dána chariffima rumrerum,uaftítatemd; agrorum,& íncendía uíllarum de murís plius urbis fpecularentur. Interea íngenstota Afríca deletí Poenorum exercítus fama, occupatarumds urbíum,díuuleatur, Stupor ítaque.omnes& admiratio. 3 Tforté;obliuio Peroratio.. Egregia Aga thoclisde Car tbaginefibus uictoria, 214. IVSTINI HISTORICI inceífit unde tanto ímperío tam fubítum bellum, praefertím ab hofteíam uícto. Admíratío deínde paulatím ín Ddfitio A» contemptii Poenorá uertítur.Nec multo poft no Afríca frorad Aga tantüuerumetíà urbes nobilíffime nouitaté fecute;ad Athodem.^ gathoclem defecere, frumétody& ftipédio uíctore adíuuere. His Poenorit malís,etía deletusín Sícilía cü impera tore exercítus,uelut quidam erumnarü cumulus acceffit, INam poft profection£à Sícilía A gathoclís,in obfidione &ndrone, Syracufarit Peenífegníores reddíti;abt A ntandro fratre orofis.. regis A gathoclís occifionecefi nuncíabant, Itaque cum domíforísqg eadem fortuna Carthagínenfium ellet, am non tríbutaríe tantüab hís urbes,uerumetíam focij reges » deficíebantamícítíarum fura non fidefed fucce(Iu pon » derátes. Erat ínter cateros rex Cyrenarum Ophellas quí fpeímprobaregnum totíus Africe amplexus, focíetaté cum A gathocle pet legatos íunxerat,pactusdy cü eo fue rat,ut Sícilíz illi,(ibi Afríca: ímperíum ,uíctis Carthagü nenfibus cederet. Itaqy cum ad belli focietaté cum íngenti exercítu ipfeueniffet, A gathoclesblando alloquío,S& hu milí adulatione,cum fzpíus fimul coenaffent, quía filius eiusab Ophella adoptatus effet, íncautum ei interfecit: occupato exercitu eíus, iterato Carthagínenfes omní^ 4flruentes busutríbus bellumtcientes,magno utríufqy exercítus fan guínegrauípralio fuperat. Hoc certamínís difcrimine, NousCartba tanta defperatío illata Poenís eft,ut nifi ín exercitu Agagixenfii a». thoclís orta fedítío effet, tranfiturus ad ei Bomilcar,dux des. Paenorum,cumexercítu fuerít, Ob quam noxíam ín me dío foro à Paenís patíbulo fuffixus eít,ut ídem locus mo. numentum fupplíciorum eíus efet,quí ornamentü ante fuerat honorum.Sed Bomilcar magno anímo crudeli, tatem cíuíü tulítadeb ut de(umma cruce uelutí de tríbu: nalí ín Poenorum fcelera concíonaretur, obíectans illis nunc Hannonem falfa affedtatí regní ínuídía círcunuentum, 19 20 30 | | | 10 10 30 L4 LIBER XXIL 215 tum,nuncGifgonis innocentís exilíum,nuncín HamiL caré patruum fuü tacita fuffragía, quod A gathoclem fo. cíum illís facere,d hofte maluerít.Hac cüin maxima po puli concione uociferatus efTetexpirauit.Interea A gatho cles proflígatís ín Africa rebus,tradíto A rchagatho filío exercitu, in Siciliam recurrítinihil actum ín Afríca exíftímans,fi amplíus Syracufze obfiderentur.Nam poft oc. cifum Hamilcare Gifgonis filia,nouus eo à Poenís miffusexercítus fuerat.Statím igitur prímo adu&tu eius, om nes Sícilíc urbes auditisrebus quas ínA fríca gefferat,cer tatím fe eítradüt,atqy íta pullis e Sícilía Poenís, totíus ín» fulzímperíü occupauit.In Africam deínde reuerfus, fedi tione milítum excípitur. Nam ftípendiorüfolutío ín aduentum patrís dilata à filio fuerat.Igítur ad concíoné uo, catos blandís uerbis permullitftípedía illis non àfeflagü, tanda efle,fed ab hofte quzrenda,communem uictoríam communé pradam futurá: paululum modo anníteren, tur, dum belli reliquiz peragantur,cum fcíant Carthagínem captam fpesomniüexpleturam.Sedato milítarítumultu interiectis díebus ad caftra hoftíum exercítum du cit.Ibíínconfultíus prlíum commíttendo,maiorem par tem exercitus perdídít.Cum itaque ín caftra fugiffet,ueramq; in feínuidíam temere commiífli belli uideret, prifti nami offenfam non depenfli ftípendi metueret, concu. bía noctefolusà caftrís cum Archagatho filío profugit: quod ubi milites cognouere,haud fecus dj fiab hofte ca, pti effent trepidauere: bís feà rege fuo ín medijs hoftíbus relictos effe proclamátes,falutemdy fuam defertam ab eo effe,quorum ne fepultura quídé relínquéda fuerat. Cum perfequi regem uellétà Numidis exceptí, ín caftra reuer tuntur,comprehéfo tamen Archagatho,quí à patre no, Cis erroredifcefferat. A gathocles auté nauibus quibus fueratà Sicilía regreffus.cum cuftodibus earundé SyraAgatbodes à Pactiis uiticis tur. tdlij, Antia patri Bellum inta lia ab Agatho de geflum. 216 IVSTINI HISTORICI cufas defertur, Exéplum flagitij(ingulare,rex exercitus fui defertor,filiorumd pater prodítor.Interím ín Afríca poft fuga regís,milítes pactionecti hoftibus facta, inter fe&tís Agathoclís filijs/Carthagínefibus fe tradidere, Ar^ chagathus cü occideretur ab Arcefilao amico t antea pa, trísyrogauít eum,quidna líberís eíus facturi A gathoclem putet;per qué ipfe liberis careat: T'unc refpondit,(atís ha bere fe, quod fuperftiteseos effe A eathoclisliberís fcíat, Poft hec Paeníad perfequendas bellí relíquías, duces ín ín Síciliam míferunt,cum quibus Agathocles pacem ze quís condítíoníbus fecit. IVSTINI HISTORICI LIBER XXIIL || tuscum Carthagí^ 3 nenfibus,parté cíB uítatum à fe fidu1 cía uirí& diffiden tíum,armís fubegit. Deinde quafi anguftís infule termínís clauderetur, cuíus ímperij partem prímís incrementís ne fperauerat quíde, in Italíam tranfcendít,exemplum Dionyfij fecutus,quí multas cíui, tates Italíz fubegerat. Prímí igi tur hoftesillí Brutij fuere, quí&€ fortíffimi& opulentíffimi uídebantur,fimul& ad íniuríasuícino rü prompti. INà multas cíuítates grací nomínís Italía expulerant, Autores E Brutiorkt origine, Iy Agatboces bel lo petijt, Diodorus Siculus fic feribit:Cum Rome cofiee latum tenerent M. Popilius Lenas eg: C. Manlius in Ita lia circa Lucaniam colluuio quedam bominum omnium fermé fügitiuorum;e locis ua rijs inunum confluxit, pafa fang; primo latrocinabatur, dein c7 excubias agendo,C7 incurionibus. crebris alijsq; exercitationibus coepit aJJue facere fc ad militares ordines feruandos.Xtaq; infla acie ck eoriamlocor& cultoribus con grefti; femper wiclores euade bant, D wo o 19 20 Eis] LIBER XXII 2m bant,auclisi; uiribus dd w^.^A utoresquoq fuos Lucanos bel bium oppugnationem cóuev. louícerant,& pac cum hís xquís fi Terinamoppidicaptii di! legibus fecerant, Tanta ferítas aní ripucrant.Poftea in ditiont/ morü erat,utnecorigini fuz par. fitam redactis Avponio, Thu. cerent. Nang; Lucani íj(dem legi, rijsetalisaliquotirbibusfi» bus liberosfuos,quibus& Sparta bi fuam remp inflitucrit wo. mí ínftítuerefolíti erat. Quippeab cati; funtindigena appella. inítio pubertatis ín fyluis,inter pa tionc Brutij,quodeormple|(tores habebantur,(ine mínífterio rig; omnes fügiti fcri, 5s. feruili fineuefte quam índuerent, nimirum bruta efJént- Tros. vel cuí íncubarent,utà prímís angus tamen infrà aliam buts| nis duritize parfimoniaty fine ul^ nominisvedditvationem.— loufir urbísaffuefcerét. Cibushís 4 CAutorcs fuos. Fut*. preda uenatíca,potus mellís& Ia rantenim Brutij fer€? p4«— is& fontium líquor erat,Síc ad flores Lucanorum, fed fur* bores bellícos índurabátur. Ho tim db eis fugientes, confede| e ígitur ex numero quínquarunt incgioneubi Confentit| ine Primo ex agris finitímorü Jt die fit eorum"CUP? Drrdarí folíti, confluente deinde lis quam regioné prins bes multítudínefolícítatí praeda,cum basuerint Afer. plures faci effent, ínfeftas regío, nes reddebant, Itaque fatígatus querelís focíorum Dio, nyfius Síciliz tyrannus, fexcentos A frosad compefcendoseosmíferat,quorum caftellum prodítum fibi per Bru tíam mulíerem,expugnarunt,;íbigg cíuítatem cocurrentíbus adopíníoné nouz urbís paftoribus,ftatuerunt,Brutíosqy feex nomíne mulíerís uocauerüt, Prímü illis cum Lucanis oríginísfuz autoribus bellum fuit; qua uíctoría ere&ií,cum pacem zquo íure feciffent, ceteros finítímos armís fubegerunt,tantasdy opes brcuí confecuti funt ,ut pernícíofi etíam regibus haberentur. Deníq; Alexander rex Epítí cum ínauxilíium Graecarum cíuítatum ci ma^ gno exercitu ín Italíamuení(letcum omnibus copijs ab Mos Lucano Yum e Spar tanorum edu candi liberos. Brutij unde dici. 218- IVSTINI. HISTORICI hís? deletus eft, Quare ferítas eo-—&.« Deletuseft.] Truc rum fucceffu felicitatísíncefa, díu| datus efl Alexander Moloffo| terribilis finitimis fuít. Ad poflre^— rum rex iuxta Pandoftam,| mum ímploratusAgathoclesfpe queef fupra Confentiam. amplíandi regni;à Sícilía in Italíam traíecit.Princípío ad uentus opinione eíus concufli, legatos ad eum ,focietate amícítíamdy petentes,miferunt. Quos A gathocles ad coe nam ínuítatos,ne exercítum traíjci uíderent,in pofterum ftatuta hís die,confcenfis nauibus,fruftratus eft.Sed frau dís haud latus euentus fuít.Síquídem reuerti eum ín Sící:e líam,interíectís paucís díebus,uís morbi cogit,quototo corpore comprehefus,per omnes neruos articulosd; hu, more peftífero graffante;uelutínteftíno fingulorü membrorum bello ímpugnabatur.Ex qua defperatíone bellá ínter filium nepotemd ortüeíus regnü iam quafi mortuí uendícantibus, occifo filío,yreegnum nepos occupauít. Igi tur Agathocles cum morbí cura&«gríitudo grauíores efTenc,& ínter fe alterum alteríus malo crefceret, defpera, tís rebus,uxorem fuam T heogená, genítosd ex ea duos paruulos,cum omní pecunía& familia, regalídg ínftru. ze mento,quo prater illum nemo regt dítíor fait, nauibus ímpofitos Aegyptum,unde uxorem acceperat,remíttít, tímens ne przdonem regní fuí hoftem paterentur, Quáquam uxor díu neabagro díuelleretur,deprecata eft, ne Deferiptiomi difceffus fuus adiungí nepotís parrícidio poffet,&& tam ferabilisdifef. cruente haec deferuitle uírü, quam ille ímpugnaffe auum, fis.» uíderetur:nubendo fe non profperz tantum ,fed omnis » fortunz íni(le focietatem: nec ínuítam perículo fpirítus fuí empturam,ut extremos uírí(pírítus exciperet,& exe quíarum officium, ín quod, profecta fe,nemo lit fucceffu -. rusobfequío debíta píetatis impleret. Difcedentes par, uulí flebili ululatu amplexí patrem tenebant: ex altera 1dij,ocis parte uxor maritum non amplíus uifurat ofculís d i at. P 9 LIBER XXIIL 219 bat.Necminusfeníslachrymz miferabiles erant: flebant ij moríentem patrem, ille exules liberos. Hí diíceflu fuo folítudínem patrís fenís gri, ille ín fpem regní fufce ptos,relinqui ín egeftate lugebat.Inter hzc, regía omnís affiftentíum fletibus tam crudelís difTidij ímpleta refonabat. Tandemlachrymís finem neceffitas profectionís ím pofuit,& morsregís proficifcentes filios fecuta eft.Dum Agatbodis haxcaguntur,Carthagínenfes cognítís que ín Sícília age- exitus. bantur, occafionem totíus ínfulae occupandz datam fr '9 bíexiftíimantes,magnísuiribus eo tratjciunt, multásque cíuítates fubígunt.Eo tempore& Pyrrhus aduerfus Ro. Revertitiwad manosbellum gerebat,quí ímploratusàSículísinauxi^ Porrhihifloe lium, ficuti díctum eft,cá Syracufas ueniffet, multásque| cíuítates fubegifTet, rex Síciliz,(icut Epiri appellabatur, Quarum rerum felícítate laetatus, Heleno filío, Sícílíze, uelut auítum( nam fufteptus ex filía Agathoclís regís erat) Alexandro autem Italíze regnum deftínat, Poft haec multa fecunda przelía cum Carthagínenfibus facit. Inter^ iecto deindetempore,legatí ab Italícisfocijs uenere,nun| A Twventinié 20 cíantes, R omanís refiftínon poffe,dedítíionémquefutu^ c» sanitibus, ram, ni(i fubueníat, Anxíustam ambiguo perículoíncer Plutarch. tüusque quídageret,uel quibus prímum fubueníret, ín utrunque pronus confültabat, Quippe ínfítantibus hínc Carthagínenfibus,índe R omanis,perículofum uídebac CA Sicilia abiret.]| tur exercitum ín Italíam non traij Pyrrhus ex Siciliaabiens di/ cere, perículofius à Sicilia deduxi[fe fertur: O qualem Car? cere,neaut illinonlata ope, aut hí tbaginenfibus«y. Romanis| defertíamítterentur.In hoc aftu probacinfdapalefframres| perículorum, tutiffimus portus 3o linguimus. confilíorum uifus eft, omnibus ui ribus decernere ín Sicilía,et profligatís Carthagínefibus, uictorem exercítüttranfponere ín Italíam.Itaque confer to przlío,cum fuperíorfuifIet, quoníam tuna càSicilía. 2 tiran[mittere 220 IySTINI HISTORICI abíret,pro uícto fugere uifuseft;ac propterea focij ab eo defecerunt, X ímperíum Sicilíz tam cíto amifit,quam facile quafterat, Sed nec ín Italía melíorefelícitate ufus,ín Epírumreuertít, A dmírabilis utríufqy reí cafus ín exem plum fuít. Nam ficutante fecunda fortuna rebus fupra uota fluentibus,[Italía Sícilizd imperíi,& tot de Roma nis uíctorías attraxerat,íita nunc aduerfa,uelut ín oftenta tíonem fragilitatis humange,deftruens qu cumulauerat, Sicilienfi ruínz naufragium marís,& foedam*aduerfus Romanospugnam,turpemigab— 4 aduerfus Romanos.] Italia dífceffum adiecit.Poft profe| poftrema Pyrrhi cum Ro ciíionemà Sícilía Pyrrhímagiftra| manis pugna füit ad Bette e . tus Híero creatur,cuíustanta mo uentum, ubi uictus eft à M. deratío fuítut confentíente omní| Curio. e€Confilio caue umcíuítatumfauore,dux aduer^ twm.] Ea füiffe Hieronem fus Carthagínefes prímum mox— modeflia refert Liuius, ut rex crearetur.Huíus futurze maíe— necueffis babitu;ficc alio ullo ftatís ipfa infantiliseducatío qua. infignia ciuibus ceteris di» fi prenuncía fuít.Quippegeniítus| cerni potuerit. erat patre Híeroclyto nobili uíro,cuíus orígo à Gelo an* tíquo Sícilíz tyrino manabat. Sed maternum íllí genus fordídum,atqueadmodü pudibüdum fuít.Nam ex ancil la natus ,ac proptereaà patre,uelut dehoneflamentü geHieroabapis nerís,expofitusfuerat.Sed paruulum& humanz opis ín bus incllecdy dígentem,apes cogefto círca íacentem melle, multís díecatus. busaluere.Ob quam remrefponfo arufpícum admoníProdigiain tus pater,quí regn ínfantí port&di canebant, paruulum Hieom. recolligít omnid ftudioad fpem maieftatísqua promit Pallademnoz tebatur,ínftítuít. ídem ínludo ínter coxquales difcenti, Quaoblcdas lupus tabulam ín turba puerorum,repente cófpectus, erí ri Plutarch, puít. Adolefcentí quoq; príma bella ineunti;aquila íncly in Demoflb. peo,noctua ín hafta confedít. uod oftentum& tín con [vibit.— filio cautum,& manu promptum,regemq futurü fignifi cabat. 19 20 3o LIBER XXIIII, 221 cabat. Deníque aduerfus prouocatores fepe pugnauit, femperá uictoríàreportauit, A Pyrrho rege multís mílí taribus donís donatus eft, Pulchrítudo cí corporis ínfignís,uíires quoqueín homíneadmírabiles fuere: ín allo, quío blandus,ín negocío íuftus,ín ímperio moderatus e, rat, prorfus ut nihil eí regíü dcefle uideret, prxter regná, IVSTINI HISTORICI LIBER XXIIII. 1o Tolemeus Ceraunicus, de quo agitur in. buius libri principio. filius fiit Pto lemai Lagi,ez frater Ptolez mi Pbiladelpbi,ez bic inz terfccit Seleucum, qui Lyfiz tiacbo fororio fuo eripuerat regnum Nucedonie. Cum; becficifet,ez in fauoré ula 70 tionis Lyfimachi ambitiofus dd populares efJet,primo Ly fimachi filios conciliare fibi flatuit,nuptiasq; Arfinoés fo roris fue matris cori petit, puerorum adoptione pyomif f» ut cum in locum eorum fucceftiffet, nibil illi moliri ucl ucrecundia matris, uel ap pellatione patris auderent. so. Videfuprálib.1z. "- vM hxcínSicilía ge | rütur,ínterím ínGrze 3 cía diílidentibus in. 1574 ter febello Ptolemeo ESCAS EI Cerauníco,et A ntio. cho,& Antígonoregibus,omnes ferme Gracíx cíuítates, ducibus Spartanísuelut occafione data,ad fpem libertatíserccizmiflis inui^ cem legatís,per quos ín focíctatís foedera alliearentur,ín bellii pro^ rumpunt;& necü Antigono, fub cuíus!bello erant,bellum coepíffe uiderentur,focíos eiusA etolosag gredíuntur, caufasbellí praetéden tes,quod confenfu Gracía facratum Apollini Cyrzum campum per uim Vikiiiul n Huic bello ducem eligunt A ran. Quí aduna nato exercítu, urbes, fataty ín hís campís pofita depopulatur:quz auferri non poterant,in cendiít.C'uod cum& montibus confpícati Aetolorum pa ftoreseflent.cogregatiadmodum quingenti, fparfos ho. E 5 Officia boni principis. forte 2 impes rto: Campus is eft Pbocidis,. Plin.lib.s. E Step — E Ptolemeidoz lus«7: fcelus in forore Ar» fittocn. 222 IVSTINI HISTORICI ftes,ignorantes quanta manus effet(quoníam confpectá ills metus& iíncendiorum fumus abítulerat) confectan turtrucídatísqg admodum nouem míllibus,pradones ín fugam uerterunt. R eparátibus deínde Spartanís bellum, auxilium multe cíuítates negauerüt, exiftímantes domínatíoné eos Gracíz, non líbertaté querere. Interea ínter reges bellum finit, Nam Ptolemzus pulfo Antígono, cü regnum totíus Macedoniz occupaflet pacem cum An. tíocho facít,affinitatéig cum Pyrrho,data eí ín matrímo* níum filía fua,íungit. Exínde externo metu depolito, ím píum& facínorofum animum ad domeftíca fcelera con uertit,infidíasdg Ar(inoé forori fuz inftruítquibus& fi^ lioseius uíta,& ipfam Caffandríz urbis poffeffione pr uaret.Prímuseí dolusfuit(imulato amorefororís matri, moníum petere. A liter ením ad fororís filios,quorum regnü occupauerat, quàm cócordía fraude perueníre non poterat.Sed nota fcelerata Prolemei uoluntas fororí erat. Itaque non credentí mandat,uelle fe cum filijs eius regni confortíum íungere,cum quibus non ídeo fearmís contendíffequoníam erípere hísregnum,fed quod id facere fuí munerísuellet: ín hoc mítteret arbítríü íurífiurandi, quo prefente,apud deos patríos quibus uellet obfecratío níbusfeobligaret.Incerta Arfinoé quíd ageret: íi mítte, retdecípí períurío:(i non mítteretprouocare rabiem fra ternx crudelítatístímebat.ltaque^— 4 q puluinariadcorit.] A2 plusliberis d fibítímés,quos ma^ bufiue capiuntur puluinaria trímonío fuo protectura fe atbí^| protéplisdeorit, ficut ct apud trabatur,míttítex amícís fuís Dío— riuilegiturad omnia pului nem:quo perdudto ínfanctiffimü| naria facrificatà fuiffe. Ric Iouístemplüueterríma Macedo-| uero puluinaria uidetur acci num religionis, Ptolemaeus fum-— piprolecticis aut tabulatisin ptísín manusaltaríbus,cotíngens— quibus labat idolori fimula ipfa fimulachra,*& puluínaría—chrauteminéuora uiderétur deo10] 30 10 20 30 EIBER' XXIHL:* 223 deorum ,ínauditís ultímísd; execrationibus adíurat, fe fyncera fide matrímoníum fororis petere, nücupaturüdg fe cam regínam,neg ín cotumelíam eíusfe alíam uxore, alios tre cj filios eius liberos habíturum. Arfinoé poftea, quam& fpermpleta eft, B&€ metu foluta,ípía cü fratre coL loquítur:cutus uultus&€ blandiétes oculi cum fidem non mínorem,quam íufiurandum promítterent, reclamante Ptolemzo filío fraudem fübefle,ín matrímoníum fratrís confenlit, INuptíe magnoapparatuletítíaq; omníum ce lebrantur. Ad concíonem quoque uocato exercítu, capí^ tífororís díadema ímponit,reginàq; eam appellat, Quo nomíne ín lxtítíam effafa Arvlinoé,quía quod morte L y, fimachí príorís marítí amiferat,recepiffer,ultro uirum ín urbem fuam Caffandriam ínuítat,cuíus urbís cupiditate fraus ftruebatur.Przgreffa ígitur uírum,díem feftum ur bíín aduentum eíus índícit,domos,tem pla,cateraqy om nía exornarí iubet,arasubique hoftíásque difponí; filios quog fuos, L yfimachum x v1.annos natüm,Philippum tríennio mínorem,utrtiq; forma ínfignem,coronatos oc, cutrere iubet. Quos Prolemeusad celandam fraudem cu píde X ultra modum uerz affe&tíonís amplexus, ofculís díu fatigat. Vbi ad portam uentum eft goccuparí arcem iubet;pueros ínterficí.C)uí cum ad matret confugiffent, íngremio e íus ínter ípfa ofcula trucídantur. Proclaman te Ar(inoé, quod tantum nefas, aut nubendo ,aut poft nuptías contraxiffet, pro filijs fe fepe percufforíbus ob. tulít. Frequenter corpore fuo puerorum corpora am plexata protexit, uuIneráque excípere qua liberís t íntendebantur, uoluit. Ad poftremum fpolíata etíam funeribus filiorum, fcifTa uefte,& crínibus fparfis, cum duobus feruulisex urbe protacta, Samothracíam ín exi, lium abijt,eo miferíor,quod morícum filijs eí non licuit. Sed nec Prolemzo inulta fcelera fuerunt, Quíppe díjs Parricidium Ptolemei. Tintentabans tur inuadutt, Romanmitte «endunt. Piolemei tez meritas. 224. immortalibus tot períuría, S tam cruenta parrícídía uíndícantibus, breui poft à Gaallís fpolíatus re* gno,captustp uitam ferro, ut merueratamifit, Nácg^ Galli abüdan tí multítudíne,cum eosnon caperentterra qua genuerant, trecenta míllía homínü ad fedes nouas querédasuelut peregrínatum mí ferunt Ex fjs portío in Italía confe dít,qua& urbem Romá captam íncendít,& portío Illyrícos finus ducíbus auibus( nam augurandi ftudío Gallí przeter cxteros ualet) per ftrages barbarorum penetrauít,etín Pannonía confedit. Gens afpera,audax,bellícofa, quae prí^ ma poft Herculem,cuí ea res uírtutís admírationé& ímmortalíta IVSTINI HISTORICI b.€Galli abundanti mula titudine.) Vl emigratio Gal lorum fatta. eft fub ducibus Brento c7: Belgio. Et cum templum Delpbicum conae rentur[poliaremagna flraa ge coerciti funt,muliis grana dine 7 fulmine interfectis. Venientes autem in Gréciá, à rege Bithynie in fub[idis wn fufcepti contra boftes, uictoriamQ; afJecut parte re gni 4ccepta,cam à fe denomi nauerutit Gallogreciam, ac deinde Gallatiam,id quod fe quentilibro explicatum ina wenis. c€ Dardanos rum.) Dardani populi funt Pbrygie in Afia minori. tís fídem dedit, Alpium ínuícta íuga,& frígore íntractabilía locatranfcendít.Ibí domítis Pannonrs,per multos annoscum dni ísuaría bella gefferunt, Hortante de, índe fuccefTu,dituifis agmínibus,alij Girzecíam,alij Macedoníam,omnía ferro proterentes, petíuere:tantusq ter, ror Gallící nomínís erat,utetiam reges non lacefTití ultro pac íngentí pecunía mercarent. Solus rex Macedonía Ptolemeus aduentü Gallorü íntrepídus audíuitijsqg cum paucís,& íncopofitís, quati bella non diífficilíus dj fcelera patraretur, parrícídíorü furijs agítatus occurrít,* Darda norum quoque legatíonem uígínti millia armatorum ín auxiílíum offerentem fpreuít,addita ínfuper contumelía, actum de Macedonía dícens,(i cumtotum orientem folí domuerínt,nuncín uíndíctam cíuíum Dardanís egeant. Milítes to 30 :NENM———————————— M— 2 0€ Militesfehaberefilioseorum;qui fub Alexadto tege fti pendíatoto orbe terrarü uíctores fecerínt.Qua ubi Dardano regí nücíata funt,ínclytü íllud Macedoniz regnum Gallí duce Belgío, ad tentandos Macedonum anímos, legatosad Ptolemxü míttunt,offerentes pacem, fí emere uelít. Sed Ptolemaus ínter fuos bellí metu pacem Gallos petere gloríatus eft;nec minusferociter fe legatís, quàm inter amícos íactauít;alíter fe pacem daturum nepando, nili príncípes fuos ob(ides dederínt,& arma tradiderint: nonením fidem fe ní(iínermibus habíturum, R enuncía talegatíone rífere Calli, undis acclamates, breui fenfurü fibian illi cofulentes pacem obtulerínt.Interíectís diebus pralíum conferítur,uictíd Macedones caeduntur: Ptole-maus multís uulneribusfaucíus capitur, caput eíusamputatur,& lancea fíxü tota acíe ad terrore hoftíü círcüfer tur.Paucosex Macedonibus fuga feruauit,czterí aut captí;autoccííi,Haccum nücíata per omné Macedoníam - eflent;portaeurbíum clauduntur,luctu omnía replentut: ^3o nuncorbítatem amíílorü filiorum dolebat,nunc excídía .urbíum metuebantnunc Alexandri Philippidiregü fuo rum nomína,(icutí numina ín auxilii uocabat fub íllis fe non folütutos,uerüetíam uí&tores orbis terrarti extitiffe, Vttuerentpatríam fui,quam gloría rerum geftarü coelo proxímareddidiffentut opem afllictis ferrét, quos furor & temerítas Ptolemzi regís perdíderat,orabant.Defpe« rantíbus omnibus,nonuotísagendá Softhenes unus de Macedon príncipibus ratus,contracta íuuetute,& Gal los exultantesuíctoría compefcuít,& Macedoniam ab hoftili depopulationedefendit, Ob quz uírtutis benefi cía, mulis nobilibusregnum Macedoniz affectantibus, ignobilis pfeprzponítur.Etcum rex ab exercítu appel latus eflet,ípfe non ín regis, fed ín ducis nomen iae mí 9 o LIBER XXII"22$ brcuí immaturí íuuenís temeritate cafurum dixit. loítur. Macedottes à Gallis ceft. Ptolemei ite teritus, optimam Df99 )Defcriptio fiz tustepli Del: pbici Apolliz tis. ;2216 IVSTINI HISTORIC! litescoéeit.Interea Brennus,quo duce portio Gallorum in Graciíam fe effuderat;audíta uictoría fuorum,qui Belgio duce Macedonasuicerantíndígnatus parta uíctoría topimà predam et Oríentis fpolijs onuftà tam facile relíCiam effe;adunatís CL. millibus pedíti,& x v millibus e« quitü,in Macedonia írrüpít, Cü agros uíllascp popularen turjoccurrít eí cüínftructo exercitu IMacedonüt Softhencs:fed paucià pluribus,trepidíà ualétibus facile uíncun zur.Itaq; ctiuicti fe Macedones íntra murosurbíü codi diífent,uictor Brénus;nemine prohibete;totíius Macedo níz agros depradat.Inde quafi fpolia forderét, anímü ad deorü immortalíütepla couertít,fcurrilíter íocarus, locupletes deos largírihomínibus oportere. Statím igit DeL phos íter uertítpredam religionis aurü;offenfe deorü ím mortalíü prxferésquos nullís opibus egere,ut quí eas lar gírí hominibus foleat;affirmabat. T'emplü aute A pollínís? Delphis pofitüeft ín monte Parnafo,in rupe undí impedente:ibí cíuítatt frequetía hominü facit,quíad"i ficmationé maíeftatísundiqj cocurrentes,ín eo faxo cofe, dere: atqp íta templü, cíuitatemdg— 4 plis. originem nó murí,fed prxcípitia,nec manu facta;fed naturalía pre(idía defen, düt,prorfus ut íncertü it, utr mu nímentü locíaan maíeftas dei plus hícadmírationíshabeat. Media fa xí rapes ín formá theatri recellit; quamobré& homínü clamor,& quando accídít tubarü fonus, per. fonantibus& refonantibus inter (e rupibus, multiplex audírí, am^ plíoitp d edit refonare folet. Crue res maíorem maícítatís terrorem ignarísrei& admiratione open ubus Delphici oraculi Diodorus Siculusin bunc modum dee fcribit. Antiquitus fama ea inualuit,capras oraculum ie pfi. inueniffe, cuius gratia c7 Delphici bac tempeflate capris ut pluvimum facrifis cant in. confulendo oraculo. 1nuentit uero it4 aiunt. Qui €o in loco ubi nit templi ady tum efl, terra biatus patéret, circkq errarent pafcentes ca pra»frequenter contigit ut ad ' CARHTR H3o 3o '*o 20, 39 eut illud capra quepiam accedens qx introfbiciensymi vis quibufdá exultationibus, €? uoce prius eiinifueta, ina eredibilem paftori fuo dinis rationem concitaret,adeó ut € ipfc fpectatà eius loci fiti «cccfferit Eum tüc, quod e edpris euenerat, perturba.z tio ingés corripuit,ut ille ca propemodum que diuino fà rore uexatis accidunt pates rentur bic uero preter illud etia futura prediceret, Q ua propter apud, eius regionis bomines diuudlgata commos tione mentis, qua 4d biatum eccedétibus oboriretur,coma plures illuc conueniebat,tenz tandiq; gratia quicunq; pro» pius feinferebant,diuino agi tabantur fpiritu. Propterea res in admiratione uerfa, cre ditiq, terreftre illud effe ora culum:c7 aliquádiu feruatia efsut cófulturide rebus fuis, «d biatà fe promitterent, al ter dlteri vefponfa vedderét, Sed cum multi ex füvore in precepsdefilivent, itaq; in» terirent, qui eum loci feruaa bant,in[lituerunt,ne quifpia «m periclitaretur ibi, foemia nam watem ad omnium ufion LIBER XXIII 227 tíbus plerung affert. In hoc rupis anfractu medía ferme montis alti títudíne,planícíes exígua eft ,atqs ín ea profundüterreforamé,quod inoracula patet. Ex quo frigidus fpírítusín quodamuelut uento in fublime expulfüs,mentes uatá ín uecordíam uertít ímpletosqy deo, refponfa cofulentibus dare cogit, Multa igit bi& opulenta regum populorücg uífunt munera, qued magniíficentía fuí reddentíum uota grata uoluntaté,et deorü refpó, famanifeftant, Igitur Brennus cü ín confpectu haberet templá ,díu deliberauítan confeftim rem aggrederetur,an uero feífisuía milíti bus,noctísfpacíü ad refumendas uíres daret. Burídanus€"T heffa, lonus duces,quí fe ad preda focíe tatem iunxeranr,amputarí moras iubent,dum ímparati hoftes,& re cens aduetus fui terrori eílet.[nter íecta nocie,& anímos hoftibus forfitan et auxilíaacceffura,& ui, as quz. nunc pateát, obftructü írí, Sed Gallorüuulgusex longa ínopía,ubi prímüuíno ceterísdj com meatibus referta rura ínuenit,non mínus abüdantía dj uictoría lxti, peragros fe fparferat,defertísty(i gnís,ad occupanda omnía pro uí^ Ctoribus agebat: qu res di, rl Delpbicim antrum. Talij 14. 228' IVSTINI HISTORICI lationem Delphís dedít. Príma^ digi iqua pradittiones aenang opínioneaduentus Gallo, ciperentur.Eiwero ntachina rum ,prohibítíagreftes Girecís o, erigi fuper quam tutó cz dis raculís feruntur,me(Tes uínadg uil winitus afflari; e confulentie lis efferre.Cuíusreifalutare praece— busrefpondere pofet. Quia ptum non príus íntellectum eft,| weroca machina filturis trie uíníceterarumtg copiarumabun—bw/uftinebatur, ido tripus dantía uelut mora Giallísobíecta, mumcupataeft. e. Vrbem auxilia finitímorum conuenere, f/«mDelphi.) Heccinitas Príus* ítaq; urbem fui Delphí;au fita eft in monte Parnafjo di uiribusfocíorü, pramuniuere,^ dtrali fcilicet latere ea d Galliuínouelutprede íncuba., Ws;occipans loa petros tes,ad figna reuocarent. Habebat fum, iuxta ipfum. Apollia Brénuslecaexomníexercítu pe"templon. dítü fexagíntaquíng; millia,Delphorü fociorüdg no nifi tquatuor millia militi erant,quorum contemptu Bren. nus adacuendos forum anímos,prada ubertatem omní bus oftendebat,ftatuasdg cum quadrígís,quarum íngens copía procul uifebatur,folido auro fufas effe ,plüsqueín pondere quàm ín fpecie habere praedae affirmabat. Hac affeueratíone uel anímaduerfione íncítatí Gzallí, fimul&' hiefterno mero faucijfinerefpectu periculorum ín bellá ruebat.Cotrà Delphi plus ín deo quàm ín uiribus fpem ponentes cum contemptu hoftíum refiftebant, fcandentesqy Gallos t fummo motis uertíce partím faxís, partím armísobruebant.In hoc partíum certamíne,repente uni uerforum templorum antíftítes,fimul& ipfi uates;fpar^ fis crínibus, cà infignibusatq: ínfulís, pauídí uecordesqg inprímam pugnantiü acíem procurrüt, aduenifIe deum clamanteumdpfe uidiffe defilientem ín templum per cul mínís aperta faftígía. Dum omnes opem deí fuppliciter implorant,iuuenemfupra humanti modum ínfignís pul chrítudinis,comítesdy eí duasarmatasuírgínes,ex propín: quís Lil ie 3o LIBER XXV, 229 quis duabus Díanze Miíneruzq; xdibus occurriffe:nec o^ culístantum hacfe perfpexifle,fed audifIe etía(trídoré ar cus,ac ftrepítum armorum.Proínde ne cunciarétur díjs antefignanís hofté cedere,& uíctoríz deorum focios fe adíungere,fimmís obfecrationibus monebant. Quibus uocibus íncenít, omnes certatím ín praliá profilíüt. Prae fentíam dei& ípfi ftatim fenfere. Nam& terremotu por tío montís abrupta, Gallorum ftrauit exercítum,& confertíflimi cunei nó fine uulneríbushoftium diffipati rue»9 bant. Infecuta deíndetempefias eft,quz grandine& ful gure faucíos ex uulneribus abfum pat. Dux ipfe Brénus cum doloré uulnerü ferre non poflet,pugione uítam finí uít. Alter ex ducibus,punítis belli autoribus,cum decem millibus fociorum cítato agmíneà Gracía excedit. Sed nec fortuna fugientibus commodior fuít.Síquídem paui dís nullafub tectís acia nox,nullus finelabore& perícu. lo díes:affidui ímbres,& gelu níx cócreta,& fames,etlat^ [itudo,& fuper hec maxímum peruiígilie malum, míferas infelícis bellirelíquías obterebant, Gentes quoq, natio: so neCsdp,per quas iter habebant,palantes uelut prz dam fe^ Cabátur.; Quo pacto euenít;ut nemo ex tanto exercítu, quí paulo ante fiducía uíríum etíam deos contemnebat, uelut ad memoríam tante cladis fupereflet. IVSTINI HISTORICI LIBE SX V. ? tígonusreuerteretur, nouus eídem repente | hoflís exortuseft, Quippe Gallí quià Bren £e. Set no duce,cü ín Girecíam proficifcerent;ad ter mínos gtis tuendos relicti fuerár,ne foli defides uideren.. F3 vVincutur Gal li à Delphis, ducibus dijs. Bréni mors. Auri enim da uidifiima gés Gallorum. Li uius. 230 IVSTINI tur,peditá xv. millía, equíti tría míllía armauerant,fugatísdz? Getarü Triballorüg; copijs, Macedo níz imminétes,legatos ad regé mí ferütquí pacteiuenalem offerret, fimul& regis caftra fpecularétur: quos Antigonus pro regalí munificentia,íngéti apparatu epularum ad coenam ínuitauít,Sed Cal liexpofitumgrande aurí argetídg HISTORICI 4€Get4ri.] Getas puotat effe partim V alachos,par tim Tran[Jyluanos.Et quida fcribunt apud Getas 1flrum, qui cg. Dattubius, delabi in Ponium.Hodie uero eam vez gionem uocant Muldaulant. Triballi Getis funt. cofines. b€Cumrege.) Hic füit Ptolemus,qui dolo regnum pondus admírátes,atq; praedae u-— Macedonieoccupaserat ,ut bertatefolícitati,infeftíores qj ue-— Precedente diciturlibro. nerát reuertütur. uibus& elephantes ad terrox, uelut ínufitatas barbaris formas,rex oftédi iufferat, naues onu flascopijs demoftrarí:ignarus, quod quibus oftétatione uiriü metü fe íntjcereexiftímabat,eorü anímosut ad opí^ mam predam folícítabat.Itaqy legatíad fuosreuerfi, omnía ín maíusextollentes,opes paríter& neglígentía re gis oftendüt,referta auro X arg&to caftra efle,& neq; ual lofoffà ue muníta:& quafifatis munímentí ín díuítijs ha berent,íta eosomnía officía milítaría íntermilifTe,prorfus io 10 quafi ferrí auxilio non índigerent, quoníam abundarent| auro. Hac relatione auída gentís aními fatís ad predam íncitabant Accedebat tum exemplum Belgí, quí no ma enoante tempore Macedonü exercitü Pcü rege trucida, uerat. tag; confentíentíbus omnibus, nocte caftra regís aggrediunt;quí prafentíés tantam tempeftate,(ignü prí, die dederat,ut omníbusrebusablatís, ín proximam fyL uam tacítífe occultarct. Neq; alíter feruata caftra,dj defer ta funt,Síquídé Galli ubí omnía uacantía, nec fine defen, foribus modo, uerumetíá(ine cuftodíbus uident, non fu gamhoftíum,fed dolü arbítrantes,díu íntrare portas tí ' muerunt, Adpoftremum integrís etíntactís munímétis, Ícrutan. LIBER xxv 231 " fcrutantespotius quàm dirípientes caftra Occupauerunt"Tuncablatís qua inuenerant;adlíttus conuertuntur: ibi | dum naues incaatíus dirípiunt, à remigibus,& ab exerci tus parte quz eo cum coniugibus& liberis confugerant, nihíltale metuentes trucidantur:tantáque cades Giallo. rum fuíit,ut Antígono pacem huius uictorie opínio,non a Gallistantum,uerumetíamà finitímorüm ferítate pra ftiterít. Ouiquam Gallorum ea tempeftate tantz fcecun dítatis íuuentus fuit;ut Afiam omnem uelut examíne 7e alíquo ímplerent. Denique neg; reges Oríentís fine mer cenarío Ciallorum exercitu uila bella gefleríntnequepul fi regno ad alíos quàm ad Gallos confugetint,"Tantus terror Caallící nominis,(iue armorum ínuícla felicitas erat,ut alíter neque maíeftatem fuam tutam, neque amif^ fam recuperare fe poffe(ine Gallíca uírtute arbítraren, tur.Itaque ín auxilium à Bíthynie rege inuocatí,reenum cum eo parta uíctoría díuiferunt,eamqs regionem GaL logrecíam cognomínauerunt. Dum hac ín À(ia geruntur, interím in Sícilía Pyrrhusà Poenís naualí pralío uí:0 Cusab Antigono Macedonia rege(applementii milit perlegatos petítdenuncíansní mittat;redíre fe ín regnü necefle habere,incrementa rerum qux de R omanís uo. luerit, de ipfo quafiturum.Quod ubí negatum legati re, tulerunt, diffimulatis caufis, repentinam finoít profe, Giíonem,Socíos ínterím parare bellum iubet,& arcis Ta rentínze cuftodíam Helenofilío,& amico Miloni tradit, Ruerfus ín Epirum ftatim fines Macedoníz invadit, cui Antígonus cum exercítu occurrit, uíctusque pralío ín fugam uertítur. Atque íta Pyrrhus Macedoniam ín 3o deditionem accepit,& uelutí damna ami(Txe Sicilia Italique, acquifito IMacedonía regno penfaffet, relictum Tarenti filium ,& amícumi accerfit, Antigonus autem eum paucis equítibus fugz comitibus, tepente fortuna: Gallogr.ecia, mixti Galli et Greci appele latu, 232 Iv$STINI HISTORIC!I ' ornamentis deftítutus,amí(li regní fpeculaturus euetus, P»rrbi belli aduerfus Lae ecd.enoritos. tdlij, fexages fimo 1feptimo 'Theffalonícam fe recepít,ut índecum conducta Gaallorü mercenaría manu bellum repararet.R.urfusà Ptolemaxo Pyrrhi filio fundítus uictus, cum feptem comitibus fugi^ ens,nonrecuperádi regni fpem fed falutis latebras;ac fuga folítudinescaptat.lgítur Pyrrhus ín tanto faftigío regnícollocatus,íam neceo,ad quod uotísperueniendü fue rat.contétus Gracíz À fix; regna medítatur:necíllí ma iorcx ímperío, quam ex bello uoluptas erat;nec quifquá Pyrrhumquatulilfetímpetum, fuftínere ualuít, Sed ut *ad deuíncenda regna ínuíctus ha bebatita deuíctis acquifitísdg cele riter carebat: tanto melíus ftude, bat acquírere ímpería,d retínere, Itaque cum copías? Cherronefo canfpofuifer legationibus Athe níenlium& Achíuorü Meflenío rumq excipit. Sed&& Grarcíomnesadmíratíone nomínís eíus, fi^ muletrerum aduerfus Romanos c€ Ad deuinceda.] Antigo nus Pyrrbum lufori affimila bat,qui et multa qz bene iace rct,fed cadétibus uti nefciret. d€Cberronefo,] In eo loco traiecit quoque Xerxes excreitum fuum. ex Afia in Ewropam, facfo ex. nauibus ponte. e.€ Vrbem Cors cyram.] Vrbs bec fita eft in Poenos; geftarit gloría attonití,| Cororainfilain mari lotio aduentü eíus expectabant, Prímü| bd pr ocu littore Epiri, illi bellum aduerfus Spartanosfuit, ubí maíore mulieri, dpuitorum uírtuteexcipitur, Tunc Ptolemcum filíum,et exercítus parté robuftillima amifit, Quippe oppugnan, ti urbem,adtutelam patría tanta multitudo foemínarum concurrít,ut non fortíus uíctus,quam uerecundíus rece, deret. Porro Ptolemaum filíum eíusadeo ftrenuü& ma nu fort£ fuifTe tradunt,ut* urbem Corcyram cum f fexagínta ceperít.Idem przllío naualí tríremé ex fcaphacü fe. prem ínfiluerít,captaqy tenuerit. In oppugnatione quoq; Spatrtanorü ufciy in medíam urbem cum equo procurre, rit(bid concurfu multitudinis interfectus fit; cuius corpus ( LIBER XXy. 233 f CSexooccidita.]Plusr/ pusutrelatü, t patrem díxiffe Pyr. Teatricft dis ebusin uita Pyrrbi.dit Pyrs/ Yhum ferüt, aliquanto tardius ed, xiffe rbum à mulieredategule i5 cg timuerítipfe,uel temerítas eíus Cuintofedumeffe in wbe.— meruerit,occi(um effe, R epulfusà: g CNulumregem com». Spartanis Pycrhus, Argos petít: Pyfrhimorg parandum.] Pyrrho Hamis. ibidum Antígonum ínurbeclau in gis, balem inter imperatores[£4($m expugnare cona, ínter con, eundas dedilje refert Liuiw*,| fextiffimos uiolentiflime dímicas, quód cáftrametari priusdos—(xo demuris íactato occiditur. to cutrit.ad boc ncmo eleg. Caput eius Antígono refert:qui tius loca ceperit, preidia| vi toria mitius ufusfilia eius Hes difpofuerit. lenum cum Epítotís fibi deditum inregnü dímifit,eídy infepultípatrís offa ín patríam refe, renda tradídit, Satís conftans ínter omnesautores fama eít, 8 nullum nec eius nec fuperíorís zetatís regem compa randum Pyrrho fuifferarofg non ínter reges tantum, ue rumetíam ínter illuftres uíros,autuitze fanctíorís,aut íufti tíz probatiorís ui(um fuiffe.Scíentià certe reí milítarís ín illo uiro tantam fuiffe,ut cum L yfimacho,Demetrío,An to tigono tantís regibus bella gerens,ínuictus femper extí. terít.Illyríorum quoqj,Sículorü;Romanorumdá& Car thagínenfium bellís nunquà ínferíor,plerung; etíam ui, Cor extíterit:quípatría certe fuam angufta ignobilédp, fama rerum geftarum,& clarítate nomínís fuí,toto orbe illuftrem reddiderít, IVSTINI HISTORICI LIBER XXVI £o Ntigonu ifle cuius—(SENE mcniio fitá princi— f pio buus libri,yvex fuit Maz cedorice, fed expul[us regno xaro sT mortem Pyrrhi | non ín Macedoníatan tum ,uerumetíà ín A« S(ia Graccíad magni bel Ariftotimi ty ranni crudele ficinus, 154 IVSTINI HISTORICI lorti motus fuere.INà et Peloponz nefij per proditione Antígono tra dící,& uaríatehomínü partím dolore,partím gaudío,prout fingule cíuítates, autauxílium de Pyrrho fperauerát, aut metus fuftínuerát, ita autcü A ntígono focíetaté íun gebátaut mutuís ínter fe odijs ín bellá ruebát Inter hunc tutbatarü prouíincíarü motit,Epírorü quogi urbsab A ríftotímo príncípe per tyrannídéoccupat. À quoctt mul tí ex primoribus occiít, plures ín exiliiacti effent, Aetolis per lega tos poftulantibus, ut coíugeslibe rosq; exulü redderet;prímo negauit,poftea quafi poeníteret,proficifcedíad fuos omnibus matronís poteftaté dedít,díemd profectionis ftatuit, Ile quali ín perpetuü cü uírís exulaturze,pracíofiffima quaeqg auferétes,cüad portà quafi uno agmine profecturz con-. 2o. per Pyrrbü atq; filium eins Ptolenai;recuperauit illud: chi Pyrrbus interficlus fuif| fet:Regniuero Epiri Ariflo;—| timus cupiés occuparestyrat| tidem inauditit exercere cae pit,ut. Aetolorit cóiuges libe rosq; maluerit trucidare, d. ntaritis parétibusq; in exilii adis cddere. Sed quia nullà. xo.| violenti eft perpetuum breui| poft tempore dominium cius» finem accepit. Habes bic in Hclemato. exempli amori ergapatriam,e7 prudens it opprimédo tyráno confili&, ueníffent,omnibusrebus expolíata,ín carcere recludunt,| occííis priusín gremijs matrum paruulis,liberís,uirgíni busq; ad ftuprum díreptís,Hancta in fauá domínationé fiupctibus omnibus,prínceps eor& Helematus fenex& liberís orbus,ut quí nec atatís nec pígnorum refpectü tí meret,couocatos domí fidiffimos amícorü,ín uíndicià pa trío hortatur.Cüciantibus príuato perículo publícü fini re,& deliberadi fpaciü poftulatibus,accerfitís feruís íubet obíerarifores,tyrannoq nücíarí, mítteret quí coníuratos apud fecoprehenderetjobiíecias fingulis fe,quía liberado 3e patríz autor effe no poffit, defertz ultoré futur. T üc illí ancipití perículo círcüuenti,honeftíoré uíà elígentes,coíu rant ín tyrání nece; atq ita Ariftotimus quínto, pofteadf tyran, DO IEIEERUXXVL 335 €yrannidé occupauerat,mefe opprímit. Interea Antigo, 206 nus cü multiplici bello, et Pcolemzi regis,& Spartanorüi premeret, nouusdp illi hoftis Gallograecia exercítus afflu xiflct,ín fpecíe caftror& parua manu aduerfus ceteros relí cia,aduerfus Gaallos totís uíribus proficifcít.Q uibus co, gnítís, Galli cü et ipfi fe prelio pararét,in aufpícia pugnae hoftías ccdunt:quarü extís cum magna cedes ínterítustg omnííü przedíceretur,non ín tíámorem,fed ín furor uerír, fperantesdg deorü mínas expíari caede fuori poffe, coniu ges€ liberos fuostrucidantaufpiícía bellià parrícídio ín cípiétes. T'anta rabíes feros anímos ínuaferat,ut no parce rent ztatí cui etia hoftes peperciíTent,bellütg ínternecínü & natalítíi cü liberosliberorüc matríbus gererent, pro quibus bella fufcípi foléc.Itaqsquafi fcelere uita,uíctoría qs redemíflent,ficut erat cruentí ex recéti fuorü cxde,ín prae liá no melioreeuentu dj omíneproficifcunt Siquídé pugnantes,príus parrícídiorum furiz,quàm hoftes círcáue, nere,obuerfantibusdg ante oculosmanibus ínteremptorun, omnesoccídíione cafíi. Tanta(tragesfuít,ut di] paríter cum homínibus cofenflifle in excídii parrícídarum uíderent. Poft huíus pugnz euentü Ptolemaus€ Spartani uictore hoftíum exercítü declínantes,ín tutíora fe re cipíunt, Antígonus quoq; ubi eorum diífcefTum uídet, re centí adhuc ex príorí uictoría militüardore,bellum A, theníenfibus infert.In quo cá occupatus effetinterím Ale xanderrex Epíríulcifcí mortem patrís Pyrrhí cupiens, fines Macedonie depopulatur. A duerfus quem,cü reuer fusà Girecía Antigonus e(let,tranlitione militum deftítu tus,regnü Macedoníx cum exercítu amittit. Huíus filíus Demetríus puer admodiüjabfente patre reparato exercítu,nofolüamílIum Macedonia recepít,uerüetía Epiri re, gno Alexadrü fpoliat.T'anta uel mobilítas milítü,uel for tuna uaríetas erat,utuicillim reges,nunc exules,nunc reG4 Gallorit crue delitat in conte iuges c7 libes ros. Gllogrecon rum cedes, Magtta forie te uolubilie te. 1Aps tdlij,qui 236 IVSTINI HISTORICI. ges uiderentur.Igitur Alexander cum exul ad Arcadas confugífetnon mínore Epírotarum defiderío,quàm fociorü auxilío, ín regnüreftítuítur. Per ídem tempusrex Cyrenarum* A gas decediít:quíi ante ínfirmitatem Bero; nicem unícam filíam,ad fínienda c Ptolemzo fratre cer tamina,filío eíus defponderat.Sed poft morté A ntígoni regís,materuírginís Arfinoéjut ínuita fe contract matrímoníü folueretmi(it quíad nuptías uírgínís, regnüdg Cyrenarum Demetríü fratréregis Antígonià Macedonía accerferentqui& ipfe ex filía Ptolemeí procreatus e; rat,Sednec Demetríusmoráfecít,— 4 q Secundante uento.] Itaq; cum?fecundanteuento cele- Hocdicitur, quód traijciéda riter Cyrenas aduolaflet, fiducia effetads per mare mediter pulchrítudínís, qua nímís placere rami à Grecia in Africam. focrui coeperat,ftatím à príncipio fuperbus,regiz fami, lie militíbusd ímpotens erat,ítudiumd; placendí uírgi ne ín matrem contulerat.QQuz res fpectata,primo uirgí^ ni,deínde popularibus militibusqg inuífa fuít.Itagyuerfis omníum anímís ín Ptolemzi filium ,ínfidize Demetrio cóparantur:tcui,cü ín le&tüfocrus coceffiffetpercuflóres immíttunt.Sed Arfinoéaudita uoce filía ad fores tatis, & pracipientís utmatrí parcerent, adulterum paulífper corpore fuo protexít, Quo ínterfecto,Beronice et ftuprü matrís falua píetateulta eft, ín matrímonío fortiendo iudicium patrís fequuta, IVSTINI HISTORICI LIBER XXVH. ORTVO Syriz rege Aphte in qua fe ve: 2/48 Antiocho, cum ín lo- Ty m i| cum eíusfilius Seleu,— eft in Syria, de quo Strabo 3 cusfuccefliffethortan,^ Geographbus fic feribit: ys Se o 28 10 30 30 LIBER XXyVyILI. leacide Syrie quatuor infis gnia funt oppida,ob id cztez trapolis dicta regio.Efl auté Daphne oppidi Antiochen fibus uicinum cz amoenitate inclytii;/octoginta fladiorum complectens ambitit. Alij die cunt Dapbne effe amoeni et embitiofum Antiochie fubz wrbanum. a€CClaffem ia wigio axtittit.) Erat Seleuco tiaugandum ex Syria in Az fiam minorem per finum fii eum qo nare Acgeu, atq; ideo orta tempefate naufraz gium paffus eft: fed in quo mari,bic non exprimitur.Fie rictiam potef,ut bic per A« fiam intelligatur regio mariti masque fuccedit Syrie, nem pe Cale[yria, Pbornix, e ciuitates Ptolemais, Azo tus, Accaron cc. 137 te matre Laodice, quz inhibere debuerat ,aufpícía regni à parrícídío coepit. Quippe Beronícem nouercam fuam fororem Ptole, meíregís Aegyptí,cü paruulo fra tre ex ea fufcepto, interficit. Quo facínoreperpetrato,et ínfamíc ma culam fubijo& Ptolemzí bello fe implícuit.Porro Beronícecum ad fe interfícíédam miflos didici(Tet,. paterne Daphnz fe claudit. Vbi quum obfiderí eam cum paruulo filío nunciatü ciuitatibus A fize ef^ fet, recordatíone paternz, maíorücy dignítatiseius,&& cafum tam indígnae fortunae míferantes,auxí lía eí omnes mífere, Frater quoqj Ptolemzus perículo fororís excitus,relicto regno,cü omnibus uírí busaduolat.Sed Beroníceantead uentü auxílíorü cum uí expugna rínon poffet, dolo círcüuentatrucidatur. Indigna res omníbus ui^ fa.Itaque cum uníuerfe cíuítates quz defecerant, íngen^ tem claffem comparaffent, repente exemplo crudelítatís exterrite írmul€ ín ultionem eíus quam defenfürí erant, Prolemxo fetradunt,quinifiin Aegyptum domeftíca fe ditionereuocatus effet, totum regnum Seleuci occupaf. fet. Tantá ílli uel odí& parrícidíale fcelus,uel huicfauore indigne ínteréptz mors fororis attulerat, Poft dífceffum Ptolemaí Seleucus cüaduerfus cíuítates quae defecerarit, ingenté claffem coparaffet,repente,uelutí díjs ipfis partí cídium uíndicantibus, orta tempeftate,^ claffem naufra3 : 238 YVSTINI HISTORICI gioamittit:nec quícquá illi extanto apparatu, praeter nur; dum corpus& fpírítum,& paucosnaufragr) comites refiduos fortuna fecít. Mifera quidem res,fed optáda Seleu co fuit; fiquídem cíuítates quz odío eíusad Ptolemzum tranfierátuelut dijs arbítris fatísfactü(ibi effet;yrepentína anímorum mutatióe ín naufragi miferícordía uer(z, im perío fe eíus reftítuüt. Laetus ígitur malis fuís,&* damnís dítíor reddítus,uelut par uíríbus,bellá Ptolemzo infert, Sed quafiad ludibríü tantum fortunze natus eífet,nec pro pter aliud opesregni recepi(let,cj ut amítteret,uícius pre lío,no multo,quam poftnaufragi^b«Comitatior.] Plures, um,Pcomitatior,trepídusín An- inquit,comites i figa€ pre tiochíam confugit.Inde ad Antío lio habuit, quàm in nadfras chum fratrélíterasfecítquíbusau gijperpefiom. c€O» xilíü eíusímplorat, oblata eí A-— Piatci Afia.) Hec uidetur fia inter fines T'aurí motís ín prae fifJe Armenia minor, quam míum latae opís. Antíochus auté— differminat extremitas Tau cüelfetannos Xi111,natus,fupra rimontis4 Syria. etatem regní auídus, occalionem non tam pío anímo quàm offerebatur,arrípuít:fed latronís more totumfratrícriperecupiens,puer fceleratam uirilemtp fumít auda ciam: unde Hierax eft cognomínatüs ,quía non homí^ nis, fed accipitrísrítu ín alienis erípiendis uitam fectaretur.Interea Ptolemaeus cum audiflet regem Antíochum in auxilíum Seleuco ueníre,)ne cum duobus uno tempore dímícaret, ín annos x.cüSeleuco pacem facit,.Sed pax abhofte data ínterpellatur à fratre: quí conducto Gallo, fum mercenarío exercítu,pro auxilio bellum, pro fratre hoftem fe ímploratus exhibuit.In eo przlío uírtuteGaL lorum uictor quídem A ntíochus fuit, Sed Gallí arbítran tesSeleucum ín przlío cecídi(fe,in ipfum Antiochü arma uertunt, liberius depopuflaturi A fiam,(10mnem ftirpem regíam extínxillent, Quod ubi fenfit Antiochus, uelutà pra 10 10 20 30 LIBER: XXVII 239 przdonibus auto fe redemit focietatemd; cum mercena rijs fuís í&cít.Interearex Bithynia Eumenes, fparfis con fumptisdp fratribus bello inteftínzedifcordie,quati uagatem A fie pofleflionem ínuafurus, uí&toré A ntíochü Gal losijaggredítur:nec difficile faucíos adhuc ex fuperiore congreltione,ínteger ipfeuíribus fuperat.Ea nig; tempeftate omnía bella ín exitii A fige gerebantur, uti quiftyfor tior fuiflet, A fiam uelut predà occupabat. Seleucus ecA n tíochusfratres,bellü propter A fia gerebant, Ptolemzus rex Aegypti fub fpecie forore ultionis A(iz ínhíabat. Hinc Bithyníius Eumenes,inde Galli ffemper mercenaría manus, A fiam depopulabátur,cum ínterea nemo defenfor Afix ínter tot predones ínueniebatur, Vícto Antíocho,cum Eumenes maíoré partem A(ie occupaffet,ne tunc quídé fratres,perdito premío,propter quod bellü ge rebantconcordare potuerunt:fed omiíTo externo hofte, ín mutuum exiítiüi bellum reparant. In eo Antíochus denuo uíctus,multorü dierum fuga fatígatus,tandem ad fo cerum fuü Artamenem regem Cappadocíe prouehitur. A quo cüprímü benigne fufceptus effet, ínteríectís diebus;cognito quód fibi ínfidíz pararentur, falutem fuga quafiuit.Igítur cum profugo nufquáa locus tutus effet,ad Ptolemxum hoftem, cuíus fidem tutíorem d fratrís exi, ftimabat,decurrít, memor uel qua facturus fratrí eílet, uel quz meruiíletà fratre, Sed Ptolemzus non tamamicus ei dedítus,dg hoftis factus, feruari eum arctíflima cuftodiaíubet.Hiínc quoq; Antiochus opera cuíufdam me rctrícísadíutusquam familiaríus agnouerat,deceptís cu. ftodibus elabitur, fugiésqy à latronibus ínterficitur,Seleu cus quoq tjfdem ferme diebus amiflo regno,equo prací pitatus finitur: ficfratres& quafi germanís calibus exulesambo,poft regna fcelerum fuorum pcenas luerunt, Afi commus nis regu pras da. t dij, bris lior emper Antiochi€ Scleucifratrá mors, 140 Caufa belliin ter Dentetria um Macedoz nie, C7 Antio chà Syrie res gei, "IVSTINI HISTORICI LIBER XXVIIL mm LY MPIAS Pyrrhi Otádum à principio Wi Epirotz regis filía,a, buiuslibri, Acarnas 3 B millo marito,eodédg niam partem effe Epiriextre 4l germano fratre Ale mam uerfus orientem, ius Rr 3 xandro,cütutelam fí. mq; Actolie,extreme A« líorumex eo fufceptorum Pyrrhi| haie ad occidentem parti, & Ptolemzi,regníq; admíniftra- dirimente Acheloofluuio ils tíonem ipfarecepiflet,ab Aetolis— lamab ifrzid quod ex Gre» partem Acarnaníz,quamín por c4 dc[criptione adoculum ui tíonem bellí mater pupillorü ac- 4trelicet. ceperat,erípere uolentibus,ad regem Macedoníz Deme tríum decurrít,eidy habétiuxorem A ntíochi regís Syría fororem,filíam fuam Phythíam ín matrimoníum tradídítut auxilium quod míferícordía non poterat, íure cognatíonís obtineret. Fiunt ígitur nuptíz, quibus€ noui matrímoníj gratía acquiritur, ueterís offenfa contrahi tur./Nam prior uxor uelut matrímonío pulía,fponte fua adfratrem A ntiochumdi(cedit, eumdg ín maríti bellum ímpellít. Acarnanes quog; diíffí(i Epírotís,aduerfus Ae, :tolos auxilium Romanorum ímplorantes, obtínuerunt à Romano fenatu utlegati mítterétur, quí denuncíarent A ctolís, prefidíaab urbibus Acarnaníz deducerent,paterenturq effeliberos, quí oli quondam aduerfus; T'roía nos,autores oríginís fuc, auxilia Girecís non miferüt.Sed A ctolílegationem Romanorum fuperbe audíerüt. Poenos íllís ec Gallos, à quíbus tot bellis uexati,totíes occifio ne fint cafi, exprobrátes: dicentesdy,príus illis portasad^ uerfus Carthagínenfes aperíendas, quas clauferit metus Punici bellí,quàm ín Gracíam arma transferenda. Mie, máínilfedeínde iubent quibus mínentur:aduerfus Gallos urbem fuam cos tuerí non potuiíIe ,captamd non ferro eMn19 we Yo *o 30 LIBER XXVIII, 241 defendíffe fed auro redemiffe, Quam gentem fe alíquito maiori manu Cirecia íngrefTam;no folü nullísexternis uí ribus,fed ne domeftiícís quidem tectís adíutos,uníuerfam deleffe fedem; fepulchrís eorá przebuiffe, quam illí uírí^ bus ímperíodg fuo propofuerant.Cótrà Italíam,trepidís ex recentí urbís fue íncendío R omanís,unfuer(am ferm? à Gaallis occupata. Prius igitur illis Czallos Italía pellédos, quam mínentut A etolís: priusdp fua defendenda, d alíe; na defendíappetenda,Quos autem homines Romanos eflec nempe paftores qui latrocínio íuftís dominís adem ptum folum teneant,quí uxores cum propter orígínís de honeftamenta nec inuenirent, uí publíca rapuerínt, qui 4€Paricidio condide^. denique urbem fuam? parricidio rint.] Superba fupra mod&| condíderint, murorümque fun. Aetolorum refponfio,qui es damenta fraterno fanguíne adtiam Romuli Rom& condito| f perferínt. Aetolos autem prínris parricidik audent Romas cipes Grzecíx femper fuiffe,&(1misimproperare. De qua ve. cut dignitate, íta& uírtute cote Liuius copiofe dilerit. ors. vis preftítiffe Solos deníq effe,qui rà qué malorum frutumpes Macedonasi mperío terrarum lo poet Aetolis becibforum: ventes femper contem pferínt, qui cótumacia pulchre inffádes hii ppüregem nó tímuerínt,qui fribit autor, Alexandrí Magnipoft OR He doscy deuíctos.cum omnes nomen eius horreret, edícta fpreuerínt. Monere igitur fe Romanos,conteti(int fortu na prafentí,nec prouocentarma,quíbus& Galloscefos, & Macedonas cótemptos uideant.Síc dímiffa legatione Romanorum,ne fortíuslocuti(p feciffe uiderentur,fines Epítiregni Acarnaniíe depopulantur.Iam Olympias fi, lijs regna tradiderat,& ín locum Pyrrhi fratris defuncti Prolemzus fuccefferat:quí cum hoftibus ínftructo exercí tu obuíus procefliífet infirmitate correptus ín itínere decedit, Olympías quoq; nó magno pofi tempore gene Sabinas intel ligit Liuius, 143 OYVS$TIN! HISTORICI tege funerum uulnere afflicta, cgrü fpiritum trahés, non díu Milonis furor Antigonus dia dema regium propter fediz tioné abijcit. fils fuperuixit. Quum ex gente regía fola Nereís uirgo cum Laodomiía forore fupereffent, Nereis nubit Geloni Sícilixregís filío.L'aodomía aute cum ín aram Diana cofugi(let,cocurfu populi ínterficit, Quod facínus dij im mortales affiduis cladibus gentis,& prope ínteritu totius populi uíndícauerüt. INam fterilitate faméq pafli,& inte (Lina dífcordía uexatí,externísad poftremum bellís pene cofumpti funt, Milod; Laodomie percutIor infuroré uer fus,náüc ferro,nüc faxo,in fumma,dentibus laceratís uifce-»e ribus,x 1.dieínterijt. His ín Epiro ceftís,ínterím in Ma cedonía Demetríus rex, relicto filio Philippo paruulo admodum,decediít;cuí Antígonus tutor datus,accepta in matrímoníum matre pupilli, regem fe conftítuere labo, rat.[nteríccto deínde tempore,cum feditíione mínaci Ma cedonum,claufus ín regía teneretur,ín publicum[ine fa^ tellitibus procedít, proíectóque in uulgus díademate ac purpura,dare haec eos alterí íubet,quí aut ímperare illis fcíataut cuí parére ipfi fcíant:feadhuc íuidiofum illud regnum,non uoluptatibus,fed laboríbusac perículís fent, 29| re. Commemorat dcínde benefícía fua,ut defectionem fo ciorum uíndícauerít,ut Dardanos T heffalosdy exuliátes morte Demerríj regíscompefcuerít,ut deníc dignitatem Macedonum no folum,defenderítuerumetiam auxerit. Quorum fi illos poeniteat,deponere imperium,& reddere illis munus fuum, ipfi regem quarant cuí íimperent. Cum populus pudoremotus,ecí—b q Spartanis.) Hi alio pere eum regnum íuberet,tandíu— nomine Laccdemonij uocán recufauit,donecfedítonísautores tw, precipui Pelopóneji po fupplício traderetur. Pofthac bel puli,qui diu cum Atbenicnz. 5o lumPSpartanísinfernquifolí Phí— fibusgrauia bella geJerist, lippi Alexadríq bellis,et imperíü /optimisq; Lycurgi legibus is Macedonü,& omnibus Risa flitud fcrunt. à 1:0 £0 Eis] LIBER XXVIII 343 daarma contepferunt. Inter duas nobili(fimas gentes bel lum fummis utríng, uiribus fuit. Cam hí pro uetere Ma. cedonum gloría,illínon folum pro illibata libertate, fed etíam pro falute certarent: uíctí Lacedamoníj, non ípfi tantum fedetíam coníuges liberíá magno anímo fortu- Spartahovum nam tulere, Nemo quippe ín acíe faluti pepercít, nulla a^ in aduerfis co mium coniugem fleuit; filiorum mortem fenes lauda- flantia. bant, patribus ín acie caris filij eratulabatur, Sui uícem omnes dolebant, quod non ipfi pro patríz libertate cecí, díffent, Parentes omnes domibus faucios excipíebant, uulneratos curabant, tlapfos reficiebát.Inter hzc nullus Tferté,luxos, in urbe firepítus, nulla trepídatío ,magís omnes publí- autluxatos. cam,quàm príuatam fortunam lugebant Inter hac Cleo menes rex, poft multas hoftium cxdes, toto corpore, fuo paríter& hoftíü cruore madens fuperuenít: ingreflusdg urbem ,nó humíconfedít,non cibum aut potü popofcít, non deníq; armorit onus depofuit,fed acclíuís parieti, cü quatuor millía fola ex pugna fuperfuiffe cofpexiffet, hor tatur utfead meliora reipublice tépora referuarent: tum cum coníuge& liberis À eg yptum ad Ptolemzum pro^ ficifcitur:à quo honorifice fufceptus, díu ín fumma dígnítate regís uixit. Poftremb poft Pcolemcí mortem, fi, lio eíuscumomní familía ínterficitur. A ntígonusautem Moder4t calis occídioneSpartanísfortunamtantz urbis mifera- Antigoni tus,à díreptione milites prohíbuit, ueníamq hís quí fu. ucoria. perfuerat dedit, prafatus bellum fe cum Cleomene, non cum Spartanis habuiffe:cuíus fuga,omniís íra eíus finita fit:nec mínori fibí glorízfore,fiab eo feruata Lacedamo nía fit, quàm fi capta t proderetur. Parcere igiturfefolo perderet €€ Decedit.) Plutarchus! urbísactectís, quoníam homínes ait Antigonum phthifiey ca. quibus parceret, non fuperfuiftarrbolaboram£inmedispu. fent. Nec multopoft ipfe decedit, gnicum clamore pelusrue regniicg Philippo annos x 1111; piljetexpiraffe. nato tradidit. H 2 144 IVSTINI HISTORICI LIBER XXIX. sw ISDEMfermet£po: 3 ribus,prope uníuer^ 35](i orbís impería no^ &3 uaregumfuccelfione 2-43 mutata funt, INam ín Macedonia Philippus, mortuo Antigono tutore, eodemq uítrícox 1111 annorum regnum fufce pít,& ín Afia interfecto Seleuco, impubes adhuc rex Antíochus coftítutus eft, Cappadocíz regnü quoque Aríarathí puero admodü pater ipfe tradíderat. A egyptum, patre ac matre ínterfectís,occupauerat Ptolemaus,cuíex facínorís crímíne cognomentü Philopater ex contrarío fuit, Sed Spartaní ín locum Cleomenís fuffecerunt L'y curgü.Et ne quatemporibus mu. tatío deeffet,apud Carthagine ze tateadhucimmatura dux Hann balconftítuítur,nó penuríafenío, rum,fed odío Romanorüquo ím butü eum à puerítía fcíebant:fata, Ienon tam Romanís;dípfi Afri cx malü, Hís regibus pueríslícet nulli feníorís aetatís rectores erat, tamen ín fuorüi quibufque maíorum ueftigía intentísmagna índo les uirtutis emícuft. Solus Ptole, anzus fceleftus ficutín occupado regno, T Egesifli qui àpritcis IX pio buius libri à Tro» go comenmoratur,fi impcrio vum ipforum angutos termi 1105 cofideremus,magis regu li quàm reges dicendi funt. Quaáta enim eft Bithynia: quáta Cappadocia: quatum Spartaniorum imperisez c. Per Afiam intellige boc loco Syria, Celefyria, Pbocnicé, et urbes maritimas circum Yu deà fitas. Ceteri fuprá dixi nius, Ptolemaei gencrale o2 lim fiafJe apud Acgyptios re git nomé,ct diflincliois gratia cuiuis proprium accefifJe co gnomentit. Sic Ptolemeusiz fle ciusméto babetur in boc libro, dictus cfl ex contrario Philopater,quafi amatorpa tris quod fcilicet minime ae maucrit patre, qué, ut ipfe e gnarct,interfecit. a€ Ac tate immatura.) Hánibal ci in vemulitart effct preflana tifimus, anos natus 2s. cle &lus e[ imperator, fubegitq; bello Hifpaniam, c7: Alpes tranfiuit, que inda uideban tur,atq; Romanorum duces tribus pralijs uicit.. — 1o| *O z0 36 LIBER XXIX, 249 eno;ia X fegnis in admíniftrando fuit.Philippum Dardanícateríd finitimi populi,quibus uelut ímmortaleo^ dium cum Macedonum regibus erat, contemptu ztatís allidue laceffebat,Contrà ille fammotís hoftibusno con tentus fua defendifls,etíam Aetolis bellum inferre geftíe bat.Quzagítantem íllum,Demetríusrex Illyriorum nu perà Paulo Romano con(ule uictus, fupplícibus precí^ busaggredítur,iníuríam Romanorum querens, quí nó contenti Italízetermínís imperium fpe ímproba totíusor bís amplexí;bellü cum omnibus regibus gerant. Sic illos Sicilix, ic Sardíniz, Hifpania que, licdeinde totíus Afrí cximperíumaflectantes,bellum cii Poenís& Hannibale fuícepifle,Sibí quog; nonalíam ob caufam, ds quod Italie fínítímus uídebatur,bellum illata:quafi nefas effet alíque regem íuxtaimperij eorütermínos eíIe.Sed& ip(i cauen dum efle exemplum:cuíus quanto propíus nobilíuscg fit regnü,tanto fit Romanos acríores hoftes habíturus, Super hoc cederefe íllireeno,quod R omani occupauerínt, profitetur:zgratíus habiturus,fi ín pofleflione ím perij fui focíüi potíus, d$ hoft€ uíderet,Huiufcemodi oratione ímpulít Philippum,utomiffis Aetolís bellum Romanísin ferret,rhínus negotíj exiftímantem, quod íam uíctos ab b véimenn laci]| HannibaleapudPTrafimenülacá Alij uocant bunclaciTbrae| audierat. Itaq: ne multis bellís eo fineni ey eftin Tufcizt7— dem tempore grauaretur, pacem catt q; bodie lacus Perlis— cum A etolís fecit, non quafi alio mi, ob Perufium uicintm bellum tráslaturus,fed ut Girecíae oppidum. quíetí confulturus,quam nunqu& in maiorí perfculo fuifle affirmabat.Síquídem cófurgen tibusaboccídentenouís Poenorum& Romanorum ím perijs,quibus una hecà Graecía et Afiafit mora, dum in, ter(c bello diftrímen imperi faciunt; ceterum ftatím ui^ &oribus tranfitum ín oríentem fore, V ídere fe itaque ait; 3 Liuinus coful de bis omnia bus triumph uit. Florus. Duce Flanio nio. 246 IVSTINI HISTORICI confurgentem ínTtalíanubem illam trucís& cru&tí belli; uídere tonantéac fulmínanté ab occafu procellam,quaín quafcücy terrarü partes uíctoríz tempeftas detulerit, magno cruorís imbre omnía foedaturam. Frequenter Grre^ cíam íngentes motus paffam,nüc Perfari,nunc Gallori, nunc Macedonum bellís;:fed omnia ílla ludum fuifle exí ftímaturos,fíea quz nunc ín Italía concurrat manus, ex tra terram íllam fe effuderit. Cernere fe quàm cruenta& fanguínaría ínter fe bella utríqy populí,& uiribus copía, rum,& ducum artibus gerant:quz rabíes,folo finírí par, tis alteríusínteritu,(ine ruína finítímorum non poffit, Fe ros igitur anímosuíctorum,mínus quidem Macedoniz, quam Gracíz tímendos ,quía& remotíor,& ín uíndíctam fuírobuftíorfit. Scíre tamé fe,eos quí tantís uíríbus concurrant,non contétos hocfíne uíctoríz fore, metuen dumd fibí quoque certamen eorum,quí fuperíores exti, terínt. Hoc pratextu,finito cii Aetolís bello, níhil aliud quàm Poenorum, R omanorumdy bella refpíciens,fingu lorum uíres perpendebat.Sed nec R omaní, quibus Poe. ní& Hannibal ín ceruícíbus erant,folutí metu Macedo: níco uídebatur.NNamterrebat eos& uctus Macedonum uírtus,& deuícti oríentís gloría,& Philippus ftutlío Ale xandrízmulationís íacenfus,quem promptum ad bella, induflríümquecognouerunt.Igítur Philippus cum tera to pralío uíctosà Poenís R omanosdidícifletaperte hoftem fe hís profeffus,naues, quíbus ín Italíam exercitum traijceret, fabricare ccepit.* Lega, c€ Legatum ad Hannis tum deíndead Hannibalem íun- balem.] Legationis buius gendx focíetatís gratía cum epí^ principe fujfe Xenophae ftolís mittitquií comprehenfus,SC| enfaribit Livius libro tere ad fenatum perductus, íncolumís— fio, decade s. dimiflus cft,)non ínhonorem regís,fed ne dubíus adhuc, índubitatus hoftisredderetur, Poftea uero cum R.ormanis 10 20 Hs] T TNNT TET Dae iE POE EE 5 uy 10 20 50 LIBER XXIX. 147 d€Leumm pretort.]| nísnunciatum effet ,in Italix Dhi M. Valerius Leuinuscá na». lippum copías traíecturum, 4 Leuibus z.apud Tarentumcz uínum praetorem cum ínfiruciís in finibus Italie expecauit/ nauibus ad prohibendum tranfiaduentum Pbilippi, aditum tum míttunt;quí cum ín Graci illi probibiturus. e€ Cun am uenifletpromilTis multis ímAttalo vege.] Fuit ifle Att». pulit A etolosbellii aduerfus Philus rex Pergami fiemino^. lippumfufcipere.Philippus quo. ris,cuius regmem poflea Ro! que Aetolos in Romanorü bella manorü prouincia facta eft,—(olicitat. Interea& Dardani Macedoniz fines uaftare coeperunt, abductísd; x x milli buscaptíuorum, Philippum à Romano bello ad tuendum regnüreuocarunt. Dum hxc aguntur, Leuínus pre tor íníta cum Attalo rege focíetate, Grecíam popula, tur:quibus cladibus perculfe cíuitates,auxilium petentes Philippum legationibus fatígant, necnon& ab Illyriorumrege lateríeíus harentes,afliduís precíbus promiffà exigebant.Super hec uaftatí Macedones ultionem flagi tabant: quibus tot tantísqy obfe(lus rebus, cuí reí prímo occurreret ambígebat;omnibus tamen propediem auxi líafe miffurum pollícetur,nó quía facere poffet quz pro^ míttebat,fed ut fpe ímpletos ín focíetatis íure retineret. Príma tamen illi expediítío aduerfus Dardanos fuit, qui abíentíam eius aucupantes, maíore bellí mole Mace^ doníz ímminebant. Cum R omanís quoque pacem facit, contentus ínterím bellum Macedonícum diftulifTe, Philopoemeni Achaeorum ducí,quemR omanos focío rümque anímos folicítare dídicerat, ínfidías praetendit, Quibus ille cognitis, uítatísqs, difcedere abeo Acheos autoritate fua coégit, 248 Bellum Attio chi magni cx Ptolemei Pbi lopatris, Ptolem.ei luz Xurid, IVSTINI HISTORICI LIBER XXX. Es HILIPPO ínMacedonia magnis rebus ín. | tento, Ptolemzíín Aegypto díuerfi mores 4 erat. Namregno parrícidío obtéto, et ad nez | cem utríufty parentis, cede etíam fratrís ad^ íuncta, uelutí rebus feliciter geftís, luxuríae /, fefetradíderat,regísigmoresom^« qRegismores.] Sic a nisfecuta regio erat. Iraq; non a^— pud prophetà legimus:Qua mící tantum, praefectícg ,uerum.— isfacerdos,talis populus,c etíi omnís exercítus, depofitís mí| qualis populus, tdlis faces lítízeftudijs,ocio acdefidía corru^ dos. Et item Plato: Quales ptí marcebant. Quibus rebus co,| in republica principes funt, enítís, Antíochusrex S talesreliqui folent effe ciues. ri ínterfe regnorü odío ftímulàte, EtChrftuineuangelio:Du repentíno bello multasurbes eíus| ccscecorum funt: cy ft ce oppreffitipfamd Aegyptumag.| cusceco ducati prefet, am gredítur. T'repídat igitur Ptole- boinfoueam cadunt. maus,X per legatíones quoufque uíres paret,rogat morarí Antiochum, Magno deínde ín Girzcía exercítu con ducto fecüdum przlíum facít, fpolíaffeg regno Antío, chum,fi fortunam uírtute iuuifler. Contentus recupera^ tíone urbíum quas amiferat, faCtadp pacejauíde materí^ am quíetís arrípuit, reuolutusqy ín luxuriam,occífa Eury dice uxore,eadem( forore fua, Agathoclez meretrícísil lecebris capitur. Atq; ítaomní magnitudine nomínís ,ac maícftatis oblítus,noctes ínftuprís,dies ín conuíuijs con fumít, A dduntur ínftrumenta luxuríz tympana& trí, pudía, necíam fpectator rex,(ed magifter nequítíz,neruorü oblectamenta modulatur,Hc prímo labétís regiae tacíta peftís,& occulta mala fuere. Deinde creícente licen tía,íam nec parietibus regíz domus continerí meretricis audacía poteft; quam proteruiore,(ocíata cum Agatho, de 10 20 3o 19 20 30 LIBER XxZX, 249 clefratrejambitiofe pulchrítudinis fcorto,quotídíana regis ftupra faciebant. A ccedebat et mater Euantheque ge míne fobolis íllecebrís deuínctum regem tenebat, Itaque non contétz rege,íam etíà regnti poffident,íam ín publíco uífuntur,íam falutantur,am comitantur, A gathocles regis lateri iunctus,cíuítaté regebat:tribunatus, pracfectu ras€ ducatus mulíeres ordínabàt, nec quífqua ín reeno fuo mínus ij ipferex poterat.Cum ínterím relicto quin, quenni ex Eurydiceforore filio, morítur: fed mors eíus, dum pecuníam regiam mulíeres rapíunt,& ímperíü ini, tacum perdítíflimis focietate occupare conantur,díu oc. cultata fuít, R etamen cognita ,concurfu multítudínís A gathocles occidítur,et mulieres ínultíonem Eurydices pa tibulis fuffiguntur, Morte regis fupplício meretrícum,ue lutexpíataregui ínfamiía legatos Alexandrini ad R.oma nos miferuntorantes ut tutelam pupilli fufcí perent,tue, renturjj regnum Aegyptíquod íam Phili ppum& An, tíochum facia inter fe pactione díuififfe dicebant. Grata legatío Romanísfuit,caufam bellí querentíbus aduerfus Philippum,qui ín(idíatüseístem poribus Punícibelli fue rat.Hucaccedebat,quod Poenis& Hanníbale fupetato, nullius magís arma metuebant,reputantibus quantü mo tum Pyrrhus parua manu Macedonum ín Italia fecíffet, quantasqy res Macedonesín oriente gefliffent. Mittütur igitur legati, qui Antiocho& Philippo,utà regno Aegy ptíabftineant,nücíent, Míttítur& Mi.Lepidus ín Aegy. b CPergami.]Hecubs ptum,quí tutorío nomíne regni regia füit in Afia minore, pupilliadmíniftret, Dum hzc aapudeam charteufuisimen| euntur,ínterím legati A ttalí regís tá dicitur, que nunc quoque P Pergami,& R hodíorü ,íníurías uilgà pergamenadicitur.Ex| Philippi regís querctes, Romam bac urbe Galenus infignis uenerunt:que res omnem cunctamedicis ortus füit. tonem IMacedoníicí belli rais * Agatbocle4 cum Euantbe matre patibu li fuffigitur. Cof4l fait P. 250 IVSTINI HISTORICI exemit.Statím pratextufcrendi auxilij focijs,bellum adSulpitius, UR suuius vefert laurea in pré torianaui end tam, eodem quoq; tépore. 1dlij, Onabin uerfusPhilippü decernítur legionesdy cà confule ín Mace dení míttunt, Nec multo poft tempore tota Girecía fidu cia Romanorü aduerfus Philippü,ípe priftinze libertatis erecia,belláci intulit. A tq ta cü rex undicg urgeret, pacé etere compellit, Deínde cum expofita: códitiones pacís 3 Romanís effent,repetere fua& Atralus,& Rhodi,& Achecí,et Aetolí coepere.Cótrà Philippus! adduci fepof fe,at R omanís pareat, cocedebat. Caterum índignum cffe, Girzecos àPhilippo& Alexandro maiori busfuís uíctos,& fub iugü Mace doníci ímpertj fubacios, uelut ui cores,leges pacis(ibi dicere, qui. bus príus fit ratio feruítutis reddeda, libertasuendícanda. Ad poftremütamen,eo petente,índucize duoráü men(ium funt datz,ut pax qua ín Macedonia non conuenie bat,Romeà fenatu peteretur.Eo. dem anno ínter ínfutasfTherame c€ Adduafepofje.] De pacis conditionibus uide Lie uium in fine libri fecundi bel li Macedofiici. Porró Achaei populi quorum bic meminit Tuf'nus, funt babitatores Ao chaie. d€ Tberamenem e"Thosafiam.) 1 berafiam infulam Ptolemeus defcribit in tabula Gracic;ponitq; inte ter Cretam cg Eubocam ttt mari Cretico. T beraminis ue ro non meninit. nem& Therafia medio utríufq rípze,& marís fpacío,tet ramotus fuit:ín quo cüadmíratione nauigátíum, repen^ te ex profundo cum calídís aquis infula emerfit. In Afia ueroeodem díe motus terrz R hodum,multasq alías cíuitates grauíruínarum moleconcuffit: quafdam folídas abforbuit. Quo prodígío terrítísomnibus, uates cecínere,oríens Romanorü imperíü,uetus Graecorum ac IMacedonü uoraturü, Interím à fenatu repudiata pace;Philip pus ín focíetaté bellítNabín tyranni(olícitat. A tqp ita cü ín aciem exercítü,infltru&se diuerfo hoftibus,produxiC fet, hortari fuos ccepítreferedo Perfas, Bactros,Indoscg, & omnem A(iam oríentís fíneà Macedonibus perdomí tam, 16 19 1:0 z0 50 LIBER xvm, 7 tam:tantotp fortius hoc bellum, quam ílfa fuftinendum, quanto fit libertas ímperío charior.Sed et Flaminius R.o manorum conful,relatíone rerumrecentí(lime geftarum fuos ftímulabat ín praelíum;oftédendo híc Carthaginem cum Sícilía, inde Italiam& Hifpaniam Romana uírtu. te perdomitas;nec Hannibalem A lexadro quídem Ma, gnopoftponendi:quo Italía pulfo,A frícam ípfam terti am partem mundi fuperauerínt.Sed nec Macedonas ueterí fama, fed prefentibusuíribusftimandos: quía non cum Alexandro Magno,quem ínuíctum audíuerat,nec cum exercítu eíus,quitotum oríentem deuícerat,bellum gerantfed cum Philíppo puero ímmaturz«tatís, quí re gní termínosaduerfus finitimos xgre defendat,& ca tjs Macedonibus,quí nó íta pridé predae Dardanis fuerunt. Illos maíorü decora, Romanos fe fuorütg milítüi come, morarc.N6 eníir alío exercitu Hannibalé,& Poenos,& totum ferme occídentem,fed tjsípfis,quos ín acíe habeat milícibus fubactos.His adhortationibus utrínque concí tati milítes,pralío concurrunt, alterí oríentís,altetí occi dentís ímperío gloríantes.ferentesdg ín bellum alij maíorum fuorum antíquam& obfoletam gloríam alij uíren^ tem recentibus experímentísuirtutís lorem, Sed IViacedonas Romana fortuna uícít. Fractus itaque bello Philippus,paceà Flamínio confülepetíta,nome quídé regia retínuít fed omníbust Gracía urbibus,uelutregni mem brís,extra termínosantíque pofleflionis amífIts,folà IVfa cedoníam retínuít.Offenli tamen Aetoli quodnon ex ar bitrío eorum Macedonía quoq; adempta regi,& data fi biín pramíum bellieffet,legatos ad A ntiochum máíttüt, quíeum adulatione magnítudínís ín R.omana bella,fpe focíetatís uníuer(ae Gracix,impellerent, ^ Pugtatim cft ad Cys nocepbalas in Tbeffalig Trbrade 252 Caufa Syriae BS ei belli inter| Ro.er Antio SX ehian. Él IVSTINI HISTORICI LIBER XXXI «3 onTvo Ptolemao Philopatrerege Aegy 4 I ptí.cotemptáque paruulí filij eíus atate; quí Íl in fpem etiam regní relictus preda dome (^ ftícis erat, Antiochus rex Syria occupare 3 Aegyptum füatuit.Itaque Phoenícem,cate, rascp*Syriz quidem fed íurís Ae gypti cíuítates cum inuafiffet,lega tos ad eum fenatus miíttít, quí denuncíarent ei ,abftineret à regno pupilli poftremís patrís precibus fideifuz traditi, Quibus fpretís,ín teriecto tépore alialegatío fupervenitque omíffa pupilli perfona, ciuítates iure bellí factas populi Romani, íntegrü reftitui íubebat. Abnuenti,bellüi denücíatur, quod illefacile fufceptum ínfelicí ter geífit.Eodem tempore& P INa bístyrannus multas Gracíz cíuí^ tates occupauerat. Igitur fenatus, ne codé tempore duplici belloR.o mane uires detínerentur ,fcrípfit Flamínio,fieí uídeat(icutí Macedoníam à Phílíppo, ita Graecíam a€Syrie quidem.] Hec eft Catlefyria. Sunt qui quae dripartita Syrie faciitt diui fioné. Eft enim A[J»riaLeu cofyria, Syria Antiocbie ct Cadlefyria. Plinius ucro d plicem facit, unam Paleftie naim, c7 alteram Antiochia dcum Hebreiuos caht Philifleam, babuitque olim quinque infignes urbes mavitinas, Azotum, Accaro nem,Gazam, Afcalonem ez Gatb.Scd pofleris temporis bus àregibus Aegypti occus pata, Ptolemais cius regiottis fit caput. b(Nabis Tys vannus.] Hic Nabis Lacede moniorum füit princeps, 5 Nabide liberaretob quam caufam ímperíum eí proro, gatum eft. Terríbile quippe Antiochi bellum Hannibalis nomen faciebat, quem aemulí eíus occultís mandatís cum Antíocho íniffe focíetaté apud Romanos crímína bantur,negantes eum aquo anímo(ub legibus uíuere;af fuetü ímperío & ímmoderata lícentía militarí, femperdg ta dío quietis urbana: nouas belli caufas circüfpícere; que & 1o : | | | 39 $0 30 3o LIBER XXXL 253 etifalà nuncíata fuiffentapud tímentestamen pro ue, ríshabebantur, Deníque fenatus metu perculfus,ad fpe culandos actus Hannibalis legatum ín Afrícam Seruili, um mittít,eíds tacítís mandatis pracepít,ut(i poflet, eum per aemulos eíus ínierficeret, metuty inuili nomínís tandem populum Romannm liberaret, Sed zes Hanníba, lem non díulatuít,uirum ad profpícienda cauendad pe cula perítum,nec mínus ín fecundísaduerfa,quam in adueríis fecunda cogitantem, Igítur cum tota díe in oculís príncipum,legatique Romani ínforo Carthagínenfium obuerfatus ín fupremum fuiffet;appropinquante uefpere equum confcendit,&€ rus urbanum quod prope líttus maris habebat,ignarís feruísiuffisdy ad portam diuerten tem opperíri,contendít.Habebatibi naues cum remígi^ bus,occulto finu líttorísabfcondítas.Erat etíam grandis pecunía ín eo agro praeparata,ut cum res exegíflet,nec fa cultas fugam,nec ínopía moraretur. Lecta igítur feruorum ífuuentute,quorum copíam Italicorum captíuorum numerusaugebat,nauem confcendit, curfumdg ad Antíochum dírigít. Poftera die cíuítas príncípem fuum ac tum temporísconfulem,in foro expectabat:quem utpro fectum nunciatum eft,nonalíter quàm(i urbs capta effet omncs trepídauere, exitiofimque fibí fugam eius omi, nati funt. Legatusuero R omanus,quafi bellum íam illa tum Italiae ab Hannibaleeffet, tacítus R omà reuertitur, trepídumd nuncium refert. Interím Elaminíusin Grae cía, iuncta cum quibufdam cíuitatibus focíetate, INabí^ c€ Duobuicütinus pre dem tyrannum* duobus cótínuís lis fubegit.) vide de boc. przeliíjs fubegit, etgrauiter fracid, bello Liuum libro quarto, uelutexaguem ín regno relíquit. Decade 4. Sedlíbertate Girecía reftítuta, re^ ductísab..". busprafidijs, cum Romanus exercitus ín kalíamreportatuseffet,uelut uacua rurfuspofleflione fo, 3 Hattibalis prudentia, Fuga Hatthiz balis ex Afris c4, 254 IVSTINI HISTORICIH licítatus,multas ciuitates repentíno bello ínuafit.C'uibus tebus exterrítí Achzí,neuicínum malum etíam ad fe fer^ peret, bellum aduerfus Nabídem decernunt,ducécg prae torem fuum Philopaemenem, ínfignis índuftríe uirum, conftítuüt: cuíusín eo bello tatauírtus enítuit,ut opinio. neomníum compararetur Flamínío Romano impera: torí.Bodemtempore Hannibal cum adA ntíochum pet. uenííTet, uelut deorum munus excípítur,tantusty eíus ad uentu ardor anímís regis acceílit, ut non tam de bello,df de praemijsuíctoríz cogitaret, Sed Hánibal,cuínota o mana uítrtuseratnegabat opprímí R omanos nífi ín Italía pofle: ad hocfibí centü naues,& decem míllía peditit, & mille equítespofcebat: promíttens hac manu non mí nus bellum d gefferit Italiz reftauraturum,& ín Afiam regi fedentíaut uíctoríam de R.omanís, aut quas pacís condítíonesrelaturü, Quippe& Hifpanis bello flagran: tibus,ducem tantíi deeíle,& Italía notiorem fibi nunc dj tei pridem fuiffe. Sed nec Carthagíné quíetura, focíamdy t fe ; fine mora prxbíturam.Cüregiconfilía placuillent, mít, Arif Ty» títur Carthagínem unus ex comitibus Hannibaliís,quí ín rius fit qui bellácupidos hortetur, Hannibalem; cum copíjs affutu mittebat rum nüciet;níhildícat partíbus,nifianímos Carthagine Cartbaginé.(ium deeffe; A liam& uíresbellí,&(umptum prabiturà. Bünoniim. Haec cum relata CarthagínemefTent,nuncíus ipfeab íníteligitgini micis Hannibalis coprehenditur,& perductus ín fenati, micus Bar» cum ínterrogaretur ad que mifluseffet,puníco ingenio re chine fictio fponditfe aduníuerfum fenatum míffum.Necením hoc nicrat.Ply. opus fingulorum feduníuerforum efle, Dum multísdiebus delíberant,an eum R omà ad purgandam publícam confcíentíam míttant,tacítus co(cenfa naue ad Hanníba lem reuertítur:quo cogníto,Carthagínenfes flatím R.omam legatum deferáüt. Romani quoque ad Antiochum legatos mífere,qui fub fpeciclegatíonis,& regís apparatum 20. Li] ao 30 LIBER ZXXY, 25g tum fpecularentur,& Hanníbalemaut Romanis mitíga rentaut affiduo colloquio fufpecum inuifumty regi facerent, Itaqy legatí cum Epheli coueniffent ad Antíochü, mandata eí fenatus tradunt. Dum refponfum expectant, omnibus diebusaffiduí cum Hannibale fuerunt, dícétes, tímidt eum à patríareceffiffe, cum pacem Romani non tam ci republíca,quam cum eo factam, fumma fide cuftodíat:necbella cum Romanoriü magis odío, Qj patria Legati füevi P. Sulpitius, G P.Iulius, amoregeffi(Iecuiaboptímo quoque ctíam fpírítus ipfe' debeatur. Has enim publícas ínter populos, no príuatas inter duces bellandi caufas effe:índeresceftas eius laudare.quorum fermone letus fxpíus cupidiusqy cum legatís colloquitur,ígnarus quod pro familíarírate Romana, o^ día ibíapudreg£ crearet. QuippeA ntíochustamaffiduo colloquío reconcilíatam cum R'omanísgratía exíftímas, nihil ad eum(icutfolebat referreexpertémque totíus cofilij,& uelutíhoftem proditorémque fuum odifte ccepit, Qua restancum apparatum bellí, ceffante imperatoría artecorrupit.Senatus mandata fuerant,ut contentus ter, mínis A fiz effet, ne ipfis ingrediendi Afiam neceffita tem ímponerct.Q uibus fpretís,non accípiédum bellum fiatuiffe,fed inferendum dicítur:cum frequenter de bello coníilíum habuiffetyremoto Hanníbale,tandem eum uo cari íuffiffe,non ut ex fententía eius alíquídageret, fed ne per omnía eum fpreuifle uideretur, omnibusq: perrogatis,poftremi ínterrogafe. Quo illeanimaduerfo,íntelli gerefe profeílus eft,no quía egeatconfilío,fed ad fupplen dum numerum fententiarum fe uocatum,tamen€ odio Romanorum& amoreregis, apud quem folum tutum lib exilium relictum fite uiam gerendi belli ediflerturii, Veníam deinde libertatís deprecatus efi;nihilfeaut con liliorum,aut coeptorum przefentíum probare aít: nec fe» dem belliGraciam libi placereycum ltalía uberior mate» Hathibalis confilium de bcllo Ro. infe rendo. 2156 IVSTINI HISTORICI ría fit, Quippe Romanos uíncí nonnifi armis fuis poffe: nec Italíam alíter, quam ltalícisuíribus fubígí.Síquidem díuerfum caterís mortalibus effe illud& bellí genus,& homínum, Alíjs bellís plurímum mométí habere príoré aliquam cepiffe occafionem loci temporísdp, agros diri^ puiffe,urbes alíquas expugnaffe:cum Romano, feu oc cupaucerís prior alíqua feu uícerís ,tum etíam cum uício & iacenteluctandum eft. Quamobrem fi quís eos ín Ita^ * lía laceffietít,fuís eos opibus;fuís uíríbus;fuis armís pofle Tuinceve Antiochi nez gligétiain bel lo aduerfus Ro.parando, tuíncí ficut ipfe fecerít. Sín uero quís íllísItalía uelut fonteuiríum cellerít,perínde falliacfi quís amnes non ab íi plisfontíum prímordijs deríuare, fed cocretís íam aquarum molibusauertere,uel exíccareuelít,Hoc et fecreto fe cenfuiffe,ultrodg mínifteríü confilij fui obtuliffe,& nunc prafentibus amícís ídeo repetifle;ut fcírent omnes ratíonem cum Romaniísgerendi bellíxeosqforís ínuíctos,do mi fragiles efTe, Príus nang; eosurbequam ímperío, prius Italía quàm prouíncijs exui poffe, Quíppe& à Gaallís captos, à fe prope deletos effe,neq; fe unquam uictum príufquá terrís eorum cefferít. R euerfo Carthagínem,fta tím cum loco fortunam bellí mutata. Huícfententíz obtrectatoresamícíregís erant,non utílítate reí cogitantes, fed uerentes,ne probato confilio eíus,prímum apud regem locum gratíz'occuparet, At Antíocho nontam con filíum,quam autor dífplícebat;ne gloría uíctoríe Hanníbalís,non fua effet. Omnía ígítur uaríjsaffentationum a, dulatíonibuscorrumpebantur,nihil confilío uel ratíone agebatur. R ex ipfe per hyemem ín luxuríam lapfus, no; uís quotídie nuptijs deditus erat, Contra Attílius R.omanus conful, quí ad hoc bellum míflus erat, copías, ar ma,ceteráquebello neceffaría, fumma índuftría parabat, cíuítatesfocías confirmabat, dubías íllícíebat: nec alíus exítus belli,quam apparatus utríufque partis fuit. Itaque príma 1'O 20 39 *9 20 30 LIBER XXXI] 257 d€ Primábelli congreffione.] De bacinftlici An» tiocbi pugna. fcribit Solinus capite s 4..in bunc modi. 1n Bithynio agro Liby[Ja locus Nicomedie proximus, fepul 'cbro Hánibalis fame datus, qui poft Cartbaginen[e iudi cium transfuga ad vegem An tiocbum,deinde poft Antioz chi apud T bermopylas pue gnam tam malam, fractumq; regem fortune uicibus,in bo fpitium Prufie deuolutus,ne traderetur Tito Quintio,ob banc cau[am inBitbynia mif Jo,captiuusq; Romam ucnie retueneni ntali poculo ania mám expulit, ex á Romanis fe uinculis morte defendit. Fuit Prufia ifle ad qué Hanni bal confugit, vex Bithynie: € cum Hannibal leuitaté cs ius expertus effet,eo- Romae norum inexplicabile odii in fe cerneret, cuvauit utiter áli ter aliquod preparatum fus ££ baberet, e» ob id feptem exitus€ domo fecit, quofdam etiam occulios, nc cuftodia fepiretur. Sed iniperio rez gis effectum efl, ut tota do» mus cuftodijs wallaretur, ne quifquam inde clabi poJet. dpríma belli congreffione cum ce dentes fuos rex cerneret,nonlabo rantíbus auxilium tulit;fed fugien tíbus fe ducem prebuit; caftrad di tía uictoribus relíquít, Deinde cà ín Aliam, prada IRomanís occupatís,fugiendo perueniffet, poení tere neglecti confilij ccepit ,reuo, catodp ín amiícítía Hannibale, om nía ex fententía cíus agere uelle dí cit. Interím nuncíatur eí, Líuium t Menemum Romanum ducem cum octogínta roftratís nauibus ín bellum naualeà fenatu miíTirm aduentare,qua res illí reftítuende fortunz fpem dedit. Itag; príufdg focíz ciuitates ad hoftes deficeret, decernerenaualií prelío ftatuít,fpe rans cladem ín Cirzcía acceptam noua pofleuíctoría abolerí, Hannibalt igitur tradíta cla(fe prelium committítur.Sed nec Afiani mili tes Romanís, neq; naues eoráü pa. resroftratís nauibus fuere: mínor tamé clades ducis folertía fuit, Ro mamnondum opínio uíctoríe ue nerat, ídcirco ín cofulíbus crean dís fufpenfa ciuitas erat.Sedaduer fus Hannibalem ducem quís meliorquam A frícaní frater creare, tur,cum uíncere Poenos opus Scí^ píonum fitc Creatur igitur conful tLucíus Scipio,eíds datur legatus TNeuium Antiochus na uali bello uin ditur à Ros manis, C. ri ulo dafis py ficto. tPublius Scipionis ma gnanimitas. 358 IVSTINI frater. Afrícanus, ut íntellígeret Antíochus,non maíorem fiducia feín Hannibaleuicto, quam R.omanos ín uíctore Scípione habe re. Traijciétibus ín Aliam Scipío. níbus exercítü, íam utrobíq; pro. flígatü belli nuncíatü eft ,uíctüd Antíochü terrefirí, Hannibalem naualí bello inuenerunt, Prímo gitur aduentu eorum legatos pacem petétesad eos Antiochus mít tít,peculíare donum A frícanoferentes ípíius filiiquem rex paruo nauígio traífjcíentem ceperat. Sed Afrícanus príuata beneficía à rebus publicís fegregata díxit,alíadg efle patrísofficia, alía patríze iura, quz non liberís tant, uertietíam uíta ipfi preponant Proínde gra tum fe munus accípere, príuatodg ímpédío muníficetíz regísrefpon furum.Quod ad bellum,pacemdg pertíneat,nihil nequegratíz dari, neque de fure patríz decidi poffe rcípodit.NNam neque de redímen dofilio unquam tractauít ,nec fe. natum de eo agere permifit,fed ut dígnüi maíeftate eíus erat,armís fe receptutü filium díxerat. Poft hec leges pacís dícun&ut Afia Roma níscederet, cotentus Syríz regno eflet, naues uníuerfas, captiuos& trásfugas traderet(umptücg omne 4 belli HISTOTmRICI Hannibal pofteaquam eft ei denunciati; milites regis ett deulos c7 occultos obfevuave exitus, ut effugere nó poffet, uenenit quod multo ante prie paratum ad tales babebat ca fus popofcit. Porró Thermo pole apud quas memorata pugna füit commijfa, funtin Gracia in mte Octa; qui ab oriente in occidentem exten fus;in cacumen extollitur, et in rupes acutas pracipitesq; finitur;et paru anguftumq; uiatoribusá littore Locvospe tentibus eg ex The[Jaliavee linquit tranfitum, utin quis bufdam locis uix uebiculum agipofrit:qui trafitus ple, id ef;porte cz angufliz uoz cantur. Et quoniam iuxta ils las fauces aque calide fcatus rii t,ideo à caliditate portari nomen indit&eft De bis Lie uius lib. 6. fic fcribit: wgum "Tbermopylarà: ita mediam Graeciam dirimit, ut Apocni nidorfo Ytalia diuiditur. Et quia aqua calide in ipfis fau cibus funt,idco T bermopyle locusappellatur, mobilis Laa ecd«emoniorum aduerfus Per fas morte magis memorabili, quám pugna. à lion 9 ao |O Í LISER e qlion.] Hee c]? Troia ciuitas que fita fuitin Troas deregione,quam Ptoleimeus minoré Pbrygiam appellat. Alij Myfie tribuit, que ad occidentem fubiacelytota ma riexpofita. In ifla it4q; regio ne Vion,que cy Troia, nulle quingentis pafibus à portu diflans,omnium que fub fole funtinfignifima. f€ Eue menes rex.] Fuit Eumenes ifle rex Bübynie,ut infrális bro 35. patet. XXXI, bellí Romanísreftituetet. Que cü nuncíata Antíocho effent, nondá íta uictum fee(le refpondit, ut fpo liarí feregno pateret,bellítg ea írrí tamenta, non pacis blandímenta effe. Igitur dumab utroqy bellü pa raretur,X íngre(li A(iam Roma: ní, Ilion uenitlent,mutua gratula tío lHlienftum ac Romanorü fuit, Ilíenlibus Aenea,cxterosdg duces àfe profectos, R omaniís fe ab hís procreatos referentibus. Tanta: letítía omniüfuit,quanta eífe i longum tempus ínter parentes& liberos folet. IuuabatIlienfes nepotes fuos,occídéte X A^ fríca domíta, A fiamut auítum regnü uendícare, optabí^ lem Troíx ruinam fui(Iedicentes,uttam felíciter renafce tetur.Contrà Romanos auítos lares& íncunabula maiorum,templaq; ac deorum fimulachra,ínexplebiledeft^ deríum uídendi tenebat. Profectísab Ilío R omanís,!Eu. menes rex cüauxilijs,R omanisoccurrít.NNec multo poft preli&eft cii Antiocho comiffum,cü ín dexteríore cornu, pulfalegio R.omana,maíore dedecore dj perículo ad ca ftra fugeret. M. A emiliusttribunusmilitiad tutela cafiro t4lij,triginta rürelictus,armare fe milites fuos,et extra uallà progredi: millibus relie íubet;ftríctist gladijs fugíéubus mínarimoríturosdíces dis. nífi ín pralí& reuertant,infeftíoraqy fua d hoftíücaflra ínu£turos, A ttonitatáto perículo legío, comitàtibus comí lítoníbus quí fugere eos prohibucrat ,ín pradliüreuertít: magnactp'cede edita ínitíü uictoríe fuít.Carfa hofti L.mil lía,capta x milla, A ntíocho pacé petétí nihil ad fuperío 259. Ronmanoruct Ilienfi cógra tulatio, res códitiones additi, Africano pradícante,neg; Roma,» nisíiuíncant animos mínui,negy li uíncatfecundisrebus» z Afiam Trialoyuiolen tas mellian inter MefJenios c Achb&os. 260 IVSTINI HISTORICI infolefcere.Captas cíuítates inter focíos díuifere;muneris Romaníaptíoremteloríam,d pofleffionestuoluntarías: iíudicantes.Quíppeuictoríz gloríam Romano nomíni: uendicandam,opum luxurià focijs relínquendam, IVSTINI HISTORICI LIBER/ XXXII. E Delpbico bello,ift quo Galli proftrati 1/5/—5 WIS manaiímpulerant,ui fuerunt,ut à principio buius T e) Ys ctocodem,folíaduer librifcribitu. fuprà libros. ixs3(usRomanos,tuírí multa imuenis. b(Inter bus impares, et omní auxílío de- MefJenios«z Aches.] Po ftítutí remanferant,|'ec multo— fuli funt Peloponnefi-Eftee poft uíctilibertatem quam illiba, mimuna Acbaia in Pelopon tamaduerfus domínatíoné Athe— néfo, alisextra. Porro de pu níeníi& Spartanorum,ínter tot| gra eorit foribit Plutarchus Graciz cíuitates foli retínuerant, uita Pbilopamenis. amiferunt.Quaz condito tanto illis amaríor,quanto feríor fuítyreputatibus tempora ílla quibus tantís Perfarum opibus domefticis uiribus reftiterant, quibus Gallorum uíolentíam À(iz Italíedy terribilem Delphíco bello fregerant:que fola gloríofa recordatio maius defiderid liber tatís augebat. Dum hac aguntur, medío tempore? ínter Meflenios& Achaos de príncipatu prímo contentio, mox bellum ortum eft.In eo nobilis Achzorum Phílo^ poemenes imperator capit;non quía pugnando uítze par ceret,fed dum fuos ín prelium reuocat, ín tranfitu foffze equo pracípitatus,a multitudine hoftium oppreffuseft, Quem iacentem Meffenij,feu metu uírtutís,uel uerecun dia dígnitatis,interficereaufi nonfuerunt.Itaque uelut ín illo omne bellum confecilfent, captiuum per uníuerfam cíuíta " o M i^] '0 20 30 LIBER: XXKIL 26t ciüítatem ín modum triumphícírcüduxerunt, effufo obuíam populo,ac fi fuus,non hoftíum imperator aduenta, retnecuictorem A chzíauídíus uidiflent, quam uíctum hoftes uiderunt. Igítur eundem ín theatrüá duci fufferüt, utomnescótuerenturquem potui(le capí incredibile fin eulís uidebatur. Deinde ín carcerem deducto, uerectidía magnítudinis eíus uenenü eí dederunt:quod ílle latus, ac fi uicillecaccepítquafito príus, an t Lycortas pracfectus Achzorum,quem fecundumà fe efle fcientía reí milítarís fciebat ,íncolumís effugiffet. Quem ut accepít euafifIe, nonín totum dícens confultum male A chaís,expirauit. INec multo poft reparato bello Meffenij uíncuntur, poe, nasd ínterfectí Phílopoemenís pependerunt. Interea ín Syríarex Antíochus,cum graui tributo pacísa Roma, nis premeretur ,& uictus oneratusdy eflet(eu ínopía pe. cunía compulfus,feu auarítía folícitatus,quía fperabat fe fub fpecie tríbutaríe neceíTitatís excufatíus facrilegía com miflurum,adhíbíto exercítuynoctetemplum? Dodonzi b€ Dodoneilous.]A« louis aggreditur: qua re prodita, lij Dindymei bic legendum. concurfu incolarum cü omní mili contendunt. Strabo Belitem| tía ínterficitur.R omae cum multe plan fpoliantem Antiochum| Grecie cíuítates queftà de íníurijs Barbarorum concurfuinter^. Philippi regís Macedonum uenif emptum fcribit.Cetert que. fent ,&& difceptatio infenatu ínter de Perfo ez Demetrio bic. Demetriü Philippifilitique pater feribunturapudLiuium m| ad fatisfaciendü fenatui miferat, SC utriufas oratione pudcherris. legatos ciuitatum eflet, turba que. mé dejcriptainueniuntw.— telarum confufus adolefcens re penteobticuít, Tuncfenatus uerecundia eius motus, qua príuatím etíam antea cum obfes Roma efletcharus om nibus fuerat,caufam illí donauít,atqy íta modeftía fua De metríus ueníam patrí,non fure defenfionis, fed patrocínío pudoris obtinuit; quod ípfi decreto Mi fignifi3 Philopormtez nes à Meffee nijsueneno ne catur. TLycorias Quod uigine ti annis folue ret. Tadmittit Demctrij[i teritus. 262 IVSTINI HISTORICI catum eft,ut appareret non tam abfolutum regem, df do: natum filio patréqua res Demetrio non gratiá legatio^ nís,(cd odíüobtrectationíscoparauít,[Nam apud fratré Perfeü zemulatío illí ínuídíam contraxít,&C apud patrem nota abfolutioníscaufa,o(fenfa fuítíndignate Philippo, plus momentíapud fenatá perfonam filij autorítatem patrís,ac dígnitate regiz maieftatís habuifle. Igit Perfeus perfpecta patrís egrítudíne, quotidie abfenté Demetría. apud cü crímínari,& primo ínuifum,poft etíam fufpectü reddere,nücamícitià R omanorü,nücprodítíoné ei patrís obíectare. Ad poftremü ínfidías fibí abeo paratas cofin gítad cuíus reí probationé immíttit índices,teftes fubor, nat,& facínus quod obíjcíttcofirmat:quibus rebus patre cópulfoad parrícidiü, funeftam omné regíà facit. Occifo Demetrio fublatods emulo,nó negligétíor tantü Perfeus ín patre,uerumetía& cótumacior eratnec hzredé regní, fedrege fe gerebat, Hís rebus offenfus Philippus,impati. entíus índíes morié Demetrij dolebat;tüc& infidijs fecír cunuentü fufpicarí,teftes indícesq; torquere. Atg íta cognítafraude,nó mínusfcelere Perfeiij innoxía Demetr) morte crucíabat;peregiffetgs ultíoné,ní(i morte preuétus eíIec.IN3 breui poft tepore, morbo ex agrítudine aními cótracto deceffit,relício magno belli apparatu aduerfus Romanos, quo poftea Perfeus ufuseft. Nam& CGaallos Scordifcos ad bellí focíetaté perpulerat,feci(letds R.omanís graue bellum,nifi decefliffet. Nar que Calli bello aduerfus Delphos ínfelícíter gefto,ín quo maíorem uím nu mínis dj hoftium fenferant;amiffo Drenno duce, pars ín Afiam,pars ín Thracíam extorres fugerant. Inde per eademueftigía qua uenerant,antí^— c seovdifcosis.) Memi quam patríam repcetiuere Ex hís nitet Ptolemeus tabula quin parsquadam ín confluéte Dau. ta Ewope, scordifcorii, Ho bij&C Sai coníedic,*ScordífcosQg| die uocantur Rafci; udgà Íe Rélzctt, 1o 20 3o CES NC Cv LIBER Ruetzet, qui babitant circa inei: conjiuenttam Sat eg: Dattz bij. Teciofagos ucro. idem Ptolemaeus uocat Tectfa» ces, poníitque inter. ciuitates eorum Narbonem«7 To» lofam. d€ Cymbrici bel - li] inferiores Germani qui **O 20 3o inundatione. oceani. fugati, Gallias atque Ytaliam dif fent. fedes fenatu Romatto petierüt,à quo repulfi armis petere. conflituerunt, quod precibus impetrare nequiues rant. AClum eratdc Romae tiis, ifi Marius illo feculo contigifJet,à quo primum a« pud aquas Sextiasmox pro pc Atbefim debellati,eo ad internecionem redacti funt. Hi fecundi Diod.uocati funt quoq; Cimerij ob id quod ves motiorcsefient à nobis,et pro pterca apud inftros effe pus tarentur. e.€ Spoliatis 1s firis-] Bi. atcini funt Venez tis,in littore naris Adriatici babitantes. *xxX. 265 feappellari uoluit. l'edtofagi autem cum in antíquá patríam T'olofamueniffent,comprehefid pe^ fiifera lueeflent;non prius fanítatem recuperauere,quàm arufpícü refpofis monitíaurum argentüd bello facrilegijstg quafitü, in T olofenfem lacum mergerent:quod ,omne magno poft tempore Cz, pío Romanus cofulabftulit.Fuereauri podo Cx.millía;argéti pon do quínquíes decíes c. míllía. ád facrilegiü caufa excidijt Corpíoni, exercituid; eiuspoftea fuit. R oma nosquog;^Cymbrici bellí tumul tus,uelut ultor facr« pecuníz infe cutus eft.ex géte Tectofagorü no medíocrís populus prade dulcedí ne Illyrícà petíuít,*fpoliatisq; L Íirísín Pannonía cófedit. Iftriorá gentem fama eft orígínem à Colchís ducere, míflis ab Aceta rege ad Argonautas,raptoremq filice perfequendos:quí utà ponto íntrauerunt Iftrum;alueo Saí flumí nís penitus inuecií;ueftígía Argo nautarum ínfequentes,naues fuas humerís per íuga montíum ufque adlíttus Adríatíci maris tráftulerunt,cognito quod A rgonaute ídem propter longítudinem nauts priores fecif fent: quos utaduectos Colchi non reperíunt)fiue meture gís,liuetadío longe nauigationís iuxta Aquileíam cofe, dere,líirídj ex uocabulo amnís quoà marí conceflerant, Aurum Tos lofanum. tSeruilio Yflriorà origo 264 IVSTYNI HISTORICI p«corum wi appellatí.Dací quoquefoboles Getarum funtquí c o, litum ignomi lore rege aduerfus Baftarnas male pugnaflent, ob ultío, nis. nem(egnítíz capturífomnum capita loco pedum pone, re iuffu regís cogebátur,minifteríadg uxoribus,quze ipfis antea fieri folebant,facere.'Neque hac ante mutata funt, quam ígnomíníam bello accepta uirtute delerent. Igitur Perfeus cum ímperío Philippi patris fuccefliffet, omnes has gétesaduerfus R.omanosinfocíetaté belli folícitabat; Interím ínter Prufiam regem,ad,quem Háníbal poft pa cem Antíochoà Romanís datá. profugerat,& Eumene bellum ortü eft,quod Prufias Hanibalis fiducia rupto foe dere prior íntulit. Nang: Hannibal,cii ab Antiocho Ro maní ínter cxteras condítíones pacís dedítíonem eíus depofcerent,admonítus àrege,in fugam uerfus Cretam de; fertur: ubí cum díu quíetam uítam cgíffet, ínuídiofumdg fe propter níimías opesuideretjamphoras plumbo reple tas ín templo Díanasquafi fortuna fue prefidía depofuit: atque íta níhíl de illo folicita ciuítate, quoníam uelut pi^ gnus opes eíus enebát,ad Prufiam cótendítauro fuo ín fiatuís quas fecum portabat ínfufo,ne confpecta opes uí tz fue nocerét. Deíndecum Prufias terreítri bello ab Eu Hanzibal c4 mene uictus cíTetpralíumq ín mare tranftuliffet, Hanni icis inmazes bal nouo commento autor uíctoríz fuit, Nam omne fer ferpétibusuin. pentínum genus ín fictileslagenas coníjci íuflit,mediody eit. pralío ín naues hoftíü míttít.Id prímum Ponticís rídicu lum uífum,fictilibus dímicare,quí ferro nequeat. Sed ubí ferpentíbusreplerí nauesccepere,ancípití perículo círcü uentí,hoftí uíctoríam ceíTere.C) uz ubí Romae nuncíata funt,mííTià fenatu funt legati,quí utrügy regem ín pacem cogerent, Hannibalem depofcerent. Sed Hannibal re cogníta, fumpto ueneno ,legatíonem morte preuenit. Inlignís hícannus tríum toto orbe maxímorum imperatorum fuit mortibus, Hanníbalís,Philopoemenís,& scí pionís t9 10 3o LIBER XXXIII 265 pionis Africani, Ex quibus coftat Hannibalem nec qua Italía cum Romano tonantem imperío contremuít ,nec cumreuerfus Carthagínem fummum ím períum tenuit, aut cubantem ccenafle, aut plus fextarío uíní indulfiffe, pudicítíamrg eum tantam ínter tot captíuos habuiffe, ut ínA frícanatü quís negaret. Moderationís certe eíus fuit, Mortuus efl utcum diuerfarum gentíum exercítusrexerít neg; ínfi^ Hánibd 70. «dijsfüorum miílítum(it petítus unquam,negy fraude pro, 4t4tis[ue aa dítus, cum utrunque hoftes(epetentaffent.", d IVSTINI HISTORICI LIBER XXXIII, vmin boc libro mena tio fiat initifet finis re gri Macedotiici, fciédi quod t ESINORE quídem re"rum motu Romaní /B IMacedonicü dà Pu Hermannus COtractus in fuo y nicum bellum geffe* Cbrottico fcribit,regnii Mas 7 er ütfed tanto claríus, 1o cedotickitchoafe anomi, quAto nobilítate Macedones Poe disis5.quifecundumeusi: nosanteceffer unt,Nam cum glofuitj amus ante Chriflünais, ria orientís domítitum auxilfjs o. 756. Ponó Eufebiusin yo. mniíumregüíuuabitur.Itag; Ro. Chronico biteponitregi ma. maní& legíones plures numeccedonie Mei ch ro confcrípferunt,& auxilía à Ma füit Gramaus,quem 1ufinus. finiffatege Numidarum, ceterísdg C? Hermannus uocat Caras. focijsomnibustacceperüt& Eu^ facciueruni mon:feciidus Cms, tertius meníregi Bithyníe denuncíatum "T»rimat,et reliqui fucceden ut bellà fummis uiribus íuuaret. 39 tcs, Perdica, Archeus, Philip Períeo prater Macedonícü exer, pus; Europs, Alceta, Amyn| citum inuíctae opíníonis,decennij Odlingétostri tas, Alexander, Perdicas, Ar. belli fumptus,à patre paratus,ín ticimodiosha chelaus,Orefles, Archelaus, thefauris,& ín horreíserat, Qui, buiffe Plutar Amyntas Paifanias, Amy. bus rebus inflatus,& oblitusfor, cu fcribit, Pugna Acmy lij c» Perfei «d Efona ez Lycit amnes, M.Catoexes plá militaris fortitudinis et mirabilis aue dacie. 166 IVSTIN!I HISTORICI tunz paterne,ueteré Alexádriglo— tas Argeus, Amyntas, Alee ríico(iderarefuos iubebat Príma— xáder, Ptolemaeus, Perdicas, congreffio equítüfuit,quauictor Philippus, Alexander Mae Perfeusfufpéíam omniü expecta| gnus, ArideusCofiader, An tione ín fauore fuítraxít; milit ta^— tigonus C7 Alexander, Dee menlegatosadcófulé,quipacépe metrié, Pyrrhus, Lyfimae terent, quá patrífuo R omanieti bu, Ptolomeus, Meleao uícto dediffent, impéfas belli lege| gros, Antipater, Sofibertes, uícti fufcepturus.Sed coful Sulpí- Antigonus Demetrius, Anti tius non mínusgraues dj uíctole, gomisPbüppusPers.— ve ges díxit. Dü hecaguntmetu tam perículolibelli Roma ni Aemylíü Paulü cofulem creàt,eídj extra ordine Mace donícü bellá decernüt:qui cá ad exercitü ueniffet, non ma gnámorá pugna fecit. Pridie dj confereret bellánocie lu na defecit. T'rifte id oftentü Perfeo omnibus prafagienti bus,finéd; Macedonici regni portendi uatícinantibus.In ea pugna M. Cato Catonís oratoris filius dü inter confer tílimos hoftes ínligníter dímícar,equo delapfus pedeftre preli&aggredíg.INà cadenté manipulus hoftíü cá horrído clamore,uelut íacenté obtrücaturus círcüfteterat. At ille ze cítíus corpore collecto magnasftrages edídit.Cá ad unü opprímendü undeciig; hoftes couolarét,dà procerü que dam petít,eladíuseí t manu clapfus,ín media cohortého ftíü decídit:ad que recuperandü umbone fe protegens,ín, fpectáte utrog exercítu,ínter mucrones fe hoftíti immer fit;recollectod gladío,multís uulnerib.exceptís,ad focíos cü clamoreomníü reuertit, Huíusaudacià caterí imitati uictoría peperere. Perfeus rex fuga cü dece míllibustalen tüm Samothracíá defertquem Cneus Octauíus ad perfe, quendá mií(lusà cofule,ctü duobus filijs Alexadro etPhü 5o lippo cepit,captüq ad cófulem duxit. Macedoníaà Cara no, quí prímus ínea regnauit, ufq; ad Perfei tríginta regeshabuít;quorü fub regno fuit quídéannis üoningenee, i LIBER XXXIII 167 & x xii fed recünonnifi C x c r1, annís potíta.Ita cum índítione R.omanorü cefliffet, magiftratibus per fingulas cíuítates coftitutis libera facta eft, legesq: quibus ad^ huc utítur,a Paulo accepit. Aetolorü uníuerfarum ur^ bium fenatus cá coniugibus& liberís,qui dubia fide fue rant,Romá& miflus,ibíc ne ín patría aliquid nouaret díu detentus,zgretg per multos annos legationibus cíuítatü - fenatu fatígato,in patríam quifqy fuam remiffus eft, LH] £O 8o IVSTINI HISTORICI LIBER XXXIIII. Gitwinboclibro de ermppuu O: NIS ac Macedoy ws Acbzorü, TID NA níbus fubactis, Aeto quipopulifuerütPelopónefi, 21, lorüdg uiribus prínci, «lio nontine Achiui diti, u» /^| pücaptíuitare debilita troque fcilicet nomine ab A» Itís,foliadhuc ex Grae chaía deducto. Alij tam? di» cg uniuer(a A chaeí nímís potétes clit per Acbeos intelligi eos tüct€porís Romanísuidebanüno quiin Achaiaexteriori babi propter fingularü ciuítatü nímías tant,quorá caputdicit füllt| opes fed propter cófpirationeuni Corinthii flo fitam.— ver(arü. INàqg Achaei lícet per ciuí rates uelutí per mébra díuifi fintjunü tamé corpus, unü ímperíü habet(ingularüdy urbíü perícula mutuis uíribus propul(ant, Querentíbus igit Romanís caufas bellí, epe ftiue fortuna querelas Spartanorü obtulít, quorü agros Acheípropter mutuü odiá populabant.Spartanís à fena tu refpo'um eft,legatos fe ad ínfpícíédas res focíorü,& ad íniuríi demendam ín Grecíà mifluros:fed legatís occulte mádata data funt,ut córpus A cheorü diffoluerent, fingu lasqy urbes proprij íurisfacerent,quo facilius ad obfequia cogerent:& fi qua urbescotumaces effent frangerent. Ig it legatí omniüciuítatü príncipibus Corínthü euocatís, de^ cre:um fenatus recítant,quod confilij habeant apertunt, Expedireomnibus dicunt,ut fingula cíuítates leges fuas, Lz Achaici bell origo. Acbeord inz confulta teme rita, Corinthus dis yuiiur. 268 IVSTINI HISTORIC! & iura fua habeat. Quod ubi omnibus innotuit, uelut ín furorem uerfi,uníuerfum peregrínü populum trucídant, Legatos quoque ipfos Romanorum uiolaffentnifi audi to tumultu trepídi fugiffent. Hzcubí Rome nücíata funt ftatím fenatus Mummio confuli bellum A chaícum de; cernít; qui extéplo exercítu deportato,€ omnibus ftrenut prouífispugnádi copíam hoftibus fecit, Sed Achzi uelut?níhil negocij Romano bello fufcepifTent,íta apud eosneglecta omnía& foluta fue,— a€ Nibil negocij.] vie re, Itaque predam ,non pralíum— ifunt primum Acbeià Me cogítates,etuehículafpolía hofrtíü telo adr bermopylas;po[tre reportanda duxerüt,& coníuges"o in/Ibmo à L. Mumumio liberosd; fuosadfpectandacerta— confdle. mína ín montibus pofuerunt, Sed prelío commiíffo,ante oculos fuorum czfi,lugubte hís fpectaculum fui,& ra^ uem luctus memoríam relíquerunt. Coníiuges quoque et liberíeorum de fpeciatoribus captíui factípraeda hoftíü fuere, Vrbs ipfa Corínthus díruíitur,populus omnís fub corona uendítur,ut hoc exemplo caterís cíuitatíbus me^ tus nouarum rerum ímponeretur, Dum hacagunt, rex Syríe Antiochus Ptolemao maiori fororís fuz filío regí Aegypti bellum ínfertfegníadmodum,& quotídíana lu xuría íta marcido,utnon folum regíz maíeftatís officía íntermítteret,uerumetíam fenfu homínís nímía fagína ca rerct, Pulfusígítur regno, adfratrem minore Ptolemaü Alexandríà cofugit;partícipatody c&i eo regno, R omá legatos ad fenatum míttunt;auxilía petunt, fídem focíeta: tís implorant. Mouerefenatum precesfratrum. M íttítur igitur legatus Pub.Popilíusad Afitiochum,qui abftínere cum A egypto;aut Íiíam íncefliíTet, excedere iuberet, Cum ín Aegypto eum ínueniflet,ofculumd; eí rex obtu líffetINam coluerat ínter cxterosPP. Popilít Antiochus cum Romz obfes effet) tunc Popilius facefIere ínterím : príuatam i] L1. 30 170 20 3o LIBER XXXIIIL 269 b. CPriustonamiciti.] Ppríuatamamicítíam íubet,cum Exemplum prudentiscycon| mandata patríz intercedant: pro^ fiantis uiri eft Popilius, qui latod fenatus decreto,& tradito, priuata amicitie in publio^ cam cunctaríregem uíderct,conrcgociorationembaberines| filtationemdpadamícosreferre;i^ tiqua equam cenfet, bí Popiliusuírea quam in manu c COfliantacitu.]Qui gerebat,amplo círculo ínclufum, dam hic contenduntficlegn amicos capere,& confülere iubet, dun; boffis tacitus naut cot— nec príus inde exírequam refpon feendit, AEIAUS miento T4.(im fenatuídaret, aut pacem,aut nifi fle indicat Offiamlegen^ bellum cum Romanis habitur. dum, non boflis, Ef autem Adeo; hacafperitas animumre, Offia urbs in oftijs Tyberi» gísfregít,ut paríturü fefenatui renis fita, baud proc à Roma Íponderet. R euerfus ín regni An na urbe difluns, tíochus decedít, relí&o paruulo admodum filio:cuícum tutores datí à populo effent, patruus eius Demetríus,qui obfes R ome erat.Cognita mor te Antíochí fratrís fenatum adijt,ob(idemtü fe uíuo fra tre ueníffexquo mortuo,cuíus obfes(it fe ignorare. Dímit tí ígitur fead regnum petendüzquü eflequod ficutí íure gentium maíorifratrí cefferítita nunc fibi, quí pupillum etateantecedat,deberí,Cü feno dímitti anímaduerteretà fenatu,tacíto íudicío tutíus apud pupilla quam apud eü rcgnum futurü arbítrante,fpecie uenandi ab urbe profe; Cus' Oftíam,tacítuscumfugz comitibus nauem cofcen. dit, Delatus in Syríam,fecüdo fauore omníum excipitur, regniüd ei occífo pupilloà tutoríbus tradítur.Eodé temporeferme Pruliasrex Bithynía confilium cepít interfi^ ciendi Nícomedis filij,dum confulere ftudet mínoriíbus filijs,quos ex nouerca eíus fufceperat,& R oma habebat, Sed resadolefcentiab hís qui facínus fufceperant,prodit, hortatídp funt, ut crudelitate patrís prouocatus, occupet infidías,& ín autoré retorqueat fcelus;nec difficilis per3 Á bank £227""Wt, y^ 276 necatus. beo bl[ipn / Ais M 14244 4 / p» fin Á IVSTINI HISTORICI fuafio fuit. Igitur cum accítus ín patris regnum uehiffet, ftatím rexappellatur.Prufiasregno fpolíatusà filio, príuatusdp reddítur,etíamà feruís deferitur.Cum ín latebris prifuiflio ageret,non mínori fcelere,quam filium occídi íufferat,à filío interficitur. IVSTINI HISTORICI LIBER XXXV. "m EMETRIVS occu. V pato Syrie regno,no. i uitatísfuz odíum pe zd plíarefines regnífta. tuít, eíam opes augere finitímorü bellís.Itaq; Aríarathi regí Cappa docíz, propter faftíditas fororís nuptías ínfeftus fratrem eíus Ho. /.:4; lofernem per íniuríam regno pul ^. fum, fupplícem recepít: datumdy 7... fibihoneftum bellí titulá gratulac d4ol t^ 7^^ tuseumreftituere ínregnum fta^b f^ W7"2»^ tul mo ,í t, Sed Holofernes íngrato aní nítacum Antiochenfibus pactíone, offen(is tuncà Abentur itt boclbro Hs infignia exépla, un&kin Holoferne, slterü cz ro in Prompalo, Holoftries excaplum eft fumme ingrá titudinis, qui amice exce s pius, exitium molitus eft be» nefaclori fuo. 1n Própalo ine fime fortis bomine,qui fubi» tà ad regale fafligium fubucs Qus, et rurfum inde deiectus eft, difcimus,quod ca que fa cile cquiruntur, facile quoq; amittuntur, Demetrío, pellere ipfum regno;a quo reftítuebatur,con, filium accepít. Quo cogníto, Demcetríus quidem uítz eíus,ne Aríarathes metu fraterní bellí liberaretur, peper^ cít.Ipfum autem comprehenfum, uínctü Seleucíze cuftodíriiubet. Nec Antíochenfes índicío territí,à defectíone deftíterunt,Itaqueadíuirantíbus& Prolemao rege Ae gypti,& Atralorege Afix,& A ríaratherege Cappado, cíz ,bello à Demetiío laceffitisfubornant Prompalum quendam fortis extremx iuuenem, quí Syríae uelut pateinum 1e iQ 39 10 20 LIBER XXXV 271 ternumregnum armís repeteret; ne quid contumeliae deeffet,nomen eí A lexandií índítur, genítusqg ab Antiocho rege dicitur, Tantum odium Demetrijapud om« neserat,ut zinulo eíus non uíresrcegíz tantum ,uerumetíam generís nobilítas cofenfu omníum tribueretur. Igí tur Alexander admírabili uarietate rerum, priftínarum fordíum oblítus,totíusferme orientísutribus fuccinctus, bellum Demetrío ínfert, uíctumég uíta paríter ac regno fpolíat:quanquam Demetrío nec animus ín propulfan. do bello defuít, Nam& prímo przlio hoftem fugauít,& regibus bellum reftítuentibus, multa millía cecídit in acie. Ad poftremum tamen ínuicto anímo ínter confer, tíflimos hoftes fortíífime dímiícans cecidit. Inítío belli Demetríus duos filíos apud hofpitem fuum Gnídium, cum magno aurí pondere demandauerat,ut& à bellí pe rículís eximerentur,& fiíta fors tulillet;ultíoní paternae feruarentur.Ex hís maíor Demetríus annos pubertatís egreflusaudíta Alexádríluxuria,quem ínfperata opes, & aliena felicitatis ornam&ta, uelut captíuum inter fcor torum greges defidem in regía tenebant, auxilíantíbus Cretenlibus,fecurum, acníhilhoftile metuentem, aggre ditur, Antíochenfes quoq; ueterem patrís offenfam no, uís merítís correcturi feettradunt;fed& milites paterní fauore iuuenís acceníi,priorísfacramenti relígionem,no uiregis fuperbía praeferétes,(igna ad Demetrium trant ferunt;atque ita Alexander non mínori impetu fortunze defertus quàm elatus, prímo- praelio uictus ínterficítur, deditque poenas& Demetrío, qué occíderar, & Antíocho cuífus mentítus or, ginem fuerat, Denetrius So ter ulncituy et interficitur. 272 Demetrius à Parthis uicia tur et capitur IVSTINIOXHISTORICI LIBER XXXVI, ker ECVPERÁTO pa. terno regno,Demexw tríus& ipfe rerü fuc, i3] ceffu corruptus uí^ A i tijsadolefcetíze,in fegnítiemlabíturtantumd; contem ptü apud omnes ínertíz, quantü odíü ex fuperbía pater habuerat, contraxit.Itaque cum ab ímperío eíus pafIim cíuitates deficerent, ad abolendam fegnítíae macula, beL lum Parthís ínferre ftatuit. Cuius aduentum non ínuítí oríentís populí uídere,& propter Arfacídae regís Parthorum crudelítatem,& quod ueterí Macedonü ímperío nouípopulíafluetifuperbíam índigne ferebant.Itag; cum& Perfa rum& Elímeoráü, Bactríanorüdg auxilíjs uuaret,multís pralijsPar thosfudít, Ad poftremum tamen pacís fimulatione deceptus, capit, X hoc libro patet d multa pafiim, in biftoz rijs inueniantur, que uera no funt fed folum ex coniectura quadà ab biftoriographis feri pta. Et binc quoq; eft, quod biftorici inter fe plerunq; tam diffoni inueniuntur,in nomiz tibus proprijs,in t&porc atq; geflis;ut à nemine concordae ri queant, Ern Trogus fcribit in boc libro, Yudeorum origi nem fiaffe urbem Damafces nam,cum fecundum ueritate Abrabam pater Yudeorü ori ginem duxerit ex vv Cbals deorum.Caret C7 boc uerita te,quod Abrabá, Mofenatq; 1fracl dicitreges fuiffe; quoda que Ifrael regum unà diuife rit indecemregna, fecidum manerum decem filiorum, traductusip per ora cíuítatum,populís qui defcíuerant,ín ludibrium fauorís oftéditur.Mií(lus deínde ín Hyrcanía, benigne& íuxta culti priftínz fortunx habetur. Dü hac agütur,interím ínSyría Trifo,quí fe tutorem Antíocho Demetrij príuígno fubftítuià populo laborauerat;occífo pupillo, regnüSyría ínuadít: quo díu potitus, tandem exolefcente fauore recentís imperij, ab Antíocho puero admodum Demetrij fratrequií ín À fía educabatur,bello uincítur,rurfusq regnum Syríz ad fobolem Demetrij re uertítur, ww 19 9 TO 26 $0 LIBER XXXvL 27i uertitur.Igitur Antiochus memor,quod etiam pater pro pier fuperbíam ínuifus,& frater propter fegnítiem contemptusfuiílerne ín eadem uítía íncideretaccepta ín ma trimonium Cleopatra uxore fratrís, cíuítates quz ínítío Ératerní imperij defecerat,(umma índuftría perfequítur, domítasig rurfus regni termínís adiecit. Iudzos quoque quí ín Macedoníco ímperío fub Demetrío patre armís fe ín libertaté uendícauerant fübígit,Quorum uírestantzcfuere,ut poft huncnullum Macedonum regem tulerint domeftícísQy imperijs u(i,Syríam magnis bellis ínfe ftauerint. Fuít nancg[udzís origo Damaícena queSyriz nobilí(ima cíuítas eft,unde& à Syrijs regibus genus ex regina Semíramíde fuít:inomen urbíà Damafco rege indítum,ín cuíushonoreSyríj fepulchrum Arathísuxo, ríseius pro templo coluere,deamd exinde fanctí(fima: re ligionís habent, Poft Damafcü Abraham, Mofes, Ifrael reges fuere, Sed Ifraelem felix decem filiorum prouétus, maioribus fuísclaríorem fecít.Itaque populum ín decem regna díuifum filijs tradidit, omnestp ex nomine Iud, quí poft díui(ione decefferat,Iudeosa ppellauít,coliq; eius memoríag ab omnibusíuflit. Eíus portío omnibus ac. ceflerat, mínimustp inter fratres tate Iofeph fuit: cuíus excellens íngeníum ueriti fratres, clàm intercepta, peregrínis mercatoribus uendiderunt: à quibus deportatus in Aypameum magícas ibíartes folerti íngenío percepíffet, breui ipfi t regí percharus fuit, Nam& prodí^ giorum fagacíffimus erat,&(omníorum prímus íntelli. gentíam condidit, nihiltg díuíní iuris humaní eí ínco» gniítum uidebatur, adeo ut etíam fterílitatem agrorum ante multos annos prouíderit; períj(letáy omnis Aegyptusfame, nííi monítu eíusrex edícto feruarí per multos annos fruges íulfiffet:tantady experímenta eíus fuerunt, ut non ab homíne ,fedà deo refpon(a darí uiderentur, n Iudei ab Ane tiocho[ibas di, Iudeorum origo, Tofephilaus, TPhardoni 8ynai mons tfiniffet, malim sabbati inflis tutio. 174 ? Filíus eius Mofes fuít,quem etià prater paterna fcientía hareditatem forme pulchritudo commen dabat.Sed cum fcabie Aegypti, & prurígínem paterentur, refpon fo monití,eum cü gris, ne peftís ad plures ferperet,termínis Aegy ptipellunt.Dux ígitur exulum fa ciusfacra Aegyptiorum furto ab ftulit:qua repetentes armís A egy ptf, domü redire tempeltatibus compulfi funt.Itagg Mofes Dama fcena patría antíqua repetíta,mOtem Syneü occupat, ín quo fepté dierü ieiunío, per deferta Arabic cum populo fuo fatígatus,cü candem'ueniffet, feptímü díem more gentís fabbatü appellatum,ín om ne«uum feiunio facrauít; quo níam ille díes famem illis errorédg finferat. Ec quoníam metu contagionís pulíos fe ab Aegypto me: minerant, ne eadem caufa ínuifi apud íncolas forent,cauerunt, ne cum peregrínís communícarent; uod ex caufa factü, paulatim ín difcíplinam religíonemég conuer YVSTINI:;HISTOR ICH a€Filius eius Mofes fuit." Mofes non à lofepb, fed à Le ui defcendit. Neq; magicasar tes exercuit,ut bic infimulae tur fed miracula uera diuitta uirtute fceit.Quod facra Ae goptiorum furto abflulerit, uerum non eft, fed iu[Ju Dei Acgyptum fpoliauit.1tem in monte Sion non feptem, fed quadraginta diebus ieiuna uit,colloquio diuino itterim rvefocilllaus.. b.£ Avuas.) Hic uidetur fiiffe Aaron,qui primus Iudeorum füit facer dos:at is non filius, fed frater Mofi fut. c«Opobalfas mi.) Eft opobalfamum fuc» cus balami, fcribitq; Yofes phus illud olim creuifJe in te Yicbo. S eritur malicolis ut td tis;et colles infplet uinearum modo, fuftinés fefe fine admi niculis.inira terum. anii eft frugiftra arbufcula illa, proccritasq; eius intra bina cubita fubfiflit, tí.Poft Mofem etíam eíus filius A ruas facerdos facrís A egyptijs,mox rex creatur, fempérque exinde híc mos apud ludaos fuit, ut eo(dem et reges,& facerdotes ha berent, quorum íuftítía teligíone permíxta, íncredibile quantum coaluere.Opes genti ex uectigalib us*opobalfami creuere, quod ín hís tantum regionibus gignitur. E 19 ie 15 $o L'B5ER XXYXyL 273 Eft nanque uallis, quz contínuís montibus uelut muro quodam cincta, ad inftar hortorum claudítur. Spatium locí ducenta millía iugera, nomínelericho dícítur, In ea uallefylua eft€ ubertate€ amcenitatein(ignis.Siquidem palmeto& opobalfamo diftínguit:& arbores opobalíami formam fimilem tpiceís arboribus habent, ni(i quod funt humiles magis,& ín uínearum morem ex coluntur. Ha certo temporeanni balfamum fudant. Sed non mínor loci eíus opacítatís,quàm ubertatís admíratío eít.Quíppecum toro orberegionis eius ardéti(limus fol litibi tepida aérís naturalís quadam ac perpetua opacítas íneft. In ea regíone lacus eft, quí propter magnítudi^ nem& aqux ímmobilítatem, mortuum mare dícítur, Nam neque uentís mouetur ,re(iftente turbínibus bítumíne, quo aqua omnís ftagnatur. Neque nauígatíonís patiens eft, quoníam omnía uíta carentía ín profundum merguntur:nec materiam ullam fuftínet, ni(i quz alumí^ d€Primu Xerxes.) net illinatur, 4Prímus Xerxes Aliud(acre litereinfinuant, rex Perfarum. Iudzos domuit. nempe quod decem tribusca /— Poftea cum ípfis Perfis in ditíoné pliue ducte fuerint pr ve^. Alexandrí Magní uenere, díuá gem A|yriorum in A[5ri« ín poteftate Macedonicí imperij am, C7 alie due tribus p. fuere. A Demetrio cum defcíuif^ Nebuchadnezar, quem no^. fentamícitía Romanorum petifiri uocant Nabucbodoto^/ ta, primi omníum ex oríentalibus for, dutte fuerint in Baby». libertatem receperunt, facile tunc lonam,cy tandem à Co. Romanis de alieno largíentibus, € Dario pernifi redire in Pereadem tempora quibus in Sy ]udeam. ríaregni mutatío ínter nouos re^ gesalternabatur,ín Afiarex Attalusflorentiffimum,& ab Eumene patruo acceptum regnum czdíbus amícorü & cognatorum fuppliíci]s foedabat,)nunc matrem anum, nunc Deronicé fponfam malefícijs corum necatas cófinM a T pineis Mare mortui Tillutatur A'talusvez Pergani. Attali fluidi. populis Ro. bares Attali. Mindum,S«z mium et Colo phonem intel figi, Floris. 276 IVSTINI HISTORICI cens.Poft hácfceleftam uíolentíz rabiem,fqualidam uer ftem fumít,barbam capillumtp ín modum reorum fum mittitinon ín publicum prodírenon populofe oftende, re;non domilztíora conuíuía ínire, aut aliquod fignum fanfhomínís habere,prorfus ut poenas pédere manibus interfectorá uideretur.Omiffa deinde regni admiíniftratíone,hortos fodíebat,gramína femínabat,etnoxía ínno xijs permífcebat,eadj omnía uenení fucco ínfecta, uelut peculíare munus amícis míttebat. Ab hoc ftudio sraríae artís fabrícz fetradíditceterísqy fingedís,& aerefunden^ 1o do;procudendod oblectabatur, Matri deinde fepulchrü facere ínftituitcui operí íntentus,morbum ex folís ardo récontraxít,& feptima díe deceffit, Huius teftamento he res Populus Romanus tunc ínftítuítur. Sed erat ex Eumene A ríftonícus non fufto matrímonío, fed ex pellice Ephefia citharífta cuíufdam filía genítus, quí poft mor* tem Attalí uelut paternum regnum ínuafit Aliam.Cum multa fecüda przlíaaduerfus cíuítates,quae metu Roma norum fe tradere eí cie MGCHMP rex íam ui^ deretur, A fia Lícinío Craffo confulí decernítur, qui ín. ze tentior Attalícae prede quàm bello, cum extremo anní tempore ínordínata acíe praelíum conferuiflet;uictus,poe nasínconfultz auaritíe fanguíne dedít. In huíus locum miffus Perpenna conful, príma congreffione Ariíftonicum fuperatum,ín poteftatem fuam redegit, A ttalicasqg gazas hareditarías populí Romaní nauibus ímpofitas, Romádeportauít, Quod zgre ferens fucceflor eíus M, Aquilíus conful;ad erípiédum Aríftonícum Perpennz, ueluti fuí potíustríumphí munus efle deberet, feftinata uclocítate contendít. Sed contentíonem confulum,mors 3e Perpennz díremít.Síc Afia facta Romano. rum,cum opibus fuís uítía quoque Romam tranfmífit, IVSITINICHISTORICI:7 LIBER XXXVII. NIS ciuitaté in*- APTOAriftonico, Narbonenfi. prouin ad Mafliliefes pro Pho eia fitam, afferunt conditam** cenfibus conditorí^ ante C briflum natum annis|! bus fu is,quorum ut^ 61:.Et clt poflea dirutaefJet|&&22 4 bem, fenatus,et ome vivfian à Phocenfibus inflat. pomé,quod et tc& antea, Antío rata efl; dui Cyri tyrnidem| chi bello infefta cotra populüRo o fügientes,defttuta Grecia manüarma tulerat,dcleri íufferat, finum Malienfium nag. legatos R omá mifere deprecátes, runt: caperunti; ibi ludis! veniacqpijsa fenatuobtinuere,Poft ingenuarum uq, adeo flores hec reoribus quí aduerfus A rííto, re;ut Romani pro Atíica P*/ níc&atryílía tulerant, premía per regrinatione Maffilioticum|.(plata, Miíthridati Pontico Syría peterent gymnafium, ad di mínor,filijs Avíarathísregís Cap faiplinas cape[Jendas. Pot^ padocíz,quí eodem bello cecíderant igitur Mafflienfes facis rat, L ycaonía& Cilícía datz,fide le ueniam obtinere Phoctfiz líordy populus Romanus ín focij xe bus conditoribus[uis à fenas filios, mater ín liberosfuit:quip hu Remana, pehíncparuulo auctum regnum, indeuita adempta. Nang; Laodíce ex numero fex filío-. usum pao. rum, quos uirilísfexus ex Aríarathe rege fufceperat, tí, dices impict4s mens nedíutína regníadmíniftratione adultís quibufdà erga filios. potíretur,quíng; parrícidíali ueneno necauit;unum par^ uulá, fcelerí matrís cognatorü cuftodía erípuitquí poft necem Laodíces(nam propter crudelítaté eam populus extínxerat)folusregno potitus eft. Míthrídates quoq; re pentína morte ínterceptus,filium, quí€ ípfe Míthrída;o tesdiciusefi,reliquircuíius ea poftea magnítudo fuit, ut non fuí tantum temporís, uerumetíam fuperíorís zeratís omnes reges maíeftate fuperauerit, bellad; cum Roma nís per XLv 1,annosuyaría uíctoría efr Quom fummí l3 Prodigia in Mithridatis ortu. Mithridatis in. pueritia perieda et fludia. Scythe uinz cuntur à Mte thridate, 278 IVSTIN!I HISTORICI ímperatores Sylla, Lucullus, cxteríd:,ín fumma Cneus Pompeíus íta uícerunt ut maíor claríordg refurgeret ín reítaurando pralío,damnísq fuís terribilior redderetur, Deníquead poftremum non uí hoflíli uictus, fed uolun, taría morte ín auíto regno fenex harede filío deceffit. Hu ius futuram magnítudinem etíam coeleftía oftenta prae. díxerant.INNam X quo genitus eft anno,X eo quo regna, re prímum capit,ftella cometes per utrücy tempus LXX. diebus íta luxítut coelum omne confBagrare uideretur. Nam& magnítudine fuí quartam partem caeli occupa, uerat,X fulgore fuí folis nitorem uícerat:et cum oríretur, occumberetág, quatuor fpacíum horarum confumebat, Puer tutorum ínfidías paffuseft, quí eum fero equo ím. pofitum ,equítare,íacularíqy cogebàt: quí conatus quum eos fefellifTent,fupra aetatem regente equum M íthrídate, ueneno eum appetíuere. Quod metuens,;antídota fepíus bíbir,& íta fe aduerfus infidías exquifitíoribus remedijs ftagnauít,ut neuolés quidem fenex ueneno morí potue, rít.Tímens deínde neínímíci quod ueneno non potue, rant ferro peragerent,uenandi ftudium finxít. Cuapropter quatuorannos, neque urbís neque rurís tecto ufus e(t,fed perfyluasuagatus eft,& díuerlis montíit regionibuspernoctabat, ígnarís omnibus quibus effet locís,at, fuetus feras curfu aut fugare,aut perfequí,cum quibufda etíam uíribus congredí.Quibusrebus€ in(idiasuitauit, & corpusad omnem uirtutis patíentíam durauír, Adreenídeínde adminiftrationem cum acceffiíict ftatim non deregendo,fed deaugendo regno cogírauít. aque Scy; thasínuictosantea,quí Zopyrona Alexandri Viagníidu cem,cum trígínta millibus armatorü deleuerant,qut Cy, rum Perfarumregem cum ducentís millibus armatorü trucídauerant,qui Philippum Macedonum regem fuga, uerantingeti felicítate perdomuit. A uctus ígitur utribus Pontum 10 zo 39 **o 2o 30 LIB "a€ Potitum.'] Regnum Ponti fccundum Strabonem clauditur ab occidente Haly fünine;ab oriente Colcbide, €7 4 umeridie minori Armez nia.Scciidum Ptol.uero clau ditur ab occa[u ore Ponti cx "Ebracio Bofpboro,à meridie rcgione qua proprie Afia di citur minor, à feptentrione parie&uximi maris. Eius ci uitates infignes funt, C balce don, Nicomedia«7 Nice. 1m boc itque regno fuit Mi tbridates rex, qui diftidenti» bus Romanis fociali bello, Ni eomcdem Bithynia, Aviobar &anem Cappadociaexpulit, Greciam, infulasq; omnes, exccpta Rbodo, occupauit: fedpoflca à Sylla apud Dar danum fufus e à Pompeio wiclus, tandé à Pbarnace fe fio in turre obfe(Tusyuenenum fepfit. ER^ XXXvir'! 279 *Pontum quog;;ac deinceps Cappadocía occupauit, A iam cü quí buídà amicís,tacítusà regno pro« fcctus,nemíne fciente peruagarus eft,omniüq; urbium fitus ac regío nes cognouít. Inde Bithyniam tranfcendit,et quafi íam domínus Aft ,opportuna quxq; uí&oríz fuat meditatus eft. Poft hac ín regni, cü íam perijíle crederet;reuer fuseft,ínuento paruulo filío qué per abfentíam eius Laodíceforor uxord eníxa fuerat.Sed ínter gra tulationé,poft longá peregrínatío nem aductus fui,& filij genití,ueTdlijmetatus neno períclíatuseft.Siquide Lao Laodicis díce foror cum perfjfle eü crederet. feclis. ín cOocubítus amicorum proíecta, quafi admiífTum facínus maíore fcelerecegere poflet,uenenü adueníentí parauít. Quod cü ex ancilla Mithrídatescognouiffet, facinus iínautores uindícauít. Hyeme de^ índeimmínente,non ín conuíuío, fed ín campo:nó ín uacatíonibus, fed ín exercitatióibus:nec ínter fodales,fed inter aequales, aut equo;aut curfu;aut ufrib.cotendebat. Exercítü quoqs fuüiad pare laboris patíentía quotídíana exercitatione du rabatjatqiíta ínuíctus ipfe,inexpugnabile exercítü fecerat. Iníta deínde cü INícomede focietate Paphlagoniíà ínuadit;uictags cü focío diuídit.quam cüteneri à regibus fe natuí nuncíatü effet,legatosad utruncj mifitqui gentem xeíiítuíin príftinum ftatum iuberent, Mithridates cum Mithridatis fcdera e parricidia. 180 IVS$TINY HISTORICI fe parem íam magnitudini Romancecrederet,fuperbore fponfo heredítaríum patrífuo regnum obuenifle refpon dítmírarídy fe qua eí controuerfia relata nó fuerit,fibi referant. Necterrítus mínís Gialatíam quoqj occupat. Níco medes,quoníam fe tuerí íurenon poterat,íuíto regi reddi turum refpodit. Atque íta filium fuum mutato nomíne, Phílomenem Paphlagonumregum nomíne appellat,S&€ quafi(tírpi regízereddidiffet regnum, falfo nomínetenet, Sicludibrío habíti legati, Romam reuertuntur, IVSTINI HISTORICI LIBER XXXVIII. FE ITHRIDATES par à rícídía à nece uxoris 4 iB aufpicatus,fororís al Ti teríus Laodiícesfilíos, cuíus uirum A ríara, themregé Cappadocíz per Goordíum íníidtjs occíderat, tollendos ftatuít: níhil actum morte patrís exiítímans, fi adolefcentes pater, num regnum,cuíus illecupidítate flagrabat;occupaffent. Igítur dum in hís occupatíoníbusuerfat,interím INícomedesrex Díthyníz ua. «uam morte regís Cappadocíam S vnt multi qui Bithynis am ez: Pontum unam fà ciunt prouinciam, aduer(am fcilicet T bracie,et proximá Troadi. At cum Mitbridates Ponti füeritrex,et Nicomes des Bitbynie, quomodo füez vunt uta pruuincia? Et'Troa go uidetur Pontumlock baa bui[fe inter Bithyniaez Cap padociam iuxta mare Ponti cum, etiamfi poft initium bu ius libri dicat, Cappadociam finitimam Bitbynie. inuadit.C)uod cum nuncíatum Miíthrídati fuiffet, per fi, mulatíonem píctatís auxilía fororí,ad pellédum Cappadocía Nícomedem,mittit.Sed íam Laodíceper pactío, nem fe Nícomedi ín matrímontfütradíderat, C)uod segre ferens Míthridates,pralidía Nícomedís Cappadocía ex. pellitregnumd, fororísfilio reftítuit: egregium prorfus facium, 19 20 $9 D-—LIBER.XXxXyIlIt 281 factum,nifi fübfecuta fraus effet. Síquidem ínterie&is die 10 29 $9 bus fimulatfe Gordíum,quo míniftro ufus ín Aríarathe interficiendo fuera: reftituere ín patríam uelle,fperans(i obfifteret adolefcens,caufas belli futuras;aut(i permitte, ret,per eüdem filium tollípoffe;per quem ínterfecerat pa. trem.Quod ubí A ríarathes íuníor molírícognouit, índi gne ferens ínterfectorem patrís per auunculum potí(fime ab exilio reuocarí,íngentem exercítum contrahit, Igi tar cum ín acíem eduxi(lec Mithridates pedítum octogin ta millía,equítum x.miíllía, currus falcatos DC.nec A ría, rathí, auxilíantíbus finítímisregibus, minores copiz ef fentíncertum bellum tímens,con(ilíaad ínfidías trásfert, folícítatod iuuene ad colloquíum,cum ferrum occultat ínter fafcías gereret,(crutatorí ab Aríarathe regío more miííTo, curíoltus ímum uentrem pertrectanti, aít, caueret, nealíud telum inueníret quàm quaereret. Atque íta rífu protectís ínlidijs, euocatum ab amícís uelut ín fecretum fermonem fpectanteutroqueexercítu íaterficítregnum Cappadocíx virrannorumfilío,impofito Aríarathís no míne,additod ei rectore Gordío,tradít.Sed Cappadoces crudelítate ac libídíne prefatorum uexati,à Mithridate deficiunt, fratremd regis& ipfum A ríarathem nomine, ab Afia ubí educabatur reuocant; cum quo Miíthrídates pralium renouat, uíctumd Cappadocí regno expellit, INec multo poft ex grítudine adolefcés collecta ínfirmi, tate decedit. Poft huíus morté Nícomedes tímens,ne IM thrídates acceffione Cappadocíz etíam Bithyniam finiti mamínuaderetfubornat puerum exímíe pulchritudinis quaft Aríarathestres,non duosfilíos genuiffet,quià fena t: V. omano paternum regnum peteret. Vxorcm quogs Laodicem Romam mítttadteftímonium trígm ex Aríarathe fufceptorüfilíorum.Quodubi Mithridates cognouin ipfe pari ímpudentía Gordíum Romam mítIN Mithridatis fran. Colentio res gum de Cape padocie rcs go. talij, vlius 282 IVSTINI HISTORICI tít,qui fenatuí affereretpuerum,cuí Cappadocia regnum tradíderat,ex eo A ríarathegenítum, quí bello Aríttonící auxilía Romanis ferens,cecídiíTer, Sed fenatus ftudía regum íntellígens;aliena regna falis nomínibus dare no luit,& Miíthridati Cappadocíam,& NNicomedií ad fola^ tíum eíus Paphlagoníam ademit. Ac ne contumelía re^ gum foretademptum illis quodalijs daretur,uterque po pulus libertate donatus eft. Sed Cappadoces munus lí bertatísabnuentes,negantuíuere gentem fine rege poffe:atqueíta rex illísà fenatu A ríobarzanes conftituitur, Erateo tempore Tígranes rex Armeníz obfesà Parthís ante non multum tempus datus,olím ab ijfdem ín regnü paternum remií(fus. Hác Míthrídates ad focíetatem Ito. mani bellí,quod olím meditabat, pellícere cupíebat. Ní^ hil ígitur de offenfa Romanorum fentíentem, per Gor^ díum ímpellít,ut Ariobarzaní fegní admodum bellum inferat:& ne quis dolusfubeffe uíderetur filiam fua Cleo patram eíínmatrímoníum tradidit. Prímo ergo aduentu Tígranís, Aríobarzanes fublatísrebus fuís Romam contendít: atque íta per Tígranem rurfus Cappadocía iuris effe Mithridatis coepít.Eodem tempore mortuo Ní comede,etíam filíus eius€ ipfe Nícomedes,regno à Mi^ thrídate pellítur:qui cum fupplex Romam ueniffet, de. cernítur ín fenatu,ut uterqj ín regnum fuum reftítuatur:; ín quod tam& míífi A quílius t Malíus,&& Malthinius le zatí.Hís cognítís IVlíthrídates focíetatem cum Tígrane, bellum aduerfus Romanos geftu— a€ AdCymbros.] Qui* rus fügítpactiqpínterfefunt,utur^ dam putant hic legédum, Ci bes agriqg Míthrídathomínesue| merios,cum Cimbri à Rona ro,& quacíiq auferrepollent, TG/ mis primum apud aquas Sex granícederéc. Poft hec Míthrida,— tiasey deinde prope Athee tes intelligens quantü bellüfufcíta— fim debellati, cy ad interne xetlegatos?ad Cymbrosatos gd cionem redacii facrint. m alo. Lis 20 3o ] : 10 LIBER XXXVIIL 285 Gallogracos& Sarmatas Baftarnasáy 3uxilium petítá mittit.[Nam omnes has gentes cà Romanü meditaretur bellum,uarijs beneficiorii muneribus íam ante illexerat, AbScythía quog; exercitum uenire íubet,omnemdg orientem aduerfus Romanos armat. Nó ígitur magno la, bore A quilíü& Malthíníum A fiano exercítu inftructos uícit;quibus fimul cii Nícomede pulíis;ingenti fauore ci uítatum excipitur. Multá ibí aurí argentídy ftudio ucte, rum regum,magnij belli apparati ínuenít: quíbus ínftructus, debíta ciuitatibus publíca& príuata remíttit,&C uacatíonem quínquennío concedit. Tunc ad concíonem miílítes uocat,eosdg uarijs exhortationibus ad Romana bella,fiue A fiana íncitat, Qua oratione dígnam duxi, cu ius exemplü breuítatí huíus operís ínfererem, quà obli^ quam Pompeius Trogus expofuít:quoníam ín Líuío& Salluftio reprehendit, quod concíones dírectas pro fua ' oratione operi(uo ínferedo,hiftoríe modum excefferínt. £0 FT Optandá libi fuiffejaít,utde eo líceret cofulere, bellum'ne fitcá Romanís,an pax habéda:quín uero fit ínfiflendum impugnatibus, nec eos quídé dubítarequí fpe uíctoríeca reat.Quippe aduerfus latrones fi nequeat pro falute, pro ultíonetamé fua omnes ferrü flríngere.Caeterü quía non id agitur;an líceat quíefcere, non tantii anímo hoftiliter, fed ctíam praelio cogreffis,cofulerequa ratíoneacfpe coe pta bella fuftíneat, Effe tamen fibi uíctoría fiduciam,(i(it illsanímus:Romanosq uínci poffe,cognítum non fibi magís,d ipfis militibusqui ín Bithynia Aquilia,& Mal thíníum ín Cappadocía qum i At fiquidéaliena magis exempla dj fua experímenta moueant,audiíre fe, Pyr rho rege EBpíri,non amplíus d quínq; millibus IMacedonü ínftructo,fufostribusprelijs Romanos. Audire Han níbalem x vr.annos Italie uictorem ímmoratü,& quín ipfam caperet utbem,non Romanorum illí uíres obftiN az Mithridatis oratio«d mi lites generis deliberata, Propofitio. A nece[fario. A facili. Ab exemplis 284 IVSTINI HISTORICI Exenplori tiffe fed domeftico emulationis atque inuidia ftudium, congeries, Aboppore (nno. Audire populos tranfalpínz Gaallíz Italiam ingreflos, maximis eam plurímístqy urbibus poffidere;& latíus ali quanto folum finium quam in A fia,qux dicatur imbellís,eofdem Gallos occupaffe:nec uictam folum dící Ro. mam à Gallis ,fed etíam captam, íta utPuníus illis mon tís tantum cacumen relínqueretur;nec bello hoftem fed precío re motum,CGallorum autem nomé, quod femper Romanos terruit,ín artem uítí(i fuarum ipfe habeat, oni hos quí Afiam íncolüt Cal los,ab illis qui Italiam occupaue, rant,fedíbustantum diftare,origi, nem quídé acuírtuté,genusd pu^ ena ídem habere,tantoqy hís faga cíora efTe íngenía quàm illís, quáto lógíorí ac difficiliortfpacío per Illyrícum Thracíamq; prodíerüt, pene operofius tráfitis illorü fínibus,quam ubí confedere poffefIis. Iam ipfam Italíam audíre fe nunquam,ut Roma condita fit fatis il li pacatam,fed aflidue per omnes annos pro libertate alíos, contrà, quofdam ctíam pro fure ímpertj, bellís cotínuís perfeueralfe, quod àmultís cíuítatíbus Italíae deletos b vnius montis.]Cum Romulus fandaret urbé fecit eam quadrata, inclufitq; bos quatuor montes, Palatini ab oriu, Capitolini ab occafu, Aucntinum à meridie eg Ex quilinum à feptentrione. At cum pofIea per Serui Tule liuxt,ac deinde per diui Aue guflum magis ampliaretur, inclufi funt c7 alij tres mone tes,tempe V aticanus, Quiri nalis,«7 Celius. Vaticanus, quia eft biceps, alio nomine laniculus quoq; appellatur. c€ Bello Marfico.) Mar fipopuli funt Vtalieudtra Pi cenum uerfas Samnites babi tátes,á Marfo Circes filio fie dicti. Solinus fcribit Marforü gentem ferpentibus illefam e[Jc. V ide cap.8* Romanorum exercítus ferro,a quibufdam nouo contu; melíz more fub iugum miíTos:ac ne ueteribus ímmore. mur exemplis,hoc ipfo temporeuníuerfam Italíam* bel lo Marficoconfurrexiflenon íam libertatem,fed confor, tium imperij cíuítatísdg pofcentem, Nec grauíus Sane talíae 10 10 E^] risas iR £o 30 LIBER XXXVIIL 285 Italiz bello,quàm domeftícis príncípum factionibus ur« bem premí;multoq; perículofius accefTiíle Italíco cíuile: belium,fimul& à Germanía Címbros,immenfam íllam ferorum atqueímmiítíum populorum,more procellzil^ luuíem ínundafle Italíam.C)yuorum tametli fingula bel la fuftínere Romaní poflent, uniuer(is tamen obruátur, utneuacaturos quíde bello fuo putent. Vtendum ícítur occafione, rapfenda íncremeta uíríum, ne Íiillis occu. patís quíeueríntmox aduerfus uacuos& quíetos maíus negocium habeant.INon ením quarítur an capienda(int arma fedutrum fua potíus occalionean íllorü, Nam bel lumequídem íam tuncfecum ab illís gerí cceptum,cü fibí pupillo maiorem Phrygíam ademerint, quam patrí fuo pramíum datí aduerfus Aríftonicum auxilíj concefIerant:gétemd quam& proauo fuo MithridatiSeleucus tCallímachus in dotem dedi(Iet, Ouid c Paphlagonia fe decedere íufferunt alterum íllud genusbelli fuifTe? qua nonuf,nonarmís,fed adoptíoneteltamenti,& regü domeftícorum ínterítu,hareditaria patrifuo obueni(let, cum ínter hancdecretorum amarítudínem parendo,non tamen eos mítígaret,quín acerbíus fe índíes gerant, non obtínuifle,Quod enimà fe non prebítum illis obfequiz non Phrygíam Paphlagoníamq dímiílàas, non Cappadocía filium eductü,quam iure gentium uictor occupauerat,Raptam tamé fibi effeuictoríam eíus ab illís,quo, rum nihil eft nifi bello quafitum. INon regem Bithyniz Crefton,ín quem fenatus arma decreuerat, à feín gratía illorum occifum:tamen nihilomínus fmputari fibi,íi qua Gordíus aut Tígranes facíat. Libertatem etíam ín contu melíam fuí à fenatu ultro delatam Cappadocía,quam re líquíis gentibus abftulerunt: deínde populo Cappadoct prolíbertateoblata Gordíum regem orantem,ideo tan. quam amícus fuus eflet,non obtinuifIe, Nícomede prae N 5 Fpilogus bue ius argumeti. 1Callinicus vVocatin inui diam Ronde nos. Collatio fue €7 Romano: vum originis. 266 IVSTINI HISTORICI cepto illorum bellum fibi íntuliffe,quía inultus erít M, thrídates,ab ipfis uentum obuía,& nunc eam fecü bellan dícaufamillísfore,quod non ímpune fe INícomedi lacerand faltatrícís filio prebuerít. Quippe non delícta regà illos,fed uíresac maieftatem ínfequi:neq ín feuno,fed in alijs quoq; omnibus,hac femper arte grafTatos.Síc&auü fuum Pharnacem per cognatíonum arbitría, fuccedane, neum regí Pergameno Eumenídatum.Sícrurfus Bume nem,cuíus claflibus prímum ín A(i3 fueretranfuectí,cuíuscxercítu magís quam fuo,& Magnum Antíochü,& Gallos ín Afia,& mox in Macedonia regem Períem domuerant,& ipfum pro hofte habítum,eícy ínterdiciü Ita; lía,& quod cum ípfo deforme fibí putauerant, cum filío eíus Ariftoníco bellum geffi(fe.Nullíus apud eos maíorad Matiniffzeregis Numídarum haberí meríta. Huic ímputariuíctum Hannibalem,huíc capta Syphace,huíc Carthagíné deleta, huícínter duos íllos A frícanos tertíü feruatorem urbís referrí/Tamen cum huíus nepote bel^ lum modo in Afríca geftüadeo ínexpíabile,ut ne uíctum uídem memorie patrís donarent,quín carcere ac tríum phí fpe&aculü experíretur. Hanc íllos omníbus regibus legemodíorum diíxi(lefcilicet quía ipíi tales reges habue rínt,quorum etíam nomínibus erubefcant,aut? paftores AboriginüautarufpícesSabíno,^4 qPaftoresaboriginit.] rum, aut exules Corínthioriü, aut fimulat Mütbridates per feruos,uernasdg Thufcorum,aut, hec uerba Romanos, quod quod honoratiífimum nome fuít tam vufticum babuerint inia interhos,Superbos,atqg(ut ípfife— rion, e colludes quedar runt)conditores fuoslupa uberí-— fuerint abicclorum bominit, busaltos:ficomnem illum popu.| paflores, exules, uere, lu: lumluporüanímos habere, ínex.— pe; uberibus aliti, ey iant plebiles fanguínis,atqy imperij dí^— cótendat fibi fubijcerereges uítíarücg auídosacíeíunos.Seau-— nobili prognatos fanguinc. tem, 1: 1:0 ;a 130 £o 30 LIBER XXXVIIr 287 tem feu nobilitate illís comparetur ,claríorem illa collu. A fuorauuir uie conuenari effe,quí paternos maiores fuos à Cyro,Da ríod,conditoribus Perficí regni, maternos à Magno Alexandro ac Nícanore,Seleuco, coditoríbus imperij Ma cedoníci referat:feu populís eorü conferat fuos,earum fe gentíum effe,quz non modo Romano ímperío fint pa res,fed Macedoníco quoq; obftíterint. Nullam fubíecta rum[ibi eentíüexpertà peregrína imperia, nullis unquá nift domeftícis regib.paruiffe. Cappadocia uelint, an Pa phlagoni recéfere,rurfus Pontüjan Bíthynia;itemti Ax menia maioré,minorédquarügentíum nulli neq; À lexander ille quítotà pacauít A fijnec qui(ua fuccefforü ciusaut pofterorüattigiffet.Scythía duos tunquiante fe regesnon pacare fed iantü íntrareaufos Darium& Dhí lippü;egre índefuga fibi expediffe,unde ipfe ma gni par tem aduerfus R omanosuíriü haberet:multoqy fe timidi us ac diffidétíus bella Pontíca ingreffum, cum ipfe rudis actyroeflet.Scythíz prater arma,uirtutemq aními,loco rumquogy folítudínibus uelfrigoribus ínftructe;per que denunciaretut ingens milítíz labor ac perículum; ínter quas difficultates ne fpes quídé pramij foret ex hofteua^ go,nectantum pecuníz fed etíam fedís ínopí. INüc fediucrfam bellí conditione ingredi, Nam neq: coelo A fie effe temperatíus aliud,necfolo fertilíus,nec urbíum multítudíneamoeníusimagnamtqy temporis partem,non ut mili tíam fed utfeftum diem acturos,bello dubíà facili magís an uberífi modo aut proximas regni A ctalící Opes, aut ueteres Lydíz Ioníad adierínt, quas non expugnatum eant/fed poflefTum:tantüt fe expectet auída À fia,ut etia uocibus uocet,adeo illis odi R.omanorá íncuflit rapaci^ tàs proconfulü,exactío publícanorum,calumniíe litíum, Sequantur fe modo fortíter,& colligat quid fe duce pof, lit elTicere tantus exercitus,quem(ine cuiufquam militum tute. Tomnino A fua perfoa na, .A loco AD utili fes premijs. Bellum Mis thridatis in Romattos. Ptolemews Pbi fco Cys HáYHn Yex. 288 IVSTINI HISTORIC! auxilío,fuametuníus operauíderínt Cappadociam cfo rege cepiffe,qui(olus mortalium Pontum omnem, Scythíamó pacauít,quam nemo ante tranfiretuto,atq adire potuerít.Nág, iuftítise atque liberalitatis fuze,neipfos mí lites quiexperianturtefteseffugere,& illa indícía habere, quod folus regum omníum, non paterna folum,uerum. etíam externa regna hereditatibus, propter muníficentíam acquifita,poffideat,Colchos, Paphlagoníz; Bof pho rum.Síc excítatís militibus poft annos xxu. fumpti re; gní,ín Romaua bella defcendit. Atquetuncin Aegypto mortuo rege Ptolemzo, eí qui Cyrenis regnabat Ptole meo per legatos regnum,et uxor Cleopatraregína foror iplius defertur, Latus ígítur hoc folo Ptolemzus, quod fine certamine fraternum regnum recepiífet,in quod fub ornarí à matre Cleopatra&€ fauore príncipum,fratrís fi^ lium cognouerat, Caeterum ínfeftísomnibus,(tatím ubi Alexandríam íngreffus eft fautores puerítrucidarí iuflit, Ipfum quoquedie nuptíarum,quíbus matre eius ín matrí moníumecípiebat, ínterapparatus epularum,& folen* nía religionum, ín complexu matrísínterficit. Atque íta torum fororís, cxde filij eíus cruentus afcédic. Poft quod non mitior ín populares,quí eum ín regnum uocauerat fuít.Síquidé peregrinis milítíbus lícenzía czedís data,om, nía fangnine quotídie manabantzípfamd fororem, filía eíus uirgine per uim ftuprata,& ín matrímoníum ad(ci ta,repudíat, Quíbusrebus terrítus popufus,ín díuerfalabítur,patríamq metu mortís exul relínquít, Solus igítur íntantaurbecum fuis reli&us Ptolemxus,cum regem fe nonhomínum, fed uacuarum dium uíderet,edícto pere grínos folícítat:quíbus confluentibus obuíus legatis Ro manorum Scipioni Afrícano,et Spirrío Mammío, X L. Metello, quíad ínfpicíenda fociorum regna ueniebant, procedit, Sed quàm crueatus ciuibus omaibustam rídi^ culus 19 39 LIBER XXXvill 289 eulus Romanis fuít.Erat ením& uultu deformis,& ftatura breuís,X fagína uentrís non homíní fed bellue fimilis. Quam foeditatem nimía fubtilítas,& perlucida ueftís "augebat,prorfus quafi aftu ínfpicienda praberentur,quae omni ftudío occultanda pudibundo uíro erant, Poft difcefIum deíndelegatorum, quorum A frícanus dum afpí. cít urbem, fpectaculo Alexandrínís fuít,Pcolemzus íam etíam populo peregríno ínuifus ,cü filio quem ex forore fufceperat,€ cum uxore matrís pellíce, metuínfidíarum 1o tacítusin exilium proficifcitur, contractoqg mercenario exercítu,bellü(orort pariterac patríxínfert. A ccerfitü ma xiímum deínde à Cyrenis filii,neeum Alexandríni con. immanis pto trafe regem crearent,íinterficít, Tuncpopulus ftatuas& leneiin libez imagines eíusdetrahít, Quod factum ftudio fororís exí- roscrudelius, ftímans,filium quem ex ea füfceperat ín terficítcorpusdg ín membra díuifum, ín cífta ímpofitum,matrí dienata lieíus inter epulas adferrícurat.Quaeres nó regínze tan, tum,uerumetíam uníuerfe cíuítati acerba et luctuofa fuit, tantüdy moerorem feftíuiflimo couíuío íntulít,ut regía o. »» mnísrepentíno luctu íncenderetur. Verfo ígítur ftudio príncípum ab epulís ín exequías,membra lacerata popu lo oftendát,& quid(perare de rege(uo debeant filij cede demonítrant. Finito luctu orbítatís, Cleopatra cá urgeri fefraterno bello uíderet,auxílíá à Demetrío petit Syriae rege perlegatos eíus, cuíus ipfiusuarij& memorabiles ca fusfuere C Demetrius(ut fupra dictum eft)cum bel. Digreftio de lum Parthís íntuli(Iet,et multís cogreffionibus uictor fuif. emetrij ci fet,repentecírcunuentus ínfidijs,amífTo exercitu capítur. Parthis bello, Cui Arfacides Parthorü rex,magno& regío animo mif" so foíntHyrcaníam,non cultütantumregíum praftítit, fed tBitbynis, & filiam ín matrímoníum dedít:regnumd Syría, quod legant dli per abfentíam eíus Trifo occupauerat,reftituturum pro míttít.Poft huius mort defperato redítu,non ferens ca, Oo Exempli cle mentiein bar baro bomine. Antiocbi Sez detis in Pare tbos bellum. Forté, oclin gchta millia avmatorum 500, ntillia lixarum. 200 IVSTINI HISTORICI príuítatem Demetrius, príuatam, etfi opulentam,uítàm pertafus,tacítus ínregnum fugam meditatur. Hortator ílliaccomes Callímader amícus erat,quí poft captíuítate eiusà Syría per Arabíz deferta,ducibus pecunía compa ratís, Parthíco habitu Babyloníà peruenerat.Sed fugíen tem Phrahartes,quí A ríacidz fuccefferat,equitum celerí tate per compendiíofos tramítes occupatum retrahit. Vt eft deductus ad regem,Callímandro quídem nó tantum uenía,uerumetíam praemíum fideí datum. Demetríü au^ tem& grauíter caftígatum,ad coniugem ín Hyrcaníam remíttít, etarctíoribus cuftodijsobferüari iubet. Interíe, cto deínde tempore, cum fidem illi etíam fufcepti liberi facerét.codem amíco comíte repetíta fuga eft:(ed parí ín. felicitate prope fínes regni fuí deprehéditur,ac denuo per ductus ad regé,ut inuífusà confpectu fummouetur.'T'üc quog uxori& liberis donatus,in Hyrcaníam poenalem ciuitatem fibí donatam remíttítur,talísdg aureís ad expro bratíonem puerilís leuítatís donatur.Sed hanc tam Par^ thorum mítem ín Demetríum clemétíam;non miferícor día gentís,necrefpectucognationís faciebat, fed quod Sy ríz regnumaffectabant,ufurí Demetrío aduerfus Antio chum fratrem,prout res uel tempus uelfortuna bellí exe giflet. His audítís Antiochus, occup&dum bellum ratus, exercítum;quem multis finitimorum bellís índurauerat, aduerfus Parthos ducít.Sed luxuríz non mínor appara. tus,quam milítía fuit. Quippe v111.millía armatorum,fe. cuta xxx. míllía lixarum, ex quibus coquorum,piftorir, fcenícor&idy maior numerus fuit. Argéti certe auridy tantum,ut etíam gregarij milites calígas auro fingerent, pro culcarentdj materia, cuíusamore populiferro dímícant. Culínarum quoque argentea ínftrumenta fuere, prorfus quali ad epulas,non ad bella pergerent, A duenientí An. tiocho multí orientales reges occurrere, rradentes fe, regnad 10 zo 3o VIOLIBER! XXXVvIIN::"291 .*gnadpfua,cum execratione fuperbiz Parthice. Nec mora ongeeflionifuít, Antiochus tríbus praelijs uíctor Baby, loníam cü occupaílet, magnus haberi coepit.Itaq: omníbusad eum deficientibus populis,níhil Parthísrelíctum, preter patríos finesfuít, Tunc Phrahartes Demetríum ín Syríam ad occupidum regnum cum Parthíco prafidío miíttít,ut eo pacto Antíochus ad fua tuendaà Parthía reuocaret.Interím,quonís uiribus nó poteratjinfidijs An. tíochum ubíqg; tentabar, Propter multítudínem homínà 10 omné exercítü fui Antiochus per cíuítates ín hyberna dí uíferat,quz res exiítij caufa fuit. Nam cü grauarife copíarum prabitíone, X iníurijs milítum cíuítates uíderent,ad Parthos deficiunt,& díeftatuta omnes apud fe díuifum exercítü per ínlidías,neínuicem ferre auxilía poflent,ag' gredíuntur, Quz cü nuncíata Antiocho effent, auxilium proximís laturus,cü ea manuquaz feci hyemabat progre dítur.In ítínere obuíumregem Parthorü habuitjaduerfus qué fortius, d$ exercítus eíus dímicauit, Ad poftremü ta. men cü uírtute hoftes uíncerét,metu fuorü defertus occídí; - 2o tur 1 cuí Phrahartesexequías regio more fecít,filíadg De Antiochus Se metríj,quá fecti Antiochus adduxerat,captusamoreuír- detes interfici gínís,uxoré duxit, Poenítere deínde dímiffi Demetrijcoe tu. pít:ad que retrahendü cü turmas equiítüfeftínanter mifi. Ícc, Demetriü hoc ipfum metuenté, íam ínregno mífTi ínueneruntfruftrad omnía conatí,ad rege fuii reuer(i funt, IVSTINI HISTORICI LIBER XXXIX, Arthis vegio, cuius in PE NES NTIOCHO ín Par$0 boc lib.pluvima fite— MES, ^ thía cüexercítu dele tio,nemorofa eft, mátana, co WS to, frater eius Deme inops frugit. Gés ipfa prim Va triusobfidione Parfüit obfcurifiina; poflea Maa ? thorü líberatus acre Q3 Redit ad fupe riorem bifto« viai de Ptole uo pbifcone 292 ftítutus in regna, cum omhís Sytía ín luctu propter amifTum exer cítü eflet, quafi Parthíca ípfiusae fratrís bella, quibus alter captus, IVSTINI HISTORICÍ cedonibus feruiuit: fed proce dente tempore tantum in uir tute creuerunt,ut non tant finitimisimperarét, fed à Ro manis, omni gentià uictoria bus ,bello petiti, cos magtiis cladibus uicerint. Poft dcfes cionem Macedonici imperij fib regibus füerunt,qui Arfa ces ab Arface primo ege di cebátur. Sermo isefl mixtus ex Scyibico Medod; Exerci tum nonut alie gentes libes rorii, fed maioriex parte fers uorum babent. Sed de bis bá bes infra libro 43. alter occifus erat, profpere geffif^ fent,íta Aegypto bellá inferreftatuít, regnum A egyptí Cleopatra focru precíü auxilij aduerfus fra. trem fui pollícéte.Sed dum alienaaffectat,ut affolet fierí ,propría per defectionem Syríx amifit. Si^ quídem Antiochéfes prími duce "| rifone execrátes fuperbíam re gís, qua conuerfatione Parthícae crudelitatis íntolerabilís facta erat,mox A pamenij,ceteraedy cíuí tates exemplum fecutz per abfentíam regís à Demetrío defecere.Ptolemzus uerorex A egypti, bello ab eodem petitus,cum cognouiflet Cleopatram fororem fuam, opi bus Aegyptínauib.impofitís, ad filiam& Demetrium generum in Syriam profugiffe,ímmíttít iuuenem quen. dam A egyptiü Protarchí negocíatorísfílium,quí regnü Syríz armíspeteret.Et copofita fabula quafi per adoptio nem A ntíochi regís receptus ín familiam regía efTet, nec Syríjs quemlibet regem afpernantibus,ne Demetrij paterentur fuperbíam,nomen íuuení Alexander imponi, turjauxiílíad; ab Aegypto íngétía míttuntur.Interea cor^ pus Antíochíínterfectía rege Parthorti,ín loculo argen, teo ín fepulturam ín Syríam remiffum p eruenít,quod cá íngentíftudío cíuitatum,X regís Alexandrí ad firman, dam fabulx fidem excipitur. Quae res illi magnum fauorem popularíum concilíauit,omnibus nó ficias in eo, fed ueras lachrymas exiftímantibus.Demetríus aute uici e à 19 20 Lis] 2o 30 LIBER XXXIX 293 ab Alexandro,cum undiíg círcüftantibus malís premeretur,ad poftremum etíam ab uxore filijsqy deferitur. Re lictusigitur c&i paucis feruulis.cum T'yrü religione templifedefenfurus petiffet,nauí egrediens prarfecti iuffu ín. terficítur. Alter ex filijs Seleucus quoníam fine matrís au toritate díadema fumpfiffet;ab eadem ínterficitur. A Iter ex filrjscuí propter naíi magnitudinem cognomen Gry pho fuit,rexà matre hactenusconftítuitur,ut nomen re. gíspenesfilium,ius autem omnís ímperij penes matrem effet.Sed Alexader occupato Syrie regno,tumens ex fuc ceffu rerum fpernere íam etiam ípfum Ptolemaü, à quo fuerat ín regno ornatus,fuperba ínfolentía ccepít.Itaque Ptolemzusreconcilíata fororís gratía, deftruere Alexan dríregnum,quododío Demetri) uíribusfuís acquifierat, fummis operibus inftituit. Mittitergo ín Grazcíam Gry phoauxilía,et fílíam Gryphínam Grypho nupturam,ut populos ínauxilium nepotís,non focietate tantum bellí, uerumetíam affinitate fua folicítaret.INec res fruftra fuit, Nam cum omnes Gryphum ínfiructum Aegyptijs uíri busuíderent,paulatím ab A lexádro deficere cepere, Fit deínde ínter eos praclíum,quo uictus Alexander A ntío, chíam profugit:ibíínops pecuniecum ftipendia militibus deeílent,ín templo Iouis folidum ex auro uictor fi^ gnum tolli iubet ,facetís iocís facrílegium círcüfcribens, Namuíctoríam commodatam fibíà loue efe dicebar.In teriectís deínde díebus,cum ipíius Iouis aureum fimulachrü ínfinítí ponderis,tacíte euelli iuffiffetdeprehenfusdg ín facrilegío, cocurfu multitudinis ín fugarn eíIet uerfus, magna ui tempeftatís oppreflfus,ac defertusà fuís,à latro nibus capitur,perduciusdy ad Grryphü interficitur. Gir yphus porro recuperato patrío regno,externísdy periculis liberatus,infidijs matrís appetítur:qua cü cupiditate do, mínatíonis,prodíto maríto Demetrio,et altero iu inter E Demetrius is terficitur. Alexandri ca allum in facri legio. Eiufdens interitus. 294 IVSTINF HISTOXKICI fecto,huius quoq; uíctoría inferíorem dígnitatem fuam factam doleret,ueníentíab exercítatíone,uenení poculü obtulít,Sed Gryphus predictís ante íam ínfidijs, uelutí píetate ci matre certaret,bibere ip(am iubet:abnuentí ín ftat.Poftremum prolato índíce eam arguit,folam defenfion£ fcelerís fupereffe affirmans,fibibat quod filio obtu it.Sícuícta regína fcelere,in fe uerfo ueneno quod alij pa rauerat, extínguítur, Parta ígitur regní fecurítate, Gryphusoctoannís quíetem& ipfe habuít,X regno fuo preftitit. Natus deinde illi eft aemulus regni,frater ipfius Cyrícenus, eadem matre genítus,fed ex A ntíocho patruo fu fceptus:quem cumueneno tollere uoluíffet, ut maturíus cum eodem armís de regno contenderet, excítauít, Inter hasregní Syriz parrícidíalesdífcordías,morítur rex A eyptí Prolemzus,regno Aegyptí uxoríet alterí filío que illa legífTet relicto,uídelícet quafi quíetior A egyptií ftatus quam Syrizregnü effet,cum mater altero ex filijs electo, alterum hoftem effet habítura.Igítur cum proníor ín mí norem filium eífet,à populo compellítur maíorem elíge, re;cuí príusquamregnü daret,uxoré ademit, copulfumqy repudíare charííftmà fibí fororem Cleopatra, mínorem fororem Seleucen ducere íubet,)non materno ínter filías fíudícío,cum alterí marítü eríperet,alterí daret. Cleopatra uero non tama uíro repudíata, quam à matre díuortío uí rídimifTa,Cyríceno in Syríanubit,eícg ne nudum nomen uxorís afferret, exercítum Cypri folícítatum,uelut dota lem,ad marítü deducít.Par ígitur uíríbus íam factus Cy, rícenus,pralíum comiíttít,ac uíctus ín fuga conuertítur, Antiochíamq; uenit. Tunc Antíochía Giryphus,ín qua erat Cyrícení uxor Cleopatrajobfidere coepit: qua capta, Gryphína uxor Gryphí níhil antíquíus quàm fororem Cleopatrá requíriíuffit,no ut captíux opem ferret,fed ne effugere captíuatis mala poffet,que fuí emulatioe ín. hoc potiílimü 19 29 jo 130 3o 30 LIBER xXXxXp v! 210£f potiffimum regnü ínuaferit hoftid fororis nubendo,ho^ Ítemfeeíus elecerít;tum peregrínos exercítus ín certa mína fratrum adductos,tum repudíatam à fratre,& con, tra matrís uoluntatem extra Aegyptü nuptam accufat. Contrà Gryphus orare,ne tam foedum facínus facere co gatur:anullo unquam maíorum fuorum inter tot do; meftíca,tot externa bella;poft uíctoríam in foeminas(e uítum;quas fexus ipfe€ perículisbellorum,& fxuítíe ui Corüeximat:in hac uero prater cómune bellantíü nefas accedere neceffitudíne fanguínis. Quippe ípfius,que tam cruente fxuíat forore equídem germanam effefuam ue^ ro confobrinam,líberori deínde communíü matertera. His totneceflitatibus fanguínis,adijcít fuperftítíone tem plí,quo abdita profugerít;titoqy relíoíofius colédos deos fibí, quo magis hís propítijsacfauttib. uicifTet:tum neq occifa illa fe uíríi quicqua Cyríceno dempturü,nec ferua turumreddíta, Sed quanto Gryphusabnuit;tanto foror mulíebrí pertínacía accendítur,rata nó míferícordía haec uerba,fed amorís effe, Itaque uocatís ipfa militibus, míttit quífororem confoderent: quiut ín templü íntrauerüt, cii euellere eam nó poflent, manus amplexátes dex imu lachrum praciderunt, Tunc Cleopatra execratíone par^ ricidarum mádata uíolatís numínibus,ín ultíoné fui,decedit. Nec multopoft repetita prelij congreffione;uictor Cyrícenusuxorem Gryphi Gryphínà ,qua paulo ante fororem ínterfecerat,capít,eíuscy fupplício uxorísmaníbus parentauít. At ín Aegypto Cleopatra cum graua, retur focío regní filio Pcolemxo,populum ín eum íncí, tat, abduciáque ei Seleuce uxore, eo índígníusquod ex Seleuce íam duos filios habebat, exulare cogit, accerfito mínorifilio Alexandro,& rege ín locum fratrís conftituto. Nec filium regno expulifle contenta, bello Cyprí exulantem perfequítur, V nde pulío, ínterficit ducem Crudelitas ey £4 fororem; T emififfet Cleopatre di gnus pro tot fceleribus exi tus. Ptolemeus Lathirus in regni Syrie veftituitur. Herotinti tus merofa pro l[473 296 IVSTINI HISTQRICI exercitus fui,quod uíuii eum manibus tdimififfet,quan, quam Ptolemxus uerecundía materni bellí, non uiribus mínor,ab ínfüula receíTiíTet.Igítur Alexander terrítus hac matrís crudelítate, I ípfe eam relíquit, perículofo regno fecuram actutam uítam anteponens.Cleopatra uero timens ne maíor filius Pcolemzus ab Cyríceno ad recupe randum Aegyptum auxilijs iuuaretur,íngentía Grypho auxilía,& Seleucen uxorem nupturam hoftí priorís ma rítí,míttit, Alexandrum filíum per legatos in regnát re, uocat, Cuí cum occultís ínfidijs exitum machínaretur,oc cupata ab eodem ínterficítur,fpirítumtp no fato,fed parrícidío dedít. Dígna prorfus hac mortís ínfamía,que etía matrem toro expulít,& duas filías uíduas, alterno fratrü matrímonío fecit,et filío alterí ín exílíum acto bellum ín tulít,alterí erepto regno exítium per ínfidías machínata eít.Sed nec Alexádro cxdes tam nefanda ínulta fuit, INà ubí prímum compertum eft,per fcelus filij matrem inter fectam,concurfu populi ín exíliü agítur,reuocatodg Ptolemao regnum redditur,quí neq; cum matrebellum gerere uoluifleunecà fratrearmísrepetere,quod príor pof, fedi(et, Dum hzcagütur,frater eíus ex pellíce fufceptus, cuí pater Cyrenarumregnum teftamento relíquerat,haerede populo Romano inítítuto, deceffit.Iam ením fortu na Romana porrigere fead oríentalía regna(non conten ta Italí termínis)cceperar.]taqg€ ea pars Libye prouín cía facta eft; poftea Creta,Cilicíad píratíco bello perdomítz,ínformam prouíncí rediguntur, Quo facto,& Sy rícet Aegyptiregna, uícínítate Romana arctata.Et que íncrementa de finitímis bellís querere folebant adempto uagandiarbítrio,uíres fuas ín pernícíem fuam conuerterütadeout aífiduís przelíjs confumptí,ín contemptum fi nítímor& uenerínt,praedaeqg Arabum g&tí, ímbellí antea, fuerínt.Quorumrex Herotímus fiducia fexcentorum fi liorum, 20 1o z20 30 liorum, quos ex pellic LIBER-XL. ibus fufceperat,díuifis exercitibus nunc Acgyptum,nunc Syríam infeftabat, magnütg no. 2197 ? men Arabum uíribus finitimorum exanguibus fecerat. IVSTINI HISTORICI LIBER Vod Trogus in fine (Y libri infimulat Indos quafi latrones, baud uerifimile efl,ch toties à gen tibus per circuitum pofitisad idololatriam prouocati, pro patrijs legibus ad morté ufq; XL. ees v T VIS fratrü odijs, 4 3& moxfilíiorum ini | mícítijs parétum fuc '* cedeübus,cü inexpía ES bili bello€ reges,& regnum Syríe confumptum effet,ad externa populusauxilía co. pugnauerunt, prefertim fub ducibus Maccabeis, id quod duo libri Maccabeori abun dc teflantur. currítperegrínosd fibí reges cír, cunfpícere caepit. Itaqy cum pars Mithridate Pontícum, pars Pto, lemazum ab Aegypto arceffendum cenferet, toccurreretqs, quod Mithridates ímplíci, tus bello Romano effet, Ptolemzus quoq; hoftís Syríze femperfuiflet,omnes in Tígranem regem Armenix con fenferunt, inftructum prater domeftícas uíres,Parthíca focíetate& Mithridatis affinitate. Igitur accítus ín regnü Syríz,per xviir.annos tranquilliffimo regno potitus eft, neq bello alíum laceffereneqy laceffitus ínferre alij bell necefle habuit.Sed ficutab hoftibus tuta Syría fuit,ita ter raemotu uaftata eft,quo Ci x x.homínum míllía,& mul te urbes períerüt.C uod prodigíum mutatíonem rerum portendere arufpíces refponderunt.Igítur Tígraneà Lu cullo uícto,rex Syriae Antiochus Cyrícenifiliusab eode Lucullo appellatur.Sed quod Lucullus dederat, poftea ademít Pompeíus,quí pofcentí regníi refpoditne uolentíquídem Syri,nedumrecufantí daturum fe regem, quí Taccideret; Terremotus in Syria nte xünus, ——Ü a! dp seen Parthorum origo, Parthi exuz les. 298 IvSTINI HISTORICTI xviLannos;quibus TígranesSyria tenuít,ín angufo CL lícía: latuerít; uícto autem eodem T'ígrane à Romanis, alíeni operís prxmía poftulet. Igíturut habentí regnum non ademetiít, íta quo cefferít T seraní, non daturü quod tueri nefcíatne rurfus Syríam Iudeorum& Arabum latrocínijs ínfeftam reddat. Atque íra Syríam ín prouíncíe formam redigítpaulatimd oriens Romanorum,di(cordía confanguineorum regum facius eft, IVSTINI HISTORIOCI LIBER XLI ART HIpenesquos, D Rodi Impez & uelutdiuifione orbís rij limes,fecundh Ptole | cum Romanísfacta, maicem defcriptionem bas V nunc oríentís ímpe- bet ab occidente Mediam ez 9 Xon rüeft, Scytharü exu Perfidem, ab oriente Aviam les fuerunt.Hoc etía ipforií uoca^ C Drangianam ,à feplette bulo manifeftat; Ná Scythico fer^ rione Hrcaniam, e à mee mone Parthíexulesdícunt, Hi&— ridie Carmaniam. Ceterum Affyriorum& Medorü tempori. quomodo habitatores eius ue bus, ínter oríentales populos ob^ nerint«b obfcura c feruli fcuriffimifuere.Poftea quoq; cum— conditione, qual: habuerint ímperíum oríctis à Medis ad Per- férmonem, quali ujt fuerint fas translati eft,ueluti uulgusfine ucflitu, quibus prediti fües nomíne,prada uíctorüfuere, Po,|"mor ibus,qualéd; babuee ftremo Macedonibus, tríüphato| 7! P/gna! rationem;autov oríente.feruierüt,ut cuíuís mírüui'" boclibro pulehre edi[Jerit. deat;ad tant eos felícitaté per uírtuté prouectos, ut ímpe rent gctíbus fub quarü imperío ueluti feruile uulgus fue re, A Romanísquoqj trínís bellis per maxímos duces flo rentilIimís téporibuslacelfiti, foli ex omnibus 9ctibus nó folii parcs, uerumetía uictores fuere, Quanqua plus glo xíae Lis 20 3o to zo LIBER::XLh 299 víze fitiínter A(Tyria& Mledica,Perficaty memorata olim regna, X opulentiffimum illud mille urbí Bactrianü im períüemergere potuiíTe,d longinqua bella uící(Ie. Prterea cü grauibus Scythiícís& uícinalibus bellís a(Tiduís uexatí;uarijsis periculorum certamínibus urgerentur, hí domeíticís feditionibus Scythia puli, folitudínes ínter Hyrcaníam& Dacas,& Areos, Spartanos,& Maía. nosfurtím occupauere fines,Deínde non íntercedétibus prímo finítimís,poftea etiam prohibétibus,ín tantü protulere,ut non ímimenfa tantü iam ac profunda campori, uerumetià prarupta collium motíumd ardua occupaue rint.Ex quo fit,ut Parthía pleraquefiníü autzftus,aut frí gorís magnítudo poffideat:quíppe cü mótes níix,& cam poszítus ínfeftet. Adminiflratio gentís,poft defectione Macedonici ímperij,fub regíbusfuít,Proxímus maiíelta tiregü,populorü ordo eft:ex hocduces ín bello,ex hocre Gores ín pace habent.Sermo hís ínter Scythícü Medàád medíus,ex utrogj mixtus. V eftís olím fuí morís,pofteadg accellercopes,ut Medis perlucída,ac fluída. Armorü pa tríusac Scythíus mos.Exercítii non utalíz gentes libero rum fed maíoré partem feruorü habent:quorum uulgus, nullímanumíttendi poteftate permífla,ac per hoc omníbus, feruís nafcentíbus índies,crefcít.Hos parícura ac lí beros fuos habent,& equítate& fagittare magna induftría docent. Locupletílimus ut quifquecft,íta plures ín bello equítes regí(uo praebet, Denique A ntonío bellum Parthis ínferenti,cum L.míllía equítum occurrerent, foli trccc.liberifuere.Cominusinacie prelíari nefciunt,ob, feflas que expugnare urbes, Pugnant aut procurtenti, bus equis, aut terga dantibus ,fxpeetíam fugam fimi: lant, ut íncautíores aduer(us uulnera ínfequentes habeant.Signum hís ín przlío non tuba, fed tympano datur, nec pugnare díu poffunt, Caterum íntolerandi forent,fi 2 Partbie fitus Partbori fee mo,€7 ucjlis tiu. Tali, 4.s0. Partborit pu gnádi ratio, $00 IVSTINI^HISTÓRICI quantus hís impetus eft;uis tanta et perfeucratía effet. Ple Pariborit bl. runque ín ipfo ardore certaminis pralía deferunt;ac pau? Landiratio. Sepultura, Superftitio in deorum cura. Ingenia. lo poft pugnam ex fuga repetunt;ut cum maxíme uicifle te putes,tunc tibi difcrimen fubeundum fit, I Muntmentü íplis equísdplorícae funt plumatae,qua utrungp toto cor, poretegunt, A urí arg&étidg nullusnifi narmísufus, Vxo res dulcedíne varía libidinis finguli plures habent, necul la delicta adulteríjs erauíus uíndicanit. Quamobrem foe^ mínís non conuíuía tantum uírorum,uerumetíam cofpe cium ínterdícunt.Carne non nifi uenatibus quafíta ue; fcuntur.Equís omní tempore ueciatur,illís bella;illis con uíuía,illís publíca ac priuata officía obeüt:fuper illos ire, confiftere,mercarí,colloquí. FToc denígi difcrimen ínter feryosliberosqy effequod ferui pedibus,liberi non nifí e quís íncedunt.Sepultura uulgo autauíum autcanumlaníatus eft.NNuda demum offa terra obruuntur. In fupet: ftítítonibus ad curam deorum precipua omníbus uenera tío eft. Ingenía gentí tumída, fedítíofa,fraudulenta;proca cía. Quippe uiolentíam uirís, manfuetüdíné mulieribus affignant.Semper aut ínexternos aut ín domeftícos motus inquíetí,natura tacití;ad faciendum quàm ad dícendü promptiores, Proinde fecunda aduerfadpfilentío regunt, Príncipibusmetu,non pudore parent:ín libídinem pro. iecti,ín cibü parci fides dictis promiflisdy nulla,nifi quate nusexpedit.Poft mortem A lexádrí Magní cü inter fuc. ceffores eius oríentís regna díuíderentur,nullo Macedo; num díenante Parthorum ímperíum;,satagenori externo focío tradítur, Hí poftea, deductis Macedonibus, ín bellum cíuile,cum caterís fuperiorís Afiz populís,Eume nem fccutí funt:quo uícto,ad Antígonütraliere. Poft hüc à Nícanore Seleuco, ac mox ab Antiocho& fuccefloribuseíus pofleíTi:à cuius pronepote Seleuco prímum defe cere prímo Punico bello,L.Malío Pifone; Attilio R egulo Li] Ei*] 10 20 30 LIBER XILL 361 Tocofulibus.Huiusdefectionis impunitatem illis, duorü fratrim regum Seleuci& Antiochi difcordia dedit: quí dum fibí ínuícem erípereregnum uolunt, perfequi defe^ cioresomiferüt. Eodem tempore etíam T heodotus mil le utbíum Bactríanortü prafectus defecit,reeemqd fe appellaríiuffitiquod exemplum fecuti totíus oríentis popu lí,à Macedonibus defecere. Erat eo tempore A rfaces uír [icut íncerte orígínis,íta uirtutis experte. Hic folitus latro cínrjs& rapto ufuere, accepta opíníone Seleucum à Gaal lis ín Afiauictum,folutus regís metu,cum predonü ma^ nu Parthos ingreffus,prafectum eorum Andragoráoppreflitfublatoq; eoimperíum gentis ínualit. NO magno deínde poft tempore, Hyrcanorum quoq; regnüi occupa uítatc ita duarü ciuítatum ímperío pradítus, grandem exercitum parat,metu Seleucí& T heodoti Dactríanorü regis.Sed cíto morte T heodotí metu líberatur, cum filío eíus et pfo T'heodoto foedus ac pace fecitjnec multo poft cum Seleuco rege,ad defectores perfequendos ueniente, cegreffus, uictor fuitque díem Parthi exínde folennem, uelut ínítíum libertatís obferuant. R euocato deínde Seleuco nouís motibus ín Afiíam,dato laxamento,regnum Parthícum format, militem legit, caftella munit,cíuitates firmatyurbéquog; nomíne tDaram ín monte T haborteno condit, Cutus locí ea coditío eft, utneqg munítius quíc quam effe,)nequeamoeníus poffit. Itaením& praruptís rupibus undíg; cíngítur,ut tutela locí nullís defenforíbus egeat, X folí círcumiacétís tanta ubertas eft, ut proprijs opibusexpfleat. Iam fontíum ac fyluarum ea copía eft,ut etaquarü abundantía írriget,& uenationü uoluptatíbus exornetur.Síc Arfaces quefito fimul conftitutotg regno, non mínus memorabilís Parthís,c Perficís Cyrus, Mace doníbus Alexander, omanís R omulus,matura feneCute decedít, Cuius memoría hüchonoré Pants tribue, j T beodotus nille urbium Baclrianord prefcctus, Clará alij ap pellant. Pictat iti paz trist, Forte,Drattz gianorum. Magtte crie delitatis exéz plau. 302 IVSTINI.HISTORICI runt,ut omnesexínde reges(uos Arfacís nomíne nuncu pent. Huius filius& fucceflor reeni, A rfaces€ ipfe nomí ne,aduerfus Antiochum Seleuci filium c. millibus pedí tum,X xx.míllibusequitum inftructus,míra uirtute pu gnauiít ,ad poftremum ín focietatem eíus afTumptus eft. "Tertíus Parthísrex Pampatíus fuít,fed& ipfe Arfaces dí Cius:inam(ficut fupra díctü eft)omnesreges fuos hoc no. mine,ficutí R omaní Czfares, Auguftosd; cognomínauerunt. Híc actis ínregno xir.annís deceflit;relictís duo^ bushilijs Mithrídate& Pharnace: quorum maíor Phar: naces more gentís heres regní, IMardos ualidam gétem bello domuit,nec multo poít deceílit,multis filijs relictis; quibus praeterítís, fratri potiffimum Mithrídati;ín(ienis uirtutis uiro, reliquít imperíum,plusregno quam patrío deberí nomíníratus,potíusd patríe,quam liberis confu. lendü.Bodem ferme temporeíicut ín Parthis Mithrída: tes,íta ín Bactrís Eucratídes,magni uterque uírí regna íne eunt.Sed Parthorum fortuna felícíorjad(ummü hoc duceímpertj faftígium eos perduxit. Bactríaniautem per uaría bella íactati, non regnum tantü,uerumetíam liber: tatem amiferunt. Síquídem Sogdianorum,€ Dranga: nítanorum Indorum bellis fatigati ,ad poftremum ab ínualídíoribus Parthís uelut exagues opprefTi funt, IVIul ta tamen Eucratides bella magna uírtute geffit, quibus at ttítus.cum obfidionem Demetrij regís Indorum pateretur,cumccc.militibus LX.millía hoftíü afliduís eruptíonibusuícít.C)uínto itaque menfe liberatus, Indíam ín po^ Íflatem redegit. Vnde cüfe recíperetjafilío,quem focíum rcenifecerat,ín ítínere ínterficitur:qui no díffimulato par rícidío,uelut hoftem,non patrem ínterfeci(Tet,& per fanguínem eíus currum cgít,& corpus abijcí infepultum iuf lit, Dum haxcapud Bactrosgeruntur;ínterím ínter Parthos& Medos bellum orítur,cum uaríus utríufqg populi cafus 10 10 30 Lis] 30 LIBER XLI1 303 cafus fuiffet, ad poftremum uíctoría penes Parthos fuit, His uiribus auctus Míthrídates, Medize Bachafum ín re. gno preponit,ipfe ín Hyrcaniá proficifcitur. Vndereuer fus,bellum cum Elímeorum rege geífit:quo uicto, hanc quog; gentem regno adíecít,ímperíumcd Parthorum à monte Caucafo, multís populís ín ditione redactís,ufque adflumen Euphratem protulít, Atqueíta aduerfa ualetudine correptus,non mínor Arface proauo gloríofa fe, neciute decelit, IVSTINI HISTORICI LIBER XLI, Eges Parborit boc or dine fibi invegno fuce efferunt. Primus füit Arfae osr necem Mithri || datís Parthorum re9j! gís, Phrahartes filíus ec5,à quo Parthi omnes rez Ey-| cius rex conftítuítur: ges fuos Arfaces appellant,— quí cum inferre bellü ficut Romani à CefareCe2. ín ultionem tentatí ab Antíocho fares. Secundus füit filis cius| Parthici regní,Syrie ftatuiflet,Scy Ar[aces,tertius Pápatius Àr thatum motibusad fua defenden facessquartus filiuseiusPhar| da reuocat.Nang Scytha ín auxi naces, quintus Mitbridates| lium Parthorum aduerfus A ntío frater cius, fextus Pbrabar^— chum Syríz regem mercedefolící tes Mithridatis filius, de quo tatí,cü cofecto iam bello füperueagitur in principio biiuslis— niffent,& ín calumnia tardíus lati bri: feptimus Artabanus, o^ auxilij mercede fraudarent,dolen &uus Mütbridatesmagné,| tes tantum eísitincrís frufira men fum,cum uel ftipendiü pro uexatíone, uel alíü hofté dari fibí pofcerent,fuperbo refponfo offenfi,fines Parthorum uaffare coeperüt. Igitur Phrahartes cü aduerfus Scythas proficifcereturad tutelam regní reliquit Hymerü quen, dam pueriítíx fibíloreconcíliatum;quí tyranníca crudeMithridatis rcgis Partbo ii felicia bela la, t Artua[dem Plutarcb.ap: pellat. Arimenij rez gi c gentis defcriptio. 304. IVSTINI.HISTORICI lítate,oblítus& uítze praeterítze,X uicarij officij, Babyloníos,multasdy alías cíuítates importunt uexauít Ipfe autem Phrahartes exercítum Grracorum,quem bello An, tíochí captü ,crudeliter fuperbedy cractauerat,in bellum fecum ducítímmemor prorfus,quod hoftiles eorum aní mos neccaptiuítas mínuerat,X infuper iniuriarum índí gnítas exacerbauerat. Itaqy cum ínclínatam Parthorum aciem uídífent,arma ad hoftes tranftulerunt,X díu cupí tam captíuítatís ultione exercítus Parthici& ípfius Phra hartís regís,cruéta cde executí funt.In huíuslocum Ar, tabanus patruus eíus rex fubítítuítur,Scythieautem con tentí uí&toría depopulata Parthía,ín patríam reuertunt. Sed Axtabanus bello Colchatarijs illato,ín brachío uuL neratus,ftatím decedit, Huíc Míthrídates filíus fuccedit, cuíres gefta: magnum cognomen dedere. Qu uíppe claríta tem parentum, aemulatíoneuirtutís accenfus,anímí magnítudíne fupergredítur. Multa igitur bella cà finitímis magna uírtute geflit, multosdy populos Parthíco regno addidít,. Sed& cum Scythís profpere alíquotíes dímíca: uít, ultord íníuríe parentum fuít;ad poftremum t Artoadíftí Armeniorum regí bel. lum íntulít. Sed quoníam ad Ar. meníam tran(itum facímus,orígo eíus paulo altíus repetéda eft.INeque ením Íilétío praterírítantum regnum fas eft,cum fines eíus poft Parthíam omníum regnorü maenítudiínem fuperent. Síquidem ? Armenia à Cappadocía ufqg un decíes centena millía ad mareCa 4€ Armenia.] Armenia maior, quam Hebraifinus uo cat Ararat,ab. oriente babet Mediam y mare Hyrcanit, ab occidente Armeniam iz norem(2 Cappadocia, à me ridic Perfidem atq; Mefopo tamiam,á feptentrione uero Colcbidem, VMeriam e7. Ala baniam.n e funt fontes Ey Ípium paret fed ínlatítudíne millía paffuum feptíngenta porrigit. Codita eft autém ab Armenío Ia. fonís fratis atq; Tigridis:ün ea mon tcs Gord.et,in quibus poft di ludit quieuit arca Noé. 1o 19 ;o9 1o 10 30 LIBER XLII 305 fonisTheffali comíterquem cum perderepropter infigne perículofam(y regno fuo uírtutem Pelías rex cuperet, denuncíata militía ín Colchos eumabire iubet; pellemdy a. rietís memorabile gentibus reportare, fperás ínterítü ui^ ríautex perículo tam loge nauígatíonís,autex bello tam profunda barbarie.Ieitur Iafon díuulgata opinione tam gloríofeexpeditionís,cum ad eum certatím príncípes íu uentutís totíus ferme orbís concurrerent,exercítum for, tillimorüuírorü,quí Argonautz cognomínati funt,com parauít,Quem cü magnis rebus geftís incolumem reduxií(let,rurfusà Peli filrsTheffalía pulfus,magnauí,cum ingenti multítudíne,qua ad fami uírtutís eíus ex omniíbus gentibus quotídíe confluebat, comite Medea uxo. requamrepudíati míferatione exilij rurfus receperat,& IMedeo príuigno abA egeo rege Athenienfiü geníto,Col chos repetíuit,(ocerüdg etíam regno pulfum reítítuít, Ma gna deínde bella cá finitimis geffit,captasd cíuítates partim regno focerí,ad abolendà fuperiorís militiae iniuria, qua& filíam eius Medea abduxerat,& filium Ocete Aegíala ínterfecerat ,adíüxit, partím populís quos fec adduxerat, aflignauit. Prímus humanorü poft Hercule& Liberum;qui reges orientísfuiffe tradunt, eam coelí pla gam domui(le dícit: populis quíbufda Phrygia& A nfi, Itratüaurígas Caftorís& Pollucís, duces afílignauít:cum Albanis foedus percuffit,qui Herculem ex Itala ab AIba no monte,cum Gieryoneextíncto,, armta eíus per Italia duceret fecutí dícunt,quíqy memores Italíce orígínis,exer cítum Cn.Pompeij bello Mithrídatíco fratres falutaue, re.Itag; Iafoní totusferme oríens ut conditorí,díuínos ho Dores templatg coftítuít: qua Parmeníon dux Alexadri Magní poft multosannos dírui íuffit,ne cuíufquam no. men ín orfente uenerabilis dj Alexàdrieffet.Poft morte lafonís Medus mulus uírtutís eius ín honorem matris Q. Hifloria de la fone et edea Argondute: Albaniin oria chte ex Talia oriutidi, omne Loco nomen eft Elongo fi» Wc. H»rodes, Plutarch. Partbori cit Romanis belz la. 306 IVSTINI HISTORICI Miedex,? Medeam urbem condi,— b.€ Medeam urbem. Sa dítregnüdg ex nomínefuo Medo.— ere lirere aliud videntur ine rum coftituítfub cuius maieflate| dicare,nempe regnum Mes toríétís poftca imperiüfuit. Alba diematan à v adai filio 14e nísuicíng A mazonesíunt,qua- pheib.VndeGen.to.Filij t4 rum reginà Thalefirt concubitü| phetb, Gomer,& Magog, Alexandri petiffe, multi autores Madai gy Lua, Tubal Mee prodidere. Armenius quog;& i fecher Tiras. Vocat autem pfe Fheflalusunus denumero du Hebraifmus Mediam Madai, cum lafonís,recollecta multítudí 9 Grectam auam, Scythiá ne,quz amilfo Iafone rege paffim M«fech e. uagabat, Armeníacondidirà cuius montibus Tíerís flu uius modicís prímo incrementis nafcitur. Interiecto dein dealíquáto fpacío,fub terras mergitur,atq; ita poft xx v. millia paffuii gráde íam flume ín regíone Sophone emer gítac fic ín paludes Euphratis recipit. Igitur Mithridates rex Parthorü poft belli Armeníz, propter crudelítaté,à fenatu Parthícoregno pellítur. Frater eius Horodescum regnü uacans occupaflet, Babyloníam quo Mithrídates cofugerat,díu ob(idet,& fame coactos ín dedition£ oppi danos copellít, M íthrídates aute fíducía cognatíonís ul trofe ín poteftate Horodistradit. Sed Horodes plusho; ftem dj fratré cogítans, ín cófpe&u fuo trucídarí cii iuffit, Et poft hec,bella cá R omanís geffitCraffumd imperato rem cá filio& omní exercitu Romano deleuit. Huíus fi lius Pacorus míffus ad perfequendas Romani bellí relíquías,magnís rebus ín Syria geftis,in Parthíam patri fufpectus reuocatur;quo abfente,exercítus Parthorum reli cius ín Syría;à Caflio quaftore Craffi,cum omnibus ducí bus trucidat. His ítaqy geftís non magno poft tépore R.o manís ínter Czfaré Pompeiüd; ciuilebellüorítur,ín quo Partí Pompeíanarü pattíüfuere,et propter amicitia cum Pompeio bello Mithrídatíco iunctam,& propter Crafli necem, 19 228 39 d 30 L!BER XLIL 307 necem, cuíusfilía in partibus Carfarís effeaudíerat, quem ultoré patrís uí&tore Cefate futurü non dubitabant.Itags uíctís partibus Pompeíanís,et CaíIio& Bruto auxílía ad ueríus Auguítü& A ntoníü mifere:& poft belli finé rur fum Pacoro duce,cü Labíeno íníta focíetate, Syría& A, fiam uaftauere,caftradg Ventidij,qui poft Caffiü abfente Pacoro exercítü Parthícü fudezatmagna mole aggredíü tur: fed ille fíimulato tímore díu fe contínuít,& in(ultare Parthos alíquátífper paífus eft. Ad poftremü ín fecuros lxtosqy partem legíoni emifit, quarü impetu fuli Parthi, ín díuerfa abíere, Pacorusauté cum fugientes fuos abduxiílefecum legiones Romanas putaret ,caftra Ventidij ueluti(ine defenforíbus agereditur. T'üc V etídíus relíqua parte legionüemíflà, uniuerfam Parthorü manücü rege ipfo Pacoro ínterficít: necullo bello Parthi unquamaius uulnus acceperunt, Hzc cum nuncíata ín Parthía eflent, Horodes pater Pacorí,quí paulo anteuaftatà Syría,occu patam Aliz,à Parthis audierat,uíctoremdg Pacorum Ro manorügloríabatur,repente filíj morte,& exercítus clade audíta,ex doloread furore uertítur. IM ultís díebus nó alloquí quenquá, non cibum fumere,nó uocem miíttere, itaut mutusfactus uideret. Poft multos deínde dies, ubi dolor uoc laxauerat, níhilaliud di Pacorum uocabat:Pa corus illí uíderí,Pacorus audírí uídebat;cum íllo loquí,cü illo cofiftere,ínterdum quafí amí(fum flebiliter dolebat, Poftlongum deíndeluctü,alía folicítudo miferandum fe. nem ínuadit,qué ex numero trigínta filíorü ín locum Pa corí regem conítítuat, Mult pellices,ex quíbus generata tanta iuuentus erat;pro fuís qua folicíte, animum fenís ob(idebant.Sed fatum Parthíz fecít,ín qua íam quafi fo. lenneeft reges parrícidas haberi jut fceleratiífimus omníum,& ipte Phrahartes nomíne,rex ftatueretur. Itaque ftatim, quafi nollet morí naturalíter, patrem ínterfecít, Q2 Parthi á ven tidio uidi. Horodis fae ror ey infes hid. Pbrabavti immánia p ricidia. talij, nomina timrex pofet creari Signaq cas piu Romae mi à Parthis Auguflo re» mifi. 508 IVSTINI- HISTORICI fratres quoq tríginta trucídat. Sed nec in filijs ceffant par rícidía. Nà cü infeftos fibi optimates propter aflidua fcelera uíderet,nec effet quítnomínarí rex poffet,adultü filíü interfici íubet,Huíc A ntoníus propter auxilíà aduerfus fe& Cafaié latum,bellü cii x v1, ualídiffimis legionibus íntulít:fed grauíter multis przlíjs uexatus,a Parthía refugít. Qua uictoría ínfolétior Phrahartes redditus, ci multà crudeliter cófuleret,ín exílíüà populo fuo pellít.Itaque cum magno téporefinitímas cíuítates,E ad poftremum Scythas precibus fatígafletScytbarum maximo auxilío inregnum reftítuitur. Hoc abfenteregem Parthi T yrída tem quendam conftítuerant:quí audito Scytharü aduen tu,magna amícorü manu ad Cafarem ín Hifpania bellü tunctemporísgerenté profugit,obfidem Carfari minímü £lium Phrahartisferens,quem neglígentíus cuftoditü ra puerat.Quo cogníto;Phrahartes legatos ftatím ad Cefarem mittit, feruum fuü T yrídate& filíü remitti fibí poftu lat.Cafar& legatione Phrahartis audíta,& T yrídatís po ftulatís cognitis(nam& ipfereftítuiín regnum defidera bat,iurís Romanorü futurà Parthíam affirmás,fi eiusre gnum munerís eorum fuiffet) neg; T'yrídatem dedíturü fe Parthis díxit,neque aduerfus Parthos T yrídatí auxilía daturum. Netam à Cxfarenihil per omnía obtentum uideretur, Phraharti filium fineprecío remifit,& T yrída ti quoad manere apud Romanos uellet, o pulentü fumptum praberi iuffit. Poft hac finito Hifpano bello, cum inSyríamad componendü oríentísftatü peruenifletme, tum Phrahartí íníüxít,ne bellum Parthia uellet inferre, Itaq; tota Parthía captíuí ex Craffiano, fiue Antonij ex1o io ercítu recollecti,fignadp cumhis militaría A ugufto remif 5o fa.Sed& filij nepotesdy Phrahartís obfides Augufto da. tí plusq; Car magnitudine nomínis fui fecit, quam ar. mísalius imperator facere potuiflet. 3o 20 3o IVS TINI HISTORICI LIBER XLIII. pid Solinus ab ini tio f libri primos 1tas lie cultoresfüiffe Aborigines, qui fic appellati fert, quod errátescóuencrint in agrum, quinàc cft populi Romani, quorü rex primus fuit Satur nus. Alij putat Aborigines fic diclos greco nomine, quod montes incoluerint. Porro mons Capitolinus primum à Saturno fuit Saturnius appel latus: fed cum poftea fundas méta foderentur edis Vouis,et caput bominis inueniretur, appellari cepit mons Capiz tolins. a€ Ab Arcadie urbe.) Solinus: Palatiit ttes imo dubitauerit, quin Arcas des babeat autores,à quibus primum Pallante& oppidum conditit,quod aliquadiu Abo rigittes babitavunt, ed proe pter incommodit uicina pae ludis, quá preterfluens T ya beris fécerat,profecti Reate, poftmodum reliquerüt.C ete rum Lupercala lupa dicitur, NARTHICIS oríenta Er| libusdsac totíus pro. f. EF pemodi orbis rebus * I AN expeditis, ad inítía psu) R omanaeurbísTro, gus,uelwt poft longam peregrína tíonem domumr.euertítur;íngratí cíuisofficíum exiftímans,fi cum omníü gentiü res geftas ílluftraue rítdefola tantü patría taceat. Breuíter igit inítíia Romani imperij perftríngít,ut nec modü propofiti operís excedat,nec utig; orígíné 309 Vrbis Rome origo C7 iiie tium. urbísqux eft caput totíus orbís,fi. Iétío praetermiíttat, Italía cultores prímí Aborígínes fuere,quorum rex Saturnus táta íuftítíe fuiffe tra dítur,ut neg feruierit(ubillo quif quà,necj quíccif príuate rei habue rít(ed omnía comunía,& índíui, fa omnibus fuerint,uelutí unü cá Ciís patrímoníum effet, Ob cuíus exéplí memoria cautum eft, ut Sa turnalibus,exaquato omníüíure, paflim ín conuíuijs feruí cü domi. nís recumbant, Itaque Italía regis nomíne Saturnía appellata eft,& mons que ínhabítabat, Saturnus, inquo nunc;uelutí à Ioue pulfo fedibus fuís Saturno,Ca^ pítolíum eft.Poft hüctertio loco regnaffe Faunü ferunt, fub quo Euander* ab Arcadi urbe Pallanteo ín Italiam. Q5 Ideo varium Rome uolez bat eJe in t& plo Saturit, Aeneein az liam«ductus. pell Acnce cum Turno. 316 IV$TINI HISTORICI cum medíocriturba popularíüue locu fib Palatino monte, fao nítcuí Faunus& agros& mon,— eratusab Euadro Pani deo Ar temque ille poftea Acid ap c«die, qui Lyceu uocatur: pellauit;benigneaffignauit.In hu— quiuis quida ita appellatum íüs radicibustemplá Lyceo,qué winquodlupaibi Remitet Greci Pana,Romaní Lupercüap Romuli nutriuerit. Hinc Lu pellantcoftítuít.Ipfum dei fimu-— perealiauocato facra, que lachrá nudum caprína pelle amí-—incoloco ficbat méfe Februa cüeft,quohabítunüc RomzLu"o. 5€ Rutorii. Sunt percalibus decurrit. Faunofuítu«| Eutlipopulittdieno longe xor nomíne Fatua,quza(lidue dé 4b be Romana babitates, uino fpírítuímplera, uelut perfu,^ falizet Ardea oppidum rorem futura premonebat:unde€! c€Lomga Albam] adhuc quíínfpírari folet fatuarí dí E[t Alba nomen urbisin La» cuntur. Ex filia Fauní et Hercule, fiofit&4 qua Albani populi, quí eodé iéporeextíncio Geryo, Albanus mons. Vocat eft nearmenta,uíctoría praemía, per autem longa, ut Liuius foris Italia ducebat,ftupro coceptusLa bit,à fitu porrette in dorfo tínus procreat:quo tenente regná, wis fat, aremtiuns Aeneasabllio/l'roía à Gracísex"8"«4P"tpugnata,ín Italia uenítftatímd prelio exceptus,cum ín aciem exercítü eduxiíletetad colloquíü uocatus, tantam admíratíon& fuí Latíno prbuit,ut ín focíetat regni recí peretur,& Lauínía ín matrímoníii data,eí gener afcífcere tur, Poft hzccoómune utríufq, bellü aduerfus Turnüb Ru tulorü regem,propter fraudatas Lauíní nuptías fuit:ín quo& Turnus& Latínus ínteríerunt.]gítur cii Aeneas iure uíctoríz utroq populo potíret,urbem ex nomíne u. xorís Lauíníz codídit. Bellum deinde aduerfus Mezen tium regem Ethrufcoxü geíit;in quo cum ipfe occidiflet, ín locü eíus A fcaníus filius fucceflit: quí Lauínío relicto, *longà Albam condíditqua trecentís annís caput regni fuit.Poft multos deindeurbis huíus reges,ad poftremum 1'9 19 jo 3o 20 30 LIBER: XL1IrY., Nlumitor& Amulíusregno potítifunt.Sed Amuliuscü zttate poríoré Numitoré oppreffiffet filiam eius R hei ín perpetui uírginitaté;ne quís uíndex regnifexus uírilís ex generc Numitorís oríret, demerfit, addíta íniuriz fpecie honoris,ut nó damnata,fed facerdos electa uideret Igitur claufa ín luco Martífacro,duos pueros,íncertum ftupro, anex Marte conceptos,eníxa eft:quo cogníto, A mulíus multiplícato metu, prouetu duorü pueros ex poní iubet, & puellam uínculisonerat,ex quortt íníuría deceffit, Sed fortuna orígini Romanz profpíciés, pueros lupa alendos obtulít:que amiflis catulísdíftéta ubera exinaníre cu píens,nutríce fe infantibus prebuít. Cum fcpíusad paruu los,uelutí ad catulosreuerteret;rem Fauftulus paftor ani, maduertít,fubtractosdy fere ínter greges pecorüagrefti ui tanutríuit. Martíos pueros fuifle,iue quod ín luco Mar tís eníxí funt,(iue quod à lupa, quz ín tutela Martis eft, nutrítí,uelutí manifeftis areumentiís creditü eft. Nomina puerís,alterí Remo,alterí Romulo fuere. A dultís ínter paftores,de uírtute quotídíana certamína,& uíres& per nícítate auxere.Igít cum latronesà rapína pecorum índu flríz frequétertg fummouerét,R emusab ijfdem latroni^ bus captus,& ueluti ipfe effet,quod ín alijs prohibebat,re gi offertur;crimini datur,qua(i greges Numitoris infefta, re folitus effet, T'uncàrege ín ultione Numitorí traditur, Sed Numitor adolefcentía íuuenís permotus,& infufpicíonem expofití nepotis adductus,cü eum niic líneamen torum filíz(imílítudo,nüc ztas expofitionís temporibus congruens ,anxíü tenerct;repente Fauftulus cum R omu lo fuperuenít:aquo oríginecognita puerorü facta cofpí ratíone, X adolefcetes ín ultionem materna necis,& INu mitor ín uíndiciá erepti regniarmantur.Occifo A mulio regnti INumitorí refLituitur,& ibíurbs Romana abado Romulus ez Remus. Rota condis leicentibus codítur,"Tunc& fenatus centi(eníorum,quí tu, Haftevegim pro diademae te infignia. Infperate nue ptie. Mafili«. 312 IVSTINI HISTORICI patres dícti funt,conftítuitur, T'unc et uicínis conubía pa ftorü dedignátibus uirgines Sabínz rapiunt, finítimísdg populísarmís fubíectísprímü Italie,mox orbís íimperíü quaefitü. Per ea adhuc tépora reges haftas pro díademate habebant, quas Grraecí exázfy« dixere. Nam& ab origi nererü pro dijs immortalíbus ueteres haftas coluere;ob cuíusrelígionis memoría adhuc deorü fimulacris haftz addunt. Temporibus Tarquínij regís ex Afia Phocenfiü íuuentus oftío T yberís ínuecta,amícítía c R omanís fun xít.Inde ín ultímos Gallíz finus nauibus profecta, Maíli líam ínter Lígures& ferasgentes Gallorüi condidit, magnasq res,(iue dum armís fe aduerfus Gaallica feritatem tuené fiue dá ultro laceffunt,à quíbus fuerat ante laceflití, gefferüc. Nang; Phocéfes ex ígnauítate ac macíe terra: coactíftudíofius mare df terras exercuerüt,pifcando, mer, cando,pleráq, etía latrocínío marís,quod illís téporíbus gloría habebat;uíta tolerabant.Itag; ín ultima Oceani o ram procedereaufi,ín inum Gallíci oftío Rhodani am nis deuenere:cuíus locí amcenítatecaptí,reuerfi domüreferentes quac uíderat,plures folícítauere, Duces claffi Furíuset Peranus fuere,Itaque ad rege Segoregíorü Senanü nomíne,ín cuíusfinibus urbe condere geftiebant;amíci^ tíam petetes,conueníüt. Forte eo díe rex occupatus ín ap paratu nuptíarü Gyptísfilíe eratquà more gentis electo ínter epulas genero,nuptü tradere íllí parabac.Itaq; cum ad nuptías ínuítatí omnes proceffiflent,yrogant& Graeci hofpítes ad couiuíd. Introducta deínde uírgo,cü iuberet à patreaquá porrígere eí que uírü elígeret,tüc omíílisomní bus,ad Graecos couerfa;aquá Perano porrigit:quí factus ex hofpíte gener, locum codende urbís à focero accepit. Condita ígit Maffilía eft prope oftía R hodaní amnis,ín remoto finu ueluti ín angulo marís. Sed Lígures íncre, mentís urbís ínuidétes, Graecos afliduís bellís fatígabant. Qui 30 10 20 $0 LIBER XLI, 33 Quiperícula propulfando,intantü enítuerüt,utuictisho ftibus,íntcaptiuís agris multas coloníascoftítuerent. A b hísigit Galli er ufum uítz cultiorís, depofita et mafuefaCla barbaria,& agrorü cultus, eturbes moenibus cingere didicerat, T'üc eclegibus,no armís uíuere,tüc etuite puta reytüc olíuà ferere cofueuerüt:adeody magnus ethomínibus& rebus ímpofitus eft nítor,ut no Grecía in Gallia e. migraíte fed Grallía ín Geacíatranslata uideret. Mortuo rege Senano Segoregíori,à quo locus acceptus codende urbis fuerat,cü regno filíus cíus fucceffifler Comanus,af firmanteregulo quodà,quàdoq; Maffilía exitio finitimis populís futur,opprímendadq ín ípfo exortu,ne mox ua lidior ipfum obrueretfubnectít& íllà fabula, Canem alí quádo partu grauídam,locüà paftore precarío petíjíle in quo pareret:quo obtéto,iterato petijíe,ut fibí educare ín codeloco catuloslíceret:ad poftremü adultíscatulís fulta domefiíco prze(idio,proprietatéloci(ibi uendicaffe..Non aliter Maffilienfes,quí nunc inquilini uídeant, quando domínosregíonü futuros. Hís incítatusrex,íin(idías Maf filienfibus extruit. Ita folenní floralior&díe multos for. tes ac firenuos uiros hofpítij iure mifit ín urbe plures fcír pislatentes,frondibusdy(upertectos induci uehículis íubet,& ipfe cüiexercítu ín proxímís montibus delítefcit, ut cii nocte predíctisapertz portz forét,tempeftíue ad ín(i días adelIent,urbédp fomno acuíno fepultà armati inuaderét.Sed has infidias mulier quada regís cognata prodi dit:qua adulterari cá Graco adolefcente folíta,in am ple xu iuuenis mííerata formam eíus ,ín[idías aperit, perícu. lume declínare iubet.Ille rem ftatím ad magiftratus defertatg íta patefactis inlidijs, Ligures coprehenduntla tentesds defcirpis protrahunt: quibus omnibus ínterfeGísínlidiati regi inlidíz tendunt,Cafa funt cum ípfo re ge hofti vt. millía. Exinde Maflili£fes feftís diebus porR TCapertinis Galli ciulleim qo manfuetio rem uluedi vá tioné à Grez . cisedodli. Fabula clegás Commani in Mafülienfes infidie. rs 314 IVSTINI HISTORICI 1ndeetiom eft: tas claudere, uigilías agere, ftatíoné ín muris obferuare, quodeum te»! peregrínosrecognofcere,curas habere;ac ueluti bellü ha lo nemini li& beant, ficurbé pacís t€poribus cuftodire: adeo illic bene eut inae ínftituta,no temporü necefTitate,fed recie facíédi cófuetu urbem. Vale. dine feruant. Poft hac illis magna cü Líguribus, magna cü Gallís fuere bella: que res eturbis gloriiauxít,et uirtu tem Grecorü multiplicata uíctoría celebi£ inter finítímos reddidit. Carthaginenfi& quoq exercitus, cti bellü captís pifcatorünauibus ortüeflet fepe fuderütpacédy uictis de, derüt.Cü Hifpanis amícítià iunxerunt,cü R.omanís pro. peab ínítío coditz urbís foedus fumma fide cuftodierüt, auxilijsd; ínomnib.bellis indufirie focíos fuuerunt: quae res illis et uiri fiducíaauxit,et pacc ab hoftibus pracftítít, Cü igit Maffilía fama rerügeftarü,& abundantia opü,& uiriü gloría ufrente florerct,repet fínítími populí ad no^ men Maffilienfiti delendá,uelutí ad comune extinguengum íncendiü cócurrunt. Dux cofenfu omníü Caraman dusregulus eligit:quícü magno exercítuleciiffimorü ui^ rorü urbem hoftíG obfideret,per quíece,fpecíe toruz mu líerís,quae fe deam dicebat,exterrítus ultro pace ci Mafli re líceret,cüín arcé Minerua ueniflet,cofpecto ín portící bus fimulacro dezequá per quíeté uiderat,repente exclamat,illam effe qua fe nocte exterruiffet, illa quz recedere ab obfidione íufliffet:gratulatusd; Maflilienfibus, quod anímaduerteret eos ad curá deorü ímmortalíü pertinere, torque aureo donata dea,ín perpetuü amicitía cum Maffi lientibus íüxít. Parta pace,& fecurítate fundata, reuertén tes à Delphís Maffilienfiülegatí,quo miífli munera A pol líni tulerát,audíuerat urbem Romaná à Giallís capta, ín. amafilitfüus cenfamdp:quà rem nuncíatà domí,publíco funere MatTi erg4 Romae lienfes profecutí fungaurüq; X argentü publícü& príuasos[ludum, tum cotulerunt ad explendü pondus Giallís,a quibus re: demptam ic lienfibusfecít:petítods ut intrare urbe& deos eorü adora v Í 1o LIBER XLII. 315 demptà pacem cognouerát.Ob quod merit immuni tas illis decreta,& locus(pe&taculorum ín fenatu datus,et Fcedusarquo íure percuflum. In poftremo libro Trogus maiores fuos à Volícísorizíne ducere, auü fuum Trogá Pompeíü Sertoríano bello cíuítaté Cn. Pompeío perce. piffe dicit.Patrua Mithrídatíco bello turmas equiítá fub eodé Popeío duxiffe, Patréquoq; fub C.Cefare milícaffe, epi(tolarüty,& legationü,(imul& annulí cura habuifle, IVSTINI HISTORICI LIBER Wfpania maxima rcgio inter Aficact Gallia lacés,Occatii freto t7 Pyrez aieis motibus clauditur, nullis terris poflbabeda frugum co pia. fiuc foli ubertaté, fiue ui nicarl avborariosq; prouétus fpectes:omni materia affuit, 20 quéecuq; aut precio charaefe fc pofrit, aut ufu nece[faria. Argenti, gémas et auri bas bet: ferravijs nuni deficit, nà cedit iitibus uincit oleis,non coquit ibifales fed effodiitt. Salubritas coli pev omnt vez gioné equalis, nulla palud graui tebulainficitur, fed ma rina auya perflatur.Sed bec go üUtlitera clare exprimuntur. XLIIII. S ISPANIA ficutí Eu B ropa termínosclau1 dít,íta et huiusoperís h 3 I$ finis futura eft. Hanc rz. twi neteres ab Iberoamne prímum Iberí, poftea ab Hà fpalo Hifpania cognomínauerüt, Hacíínter Afríca& Gallíam po(i ta, Oceanifreto€ Pyrenzís mon tibus clauditur:(icut mínorutrag; terra,íta utracy fertilior Ni neq; ut Africa uioléto foletorret, neq; ut Gallia affiduis uentís fatigat: fed medía ínter utrang;,hínctéperato calore, inde felicibus& t£peftíuís imbribus ín omia frugü genera foe cda eft;adeb utnó ípfistantii ín, colís,uerüetía Itali,urbídg Roma nz cüctarumrerü abüdantía tfuffi ciat.Híincením nó frumenti tantü copía magna eft,uerà eti uíni,mel!ís, oleitg.(Necferri folum matería prxcipua fed et equorü pernícesgreges.Nec fumma tant tetrz lau R Pompeij Tve gi genus ea malores, Hifpanie ftus. Hifpani laus e fertilitas, t/ippetai » tvni Hifpanie dez fcriptio. Pyreneifpae tium. Rari patiene lie exempli. viriatus Hiz fpanor dux. T6 IVSTINI HISTORICI dandabona,uerü et ab(lruforüi metallorü felíces díuitize. Iam linifparticg uis íngens..Mínij certenullaferacíor ter ra. In haccurfus amniíü non torrentes ,rapídiQg ut noce. ant,fed lenes,& uíneís capísdy irrigu£, zftuarfjsq; Oceani affatim pifcofi:pleríq; etià diuítes auro,quod ín laudibus uehüt;t Vno tantü Pyrenzí motis dorfo adhaeret Gaalliz, relíquís partibus undiq; ín orbé marí cíngit. Formaterre propequadrata,níli quod arciantib.freti littoribus in Py rencü cogit. Porro Pyrencí mótísfpaciü pc.millía pafluü efficit, Salubrítas coelí peromne Hifpania,equalisdy aérisfpírítus,nulla paludügrauinebula inficit, Hucaccedüt et marínz aura undíq; uerfusaffidui flatus,quibus omne prouínciá penetrantibus,euentilato terreftri fpiritu, praecipua omnibus fanitas reddit, Corpora homínü ad ínedi, amlaboréty,animíad mortem parati, Dura omnibus& firícta parfimonía,bellü di ocíüi malüt;fi extraneus deeft, domíhofté querunt: fxpe cormentiís pro filentío rerum credítarü immortui;adeo íllísfortíor taciturnitatís cura, quàm uítz.Celebratur ead etíà bello Puníco ferui íllíus patíentía,quí ultus domínü ínter torméta rifu exultauit, ferenadp letítía crudelítate torquentiü uicít, V elocítasgen tí pernix, ínquíesanímus, plurímís milítares equí& arma fanguíne ípforum charíora. Nullus nififeftis diebus epularum apparatus. A quacalída lauarí poft fecundum bellum Punícüà Romanis dídícere.In tàta feculorü feríe nullus íllis dux magnus prater V íríatü fuít,quíannos de cem R omanosuaria uíctoría fatigauít(adco ferís propio raj homínibus íngenía funt)qué ipfum nO íudicío popu líelectüá, fed ut cauendí fcíente, declínandorüiq periculorum perítü,fecutí funt.Cuíus ca uirtus continentíaqy fuit, utcum cófulares exercítus frequenter uícerít,tantísrebus geftís,nonarmorü,non ueftís cultum, nó deniíg; uictum mutaueritfed ín eo habítu,quo prímü bellarecoepít;perfcucraue 10 210 Lis] 20 3o LIBER XLI, 317 ueraucerit, utquíuís eregaríus miles ipfo imperatore etía opulentíor uideret. In Lufitanis íuxta fluuía Tagü,equas uento cociperemultíautores prodíderunt:qua fabule ex equarü foecundítate,& eregü multítudine nat» funt, quí tanti ín Crallecía ac Lufitania;tam perníces uífuntut non immerito fpfo uento cócepti uideant. Galleci aute Graecam fibi origine afferunt, Stquidé poft£Éné Troiani belli "T eucrü morte A íacís fratrís inuifum patri Telamoní,cü non recíperetur ínregnü, Cyprü concefliffe;atqp ibiurbe nomine antíquz patriz Salamíni códídíffe. Inde accepta opinione paterne mortís,patríá repetifle.Sed cü ab Bury face A iacís filio acceffu prohiberet, Hifpanix littoribus appulfum,loca,ubí nunc eft Carthago noua,occupaffe, inde Csallecía tranliffe;pofitísds fedibus gentí nomen dedifle.Gallecie autem portío Amphilochi dicuntur,regío cumarrís& plübi uberrima,tum mínío.quod etia uícino flumíniínomen dedit. Auro quoq, dítilfima, adebut etia aratro frequenter glebas aureas excindat.In huíus gentís finibus facer mons eft,qué ferro uíolarí nefas habec Sed fiquado fulgure terra profcifTa eft,que ín híslocis affidua res eft, dereciüiaurum uelut deí munus colligere permíttí tur, Foemínz res domeftícasjagrorumd culturas admini ftrant,ipfiarmís€ rapinísferuiüt. Praecipua hís quídem ferri matería,fed aqua ipfo ferro uiolentíor: quippe tépe, tamento eíusferrü acrius reddit;nec ullum apud eos telü probatur,quod non aut Bilbili fluuío,aut Chalybe tínga tur, Vnde etía Chalybes, fluuij huíus finítími, appellaci, ferrodp caterís przeftare dícunt.Saltus uero T'artefio: um, in quíbus T'ítanas bellü aduerfus deos geffi(Te proditur, íncoluere Curetes: quorum rex.uetuftillimus Gargarís melliscolligédi ufum prímus inuenit. Huíc cá ex filie ftu pro nepos proueniffet, pudore flagíti), uarijs ceneribus extínguí paruulum uoluit; fcd per omnes cafus fortuna 3 Conceptus es quari Hifpas narum. Gallecie fere tilitas. Circa Beticá. Chalybes S«euitiainttez poten. puer nutritus à catt, fue, poftremü cer ud. Habi; ex. 31$ IVSTINI HISTORICI quadáferuatus,ad poftremüad regni tot perículorüimife ratíone peruenit.Prímü omníü cum eü exponi íuffiffet,et poft díes ad corpus expofitirequírendá miliffet, inuétus e(t uarío ferarü lacte nutrítus. Deínde relatüi domi, tramí teangufto,per quéarmenta cómeare cofueuerát, profjci iubet:crudelís prorfus,quí proculcarínepoté, dj fimplici morte ínterficí maluit.Ibí quoq; cü ínuíolatuselfet,nec alí mentís egerct,canibus prímo íeiunís, SC multorü dierum abftínétía crucíatís,mox etía fuibus obíjcí íubet, Itaqy cü nó foli non nocer&t, uerüetid quarüdam uberibus aleret, adultímü ín Oceanü abíjcí iuffit."T'um plane manifeíto quoda numíne inter furetes zítus,acreciprocátes undas, uelut naue, nó fluctu uehereijleni falo ín líttore exponit; nec multo poft cerua affuit,qua ubera paruulo offerret. Inde deníqg couerfatioenutrícísexímía puero pernicitas fuít,nterdg ceruorü greges díu montes faltuscy haud ínfe ríor uelocítate peragrauít. Ad poftremü laqueo captus, regídatusdono eft, l'uncad líníamentorü[imilítudíne, ex notíscorporís,quae inuftz paruulo fuerat,nepos eft aenítus. Admíratíone deíndetotcafuü perículorüqyab eo dem fuccefforregni deftínatur.Nomé illí ímpofitü Habí dís:quí ut regnü accepit,tant magnítudínis fuít, ut non fruftra deorü maíeftate perículís ereptus uíderetur QQuip pe barbarum populum legibus íunxít,boues prímoaratro domari ,frumentad fulco ferere docuit, X ex agreítí cibo melíoribus uefcí,odio eorá qut ipfe pallusfueratho mines coégiít. Huíuscafus fabulofiuiderentní(iet Roma notrücoditores lupa nutriítí,& Cyrusrex Perfarü cane alí tus proderet. Ab hoc& miniftería feruilía populo ínterdicia,& plebs ín fepté urbes díui(a. Mortuo Habíide, re gnum per multa fecula à fuccefforibus eíus retenti eft. In alía parte Hifpanía,& quz ex ínfulís conftat, regnü pe. nes Geryoné fuít;ín hac pabulítaata lztítía efl,ut nifi ab ftínentía 10 19 39 Lis] 20 30 LIBER XLIIIL 319 ftinentía interpellata fagina fueritpecora r& pantur.Inde deníqy arméta Geryonis,quz illis t&poribus fola opes ha bebanttantz famz fuere,ut Herculé ex A(ia prada ma gnítudine illexerínt.Porro Geryon£ ipfum non triplicis naturz,ut fabulís prodi fuiffe ferüt fed tres fratres rantze cocordízx extitifle,ut uno anímo omnestregi uíderentur: nec bellum Herculi fua fponte íntulifIe(ed cum armenta fua rapi uídilTentamiffa Bello repetiffe. Poft regna deinde Hifpanix prími Carthaginéfes imperiü prouíncíz oc, cupauere.Nam cii Gaditaní à T yro,unde et Carthagíne. fium orígo eft,facra Herculis per quiete íuffi in Hifpania tranftulitlent,urbéqg ibi codidiffent ,ínuídentibus incre. mentis noue urbis finítímís Hifpaníz populis ,ac pro pterea Gaditanos bello laceffentibus,auxilia confangui. neís Carthaginefes míferüt.Ibi felici expedítióe& Gaditanosab íníuría uínditauerüt,& maiore parte prouíncíe imperío fuo adiecerunt. Poftea quoq; hortantibus príme expeditionis aufpicijs,Hamilcaré ímperatoré cü magna manu adoccupandi prouíncíá míferunt: quí magnis re busgeftísdum fortuna incofultiusfequit;in infidias dedu Cusoccidi£ In huius locii gener iplius Hafdrubal mittit, quiet ipfeàferuo Hifpani cuíufda,ulcifcente domini ín. iuftam nece,interfectus eft. Maior utroc; Hannibal ím. perator Hamilcaris filius fuccedít.Síquíde res geftasutri, uf fupergreffus,uniuerfam Hifpania domuit.Inde R.omanis illato bello,Italam per annos fedecím uaríjs cladi^ busfatigauit; cum ínterea Romaní,miíffis ín Hifpaniam Scipionibus,prímo Poenos prouíncia expulerüt. Poftea cum ípfis Hifpanis grauía bella gefferunt, nec prius perdomítz prouíncíz íugü Hifpanix accipere potuerunt, Czfar Auguftus perdomíto orbe,uíctrícía ad eos arma eanftulítpopulüty barbarüac ferum legibus adcultioré uitz ufum traduciü;ín formam prouincia redegit. FINL1S$, Hifloria de Hercule ct Geryone. iregere Cartbaginen fium occafio que fueri: Hi fpanie occus pande.